Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Αυτό δεν το είπε ο Κικέρωνας!

Posted by sarant στο 26 Δεκεμβρίου, 2013


Χρονιάρα μέρα σήμερα, θα μπορούσαμε να μη βάλουμε άρθρο και να βυθιστούμε στο εορταστικό ραστόνι, ας ανεβάσω λοιπόν κάτι μικρό, που επιπλέον αφορά ένα από τ’ αγαπημένα θέματα του ιστολογίου, δηλαδή τα αποφεύγματα, όπως έχει ονομάσει ο φίλος Νίκος Λίγγρης τα αποφθέγματα που αποδίδονται σε κάποιον μεγάλον άνδρα ο οποίος όμως ποτέ δεν είπε ή δεν έγραψε τέτοια λόγια. Όπως έχω ξαναγράψει σε ένα προηγούμενο άρθρο για τέτοια αποφεύγματα, κάποια από αυτά τα ψευδορητά είναι απολύτως εδραιωμένα: αμέτρητες φορές έχουμε ακούσει για “τη φράση του Βολταίρου Διαφωνώ με όσα λες αλλά θα υπερασπιστώ μέχρι θανάτου το δικαίωμά σου να το λες, αλλά όπως φαίνεται ο Βολταίρος ποτέ δεν είπε ή δεν έγραψε κάτι τέτοιο (το θέμα αξίζει ειδικό άρθρο, ίσως, οπότε δεν προχωρώ σε λεπτομέρειες).

Στο ιστολόγιο έχουμε επανειλημμένα ασχοληθεί με αποφεύγματα, μερικά πολύ διάσημα (όπως η δήθεν δήλωση Κίσινγκερ για τους δυσκολοκυβέρνητους Έλληνες ή το δήθεν ρητό του Ισοκράτη για τη δημοκρατία μας που αυτοκαταστρέφεται). Ένα άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα αποφεύγματος είναι η δήθεν ρήση του Πολύβιου “Εν καιροίς χαλεποίς μέμνησο της γλώσσης” που, παρά τα όσα ισχυρίζεται ο κ. Μπελλές που αρέσκεται να την προσθέτει στα άρθρα που γράφει, δεν γράφτηκε ποτέ ούτε απο τον Πολύβιο ούτε από κανέναν άλλον. Το καλό είναι πως όταν έχεις αρχαίο ρητό στο πρωτότυπο, είναι πολύ εύκολο να επαληθεύσεις αν όντως εμφανίζεται στην αρχαία ελληνική γραμματεία, χάρη σε μια αναζήτηση στο γνωστό TLG.

Σήμερα θα δούμε ένα άλλο αρχαίο ρητό, που κυκλοφορεί αρκετά σε ελληναράδικους ιστότοπους -αρχαίο, αλλά όχι ελληνικό, παρά λατινικό, έστω κι αν αποδίδεται στον ελληνομαθέστερο ίσως από τους μεγάλους λογίους της Ρώμης, αυτόν που μπόλιασε με αρκετούς ελληνισμούς τη λατινική γλώσσα και που μάλλον έπλασε τη λέξη graeculus/γραικύλος (και γι’ αυτήν χρωστάω άρθρο), τον Μάρκο Τούλιο Κικέρωνα, τον δοξασμένο Ρεβίθη της αρχαίας Ρώμης.

Το ρητό αυτό είναι το Nihil Graeciae humanum, nihil sanctum, το οποίο, σύμφωνα με δεκάδες και δεκάδες άρθρα σε ιστολόγια, υποτίθεται πως το είπε ο Κικέρωνας και το οποίο υποτίθεται ότι σημαίνει «τίποτα δεν είναι πιο ανθρώπινο από την Ελλάδα, τίποτα πιο ιερό».

Για να πω την αλήθεια, το ρητό (ή, όπως θα δείτε, το ψευτορητό) αυτό το αγνοούσα. Πρόσφατα όμως, κάποιοι φίλοι στο Φέισμπουκ, που έχουν ιδρύσει μια ομάδα που σχολιάζει ειρωνικά τους ελληναράδικους, γλωσσικούς κυρίως, μύθους, μου υπέδειξαν ένα άρθρο το οποίο χρησιμοποιούσε ως μότο αυτό το απόφευγμα του Κικέρωνα. Το άρθρο, από έναν κοζανίτικο ιστότοπο, το υπογράφει η φιλόλογος κυρία Μαργαρίτα Παπασυννεφάκη, και το περιεχόμενό του δεν θα μας απασχολήσει. Μένουμε στο μότο, που έδωσε και τον ελληνικό τίτλο του άρθρου: Ουδέν από την Ελλάδα ανθρωπινώτερον, ουδέν ιερώτερον.

Καταρχάς, αυτά δεν είναι και πολύ καλά ελληνικά: αν το ξεκινάς με αρχαΐζουσα, κυρία Μαργαρίτα μου, και μάλιστα διατηρείς τα αρχοντοχωριάτικα ωμέγα των παραθετικών, θα πρέπει να έχεις και τον όρο της σύγκρισης στη γενική: Ουδέν ανθρωπινότερον της Ελλάδος, ουδέν ιερότερον. Δεν έχεις ακούσει που λένε «ουδείς αμαθέστερος των ιατρών εάν δεν υπήρχαν οι φιλόλογοι»; Αν θες να βάλεις «από την Ελλάδα», τότε πρέπει και η υπόλοιπη πρόταση να είναι σε μπαμπά σου γλώσσα, «τίποτα πιο ανθρώπινο από την Ελλάδα, τίποτα πιο ιερό».

Μακάρι όμως το πρόβλημα με το ρητό αυτό να ήταν στην απόδοσή του. Τα χειρότερα έρχονται. Καταρχάς, δεν το είπε ο Κικέρων, και το ξέρουμε επειδή κάποιοι καλοί άνθρωποι έκατσαν και έφτιαξαν έναν ιστότοπο με σχεδόν όλα τα λατινικά κείμενα που γράφτηκαν πριν από το 200 μΧ, και μάλιστα με προχωρημένες δυνατότητες αναζήτησης (ας πούμε, δέχονται τον εξαιρετικά βολικό τελεστή near). Στον ιστότοπο αυτό, λοιπόν, κάνουμε αναζήτηση με τους όρους [cic] nihil ~ Graec, που μας δίνει όλες τις φράσεις του Κικέρωνα όπου υπάρχει το nihil κοντά στο Graec, που πιάνει όλες τις πιθανές καταλήξεις (Graecia, Graecorum κτλ.) που μας ενδιαφέρουν.

Παίρνουμε καμιά τριανταριά αποτελέσματα, αλλά, όπως θα φανταστήκατε, σε κανένα δεν υπάρχει το ψευδορητό της κυρίας από την Κοζάνη. Κι αν κάνουμε αναζήτηση για nihil sanctum, πάλι δεν βρίσκουμε τίποτα. Παναπεί, το «ρητό» δεν το είπε ο Κικέρων, άρα δεν είναι απόφθεγμα αλλά απόφευγμα.

Δεν τελειώσαμε όμως. Όχι μόνο δεν το είπε ο Κικέρωνας το ρητό, αλλά και πάλι καλά που δεν το είπε! Διότι, κυρία Μαργαρίτα μου, να δεχτώ ότι δεν είστε δύσπιστη και πιστέψατε ότι το απόφευγμα που βρήκατε σε κάποιον τυφλοσούρτη του Διαδικτύου είναι του Κικέρωνα. Όμως, δεν είδατε τι σημαίνει η λατινικούρα που μας σερβίρατε; Εγώ, που λατινικά δεν ξέρω (ήμουν του Πρακτικού), ξέρω ωστόσο ότι τα παραθετικά πρέπει να τελειώνουν σε -ius (citius, altius, fortius λέγανε κάποιοι), επομένως το humanum και το sanctum του ρητού που βάλατε θα έπρεπε να είναι humanius και sanctius.

Διότι, κυρία Μαργαρίτα μου, ξέρετε τι σημαίνει στην πραγματικότητα το ρητό που βάλατε ως μότο του άρθρου σας; Σημαίνει: «Τίποτα στην Ελλάδα δεν είναι ανθρώπινο, τίποτα ιερό»! Το φιλελληνικό «ρητό» σας στην πραγματικότητα είναι άκρως ανθελληνικό -μούσκεμα τα κάνατε! Για να σημαίνει «τίποτα δεν είναι πιο ανθρώπινο από την Ελλάδα, τίποτα πιο ιερό», θα έπρεπε να είναι: Nihil humanius, nihil sanctius quam Graecia.

Βέβαια, το απόφευγμα δεν το έπλασε η φιλόλογος από την Κοζάνη, κάπου το βρήκε έτοιμο, αφού άλλωστε κυκλοφορεί στο Διαδίκτυο εδώ και πολύν καιρό, απ’ όσο μπόρεσα να δω -και γεννιέται το ερώτημα, αν τάχα το ψευδορητό το έπλασε κάποιος που του άρεσαν τ’ αστεία για να σπάσει πλάκα ή αν μόνοι τους οι ελληναράδες την πάτησαν· πολύ θα ήθελα να συμβαίνει το πρώτο, όπως μ’ εκείνον τον φαντάρο που είχε εφεύρει το αρχαίο ρητό ΗΔΥ ΤΟ ΜΗΔΕΝ ΠΡΑΤΤΕΙΝ και είχε πείσει τον διοικητή του λόχου του να το βάλουν σε περίοπτη θέση μέσα στη μονάδα ενόψει της επιθεώρησης· ωστόσο, εφαρμόζοντας την αρχή που λέει να μην αποδίδεις στον δόλο ό,τι εξηγείται από τη βλακεία, κλίνω προς τη δεύτερη εκδοχή.

Αυτά τα λίγα για σήμερα. Μην ξεχνάτε άλλωστε το ρητό που λέει ότι το 90% των ρητών που κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο δεν ειπώθηκαν από το πρόσωπο στο οποίο αποδίδονται. Αυτό νομίζω πως το είπε ο Ισοκράτης -ή ίσως ο Σέξπιρ.

Υστερόγραφο: Για τέσσερις ακόμα μέρες, δηλαδή ως τις 18.00 της Δευτέρας, 30 Δεκεμβρίου, συνεχίζεται η ψηφοφορία για τη Λέξη της χρονιάς στην ειδική σελίδα που έχουμε φτιάξει. Ήδη έχουν ψηφίσει περισσότεροι από πέρυσι και η λέξη που προηγείται έχει μια σοβαρή αλλά όχι αξεπέραστη διαφορά από τις άλλες. Οπότε, αν δεν έχετε ψηφίσει, παρακαλώ περάστε! Το συνιστά και ο Κικέρωνας.

64 Σχόλια to “Αυτό δεν το είπε ο Κικέρωνας!”

  1. ΙΝ said

    Φτου! Πάλι εδοξάσθη η πατρίς 😦 [κοζανίτικο ιστότοπο…]

  2. basmag said

    ΗΔΥ ΤΟ ΜΗΔΕΝ ΠΡΑΤΤΕΙΝ = DOLCE FAR NIENTE
    Δεν ξέρω ποια θα είναι η λέξη του 2013 αλλά η φράση του 2013 είναι ασφαλώς η αποστροφή του Τομπούλογλου ««Δεν είμαι μαλάκας να κονομάνε όλοι από δουλειές και εγώ να μην παίρνω μία» .

  3. spyridonv said

    Καλημέρα. Πλάκα έχει! Το Graeciae -για τους σχολαστικούς!- στο επίπλαστο αυτό ρητό είναι δοτική προσωπική κτητική: τίποτα το ανθρώπινο δεν υπάρχει στην Ελλάδα, τίποτε το ιερό δεν έχει η Ελλάδα (μετά την ανηλεή επιδρομή της μνημονιακής λαίλαπας, συμπληρώνει ενδομύχως η -όμορφη- φιλολογίνα μας· και γι’ αυτό την συγχωρούμε…)

  4. Bonjours

    Ηξερα μέχρι τώρα πως οι δημοσιογράφοι πέταγαν κάποια λατινικούρα ή κάτι άλλο σε ξενόγλωσσο για να εντυπωσιάσουν χωρίς τις περισσότερες φορές να ξέρουν τι σημαίνει. Αξέχαστο θα μου μείνει το «κουρίκουλουμ βίταε» όπως το ξεφούρνισε με ελληνικούς χαρακτήρες κάποιος σε κάποιο άρθρο.
    Φαίνεται πως ζήλεψαν και οι φιλόλογοι τελευταία.

    Errare humanum est (τώρα αυτό να το μεταφράσω ή να το αφήσω…)

  5. spiral architect said

    @2: «Ηδύ το μηδέν πράττειν και τα πλείστα εισπράττειν.»
    (η αποστροφή του Τομπούλογλου επί το φιλολογικότερον)

    Καλημέρα σας. 🙂

  6. sarant said

    Καλημέρα, χρόνια πολλά, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

  7. όπως μ’ εκείνον τον φαντάρο που είχε εφεύρει το αρχαίο ρητό ΗΔΥ ΤΟ ΜΗΔΕΝ ΠΡΑΤΤΕΙΝ και είχε πείσει τον διοικητή του λόχου του να το βάλουν σε περίοπτη θέση μέσα στη μονάδα ενόψει της επιθεώρησης

    Ε αυτό πια Νίκο δεν είναι inside joke, είναι inner (μια και πιάσαμε τα παραθετικά). 🙂

  8. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Καλημέρα καὶ χρόνια πολλά. Πῶς λέγεται ἠ ὁμάδα στὸ facebook;

  9. IN said

    8: Ανέβασα την ανάλυση οθόνης στο 200% για να βεβαιωθώ ότι βλέπω σωστά, αλλά ναι! έχετε βάλει ψιλή στο (άρθρο) «η». Πώς έγινε αυτό; Μόνος σας τα βάζετε τα πνεύματα ή υπάρχει κάποιο προγραμματάκι που σας πρόδωσε;

  10. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Καλά τό γέλιο έριξα (ακόμα γελάω) με την μετάφραση του ρητού του Κικέρωνα, ειδικά σκέφτηκα την έκφραση της κυρίας Μαργαρίτας μας όταν το δεί, σαν γνήσια ελληνοπούλα θα αναφωνήσει, ΟΥΓΚ. Νάσαι καλά Νικόλα, μου έφτιαξες την μέρα.

    Μερικές απορίες τώρα, χρονιάρα μέρα η σημερινή, όχι μόνο γιορτινή; δεν είναι μόνο η πρωτοχρονιά χρονιάρα μέρα;
    Το ραστόνι; ήξερα μόνο την ραστώνη, ήξερα λάθος; βέβαια εγώ δεν κάθομαι να γκουγκλίζω, και γιατι δυσκολεύομαι, και γιατι έχω εντελώς διαφορετικό αντικείμενο εργασίας.

    Υ.Γ – «Μη ξεχνάτε άλλωστε το ρητό που λέει οτι το 90%.των ρητών…………..αυτό νομίζω το είπε ο Ισοκράτης η ο Σέξπιρ. ΑΝΘΕΛΛΗΝΑ, Ο ΝΙΚΟΚΡΑΤΗΣ Ο ΙΣΤΟΛΟΓΟΣ ΤΟ ΕΙΠΕ, ΤΟ 2013 Μ.Χ.!!!

  11. Γιάννης Κουβάτσος said

    Καλημέρα και χρόνια πολλά!
    »Τίποτα στην Ελλάδα δεν είναι ανθρώπινο, τίποτα ιερό!» Μη μου πείτε ότι δεν αποδίδει τέλεια τη σημερινή κατάσταση στη χώρα μας. Καμιά φορά τα παραφθαρμένα αποφθέγματα λένε περισσότερα από τα γνήσια.

  12. 4:
    «Errare humanum est» που έλεγε και ο σκατζόχοιρος κατεβαίνοντας από μία βούρτσα, κατά το παλιό ανέκδοτο…

  13. stratosbg said

    Reblogged this on ahairlessape.

  14. Τέλειωσαν αυτά τώρα, Νικοκύρη. Η Ρίτα, ως εκπαιδεύτρια ΣΜΥ, διδάσκει τα ρητά τα σωστά στους υπαξιωματικούς μας.

  15. Και τι, αμφιβάλλει κανείς για τη λατινομάθεια των υπαξιωματικών μας;

  16. Γς said

    12:
    >“Errare humanum est” που έλεγε και ο σκαντζόχοιρο

    «Errare erinaceum est»
    που έλεγε και ο σκαΝτζόχοιρος

  17. Γς said

    >το 90% των ρητών που κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο δεν ειπώθηκαν από το πρόσωπο στο οποίο αποδίδονται.

    «Να και μένα»
    Μαρία Μανταλένα.

  18. SophiaE said

    «Ένα απόφθεγμα τη μέρα, το γιατρό τον κάνει πέρα»
    Ιπποκράτης

  19. Michail Dim. Drakomathioulakis said

    Regina rosas amat! Ε, να μην πω κι εγώ μια Λατινικούρα;;; Χρόνια πολλά και κυρίως καλά, Νικοκύρη, και λοιπές φίλες και λοιποί φίλοι του ιστολογίου!!!

  20. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    14: ΣΜΥ; Μα και το άρθρο με τη λατινικούρα είναι εντελώς πρόσφατο. Αλλά βέβαια, τον κατάλληλο άνθρωπο.

    10: Νομίζω λέμε «χρονιάρες μέρες» όλες τις μέρες που είναι μεγάλη γιορτή (= που τη γιορτάζουν μια φορά το χρόνο).
    Το σωστό είναι «η ραστώνη» αλλά επειδή έχει παραγίνει κλισέ, εγώ το ειρωνεύομαι λέγοντας «το ραστόνι»

    8: Είναι κρυφή, δεν τη βρίσκεις.

    7: Ήξερα ότι εσύ θα το έπιανες!

  21. Ορεσίβιος said

    Χρόνια πολλά.

    0<Μην ξεχνάτε άλλωστε το ρητό που λέει ότι το 90% των ρητών που κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο δεν ειπώθηκαν από το πρόσωπο στο οποίο αποδίδονται. Αυτό νομίζω πως το είπε ο Ισοκράτης -ή ίσως ο Σέξπιρ.
    10<ΑΝΘΕΛΛΗΝΑ, Ο ΝΙΚΟΚΡΑΤΗΣ Ο ΙΣΤΟΛΟΓΟΣ ΤΟ ΕΙΠΕ, ΤΟ 2013 Μ.Χ.!!!

    Την πατήσατε και οι δυο. Αυτό το είπε ο γνωστός Έλληνας φιλόσοφος Ιονέσκο (δηλαδή ο εξ Ιωνίας), στο γνωστό έργο του "Ο Ενρινόκερος"

  22. Παλαιών Πατρών Ιωάννης said

    19: «Regina rosas amat! Ε, να μην πω κι εγώ μια Λατινικούρα;;;»

    Vah! Denuone Latine loquebar? Me ineptum. Interdum modo elabitur.
    Χρόνια πολλά σε όλους.

  23. Νομίζω ότι βρηκα την αρχικη πηγή με άλλα ανύπαρκτα αποφθέγματα του Κικέρωνα αλλά και άλλων (μαλιστα βάζει τους Γερμανούς να μιλούν και να γραφουν αγγλικά)

  24. Γιάννης Κουβάτσος said

    Α, η λατινομάθεια των υπαξιωματικών μας είναι αδιαμφισβήτητη! Όσο για την ελληνομάθειά τους… τι να πει κανείς! Ακόμα θυμάμαι τον μονιμά που μας διέταζε να σκουπίσουμε »γύρω απ’ τα πτέριξ!»

  25. 8:
    Η ομάδα λέγεται «Διαγωνισμός μπαρούφας το Χρυσό Φιλονόι»

  26. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    8. Προφανῶς δὲν πατήθηκε καλὰ τὸ shift. Μοῦ ἔχει συμβεῖ κι ἄλλες φορὲς κι ἂν δὲν τὸ δῶ ἐγκαίρως νὰ τὸ διορθώσω, περνάει ἀπαρατήρητο. Χαίρομαι ὅμως ποὺ τὸ παρατηρήσατε. Προγραμματάκι, ὄχι δὲν ἔχω. Δὲ θὰ ἔδινα χρήματα γιὰ αὐτόματο πρόγραμμα. Εἶχα δώσει χρήματα γιὰ τὸν ἁπλὸ πολυτονιστὴ ὅταν τὰ windows δὲν ὑποστήριζαν τὸ πολυτονικό.

    20. Κρίμα, θὰ μὲ ἐνδιέφερε τὸ θέμα της…

    25. Προδότη! 🙂

  27. nikos__alfa said

    Dum spiro spero. 😉

    Χρόνια πολλά και καλά στον Νικοκύρη και στο Νικοκυρέικο! 🙂

  28. Χρόνια πολλά κι ευτυχισμένα.
    Αλλά μην πιστεύετε τις μπούρδες του Νικοκύρη περί Ισοκράτου και Σαίξπηρ. Ο Αβραάμ Λίνκολν την έχει πει την ατάκα για την αναξιοπιστία του Ίντερνετ.

  29. aerosol said

    Ναι, αυτό δεν το είπε ο Κικέρωνας. Το άκουσε από ένα μικρό αγόρι κάποιο μεσημέρι που έβγαινε από τη Σύγκλητο. Έστησε αυτί, εντυπωσιάστηκε και από τότε έγιναν φίλοι με το παιδί. Το όνομα του μικρού αγοριού; Άλμπερτ Αινστάιν!
    😉
    Χρόνια πολλά σε όλους.

  30. Παναγιώτη (23), αν βρήκες «την αρχική πηγή με άλλα ανύπαρκτα αποφθέγματα του Κικέρωνα αλλά και άλλων», πες τη μας κι εμάς!

  31. καλησπέρα και χρόνια πολλά 🙂
    σύμφωνοι, δίκιο έχετε σε όλα, πάντα, και μ’ αρέσετε. Συχνά βρίσκω τον εαυτό μου να ψάχνει να βρει ένα λάθος σ’ αυτά που γράφετε, ποτέ δεν τα κατάφερα 🙂
    Μια μικρή παρατηρησούλα μόνο θα μου επιτρέψετε, για να είμαστε όλοι εντάξει και ειλικρινείς.
    Οκ, λάθος η κα Μαργαρίατα από την Κοζάνη, όχι λάθος, λάθη, και ασυγχώρητα. Αλλά λίγη παραπάνω μου φάνηκε ως δόση η ειρωνική διάθεση. Κάτι ακούγεται λιγάκι ως «εμείς εδώ είμαστε μια καλή παρέα που τα ξέρουμε όλα καλά, και χαχα προσέξτε όλοι οι αμαθείς».
    Ίσως από κείνο το «ουδείς αμαθέστερος ….» παρεξηγήθηκα λίγο και τα πήρα στο … κρανίο κε Σαραντάκο μου. Το μωρότερος ναι, να το δεχτεί κανείς, έτσι γενικευμένο, αλλά αμαθέστερος …
    Γενικά πάντως, τα «ουδείς» και τα «-έστερος» κάτι έχουν όταν λέγονται από …άλλους ε;

  32. sarant said

    31: Δεν είναι θέμα αμάθειας, δεν είναι κακό να μην ξέρει κανείς κάτι, κακό είναι να αναπαράγει ό,τι βλέπει χωρίς να το εξετάζει. Το «ουδείς αμαθέστερος των Χ εάν δεν υπήρχαν οι Ψ» είναι παλιό ευφυολόγημα, σχεδόν παροιμιώδες και το ανέφερα σαν παράδειγμα της καθαρευουσιάνικης σύνταξης -δεν το εφεύρα εγώ, σας διαβεβαιώνω.

    30: Ναι, κάποιο λινκ θα ήταν χρήσιμο!

  33. @ 30, 32 Από εδώ πρέπει να ξεκίνησε και να αντιγραφτηκε από άλλους:

    http://www.ellinikoarxeio.com/2013/02/fraseis-ksenwn-gia-ellada.html

  34. μα το γνωστό παροιμιώδες νομίζω αναφέρεται στους μωρότερους, όχι τους αμαθέστερους, αλλά μάλλον θα ξέρετε καλύτερα.

  35. Μαρία said

    32
    Ουδείς μωρότερος είναι το καθιερωμένο. (- των διδασκάλων στη γλώσσα τη γιαγιάς μου, είχε τους λόγους της).
    31
    Είναι προτιμότερη η μωρία απ’ την αμάθεια;

    Μικρή διόρθωση.
    >Nihil humanius, nihil sanctius quam Graecia.
    Το quam εδώ είναι περιττό. Σκέτο Graecia αφαιρετική συγκρτική στα λατινικά κι όχι γενική της Μαργαρίτας.

  36. sarant said

    33: Πολύ πιθανό!

    34: Μπα, εσείς θυμάστε καλύτερα.

    35: Μερσί 🙂

  37. Zoi Abrazi said

    Για τον απόφθεγμα του Βολταίρου θυμάμαι ότι το διάβασα ΄για πρώτη φορά στο σχολικό βιβλίο ιστορίας επιλογής της Γ Λυκείου (ΟΕΔΒ) που διδασκόταν στις αρχές της δεκαετίας του ’80.

  38. #34-35
    Ουδείς μωρότερος των ιατρών εάν δεν υπήρχον οι διδάσκαλοι, το ξέρω. Κι έχω πατέρα, μάνα, παππού και δύο προπαππούδες δάσκαλους… 🙂

  39. gmich said

    Ποιος μπορεί να πιστέψει ότι ο Κικέρων θα έλεγε τέτοιες ανοησίες; Μόνο αν πετάς στα σύννεφα είσαι δηλαδή Πετασυννεφάκης. Έχει πλάκα η κ. φιλόλογος να διδάσκει έκθεση στους μαθητές του Λυκείου.

  40. Αρκεσινεύς said

    36. Αν η πρόταση είναι αρνητική, προτιμάται η εκφορά του β΄όρου σύγκρισις με αφαιρετική.

  41. sarant said

    37: Το απόφευγμα/απόφθεγμα του Βολτέρου αξίζει χωριστό άρθρο, ίσως το γράψω κάποτε.

  42. Αρκεσινεύς said

    40. σύγκρισης

  43. Γιάννης said

    Οι γαλλομαθείς δείτε κι αυτό. Λέει και για τον Βολτέρο (και για τον Πρίσλεϊ και για τον …Γκέρινγκ)

    http://fr.wikipedia.org/wiki/Citation_apocryphe

  44. gryphon said

    Eγω ηξερα μια αλλη ρηση (μαλλον ολοκληρη παραγραφος) που πιστευα για χρονια οτι ανηκει στον Κικερωνα που μου αρεσε παρα πολυ.
    Ακομη πολλα ξενα σαιτ μπλογκς κλπ εξακολουθουν να την αποδιδουν σε αυτον αλλα εν τω μεταξυ εμαθα οτι ειναι καποιου αμερικανου ισως συνωμοσιολογου λιγο αντισημιτη κλπ.Ειναι η παρακατω
    «“A nation can survive its fools, and even the ambitious. But it cannot survive treason from within. An enemy at the gates is less formidable, for he is known and carries his banner openly. But the traitor moves amongst those within the gate freely, his sly whispers rustling through all the alleys, heard in the very halls of government itself. For the traitor appears not a traitor; he speaks in accents familiar to his victims, and he wears their face and their arguments, he appeals to the baseness that lies deep in the hearts of all men. He rots the soul of a nation, he works secretly and unknown in the night to undermine the pillars of the city, he infects the body politic so that it can no longer resist. A murderer is less to fear. The traitor is the plague.”

    The enemy within ειναι το θεμα και καλα ο εσωτερικός εχθρός θα λεγαμε.Σπαστηκα λιγο οταν εμαθα οτι ποτε δεν εχει γραψει η πει κατι τετοιο ο Κικερων γιατι εξακολουθω να το βρισκω αρκετά σωστο και ας μην ειναι δικο του.Ισως παντως καποια ψηγματα του να υπαρχουν σε καποια κειμενα του ισχυριζονται καποιοι αλλοι.

  45. Yannis said

    45: Το άλλα «ρητα» που αναφέρει στο τέλος του άρθρου της η φιλόλογος είναι πραγματικά;

  46. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Να ξαναματαπούμε τα χρόνια πολλά. Χρονιάρες μέρες όλο το δωδεκάμερο.

    Δυο αγαπημένα,σημαντικά κατ εμέ, τραγούδια με λατινικές ρήσεις, θαρρώ γνήσιες, εντός τους:

    -Τα μπλα μπλα για pax romana, mare nostrum και λοιπά…
    Από το Λεγεωνάριο
    Στίχοι: Θανάσης Παπακωνσταντίνου
    Μουσική: Βασίλης Παπακωνσταντίνου

    -et preterea censeo Carthago delenda est
    από τοDelenda est – 1981
    Στίχοι: Κώστας Τριπολίτης
    Μουσική: Δήμος Μούτσης

    ( έχασα ,μαζί με το λάπτοπ που τα ΄φτυσε, το «καλούπι» που βάζουμε τις παραπομπές στους λίκνους, χωρίς να γεμίζει τη σελίδα η εικόνα.)

  47. Γς said

    46:
    Οδηγίες προς Λικνιζομένους

  48. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    47.Γς magister dixit . 🙂 Χρόνια πολλά κι ευχαριστώ.

  49. ἀπὸ πότε τὰ ω τῶν παραθετικῶν εἶναι ἀρχοντοχωριατιά; ἄλλο πάλι καὶ τοῦτο!

  50. Πέπε said

    28: Αριστούργημα!

    47: Ευχαριστούμε πολύ Γς (κι ας μην ήμουν εγώ που το ζήτησα). Τώρα θα κάνω ένα τεστ: αν πιάσει, θα σας δείξω ποιο από τα αποφθέγματα του Λίνκολν μου άρεσε περισσότερο, λόγω της εικόνας (που αν δεν απατώμαι δείχνει τον Βενιαμίν Φραγκλίνο!!).

  51. Πέπε said

    Ωχ!! Έπιασε!

  52. NM said

    ΣΜΥ: Προσεχώς και λατινιστί

  53. Γς said

    52:
    Αμάν. Τι Τρίκαλα ήταν αυτά; 😦

    Και για να καλιμπράρουμε πάλι τα αυτάκια μας
    😉

  54. sarant said

    49: Αρχοντοχωριατιά είναι κάθε ωμέγα αδικαιολόγητο, όπως στα παραθετικά εδώ και τόσες δεκαετίες.

  55. 35. προτιμότερη δεν είναι η μωρία, αλλά μπορεί στον χαρακτηρισμό κανείς να διακρίνει μια «ψυχολογική» ερμηνεία συμπεριφοράς μιας ομάδας ανθρώπων, την οποία σωστά μάλλον διέκρινε και η γιαγιά σας.
    Η αμάθεια πώς να είναι γενικευμένη σε μια ομάδα μόνο ή σε δυο – και οι γιατροί μωρότεροι «είναι».

  56. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Kάποια αποφεύγματα είναι πολύ ωραία, όπως αυτό που υποτίθεται οτι το είπε ο Βολταίρος, (τουλάχιστον αρέσει σε μένα) πως μπορούμε να μάθουμε ποιοί τα είπαν;

  57. BLOG_OTI_NANAI said

    Ουσιαστικά, η φράση του κοζανίτικου ιστότοπου πηγάζει από παρανόηση του χαρακτηρισμού:
    «Omnino nihil illo sene humanius, nihil sanctius»

    ο οποίος σε ελεύθερη απόδοση πρέπει να σημαίνει:
    Τίποτα πιο ενάρετο και άγιο από εκείνον τον γέροντα

    Ο χαρακτηρισμός αφορά τον Κωνσταντίνο Λάσκαρι (1434-1501), έναν από τους πολλούς Έλληνες λογίους που μετά την Άλωση κατέφυγαν στη Δύση. Έχει γραφτεί από τον Ενετό περιηγητή (και μετέπειτα καρδινάλιο) Petro Bembo (στην ελληνόφωνη βιβλιογραφία Πέτρος Βέμβος ή Μπέμπο).

    Η φράση βρίσκεται σε επιστολή του:
    http://books.google.gr/books?id=KqQ4hvTkRz0C&hl=el&hl=el&pg=PA355&img=1&zoom=3&sig=ACfU3U2CaxGilP_lXtT0YwcFpNzbvafqyQ&w=685&w=800

    Επειδή οι Ιταλοί της εποχής εκείνης είχαν θετική άποψη για τους Έλληνες λογίους και την προσφορά τους, υπάρχει μια κάποια «λογική», για το πως κατέληξε με αυτό το «πατριωτικό» πρόσημο. Μάλιστα αναφέρεται πως ο Μπέμπο έχει γράψει κείμενο γι’ αυτά που χρωστά η Βενετία στους Έλληνες (βλ. Runciman Steven, «Η Μεγάλη Εκκλησία εν αιχμαλωσία», Γκοβόστης 2010, σ. 262, σημ. 18).

    Είναι όμως απορίας άξιο πως κατέληξε να αποδωθεί στον Κικέρωνα…

  58. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    27.>>Dum spiro spero
    να το τραγουδήσουμε κιόλας:
    Dum spiro spero με ήλιο με βροχή,μα πως να τα ενώσω βρισιά και προσευχή

  59. sarant said

    57: Συγχαρητήρια! Ώστε από τον Λάσκαρι στην Ελλάδα γενικά, και από τον Μπέμπο στον Κικέρωνα!

  60. Αρκεσινεύς said

    LVII. Gratias tibi ago pro repertione veritatis.

  61. BLOG_OTI_NANAI said

    «… και από τον Μπέμπο στον Κικέρωνα!»

    Αυτό κι αν είναι κουφό. Εκτός κι αν ο πρωτεργάτης, αποδίδει τα αποφθέγματα στους συγγραφείς με… α-μπε-μπα-μπλομ.

  62. Vassilis said

    Μερικές φορές θεωρώ ότι εάν κάποιος έχει κάτι να πει και δεν στέκει από μόνο του, του κοτσάρει και ένα μεγάλο όνομα από δίπλα για να του δώσει την βαρύτητα που λείπει. Δεν πειράζει, εάν κάτι είναι άξιο δεν χρειάζεται κανένα όνομα από δίπλα. Απλώς με τα θέματα της Ελλάδας, έχει χαθεί η μπάλα, και για κάποιους χρειάζεται και ένα όνομα για να σταθεί το αυτονόητο.

  63. Γιάννης Σούκης said

    Να θυμηθώ κι εγώ την τιμωρία από τον λοχία μου στην Κόρινθο. Διδάσκοντάς μας πώς να ρίχνουμε χειροβομβίδα, με άπταιστο βόρειο φωνηεντισμό είπε: «Κι όταν η πιρόνη είναι αφηρημένη…» Τότε εγώ γέλασα γιατί το «ἀφῃρημένη» του λοχία ἦταν ολόσωστο, εκείνος όμως δεν πίστεψε ότι είναι τόσο γραμματισμένος, έτσι εξέλαβε το γέλιο μου ως ειρωνεία και …μ’ έτρεξε.

    Ωστόσο, θα έλεγα ότι η επίθεση στην Κοζανίτισσα καθηγήτρια είναι τόσο υπερβολική, που φτάνει στα όρια της αδικίας. Το ζήτημα δηλαδή δεν είναι μόνο το λάθος στα παραθετικά ή η λανθασμένη απόδοση της φράσης στον Κικέρωνα, αλλά η πρόθεση της δασκάλας, που πιστεύω πως είναι πάνω από τα λάθη. Errare humamum est, άρα όποιος σφάλλει επιβεβαιώνει την ανθρωπιά του…

  64. Φιλόλογος said

    Να σημειώσουμε ότι η φιλόλογος αυτή, κυρία Μαργαρίτα Παπασυννεφάκη, είναι πτυχιούχος του τμήματος Φιλολογίας (κατεύθ. κλασικής Φιλολογίας!) Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, του «καλύτερου τμήματος Φιλολογίας στη χώρα μας», όπως ισχυρίζονται οι ίδιοι οι πτυχιούχοι του… Το αναφέρω για να βλέπουν οι αναγνώστες του ιστολογίου αυτού την αμάθεια πολλών κλασικών φιλολόγων που υποτιμούν άλλους συναδέλφους τους και αυτοαποκαλούνται «ανώτεροι όλων» και για να μην… «παίρνει η μπάλα» όλους τους ΠΕ02 φιλολόγους της ελληνικής.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: