Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης: Εβραίοι και κομμουνιστές στη Θεσσαλονίκη το 1924

Posted by sarant στο 17 Δεκεμβρίου, 2013


Δημοσιεύω και σήμερα, όπως και κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η έβδομη και είναι η δεύτερη της ενότητας του βιβλίου που επιγράφεται “Η άνδρωση”. Βρισκόμαστε στα 1923-24, ο παππούς μου είναι υπάλληλος της Εμπορικής και ύστερα από μια αποτυχημένη απεργία παίρνει μετάθεση για τη Θεσσαλονίκη. Η προηγούμενη έκτη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Πρέπει να προσθέσω ότι σημερα, 17 Δεκεμβρίου, κλείνουν δυο χρόνια από τον θάνατο του αξέχαστου πατέρα μου.

mimis_jpeg_χχsmallΣτη Θεσσαλονίκη πέρασε τον πρώτο χειμώνα σπαρτιάτικα. Είχε υποσχεθεί οικονομική αρωγή στους δικούς του στη Μάνη και στον αδελφό του τον Μιχάλη, που είχε τότε προαχθεί σε εισηγητή του Υπουργείου Εθνι­κής Οικονομίας και η νέα του θέση απαιτούσε ανάλογη εμφάνιση. Έτσι χρεώθηκε για να φτιάξει ρούχα κι ο Νίκος του υποσχέ­θηκε να του στέλνει από τη Θεσσαλονίκη ένα ποσό από το μισθό του ώσπου να ξεχρεώσει. Έτσι τελικά του απέμεναν ελάχιστα για να ζει, αλλά η Θεσσαλονίκη ήταν φτωχομάνα κι εξάλ­λου κατάφερε να πάρει την άδεια να κοιμάται μέσα στην Τράπεζα, στο αρχείο, όπου υπήρχε επαρκής χώρος. Εκεί διαμόρφωσε το γιατάκι του, χρησιμοποιώντας για στρωσίδια και σκεπάσματα κάτι παλιές κουρτίνες που βρήκε φυλαγμένες κάπου.

Στη Θεσσαλονίκη ανέπτυξε στενή φιλία με τρεις συναδέλφους του στην Τράπεζα, τον Καραβόγιωργα, τον Νικάνορα Μέμμο και τον Βασίλη Χουρμουζιάδη, καθώς και με δύο Εβραίους, τον Ιζάκ (Ισαάκ) Μπενρουμπή και τον Σολομών Κοέν, με τον οποίο είχε συνυπηρετή­σει στο Στρατό. Χάρη στον Μπενρουμπή και τον Κοέν γνώρισε καλύτερα τους Εβραίους της Θεσσαλονίκης. Ο πρώτος, πλουσιόπαιδο, που μιλούσε άνετα τα γαλλικά και καταγινόταν με τη ζωγραφική και τις τέχνες γενικότερα, του έμαθε πολλά για την ιστορία της εβραϊκής κοι­νότητας, που δε δημιουργήθηκε όπως πίστευε ο πολύς κόσμος στα τέλη του 15ου αιώνα, όταν διώχτηκαν από την Ισπανία όλοι οι Εβραίοι, αλλά προϋπήρχε, ολιγάριθμη βέβαια, από τον καιρό του Βυζαντίου. Του είπε για τις τρεις φυλές των Εβραίων της Ελλάδας, τους Ρωμανιώτες, που ζουν εδώ πάνω από δυο χιλιάδες χρόνια και μιλά­νε μόνο ελληνικά, για τους Ασκεναζίμ, που ήρθαν από το βορρά και μιλάνε μια γερμανική διάλεκτο, τη γίντις, και τέλος για τους ισπανοεβραίους  Σεφεραδίμ, που εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλονίκη όταν διώχτηκαν το 1492 από την Ισπανία και που ως πολυπληθέστε­ροι αφομοίωσαν στη Θεσσαλονίκη τους άλλους.

«Και να σκεφτείς ότι οι Εβραίοι, που είχαν πρωτοστατήσει στη χρηματοδότηση του πρώτου ταξιδιού του Κολόμβου, διώχτηκαν την ίδια μέρα που οι τρεις καραβέλες ξεκίνησαν για την Αμερική».

Ο Κοέν ήταν τελείως διαφορετικός χαρακτήρας. Εύθυμος τύπος, άνθρωπος του κρασιού και πολύ ομιλητικός, από φτωχή οικογένεια, δούλευε λογιστής σ’ ένα εμπορικό κατάστημα, εβραϊκό φυσικά. Ο Νίκος πήγε πολλές φορές σπίτι του στη συνοικία Κάμπελ, λίγο έξω από την πόλη. Του ‘κανε εντύπωση ότι ο φίλος του δεν έδινε σημασία σε θρησκευτικούς τύπους και δεν είχε καμιά φυλετική προκατάλη­ψη. Τα περισσότερα «εβραίικα» ανέκδοτα του τα ’μαθε αυτός.

Εντύπωση έκανε επίσης στον Νίκο το γεγονός ότι τόσο ο Κοέν όσο και ο Χουρμουζιάδης δεν ήταν ούτε βενιζελικοί ούτε κωνσταντινικοί και όταν γίνονταν σχετικές πολιτικές συζητήσεις βρίσκονταν σε μό­νιμη αντιπαράθεση και με τις δύο παρατάξεις.

«Τι διάβολο είστε σεις, αφού δεν είστε ούτε με τον Βενιζέλο ούτε με το Βασιλιά;» ρώτησε μια μέρα τον Χουρμουζιάδη. Αυτός αντί γι’ απάντηση γέλασε και του ‘πε:

«Θα το μάθεις σαν έρθει η ώρα».

thess-papΗ ώρα ήρθε λίγους μήνες αργότερα, όταν σχολώντας από την Τράπεζα έπεσαν σε διαδήλωση καπνεργατών την οποία επιχείρησε να διαλύσει η έφιππη, τότε, χωροφυλακή. Έπεσε πολύ ξύλο εκατέ­ρωθεν, καθώς οι καπνεργάτες είχαν επινοήσει έναν νέο τρόπο άμυ­νας. Είχαν καρφώσει στην άκρη των μπαστουνιών τους μια πρόκα, που της είχαν κόψει το κεφάλι, και μ’ αυτήν κεντούσαν τις κοιλιές των αλόγων. Τα άλογα τότε αφήνιαζαν και ρίχναν από τις σέλες τους χω­ροφύλακες, που παραζαλισμένοι από το πέσιμο έτρωγαν και της χρονιάς τους από τους εργάτες.

Ο Νίκος παρακολουθούσε γοητευμένος τη συμπλοκή καπνεργα­τών και χωροφυλάκων και σε μια στιγμή λέει του Χουρμουζιάδη:

«Πάμε να βαρέσουμε και μεις», και μπήκαν στο πατιρντί στο πλευ­ρό των εργατών.

Η διαδήλωση τέλειωσε με υποχώρηση της αστυνομίας και οι δυο φίλοι μαζί με τον Κοέν που συμμετείχε και τον συνάντησαν κατά τη συμπλοκή, πήγαν σε κάποιο μαγέρικο στο Βαρδάρη να φάνε. Εκεί ο Χουρμουζιάδηςτου λέει:

«Κατάλαβες τώρα ποιοι είμαστε; Είμαστε κομμουνιστές. Είμαστε στο Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας. Κι εσύ δικός μας είσαι κι ας μην το ξέρεις».

Από τότε ο Νίκος οργανώθηκε στην ΟΚΝΕ που είχε ιδρυθεί πριν από λίγους μήνες κι έπεσε με τα μούτρα στο διάβασμα των βιβλίων που εξέδιδε τότε το «Σοσιαλιστικό Βιβλιοπωλείο». Άρχισε να συχνά­ζει στο βιβλιοπωλείο – στέκι ενός Σοσιαλιστικού Ομίλου, όπου πολύ συχνά τους μιλούσε ένας πόντιος γιατρός, που μόλις είχε έρθει από τον Καύκασο, όπου είχε χρηματίσει βουλευτής στη Βουλή της Γεωρ­γίας. Λεγόταν Γιάννης Πασαλίδης. Εκεί εξάλλου γνώρισε τον «Δά­σκαλο» Αβραάμ Μπεναρόγια, που του ‘κανε μεγάλη εντύπωση με τη μόρφωση και την ευγλωττία του.

Τότε πρωτόγραψε τα πρώτα επαναστατικά ποιήματα του, μερικά από τα οποία, με προτροπή των φίλων του, τα έστειλε στο «Ριζοσπά­στη» ο οποίος δημοσίευσε τρία ή τέσσερα. Η ιστορία διέσωσε δύο από αυτά, την «Κάσσα» και τον «Αγρότη».

Αργότερα άρχισε να στέλνει ποιήματα στη «Νέα Επιθεώρηση», αριστερό φιλολογικό περιοδικό που διηύθυνε τότε ο Αιμίλιος Χουρμούζιος. Στο τρίτο ποίημα που έστειλε ο Νίκος χρησιμοποίησε το ψευδώνυμο «Ηρόστρατος», το οποίο ο Χουρμούζιος απέρριψε ως μηδενιστικό, ενώ ενέκρινε το ποίημα, που τελικά δημοσιεύτηκε. Η επέμβαση όμως αυτή στάθηκε αφορμή να σταματήσει ο ποιητής, που σε τέτοια θέματα δε σήκωνε μύγα στο σπαθί του, να στέλνει ποιήμα­τα στο περιοδικό. Στο ποίημα αυτό, διαφαίνεται σημαντική πρόοδος στη στιχουργική ικανότητα και στη θεματολογία. [Δική μου σημείωση: Το ποίημα «Η κάσα» το είχα παρουσιάσει παλιότερα στο ιστολόγιο]

Ένα απομεσήμερο πήγαινε για φαΐ και περνώντας από το λιμάνι χάζευε ένα νορβηγικό φορτηγό, στην πρύμνη του οποίου κάτι μαστό­ρευε ένας γυμνόστηθος ξανθός και γενειοφόρος ναύτης, γνήσιος από­γονος των Βίκιγκ. Ο Νίκος κοιτώντας το ναύτη και το πλοίο σφύριζε αφηρημένος τη «Διεθνή». Ο ναύτης άκουσε το σκοπό κι αμέσως άρχι­σε να τον σφυρίζει κι αυτός. Κατόπιν φόρεσε την μπλούζα του και πηδώντας στην προκυμαία έδωσε γελώντας το χέρι στον Νίκο λέγοντας

«Καμαράντ».

Ο Νίκος τον πήρε σ’ ένα κοντινό μαγέρικο και τον κέρασε κρασί, ενώ όλη κι όλη η κουβέντα τους ήταν οι λέξεις «ρεβολουτσιόν», «κα­μαράντ», «Λένιν» και «σοβιέτ». Χώρισαν σαν παλιοί φίλοι.

Τον Νίκο τον γοήτευαν όχι μόνο οι ιδέες της Επανάστασης αλλά και τα τραγούδια της. Εκτός από τη «Διεθνή» έμαθε το «Πένθιμο Εμβατήριο «και τον «Ύμνο της Πρωτομαγιάς» του οποίου του άρε­σε πολύ η στροφή:

Ο Βούλγαρος με το Ρωμιό
κι ο Χριστιανός με τον Εβραίο
όλοι μαζί στο ιδανικό
της αδελφότητας το ωραίο

που του θύμιζε την ανάλογη στροφή από το Θούριο του Ρήγα:

Βούλγαροι κι Αρβανίτες
Αρμάνοι και Ρωμιοί
για την ελευθερία
να ζώσουμε σπαθί.

Από τον Κοέν εξάλλου έμαθε πολλά επαναστατικά τραγούδια στα ισπανοεβραίικα, όπως το:

Κάντε ζούντος, σόι καντέμος
κάντε, κάντε, ελ λαβόρ
κορασόνες αλεγκρέμος
βίβα βίβα ελ λαβόρ.

δηλαδή το δικό μας «Όλοι το τραγούδι ας ποΰμε, το τραγούδι της δουλειάς». Αργότερα έμαθε τη «Διεθνή» ατα ισπανοεβραίικα, της οποίας την εκδοχή στα ποντιακά του την έμαθε ο Χουρμουζιάδης.

Εκείνη την εποχή, καλοκαίρι του 1923, εξελισσόταν στη Βουλγα­ρία η αντεπανάσταση του Τσαγκώφ, που είχε ανατρέψει την αριστε­ρή κυβέρνηση του Σταμπολίνσκι. Οι αριστεροί Βούλγαροι, αγροτιστές και κομμουνιστές αντιστέκονταν στη λευκή τρομοκρατία με ομα­δικές και ατομικές πράξεις μεγάλου ηρωισμού. Τον Νίκο τον γοήτευε η ένοπλη πάλη και δυσανασχετούσε με το πνεύμα αποσύνθεσης και αντιπαράθεσης προσώπων και τάσεων μέσα στο κόμμα.

Εκείνο όμως που τον στεναχώρησε πιο πολύ και που του κρύωσε τον ενθουσιασμό του ήταν η θέση για «ανεξάρτητη και ενιαία Μακε­δονία και Θράκη» που υιοθέτησε το ΚΚΕ κι όλα τα άλλα κομμουνιστι­κά κόμματα της Βαλκανικής το καλοκαίρι του 1924. Δεν μπορούσε να καταλάβει το νόημα μιας τέτοιας θέσης μετά την ανταλλαγή των πλη­θυσμών το 1923, όταν η εγκατάσταση εκατοντάδων χιλιάδιυν προ­σφύγων από τον Πόντο, την Ανατολική Θράκη και τις ακτές της Μικρασίας άλλαξε ριζικά και τελεσίδικα την εθνολογική σύνθεση της ελληνικής Μακεδονίας και Θράκης.

Έτσι όταν ο Κοέν του πρότεινε να ενταχθεί στο κόμμα, αυτός του απάντησε πως δεν ήταν ακόμα έτοιμος για ένα τέτοιο βήμα. Εξακο­λούθησε πάντως να διαβάζει και μάλιστα φανερά το «Ριζοσπάστη» και να πρωτοστατεί στην κίνηση για να ιδρυθεί παντραπεζιτικός σύλλογος υπαλλήλων στη Θεσσαλονίκη. Τελικά ο Σύλλογος ιδρύθη­κε τον Ιούλιο του 1924 και με πρόταση του Νίκου, που ήταν μέλος του προσωρινού Διοικητικού Συμβουλίου, στο καταστατικό του μπήκε ο όρος: «Ο Σύλλογος μας λειτουργεί επί τη βάσει των αρχών της πάλης των τάξεων».

Τον Αύγουστο του ήρθε απόσπαση στο υποκατάστημα της Εμπορικής Τράπεζας στη Μυτιλήνη. Του κακοφάνηκε πολύ γιατί του άρεσε η Θεσσαλονίκη και είχε δεθεί με δεσμούς φιλίας και αγάπης με τους καινούριους φίλους του. Εξάλλου θεωρούσε την απόσπαση σαν ένδειξη δυσμένειας. Ζήτησε και πήρε άδεια και κατέβηκε στην Αθήνα, όπου πέρασε ένα μήνα σε εκδρομές στα ακατοίκητα τότε Μελίσσια και στην κατάφυτη και έρημη από σπίτια Πεντέλη ή στα ταβερνάκια των Μεσογείων, με τον αδελφό του τον Μιχάλη, τον Βασίλη τον Σπανόπουλο και άλλους φίλους. Τέλος με βαριά καρδιά πήρε το πλοίο για τη Μυτιλήνη.

68 Σχόλια προς “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης: Εβραίοι και κομμουνιστές στη Θεσσαλονίκη το 1924”

  1. spiral architect said

    Καλημέρα. 🙂
    Πολύ ενδιαφέρουσα ιστορική ανάρτηση η σημερινή.
    Ο Βασίλης Χουρμουζιάδης ήταν πρόγονος-συγγενής του σχωρεμένου Νίκου;

  2. Κάντε, βίβα ελ λαβόρ, αλλά…

    η δουλειά είναι κακό πράμα γι αυτό και σε πληρώνουν να την κάνεις σκέφτεται όποιος δεν είναι ερωτευμένος μαζί της αλλά με κάτι πιο…φυσιολογικό.

  3. Δεν καταδίκαζε τη βία απ’ όπου κι αν προέρχεται ο παππούς!;!

    Προσπάθησα να βρω τη μουσική αυτού του ισπανοεβραίικου αλλά τίποτα. Από το ρυθμό των στίχων, ωστόσο, το κόβω να είναι άλλη εκδοχή του: Τι τα θέλουμε τα όπλα, της ίδιας εποχής (αναφέρει τον «Αβέρωφ» και το «Κιλκίς»: το δεύτερο παροπλίστηκε το ’31)

  4. spiral architect said

    @3:
    Και η προσθήκη-παραλλαγή:

    «Τι τις θέλουμε τις λίρες
    που’ ναι τόσο λαμπερές
    να τις κάνουμε μασέλες
    να μασάνε οι γριές.»

    😀

  5. spyroszer said

    «Και να σκεφτείς ότι οι Εβραίοι, που είχαν πρωτοστατήσει στη χρηματοδότηση του πρώτου ταξιδιού του Κολόμβου, διώχτηκαν την ίδια μέρα που οι τρεις καραβέλες ξεκίνησαν για την Αμερική».
    Αληθεύει;

  6. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    1-5: Για να πω την αλήθεια, δεν ξέρω.

  7. Νέο Kid Στο Block said

    5. Σπύρο, το ότι οι Εβραίοι (και Μουσουλμάνοι) «διώχθηκαν» το 1492 αληθεύει σίγουρα. Για τη χρηματοδότηση δεν ξέρω, αλλά φαίνεται απίθανο επιφανείς οικονομικά και κοινωνικά/πνευματικά εβραίοι (όπως ας πούμε η γνωστή οικογένεια Αμπραβανέλ) να μήν είχαν συνεισφέρει στα Κολόν(ιαλ) σχέδια. (Κολόν=Κολόμβος στα ισπανικά..λογοπαίγνιο δηλαδή το Κολόν(ιαλ.. 🙂 )
    YΓ. Τα εισαγωγικά στο «διώχθηκαν» όχι γιατί δεν διώχθηκαν πραγματικά, απλώς τυπικά μπορούσαν να μείνουν ,αλλά με επαχθέστατους όρους, οπότε…

  8. 5 Αναχώρηση Κολόμβου: 3 Αυγούστου 1492
    Τρεις μέρες πριν είχε λήξει η προθεσμία αναχώρησης των Εβραίων της Ισπανίας: The Alhambra Decree (also known as the Edict of Expulsion) was an edict issued on 31 March 1492 by the joint Catholic Monarchs of Spain (Isabella I of Castile and Ferdinand II of Aragon) ordering the expulsion of Jews from the Kingdoms of Castile and Aragon (but not from the Kingdom of Navarre) and its territories and possessions by 31 July of that year.
    Ωστόσο, δεν νομίζω ότι μαρτυρείται πουθενά σχέση των Εβραίων με τη χρηματοδότηση του ταξιδιού (το τελευταίο που θα σκέφτονταν εκείνη τη στιγμή). Με χίλιους κόπους ο Κολόμβος εξασφάλισε τη χορηγία από 12.000 μαραβέντια εκ μέρους της Ισαβέλλας.

  9. spyroszer said

    Α, ευχαριστώ!

  10. sarant said

    8: Σχεδόν συμπίπτουν δηλαδή η προθεσμία αναχώρησης και η αναχώρηση των Εβραίων -οπότε μπορεί κάποιοι να έπλασαν αυτή την ιστορία για τη χρηματοδότηση.

  11. michm said

    να συμπληρώσω την εξαιρετική ανάρτηση μια διήγηση που άκουσα κάποτε από μια σεβάσμια Σεφαραδιμ κυρία που επέζησε του ολοκαυτώματος και μου έδειξε με συγκίνηση το σιδερένιο κλειδί του πατρογονικού της σπιτιού στην Ισπανία που έφεραν οι πρόγονοί της μαζί τους τον 15ο αιώνα και που νοσταλγούσαν την μέρα που θα επέστρεφαν.
    Ερώτηση ο Ιζάκ (Ισαάκ) Μπενρουμπή είναι της οικογένειας των εμπόρων και εισαγωγέων σήμερα;
    καλή μέρα σας

  12. Γς said

    Μεγάλο το βάρος που κουβαλάς Νικοκύρη!

    >αριστερό φιλολογικό περιοδικό που διηύθυνε τότε ο Αιμίλιος Χουρμούζιος.

    Ηταν ένα από τα πρώτα ονόματα που έμαθα στις αρχές των 50ς.
    Όπως στα Κλασικά Εικονογραφημένα ο μπαμπάς ήθελε να διαβάζω και την μη εικονογραφημένη πρώτη σελίδα με την εισαγωγή στο έργο και τον συγγραφέα, έτσι και στην Καθημερινή επέμενε να διαβάζω τα σύντομα σχόλια στην δεύτερη σελίδα αριστερά.
    Τις “Σημειώσεις ενός Αθηναίου”.
    Μου άρεσαν και έμαθα πολλά, παιδί τότε του δημοτικού.
    Και μου είπε αυτό το όνομα, Αιμίλιος Χουρμούζιος, όταν τον ρώτησα κάποτε ποιος είναι ο Αθηναίος.

    Κάνω λάθος;

  13. sarant said

    11: Ούτε αυτό το ξέρω.

    12: Δεν είμαι σίγουρος.

  14. Ηλεφούφουτος said

    Η ιστορία για τη χρηματοδότηση θα πλάστηκε κατ αναλογία προς καταστάσεις του παρελθόντος όπου οι εβραϊκές κοινότητες της Ισπανίας και της Πορτογαλίας χρηματοδοτούσαν τους θρόνους π.χ. μέσω της φορολογίας ή ασκούσαν και οι ίδιες επιρροή στην οικονομία των βασιλείων όταν Εβραίοι έφθαναν σε αξιώματα τύπου θησαυροφύλακα (στην Πορτογαλία).

  15. spiral architect said

    Τα εβραϊκά επώνυμα Κοέν, Μπενρουμπή, Σαμπε(τ)θάϊ κλπ μάλλον είναι πολύ συνηθισμένα κάτι σαν τα δικά μας Παπαδόπουλοι κλπ. και ενδεχομένως να μην υπάρχει συγγένεια μεταξύ των τότε και των νυν συνεπώνυμων.

  16. # 15

    Εκτός από Π»δόπουλους έχουμε μπόλικους Κων/ιδης, Γεωργιάδης, Οικονόμου

    Υπάρχει άραγε και Μπενκουμπή ή μόνο Μπενρουπή ;

  17. IN said

    «Ο Νίκος παρακολουθούσε γοητευμένος τη συμπλοκή καπνεργα­τών και χωροφυλάκων και σε μια στιγμή λέει του Χουρμουζιάδη:

    «Πάμε να βαρέσουμε και μεις», και μπήκαν στο πατιρντί στο πλευ­ρό των εργατών.»

    Ορίστε, και μέλος των «γνωστών-αγνώστων» ο παππούς… 🙂

  18. tofistiki said

    Χρειάστηκε να προσπαθήσω για να χωνέψω ότι είναι κιόλας δυο χρόνια…
    Ας είμαστε καλά, να τον θυμόμαστε, όλοι. Έχει αφήσει πίσω του τόσα πολλά και τόσο αξιόλογα «σημάδια» που και να θέλαμε, δεν είναι εύκολο να τον ξεχάσουμε…

  19. Νέο Kid Στο Block said

    O Βρετανός(ισπανικής καταγωγής) ιστορικός Φελίπε Φερνάντεθ Αρμέστο , στο βιβλίο του «1492-Τhe year our world began» αφιερώνει ένα ολόκληρο -πολύ ενδιαφέρον- κεφάλαιο στην expulsion and redistribution of the Sephardim με τίτλο «No sight more pitiable» . Γράφει στην αρχή: » 1 May: the royal decree expelling unbaptised Jews from Spain is published»
    Στην κατακλείδα του κεφαλαίου αυτού, καταλήγει πως τελικά οι conversos (κονβέρσος=»μεταστραφέντες;/προσυλλυτισμένοι) εβραίοι που έμειναν στην Ισπανία (κάποιοι φτάσαν να γινουν και επίσκοποι και ακόμη και ιεροεξεταστές) ήταν μάλλον περισσότεροι απο όσους έφυγαν «..So much talent , so much potential had formerly enriched the Jewish community. Now, by effectively compelling conversions , the monarchs garnered that talent, forcing former Jews into the mainstream of Spanish life. Scholars have a tendency to seek converso origins for almost anyone of importance in Spanish culture in the sixteenth and seventeenth centuries; but the scale of the achievements of former Jews and their descendants in letters,learning, science, and the arts was formidable -out of all proportions to their numbers. Converted Jews were the alchemical ingredient that made Spain’s golden age.»
    Πολύ ενδιαφέροντα και όσα γράφει για την υποδοχή των expulsos από την Οθωμ. αυτοκρατορία.
    Στο κεφάλαιο «Τhat sea of blood» όπου επικεντρώνεται στο υπερατλαντικό ταξίδι του Κολόμβου, γράφει πως οι κυρίως επενδυτές στο ταξίδι ήταν μια ομάδα Ιταλών τραπεζιτών στη Σεβίλλη και κάποιοι αυλικοί της Καστίλλης και Αραγωνίας. «Τhe key investors in the voyage – a group of Italian bankers in Seville and court officials in Castile and Aragon- had already collaborated in financing a series of expeditions of conquest in the Canary islands , and were in position to monitor the improving yields of Atlantic enterprise.»..

  20. Νέο Kid Στο Block said

    Νίκο. Να ζήσετε να τον γλυκοθυμάστε με αγάπη!

  21. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    «Κατάλαβες τώρα ποιοί είμαστε, είμαστε κομουνιστές». Πού να ήξεραν σε τι εφιάλτη θα εξελισόταν το όνειρο.
    «Κι εσύ δικός μας είσαι, κι ας μην το ξέρεις». Δεν νομίζω να ήταν ή να έγινε ποτε δικός τους, απο τα λίγα που έχω διαβάσει μέχρι τώρα, μάλλον για ανεξάρτητη (ανένταχτη) φύση τον κόβω τον παππού σου.
    Το Άχθος Αρούρης προέκυψε μετά την απόριψη του Ηρόστρατος;

  22. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    20: Νάσαι καλά!

    21: Ναι, αρκετά μετά.

  23. «…μου έδειξε με συγκίνηση το σιδερένιο κλειδί του πατρογονικού της σπιτιού στην Ισπανία που έφεραν οι πρόγονοί της μαζί τους τον 15ο αιώνα»

    Έχει ο Μπόρχες ένα πολύ ωραίο σονέτο γι’αυτό το θέμα:

    Una llave en Salónica

    Abrabanel, Farías o Pinedo,
    arrojados de España por impía
    persecución, conservan todavía
    la llave de una casa de Toledo.

    Libres ahora de esperanza y miedo,
    miran la llave al declinar el día;
    en el bronce hay ayeres, lejanía
    cansado brillo y sufrimiento quedo.

    Hoy, que su puerta es polvo, el instrumento
    es cifra de la diáspora y del viento,
    afín a esa otra llave del santuario

    que alguien lanzó al azul cuando el romano
    acometió con fuego temerario
    y que en el cielo recibió una mano.

    (Η τελευταία στροφή αναφέρεται σε έναν εβραϊκό θρύλο, που έχει όμως να κάνει με την καταστροφή του πρώτου Ναού από τους Βαβυλώνιους.)

  24. Γς said

    >ισπανοεβραίους Σεφεραδίμ, που εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλονίκη όταν διώχτηκαν το 1492 από την Ισπανία.

    Είναι και μια ισπανική κωμόπολη, η Calahorra, η επί ρωμαιοκρατίας Calagura Invincible.

    Απ την κωμόπολη αυτή ήρθαν κι οι προ-προ-πάπποι του δικού μας Λεώνικου. Από την Calahorra προέρχεται και το όνομα του. Καλαχώρας.

    Καλαχώρας λοιπόν που δένει κι όμορφα με τα ελληνικά.
    Δεν λέω και το Καλαγκούρας καλό θα ήταν αν δεν συνέβαινε η ονομασία Calagura της ρωμαϊκής εποχής να αλλάξει σε Calahorra

  25. μόνο στην Ελλάδα ο πρώην υπουργός Μεταφορών θα κυκλοφορούσε χωρίς δίπλωμα, ανασφάλιστο αυτοκίνητο και με πλαστές πινακίδες !!
    Απο το ιν.γκρρρ (που λέι κι ο Χάρρυ Κλινν :
    Ποινική δίωξη για δύο αδικήματα σε βαθμό πλημμελήματος άσκησε ο Εισαγγελέας σε βάρος του πρώην υπουργού Μεταφορών, Μιχάλη Λιάπη, που συνελήφθη να οδηγεί χωρίς δίπλωμα αυτοκίνητο, ανασφάλιστο και με πλαστές πινακίδες. Η δίωξη σε βάρος του πρώην υπουργού αφορά τις κατηγορίες της ψευδούς βεβαίωσης και της πλαστογραφίας

  26. IN said

    25: Πιθανόν, αλλά στο όμορφο και ευνομούμενο Λουξεμβούργο, πριν κανά δυο χρόνια, ο Εισαγγελέας (δυστυχώς, λόγω μεγέθους, έναν Εισαγγελέα έχει, τι νά κάνουμε, όλοι οι υπόλοιποι είναι Αντεισαγγελείς) συνελήφθη να οδηγεί πιωμένος σε αλκοτέστ που είχε διατάξει ο ίδιος (αλλά το ξέχασε!). Του πήραν το δίπλωμα για 6 μήνες αλλά, όχι, δεν παραιτήθηκε, ούτε ζήτησε κανένας την παραίτησή του. Ίσα-ίσα, πήρε και προαγωγή, τώρα είναι Γενικός Εισαγγελέας. Δυστυχώς αυτό το «μόνο στην Ελλάδα ισχύει σπανίως, αν όχι ποτέ.

  27. sarant said

    26, τέλος: Πράγματι, σχεδόν ποτέ δεν ισχύει το «μόνο στην Ελλάδα»….

  28. munich said

    » συνελήφθη να οδηγεί πιωμένος σε αλκοτέστ που είχε διατάξει ο ίδιος (αλλά το ξέχασε!).»
    😀 😀 😀

  29. munich said

    μόνο πλημμέλημα είναι η πλαστογράφηση των πινακίδων;!!!

  30. Μαρία said

    29
    Ε τι θες να ‘ναι; Κακούργημα;
    Μήπως το μπερδεύεις με το πταίσμα;

  31. munich said

    Καλά συγγνώμη, απλά …ξέρω γω..πλαστογραφία πινακίδων, μου φάνηκε πιο βαρύ. Δεν ήθελα να ναι τίποτα συγκεκριμένο ..ξέρω γω κάτι ληστές και τρομοκράτες τα κάνουν αυτά και τον Λιάπη δεν το είχα σε τόσο μεγάλη εκτίμηση…

  32. spiral architect said

    free_liapis ρε! 😀

  33. ΙΝ said

    29: Θέλει επιβαρυντικές περιπτώσεις για να είναι κακούργημα που προφανώς εδώ δεν συντρέχουν. Για περισσότερες λεπτομέρειες πρέπει ν´ ανοίξω τα κιτάπια μου και βαριέμαι βραδιάτικα, συγχωρήστε με…

  34. Γς said

    28:
    > συνελήφθη να οδηγεί πιωμένος σε αλκοτέστ που είχε διατάξει ο ίδιος (αλλά το ξέχασε!

    Συνελήφθη η νεαρά από τον διοικητή του Αστ.Τμήματος κατά τον έλεγχο των ζευγαριών στο παρκοδασάκι της περιοχής μας που είχε διατάξει ο ίδιος.
    Εκείνη τη νύχτα συμμετείχε αυτοπροσώπως.
    Τι είχε ξεχάσει;

    Ότι είχε και μια κόρη.
    😉

  35. # 26, 27

    Με το συμπάθειο αλλά το να πιεις δυο ποτηράκια παραπάνω θυμίζει το εράρε ουμάνουμ εστ αλλά το να βάλεις πλαστές πινακίδες είναι…κάζο πενσάτο
    Το ότι ο συγκεκριμμένος κύριος έβγαινε συνήθως πρώτος στους σταυρούς στην εκλογική του περιφέρεια δείχνει πως οι οργανωμένοι στα πολιτικά κόμματα ειναι περισσότερο πρόβατα από τους οργανωμένους οπαδούς ποδοσφαιρικών συλλόγων.
    Στον ΟΣΦΠ βέβαια αυτά πλέον σχεδόν ταυτίζονται κι ας μην τολμούν να το γράψουν τα ΜΜΕ, ευτυχώς φροντίζει να μας το θυμίζει η Ουέφα (κενή θα είναι η Θ7 στο παιχνίδι με την ΜανΓιου, ποινή για τα ρατσιστικά συνθήματα )

  36. sarant said

    Κάζο πενσάτο, η Βαβυλωνία ακόμα ζει!

  37. # 36

    Αναστάς δε ο Αλβανός κάκτανε τον Κρήτα…

  38. Chants Maldoror said

    Πολύ ενδιαφέρουσα ανάρτηση. Αν μου επιτρέπετε να κάνω μόνο μία μικρή ιστορική καταγραφή. Δεν γνωρίζω αν ο Σολομών Κοέν που αναφέρετε είναι το ίδιο πρόσωπο με τον γνωστό πράκτορα και χαφιέ της ασφάλειας της εποχής, μέσα στο ΚΚΕ. Να θυμήσω στους αναγνώστες σας, τη διήγηση του Γιάννη Ταμτάκου, τσαγκαρά αρχειομαρξιστή τότε (και μετέπειτα αναρχικού) που συμμετείχε στα γεγονότα του Μάη του 1936 στη Θεσσαλονίκη και περιγράφει:
    «Όταν εγώ μιλούσα σε μια συγκέντρωση κάπου 10.000 εργατών, που είχαν συγκεντρωθεί στο μεταξύ στην πλατεία στη διασταύρωση Βενιζέλου και Εγνατίας, ανεβασμένος σε ένα περίπτερο, έρχεται ένας Κούτβης σταλινικός του Πανεπιστημίου της Μόσχας και αρχίζει να διαδίδει ότι τάχα εγώ που μιλάω
    είμαι χαφιές. Τότες ορισμένοι νεολαίοι σταλινικοί, στους οποίους είχα συμπάθεια, έρχονται και μου λένε οτι αυτό και αυτό συμβαίνει και εμείς τον προγκάραμε λέγοντάς του «Βρε συ αυτός ο άνθρωπος που μιλάει δεν είναι δικός μας, είναι τροτσκιστής… Μπορεί να είναι αρχειομαρξιστής, αλλά χαφιές δεν είναι! Αν τον πιάσουν οι εργάτες σε αυτόν τον αναβρασμό, θα τον ξεσκίσουν. Είναι ατιμία αυτό που λες! Και αυτός τα μάζεψε, σηκώθηκε και έφυγε. Τέλος πάντων εγώ συνέχισα το λόγο μου, αλλά αυτός ο κύριος Σολομών Κοέν, ο κούτβης, ήταν ήδη χαφιές όταν διέδιδε αυτά τα ψέματα. Γιατί όταν ο Στίνας ήταν Γραμματέας της περιφερειακής επιτροπής το 1928, στην Θεσσαλονίκη, ο Κοέν του πρότεινε να φτιάξουνε μία φράξια μέσα στην Ασφάλεια να παρακολουθούνε δήθεν τις κινήσεις της εναντίον του Κόμματος. Ουσιαστικά η ασφάλεια τον είχε χώσει μέσα στο Κόμμα. Και όχο μόνον αυτόν αλλά και το Λιθοξόπουλο και το Μελίκογλου, οι οποίοι ήταν τάχα φανατικοί σταλινικοί και μας ξυλόδερναν και μας πολεμούσαν κάθε τόσο. Στο τέλος εκδηλώθηκαν, φάνηκε οτι ήταν πέρα ως πέρα χαφιέδες και δεν πρόδωσαν μονάχα όσους γνώρισαν από μας, αλλά περισσότερο πρόδωσαν τους δικούς τους, τους σταλινικούς, μετά την κήρυξη της δικτατορίας του Μεταξά.»
    Γιάννης Ταμτάκος/Αναμνήσεις μιας ζωής στο επαναστατικό κίνημα/ Θεσσαλονίκη, σελ.101-102
    Ευχαριστώ για το χρόνο σας…

  39. Άρτεμη said

    Καλημέρα
    Εξαιρετικό το κείμενο όπως πάντα.
    Αναφέρεται στο κείμενο: «Ο Νίκος πήγε πολλές φορές σπίτι του στη συνοικία Κάμπελ, λίγο έξω από την πόλη.»
    Εντάξει, η Βικιπαίδεια δέν ειναι πάντοτε ακριβής αλλά λέει ετούτα:
    Το πογκρόμ του Κάμπελ αναφέρεται στις βιαιοπραγίες και στον εμπρησμό της συνοικίας Κάμπελ της Θεσσαλονίκης από ακραία ελληνικά εθνικιστικά στοιχεία με αποκορύφωμα το βράδυ της 29ης Ιουνίου του 1931. Η συνοικία του Κάμπελ ήταν μια εβραϊκή φτωχογειτονιά της Θεσσαλονίκης όπου διέμεναν, οι περισσότερες σε παράγκες, περίπου 220 οικογένειες Εβραίων που μετακινήθηκαν εκεί μετά την μεγάλη πυρκαγιά της Θεσσαλονίκης το 1917. Τα επεισόδια υποδαύλισε η βενιζελική εφημερίδα «Μακεδονία» με σειρά δημοσιευμάτων με κατηγορίες κατά της Εβραϊκής κοινότητας, για έλλειψη πατριωτισμού, κοσμοπολιτισμό και προδοσία, καθώς και διάφορες εθνικιστικές οργανώσεις που είχαν ιδρυθεί στην πόλη όπως η «Εθνική Ένωσις Ελλάς» (ΕΕΕ ή αλλιώς «Χαλυβδόκρανοι»), οι οργανωτές της οποίας ήταν κατηγορούμενοι μαζί με τον αρχισυντάκτη της «Μακεδονίας» Νίκο Φαρδή στην δίκη που διεξήχθη την επόμενη χρονιά.

  40. Άρτεμη said

    Και μένα μού φαίνεται σαν να μήν πέρασε ούτε μια μέρα… Θυμόμαστε και μνημονεύουμε τον πατέρα Σαραντάκο και είναι – μάς είναι – παρών

  41. IN said

    35: Σύμφωνοι, ας θυμήσουμε τότε τον Άγγλο φιλελεύθερο υπουργό Chris Huhne, πρώην σύζυγο της Ελληνικής καταγωγής οικονομολόγου κ. Vicky Pryce (το πατρικό της, στα Ελληνικά, Βασιλική Κουρμούζη) ο οποίος αποκαλύφθηκε ότι είχε ζητήσει από την σύζυγό του να δηλώσει, μια φορά που τον έπισαν τα ραντάρ για υπερβολική ταχύτητα ή κάτι τέτοιο, ότι οδηγούσε εκείνη το αυτοκίνητο και να πάρει η ίδια τους βαθμούς στο πόιντ σύστεμ, για μην χάσει ο σύζυγος (που τότε ήταν «απλός» Ευρωβουλευτής) το δίπλωμά του (καθόσον Wiederholungstäter που λένε κι οι Γερμανοί). Η ιστορία αποκαλύφθηκε (από την σύζυγο που, εντωμεταξύ, είχε γίνει πρώην γιατί ο κ. Υπουργός τη χώρισε και αυτή το φυσούσε και δεν κρύωνε) όταν ο Huhne ήταν Υπουργός ,με αποτέλεσμα να πάνε αμφότεροι φυλακή για λίγους μήνες. Παρόμοια ιστορία παλιότερα με τον Υπουργό της Θάτσερ (και γνωστό συγγραφέα λάιτ μυθιστορημάτων) Jeffrey Archer (που τον είχε κάνει και Λόρδο, τρομάρα του!) ο οποίος πήγε φυλακή για ψευδορκία (αλλά Λόρδος παραμένει, γιατί δεν προβλέπεται νομικά η δυνατότητα να του πάρουν πίσω τον τίτλο). Προχείρως από την Αλβιόνα αυτά, υπάρχουν κι άλλα «απανταχού και εις όλον τον κόσμο» που έλεγε και στην παλιά ταινία..

  42. Αρκεσινεύς said

    Εβαρβάρισες όπως ο Λογιώτατος.

  43. IN said

    Ενόψει και του σχολίου 38, ξέρουμε τι απέγιναν οι δύο αυτοί Εβραίοι φίλοι του παππού και αν επέζησαν της Γερμανικής λαίλαπας;

  44. leonicos said

    Καμαράντ

    Σόμος κανταδόρες τόδος
    κον ελ ρόχο κορασόν
    λιμπερτάδ υ τούγιος όχος
    κιέρο λα ρεβολουσιόν

  45. leonicos said

    Μπερδεύτηκα με την προφορά λαντίνο, που δε συνηθίζεται πια γιατί και όση την ήξεραν την γύρισαν στα ισπανικά. Η εξπουλσιόν όπως και η κονκίστα της Αμερικής έγιναν πριν τα C και Z γίνουν θ.

  46. leonicos said

    Οι εβραίοι έφυγαν από την Ισπανία και την Πορτογαλία μιλώνταςτις αντίστοιχες τοπολαλιές, οπότε τα ‘σπανιόλικά’ τους δεν ήσαν από την αρχή ενιαία, ούτε και οι συνήθειές τους όσον αφορά τη συναγωγή. Γι’ αυτό υπήρχαν αρχικά διάφορες λαντίνο, οι οποίες όμως τροποποιούνταν και ανάλογαμε την κυρίαρχη γλώσσα στη χώρα υποδοχής. π.χ. στο Βουκουρέστι εξαφανίστηκαν σχεδόν αμέσως, διότι η ρουμανική ήταν παρεμφερής γλώσσα και τα αφομοίωσε, ενώ στην θεσσαλονίκη με κυρίαρχη γλώσσα την τουρκική (τότε) και αργότερα την ελληνική και βουλγαρική, παρέμειναν, για να παραμεριστούν από τα γαλλικά και τα ιταλικά αλλά μόνο στην υψηλή κοινωνία. Ο κωνσταντινοπολίτης πάππος μου, που δεν τον γνώρισα, μιλούσε μόνο τούρκικα και λαντίνο, ενώ η γιαγιά, από τα Χανιά, μιλούσε μόνο Ιταλικά. Σημ. στην Ιταλία και τη Λατινική Αμερική δεν υπήρξε ανάλογο φαινόμενο διότι εκεί αφομοιώθηκαν αμέσως γλωσσικά.

  47. Νέο Kid Στο Block said

    Λεώνικε, με μπερδεύεις στο 45.. H εξπουλσιόν και η κονκίστα γράφονται με s κι όχι με c. conquista /expulsión . ¿cómo no?
    Eκτός αν εννοείς πως τα Corazón και revolución έπρεπε να τα γράψεις «Κοραθόν» και ρεβολουθιόν. (;)

  48. Ηλεφούφουτος said

    Απροπό και παρεπιφτού, να ρωτήσω κι εγώ:

    Το «ζούντος» στο «Κάντε ζούντος, σόι καντέμος» (αλήθεια, το σόι τι σημαίνει;) αντί «χούντος» είναι ιδιαιτρότητα των Λαντίνο, τοπική σπανιόλικη προφορά π.χ. από κάπου κοντά στην Πορτογαλία ή απλά λάθος;

  49. Νέο Kid Στο Block said

    H προφορά λαντίνο έχει γενικά -σ- (για τα c και z)?
    Η προφορά -θ- δεν ήταν Καστιλιάνικη από παλιά? (και πριν το 1492, δηλαδή)

  50. Νέο Kid Στο Block said

    48. Τώρα μας μπερδέυεις και σύ! Ξέρεις το juntos και δεν ξέρεiς το soy ?? (Yo Soy Español, Español, Español !! ..αξιοκατάκριτος μεσογειακός εθνικισμός 😆 )

  51. Μαρία said

    48
    To hijo η Γιαννάτου σε σεφαρδίτικο (σημείωσε οτι τα έμαθε απο παλιούς Σαλονικιούς) το προφέρει ίσο με παχύ σ.
    Άρα το ζ μπορεί να μπήκε στη θέση του παχιού σ.

  52. Ασμοδαίος said

    Πολύ ενδιαφέρον ποστ. Η Διεθνής στα ποντιακά έχει σωθεί (είχε ανέβει και εδώ σχετικό ποστ παλαιότερα)· η ισπανοεβραϊκή εκδοχή υπάρχει άραγε κάπου;

  53. Ηλεφούφουτος said

    50 Βρε Νεοκίδη, αν σημαίνει «είμαι» πώς δένει με το υπόλοιπο;

    51 Κάτι μού θυμίζει απ τον Ξεβιδωμένο του Καραγκιόζη αυτό το παχύ σ που λες.

  54. Νέο Kid Στο Block said

    53. Mήπως είναι παραφρασμένο Όη (Hoy= τώρα) ; (Hoy cantemos)Γιατί όντως το soy θα πήγαινε μόνο (;) με τη μετοχή cantando. soy cantando

  55. Νέο Kid Στο Block said

    Hoy = «σήμερα» βέβαια, κι όχι «τώρα»

  56. Ηλεφούφουτος said

    54 E ναι, άσε που και με μετοχή ακόμα, μάλλον estoy θα ήταν 😉

    Λογικό πάντως το hoy

  57. sarant said

    38-43: Είναι πολύ κοινό ονοματεπώνυμο, οπότε δεν ξέρει κανείς μήπως υπήρχε κι άλλος με το ίδιο όνομα.

    Όχι, δεν ξέρουμε τι απογίνανε οι φίλοι του παππού μου.

  58. Νέο Κid said

    Λοιπόν, μιας και ο Λεώνικος θα απαντήσει/ξαναποστάρει του χρόνου-όπως συνηθίζει. Σαν το βούδα ή το Θαρατούθτρα ένα πράμα..- συνεχίζω να παριστάνω τον Γουάτσον ντήαρ Ηλεφουχόλμς και εικάζω πως το «ζούντος» δεν είναι το juntοs-μαζί, αλλά το ζουντίος (εβραίοι) αλά καταλανικά, με ζού αντί για χού. Οπως στο εβραιοβούνι στη Μπάρσα. «μοντζουίκ»

  59. rogerios said

    Νεοκίδιε, οι (ανεπιβεβαίωτες 😉 ) πληροφορίες μου λένε ότι στα ισπανικά του 15ου-16ου αι. δεν έπαιζε το θεθέο. Από την άποψη αυτή, οι λατινοαμερικάνικες προφορές διατηρούν την αυθεντική προφορά της ισπανικής. Και η εντύπωσή μου είναι ότι τα ιουδαιοϊσπανικά έχουν δική τους ορθογραφία (πιθανώς αυτήν της ισπανικής του 15ου), αλλά αυτό θα μας το επιβεβαιώσει ο Λεώνικος όταν επιστρέψει.

  60. Νέο Kid Στο Block said

    Εικασιών συνέχεια. Mιας και το τραγούδι είναι της εργατιάς (πυλοφόρι, μυστρί κ.λ.π.) μήπως ήταν «σόυ καντέΡο(ς)» (όχι μασόνος, αλλά κτίστης(-ες) ; 🙂 ) «Tραγουδήστε μαζί! (ή «τραγουδήστε εβραίοι!») Είμαι οικοδόμος/νταμαρτζής , ζήτω η δουλειά ,κ.λ.π, κ.λ.π 🙂

  61. Νέο Kid Στο Block said

    Καλώς το Ρογήρο ,το λεβέντη ,τον συμβάζελο,τον καραμπουζουκλή των νταρκ έητζες! 🙂
    Μούτσας Γκράθιας πορ ινφορμάρμε!

  62. Μαρία said

    58
    djuntos το huntos
    djudio ο εβραίος
    http://www.docstoc.com/docs/12697200/Ladino-English-Dictionary

  63. Νέο Kid Στο Block said

    62. Μαρία, το juntos ήθελες να γράψεις, υποθέτω. Ηuntos δεν κατέω στα σπανιόλικα .
    (..βλέπω τώρα να εμπνέεται ο Σαραντάκος να γράψει την ετυμολογία της Juntas του Πινοσέτ. 🙂

  64. Ανδρέας said

    7. Νέο Kid Στο Block

    ‘Ολες οι θρησκείες εκδιώχθηκαν εκείνη την εποχή πλην του καθολικού χριστιανισμού. Συμπεριλαμβανομένου και του ορθόδοξου χριστιανισμού. Ένα παράδειγμα είναι ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, El Greco ο οποίος άλλαξε από ορθόδοξος κι έγινε καθολικός.

    Ρώτησες αν υπήρχαν Εβραίοι στην Οθωμανική αυτοκρατόρια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Dona Gracia Mendes Nasi (1510 -1569) και ο ανηψιός της Josef Nasi (1524 – 1579).
    Ήταν conversos.
    «Dona Beatriz de Luna or Gracia Nasi was born in Lisbon. The family was from Aragon in Spain and were forcibly converted Jews known as Conversos (also called Crypto-Jews, Marranos and Secret Jews)».
    Είχε τεράστια περιουσία κι απ΄τον σύζυγο της τον συγγενή απ’ την πλευρά της μητέρας της Francisco Mendes Benveniste. Χήρεψε νωρίς το 1542 έχοντας μια κόρη την Brianda μελλοντική σύζυγο του ανηψιού της Ζόζεφ Νάσι.
    Όταν έφυγαν λόγω των διωγμών από την Πορτογαλλία-Ισπανία πήγαν στην Αβέρσα στην Ολλανδία. Εκεί είχε επιχειρήσεις ο μακαρίτης Μπενβενίστε-Μέντες. Μετά στην Βενετία, Ανγκόνα και Ραγούσα (Ντούμπροβνικ). Ε, από κει δυο βήματα ήταν η Θεσσαλονίκη. Μετά από εμπορικές συμφωνίες με όλους τους βασιλιάδες και κυνερνήσεις της εποχής έφτασε στον Γαλατά στην Κων/νούπολη όπου ο Σουλεϊμάν ο μεγαλοπρεπής την υποδέχτηκε με βασιλικές τιμές. Τους έχτισε τα παλάτι, όλος ο Γαλατάς ήταν εβραϊκή γειτονιά. Εκεί πάντρεψε την κόρη της με τον ανηψιό της Ζοζέφ ο οποίος εντωμεταξύ διεκδικώντας έντονα την Κρήτη και την Κύπρο για τόπο προορισμού και ίδρυσης κράτους των Εβραίων έφαγε πόρτα από τον γιο του Σουλείμάν τον Σελήμ τον μέθυσο. Όντας μέθυσος ο Σελήμ ΙΙ δεν του έδωσε την Κρήτη γιατί είχε καλά κρασά αλλά του παραχώρησε δωράκι για τις πολύτιμες υπηρεσίες στην αυτοκρατορία το δουκάτο της Νάξου κι έτσι ο Ζοζέφ έγινε ο πρίγκηπας της Νάξου και μελλοντικός πεθερός του. Ο ναξιώτες παρεμπιπτόντος λένε ότι δεν τον ήθελαν και γενικώς τους έκατσε στραβά ο νέος πρίγκηπας. Επίσης για να μην κακοκαρδίσει την Σενιόρα Ντόνα τους έκανε δώρο και την Τιβεριάδα στην Παλαιστίνη προς εγκατάσταση και ίδρυση του νέου κράτους του Ισραήλ μιας και η Ντόνα ήταν ενεργή Σιονίστρια και μεγάλη φιλάνθρωπος-χορηγός των σεφερντείμ Εβραίων. Βέβαια οι Εβραίοι της εποχής ασκεναζείμ και σεφερντείμ ούτε λόγο δεν ήθελαν να ακούσουν για τα απολίτιστα τοπία της Τιβεριάδος επειδή ήταν μια χαρά βολεμένοι εις τας Ευρώπας και λίγοι πήγαν μέχρι αυτά τα μέρη προς κατοίκηση. Οπότε η πρώτη κύρια προσπάθεια μετοίκησης στην Παλαιστίνη απέτυχε γύρω στα μέσα του 16ου αιώνος. Παρόλα αυτά κανείς δεν μπόρεσε να εμποδίσει τον Ζοζέφ να παντρέψει την κόρη του Ραχήλ με τον Σελήμ ΙΙ τον μέθυσο, γιο του Σουλεϊμάν του μεγαλοπρεπή. Έμεινε γνωστή στην ιστορία ως Νουρμπανού Σουλτάν.
    Για την Νουρμπανού η ιστορία δίνει τρεις θεωρίες ως προς την καταγωγή της.
    Η πρώτη είναι ότι λεγόταν Ολίβια η Σεσίλια κόρη του Νικολό Ρενιέρη Λόρδου της Πάρου από την Βιολάντα Μπάφφο. Την απήγαγαν κατά την διάρκεια της κατάκτησης των Κυκλάδων, την έστειλαν πακέτο στο χαρέμι του Σελήμ και την ονόμασαν Αφιφέ Νουρμπανού.
    Η δεύτερη θεωρία είναι καταγεγραμμένη στα Οθωμανικά πρακτικά. Απ’ την αλληλογραφία της προς την Γαληνοτάτη Δημοκρατία της Βενετίας που υπέγραφε ως Σουλτάνα Σαφιγιέ «Μπάφφο μητέρα του Σουλτάνου Μεχμέτ ΙΙΙ».
    Η τρίτη λοιπόν μας λεέι ότι η Νουρμπανού ήταν η πιο αγαπημένη σύντροφος του σουλτάνου Σελήμ ΙΙΙ του μέθυσου στο σαράι. Ενθρόνιστηκε το 1566 έζησε ακόμα 11 χρόνια και το 1577 αποδήμησε εν κύριο. Για να μην χάσει λοιπόν τα εχέγγυα και τους τίτλους κρα΄τησε μυστικό τον θάνατο του, τον έβαλε μέσα σε πάγο μέχρι να έρθει ο γιος τους ο Μουράτ ο τρίτος απ΄την Μανίσα όπου κυβερνούσε. Μετά από 12 μέρες ενθρονίστηκε ο Μουράτ ΙΙΙ και έτσι έγινε Βαλιντέ Σουλτάνα και συγκυβέρνησε με τον γιο της και τον Μεγάλο βεζύρη Σοκολού Μεχμέτ Πασά. Εκείνος έκανε χρέη αντιβασιλέα με την Σουλτάνα στο λεγόμενο Σουλτανάτο των Γυναικών. Είχε και την πλέον έμπιστη «Κυρά» την Εσθήρ Χανταλί ως μεσάζοντα για την επικοινωνία με τον κόσμο έξω από το παλάτι ( γραφείο τύπου θα λέγαμε σήμερα) που οι κακές γλώσσες έλεγαν ότι ήταν ερωμένες…
    Όποιος θέλει θα βρει περισσότερες πληροφορίες εδώ:
    en.wikipedia.org/wiki/Gracia_Mendes_Nasi
    en.wikipedia.org/wiki/Don_Joseph_Nasi
    en.wikipedia.org/wiki/Nurbanu_Sultan
    και στο πολύ καλό βιβλίο του Cecil Roth
    Dona Gracia of the House of Nasi
    bookre.org/reader?file=1023164&pg=2

  65. Ανδρέας said

    Καλή του ώρα όπου κι αν βρίσκεται ο παππούς σας κε Σαραντάκο.

    μεσάζουσα* αντί μεσάζον στο προηγούμενο post

  66. Ανδρέας said

    εις κύριον* αντί εν
    πολλά σαρδάμ απόψε…

  67. Ηλεφούφουτος said

    58 εξαιρετικός συλλογισμός, ντίαρ Γουάτσον, αλλά νομίζω ότι το Μαρία 62 δίνει τη λύση (ντάξει, juntos γράφεται). Απ το παχύ τζ στο παχύ ζ είναι μια γόπα δρόμος.

    Ρογήρε, δε θα ήταν λογικό να πούμε ότι η μη διάκριση του θ απ το σ είναι της καθαυτό Ισπανικής, γιατί αυτό θα σήμαινε ότι απ το 16ο αιώνα οι Ισπανοί της Καστίλης άρχισαν να προφέρουν διαφορετικά με βάση την ορθογραφία ή την ετυμολογία, πράγμα που μας πηγαίνει σε θεωρίες όπως του κ. Σημαιοφόρου (η γραφή καθορίζει την προφορά).
    Απ ό, τι βλέπω μάλιστα εδώ http://en.wikipedia.org/wiki/Phonological_history_of_Spanish_coronal_fricatives
    στα παλιά Ισπανικά (πριν να ενσκήψουν οι δημοτικιστές και το μονοτονικό προφανώς) υπήρχαν 8 διαφορετικά συριστικά φωνήματα στην Ισπανική.
    Προφανώς ισχνό απομεινάρι εκείνων των κιμπάρικων διακρίσεων είναι το σεσέο-θεθέο.

  68. Yannis said

    Βρήκε κάποιος τη μουσική του επαναστατικού θούριου;
    Δεν φαίνεται να υπάρχει ούτε η Διεθνής σε ladino κάπου στο διαδίκτυο.

    Αλλά η μέρα σηκώνει κάλαντα, μάλλον. Βρίσκω χαριτωμένη την εκτέλεση αυτών των παιδιών

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: