Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Πώς γέλασε το παρδαλό κατσίκι;

Posted by sarant στο 27 Νοέμβριος, 2013


Μια από τις εκφράσεις που έχουμε για να περιγράψουμε κάτι πολύ αστείο, ή, πιο σωστά, κάτι πολύ γελοίο, κάτι που προκάλεσε ή θα προκαλέσει ακράτητα γέλια, είναι η έκφραση «γέλασε/θα γελάσει και το παρδαλό κατσίκι». Δεν είναι η μοναδική έκφραση που έχουμε για την κατάσταση αυτή’ λέμε επίσης «θα γελάσει/γέλασε και ο κάθε πικραμένος», που μάλιστα τα τελευταία χρόνια έχει κερδίσει σε συχνότητα -πάντως, και το παρδαλό κατσίκι ακόμα ακούγεται πολύ.

Η φράση συχνά χρησιμοποιείται σε νουθεσίες και παραινέσεις: πρόσεξε γιατί αλλιώς θα γελάσει μαζί σου και το παρδαλό κατσίκι. Για παράδειγμα, έχω αποδελτιώσει το εξής απόσπασμα από τα Βαμμένα κόκκινα μαλλιά του Μουρσελά: Μπήκαμε στη μεγάλη αίθουσα. Με την πρώτη ματιά είπα μέσα μου: «Εδώ, μάγκα, παίξε τον άνετο, γιατί θα γελάσει και το παρδαλό κατσίκι μαζί σου». Θα γελάσει και το παρδαλό κατσίκι μαζί σου, παναπεί θα γίνεις ρεζίλι, θα εξευτελιστείς -εδώ θα μπορούσαμε επίσης να πούμε «θα γίνεις ρεντίκολο», «θα γίνεις του κόσμου το περίγελο», «θα γίνεις ρεζίλι των σκυλιών».

Η έκφραση «θα γελάσει και το παρδαλό κατσίκι» υπάρχει φυσικά σε όλα τα λεξικά, μια και είναι πολύ διαδεδομένη. Προσέξτε ότι το ρήμα μπορεί να πάει και σε άλλους χρόνους (γέλασε, ακόμα και σε ενεστώτα: γελάει), αλλά το κατσίκι δεν μπορεί να αλλάξει σε κατσίκα, ρίφι, κατσικάκι ή αίγα, εκτός κι αν κάνουμε λογοπαίγνιο -έτσι γίνεται με τις παγιωμένες εκφράσεις.

Αν τώρα ανατρέξουμε στο ελληνικό Βικιλεξικό, θα διαβάσουμε τα εξής για την προέλευση της έκφρασης «θα γελάσει και το παρδαλό κατσίκι»: από τον τίτλο γελοιογραφίας του 1945 του Φωκίωνα Δημητριάδη που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα τα «Νέα» και στην οποία σατίριζε τον πολιτικό Κωνσταντίνο Τσαλδάρη με ένα κατσίκι με γραμμοσκιάσεις που ονομάστηκε «παρδαλό».

Η πρόταση αυτή δυστυχώς είναι λάθος και στο μείζον και στα ελάσσονα. Η έκφραση «θα γελάσει και το παρδαλό κατσίκι ΔΕΝ προήλθε από τη γελοιογραφία, αλλά το αντίθετο, η γελοιογραφία του Δημητριάδη «εικονογράφησε» μια υπάρχουσα έκφραση. Δυστυχώς, ήταν τόση η δημοτικότητα του σκίτσου του Δημητριάδη, που πολλοί επαναλαμβάνουν αυτή τη λαθεμένη άποψη. Πώς μπορώ να αποδείξω ότι η έκφραση προϋπήρχε; Είναι πολύ απλό, αρκεί να την εντοπίσω σε ένα κείμενο γραμμένο πριν από το 1946. Και πράγματι, στη θαυμάσια νουβέλα του Βλαχογιάννη «Της τέχνης τα φαρμάκια» (που τη συστήνω να τη διαβάσετε όσοι δεν την ξέρετε) υπάρχει η υπόσχεση του καραγκιοζοπαίχτη ότι θα παίξει παράσταση «ωραία και κωμική, που θα γελάσει το παρδαλό κατσίκι». Η νουβέλα δημοσιεύτηκε το 1943, άρα, έστω και για λίγο, καταρρίπτεται η θεωρία ότι η έκφραση οφείλεται στο σκίτσο του 1946. Όμως, την έκφραση την έχω βρει και σε παλιότερα κείμενα, π.χ. στο μυθιστόρημα του 1937 «Η ξένη γη» της Αιμ. Δάφνη («γέλασε τότες και το παρδαλό κατσίκι», για ένα συνοικέσιο που χάλασε την τελευταία στιγμή).

Λάθος κάνει επίσης το Βικιλεξικό και στις λεπτομέρειες: Η γελοιογραφία του Φωκίωνα Δημητριάδη δεν δημοσιεύτηκε το 1945 αλλά το 1946 και δεν είχε στόχο (αρχικά τουλάχιστον) τον Κ. Τσαλδάρη αλλά τον υφυπουργό Εξωτερικών Φίλιππο Δραγούμη. Οπότε, ας τα πάρουμε με τη σειρά.

Το 1946, η κυβέρνηση που είχε προκύψει από τις εκλογές της 31ης Μαρτίου 1946 (που έγιναν με αποχή του ΕΑΜικού συνασπισμού και ορισμένων κεντρώων κομμάτων) στις οποίες επικράτησε η Ηνωμένη Παράταξις Εθνικοφρόνων, είχε πρωθυπουργό τον Κ. Τσαλδάρη. Υφυπουργός Εξωτερικών ήταν ο Φίλιππος Δραγούμης, ουσιαστικά υπουργός αφού τον υπουργικό θώκο τον κατείχε ο πρωθυπουργός. Μια μέρα, στις αρχές Ιουνίου 1946, ο κ. Δραγούμης επέστρεψε αεροπορικώς από το Παρίσι, όπου συμμετείχε σε επαφές με ομολόγους του (προετοιμαζόταν η ειρηνευτική διάσκεψη) και, με το που προσγειώθηκε στο Ελληνικό ανέβηκε αμέσως στη Βουλή για να αναγγείλει, όπως είπε, ένα «ευοίωνον εθνικόν γεγονός».

Όλοι περίμεναν με αγωνία να μάθουν ποιο ήταν το χαρμόσυνο νέο: Οι περισσότεροι στοιχημάτιζαν ότι πρόκειται για την παραχώρηση της Δωδεκανήσου, αλλά κάποιοι δεν απέκλειαν και την Κύπρο ή ίσως την Βόρειο Ήπειρο ή τουλάχιστον κάποια συνοριακή διευθέτηση με τη Βουλγαρία. Ο κ. υφυπουργός έφτασε στη Βουλή, διέκοψε τη διαδικασία, ανέβηκε στο βήμα και ανάγγειλε στο κατάπληκτο σώμα ότι ενώ ήταν στο Παρίσι, τον πλησίασε κάποιος ομογενής, ο οποίος είχε βρει στους μπουκινίστ, τους παλαιοβιβλιοπώλες της αριστερής όχθης του Σηκουάνα, το πρωτότυπο του Συντάγματος του 1911 με τις υπογραφές του βασιλέως Γεωργίου και του Βενιζέλου, και χάριζε το εύρημά του στην εθνική αντιπροσωπεία -αυτό ήταν το χαρμόσυνο νέο, ένα κομμάτι χαρτί, ούτε η Κύπρος ούτε τα Δωδεκάνησα!

Τότε, γέλασε και το παρδαλό κατσίκι, και ο Φωκίων Δημητριάδης δημοσίεψε στα Νέα, στο φύλλο της 3ης Ιουνίου 1946, τη γελοιογραφία που βλέπετε αριστερά πιο κάτω. Όπως σχολίασε αργότερα ο ίδιος, στο άλμπουμ γελοιογραφιών που εξέδωσε, «Και τότε η Βουλή εξερράγη σύσσωμος εις γέλωτας. Από τους γέλωτας αυτούς εξεπήδησε το βράδυ εκείνο και το ‘παρδαλό κατσίκι’ μας». Και πράγματι, ο Φ. Δημητριάδης από τότε άρχισε να εμφανίζει συχνά το παρδαλό κατσίκι στις γελοιογραφίες του, στην αρχή και πάλι σε σχέση με τον άτυχο κ. Δραγούμη, ο οποίος έπαθε κι άλλο κάζο, διότι ο πρόεδρος της Βουλής ανακοίνωσε πως το πρωτότυπο του Συντάγματος φυλάσσεται σε ειδικό χρηματοκιβώτιο της Βουλής, επομένως το κελεπούρι που είχε ανακαλύψει ήταν απλώς αντίγραφο!

παρδαλό 030646

παρδαλό 060646

Στη συνέχεια, ο Φωκίων Δημητριάδης επιστράτευε συχνά το Παρδαλό (όπως έφτασε να το αποκαλεί) για να σχολιάσει τα γελοία και τα παράλογα της πολιτικής ζωής, κάνοντας πάντοτε κριτική στην κυβέρνηση Τσαλδάρη.

Ο Φ. Δραγούμης μάλιστα έπαθε και άλλο ένα κάζο το οποίο δεν παρέλειψε να σχολιάσει το Παρδαλό κατσίκι: όταν, μερικές εβδομάδες αργότερα, η τετραμερής διάσκεψη των υπουργών Εξωτερικών των νικητριών δυνάμεων αποφάσισε όντως να παραχωρηθούν τα Δωδεκάνησα στην Ελλάδα, και ενώ το νέο είχε γίνει γνωστό στην Ελλάδα και ο κόσμος είχε βγει στους δρόμους να το πανηγυρίσει, ο επίσημος εκπρόσωπος της ελληνικής διπλωματίας, που επίσης βρισκόταν στο Παρίσι, δεν είχε ενημερώσει την ελληνική κυβέρνηση -και δεν έστειλε επίσημη ενημέρωση παρά 24 ώρες αργότερα. Φυσικά οι γελοιογράφοι δεν έχασαν την ευκαιρία και ο Δημητριάδης έβαλε, στο σκίτσο αριστερά, το Παρδαλό να γράφει γράμμα και να ενημερώνει τον Υπουργό! Και όταν, λίγους μήνες αργότερα, οι αποζημιώσεις που επιδικάστηκαν στην Ελλάδα ήταν πολύ χαμηλότερες από τις προσδοκίες, ο Φ. Δημητριάδης σχεδίασε τον πρωθυπουργό να επιστρέφει από το Παρίσι με ένα ιπτάμενο φέρετρο (των εθνικών δικαίων) και το Παρδαλό να τον υποδέχεται καγχάζοντας από την Ακρόπολη (Νέα, 21.10.1946):

παρδλό 290646παρδαλό 211046

Το Παρδαλό συνέχισε να εμφανίζεται και τους πρώτους μήνες του 1947 αλλά όλο και πιο αραιά ώσπου σταμάτησε. Αργότερα, ο Φωκίων Δημητριάδης εξέδωσε σε άλμπουμ τα σκίτσα της περιόδου αυτής (όχι μόνο όσα είχαν το Παρδαλό), με τίτλο Το Παρδαλό και η εποχή του. Γελοιογραφίες 1945-1947 και με σχολιασμό δικό του. Νομίζω πως το βιβλίο κυκλοφορεί ακόμα.

Όλα τα είπαμε, αλλά δεν είπαμε ποια είναι η προέλευση της έκφρασης «γέλασε και το παρδαλό κατσίκι». Αφού δεν βγήκε από τη γελοιογραφία, από πού βγήκε; Νομίζω ότι η εξήγηση είναι απλή. Το κατσίκι γενικά θεωρείται άταχτο ζώο και όχι και πολύ καθώς πρέπει και σοβαρό. Ένα παρδαλό κατσίκι, επιπλέον, είναι ακόμα πιο αστείο θέαμα. Για να γελάει με κάτι το παρδαλό κατσίκι, σημαίνει πως αυτό το κάτι είναι ακόμα πιο αστείο/γελοίο από το ίδιο, άρα είναι εντελώς καταγέλαστο. Αυτή είναι νομίζω η προέλευση της φράσης (κάτι ανάλογο λέει και ο Α.Α.Παπαδόπουλος στα «Φρασεολογικά» του) και αυτήν παραθέτω στο καινούργιο βιβλίο μου «Λόγια του αέρα», όπου, επειδή ο χώρος είναι περιορισμένος, λέω ελάχιστα απ’ όσα έγραψα εδώ.

Πάλι καλά που το Διαδίκτυο δεν έχει περιορισμούς χώρου (τα ηλεδάση του Καναδά είναι ανεξάντλητα) κι έτσι μπορούμε να βγάζουμε το άχτι μας κι εμείς οι φλύαροι!…

Advertisements

69 Σχόλια to “Πώς γέλασε το παρδαλό κατσίκι;”

  1. IN said

    Ο Φίλιππος Δραγούμης ήταν, βέβαια, αδελφός του δολοφονηθέντος Ίωνα Δραγούμη. Στο πολύτομο έργο του «Μια φορά κι έναν καιρό ένας διπλωμάτης» ο συγγραφέας και διπλωμάτης Άγγελος Βλάχος μιλάει, στον τόμο που αναφέρεται στα Δεκεμβριανά, για κάποιον προϊστάμενό του στο Υπουργείο Εξωτερικών που, ενώ έξω καιγόταν ο κόσμος και η ελεγχόμενη από το επίσημο κράτος Αθήνα είχε περιοριστεί σε λίγα τετράγωνα γύρω από το κέντρο,παρέμενε στο Υπουργείο Εξωτερικών και τους ζάλιζε με τα σχέδιά του για την εκμετάλλευση του υδροηλεκτρικού πλούτου της χώρας κλπ. Λέει το όνομα, αλλά δεν το έχω το έργο μαζί μου και δεν μπορώ να το ελέγξω, η ανάμνηση που έχω, όμως, είναι ότι αναφέρεται στον Φ. Δραγούμη τον οποίο τον παρουσιάζει περίπου ως μισότρελλο. Η Βικιπαίδεια μας πληροφορεί ότι πράγματι εκείνη την εποχή ο Δραγούμης, που ήταν πρώην διπλωμάτης, ήταν υφυπουργός Εξωτερικών.

  2. Νεοκίδιοσ ο μεγαλΑπρεπής (fka: Νέο Kid) said

    Χα,χα,χα,χαααα!

  3. Νεοκίδιοσ ο μεγαλΑπρεπής (fka: Νέο Kid) said

    H αιτιολόγηση/προέλευση της φράσης είναι άλλη. Όσοι έχουν αμυδρή ιδέα περί ζωώδους ,και ειδικά εριφοειδούς, ψυχολογίας γνωρίζουν ότι τα ρίφια είναι χρωμορατσιστές. Ένα παρδαλό κατσίκι είναι παράταιρο και ως εκ τούτου Ιβανόης για το υπόλοιπο κοπάδι. Γι’αυτό και είναι πάντα λυπημένο. Όταν γελάσει ακόμα και αυτό λοιπόν…

  4. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1: Ταιριάζει πάντως!

    2-3: Εσύ είσαι πιο αρμόδιος για τα εριφικά!

  5. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα ! Θα ανατρέξω και πάλι στους λεξοπλάστες του αθλητικού χώρου, Γεωργίου-Αλέφαντο, για να μεταφέρω την εντός αγωνιστικών χώρων παραλλαγή της έκφρασης :
    «Θα γελάνε και τα τσιμέντα».
    (Ως μηχανικός, συστήνω και στους συναδέλφους να την προτιμάμε !)

  6. spiral architect said

    Καλημέρα αταχτούλικα ριφάκια. 🙂
    Όταν ήμασταν στο λύκειο, η παρέα μας δεν αποκαλούσε κάποιον συμμαθητή σκωπτικά σαν «ρεζίλι των σκυλιών» αλλά σαν «rezili of all kinds of animals». 😆

  7. spiral architect said

    @5: … ή θα τριπάρουν οι μετασχηματιστές. 😀
    (για τους Η/Μ)

  8. Το ρεζίλι των σκυλιών, που αναφέρεις, Νίκο, είναι ανάλογη έκφραση (ρεζίλι ακόμα και των σκυλιώνε). Πήγα να κάνω πλάκα με τον Κιντ αλλά την έκανε μόνος του.
    «Το παρδαλό και η εποχή του»… Το διάβαζα μικρός και για αρκετό καιρό ήταν η κύρια πηγή των γνώσεών μου για την μεταπολεμική Ελλάδα (μαζί με το «Ποτέ πια» του Μητρόπουλου, για την προδικτατορική). Ευτυχώς, αν θυμάμαι καλά, μαζί με κάθε γελοιογραφία είχε μια σύντομη αναφορά στη σατιριζόμενη επικαιρότητα για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νεότεροι, όπως εγώ.

  9. sarant said

    8: Πιθανώς να θυμάσαι και το άλλο άλμπουμ του ΦΔ που καλύπτει τα επόμενα χρόνια, τη δεκ, 1950 (Με το μάτι του γελοιογράφου).

  10. Αυτό με την ΕΟΚΑ και τους Άγγλους; Ναι, το θυμάμαι κι αυτό. Η γελοιογραφική παιδεία μου κάλυψε σχεδόν όλη την περίοδο ’46-’67 λοιπόν! 🙂

  11. spyroszer said

    Και στον Γ. Ιωάννου και Ι.Μ. Παναγιωτόπουλο «θα γελάσει και το παρδαλό κατσίκι και ο διάβολος ο αρετσίνατος (ή αρετσίνωτος)».

    Άλλα ζώα που γελάνε: Οι κότες, είναι να γελάν κι ο κότες.
    Στα αγγλικά γελάνε οι γάτες: It’s enough to make a cat laugh.
    Και ο Γάτος του Τσέσαϊρ.

  12. Νεοκίδιοσ ο μεγαλΑπρεπής (fka: Νέο Kid) said

    Δύτη ,ούτε ψύλλος στον κόρφο σου που για ψύλλου πήδημα μπήκες για να με αποκαλέσεις ρεζίλι των σκυλιώνε! Των κατσικιώνε μάλιστα! (αλήθεια..την μικρή ιστορία «Ο ψύλλος» του Κουρτ Τουχόλσκυ, την ξέρεις;)

  13. Παρεξηγήθην. Θα γελάσει κι ο παρδαλός Νεοκίδιος, ήθελα να πω!

  14. sarant said

    12: Γιά λέγε!

  15. cronopiusa said

    La cabra molotov

  16. Νέο Kid Στο Block said

    14. «Ο ψύλλος (στον κόρφο σου:-) ) » του Κουρτ Τουχόλσκυ ,σε μετάφραση Jorge «el macho cabrío» de Pájaros y Arroz

    «Στον νομό Γκαρντ , ναι, εκεί που βρίσκεται η Νιμ και το Pont du Gard, στη Νότια Γαλλία, σε ένα ταχυδρομείο ήταν μια αρκετά ηλικιωμένη δεσποινίδα υπάλληλος, η οποία είχε την κακή συνήθεια να ανοίγει τα γράμματα και να τα διαβάζει.
    Αυτό το ήξεραν όλοι. Έτσι έχουν τα πράγματα όμως στη Γαλλία. Ο θυρωρός , το τηλέφωνο και το ταχυδρομείο είναι θεσμοί ιεροί, που μπορεις βέβαια να τους ακουμπήσεις ,αλλά δεν μπορείς να τους θίξεις , και ουδείς διανοείται να το πράξει.
    Η δεσποινίς διάβαζε λοιπόν τα γράμματα, στεναχωρώντας με αυτή της την αδιακρισία πάρα πολύ κόσμο.
    Στην περιοχή, σε έναν όμορφο πύργο κατοικούσε ένας έξυπνος κόμης. Οι κόμητες στη Γαλλία, συμβαίνει μερικές φορές να είναι έξυπνοι. Και μια μέρα ,έκανε το εξής: Προσκάλεσε στον πύργο του έναν δικαστικό επιμελητή και μπροστά του έγραψε ένα γράμμα σε κάποιον φίλο του.
    -Αγαπητέ φίλε!
    Επειδή γνωρίζω πως η ταχυδρομική υπάλληλος Εμιλί Ντυπόν ανοίγει και διαβάζει όλα τα γράμματα, γιατί την τρώει η περιέργεια, και για να της κόψω την κακή συνήθεια αυτή, σού εσωκλείω έναν ζωνατνό ψύλλο.
    Με εγκάρδιους χαιρετισμούς,
    Κόμης Κοκς.
    Και έκλεισε το γράμμα, παρουσία του επιμελητή, αλλά δεν έβαλε μέσα ψύλλο.
    Όταν το γράμμα έφτασε στον παραλήπτη, υπήρχε μέσα ένας ψύλλος. «

  17. cronopiusa said

    και για τους ισπανομαθείς: η θεωρία της κατσίκας Real Academia de Politica (Diccionario practico para entender el lenguaje politico)

  18. sarant said

    16: Καλό!

  19. Λοιπόν αυτό το ανέκδοτο το είχα διαβάσει στην παλιά «Χιουμοριστική Ανθολογία», για την οποία έχω ξαναμιλήσει εδώ νομίζω.

  20. Άμα γελούν τα παρδαλά κατσίκια με κάποιον, τον κλαίνε οι ρέγγες…

  21. Πάνος με πεζά said

    Εμένα λοιπόν το ανέκδοτο του ψύλλου μου θύμισε ένα από τα πρώτα Πασοκικά ανέκδοτα του 81.
    Μετά την αλλαγή λοιπόν, πήγε μια ψείρα στον Αντρέα και του είπε :
    – Πρόεδρε, τώρα που βόλεψες όλους τους μη προνομιούχους, μήπως μπορείς να βολέψεις κάπου κι εμένα;
    – Βεβαίως, είπε ο Αντρέας. Να σε βάλω…να σε βάλω…στο μουστάκι του Βερυβάκη ! Πολύ καλή θέση, Υπουργός είναι, θα έχεις τα ταξιδάκια σου, τα τυχερά σου…
    – Ευχαριστώ πολύ Πρόεδρε, είπε η ψείρα, κι έφυγε περιχαρής.
    Δεν περνάει όμως μια βδομάδα, και να σου την πάλι στου Μαξίμου.
    – Πρόεδρε, εκτιμώ τηνκίνησή σου, αλλά ξέρεις, εκεί που με έβαλες, μέσα στις μύξες…θέλω να πω…μήπως μπορείς να κάνεις κάτι καλύτερο, με όλο το σεβασμό;
    – Ε τότε, της λέει ο Αντρέας, κάτσε να σκεφτώ καμιά άλλη Υπουργική θέση…να σε βάλω…να σε βάλω…θα σε βάλω στο μ… της Μελίνας !
    Ξαναφεύγει περιχαρής η ψείρα, αλλά και πάλι, πάνω στη βδομάδα, να σου την ξανά στο Μαξίμου. Ο Αντρέας άρχισε να τα παίρνει:
    – Καλά. εσένα δε σε έβαλα στο μ… της Μελίνας;
    – Ναι Πρόεδρε, και σ’ ευχαριστώ. Δυστυχώς όμως τα πράγματα δεν πήγαν τόσο καλά…Ξέρεις πού κατέληξα;
    ΣΤΟ ΜΟΥΣΤΑΚΙ ΤΟΥ ΒΕΡΥΒΑΚΗ…

  22. Νέο Κid said

    Δεν ξέρω για ποιο ανέκδοτο μιλάτε, αλλά «ο ψύλλος» είναι όντως μικρή ιστορία του Τουχόλσκυ, και την έγραψε μάλλον πριν το 1935, χρονιά που τα τίναξε.(τα πέταλα)

  23. cronopiusa said

    Η παρδαλή κατσίκα και το μουστάκι του Θαπατέρο!!

  24. Γελάσανε τα τσιμέντα, τα παρδαλά κατσίκια, οι κάθε πικραμένοι, στο τέλος θα γελάσει κι ο φτωχός αν ποτέ γυρίσει ο τροχός

  25. Αρκεσινεύς said

    το γεγονός
    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin.asp?c=64&dc=1&db=6&da=1946

    και η σάτιρα στη δεύτερη σελίδα

    Πήγε Λόντρα και Παρίσι
    ο Δραγούμης-να μας ζήσει
    και για τα συμφέροντα
    του έθνους να φροντίσει.
    Και γύρισε πανένδοξος
    και εν Βουλή εκθάμβω
    το σύνταγμα του έντεκα
    εκόμισε εν θριάμβω!
    Μπρος σε τέτοια επιτυχία
    τύφλα νάχει και εκείνη
    η συνθήκη των Σεβρών.

    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin.asp?c=64&dc=2&db=6&da=1946

  26. Αρκεσινεύς said

    25. Μπρος σε τέτοια επιτυχία
    -τόσοι κόποι ημερών-
    τύφλα νάχει και εκείνη
    η συνθήκη των Σεβρών.

  27. Γς said

    21:
    Η ψείρα του εφηβαίου (Phthirus pubis), και η ψείρα της κεφαλής και του σώματος (Pediculus humanus) είναι δύο εντελώς
    διαφορετικά παράσιτα, που δεν μπορούν να ζήσουν στο μύστακα ή το αιδοίο του άλλου.

    Κι ήταν κι ο Νώε που κόντεψε να του βουλιάξει η Κιβωτός του από το συνωστισμό των ειδών κατά την επιβίβασή τους.

    -Πίσω ρέ. Ολοι! Θα μπείτε με κατάλογο.

    -Α! [Μπαίνει το άλλογο με τη φοράδα του, η Αντιλόπη κλπ]
    -Β! Το βόδι, ο βόας…

    -Μ! Το μυρμήγκι, και δυο …ψείρες !
    -STOP! Ρε! Πίσω. Στο γράμμα σας
    -Ψείρες είμαστε κι εμείς αφεντικό. Λλλά όχι απ αυτές που ξέρεις.

    Και μετά και μετά:
    Νώε: Γυναίκα!
    Νώενα: Εδώ είμαι. Τι θέλεις;
    Νώε: Τίποτα. Θέλω να δω αν μπήκαν όλα τα ζώα μέσα…

  28. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

  29. Πως να συζητάτε για πολιτική (στα ισπανικά)

  30. NM said

    ΟΚ τα ερίφια. Αλλά γιατί αποκαλείται «ερίφης» ο πονηρός;

  31. Για τον ερίφη: http://dytistonniptiron.wordpress.com/2011/12/05/refene/ (και στα σχόλια, κυρίως)
    Το ερίφι έχει άλλη ετυμολογία: http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CE%B5%CF%81%CE%AF%CF%86%CE%B9%CE%BF&dq=

  32. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    ο παρδαλός (και καμηλοπάρδαλη), πούθε έρχεται;

  33. Αρκεσινεύς said

    από ΛΚΝ

    παρδαλός -ή -ό [parδalós] Ε1 : 1. που έχει πολλά χρώματα (συχνά έντονα) ανακατεμένα, ποικιλόχρωμος: Παρδαλά ρούχα / πουκάμισα / φορέματα. 2. (για ζώο, πουλί) που το δέρμα του, το φτέρωμά του είναι πολύχρωμο, έχει στίγματα, βούλες. ΦΡ θα γελάσει* και το παρδαλό κατσίκι. 3. (μτφ.) που δεν είναι σαφής, ξεκάθαρος: Παρδαλά λόγια. || (ως ουσ., προφ.) η παρδαλή, γυναίκα αμφίβολης, μειωμένης ηθικής. παρδαλά ΕΠIΡΡ: Ήρθαν ντυμένοι ~.
    [επίθ. < ελνστ. πάρδαλος `λεοπάρδαλη΄ (δες στο λεοπάρδαλη) με μετακ. του τόνου κατά το σχ.: κάστανο – καστανός]

    λεοπάρδαλη η [leopárδali] Ο33 : αιλουροειδές σαρκοβόρο θηλαστικό της Aφρικής με χρυσοκίτρινο τρίχωμα και μαύρες βούλες• ο αφρικανικός πάνθηρας.
    [λόγ. λεοπάρδαλ(ις) -η συμφυρ. ελνστ. λεό(παρδος < λατ. pardus) ὁ + αρχ. πάρδαλις ἡ]

    Από Μπαμπινιώτη:

    μεσν < αρχ. πάρδαλος «στικτό όρνιο» (Αριστοτέλης), μεταπλ. του ουσ. πάρδαλις «λεοπάρδαλη, πάνθηρας», λόγω των ποικίλων κηλίδων και στιγμάτων που εμφανίζονται στο δέρμα αυτών των ζώων. Ο τύπος παρδαλός παρουσιάζει μετακίνηση του τόνου στη λήγουσα κατ’ αναλογίαν προς άλλα επίθ. που δηλώνουν χρώμα ή ιδιότητα (π.χ. καστανός, γαλανός), αλλά και για διαφοροποίηση από το ουσ. πάρδαλος, που μαρτυρείται σε μσν. κείμενα με τη σημ. ‘λεοπάρδαλη».

  34. ἂν καὶ δὲν εἶμαι κτηνοτρόφος ἔχω τὴν ἐντύπωσι ὅτι τὰ παρδαλὰ κατσίκια (ὅπως καὶ τὰ πρόβατα) εἶναι πιὸ σπάνια ἀπὸ τὰ μονόχρωμα (ἀπὸ τὰ σκοῦρα κατσίκια καὶ τὰ λευκὰ πρόβατα) βλέπε σχετικῶς καὶ Γεν. 30,32 – 31,16 ὅπου τὸ τέχνασμα τοῦ Ἰακὼβ μὲ τὰ παρδαλὰ κατσίκια καὶ πρόβατα. ἴσως τὸ νόημα λοιπὸν τὸ ἀρχικὸ τῆς φράσεως νὰ ἦτα ὅτι μέχρι καὶ αὐτὸ θὰ γελάσῃ, ὅλο τὸ κοπάδι σὺν τὸ παρδαλὸ κατσίκι.

  35. Αρκεσινεύς said

    ΛΚΝ
    καμηλοπάρδαλη η [kamilopárδali] Ο33 : μεγαλόσωμο μηρυκαστικό της Aφρικής με πολύ μακρύ λαιμό και ψηλά πόδια, με σχετικά μικρό κεφάλι που έχει μικρά κέρατα, και με κιτρινωπό δέρμα που έχει καφετιές κηλίδες.

    [λόγ. < ελνστ. καμηλοπάρδαλ(ις) -η]

    Μπαμπ. αρχική σημασία 'στικτή καμήλα', < αρχ. κάμηλο(ς)+πάρδαλις

    Το αρσ. του πάρδαλις πάρδος

  36. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Αρκεσινέα ευχαριστώ! pardus, πάρδαλις και πάρδαλος λοιπόν.
    χοχλακάτος ο παρδαλός πετεινός σ εμάς (όπως τα χοχλάκια-τα βότσαλα).Για τα ρίφια, δε θυμούμαι.Κάπως αλλιώς είναι η παλιά λέξη.Θυμήθηκα για χρώμα ζώου που λέγανε καμουδερός κι ήταν ο καστανωπός.
    Πολυλο’ί’σιμο, το πολύχρωμο.
    Αγριμόριφο, ο αίγαγρος αλλά και τα ορεσίβια ημιδεσποζόμενα κατσίκια

  37. spyroszer said

    Από το λεξικό του Κριαρά:
    παρδαλός: α) (προκ. για ζώο) που έχει στο δέρμα του κηλίδες ή στίγματα «εγγαστρώνουνταν το ποίμινιο προς τα ραβδιά και εγέννησαν το ποίμινιο πολωπά, κουκκωτά και παρδαλά», β) ποικιλόχρωμος «παρδαλά σταφύλια», γ) (προκ. για άνθρωπο) που έχει στο δέρμα του κηλίδες και στίγματα, σημάδια κακής κατάστασης της υγείας του «Πόσοι μάντες και μάντισσες είναι πυργωμένοι, παρδαλοί, κυλλοί, κακόμοιροι;»
    παρδαλοχρωμάτιστο ορτύκι.
    παρδίτσης: πάρδος θωπευτ. «γατούλης».
    παρδοκυνηγός: κηνηγετικός πάρδος
    Πάρδος (και πάρσος) Ονομασία που μπορεί να αποδίδεται σε διάφορα μεγαλόσωμα αιλουροειδή, όπως τον πάνθηρα, την λεοπάρδαλη, το τσιτάχ ή ακόμα και τον λύγκα. Περισσότερα βλ. Nicholas – Baloglou.
    παρδοφημισμένος – παρδοφουμισμένος; φημισμένος για την ταχύτητα του όπως ο πάρδος.
    http://www.greek-language.gr/greekLang/medieval_greek/em_kriaras/scanned_new/index.html?start=0&id=63&lq=164&show=1

  38. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα, με προλάβατε στις εξηγήσεις για τον ερίφη/ερίφιο και τον παρδαλό.

    34: Μπορεί, δεν αποκλείεται.

  39. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    37.τί πλούτος!
    >>και εγέννησαν το ποίμνιο πολωπά, κουκκωτά και παρδαλά
    πολωπά ‘ελεγε τ ασπρουδερά,θαρρώ,αρνιά η γιαγιά. Πελωπά, ισχυρίζεται η αδελφή μου.Κοντά μισόν αιώνα πίσω όλα αυτά.Τώρα μήτε αρνιά μήτε χρώματα.

  40. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    κι ο Γατόπαρδος, από τη δυνατή ταινία, με τους πάρδους κι αυτός

  41. leonicos said

    Ωραία όλα αυτά

  42. Άρτεμη said

    » Ενα ανατολίτικο αλλά και γαλλικό βασανιστήριο ήταν το γλύψιμο της κατσίκας. Δες «Absurd & Unusual Torments »

    ΠΑΡΔΑΛΟ ΚΑΤΣΙΚΙ ΕΝ ΔΡΑΣΕΙΟ κρατούμενος δένονταν σε ένα δέντρο ή τραπέζι, του έτριβαν τις πατούσες του με αλατισμένο νερό και έβαζαν να τις γλύψει μια διψασμένη κατσίκα. Το συναίσθημα είναι στην αρχή γαργαλιστικό και το θύμα ξεκαρδίζεται στα γέλια. Μετά από αρκετό χρόνο τριβής το δέρμα των πελμάτων λεπταίνει και τα αρχικά γέλια βγαίνουν ξυνά. Το θύμα πονάει αφόρητα! Δεν υπήρχε καμια τεχνική αναγκαιότητα το κατσίκι να είναι παρδαλό. Το «παρδαλό» προστέθηκε στη φράση με μεταφορική εννοια : το δόλιο, το πανούργο κατσίκι. (βλ. Ετυμολογικά)

    Αρα το αληθές νόημα της φράσης είναι : «Αρχικά θα γελάσεις αλλά μετά θα σου βγεί ξυνό»!
    »
    από http://www.stougiannidis.gr/hypoglossal/32_aix.htm όπου βόσκουν και πολλά ακόμα κατσίκια

  43. Άρτεμη said

    Και φυσικά, μιας και μιλάμε για κατσίκια, γίδια και άλλα παρόμοια… αξέχαστη υβριδική εκτέλεση

  44. Άρτεμη said

    επανέρχομαι: εκείνο το «κουρεύτηκε (α) σαν γίδι» πόθεν προέρχεται;

  45. sarant said

    42: Πρόκειται για μια υπόθεση του κ. Στουγιαννίδη, που και ο ίδιος δοκιμαστικά την αναφέρει, αβάσιμη κατά τη γνώμη μου.

    44: Δεν το πρόσεξα. Ας απαντήσουν όσοι ξέρουν από κτηνοτροφικά -προφανώς τα γίδια τα κουρεύουν εν χρω.

  46. Μαρία said

    42
    Χα, χα.

    44
    Κι εμένα εντελώς αβάσιμη μου φαίνεται. Αν υπήρχε τουλάχιστον σχετική γαλλική έκφραση, θα λέγαμε οτι τη μεταφράσαμε όπως π.χ το γελάει καλύτερα όποιος γελάει τλευταίος.

  47. Άρτεμη said

    41 Καταπληκτικό – και ο Φερναντέλ αθάνατος. Ποια ταινία ειναι τελικά;
    Και ναι, δίκιο πρέπει να έχετε και οι δύο, δέν μοιάζει βάσιμο

  48. 39,
    …και όλος αυτός ο πλούτος (κουκίδες, ρίγες, πιτσιλιές, μονοχρωμία, διχρωμία, πολυχρωμία…) βασίζεται σε δύο απλά φαινόμενα: (Χημική) αντίδραση και διάχυση, των οποίων ο συνδυασμός δημιουργεί μεγάλη ποικιλία στα μοτίβα που παρατηρούνται στην φύση.

  49. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #44-45
    Το γίδι είναι αδύνατο να κάτσει ξάπλα ήσυχο σαν το πρόβατο για να το κουρέψεις και γι’αυτό υπάρχει μια ειδική κατασκευή που λέγεται κουρεύτρα (μια διχάλα με ξύλο που κλείνει το άνοιγμα) στην οποία περνάει το κεφάλι και έτσι ακινητοποιείται. Ακόμα κι έτσι, το γίδι δεν κάθεται ήσυχο και ο τσοπάνης πάντα φοβάται ότι σε κάποιο τίναγμα το κουροψάλιδο θα χωθεί στην κοιλιά του ζώου και γι’αυτό το κουρεύει όσο γρηγορότερα μπορεί. Επιπλέον, το μαλλί του είναι πολύ σκληρό και ίσιο και γι’αυτό το κούρεμά του δεν βγαίνει ποτέ ομοιόμορφο, έχει ψαλιδιές. Δηλαδή, ο κουρεμένος σαν γίδι είναι ο κακοκουρεμένος. Με επέκταση της σημασίας, συμπεριλαμβάνεται και ο κουρεμένος γουλί,
    Είχαμε κι ένα ποιηματάκι στις πρώτες τάξεις του δημοτικού που με περισσή σκληρότητα τραγουδούσαμε εν χορώ σε όποιον (μόνο στα αγόρια) ερχόταν κουρεμένος:
    Κουρεμένο γίδι, ποιος σε κούρεψε;
    Σου πήραν τα μαλλιά σου και τα πούλησαν. 🙂

  50. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Τα γίδια είναι πιο ζόρικα από τα πρόβατα (και) στην κουρά κι έτσι η κόμμωση βγαίνει άστα να πάνε 🙂

  51. Νέο Kid Στο Block said

    48. Μιχάλη, μού κάνει εντύπωση στο άρθρο της Γουίκι για το μαθηματικό μοντέλο «Αντίδρασης-Διάχυσης» η μη αναφορά στον πρώτο διδάξαντα ,τον μεγάλο Τιούρινγκ. Με τη διάσημη εργασία του «Η χημική βάση της Μορφογένεσης» (1952).

  52. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Α, ήδη απάντησε ο Γρηγόρης ,εμπεριστατωμένα και παραστατικά όπως πάντα.Ωραίο το παιδικό

  53. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Ο μικρός μου, έλεγε την κομμώτρια, κουρεύτρια.

  54. gryphon said

    49
    Πολυ χρησιμη απαντηση.Ειχα αυτη τήν απορια για την συγκεκριμενη φραση απο πολυ μικρος .Ο μακαριτης ο πατερας μου συνηθιζε να μας πηγαινει σε εναν ηλικιωμενο φιλο του παλαιοι τυπου κουρεα που δεν μου γεμιζε το ματι για τις ικανοτητες του και παρόλο που τοτε δεν πολυκοιταζομουν σε καθρεφτη πρεπει να μας κουρευε πολυ χαλια αν κρινω απο τα σχολια φιλων και συμμαθητων που μας παρομοιαζαν με κουρεμενα γιδια.
    Επισης την ιδια περιπου χρονικη περιοδο διαπιστωσα εμπρακτα ποσο ατιθασα και ζορικα οπως λεει και η Εφη ειναι τα συγκεκριμενα ζωα.
    Καποιος εδενε δυο κατσικες σε ενα αδειο οικοπεδο κοντα στο σπιτι που παραθεριζαμε ενα καλοκαιρι.Εγω σαν παιδι της πολης ειχα την περιεργεια και πηγαινα εκει να τις δω.Σιγα σιγα με συνηθισαν τις χαιδευα τις ταιζα κλπ.
    Μεχρι που μια μερα πουειχα πια ξεθαρεψει αγκαλισα μιαγυρω απο τον λαιμο.Τοτε αυτη τρομαξε και ενα τιναγμα του λαιμου με πεταξε μερικα μετρα μακρια.Τρομαξε και η αλλη μπλεχτηκα αναμεσα τους και γενικα παραλιγο να με σκοτωσουν αθελα τους.
    Τελικα γλυτωσα με εναν βγαλμενο ωμο και μερικους μωλωπες.Οδυνηρη εμπειρια αλλα εντυπωσιαστηκα κιολας γιατι αυτα τα ζωα αν και δεν τους φαινεται απο το μεγεθος τους εχουν πολυ δυναμη και ουτε ισως ενας γεροδεμενος ενηλικος δεν μπορει να τσ κανει καλα.

  55. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    «Η γίδα ψοφά μα το νούρο ψηλά τον έχει» λένε για το ατίθασο κατσίκι. Ενώ ,»πρόβατο» σου λέει για τον ήσυχο χαρακτήρα.
    Κι ακόμη ένα παιδικό: Βλέπει το πιτσιρίκι τον τράγο πίσω από τα σύρματα στον εθνικό κήπο: Να κι ο κατσίκος!

  56. sarant said

    49: Γεια σου Γρηγόρη, ωραία εξήγηση!

  57. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #52, 56
    Τελικά έχω περάσει στο χωριό πολύ περισσότερα σαββατοκύριακα και διακοπές από όσες θα έπρεπε… 🙂

  58. 51,
    Έχει, η Βίκη, για τον Τούρινγκ κάπου στην μέση του άρθρου (Two-component reaction–diffusion equations). Θα ήταν φυσικά παράλειψη να μην τον αναφέρει.

  59. Γς said

    55:
    >“Η γίδα ψοφά μα το νούρο ψηλά τον έχει”

    Μπα νούρο και στα κρητικά; Νόμιζα ότι ήταν μόνο ουρά κυπραίικη.

    «Ο νούρος του σιύλλου εν ισσιώννει».
    «Ο αλουπός εχώνετουν τζιαι ο νούρος του εφαίνετουν»
    .
    Αλλά από πού κρατάει η σκούφια του;

    Anoura είναι μια μεγάλη κατηγορία ειδών χωρίς … ουρά.
    Αναφέρεται φυσικά ότι το «Anoura» προκύπτει από τα ελληνικά, a στερητικό + n συνδετικό + oura
    Αποκλείεται όμως να είναι a + noura;
    Πλάκα κάνω. Αλλά πώς αυτή η ‘ουρά’ κονόμησε το ‘ν’;

  60. sarant said

    59: Η νουρά κονόμησε το ν από εκεί που το πήρε και ο νώμος, αλλά και ο νοικοκύρης -από το άρθρο που προηγιόταν, στην αιτιατικά: την ουρά – τη νουρά, τον οικοκύρη – το νοικοκύρη.

  61. spiral architect said

    @60: Έτσι ακριβώς! 😉

  62. Εδώ http://www.fotografes.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=19&Itemid=15 έχει ωραία περιγραφή και εικόνες γι’αυτό που έγραψα στο #49.

  63. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    62. Πράγματι πολύ περιγραφικό και γλαφυρό .
    «Οι κουρές» (των αιγοπροβάτων) συνοδεύονται από μεγάλα γλέντια στα μιτάτα.
    Κουρές στο Λιβαδιώτικο αόρι.
    Στο Πζηλορείτη,στσι Φουσκιές
    στου Χνάρη το μιτάτο
    κουρένε και γλεντίζουνε
    στο μ πρίνο αποκάτω.
    -Η ουρά-νουρά-νούρος σ εμάς, ορά (δε θέμε -ου 🙂 )
    :Κοντοράδικο αρνί, κουτσοράδικο κατσούλι, μακροράδικο γουρνάκι, ποντικοράδικο κουρλάκι (πλεξούδα σαν ποντικοουρά)

  64. Πέπε said

    @63:
    >ορά (δε θέμε -ου 🙂 )

    Και η «ολιά» λοιπόν (μια ολιά / μιαολιά = λιγάκι), είναι μήπως από τη γουλιά;

  65. Αρκεσινεύς said

    Σωστά. ουρά και νουρά και ορά. Στ’ αμοργιανά νοριά, ουλιά.

  66. IN said

    59 και επ. Νουρά η ουρά και στο τοπικό ίδιωμα στην Κοζάνη. «Τις τρανές τις απουκρές, κρέμνουνται σαν τις νουρές…» λέγει ο (ανώνυμος) ποιητής του αποκριάτικου τραγουδιού. Μπορείτε να φανταστείτε ποιες είναι που κρέμονται…

  67. Γς said

    Αν είναι «αποκρές», ναι. Μπορούμε 😉

  68. […] αντιρρήσεις για την εξήγηση αυτή έχει εκφράσει ο Νίκος Σαραντάκος, ο οποίος αρχικά εξηγεί ότι δεν είχε στόχο αρχικά […]

  69. […] Η εξήγηση […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: