Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο εκτσογλανισμός του κ. Β. Βενιζέλου

Posted by sarant στο 27 Δεκέμβριος, 2013


Στο ιστολόγιο συνεχίζεται η ψηφοφορία για τη λέξη της χρονιάς, υπάρχει όμως ένας νεολογισμός που θα έπαιρνε αρκετές ψήφους αν είχε μπει στο ψηφοδέλτιο, αλλά δεν μπήκε για τον απλούστατο λόγο ότι είδε το φως της δημοσιότητας πολύ πρόσφατα, ενώ είχε ήδη αρχίσει η ψηφοφορία. Θα καταλάβατε βέβαια ότι εννοώ τη λέξη εκτσογλανισμός, που λανσάρισε πριν από μερικές μέρες ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ και αντιπρόεδρος (οΘντκ) της (οΘντκ) κυβέρνησης της χώρας και η οποία, όπως ήταν ίσως φυσικό, έχει προκαλέσει πολλά σχόλια.

Συγκεκριμένα, ο κ. Βενιζέλος είπε, μιλώντας ενώπιον της Κεντρικής Πολιτικής Επιτροπής του Κόμματός του και αναφερόμενος, σε τι άλλο, στον ΣΥΡΙΖΑ: Καλλιεργούν το υπόστρωμα του εκχυδαϊσμού και του εκφασισμού της κοινωνίας. Για την ακρίβεια, θα μου επιτρέψετε να πω μια λέξη και ζητάω συγνώμη από εσάς και τους ακροατές μας, του εκτσογλανισμού της ελληνικής κοινωνίας. Του εκτσογλανισμού.

Βέβαια, ο κ. Βενιζέλος τα είπε αυτά ενώ ίσως για πρώτη φορά αισθανόταν τόσο απειλητικούς (αν και ακόμα υπόκωφους) τριγμούς στην καρέκλα του, καθώς η δυσαρέσκεια στελεχών του κόμματός του προς το πρόσωπό του συνεχώς εντείνεται -δεν είχε προλάβει να στεγνώσει το μελάνι στην επιστολή των επτά μελών της ΚΠΕ που ζητούσαν «απεμπλοκή από τη συγκυβέρνηση», οπότε η επίθεση στον ξορκισμένο ΣΥΡΙΖΑ ήταν επιβεβλημένη για λόγους εσωτερικής συσπείρωσης, ακόμα καλύτερα μ’ ένα ρητορικό πυροτέχνημα που θα τραβούσε την προσοχή από τις φωνές αμφισβήτησης. Αυτά τα πολιτικά τεχνάσματα είναι στοιχειώδη, πασίγνωστα και διάφανα.

Όμως εδώ δεν πολιτικολογούμε και τόσο, οπότε δεν θα σχολιάσω περισσότερο τα αδιέξοδα του κ. Βενιζέλου -αλλά ευχαρίστως να ακούσω τα σχόλιά σας, όπως και τις τυχόν διαφωνίες σας· εδώ κυρίως λεξιλογούμε, οπότε θα ασχοληθώ σήμερα με τον βενιζέλειο νεολογισμό, χαρίζοντάς του τα 15 λεπτά δημοσιότητας που δικαιούται πριν χαθεί, όπως είναι η μοίρα των πυροτεχνημάτων.

Τον χαρακτήρισα νεολογισμό, παρόλο που δεν μπορώ να βεβαιώσω ότι ο κ. Βενιζέλος είναι ο πρώτος εκστομίσας. Ομολογώ ότι δεν είχα κάνει ενδελεχή έρευνα στα σώματα κειμένων πριν ειπωθεί από τον κ. Βενιζέλο, και βέβαια τώρα δεν είναι δυνατόν να γίνει αναζήτηση αφού το γκουγκλ έχει πλημμυρίσει με τις πρόσφατες ανευρέσεις. Πάντως, κι αν ακόμα κάποιοι το είχαν πει πριν από τον κ. αντιπρόεδρο, εκείνος σίγουρα πιστώνεται με τη δημοσιοποίηση του νεολογισμού.

Ο εκτσογλανισμός χαρακτηρίστηκε γλωσσικό έκτρωμα, διότι συνειδητά συνδυάζει μια λόγια πρόθεση (εκ-) και έναν λόγιο τρόπο παραγωγής λέξεων (εκ+χ+-ισμός) με μια επιδεικτικά λαϊκή λέξη, σχεδόν χυδαία, και επιπλέον δάνεια. Από την άποψη αυτή βέβαια ο κ. Βενιζέλος δεν πρωτοτυπεί -πριν από αρκετά χρόνια, όταν ιδρυόταν το Δίκτυο 21, που είχε στην ηγεσία του τον τωρινό συνοδοιπόρο του κ. Βενιζέλου, τον Χρ. Λαζαρίδη, ο γνωστός συντηρητικός λόγιος Σ. Καργάκος είχε θεωρήσει το Δίκτυο ασπίδα στην… εκπούστευση της κοινωνίας. Τέτοια υβρίδια πάντως, αν και δεν απορρίπτονται εξορισμού, σπάνια ευδοκιμούν. Δεν παραβιάζουν κάποιον νόμο της γλώσσας, αλλά ξενίζουν τους περισσότερους φυσικούς ομιλητές της, και νομίζω ότι δικαίως τους ξενίζουν.

Ο εκτσογλανισμός είναι διπλό υβρίδιο, ή πιο σωστά υβρίδιο από δύο απόψεις: από τη μια, υβρίδιο λόγιου σχηματισμού με λαϊκό τύπο και από την άλλη υβρίδιο δάνειας λέξης με εγχώριο πρόθημα και επίθημα. Όπως έχω γράψει με άλλη ευκαιρία, η νεοελληνική γλώσσα έχει χάσει σε μεγάλο βαθμό την ικανότητα που είχε στη βυζαντινή εποχή να δανείζεται με λόγιο δανεισμό λέξεις από το λατινικό λεξιλογικό ταμείο, κι έτσι οι δάνειες λέξεις, ακόμα και λόγιες (ή, τέλος πάντων, όχι λαϊκές) συχνά δυσκολεύονται να σχηματίσουν παράγωγα και σύνθετα -ας πούμε, από την κουλτούρα δεν μπορούμε να παράξουμε (σικ, ρε) τη χρησιμότατη λέξη *κουλτουρικός. Σε κάποιες δάνειες λέξεις, κυρίως του πολιτικού λεξιλογίου, η δυσκολία αυτή έχει ξεπεραστεί, ας πούμε λέμε φασισμός, φασίστας, φασιστικός, εκφασισμός.

Όμως ο εκτσογλανισμός δεν ξενίζει μόνο επειδή ο πυρήνας του είναι μια δάνεια λέξη, αλλά έχει και την άλλη δυσκολία, του αρμονικού συνδυασμού λόγιου επιθήματος και προθήματος με επιδεικτικά λαϊκό πυρήνα, δυσκολία που νομίζω ότι βαραίνει εξίσου, ίσως και περισσότερο. Για να το δούμε αυτό, αφού προκαταβολικά ζητήσω συγνώμη από τους αναγνώστες, ας πάρουμε μιαν άλλη επιδεικτικά λαϊκή, χυδαία λέξη, αλλά ακραιφνώς ελληνική, τη λέξη «σκατά». Πιο ελληνική δεν γίνεται, το σκωρ (προσοχή, με ωμέγα), γενική «του σκατός», είναι λέξη καταγραμμένη από την κλασική αρχαιότητα (την ιστορία της λέξης θα τη γράψουμε κάποτε). Κι όμως, ενώ η λέξη «σκατά» παράγει πολύ εύκολα λαϊκά σύνθετα και παράγωγα, λόγιο παράγωγο δεν μπορεί να παράξει (ρεσίκ), εκτός αν το έχει ήδη παράξει στην αρχαιότητα (αλλά και πάλι, δεν λέμε «σκατοφάγος», που είναι αρχαίο, αλλά «κοπροφάγος»). Κατά τα άλλα, και συγνώμη για τη δυσοσμία, ενώ έχουμε, ας πούμε, «ξεσκάτωμα», δεν έχουμε λόγια σύνθετα, ας πούμε δεν έχουμε «αποσκάτωση»: ένα τέτοιο υβρίδιο θα ακουγόταν κωμικό, σαν τα κωμικά υβρίδια που έβαζε η Άννα Χατζησοφιά να λέει ο βυζαντινολόγος Κωνσταντίνος Κατακουζηνός (ο Χάρης Ρώμας) στην παλιά αγαπημένη σειρά Κωνσταντίνου και Ελένης. Και ο εκτσογλανισμός εξίσου κωμικά ακούγεται -αλλά το δυστύχημα για τον κ. Βενιζέλο είναι πως το είπε στα σοβαρά.

Προσέξτε πάντως ότι δεν είναι όλα τα λόγια ή ημιλόγια προθήματα και επιθήματα εξίσου αλλεργικά στο σχηματισμό παραγώγων με λαϊκό πυρήνα. Στην περίπτωση του εκτσογλανισμού η ζημιά δεν γίνεται από το -ισμός αλλά από το εκ-. Το επίθημα -ισμός είναι πολύ πιο εύπλαστο, φτιάχνει λέξεις και με ξενικό πυρήνα (είδαμε πιο πάνω τον φασισμό, και άλλωστε οι -ισμοί είναι αναρίθμητοι), αλλά και με λαϊκό πυρήνα -ας πούμε, από τη λέξη «κωλόπαιδο» έχουμε τον «κωλοπαιδισμό», που ξενίζει πολύ λιγότερο, σχεδόν καθόλου. Ένα άλλο εξαιρετικά μαντζόβολο επίθημα είναι η -ποίηση, ένα γλωσσικό πολυεργαλείο που συνδυάζεται με μικρό και μεγάλο, με λόγιο και λαϊκό, με ντόπιο και ξένο, και δίνει από αποαποικιοποίηση μέχρι μπαχαλοποίηση ή κινεζοποίηση, δίνει δηλαδή και λαϊκούς όρους, και λόγιους, και εφήμερους σχηματισμούς, και όρους που θα μείνουν. (Και για να κάνω μια παρένθεση, διαβάζοντας εφημερίδες της δεκαετίας του 1920 βρίσκω πάμπολλους εφήμερους όρους σε -ποίησις, π.χ. «η φαραωποίησις της διακοσμητικής των κέντρων διασκεδάσεως», «η γενική θαλασσοποίησις στα δρομολόγια των ταξί», «η μοντεκαρλοποίησις της Ελλάδος», θέλω να πω δεν είναι καινούργιο το φαινόμενο, της μεταπολίτευσης, όπως θεωρούν μερικοί). Αν έλεγε για «τσογλανοποίηση» ο κ. Βενιζέλος θα ξένιζε πολύ λιγότερο. Ίσως όμως ήθελε να ξενίσει.

Αλλά προτρέξαμε. Είπαμε τόσα και τόσα για το υβρίδιο και τίποτα ακόμα για τον πυρήνα του, τη λέξη τσογλάνι. Σύμφωνα με το λεξικό, τσογλάνι είναι ο νεαρός κακής διαγωγής, ο αλήτης. Υπάρχει το τσογλανάκι, υποκοριστικό, αλλά και ο τσόγλανος, μεγεθυντικό, ο άνθρωπος πολύ κακής διαγωγής, και ακόμα περισσότερο ο τσογλαναράς. Η λέξη μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για μεγαλύτερους σε ηλικία, αλλά πρώτα και κύρια εννοεί νέους κακής διαγωγής -αν θυμηθείτε και την τσογλανοπαρέα στο τραγούδι του Σαββόπουλου, είναι «μια αλλοίθωρη νεολαία».

Η λέξη τσογλάνι είναι δάνειο από τα τούρκικα, όπου iç oğlanι ήταν ο νεαρός στην υπηρεσία του παλατιού. Τη δεύτερη λέξη την αναγνωρίζουμε, μας θυμίζει το επίθημα -ογλου που έχουν πολλοί συμπατριώτες μας με μικρασιατική ιδίως καταγωγή, αν βέβαια δεν έπεσαν σε δραστήριο ληξίαρχο ώστε να μετατρέψει τον Χαντούμογλου σε Ευνουχίδη και να δοξαστεί η ετυμολογική διαφάνεια. Κατά λέξη iç oğlanι θα πει «εσωτερικό αγόρι», ακόλουθος.

Παρακάλεσα τον οθωμανολόγο υπηρεσίας του ιστολογίου να μου πει λίγο περισσότερα και μου είπε τα εξής: Πρόκειται για ονομασία των νεοφερμένων καπού κουλαρί (δούλων της Πύλης), επίλεκτων ακολούθων του σουλτάνου. Μετά τον ντεβσιρμέ (το παιδομάζωμα) τα παιδιά που φαίνονταν πιο πολλά υποσχόμενα στο σώμα και το πνεύμα, ιδιαίτερα στο πνεύμα (η έκφραση είναι των Γκιμπ και Μπόουεν από τους οποίους αντιγράφω), επιλέγονταν ως ιτς ογλάν (iç oğlan), ακόλουθοι, και στέλνονταν για ειδική εκπαίδευση είτε στα παλιά βασιλικά παλάτια της Προύσας και της Αδριανούπολης, είτε στα ειδικά παλατιανά σχολεία στο Γαλατά κλπ. Τελικά γίνονταν δεκτοί στο παλάτι του σουλτάνου, όπου, ανάλογα με την αξία τους, προάγονταν σε διάφορους βαθμούς υπηρετικών θέσεων και οι πιο επιτυχημένοι γίνονταν προσωπικοί ακόλουθοι του σουλτάνου. Στο μεταξύ, εκπαιδεύονταν όχι μόνο ως αυλικοί, αλλά και ως πολιτικοί και στρατιωτικοί διοικητές, εφόσον οι ανώτατες κυβερνητικές θέσεις στελεχώνονταν με την επιλογή των καλύτερων. Μεταξύ άλλων έκαναν μαθήματα για το κοράνι και τη σαρία στα αραβικά και περσικά, μαθήματα τοξοβολίας, σκοποβολής, στρατιωτικής τέχνης, ίππευσης και ακοντισμού, καθώς και μουσικής. Να μη συγχέονται με τα ατζεμί ογλάν, που ήταν εκείνα τα παιδιά που ξέμεναν από την πρώτη επιλογή και προορίζονταν κυρίως για να γίνουν γενίτσαροι.

Και, όπως λέει ο Απ. Βακαλόπουλος σε ένα άρθρο με περισσότερες λεπτομέρειες: Από τους νέους αυτούς [τα ιτς ογλάνια] εκλέγονται οι ανώτεροι αξιωματούχοι του κράτους και της αυλής, οι πασάδες, οι μπέηδες, ο καπιτζή μπασήδες κ.α, προ πάντων οι ακόλουθοι του σουλτάνου. Από τους τελευταίους οι σπουδαιότεροι είναι ο σελικτάρ αγάς (αυτός που κρατά το σπαθί του σουλτάνου), ο τζιοχαντάρ αγάς (τον μανδύα του), ο ρικαμπάρ αγάς (τον αναβολέα του), ο τουλμπεντάρ αγάς (που διευθετεί το τουρμπάνι του) και άλλοι οκτώ ακόμη.

Βλέπουμε δηλαδή ότι τα ιτς ογλάνια ήταν επίλεκτοι αυλικοί, που είχαν λάβει εκλεκτή για τα μέτρα της εποχής μόρφωση και πολλοί από αυτούς είχαν αξιοζήλευτη σταδιοδρομία. Πώς έγινε και ξέπεσε τόσο ο όρος με τη μεταφορά του στα ελληνικά, ώστε να σημαίνει κάποιον ευτελή αλλά και κακής διαγωγής;

Μια πιθανότητα είναι η δείνωση να είχε αρχίσει ήδη από τα τούρκικα, καθώς οι γενίτσαροι, που απορρίπτονταν στη διαλογή, θα φθονούσαν τους παλατιανούς (και θα τους θεωρούσαν λεπτεπίλεπτους, τρυφερά πόδια). Μια άλλη πιθανότητα, ίσως μεγαλύτερη, είναι η δείνωση να έγινε στα ελληνικά, επειδή τα ιτς ογλάνια υπηρετούσαν τον σουλτάνο (μάλιστα ήταν προσωπικοί του ακόλουθοι), και ο υπηρέτης, ακόμα κι όταν είναι υψηλόβαθμος αξιωματούχος, δεν είναι ποτέ πολύ αξιοπρεπής. Μάλιστα, ο Καραϊσκάκης, σε έναν διάλογό του που μάλλον είναι γνήσιος, είχε πει για τον Αλ. Μαυροκορδάτο «το τσογλάνι του Ρεΐζ εφέντη, ο τεσσαρομάτης». Κοντά σ’ αυτό, έχουμε και την επιρροή του «τσιμπούκ ογλάν» (που δεν έχει ετυμολογική σχέση με το ιτς ογλάν), του νεαρού που έφερνε και άναβε τα τσιμπούκια των πασάδων (και των καπεταναίων) και που ίσως συντέλεσε στη δείνωση της σημασίας του όρου «τσογλάνι».

Αλλά ας γυρίσουμε στον κ. Βενιζέλο. Θα μπορούσε, αντί για εκτσογλανισμό να μιλήσει, ας πούμε, για εξαχρείωση ή κάτι ανάλογο. Πιστεύω πως ο λόγος που τον οδήγησε στο άκομψο υβρίδιο είναι πως ήθελε να δώσει (ή: πως υποσυνείδητα δεν μπόρεσε να μη δώσει) τη διάσταση του νέου, και του νεαρού σε ηλικία, που είναι το εμβληματικό χαρακτηριστικό του ΣΥΡΙΖΑ και του Αλέξη Τσίπρα προσωπικά. Βλέπετε, η λέξη «τσογλάνι» παραπέμπει κατά κύριο λόγο σε νεαρό άτομο και ο κ. Βενιζέλος, σαν γνήσιος εκπρόσωπος του χρεοκοπημένου παρελθόντος, είναι εύλογο να φοβάται όσο τίποτε άλλο το καινούργιο. Αυτό κυρίως τον ενοχλεί και όχι η υπαρκτή ή η υποτιθέμενη αγένεια που χαρακτηρίζει ή ανυπακοή την οποία κηρύσσει ο ΣΥΡΙΖΑ -άλλωστε, δεν είναι τούτη εδώ η πρώτη εκδήλωση του μισονεϊσμού (ή της νεοφοβίας, ξέρουμε κι εμείς να νεολογίζουμε) του κ. αντιπροέδρου -θυμηθείτε τα ανόητα αστειάκια για τον πρόεδρο του δεκαπενταμελούς. Οπότε, βλέποντας τον πανδαμάτορα να σε έχει πάρει παραμάζωμα, λογικό είναι να φθονείς το νέο που έρχεται και να μιλάς για τσογλάνια…

 

Advertisements

88 Σχόλια to “Ο εκτσογλανισμός του κ. Β. Βενιζέλου”

  1. spiral architect said

    Καλημέρα. 🙂
    Ο πρόσφατος Βενιζέλειος νεολογισμός της ανάγκης, δεν υπάρχει σε οποιοδήποτε σώμα κειμένου στο διαδίκτυο, ψάχνοντας με το γούγλη ή με το Bing, κατά σχετικότητα, ημερομηνία και αυτολεξεί, έστω και θέτοντας όριο εύρεσης πριν ένα χρόνο. Όλες οι επιλογές αναζήτησης παπαπέμπουν σε πρόσφατα άρθρα ή αναρτήσεις.
    Οπότε, συμφωνώ απολύτως!

  2. spiral architect said

    Βέβαια το ψάξιμο μέσω διαφόρων μηχανών αναζήτησης έβγαλε μαργαριτάρια:

    «Εκτσογλανισμός». Α, ναι. Αυτό ακριβώς. «Μια νέα λέξη είναι σαν το νέο σπόρο που σπέρνεις στη γη μιας συζήτησης» γράφει ο μεγάλος φιλόσοφος του 20ου αιώνα Βιτγκενστάιν.
    Διότι οι λέξεις έχουν δύναμη και δίνουν δύναμη. Οι λέξεις είναι τα όρια του ήθους και του κόσμου μας. Από τις λέξεις κρατιόμαστε. Λέξεις αναζητούμε για να κατανοήσουμε και να ερμηνεύσουμε ό,τι συμβαίνει. «Τα όρια της γλώσσας είναι τα όρια του κόσμου μου» γράφει ο Βιτγκενστάιν για να εξηγήσει τη σημασία της γλώσσας και των λέξεων στη σκέψη κάθε υποκειμένου.

    (τρέμε Σαραντάκο, η Αλ Σαλέχ στοιχειώνει τα όνειρά σου) 😆

  3. LandS said

    Ο καθένας μας μπορεί να βάλει τον Βενιζέλο στα σκατά.

    Όμως ο Σαραντάκος το κάνει αριστουγηματικά.

  4. Αρκεσινεύς said

    >>Οπότε, βλέποντας τον πανδαμάτορα να σε έχει πάρει παραμάζωμα, λογικό είναι να φθονείς το νέο που έρχεται και να μιλάς για τσογλάνια…

    Υπερβολές. Πάντως μου θύμισε το δίστιχο

    Άμα σαρανταρίσετε πλέον τι καρτερείτε,
    μόνο καλή παράδεισο να εύχεστε να δείτε.

    πόσο μάλλον άμα εξηνταρίσετε.

    Τό σαρανταρίσετε όμως πιάνει και το «τσογλάνι».

  5. Ο σαν και μου δα said

    ο νεολογισμός φίλοι μου θεωρείται στην Ιατρική πρόδρομο σημείο σχιζοειδούς – διπολικής (μανιοκαταθλιπτικής) διαταραχής!

  6. LandS said

    Βέβαια, για το γενικότερο φαινόμενο τσογλανοβενιζελισμού έχει μιλήσει ο Μπρεχτ.
    “Άραγε η βλακεία οδηγεί στην κακία ή η κακία οδηγεί στην βλακεία; Τον Ρώτησαν
    -Ούτε το ένα ούτε το άλλο .. Απάντησε ο κ Κόινερ . Και τα δυο δεν είναι παρά συμπτώματα . Η βαθύτερη αιτία είναι η δυσανεξία απέναντι σε ένα Απύθμενο εσωτερικό κενό… Ο Βλάξ το Υποψιάζεται , αλλά καθώς αδυνατεί να το παραδεχτεί, το Απωθεί. Το παραγεμίζει είτε σωματικά -λαιμαργία-είτε στρεφόμενος προς τον εξωτερικό κόσμο : Με κακία. Προσπαθώντας να Επιβάλλει την εξουσία του ελπίζει να ξεχάσει την εσωτερική του κενότητα ..αλλά εκείνη επιστρέφει τα βραδιά καθώς ετοιμάζεται να κοιμηθεί… ή τα πρωινά λίγα δευτερόλεπτα πριν ανοίξει τα ματιά του. Φαύλος κύκλος.»

  7. cronopiusa said


    Η ΑΥΓΗ : Πολιτική δυσλεξία πλήττει ΠΑΣΟΚ και Ν.Δ.! (VIDEO)

    Εύχομαι χρόνια πολλά με καλούς αγώνες.

    κι ένα δωράκι

    Goran Bregovic – Kalashnikov

  8. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    2: Τελικά, ο Βιτγκενστάιν το είπε το «τσογλανιζίρουνγκ»;

  9. spiral architect said

    Και το άσμα της ημέρας νωρίς-νωρίς:

  10. Ο΄τι και να κάνει ο Μπένι το πολιτικό του μέλλον είναι ανύπαρκτον όντας διαχειριστής σε επιχείρηση (πρώην) οικογενειακή με ανίκανους κληρονόμους. Η μόνη (πιθανόν) φωτεινή ακτίνα προτίμησε προ πολλού τα θεία δώρα (θεόδωρα) αντί της πολιτικής ηγεσίας…
    Περισσότερον ενδιαφέρον έχει η διαδοχή εις τον «θρύλον» μεταδικτατορικώς

  11. spiral architect said

    @8: Μα κι αυτή τι τούβλα πετάει χρονιάρες μέρες;
    […] αλήθεια πόσοι δεν έχετε πέσει θύματα χλευασμού από συμπολίτες μας επειδή σας έβλεπαν να κόβατε εισιτήριο στα ΜΜΕ (σικ!) και πόσοι δεν νιώσατε την ανάγκη να το κάνετε στα κρυφά; […] 😮
    Τι διάολο, κολλητικό είναι;

  12. Γιάννης Κουβάτσος said

    Καλημέρα!
    Έχει δίκιο να φρίττει ο Βενιζέλος. Όσοι έχουμε ζήσει τις δεκαετίες του ’80 και του ’90, θυμόμαστε καλά τις αγωνιώδεις προσπάθειες του ΠΑΣΟΚ κατά του εκτσογλανισμού της ελληνικής κοινωνίας.
    Να θυμίσω, με την ευκαιρία των χυδαίων νεολογισμών, και την »εκπούστευση της ελληνικής κοινωνίας» του Σαράντη »Δίκτυο 21» Καργάκου. Με το συμπάθιο, κιόλας…

  13. Makis said

    Ο κ Βενιζέλος ανέφερε επίσης ότι δεν τον αγγίζει όποιος «ανοηταίνει»…μήπως υπάρχει κάποιο σχόλιο για αυτήν τη λέξη που υπάρχει αλλά δεν καταλαβαίνω… ανοηταίνει τους άλλους ή τον εαυτό του;

  14. Καλημέρα. Ελπίζω η αναφορά στους γενίτσαρους να μην τραβήξει μερικούς μερικούς σαν το σκατό τη μύγα (ή το μέλι τη μέλισσα, ό,τι προτιμάτε…). 🙂

  15. Νέο Kid Στο Block said

    Τι να πει κι ο Μπένη… Απόφαν έφαν! (αν ο Θ–ς (ο Θντκ) δώσει φώτιση στο ποίμνιο..)

  16. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    12: Ε, το λέει και το καημένο το άρθρο αυτό για τον Καργάκο. 🙂

  17. Εδώ Λαφαζάνης με σκοτώνει ο Σύριζας said

    @14 Νομίζεις. Το πρόβλημα σας είναι ότι πρεσβεύετε το πεθαμένο, το παμπάλαιο γεμάτο σκελετούς και αδυνατείτε να το συνειδητοποιήσετε. Εν ωλίγεις. Ανεπίδεκτοι μαθήσεως πέρα για πέρα. Μυρίσατε αίμα και θυμηθήκατε να λαδώσετε τα καλάσνικοφ. Δε θα προλάβετε. Ένας Καμμένος καραδοκεί να σας λυντσάρει. Αν προηγουμένως δεν πάτε από τα γενόσημα των βρωμοπακιστανών και σιχαμερών εβραίων. Ενώ η ΧΑ θα μοιράζει κόλλυβα. Κατα βάθος, γι αυτήν δουλεύετε, αλλά η κουταμάρα σας αδυνατεί.

  18. #17
    Μη γράψει ο Νικοκύρης για σκατά, αμέσως ρε παιδί μου…

  19. Νέο Kid Στο Block said

    Εκσκαλαπουνταρισμός του ιστολογίου! 🙂
    (10 και σήμερα ώς τα Φώτα τροχαίας)

  20. α. Και τσογλάνα
    β. Το μανιτζέβελο το ήξερα, τώρα έμαθα και το συνώνυμο του μαντζόβολο
    γ. «τζιοχαντάρ αγάς» σχετίζεται άραγε ετυμολογικά με τον Τσοχατζόπουλο;

  21. gbaloglou said

    εορταστικό

  22. 20γ Και τα δύο από την τσόχα. Ο τσοχαντάρης του παλατιού είχε ως τυπικό καθήκον να μεταφέρει τις τσόχινες μπότες του σουλτάνου. Η κατάληξη -νταρ είναι περσική και σημαίνει αυτόν που έχει/κρατά κάτι (π.χ. χαζνεντάρ ο θησαυροφύλακας, ο φύλακας του χαζινέ· μπαϊρακ(ν)τάρ ο σημαιοφόρος, που κρατά το μπαϊράκι· κ.ο.κ.).

  23. Κατά βορειοανατολικά, ακούω συχνά ψηφοφόρους του νδπασόκ, να αποκαλούν τον Τσίπρα πίτσκο, το πίτσκο που θέλει να κυβερνήσει, οπότε το τσογλάνι τους έκατσε ήπιο.

  24. sarant said

    23: Εδώ κάτω λένε απλώς «το κωλόπαιδο».

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

  25. 22. Ευχαριστώ

  26. geobartz said

    «Εδώ δεν πολιτικολογούμε και τόσο», μόνο που πολιτικολογείς. Και φυσικά δεν είναι η πρώτη φορά. Ο Τσίπρας! Ναι συμφωνώ ότι όπου νάναι έρχεται, είτε «εκτσογλανισμένος» είτε μπαγιατιασμένος πολιτικάντης (παρά το νεαρόν της ηλικίας του). Εγώ εκτιμώ (πολιτικολογώντας… αρκετά) ότι όσο αργότερα θα τον φορτωθούμε (ως πρωθυπουργό βεβαίως!) τόσο το καλλίτερο και για τον ίδιο και για όλους μας!

  27. Αρκεσινεύς said

    10. [Τώρα είναι απλός θεατής…]

    Τώρα είναι απλός θεατής
    Ασήμαντος ανθρωπάκος μέσα στο πλήθος.
    Τώρα πια δε χειροκροτεί και δε χειροκροτείται.

    Μ. Αναγνωστάκης

  28. gryphon said

    Mε το επιθημα (οχι πως ηξερα οτι λεγεται ετσι εδω το εμαθα) -ποιηση εχει κατασκευασει λεξη παλαιοτερα οταν ηταν Υπ. Εξωτερικων το αλλο αστροπελεκι ο Σαμαρας που ειχε μιλησει για «ντεφακτοποιηση» (του Σκοπιανου ζητήματος).
    Τωραγια τήν Αλ Σαλεχ που αναφερθηκε με καπως ειρωνικό τρόπο θελω να πω κατι.Μεχρι προσφατα ημουν πολυ προκατελειμμενος εναντιον της .Οχι οτι ειχα ασχοληθει ιδιαιτερα με το τι λεει γραφει αλλα ηταν αγαπημενος στοχος πολλων εθνικιστικων πατριωτικων ακροδεξιων μπλογκ λογω ισως και του ονοματος που παραπεμπει σε ατομο ξενης καταγωγης, επειδη την προοωθουσε ο ΓΑΠ και γενικα επειδη χαρακτηριζοταν ανθελληνικό στοιχειο.
    Καπου το τελευταιο διμηνο τήν ειδα για πρωτη φορα και την ακουσα σε ζωντανη τηλεοπτικη εκπομπη οπου ηταν καλεσμενη μαζιμε αλλους εκπροσωπους πολιτικων κομματων.Ενταξει οχι οτι ελεγε τιποτε συνταρακτικο.Τι να πει εξαλλου και τι και πως να υπερασπιστει οτιδηποτε απο εκει που βρισκεται απο το Πασοκ δηλαδη.Αλλα παρατηρησα οτι ειχε μια αξιοσημειωτη ικανότητα χειρισμου του λογου επιανε αμεσως ολα τα υπονοουμενα τις ανακολουθιες τις εξυπναδες κλπ που ελεγαν οι αλλοι παπαρες των αλλων κομματων και γενικα απο οσο μπορω να κρινω μιλουσε πολυ πολυ καλυτερα απο το 99% των βουλευτων η στελεχων που εχει τυχει να ακουσω.
    Απειρως καλυτερα απο αυτα που μιλαει π.χ ο Τσιπρας για να ενοχλησω και τους οπαδούς του Συριζα.Και γιά να ενοχλησω περισσοτερο αν και ειπα να σταματησω τα πολιτικα σχολια θα πω οτι αυτο το οτι το νεο ειναιτο εμβληματικό χαρακτηριστικό του Συριζα το αμφισβητω και δεν ξερω που βασίζεται.Αναμφιβολα πολλοι νεοι θα τον ψηφισουν αλλα το προφιλ του μεσου ψηφοφορου του οπως προκυπτει μεσα απο αναλυσεις δημοσκοπησεων και που εκαναν τον γυρο του διαδικτυου απεχει πολυ.Μεσηλικες με «αξιοσεβαστα» επαγγελματα και με ικανοποιητικο εως μεγαλο εισοδημα ειναι το προφιλ του μεσου ψηφοφορου του.

  29. Ορεσίβιος said

    Και ο αρχιτσόγλανος, ποιος είναι;

    Καλημέρα σας.

  30. Y. Georgiadou said

    Πρωτα, θα ηθελα να ευχηθω σε ολες/ολους χρονια γερα.

    Δευτερα, θα ηθελα να προσθεσω στην εξαιρετικη αναρτηση και τα σχολια μια παρατηρηση:

    Με το νεοκοπο φρεϊμ εκτσογλανισμος, το χοντρηνε το παιχνιδι ο Β. Ειναι η ειδικοτητα του εξ αλλου, μπαϊ ντιζαϊν….

    Και η Αυγη στο αρθρο της 25.12.2013 με τιτλο « Άλλο τσογλάνια, άλλο τσογλανιά;» επαναλαμβανει και δυναμωνει το φρεϊμ του Β.. «Τσογλανι εισαι και φαινεσαι» φαινεται να του λεει. Πεφτει η Αυγη με τα μουτρα στο κολπο του Β. και αθελα της δυναμωνει το φρεϊμ του. Παιζει το παιχνιδι του. Κριμα. Αντι να αλλαξει ολοκληρωτικα το πλαισιο και το παιχνιδι.

  31. spiral architect said

    @23: Ωχ, αυτό είναι το πίτσκο; 😳
    ‘Νταξ’ όχι κι έτσι!

    @28: Κοίτα τώρα να δεις, και το θεό τον ίδιο να βάλεις να υπερασπιστεί τα λεγόμενα του Βενιζέλου (ειδικά τις ανακολουθίες του και όχι μόνο τους νεολογισμούς του) θα χάσει την όποια ευσέβεια και αξιοπιστία του’ χει απομείνει.
    Η Αλ Σαλέχ και για ευνόητους λόγους απλά είναι ακόμα πιο εύκολος στόχος. 😐

  32. Γς said

    Εκτσογλανισμός και … εκσπερμάτωση

  33. Yannis said

    7. Μιλάει ανορθόγραφα η Αλ. (sic, δις) Σάλεχ;
    » Τουλάχιστον αστεία μπροστά στον πράο, Θ. Αθανασίου επαναλάμβανε «Με απειλείται;» «Με προσβάλλεται» »

    Μάλλον το άρθρο το έγραψε τσογλανοτσιράκι (νεαρός/ά μαθητευόμενος/η) της δημοσιογραφίας 🙂

    Απολαυστικό και το σημερινό άρθρο, Νικοκύρη!

  34. ειρηνη said

    συγχαρητηρια για το εξαιρετικο ποστ.
    αυτην την λεξη θα ψηφιζα εαν ηταν στην λιστα!!!

  35. christos k said

    Τελικά ο μακαρονισμός πρέπει να προέρχεται από τα μακαρόνια, όποιος τρώει πολλά τους ξερνάει!

  36. christos k said

    …τον ξερνάει.

  37. Γιάννης Κουβάτσος said

    16: Α, συγνώμη, Νικοκύρη, διάβασα βιαστικά και επιπόλαια το άρθρο και δεν το πρόσεξα. Δάσκαλε, που δίδασκες… (κυριολεκτικά!) 🙂

  38. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Πέθανε και ο Νίκος Δημητράτος, το ήθος του είναι η απάντηση στον κάθε Βενιζέλο, οτι υπάρχει και ο δρόμος της αξιοπρέπειας στην ζωή.

  39. andreas said

    Εκτσογλανισμός κατά το εκφασισμός; Πιο σωστό μου ακούγεται το εκτσογλάνιση… και δεν το βρίσκω σολοικισμό για να πω την αλήθεια.

    Τώρα, για το ποιόν του ανδρός, πιάσ’ τ’ αυγό και κούρεφτο.

  40. ππαν said

    Να αναφέρουμε και το «Τσογλάνι» του Χριστιανόπουλου το οποίο υποψιάζομαι πω εγώ το έχω διαβάσει ως «Αναρριχητικό» εκτος αν εφιέρωσε δυο διαφορετικά διηγήματα στον Βασιλικό ο Χ. 🙂
    Χρόνια πολλά!

  41. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    38: Έτσι!

    35: O μακαρονισμός είναι δάνειο από τα γαλλικά και τελικά από τα ιταλικά.

  42. +1 στὸν κατὰ ἄλλα ἀντοπαθέστατο πράσινο Ντοῦτσε γιὰ τὸν ἐκτσογλανισμό. ἐννοῶ ὅτι ἦταν καλὴ ἐπιλογὴ ἔναντι τοῦ εὔκολου «τσογλανοποίησι».

  43. Voulagx said

    +2 αν έλεγε «εκτσογλανοποίησι»

  44. Μαρία said

    Ο Ευάγγελος Βενιζέλος θα μπορούσε να είναι τεφαρίκι της πολιτικής, θα χρησιμοποιούσε διάφορα τερτίπια και θα έγραφε στα μαύρα τα τεφτέρια -όχι πως δεν το κάνει και σήμερα, αλλά λέμε- όλους τους τσαχπίνηδες. Αν και τζαναμπέτης, μιλάει φαρσί την ελληνική, ως άλλο
    φυντάνι, και ακολουθεί τον ίδιο χαβά με ιδιαίτερο χάζι. Οταν μάλιστα βρίσκεται στο παζάρι και μαθαίνει τα χαμπάρια, τότε βρίσκεται σε πλήρες νταβαντούρι, αν και επιδιώκει να δείχνει μπόσικος χωρίς να υπολογίζει τα ζόρια.

    Και άλλα τούρκικα στη συνέχεια
    http://www.efsyn.gr/?p=161514

  45. π2 said

    10: Το τι έχει να διαχειριστεί ο Μπένι είναι, νομίζω, το τελευταίο που τον απασχολεί. Η διαφαινόμενη εξιφιγενειοποίησή του ( αμ πως; μόνο αυτός θα φτιάχνει καινούριες λέξεις; ), προαπαιτούμενο των πολιτικών εξελίξεων του 2014, είναι μάλλον η βασική του έγνοια.

  46. Στο σύντομο διάστημα που υπήρξε φοιτητής, είχα γνωρίσει τον Βενιζέλο. Όταν ρώτησα τι μέρος του λόγου είναι μου τον περιέγραψαν σαν «ανερχόμενο τσογλάνι». Πάντως τώρα ανερχόμενο δεν θα τον έλεγα.

  47. Ο Μπένυ θα μπορούσε να έχει καταφύγει στην κλασική «πασοκική» και να μιλήσει για «τσογλανοποίηση» αλλά πατέρας αυτής της διαλέκτου είναι ο Άκης Τσ. και δεν συμφέρει τέτοιες μέρες να τον θυμάται ο Μπένυ. Θα τα θυμηθούν όλα μαζί στο Κελί το 13.

    Κι όσο για την κυρία Αλ Σαλέχ, ο Νάσος Αθανασίου δεν την αποκάλεσε «Ηλίθια», «Ειλείθυια» την αποκάλεσε, που είναι μια δευτερεύουσα θεά της αρχαίας Ελλάδας, υπεύθυνη για την καλή γέννα. Μια θεά, παναπεί, όπως η Αφροδίτη, που την εβαφτίσανε. Τι ζόρι τραβάει πιά; Δεν την είπε και Lara Croft. (Αν και προφανώς ο παλιόγερας ο Νάσος τις έχει δει τις εν λόγω φωτό…)

  48. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    «Εκβενιζελισμός»…

  49. Avonidas said

    @46, Τώρα είναι «κατερχόμενο τσογλάνι», πράγμα που, αν λάβεις υπόψιν τον… πολιτικό του όγκο, είναι μάλλον ανησυχητικός για τους από κάτω 😉

  50. Να θυμηθούμε την αείμνηστη Μαρίκα Μητσοτάκη, που είχε αποκαλέσει (εντός κοινοβουλίου) τσογλάνια κάπους «φασαριόζους» βουλευτές του ΠΑΣΟΚ.

  51. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Καρντάσιουμ τσογλάνουμ τσίου-τσίου :
    Αδέλφια μου αλήτες πουλιά

  52. Αρκεσινεύς said

    44.Πάντως εμείς, επειδή δεν ακολουθούμε την Μπ. ορθογραφία, θα γράφαμε φιντάνι.

  53. alexisphoto said

    καλησπέρα και χρόνια πολλά,

    «…..και άλλωστε οι -ισμοί είναι αναρίθμητοι….»
    ένα βιβλίο που με βοήθησε πολύ κάποτε:
    «Λεξικό των -ισμων. Από τον Αβανγκαρντισμό στον Ωφελιμισμό. Αντώνης Διαμαντίδης. ISBN:9789602357682»

    Στην ουσία τώρα.
    Ο Μπένυ βλέπει ότι ώρα με την ώρα χάνει την ευκαιρία να γίνει πρωθυπουργός….
    Και γι΄αυτό έχει βάλει σκοπό, με κάθε του λέξη, να προκαλεί τα ΜΜΕ να στραφούν επάνω του.
    Παρόμοιο ύφος στις δηλώσεις τους έχουν και άλλοι.
    Δεν τους ενδιαφέρει τόσο η ουσία της δήλωσής τους, όσο ο τζερτζελές που θα γίνει γύρω από αυτήν.
    Αν κάνουμε έναν κόπο και «πετάξουμε» τα ηχηρά βλέπουμε το τίποτα που συνήθως μένει.

    Ευχαριστώ.

  54. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    50: Κάτι θυμάμαι, αμυδρά, από αυτή την ιστορία.

    46: Χαχά!

    45: Τρακόσιες οκάδες Ιφιγένεια;

  55. Λάμπρος said

    Κύριε Σαραντάκο Καλησπέρα . Σας διαβάζω αρκετά χρόνια και τώρα μου δίνετε η ευκαιρία να σας ζητήσω μια χάρη. Δυο χρόνια τώρα εκδίδεται στο Μόναχο ένα δίγλωσσο περιοδικό για την ελληνική ομογένεια με τίτλο drachme . Τον προηγούμενο μήνα αποφασίσαμε να εκδώσουμε ένα νέο περιοδικό λογοτεχνικού λαογραφικού και γλωσσολογικού περιεχομένου αυτή τη φορά με τίτλο Ταυτότητα. Στη νέα αυτή προσπάθεια θα ήθελα την άδεια σας να παίρνουμε ένα δυο πράγματα από το ιστολόγιο σας και να τα δημοσιεύουμε γράφοντας πάντα την πηγή και την διεύθυνση της ιστοσελίδας. Σας ευχαριστώ εκ των προτέρων και περιμένω την απάντηση σας.

  56. Δημήτρης Μ. said

    48. Διάολε! Εγκατέλειψε το ΠΑΣΟΚ και ο Φ.Π.!

  57. π2 said

    54γ: Ε, ναι, θρεφτάρι κανονικό.

  58. Μανώλης Σημαντήρας said

    Νίκο μου διάβασα το βιβλίο σου και μου άρεσε ιδιαίτερα- αν είσαι εδω για τις γιορτές να βρεθούμε να σου πω περισσότερα

  59. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Νικοκύρη, σ’ εὐχαριστῶ ποὺ ἱκανοποίησες τὴν ἐπιθυμία μου γιὰ σχετικὸ ἄρθρο τὸ ὁποῖο ἦταν ὄντως ἀπὸ τὰ πιὸ ἐνδιαφέροντα τοῦ ἱστολογίου
    . Ὅσον ἀφορᾶ τὰ σκατά, ὑπάρχει ἡ «σκατολογία», ποὺ ἡ ἀντίστοιχή της γαλλικὴ (scatologie) εἶναι λόγια καὶ ἀφορᾶ εἶδος λογοτεχνίας…

  60. Πέπε said

    Αν αντιλαμβάνομαι σωστά το πνεύμα του άρθρου, ότι δηλαδή πρόκειται για ατυχή λεξιλογική επιλογή (βέβαια ο Νίκος δεν το λέει ευθέως, γι’ αυτό κι εγώ κρατάω μια επιφύλαξη), διαφωνώ πλήρως.
    Σχολίασα και σε μια ανάρτηση προ ολίγων ημερών ότι, για τους ίδιους περίπου λόγους που εδώ εκτίθενται αναλυτικότερα, εγώ τη θεωρώ επιτυχημένη και έξυπνη. Είναι δείγμα ενός ανθρώπου που γνωρίζει τόσο καλά ελληνικά ώστε, αξιοποιώντας όλους αυτούς τους υπόρρητους συνήθως κανόνες που εδώ ο Νίκος τους φέρνει στο φως, να προκαλεί ακριβώς την εντύπωση που προκάλεσε.
    Προφανώς δεν προορίζεται για λέξη που θα μείνει. Είναι ευκαιριακός σχηματισμός. Εκτιμώ όμως ότι σκοπίμως ο Βενιζέλος επέλεξε το «τσογλάνι» και όχι οποιοδήποτε άλλο συνώνυμο, σκοπίμως και τον απροσδόκητο συνδυασμό λόγιων παραγωγικών στοιχείων με λαϊκή και σχεδόν χυδαία λέξη, σκοπίμως και «εκ___ισμό» και όχι π.χ. «[εκ]_____ποίηση».

    Είναι μια διανοουμενίστικη σλανγκιά. (Αν νομίζετε ότι παραπάει να χαρακτηρίζουμε τον Βενιζέλο διανοούμενο, ας πούμε «μορφωμενίστικη». Πάντως σε καμία περίπτωση ψευτοδιανοουμενίστικη.)

    Μια πτυχή που ίσως δε σκέφτηκες Νίκο είναι και η εξής: τσογλάνι σημαίνει μεν «νέος κακής διαγωγής», αλλά η έμφαση είναι μάλλον στην κακή διαγωγή και όχι τόσο στην ηλικία. Ο τσόγλανος αντιδιαστέλλεται κυρίως προς τους νέους καλής αγωγής κι όχι προς τους γέρους κακής. Επίσης, στην κυριολεξία της η λέξη αναφέρεται σε πολύ μικρότερες ηλικίες από του Τσίπρα, από εφηβεία μέχρι εικοσιλίγα.
    Έτσι έχουμε μία διπλή επιπλέον υποτίμηση-απαξίωση του αντιπάλου: πρώτον, τον βάζουμε ίσα με τα εφηβάκια και τα μόλις μετεφηβάκια. Δεύτερον, το κάνουμε αυτό en passant, χωρίς έμφαση, σα να ήταν κάτι τόσο δεδομένο ώστε δε χρειάζεται να το δείξουμε, ίσα ίσα το ότι αυτός ο -ως γνωστόν- πιτσιρικάς είναι τσόγλανος είναι που χρειάζεται να δείξουμε.

    Δεν ισχυρίζομαι φυσικά ότι μια τέτοια χρήση του λόγου, του δημόσιου και μάλιστα πολιτικού λόγου, είναι προς έπαινο. Και ξετσιπωσιά δείχνει, και την μπάλα πετάει στην εξέδρα, και ό,τι άλλο θέλετε. Το κάνει όμως με πολύ καλή γνώση του γλωσσικού του οπλοστασίου. Χυδαία έκφραση, ναι, αγοραία όμως όχι.

    [Όπως είχα διευκρινίσει και στο παλιότερο σχόλιο, όλα τα παραπάνω τα λέω αυστηρά λεξιλογώντας και ουδόλως πολιτικολογώντας και ελπίζω να μην υπάρξουν συμπεράσματα που να με τοποθετούν εδώ ή εκεί…]

  61. Γς said

    58:
    Περίπου είδος λογοτεχνίας στα γαλλικά. Ορος για διάφορα αστεία, στην ιατρική ψυχολογια μέχρι σεξουαλικές σκαστροφές, ούπς διαστροφές.
    Και στα αγγλικά τα ίδια πρίπου.
    Αλλά και κλάδος επιστημονικός. Και περιοδικά με αυτό το όνομα.

    Και στη Μουσική. Η σκατολογία του Mozart. στα γραπτά του, επιστολές και στα κομμάτια του:

    Mozart – «Leck mich im Arsch» – Canon in B flat for 6 Voices, K. 231 / K. 382c π.χ.

  62. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    55: Αγαπητέ Λάμπρο, ευχαρίστως να πάρετε ό,τι θέλετε -αν θες, ενημέρωνέ με στο sarantπαπάκιpt.lu

    58: Μανώλη, πήρες μέιλ.

    60: Δεν είναι τόσο ότι διαφωνούμε -είπα ότι ξενίζει κι ότι φτιάχτηκε ίσως για να ξενίσει. Πάντως, δεν είναι απόλυτα φυσικός σχηματισμός, κάπου κολλάει. Τα ίδια άλλωστε λες κι εσύ.

  63. Raptakis Dimitrios said

    Νίκο, δύο σύντομα σχόλια:

    1. Ο εκτσογλανισμός τείνει μάλλον να δείχνει ήδη συντελεσμένη ενέργεια, ενώ η τσογλανοποίηση μια διαδικασία σε εξέλιξη.

    2. Στα -ποίηση/-ποιώ αξίζει, νομίζω, να αφιερώσεις ανάρτηση. Εντελώς πρόχειρα υποψιάζομαι ότι υποκαθιστούν κλασικότερους τρόπους παραγωγής. Ενα παράδειγμα, σήμερα όλοι μιλούν για σελιδοποίηση, παλαιότερα έβρισκες βιβλία που μιλούσαν για σελίδωση.

  64. gmich said

    Κάθε φορά που θα βλέπει τον Τσίπρα είτε στον ύπνο του είτε στον ξύπνιο του ο Βενιζέλος θα τον αποκαλεί τσογλάνι. Και επειδή ούτε να ακούει αλλά και ούτε να λέει το όνομα του έπλασε μια νέα λέξη για να τη λέει και στη Βουλή (χωρίς να χρειάζεται να ζητά κάθε φορά συγνώμη). .Θα τον αποκαλεί εκτσογλανιστή ! Τελικά ο καημένος ο Βενιζέλος θα μείνει στην ιστορία όχι τόσο γιατί εξαφάνισε το ΠΑΣΟΚ όσο για τα περίφημα » τι λέτε καλέ¨»; «εκτογλανισμός» » οι τραπεζικοί λογαριασμοί του Τζοχαντζόπουλου ήσαν νούμερα τηλεφώνου». κ.ά

  65. Κάπου έχω ξαναπεί ότι την -ποίηση τη θεωρεί εκχυδαϊσμό της τρισχιλιετούς ο Στάθης Στ. (στην παλιά στήλη του στην «Ε»)

  66. Μαρία said

    65
    https://sarantakos.wordpress.com/2010/10/21/apolwla/#comment-46920

  67. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    η αντιτσογλανική συγκυβέρνηση….

  68. christos k said

    41. Το ξέρω Νίκο για άλλον πήγαινε το σχόλιο.

  69. Ενας χρόνος, ‘Τσόγλανος του κερατά’,στα…τσακίδια .

    Ας ευχηθούμε ο νέος να είναι γεμάτος, Οράματα .

    Ογλάνια . Γιατί οχι και η πιο πιθανή εκδοχή του Έλληνα να κατονομάζει, ‘Τσογλάνια’, όλους στην υπηρεσία του Σουλτάνου,
    με άρωμα προδοσίας .

    Ακριβώς όπως οι κάτοικοι του Βόλου είναι γνωστοί και ως ‘Αυστριακοί’, επειδή είχαν υψώσει την Αυστριακή σημαία για την αποφυγή φορολογίας τη περίοδο της Τουρκοκρατίας .

    ΛΙΑΠΙΣΜΟΣ . Ειναι ενας νεολογισμός που ευθύς εξαρχής κατέγραψα σε διάφορα σχόλια με πολλές σημασίες :
    υπερθετικός βαθμός, ‘Λαμογιάς, Κατάχρηση Εξουσίας, Διαφθοράς,
    Τραμπουκισμού, Οικογενειοκρατίας, Υπεροψίας σε σύγκριση με τη…
    ‘πλέμπα’ και ο,τι άλλο αρνητικό μπορεί κανείς να σοφισθεί’ . Βέβαια
    ας μη παραλείψουμε τη περίπτωση του ‘Λιαπίζει’- του βλάκα με τα …
    τσαρούχια .

    Για τη χρονιά που φεύγει και τη χρονιά που έρχεται, όπως λέει ο Θυμόσοφος Λαός :

    ΜΕ ΤΟ ΚΑΛΟ ΝΑ ΣΟΥ ΒΓΕΙ ΜΕ ΤΟ ΚΑΛΟ ΝΑ ΣΟΥ ΜΠΕΙ

    ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΚΑΙ ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ

  70. Πολιτικάριος said

    Ένα ερώτημα (σχετικό-άσχετο, αλλά γράφω ένα κείμενο): το ‘impoverishment’ πώς το μεταφράζουμε καλύτερα; Φτωχοποίηση ή εκπτώχευση;

    Εύχομαι καλή χρονιά σε όλους.

  71. sarant said

    69-70: Καλή χρονιά!

    70: Πάντως το φτωχοποίηση λέγεται αρκετά.

  72. Μαρία said

    71
    Τι αρκετά; Μόνο αυτό λέγεται. Με την εκπτώχευση όλοι θα σκεφτούν το φαλιμέντο 🙂

  73. Πέπε said

    70 κ.εξ.: Κανονκά θα έπρεπε να είναι πτώχευση, αλλά σ’ αυτή τη λέξη έχει κυριαρχήσει η τεχνική σημασία. Εκπτώχευση μού φαίνεται πιο εύστοχο. Η -ποίηση υποδηλώνει ότι κάτι μετατρέπεται σε κάτι άλλο, σαν μια νεράιδα να σε ακούμπησε με το μαγικό της ραβδάκι και να σε μεταμόρφωσε από (πρίγκιπα, βάτραχο ή οτιδήποτε άλλο) σε φτωχό. Όταν λέμε φτωχοποίηση πράγματι αυτό εννοούμε. Όταν όμως ψάχνουμε να δηλώσουμε τη διαδικασία σταδιακού φτωχέματος, η φτωχοποίηση δε μας καλύπτει. Υπάρχει βέβαια το φτώχεμα, αλλά κι αυτό λόγω της λαϊκότροπης αισθητικής του δεν πάει παντού (θα έλεγα ότι πάει κυρίως σε μεταφορικές χρήσεις: το φτώχεμα της γλώσσας, όχι όμως το φτώχεμα μιας οικογένειας).

  74. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    73.>>το φτώχεμα της γλώσσας, όχι όμως το φτώχεμα μιας οικογένειας

    Πού πήγε ο νους! Στο (απο)φτώχεμα των κατοχικών μου:
    Απήτις εσκοτώσανε τς άντρες, εκάψανε και τα σπίτια, ήρθανε κι οι γιαρπάχτρες ,οι παστρικιές απ άτε πέρα π΄ εκοιμούντονε με τσι Γερμανούς, κ επέρνανε ό,τι ΄χε μας ΄πομείνει κι εποφτωχάναμε ολότελα κ εφεύγαμε στη διακονιά ύστερα.

    Εποφτωχάναμε, εποφτώχυνε (ο τάδε).

    Αποφτωχαίνω (δηλαδή τελειωτικά).

  75. Y. Georgiadou said

    70-72
    Ενστινκτωδως θα ελεγα οτι η φτωχοποιηση αντιστοιχει καλυτερα στο pauperization. Εχουν και οι δυο λεξεις κατι το τεχνικο, ειναι σαν ταμπελες απο αυτες που επινοουν γραφειοκρατες για κοινωνικα φαινομενα. Το impoverishment θα το καταλαβαινα σαν οικονομικη εξαθλιωση

  76. Y. Georgiadou said

    74 » Αποφτωχαίνω (δηλαδή τελειωτικά).»

    Εξαιρετικο. Εχετε δικιο,

  77. spiral architect said

    Tο μήνυμα που στέλνει η Τουρκία είναι ότι χρειάζεται τσογλανοποίηση της κοινωνίας για να αντιμετωπιστεί η ερντογανοποίηση της εξουσίας
    (τουιτερικόν)

  78. sarant said

    Κάποιοι έκαναν λόγο για για εκπουτινισμό (Putinization) της Τουρκίας -στα ελληνικά βέβαια έχουμε διάφορα προβλήματα με περίπου ομόηχες λέξεις.

  79. π2 said

    Ερντογανοποίηση, εκπουτινισμός, αποκαραμανλισμός, εγώ πάντως θα δώσω ένα βραβείο σε όποιον καταφέρει να φτιάξει λέξη στα ελληνικά για την απαλλαγή του ΚΚ Γαλλίας από τον Ρομπέρ Υ. 😛

  80. sarant said

    79: Αυτός έχει βέβαια σχεδόν ξεχαστεί -η αφύηση ήρθε μόνη της!

  81. 70-72
    Ολοι γνωρίζουμε τις εννοιολογικές διαστάσεις μιας λέξης .
    The word ‘impoverishment’ :
    «His stubborness, finaly drove him to total impoverishment’
    Οικονομική εξαθλίωση

  82. Yannis said

    79. ΑπομΥωση; Υοκτονία;

  83. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    69.>> ‘Λιαπίζει’- του βλάκα με τα …
    τσαρούχια

    Κυκλοφορεί:
    -Δεν έχεις να πληρώσεις τα τέλη κυκλοφορίας;
    Ντοντ γουόρι, μπι Λιάπι

  84. Αρκεσινεύς said

    80. Οπότε έγινε αποσαρδελοποίηση!

  85. Πολύ ωραία η ανάλυση του γιατί η λέξη «εκτσογλανισμός» παραξενεύει: πρόκειται στην ουσία για μια παράδοξη συνάντηση ενός στοιχείου που χαρακτηρίζεται ως [+λόγιο] (το «εκ») και ενός που χαρακτηρίζεται ως [–λόγιο] (το «τσογλάνι»).

    Να προσθέσω κάτι: γιατί μας παραξενεύει περισσότερο το «εκτσογλανισμός» σε σχέση με το «εκπουστισμός»; Και τα δύο περιέχουν αυτό το αντιφατικό συναπάντημα του [+λόγιου] στοιχείου με το [–λόγιο] στο εσωτερικό τους. Αυτό το αναγνωρίζουμε αυτόματα σε επίπεδο μορφολογίας: τα μορφήματα «εκ» και «τσογλαν-» έχουν αντίθετες τιμές για το χαρακτηριστικό [±λόγιο].

    Το «εκτσογλανισμός» όμως εμπεριέχει και μια επιπλέον αντίφαση, αυτή τη φορά σε μορφοφωνολογικό επίπεδο. Το φώνημα /ʦ/ είναι από μόνο του χαρακτηρισμένο ως [–λόγιο], αφού δεν απαντάται ποτέ σε λόγιες λέξεις (δεν υπήρχε στα αρχαία ελληνικά).

    Έτσι, στη λέξη «εκτσογλανισμός» το [+λόγιο] πρόθημα «εκ» συναντάται όχι μόνο με το [–λόγιο] μόρφημα «τσογλαν-», αλλά και με το [–λόγιο] φώνημα /ʦ/. Είναι διπλή δηλαδή η αντίφαση!
    Ενώ στο «εκπουστισμός» υπάρχει όντως αυτή η σύγκρουση στο επίπεδο των μορφημάτων, αλλά όχι στο επίπεδο των φωνημάτων, αφού το /p/ δεν είναι απαραιτήτως [‒λόγιο].

    ΥΓ.: Ρισπέκτ για τα «σικ»! 😉

  86. sarant said

    85: Ευχαριστώ!

  87. Vassilis said

    Πολύ σημασία του δίνουμε. Θα ξεχνιώταν σε 2 λεπτά, εάν του δίναμε την προσοχή που του πρέπει.

  88. nearxos said

    Σταρχιδισμός

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: