Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Από την αποθήκη στη μπουτίκ

Posted by sarant στο 4 Δεκεμβρίου, 2013


Το σημερινό άρθρο γεννήθηκε από μια συζήτηση που είχαμε προχτές στα σχόλια με τον αγαπητό Νεοκίντ, για τη σχέση που υπάρχει ανάμεσα στη μπουτίκ και στην αποθήκη, και παρόλο που κάτι είχα γράψει σχετικά σε ένα παλιότερο άρθρο, μου φάνηκε ότι στέκει να το επαναλάβω και να το αναπτύξω περισσότερο σε αυτοτελές τώρα σημείωμα.

Η μπουτίκ, λέξη που αρχικά σήμαινε κατάστημα που πουλάει γυναικεία ρούχα, και μάλιστα της μόδας και με κάπως αλμυρές τιμές, επεκτάθηκε στη συνέχεια σε «κάθε καλαίσθητο κατάστημα» (λεξικό Μπαμπινιώτη) ή σε κάθε εμπορικό μαγαζί που θέλει να περνιέται για καλαίσθητο (και ενδεχομένως να το αντικατοπτρίζει και στις τιμές του). Η πρώτη ταμπέλα με «Μπουτίκ κρεάτων» αντί του παραδοσιακού «Κρεοπωλείον» πρέπει να φάνηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1970, και θυμάμαι που τη σχολιάζαμε ειρωνικά, όμως τώρα πια ο όρος έχει τόσο διαδοθεί που δεν προκαλεί έκπληξη (αν και κάποιους φαίνεται να ξενίζει ακόμα) -και βέβαια στις μέρες μας αρκετοί προτιμούν να το γράφουν γαλλοπρεπώς «boutique κρεάτων». Υπάρχουν επίσης πολλές «μπουτίκ φρούτων», ενώ μια νεότερη χρήση του όρου, που δεν φαίνεται να έχει λεξικογραφηθεί, είναι ότι ονομάζονται «μπουτίκ» και τα καταστήματα των ποδοσφαιρικών ομάδων, που πουλούν στους φιλάθλους φανέλες της ομάδας και διάφορα αναμνηστικά. Τέλος, έχει έρθει και στα ελληνικά ο όρος «μπουτίκ ξενοδοχείο» (ή θα έπρεπε να το λέμε ‘ξενοδοχείο μπουτίκ’;), μεταφορά του boutique hotel που γνώρισε μεγάλες πιένες στο γύρισμα του αιώνα: μικρά, όμορφα, πολυτελή και πανάκριβα ξενοδοχεία.

Σαν κατάστημα που είναι, η μπουτίκ θα έχει και την αποθήκη της, αν και οι μπουτίκ με την αρχική σημασία του όρου, καθώς είναι συνήθως μικρά μαγαζάκια, θα έχουν και αντίστοιχα μικρές αποθήκες, αλλά εμείς εδώ ως γνωστόν λεξιλογούμε, κι έτσι η σχέση της μπουτίκ με την αποθήκη που θέλει να αναδείξει το σημερινό άρθρο δεν είναι ότι κάθε μπουτίκ έχει συνήθως και αποθήκη αλλά ότι η μπουτίκ βγήκε από την αποθήκη. Η λέξη μπουτίκ, βέβαια.

Να τα πάρουμε με τη σειρά. Η λέξη αποθήκη εμφανίζεται στα αρχαία ελληνικά της κλασικής εποχής (π.χ. στον Θουκυδίδη ή στον Ηρόδοτο) με σημασία όμοια με τη σημερινή, παράγωγο του ρήματος αποτίθημι «αποθέτω, αφήνω κάπου πράγματα». Η λέξη αυτή περνάει στα λατινικά ως apotheca, με τη σημασία «κελάρι, αποθήκη τροφίμων/προμηθειών», και από εκεί στις ρωμανικές γλώσσες, κι έτσι έχουμε για παράδειγμα το ιταλικό bottega, εμπορικό κατάστημα, ή το ισπανικό bodega, με την ίδια περίπου σημασία, αν και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκε περισσότερο για τα μαγαζιά που πουλούσαν κρασί (στα αγγλικά, η λ. bodega έχει μόνο αυτή τη σημασία). Η αποκοπή του αρχικού a- εξηγείται εύκολα από τη σύμφυρση με το άρθρο: l’ abodega -> la bodega. Η λατινική λέξη έκανε κι άλλα ταξίδια, που θα τα δούμε πιο κάτω, αλλά πρώτα θα δούμε πώς προέκυψε το γαλλικό boutique.

apothekeΣύμφωνα με τα ξένα ετυμολογικά λεξικά, το γαλλικό boutique δεν προέρχεται από το λατινικό apotheca, διότι αν προερχόταν από το apotheca θα είχε /e/, όπως έχει η ιταλική και η ισπανική λέξη (bottega, bodega). Η γαλλική λέξη είναι δάνειο από το προβηγκιανό  botiga, botica, το οποίο με τη σειρά του είναι δάνειο από τη βυζαντινή λέξη «αποθήκη», όπου το η προφερόταν, βέβαια, /i/, όπως σήμερα. Από την ίδια προβηγκιανή λέξη και το καταλανικό bodiga, που σημαίνει, αν δεν κάνω λάθος, ‘εμπορικό κατάστημα’. (Το ετυμολογικό λεξικό Μπαμπινιώτη κακώς ανάγει το boutique στο apotheca και όχι στη βυζαντινή λέξη).

Από τη boutique προήλθε και η ελληνική λέξη «μπουτίκ», που πρέπει να μπήκε στη γλώσσα μας περί το 1950-60, αν και αυτό το λέω χωρίς να το έχω ερευνήσει, οπότε μπορεί να πέφτω έξω, και που είναι, όπως λέμε, αντιδάνειο, ένα θέμα που το μελετάω καιρό και που με γοητεύει, αυτό το ταξίδι των λέξεων και η παλιννόστησή τους.

Είπα πιο πάνω όμως ότι η λατινική apotheca έκανε και άλλα ταξίδια, πιο μακρυνά από το μεσογειακό χώρο. Στα μοναστήρια του Μεσαίωνα, apotheca ονομαζόταν ο χώρος της εναπόθεσης των προμηθειών, πολλές από τις οποίες ήταν φάρμακα, και apothecarius ονομάστηκε ο μοναχός ο υπεύθυνος για τη φύλαξη και τη χορήγησή τους, ο πρόδρομος ας πούμε του σημερινού φαρμακοποιού, κι έτσι το μοναστηριακό apotheca πήρε ήδη τη σημασία του φαρμακείου -οπότε δεν είναι περίεργο που σήμερα στα γερμανικά Apotheke δεν είναι βεβαίως η αποθήκη αλλά, ακριβώς, το φαρμακείο, όπως στην εικόνα αριστερά. Πρόκειται για λόγιο δανεισμό που διατηρεί την ορθογραφία της αρχικής λέξης κι έτσι είναι εύκολη η αναγνώρισή της. Από την άλλη πλευρά, στα λουξεμβουργιανά η αντίστοιχη λέξη, Apdikt, είναι σαφώς πιο δύσκολα αναγνωρίσιμη.

aptekaΤαξίδεψε και πιο μακριά το λατινικό apotheca, έφτασε μέχρι τα ρώσικα, όπου το φαρμακείο είναι аптека, όπως βλέπετε και στη φωτογραφία αριστερά, κατά σύμπτωση με γράμματα που όλα τους έιναι (στην κεφαλαιογράμματη μορφή τους) ίδια με τα ελληνικά -αν και νομίζω ότι δεν προφέρεται απτέκα αλλά απτσιέκα.

Στα αγγλικά, βέβαια, το φαρμακείο λέγεται pharmacy, πάλι ελληνικό, ή drugstore, ενώ στα γαλλικά pharmacie, αλλά κι εκεί υπάρχει ένα ίχνος της αποθήκης, αφού ο φαρμακοποιός στα αγγλικά είναι μεν chemist, αλλά στο πιο επίσημο είναι apothecary, διατηρώντας την ανάμνηση του μεσαιωνικού apothecarius. Παρομοίως, στα γαλλικά έχουμε τον pharmacien αλλά και τον apothicaire.

Βέβαια, αν έχετε κάποια γνωστή που έχει μπουτίκ (και δεν την έχει κλείσει εξαιτίας της κρίσης και της μνημονιακής επέλασης) και πάτε και της πείτε ότι το κατάστημά της είναι «σαν αποθήκη», μπορεί να την προσβάλετε και να σας κόψει την καλημέρα -μια πολλοστή απόδειξη του ότι η ετυμολογία δεν φανερώνει «το αληθινό νόημα των λέξεων» όπως λένε κάποιοι αλλά απλώς σκιαγραφεί την ιστορία τους και μας δείχνει πώς σκέφτηκαν οι πρόγονοί μας που ονομάτισαν τα πράγματα έτσι!

94 Σχόλια προς “Από την αποθήκη στη μπουτίκ”

  1. LandS said

    Καλημέρα, και καλό μήνα. (Συγνώμη για τη καθυστέρηση) .
    Οι γείτονές μας οι Βούλγαροι το λεν «απτέκα». Διαβάζανε και τον Γιέλτσιν Έλτσιν.
    Αφού είναι πιο κοντά μας και στη προφορά των γραμμάτων, γιατί προτιμάμε τα ρώσικα;

  2. Νέο Kid Στο Block said

    Αντιγράφω για όσους φοβούνται να πατάνε λίκνους, από το έτυμονλάιν:
    » apothecary (n.)
    mid-14c., «shopkeeper, especially one who stores, compounds, and sells medicaments,» from Old French apotecaire (13c., Modern French apothicaire), from Late Latin apothecarius «storekeeper,» from Latin apotheca «storehouse,» from Greek apotheke «barn, storehouse,» literally «a place where things are put away,» from apo- «away» (see apo-) + tithenai «to put,» from PIE root *dhe- «to put, to do» (see factitious). Same root produced French boutique and Spanish bodega. Cognate compounds produced Sanskrit apadha- «concealment,» Old Persian apadana- «palace.»

    Drugs and herbs being among the chief items of non-perishable goods, the meaning narrowed 17c. to «druggist» (Apothecaries’ Company of London separated from the Grocers’ in 1617). Apothecaries formerly were notorious for «the assumed gravity and affectation of knowledge generally put on by the gentlemen of this profession, who are commonly as superficial in their learning as they are pedantic in their language» [Francis Grose, «A Classical Dictionary of the Vulgar Tongue,» 1796]. Hence, Apothecary’s Latin, barbarously mangled, also known as Dog Latin. »

    Ενφιαφέρον αυτό για το Dog Latin, δεν είναι; 🙂
    H γλώσσα έχει πάντως πλάκα. Mια λέξη που έδωσε τόσα δάνεια και είχε σημασιολογικές μεταπτώσεις ,αλλά μάς πέφτει κάπως «δύσπλαστη» σήμερα. Kάποτε επιχείρησα να αποδώσω σε κείμενο το Logistics Manager ως «Διαχειριστής αποθήκης» και ο (Έλλην) manager παρεξηγήθηκε. Του φάνηκε υποτιμητικό (πού να έγραφα και «αποθηκάριος»…)
    Τις προάλλες πάλι, λέω σε κάποιον «Αποθήκευσέ το, το αρχείο» και με κοίταξε με κάποια αμηχανία… «Κάνε σέηβ ρε κουμπάρε!» 🙂

  3. Τίτος Εξώς Χριστοδούλου said

    Νεόκοπος διευθυντής του London Greek Radio, τόοοοτε, έγραψα για τους εκφωνητές το βαρύγδουπο για τον σταθμό, ότι ήταν ‘προθήκη του ελληνισμού». Για να ακούσω τον Μεγάλο μικρό (το δέμας) εκφωνητή να εκφωνεί «αποθήκη του ελληνισμού ο σταθμός μας»! Κάτι εγνώριζεν περισσότερον, ο μικρομέγας!

  4. IN said

    Καλημέρα κι από μένα.

    Ευτράπελο στιγμιότυπο από ακροατήριο (μεταβατικού) Μονομελούς Πλημμελειοδικείου, τις παλιές εποχές που σύχναζα εκεί αναγκαστικά (λόγω δουλειάς): Κατηγορούμενος κρεοπώλης κατόπιν μηνύσεως του λεγομένου «Υγειονομικού» (υπηρεσία δημόσιας υγείας της Νομαρχίας ή κάπως έτσι) ότι το μαγαζί του βρέθηκε ακάθαρτο. Ο συγκεκριμένος κρεοπώλης είχε την τύχη να έχει αδελφή δικηγόρο που τον υπερασπίστηκε δωρεάν, η «έδρα» (δικαστής και εισαγγελέας) ήταν στις καλές της οπότε «αθώος». Αλλά πριν φύγει είπανε να του κάνουνε και κάποιες συστάσεις να προσέχει: «Τώρα το έχετε καθαρό το μαγαζί, κύριε κατηγορούμενε, έτσι δεν είναι; Γιατί εδώ μας γράφει το υγειονομικό ότι βρέθηκαν ακαθαρσίες, αράχνες, βρωμιές….». Διαβεβαιώνει ο κατηγορούμενος: «Μποτίκ το έχω, ελάτε να το δείτε!». Το «Μποτίκ» αντί μπουτίκ προφανώς λόγω της τάσης για overcompensation που υπάρχει στα μέρη μας λόγω της τοπικής προφοράς: Σου λέει, αφού όλα τα άτονα «ο» γίνονται «ου» ,όταν θέλουμε να μιλήσουμε «επίσημα» πρέπει να μετατρέψουμε όλα τα «ου» σε «ο».

    Άλλο σχόλιο: Η εντύπωσή μου είναι ότι στα (καθημερινά τουλάχιστον) Αγγλικά της Βρετανίας το φαρμακείο λέγεται «chemist » ή «chemist’s» πρβλ. και Boots the chemist (σήμερα σκέτο Boots) η μεγαλύτερη και γνωστότερη αλυσίδα φαρμακείων της Βρετανίας. Pharmacy, νομίζω, είναι πιο λόγιο ή/και παραπέμπει σε φαρμακείο νοσοκομείου (αλλά γι’ αυτό βλ. και dispensary). Drugstore, πάντα κατά την δική μου εντύπωση, είναι Αμερικάνικο. Οι παρεπιδημούντες είτε στο ΗΒ είτε στις ΗΠΑ μπορούν να μας διαφωτίσουν καλύτερα.

  5. Γς said

    Είναι και η boîte.
    Μήπως υπάρχει τίποτε boîte- boutique;
    Κουτί-θήκη-αποθήκη και τέτοια;

  6. Αριστείδης Καρατζόγλου said

    Υπάρχει κάποιος ιδιαίτερος λόγος για να δεχτούμε αρχαιοελληνική επίδραση στα ισπανικά και ιταλικά αλλά βυζαντινή επίδραση στα καταλανικά και τα προβηγκιανά ( :O ); Με άλλα λόγια, η τροπή bodega>bodiga αποκλείεται;

  7. spiral architect said

    Καλημέρα. 🙂
    Μπουτίκ κρεάτων 😆 υπήρχε και στον εμπορικό δρόμο του προαστίου μου, με εκατέρωθέν της τις κλασικές μπουτίκ ρούχων. Όταν άνοιξε στα μέσα περίπου της δεκαετίας του ’70 ύστερα από ανακαίνιση του προϋπάρχοντος κρεοπωλείου, είχε γίνει αφορμή ψιλού δουλέματος του ιδιοκτήτη για τη ντιζαϊνάτη ταμπέλα. Ομολογουμένως και για τα μέτρα της εποχής η ανακαίνιση και η αναβάθμιση από χασάπικο σε μπουτίκ κρεάτων ήταν επιτυχημένη με εξ ίσου ντιζαϊνάτους ντορβάδες, ανοξείδωτους σωλήνες με ανοξείδωτους γάντζους, αεροκουρτίνα στην είσοδο, με κλιματισμό μέσω νίκελ εμφανών αεραγωγών, φώτα ατμών Hg που αντικατέστησαν τις σειρίδες με τις λάμπες πυρακτώσεως και τις μυγοπαγίδες και φυσικά προσωπικό με ολοκάθαρες μεσάτες ιατρικές ποδιές, σκούφους και ελαστικά γάντια χρήσης.
    Το μαγαζί έκλεισε εδώ και κάνα-δυό χρόνια λόγω συνταξιοδότησης του ιδιοκτήτη, αλλά παραμένει ξενοίκιαστο και με την ορίτζιναλ ταμπέλα στη μετώπη, γιατί ο ιδιοκτήτης (κι εν μέσω κρίσης!) του’ χει κατσικωθεί να το νοικιάσει μόνο σε χασάπη!

  8. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    1: Δίκιο έχεις για τα βουλγάρικα.

    4: Ωραίο το μποτίκ!

    5: Το μπουάτ είναι άλλο άρθρο 🙂
    Κι αυτό αντιδάνειο, αλλά δεν έχει σχέση με τη μπουτίκ.
    Ιδέες μου δίνεις.

    6: Τα ξένα ετυμολογικά λεξικά που κοίταξα είναι κατηγορηματικά για τη βυζαντινή επίδραση. Και πρόσεξε ότι στα ισπανικά-ιταλικά δεν υπάρχει αρχαιοελληνική επίδρ. αλλά λατινική, διαφέρει.

  9. Αριστείδης Καρατζόγλου said

    @ 8, Έκανα την παρατήρηση λόγω της στενής σχέσης αυτών των γλωσσών. Ευτυχώς οι λέξεις έχουν τον τρόπο τους να μας εκπλήσσουν.

  10. sarant said

    Σε νότιες ιταλικές διαλέκτους υπάρχουν τύποι όπως putica, με πληροφορεί φίλη στο FBook. Κι αυτό μάλλον από τον βυζαντινό τύπο.

  11. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    2 – Κάνε σέηβ ρε κουμπάρε… νάσαι καλά ρε kid μ΄έκανες και γέλασα, αλλα και τον άλλο, απο logistics manager διαχειρηστής αποθήκης; αμαρτία απο τον αλάχ. Πώ πώ, πολύ γέλιο ρε φίλε, γράφω και γελάω, ευτυχώς γιατι με την μουντάδα του καιρού τρείς μέρες τώρα, αρχίζω και σαλτάρω. Κάτι τέτοιες μέρες είναι που αναρωτιέμαι, πώς την βγάζουν στις βόρειες χώρες, με τόσες μέρες χωρίς ήλιο. Είμαι άραγε μόνο εγώ, που όσο μεγαλώνω (για τους κακεντρεχείς, δεν γερνάω) μου αρέσει πιο πολύ η Ελλάδα και το καλοκαίρι, (η να το πώ διαφορετικά, δεν με ενθουσιάζει καθόλου ο χειμώνας) ή υπάρχουν κι΄ άλλοι;

  12. Nestanaios said

    Όπως οι νόμοι πρέπει να κινούνται στην συνταγματική σφαίρα, έτσι και η σημασιολογία πρέπει να κινείται στην σφαίρα της ετυμολογίας ει δε μη θα έχουμε περισσότερα από τα γνωστά αποτελέσματα και στους δύο χώρους. Αν δεν υπάρχει σύνταγμα, πρώτα φτιάχνουμε σύνταγμα και έπειτα νόμους. Ἄν δεν υπάρχει ετυμολογία, πρώτα αποφασίζουμε ποια θα είναι η ετυμολογία μιας λέξης και έπειτα αποδίδουμε όλες τις συνεκδοχικές σημασίες.

    Η λέξη Μπουτίκ κατ αρχάς είναι βαρβαρογενής επειδή συνυπάρχουν το ημίφωνο στοιχείο μ και το άφωνο στοιχείο π σε μία συλλαβή με το στοιχείο μ να προηγείται του στοιχείου π. Αυτό είναι βαρβαρισμός και ας υπάρχει σε πολλές νεοελληνικές λέξεις. Υπάρχει δε η περίπτωση το «μπ» να είναι το στοιχείο β όπως γίνεται σε πολλές περιπτώσεις οπότε εδώ μιλάμε για το επιτατικό «βου». Η δεύτερη συλλαβή, είναι σίγουρα η θέτ και η βάρβαρη γλώσσα, μη δυνάμενη να προφέρει το δασύ στοιχείο θ, την τροποποίησε σε «τεκ» και σε «τικ». Βουτέκ και βουτίκ και στην ελληνική βουθέτω είναι το ρήμα. Τα υπόλοιπα τα γνωρίζεται. Τώρα έχουμε ετυμολογία

  13. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Καλημέρα, κι από μένα!

    Μου άρεσε πολύ το Apdict των λουξεμβουργιανών (που δεν το ήξερα). Μήπως, μάλιστα, θέλει να κλέψει κάτι κι απ’ το addict; Οπωσδήποτε, κάποιοι τέτοιοι θα περνούν την πόρτα του.

  14. munich said

    11- Αν ζείς στο νότο …των βόρειων χωρών, τα πράματα δεν είναι τόσο άσχημα, υπάρχουν αρκετές μέρες με ηλιοφάνεια και καλοκαιρία και …απευθείας, οικονομικές πτήσεις σε εξωτικούς προορισμούς που έχουν καλοκαίρι μες το βαρύ χειμώνα. Οπότε παλεύεται η φάση
    Ίσως Κάτω Χώρες και ΗΒ ο καιρός είναι κάπως εξωντικός για την ψυχολογία αλλά, όλα είναι σχετικά. Γνώρισα ανθρώπους που λατρεύουν το ψιλόβροχο

  15. sarant said

    13: Nαι, αλλά Apdikt, με k

  16. Άρτεμη said

    Ελαφρώς μακάβριο – ίσως:) http://www.athinorama.gr/cinema/movie.aspx?id=10027067 Η μπουτικ για αυτόχειρες

  17. Άρτεμη said

    και το ακόμα πιο μακάβριο: http://perierga.gr/2012/08/%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%85%CF%84%CE%AF%CE%BA-%CE%BC%CE%B5-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B5%CF%80%CF%89%CE%BD%CF%85%CE%BC%CE%AF%CE%B1-hitler-%CF%80%CF%81%CE%BF%CE%BA%CE%B1%CE%BB%CE%B5%CE%AF/

  18. spyroszer said

    Μερικές πληροφορίες από τη διατριβή της Βασμανόλη για τα αντιδάνεια:
    Η λ. μπουτίκ εντάσσεται στο ακόλουθο ετυμ. σχήμα: μεταγεν. ελλ. αποθήκη → λατ. apotheca, -ae (Ernout-Meillet) → ιταλ. bottega (Maidhof 1931, Cortelazzo-Zolli) → προβηγκ. botica → γαλλ. boutique (Larousse, Bouffartique-Delrieu) → ν. ελλ. μπουτίκ (Μπαμπινιώτης 1998).
    Η γαλλ. λ. πρωτοεμφανίστηκε το 1241 με τη σημασία «επαγγελματικό εργαστήρι ζωγράφου» και τον 14ο αιων. προσέλαβε τη σημασία «κατάστημα».
    Στο πέρασμα της λ. από τη Λατινική, συντελούνται τα φαινόμενα της αφαίρεσης, δηλ. της αποβολής του αρχικού φωνήεντος, και της ηχηροποίησης, Το μακρό e της κλασικής Λατινικής αποδίδεται ως κλειστό e στη δημώδη Λατινική και από εκεί στην Ιταλική ως e.
    Το διπλό tt της ιταλ. λ. ίσως οφείλεται στην επίδραση του botte. Σε διάφορες διαλέκτους, στις περιοχές Gaeta, Benevento, Napoli, ανάμεσα στον 11ο και στον 15ο αιων., απαντούν στον προφορικό λόγο τα poteca, potea (Cortelazzo-Zolli). Το βραχύ o κλασικής Λατινικής αποδίδεται στη δημώδη Λατινική ως ανοικτό ο και από εκεί στη Γαλλική ως ou.
    Σημασιολογικά:
    Στην Ελληνική η λ. δήλωνε «χώρο που τοποθετούνται άμεσα διάφορα πράγματα που δεν χρησιμοποιούνται άμεσα», «καταφύγιο». Επίσης απαντούσε ο τ. αποθήκιον «κελάρι». Στη Λατινική η λ. δήλωνε «αποθήκη με τρόφιμα, κελάρι».
    Ο Τριανταφυλλίδης αναφέρει ότι στα μεσαιωνικά μοναστήρια φύλαγαν τα βοτάνια στην apotheca «αποθήκη». Αυτή η ίδια η λατ. λέξη χρησιμοποιήθηκε και στα πρώτα φαρμακεία, που βρίσκονταν αρχικά στα μεσαιωνικά κάστρα και αργότερα στις πόλεις (στη Λιψία το 1409). Γι’ αυτό μέχρι σήμερα το φαρμακείο λέγεται στη Γερμανική Apotheke, και στην Ισπανική και την Πορτογαλική botica (από όπου boticario φαρμακοποιός).
    Το ιταλ. bottega δηλώνει «τόπο ανοικτό όπου εκθέτουν και πουλούν εμπορεύματα διαφόρων ειδών», «εργαστήρι ενός τεχνίτη, π.χ. υποδηματοποιού», στον Μεσαίωνα και στην Αναγέννηση «εργαστήριο ενός διάσημου καλλιτέχνη στον οποίο συχνάζουν βοηθοί και μαθητές» (Garazanti, Cortelazzo-Zolli), “αποθήκη κρασιού» (Τριανταφυλλίδης). Ο Maidhof αναφέρει τα ιδιωματικά μποτέγα «κατάστημα», μπουτία «αποθήκη κρασιού», που προήλθαν από το ιταλ. bottega και το σικελ. putia αντίστοιχα. Στο Ζακυνθινό ιδίωμα (Ζώης 1898), απαντά η λέξη Μποτέγα «λαϊκό καφενείο». Ονομαστή ήταν επί Ενετοκρατίας η Μποτέγα του Κουμούτου. Επίσης απαντά ο τ. Μποτεγέρης «ο ιδιοκτήτης καφενείου».
    Η γαλλ. λ. boutique δηλώνει «μέρος πρόσοψης σπιτιού όπου ένας έμπορος/καλλιτέχνης εκθέτει το εμπόρευμά του/τα έργα του προς πώληση», «κατάστημα μεγάλου ράπτη», «κατάστημα χωρίς ιδιαίτερο γόητρο/κοινωνική αποδοχή» (Le Petit Robert).
    Καθοριστική για τη σημερινή σημασία της είναι η έννοια «κατάστημα». Με βελτίωση προέκυψε η αντιδάνεια λ. μπουτίκ («κατάστημα με μοντέρνα ρούχα και είδη πολυτελείας»). Στην ν. ελλ. απαντά η αρχική λ. αποθήκη με την ίδια βασική σημασία. Η σύγχρονη έννοια «κατάστημα όπου τα εμπορεύματα διατίθενται σε τιμές πώλησης» (φρ. τιμές αποθήκης), διαφοροποιεί κοινωνιογλωσσικά τη λ. από την αντιδάνεια boutique.
    Στην Ιταλική επίσης απαντούν τα: bottegaio/ιδιωμ. bottegaro/σπαν. bottegante και botteghino, υποκορ. του bottega.

  19. Και του «μαγαζιού» η αρχική σημασία, στα αραβικά ή απ’όπου αλλού προέρχεται, πρέπει να ήταν «αποθήκη» — ή μήπως την απέκτησε στην Εσπερία;

    Πάντως, εμπορικό κατάστημα και αποθήκη είναι, όσο να’ναι, έννοιες συγγενικές. Το «μαγκαζίνο» τι γυρεύει στην υπόθεση; Αποθήκη ποικίλης ύλης;

  20. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Καλημέρα, ὁμολογουμένως ἐξαίρετο ἄρθρο. Μιὰ καὶ ἀναφέρθηκε τὸ λεξικὸ τοῦ Μπαμπινιώτη, ἄλλη μιὰ φορὰ καταδεικνύεται ὅτι δὲ στέκεται στὸ ὕψος. Εἶχα σχεδὸν πειστεῖ νὰ συμφιλιωθῶ μὲ τὴν ἰδέα πὼς δὲ θὰ ὑπάρξη ποτὲ ἕνα ἑλληνικὸ petit-Robert καὶ νὰ τὸ ἀγοράσω. Ἀνέβαλλα συνεχῶς τὴν ἀγορὰ γιὰ τὴν ἑπόμενη ἔκδοση, μιὰ καὶ ὅλο καὶ κάτι διορθώνει, μέχρι ποὺ λόγω κρίσης ἔμεινα ἄφραγκος καὶ τὸ ἄφήσα γιὰ καλύτερες μέρες. Πῆγα ὅμως πρὶν μιὰ βδομάδα σ’ἕνα συμβολαιογράφο, ὁ ὁποῖος μοῦ εἶπε νὰ τὸν περιμένω λίγο. Εἶδα τὸ λεξικὸ τοῦ Μπαμπινιώτη στὴ βιβλιοθήκη καὶ τὸ πῆρα στὰ χέρια μου. Δὲν ἔγραφε ποιὰ ἔκδοση εἶναι, μᾶλλον θἆταν ἡ πρώτη. Ἄνοιξα τυχαία κι ἔπεσε τὸ μάτι μου στὸ «αχλάδι». Ἔλεγε μόνο τὸν ὁρισμό. Ἔλειπε ἀπὸ τὸ λῆμμα τὸ πιὸ γνωστὸ συνώνυμο, τὸ «ἀπίδι». Δὲν εἶχα σχηματίσει τὴν καλύτερη γνώμη γιὰ τὸ λεξικό, ἀλλὰ τόσο χάλια δὲν τὸ περίμενα. Ὁ Δημητράκος ἔχει κι ἄλλο ἕνα συνώνυμο, μᾶλλον σλαβικῆς προελεύσεως, ποὺ αὐτὴ τὴ στιγμὴ μοῦ διαφεύγει. Συγγνώμη ποὺ ξέφυγα ἀπὸ τὸ θέμα τοῦ ἄρθρου, ἀλλὰ δὲν ἄντεχα νὰ μὴν τὸ πῶ

  21. Νέο Kid Στο Block said

    17. Aυτό είναι! Μαγαζί Χίτλερ και μπλούζα Γκάντι…πώς λέγεται ο αχταρμάς στα Hindu?

  22. sarant said

    19: Ναι, αλλά να μην κάψουμε ένα μελλοντικό άρθρο 🙂

    18: Κακώς δεν κοίταξα τη διατριβή της Βασμανόλη, αλλά και ο Robert και ο Corominas ανάγουν τους τύπους με i (στα προβηγκιανά και τα καταλανικά, αντιστοίχως) όχι στα λατινικά αλλά στα βυζαντινά ελληνικά.

  23. Να μην ξεχνούμε και τις Botteghe Oscure της Ρώμης — κάποτε φάρο της ανανεωτικής Αριστεράς…

  24. Νέο Kid Στο Block said

    Οι Καταλανοί και οι Προβενσιάνοι δεν ήταν από τους εξέχοντες φραγκοκράτες μετά το 1204; (στου χωργιούμ το διάσημο Κάστρο υπάρχουν πολλά καταλανικά αρχιτ. στοιχεία) .Βάζω ένα ακόμη υποστηρικτικό επιχείρημα (;) στον απευθείας δανεισμό από τους βυζαντινορωμαίους.

  25. spyroszer said

    22. 24. Εντάξει κουβέντα να κάνουμε !! Το επιχείρημα της Βασμ. είναι ότι στη δημώδη Λατινική δεν υπήρχαν μακρά ή βραχέα φωνήεντα, (που είχαν καταργηθεί ήδη από την αρχή της χριστιανικής εποχής), αλλά μόνο ανοικτά ή κλειστά. Το e μακρό της κλασ. λατ. έγινε e κλειστό.
    Αλλά βεβαίως και ο βυζαντινός δανεισμός είναι πολύ πιθανός.

  26. gryphon said

    Eιναι παντως αξιοπεριεργο και ειρωνικο οπως καταδεικνυεται και στο αρθρο με την λεξη μπουτικ οτι πολλες λεξεις γαλλικες κυριως αλλα και αγγλικες που μας ακουγονται εντυπωσιακες και χρησιμοποιουνται για να προσδωσουν καποιον αερα καλαισθησιας ανωτεροτητας κλπ εχουν πολυ κοινη και ταπεινη σημασια
    Ειδα το drugsrote και θυνηθηκα κατι αστειο και αφελες ταυτοχρονα.Πηγαινα στις πρωτες ταξεις του γυμνασιου και παρ’ολο που εκανα ηδη καποια χρονια αγγλικα μολις ειχα αρχισει να ενδιαφερομαι να μαθω κατι παραπανω απο το ναμετραω μεχρι το εκατο αγγλικα.
    Ετσι οταν καπου ειδα για πρωτη φορα αυτη τήν λεξη το συνδυασα με την λεξη drugs που ηξερα απο αναφορες συζητησεις κλπ με φιλους οτι ηταν τα ναρκωτικα. Και η αυθορμητη απορια μου ηταν καλα αυτοι οι αγγλοι λενε ετσι φορα παρτιδα καταστημα ναρκωτικων ;

    11
    Κανονικα αν ησουν μικρος θα επρεπε να το λες αυτο.Σαν αυτους που και τον Σεπτεμβριο στραβωνουν οταν καποιος λεει «καλο χειμωνα ναχουμε».Λες και η ευχη που ολοι οι παλαιοτεροι ανθρωποι εκαναν θα φερει την συννεφια και το κρυο.Ειναι τοσο κοντοφθαλμοι που δεν μπορουν να καταλαβουν ουτε το απλο και προφανες οτι αν δεν βρεξει και κυριως αν δεν χιονισει (ειδικα στην Αθηνα φετος ειχε καπου τρεις μηνες να πεσει μια σταγονα νερο) του χρονου το καλοκαιρι θα καθονται στην ξαπλωστρα και γυρω τους θα υπηρχε η ερημος Σαχαρα και δεν θαειχαν ουτε νερο να πιουν.Επιπλεον ο χειμωνας και το κρτο μεγαλωνουν την προσμονη για το καλοκαιρι που εδω στην Αθηνα σιγουρα θα ερθει.Αν ηταν καθε μερα θα το βαριοσουν.Αυτα καποτε ηταν αυτονοητα πραγματα.

  27. spiral architect said

    Στον κεντρικό δρόμο των Ιωαννίνων (Λεωφόρος Δωδώνης) υπήρχε κάποτε ένα αρκετά μεγάλο κατάστημα με πατάρι, που ήταν καφετέρια-εστιατόριο-μπαρ-ξενυχτάδικο-μίνι μάρκετ και ο τόπος συνάντησης των ξενομεριτών (φοιτητών κυρίως) όπως ο Μπακάκος στην Αθήνα.
    Το όνομά του ήταν «DrugStore».
    Δεν ξέρω, αν υπάρχει ακόμα …
    (εδώ μιλούν γι’ αυτό σε παρελθόντα χρόνο)

  28. Γς said

    >καφετέρια-εστιατόριο-μπαρ-ξενυχτάδικο-μίνι μάρκετ

    και χάνι. Καραβά σεράϊ

  29. Ηλεφούφουτος said

    18 Στο παράθεμα της διατριβής έχω να παρατηρήσω ότι στον καίριο κρίκο της μετάβασης από το ιταλικό bottega στο προβ. botica απουσιάζει η παραπομπή, αντίθετα με τους υπόλοιπους κρίκους.
    Ως προς το βάσιμο δε αυτού του ετυμ σχήματος, δεν ξέρω τίποτε που να δικιολογεί τροπή του e σε i , από τη μία γλώσσα στην άλλη.
    Κι επειδή όταν μιλάμε για προβηγκιανά το Μεσαίωνα εννοούμε προφανώς αυτό που στη γλωσσολογία είναι περισσότερο καθιερωμένο να ονομάζεται Οξιτανική (μεταξύ άλλων για να μην το μπερδεύουμε με το σύγχρονο προβηγκιανό ιδίωμα της Οξιτανικής), η μόνη τροπή του e που ξέρω είναι σε y, όχο σε i.

    Δεύτερον, η πληροφορία ότι και σε ιδιώματα της ιταλικής υπάρχει αυτό το -i- μάς δείχνει ότι σε ολόκληρο το γλωσσικό συνεχές του ρωμανικού χώρου υπήρχε η παραλλαγή με το -ι-, επηρεασμένη προφανώς από τη ζωντανή προφορά της αποθήκης στην ελληνική γλώσσα της εποχής.
    Φοβάμαι ότι η ερευνήτρια έκανε ένα συνηθισμένο λάθος στην ετυμολόγηση από τα Ιταλικά, να ανατρέχουμε δηλαδή όχι στη μορφή των Ιταλικών που ασκούσε επιρροή μέσω του προφορικού λόγου τότε αλλά στα επίσημα Ιταλικά του σήμερα.

    Μία βασική διαφορά ανάμεσα στα Ιταλικά και στα Ισπανικά, που έχουν -e-, και στα «Προβηγκιανά» ή τα ιταλικά ιδιώματα, που έχουν -ι- είναι ότι τα πρώτα, ως επίσημες γλώσσες, έχουν μια τυποποιημένη μορφή πιο επηρεασμένα από τη λόγια Λατινική.

  30. Ηλεφούφουτος said

    Παρόραμα: η μόνη τροπή του e που ξέρω είναι σε ye, όχι σε i.

  31. Πέπε said

    Δεν ξέρω αν είναι η ιδέα μου, αλλά νομίζω ότι, ενώ όλοι λίγο πολύ ξέρουμε τι σημαίνει μπουτίκ και αρκετοί εξακολουθούν να χαμογελάνε με τις μπουτίκ κρεάτων και άλλων άσχετων εμπορευμάτων, εντούτοις η λέξη με την κανονκή της σημασία ακούγεται όλο και λιγότερο. Η γενιά που πρόλαβε τα γαλλικά ως κύρια ξένη γλώσσα κοντεύει να φύγει πια, τα παιδιά τους που κι αυτά είναι κάποιας ηλικίας θα την πούνε καμιά φορά τη λέξη, αλλά όλοι οι υπόλοιποι λέμε πολύ συχνότερα «κατάστημα ρούχων» ή κάποια παρόμοια περίφραση παρά μπουτίκ.

    20: γκόρτσι;

  32. Νέο Kid Στο Block said

    Τώρα, σμπαθάτε με αν λέω βλακείες , αλλά μήπως το Αποθήκη-μποτέκα-Αποτέκε κ.λ.π. δηλαδή η γενική τροπή του η σε e οφείλεται στην Ερασμιακή προφορά; (αλλά αυτή είναι μεταγενέστερο φρούτο, ε;)

  33. Νέο Kid Στο Block said

    31. Κι εγώ έχω την εντύπωση πως η «μπουτίκ» φθίνει ,αν δεν έχει χαθεί τελείως ,στις νεολαιϊστικες λαλιές.

  34. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    32. Ἐγὼ θὰ ἔλεγα ὅτι ὀφείλεται στοὺς κανόνες μεταγραφῆς ἀπὸ τὸ ἑλληνικὸ στὸ λατινικὸ ἀλφάβητο. Ἐδῶ ποὺ τὰ λέμε κι ἡ Ἑρασμιακὴ προφορὰ ἐκεῖ βασίζεται. Στὸ ὅτι τὸ η μετγράφεται e καὶ στὴ φωνὴ τῶν προβάτων…

  35. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα !

    -La bodega : ιστορικό μπαράκι της Αθήνας, ανεβαίνοντας την Καλιρρόης για Αρδηττό. (και καλά «Καλιρρόη» το βγάζει ανορθόγραφο με τα δύο ρο).
    -Boutique : το συναντάς (-ούσες) συχνά και στα καταστήματα των βενζινάδικων (άλλες φορές ως «μικρή αγορά»). Αντί για γόβες και φορέματα, λάδια, μπουζί, παραφλού και τέτοια… Μάλιστα υπήρχε συγκεκριμένη φίρμα (νομίζω η πάλαι ποτέ Mobil) που το ανέγραφε έτσι.

    Πολεοδομικά : άλλο αποθήκη και άλλο κατάστημα (άλλη χρήση, άλλες αμοιβές μελέτης κλπ.)
    Λογιστικά : «Θεωρημένη αποθήκη» σημαίνει να καταχωρίσεις όλα τα υλικά και μικροϋλικά ενός μαγαζιού μετά τη γνωστή απογραφή της 2ας Ιανουαρίου, οπότε σε οποιονδήποτε έλεγχο, η εναπομείνασα ποσότητα κάθε κωδικού οφείλει να είναι η κατά την απογραφή μείον όσα έχουν πουληθεί.

    Είναι περίεργο ότι τα «αποθηκεύω-αποθήκευση» χρησιμοποιείται για τα πάντα (δεδομένα, τρόφιμα, ρούχα, υλικά) εκτός από τα χρήματα. Ίσως ένας θρίαμβος του τραπεζικού συστήματος.
    Πάντως υπάρχει το και το «αποθετήριο», για τιμαλφή και λοιπά πολύτιμα.

    Συναφείς εξελληνισμένες λέξεις : στοκάρω, στοκατζήδικο, και προσφάτως ψιλοακούγεται και το «μπαφεριάζω» !

    Η κτιριακή αποθήκη (εργοστασίου, μονάδας παραγωγής κλπ.) στην τεχνική ορολογία «Warehouse».

    Το πώς η μπουτίκ κόλλησε με τα κρέατα (πριν από τα φρούτα) είναι απορίας άξιον. Πάντως πολλοί μπερδεύονται και σήμερα υπό την επιρροή της συγκεκριμένης λέξης, φορώντας την στο «σαλόν ντε μπουτέ» !

  36. spyroszer said

    29. Αυτό που λες στην αρχή, την έλλειψη της παραπομπής, το παρατήρησα κι εγώ.

    Για την μπότεγα, ένα δημοτικό τραγούδι απ’ τον Passow «Η άπιστος γυναίκα»:
    Φτερνιά δίνει τ’ αλόγου του και στη μποτέγα πάει
    «Καλώς σας εύρηκ’ άρχοντες, καλώς το πολεμάτε,
    Και πουν’ εμέν’ ο Γιάνης μου και τ’ αρχοντόπουλό μου;»
    ‘Τρεις μέραις είναι σήμερα, πωδώ Γιανής δεν ήλθε».
    http://books.google.gr/books?id=3tRDAAAAYAAJ&pg=PA345&dq=%22%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%84%CE%AD%CE%B3%CE%B1%22&hl=el&sa=X&ei=egyfUpGVNIKp0QXx74FQ&ved=0CDYQ6AEwAQ#v=onepage&q=%22%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%84%CE%AD%CE%B3%CE%B1%22&f=false
    Όπου μποτέγα: ιταλ. bottega, boutique, το καφενείον, taberna.
    http://books.google.gr/books?id=IN8yAQAAIAAJ&pg=PA622&dq=%22%CE%9C%CF%80%CE%BF%CF%84%CE%AD%CE%B3%CE%B1%22&hl=el&sa=X&ei=oBSfUubCNKOt0QWbvYGoBQ&ved=0CFoQ6AEwCA#v=onepage&q=%22%CE%9C%CF%80%CE%BF%CF%84%CE%AD%CE%B3%CE%B1%22&f=false

    Η μποτέγα του Κουμούτου όμως δεν ήταν λαικό καφενείο, αλλά το κέντρο συγκεντρώσεως των ευγενών σε όλη την διάρκεια της Ενετοκρατίας, στην πλ. Αγ. Μάρκου στη Ζάκυνθο.
    http://books.google.gr/books?id=vhtYAAAAMAAJ&q=%22%CE%9C%CF%80%CE%BF%CF%84%CE%AD%CE%B3%CE%B1%22&dq=%22%CE%9C%CF%80%CE%BF%CF%84%CE%AD%CE%B3%CE%B1%22&hl=el&sa=X&ei=IRifUqeWF-Kn0wXYw4GICA&ved=0CDgQ6AEwAjgK

  37. Αλάστωρ said

    17 & 21. Η σβάστικα πάντως, που βγάζει μάτι στην φωτογραφία, είναι ίσως το πιο παγκοσμιοποιημένο σανσκριτικό σύμβολο. Παρά την πρόσφατη ταύτιση με τον χιτλερισμό, συναντάται και σήμερα στην Ινδία, το Ιράν και αλλού.

  38. Νέο Kid Στο Block said

    Ε, εντάξει συνάδελφε Πάνο. Το «σαλόν ντε μπουτέ» είναι άλλο φαινόμενο. Έχω δει γραμμένο παλιότερα «Ώτ κουφύρ» (απέξω από μπαρμπέρικο). Προφανές υβρίδιο του κουαφύγ και του κουτύγ. 😆

  39. Νέο Kid Στο Block said

    37. Aυτό το ξέρουμε. Αλλά σβάστικα μετά Αδόλφου είναι προφανές τι συμβολίζει. Πιστεύω για το συγκεκριμένο, ότι ήταν φτηνό κόλπο «μάρκετινγκ» κι ότι αυτά που λέει ο «Γκάντι..» ότι ήταν κάποιος φίλος του παππού κ.λ.π. είναι διά τον σανσκριτικό π…

  40. emma said

    …τόπος συνάντησης των ξενομεριτών (φοιτητών κυρίως) όπως ο Μπακάκος
    πριν κάποια χρόνια στήθηκα στο Μπακάκο αλλά μου είχαν πεί στο Da Capo…..

  41. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    14 – Φίλε μου, αν έχει κάποιος την οικονομική άνεση να πετάγεται σε εξωτικούς παραδείσους όποτε θέλει, τοτε καθορίζει αυτός τις εποχές όπως θέλει. Τώρα γι΄αυτούς που λατρεύουν το ψιλόβροχο κι όχι την ηλιοφάνεια, τι να πώ δεν ξέρω, άβυσος η ψυχή του ανθρώπου, ή όπως έχει συνηθίσει κανείς.

    26 – Η εσύ δεν κατάλαβες τί έγραψα, ή εγώ δεν καταλαβαίνω τι γράφεις, ευτυχώς σταμάτησε να βρέχει, και βλέπω τα σύνεφα να αραιώνουν και να φαίνεται το γαλάζιο του ουρανού. Μπορεί να είμαι λάθος, αλλα εμένα μου φτιάχνει την διάθεση.

  42. Άρτεμη said

    37 καλά η σβάστικα, αλλά ο Χίτλερ;

  43. Αλάστωρ said

    42. Ίσως είναι αυτό που λέει ο Νεοκιντ στο 39 αν και ο marketing συνειρμός είναι υπερβολικά αρνητικός για μας. Άλλη κοινωνία, άλλη κουλτούρα η ινδική. Λιγότερο ευαίσθητη στο συγκεκριμένο θέμα για το οποίο δεν έχει άμεσες ιστορικές μνήμες.

  44. E, ο Χίτλερ δεν σκανδαλίζει (υποθέτω) τόσο το μέσο Ινδό· δεν τους έκανε δα και τίποτε!
    Το ακατανόητο είναι να βλέπεις θαυμαστές του στη σημερινή Ελλάδα…

  45. Τον καιρό (1960-61) που η Βλάχου έβγαζε την αναβαθμισμένη «Εκλογή», είχε μια στήλη «Σημεία και Τέρατα», με κάτι σαν τα μεζεδάκια του Νικοκύρη, από εφημερίδες, προγράμματα κινηματογράφων, ρεκλάμες κλπ. Τα πιο σκανδαλώδη τα παρέθεταν και σε φωτογραφία. Ένα από αυτά, το θυμάμαι σα να’ταν χτες, ήταν η εξής διαφήμιση: «Αρωματοπωλείον Νότης: η νέα πουτίγκ της Καβάλας» !!!

  46. marulaki said

    #34 Αποθετήριο και για τους άυλους τίτλους

  47. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα! Επειδή είχα γεύμα, χμ, εργασίας, έλειψα πολύ και να με συμπαθάτε.

  48. spyroszer said

    Τελειώνοντας τις παρεμβάσεις μου για τα γλωσσολογικά, βάζω το παρακάτω άρθρο για το θέμα του ιωτακισμού του botica, που απασχολεί φαίνεται αρκετά και τους Ισπανούς, στο οποίο άρθρο εκφράζονται επιφυλάξεις για τον βυζαντινό δανεισμό, αν καταλαβαίνω καλά για σημασιολογικούς λόγους.
    http://dicciomed.eusal.es/palabra/botica

  49. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    και aptek

    Aptek

  50. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    aptek – apteka

  51. 27,
    Το είχα επισκεφθεί, κάπου στο 1980!

  52. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #27
    Εστιατόριο ίσως, αλλά μίνι μάρκετ;! Δεν νομίζω.
    Α ναι, προφέρεται drangstor! 🙂 Όπως ο Brand Pitt, η yonga και τα συναφή…

  53. 4,
    Pharmacy ή drugstore χρησιμοποιούνται και τα δύο ευρέως στις ΗΠΑ (πχ, cvs.com, walgreens.com, drugstore.com). Pharmacy ιδίως όταν είναι τμήμα μεγαλύτερου καταστήματος, πχ σούπερ μάρκετ.

    Ενδιαφέρον έχει ότι ο όρος drug (με την έννοια φάρμακο) χρησιμοποιείται ευρύτατα στην επιστημονική βιβιλιογραφία. Πχ, οι όροι drug release, drug delivery, drug approval και πολλοί άλλοι είναι καθιερωμένοι. Το D στο περίφημο FDA (Food and Drug Administration) των ΗΠΑ είναι ακόμα ένα παράδειγμα, που, παρεμπιπτόντως, είναι πολύ διαφορετικό από το D στο DEA (Drug Enforcement Administration) — …αυτοί οι Ρωμαίοι!

  54. 52, σωστή η παρατήρηση για την προφορά!

  55. Πάνος με πεζά said

    Φαρμακείο με την επιγραφή «Apoteque» υπάρχει και στην Ελλάδα, αυτό που είναι στη γωνία Μπουμπουλίνας και Βασ. Ηρακλείτου,στην αφετηρία τρόλεϊ του Μουσείου.

  56. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    55. Μπουμπουλίνας και Βασ.Ηρακλείου, ‘εχει κλείσει σχετικά πρόσφατα. Δεν ξέρω αν σώζεται ακόμη η επιγραφή.

  57. Ηλεφούφουτος said

    44 «δεν τους έκανε δα και τίποτε!»

    Κάποιοι μάλιστα είχαν σκεφτεί γι αυτόν ότι ήταν μία λύσις
    http://en.wikipedia.org/wiki/Indische_Legion

  58. Μαρία said

    52
    To παριζιάνικο έχει απ’ όλα 🙂
    http://www.timeout.com/paris/en/shopping/drugstore-publicis

  59. Πάνος με πεζά said

    @56 : Πόσο προβληματίστηκα για το «Ηρακλείου» ή «Ηρακείτου» ! Αλλά δεν ήθελα να ανοίξω ploigos… Έκλεισε κι ο «Φρανκεστάιν» λοιπόν…

  60. sarant said

    55: Apoteque ήταν; Όχι Apotheke ή Apotheque;

  61. Πάνος με πεζά said

    Nαι, λάθος το έγραψα. Νομίζω Apotheque, και με το γαλλικό accent grave. Aν δεν έχουν αλλάξει τζάμια, νομίζω ότι ήταν γραμμένο στη βιτρίνα.

  62. Γς said

    Βρήκα τη φωτό κάπου τυχαία. Η λεζάντα λέει ότι τον γοήτευσε.

    Είναι βέβαια ο Clark Gable και γύριζε τότε (1939) το «Gone with the Wind» .
    Αυτή όμως ποια ήταν; Ελληνίδα και άντε κι ένα καραχίντ:
    Την αναφέραμε εδώ σήμερα.

  63. 62 Η Βλάχου δεν είναι;

  64. Γς said

    Δεν μου γέμιζε το μάτι. Αλλά μετά από το καθάρισμα της φωτό που έκανα, πράγματι μοιάζει.
    Μπράβο.

  65. Είχε χαρακτηριστική μύτη 😉

  66. spyroszer said

    Δεν κάθομαι ήσυχα σήμερα.
    Εδώ είναι ένα άρθρο της Ελευθερίας της 23-5-1952, με ενδυματολογικό και γλωσσολογικό ενδιαφέρον. Μαθαίνουμε πώς έγιναν οι μπουτίκ (στο Παρίσι):
    «.. η στροφή αυτή άρχισε να εκδηλώνεται με μια χαρακτηριστική επέκτασι του εξοπλισμού των «μπουτίκ», των γνωστών παραρτημάτων που εδώ και λίγα χρόνια καθιέρωσαν οι περισσότεροι από τους μεγάλους οίκους για να εκθέτουν διάφορα εξαρτήματα. Σιγά σιγά έβαλαν εκεί και ωρισμένα έτοιμα κομμάτια, μπλούζες κυρίως ή φούστες ή ενδύματα σπορ. Έως αυτού έφτανε η σύγχρονη έννοια της «μπουτίκ» (η λέξις προέρχεται από το «αποθήκη» και είναι γνωστό πως σημαίνει πρατήριο μαζί και εργαστήριο). Τελευταία η σημασία της αρχίζει να πλαταίνη: Είναι το παράρτημα του οίκου που προσφέρει το κάθε λογής εξάρτημα και έτοιμο ένδυμα, το «κονφενσιοννέ», «τουτ πρετ-α-πορτέρ» το λέν πια πιο φίνα – από τα πόδια ως το κεφάλι».
    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=64&pageid=8307&id=-1&s=0&STEMTYPE=0&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=AAiASUASYASXASdAScASRASSAAi&CropPDF=0
    Και εδώ ίσως μία απ’ τις πρώτες μπουτίκ στην Αθήνα, η Ερλίτα, στη στοά της οδού Βουλής.
    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=108&pageid=-1&id=61372&s=0&STEMTYPE=1&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=AAiASNASZASTASHAScASJAAi&CropPDF=0

  67. gmallos said

    # 27, 51, 52
    Βεβαίως και μίνι μάρκετ. Ο Νικολάκης είχε απ’ όλα. Ακόμα και μακαρόνια:)
    Πάντως, εκείνες τις εποχές (τέλη 70, αρχές 80), δεν συνηθιζόταν τόσο το «καφέ» (όπως έγραφε το κυριλέ Maxim απέναντι) όσο το «Ζαχαροπλαστείο» και τέτοιο δήλωνε και το Drugstore.

  68. Earion said

    Αυτή τη στιγμή στη Δημόσια Τηλεόραση τρέχει διαφήμιση της εφημερίδας Ελεύθερη Ώρα που προαναγγέλει μεγαλόστομα την κυριακάτικη προσφορά της: τα Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών, «έτσι όπως τυπώθηκαν από τον μοναχό Σέργιο Νείλο το 1905»! Ότι η χυδαία αυτή φυλλάδα έχει το δικαίωμα να προπαγανδίζει το μεγαλύτερο ψέμα του εικοστού αιώνα δεν μπορεί να της το αμφισβητήσει κανείς. Ότι η Δημόσια Τηλεόραση μπορεί να παραδίδει τον τηλεοπτικό της χρόνο σε τέτοιες αθλιότητες ποιος μπορεί να το υποστηρίξει; Το Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο (έχω καιρό να μάθω αν υφίσταται ακόμα) έχει λόγο να επέμβει;

  69. Νέο Kid Στο Block said

    68. Ε, «όπως τυπώθηκαν» λέει (που μπορεί να’ναι και αλήθεια,δεν ξέρω…μπορεί να ήταν και αντερκάβερ τσαρομπάτσος αυτός ο μοναχός). Δίκιο έχεις δηλαδή, μην με παρεξηγήσεις, αλλά εδώ αναφέρθηκαν στη Βουλή των Ελλήνων ως «πηγή» ,στην ΔΤ θα κολλήσουμε τώρα; 😦

  70. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    68. Το «τρέχον» ΕΣΡ έβαλε πρόσφατα πρόστιμο στο ράδιο του Χατζηνικολάου 10.000 γιατί είχε διαφημίσεις σε ενημερωτική και όχι ψυχαγωγική λέει εκπομπή.Κάπως έτσι

  71. spiral architect said

    @68: Απευθύνετε τα παράπονά σας εις τους κ.κ. Κεδίκογλου, Καψή και Μουρούτη. Εμείς είμεθα αναρμόδιοι. 😛 😛
    Υ.Γ.: Γιατί βλέπετε ΔουΤού και την (τους) νομιμοποιείτε; Αφήστε την (τους)να ψοφήσει-ουν!

  72. και στα φινλανδικά το φαρμακείο είναι apteekki (τονίζεται στο a)
    http://www.rautalamminapteekki.fi/

  73. Δεκαετία 70, πάντως, μια – δυο μπουτίκ που θυμάμαι, ήταν κάτι μεγάλες αποθήκες με ρούχα σε πολύ χαμηλές τιμές, τύπου σελφ σέρβις, χωρίς πολλούς υπαλλήλους. Θαρρώ ήταν τούρκικα μαγαζιά, αλλά δεν είμαι σίγουρος. Ξέρει κανείς τη χρήση του μπουτίκ στα τούρκικα;

  74. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    66: Μπράβο Σπύρο!

    68: Έλα ντε!

  75. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Εντωμεταξύ: βρίσκω μπουτίκ τυριών, κρασιών ως και πετ μπουτίκ.

  76. Emphyrio said

    Με τα λιγα αμερικανικα που ξερω, store διοτι ως τα μεσα του περασμενου (20ου) αιωνα τα πολυκαταστηματα (τα μεγαλα μπακαλικα δηλαδη) ηταν κυριως αποθηκες προϊοντων, στις οποιες πηγαιναν για μαζικες αγορες οι γυρω αγροτες. Στα αγγλικα shop (<– workshop) γιατι ηταν το εργαστηριο καποιου τεχνιτη, ο οποιος θα πουλαγε τα προϊοντα του.

    Ως το 1989 εμενα στην γωνια Ζαϊμη και Δεληγιαννη (πρεπει να ημασταν γειτονες με την Εφη Εφη δηλαδη), και απο το μπαλκονι μου το εβλεπα το φαρμακειο αυτο, και απο εκει ψωνιζα. Αμυδρα θυμαμαι να γραφει απ'εξω κατι σαν Apothèque με ασπρα καλλιγραφικα/cursive γραμματα. Θυμαμαι ομως πολυ καλα τον εξυπηρετικο υπαλληλο (ή γιο της ιδιοκτητριας; Εδω δεν ξερω).

    Η Wikipédia επιβεβαιωνει τον Νικοκυρη στο http://fr.wikipedia.org/wiki/Apothicaire: Il en va d'ailleurs de même en Russie : on parle alors d'aptsiéka (аптека) pour désigner une pharmacie.

    Στην Κεφαλονια απ'οσο θυμαμαι τους φαρμακοποιους τους λεμε σπετσερηδες (προφανως απο εδω: http://it.wikipedia.org/wiki/Spezieria), και υπηρχε και σ'εμας η συνδεση τους με την κουλτουρα εν γενει. Τα φαρμακεια μας, τουλαχιστον προσεισμικα απ'οσο εχω διαβασει, ηταν φιλολογικα καφενεια (ας τα πουμε ετσι).

  77. Ο Σέργιος Νείλος είναι πραγματικό πρόσωπο, και όντως περιέλαβε το πλήρες κεἰμενο των κατάπτυστων Πρωτοκόλλων σ’ένα βιβλίο για την έλευση του Αντιχρίστου που επανεξέδωσε βελτιωμένο και επαυξημένο το 1905. Οπότε η φράση της Ελεύθερης Ώρας είναι σωστή στην κυριολεξία της (πλην του ότι ο δράστης δεν ήταν μοναχός, ούτε καν κληρικός — ήταν όμως άνθρωπος της Εκκλησίας). Και παρόλο που κι εγώ θα χαιρόμουν αν βρισκόταν κάποιος στη ΔΤ να αρνηθεί για λόγους αρχής τη διαφήμιση αυτή, βρίσκω αρκετά ολισθηρό το να απορρίπτει ο κρατικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας διαφημίσεις εφημερίδων επειδή δεν εγκρίνει τα δημοσιεύματά τους…

  78. leonicos said

    Δεν δογματίζω, αλλά επειδή έχω δει πολλές παραφθορές ή μετατροπές λέξεων όταν δανείζονται και αντιδανείζονται, νομίζω ότι δεν χρειάζεται να υποθέσουμε, διότι περί υποθέσεως πρόκειται, ότι το α- εξέπεσε από συμφυρμό με το άρθρο. Πολύ πιο απλά, το α- εξέπεσε διότι δεν είχε κανένα σημαντικό (σημασιολογικό) νόημα, δηλαδή δεν διέκρινε δύο λέξεις με διαφορετική σημασία, ούτε είχε κάποιον ετυμολογικό απόηχο, όπως για τον έλληνα, η πρόθεση ‘από’. Οι λέξεις συνήθως γίνονται τρισύλλαβες, με διατήρηση της πριν από την τονούμενη συλλαβή, άσχετα αν σήμερα στα γαλλικά η τελευταία συλλαβή, στο συγκεκριμένο περιβάλλον, δεν προφέρεται. Επίσης από τη μια γλώσσα στην ΄λλη υφίστανται φωνολογικές μεταβολές που ταιριάζουν στη φωνολογία της γλώσσας υποδοχής. Π.χ. το περίφημο ‘συνάφι’, συνάφιον > ısnaf ;;> ;; σινάφι, διότι μερικοί ‘ψαγμένοι κουλτουριάρηδες’ (για ν’ αποφύγω το γνωστό παροξύτονο τρισύλλαβο με τα τρία άλφα) θεωρούν ότι το ‘συνάφι’ προήλθε από το ısnaf και όχι από το συνάφιον = παρέα < συνάπτω, απ’ ευθείας. Επίσης το Istambul / İstambul, για το οποίο έχει χυθεί πολύ μελάνι με κάτι βλακώδη ‘εις την Πόλη’, κι έχω αναφερθεί κι εδώ… Οι τούρκοι γενικά, σελτζούκοι και οθωμανοί, ήξεραν τη λέξη αιώνες πριν τον επάρατο 15ο και φυσικά είχαν κι άλλα πράγματα να πουν εκτός από αυτό το μακρυνάρι. Συμμάζεψαν την ανοικονόμητη αρχή της, κράτησαν το ‘σταν’ και ‘πολ’ που τονιζόταν κι όλας, πρόσθεσαν (όχι πάντα) κι ένα ‘ι’ σύμφωνο με τη φωνολογία της γλώσσας τους και είπαν Istambul και İstambul σήμερα.

  79. leonicos said

    Για τα κρέατα κλπ, κυκλοφορεί τελευταία και το ‘κέντρο’, νομίζω από το Ιατρικό Κέντρο το κόλλησαν. Μ’εχρι ‘κέντρο οικοδομικών υλικών υπάρχει.’ Για τα κρέατα είδα κάπου κει το ‘Σταθμός κρεάτων’ με σήμα το γνωστό από το τιουμπ του Λονδίνου

  80. Τσούρης Βασίλειος said

    20,31 γκόρτσο;
    27.Αγαπητέ Σπειροειδή τι ωραίες εποχές μου θύμισες!
    51,52,57. Ο Νίκος είχε το λεγόμενο τότε «κρύο πιάτο».

  81. Γς said

    74 @ Λεώ

    >Για τα κρέατα είδα κάπου κει το ‘Σταθμός κρεάτων’ με σήμα το γνωστό από το τιουμπ του Λονδίνου

    Σταθμός κράτων, τιουμπ.
    Και πώς θα τα λέμε άραγε αυτά τα κέντρα παραγωγής κρέατος του σωλήνα;

  82. spiral architect said

    @80β: Βασίλη, αν και είχα μείνει λίγο καιρό στα Γιάννενα, (ένεκα … το αίσθημα σπούδαζε εκεί) 😀 με το DrugStore είχα εντυπωσιαστεί γιατί αντίστοιχό του δεν υπήρχε στις άλλες επαρχιακές φοιτητουπόλεις.
    @52: Γρηγόρη, απ’ οτι θυμάμαι το DrugStore δεν ήταν μίνι μάρκετ, με τη έννοια ότι θα’ βρισκες εκεί απορρυπαντικό για τα ρούχα. Αλλά μετά τον καφέ, το ποτό και το μεταμεσονύχτιο σούσουρο έφευγες και με ένα μίλκο, μπισκότα και κάνα πακέτο τσιγάρα για το σπίτι.

  83. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ για τα νεότερα σχόλια!

  84. mitsi vrasi said

    Υπήρχαν και τα καταστήματα «νεωτερισμών». Προάγγελοι της μπουτίκ νομίζω κι αν θυμάμαι καλά, για κάποια χρόνια συνυπήρχαν (δεκαετίες ’60-’70)

  85. Nestanaios said

    78.

    Οι Τούρκοι μιλούσαν την δωρική διάλεκτο. ⟨⟨ ις ταν πολ ⟩⟩.
    Το ν προ του π τρέπεται σε μ και έχουμε στην δωρική ⟨⟨ ισ ταμ πολ ⟩⟩ και τροπή του ο σε βαρβαρικό τουρκικό ⟨⟨ ου ⟩⟩ έχουμε ⟨⟨ ισταμπουλ⟩⟩.

  86. Ανδρέας said

    Να και μια φωτογραφία από Ιθάκη που επιβεβαιώνει τον τίτλο του άρθρου

    http://tinyurl.com/oewuqkq

  87. sarant said

    86: Καλό!

  88. Κ ένας αποθηκάριος αλλιώτικος:

  89. ππαν said

    Ωραίο, Στάζυμπε!

  90. sarant said

    Πολύ ωραίο!

  91. Είδα το Χριστό φαντάρο φαρμακοποιό 🙂

  92. […] https://sarantakos.wordpress.com/2013/12/04/mpoutik/ […]

  93. Βάγια said

    Στο πρώτο μέρος της αυτοβιογραφικής τριλογίας του Κανέτι, με τίτλο «Η γλώσσα που δεν κόπηκε» το κατάστημα των παππούδων του συγγραφέα (κάτι σαν μεγαλομπακάλικο και ταυτόχρονα προμηθευτής σε μικρότερα καταστήματα πιθανόν) αποκαλείται από τους Ισπανόφωνους Σεφαραδίτες Εβραίους των Βαλκανίων La butica. Πάντοτε, όταν το διάβαζα, εντυπωσιαζόμουν από το πόσο μοιάζει η λέξη με τη γνωστή μπουτίκ!

  94. […] ει­σέρχεται μεγάλο πλήθος λέξεων: apotheca (< αποθήκη [δείτε και παλιό άρθρο]), cathedra (< καθέδρα), cinnamomum (< κιννάμωμον), cuberno (< […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: