Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Πριν από πενήντα χρόνια: ο Μποστ σχολιάζει τις διακοινοτικές συγκρούσεις στην Κύπρο

Posted by sarant στο 3 Ιανουαρίου, 2014


Ο Μποστ αρέσει στο ιστολόγιο και, ελπίζω, σε αρκετούς αναγνώστες και φίλους. Εδώ και λίγο καιρό ανεβάζω, πότε-πότε, σκίτσα του Μποστ που σχολιάζουν σημαντικά γεγονότα που συνέβηκαν πριν από 50 χρόνια. Το προηγούμενο σκίτσο αυτής της σειράς, που σχολίαζε την απονομή του βραβείου Νόμπελ στον Γ. Σεφέρη, το είχα δημοσιεύσει πριν από δεκαπέντε περίπου μέρες.

Τα Χριστούγεννα του 1963 στην Κύπρο σημαδεύτηκαν από το ξέσπασμα μιας κρίσης που σοβούσε επί μήνες, με αιματηρές συγκρούσεις ανάμεσα σε ελληνοκυπρίους και τουρκοκυπρίους και την οριστική αποχώρηση των τουρκοκυπρίων από τους θεσμούς του νεαρού κράτους.

Ο Μποστ δημοσίευσε αρκετά σκίτσα με θέμα το Κυπριακό, μεταξύ των οποίων και το παρακάτω:

mpost-cyprus1

Το σκίτσο δημοσιεύτηκε στην Αυγή στις 5 Ιανουαρίου 1964. Ενώ στην Κύπρο μαίνονται σκληρές συγκρούσεις ανάμεσα σε ελληνοκυπρίους και τουρκοκυπρίους, στην Ελλάδα, η Ένωση Κέντρου έχει ζητήσει να γίνουν νέες εκλογές δεδομένου ότι δεν διαθέτει αυτοδύναμη πλειοψηφία (και αρνούμενη τη στήριξη της ΕΔΑ) ενώ η ΕΡΕ, θέλοντας να αποφύγει τις εκλογές και τη διαφαινόμενη συντριπτική της ήττα, ζητάει κυβέρνηση συνασπισμού επικαλούμενη την κυπριακή κρίση.

Ο Μποστ βάζει τον Πειναλέοντα να παρακαλεί τον Άγιο Βασίλη να τον πάρει μαζί του στην Κύπρο. Ο άγιος αρνείται, λέγοντάς του ότι πρέπει να μείνει κοντά στη μητέρα του διότι φέτος οι Καλικάντζαροι (δηλαδή η ΕΡΕ) θα εμφανιστούν στις 16 Φεβρουαρίου, δηλαδή την ημέρα διεξαγωγής των νέων εκλογών. Ο Μποστ μέσω του Άγιου Βασίλη καταγγέλλει επιθέσεις εναντίον ιερέων και φόνους μοναχών, που πράγματι είχαν γίνει (στο μοναστήρι της Γαλακτοτροφούσας, την πρωτοχρονιά του 1964, από παρακρατικούς της ΤΜΤ). Η ΕΔΑ κατάγγελλε τις διακοινοτικές συγκρούσεις ως μέρος σχεδίου για την πρόσδεση της Κύπρου στο άρμα του ΝΑΤΟ.

Ο Πειναλέων φοράει μαγιό «τύπου ντελικανής», μια αναφορά στην ταινία «Ένας ντελικανής», τη μεγάλη κινηματογραφική επιτυχία του 1963, σε σκηνοθεσία Μανόλη Σκουλούδη, με τον Άλκη Γιαννακά στον πρωταγωνιστικό ρόλο και σε πρώτη κινηματογραφική εμφάνιση. Επειδή δεν έχω δει την ταινία, δεν ξέρω σε τι ακριβώς παραπέμπει ο υπαινιγμός, όποιος μπορεί ας μας διαφωτίσει.

Στο κείμενο κάτω από το σκίτσο γίνεται αναφορά στο μεγάλο πρωτοχρονιάτικο λαχείο (τότε λεγόταν Λαχείον Συντακτών) με δώρο μια πολυκατοικία, το οποίο εκείνη τη χρονιά το είχε κερδίσει ένας εργάτης της κλωστοϋφαντουργίας Μουταλάσκη, προκαλώντας αίσθηση μια και ταίριαζε στο κλισέ του βιοπαλαιστή που γίνεται πλούσιος.

Ο τίτλος του σκίτσου είναι υπαινιγμός για τη διαδεδομένη τότε παροιμιώδη φράση «Η Ελλάς είναι περίεργον βασίλειον», που δεν ξέρω ποιος την είχε πρωτοπεί -κάτι ανάλογο με τα νεότερα «απέραντο φρενοκομείο», «Ελλαδιστάν» κτλ.

Τέλος, οι μελετητές της μποστικής διαλέκτου θα καταγράψουν το ρήμα «γριώμαι».

23 Σχόλια to “Πριν από πενήντα χρόνια: ο Μποστ σχολιάζει τις διακοινοτικές συγκρούσεις στην Κύπρο”

  1. Yannis said

    Καλημέρα!

    Φέρνει κάτι σε Μακάριο η φυσιογνωμία του Αη Βασίλη;

    Τον Ντελικανή τον είχα δει πριν από πολλά χρόνια στην τηλεόραση. Πρέπει να ήταν τολμηρή ταινία για τα μέτρα της εποχής, διηγούμενη τις (ερωτικές) περιπέτειες νεαρού Κρητικού. Επαιζε και ο Μ. Κατράκης, στο ρόλο του Πάνα/Σάτυρου, αν δε με απατά η μνήμη μου.

    Προφητικές οι 2 σημαίες πάνω στην Κύπρο, που μου δίνει την εντύπωση ενός πτώματος παράλληλου προς εκείνο του καλόγερου.

  2. Πρέπει να αναφέρεται στο μαγιό στο 60ο και στο 70ο λεπτό της ταινίας. Αν ειχε σχολιαστέι και για αυτό το αναφέρει ο Μποστ δεν ξέρω.

  3. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    2: Ασφαλώς αυτό είναι το μαγιό, είναι ίδιο! Μπράβο!

    1: Δεν νομίζω ότι ο Αγιοβασίλης έχει φάτσα Μακάριου.

  4. Γς said

    Καλημέρα

    50 χρόνια πίσω. Και τα επεισόδια που άρχισαν την 21 Δεκεμβρίου 1963 με τρες νεκρούς, έναν της αστυνομικής περίπολου και δύο Τουρκοκύπριους που προσπάθησε να ελέγξει κατέληξαν μερικούς μήνες αργότερα στην επέμβαση της Τουρκίας που βομβάρδισε ανηλεώς την Κύπρο με δεκάδες νεκρούς και καμένα κορμιά από βόμβες ναπάλμ.

    Εκείνη λοιπόν την εποχή ο φίλος μου ο Κώστας που υπηρετούσε στην ΕΛΔΗΚ είδε τον χάρο με τα μάτια του, μέσα από το όρυγμα που είχε καταφύγει στην περιοχή της Τηλλυρίας

    Οταν απολύθηκε όμως …

  5. nirevess said

    Καλημέρα. 1: Κι εμένα μου θυμίζει το Μακάριο ο Αϊ-Βασίλης.

  6. sarant said

    1-5: Δείτε όμως πώς έφτιαξε τον Μακάριο ο Μποστ (γελοιογραφία επίσης του 1964)

  7. Αρκεσινεύς said

    Τα μάτια και η μύτη θυμίζουν Μακάριο. Προτού διαβάσω τα σχόλια έκανα κι εγώ την ίδια σκέψη. Πάντως δεν μπορεί ο Άγιος Βασίλης-Μακάριος να αποτρέπει τον Πειναλέοντα-Ελλάδα από τη βοήθεια (;). Βέβαια γνωρίζει πολύ καλά τα τερτίπια της μητρός Ελλάδος.

  8. προφανώς το μήκος των μπατζακίων και το δύο εκατοστών σκίσιμο στα πλαίνά του μαγιό ήταν πολύ προχώ για την εποχή

  9. spyroszer said

    Καλή χρονιά και δημιουργική σε όλους.
    Τη φράση αυτή, ότι η Ελλάς είναι περίεργον βασίλειον, πράγματι τη βρίσκουμε και σε κύριο άρθρο της Ελευθερίας λίγες μέρες πριν απ’ το σκίτσο του Μποστ. Δεν αποκλείεται να την είπε ο Καραμανλής τότε που έφυγε, που έχει έφεση σε τέτοιες ρήσεις.
    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=64&pageid=39263&id=-1&s=0&STEMTYPE=1&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=AAiASYASNASZASRASNASZASLASXASVAAgASKASJASbASRASTASNASRASXASVAAi&CropPDF=0

  10. nirevess said

    6. Νίκο, έβαλες λινκ; δεν το βλέπω.

  11. nirevess said

    9. Εμένα στο φύλλο της Ελευθερίας μού άρεσε η είδηση «Ιερός πόλεμος απειλείται να εκσπάση μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν εξ αιτίας κλοπής τρίχας της γενειάδος του Μωάμεθ από τέμενος».
    Όπου βλέπουμε επίσης τη γενεαλογία του κοψίματος «εξαιτίας = εξ αιτίας», και του «εκσπά» που αγαπά η Καθημερινή των ημερών μας…

  12. sarant said

    6-10: Ωχ, έχεις δίκιο ξέχασα το λινκ.

    Δείτε λοιπόν πώς είχε φτιάξει τον Μακάριο ο Μποστ σε γελοιογραφία της ίδιας χρονιάς:
    https://sarantakos.wordpress.com/2013/08/23/parabost-4/

  13. spiral architect said

    Καλημέρα. 🙂
    Ε, του φέρνει κομματάκι του Μακάριου ο Αγιοβασίλης.

  14. Yannis said

    9. Μπράβο!
    Αλλά γιατί να είναι του Κ.Κ. Α΄ κι όχι του Κόκκα (που υποθέτω ότι έχει γράψει το σχόλιο); Ή του φίλου του Κ. Μητσοτάκη;
    Βρίσκουμε την έκφραση πιο παλιά;
    Και «βασίλειον»; Μήπως το είπε καμιά Φρειδερίκη, τότε που έλεγαν αυτή κι ο άντρας της για «μιάσματα» στους Αμερικάνους;

    11. Ινδία-Πακιστάν, Ισραηλινοί-Παλαιστίνιοι, Ελληνοκύπριοι-Τουρκοκύπριοι, Καθολικοί-Διαμαρτυρόμενοι Ιρλανδοί…
    Οι διαρκείς θρίαμβοι της βρεττανικής διπλωματίας 😐

    Εμένα μου άρεσε «Εις νέαν πολυκατοικίαν των Παρισίων ενοικίασε φλατ ο κ. Καραμανλής»

  15. sarant said

    14: Νομίζω ότι την έχω βρει και αλλού αυτή τη φράση.

  16. apithanosg said

    Reblogged this on apithanosg.

  17. Yannis said

    15. Τελικά, ίσως η εξήγηση είναι αρκετά απλή.

    Strange Kingdom: Παροιμιώδης έκφραση στα αγγλικά. Το διαδίκτυο βρίθει από την έκφραση αυτή.
    Η αρχή της πρέπει να είναι σε θρησκευτικά κείμενα (όπου απαντάται συχνά).
    Π.χ. εδώ κι εδώ.
    Αναφέρεται, φυσικά, στη Βασιλεία του Θεού. Ο όρος, αυτός καθεαυτός, δεν υπάρχει στην Καινή Διαθήκη (το εγγύτερο νοηματικά είναι το Ιωάν. ιη, 36).
    Αρα η έκφραση πρέπει να πρωτοχρησιμοποιήθηκε από κάποιο εκκλησιαστικό συγγραφέα. Αν υπάρχει κάποιο ευρετήριο για την PG ή την PL, ίσως να εντοπιστεί ο εφευρέτης του όρου.

    Σε άλλες γλώσσες υπάρχει ο όρος;

  18. sarant said

    17: Λες; Δεν το αποκλείω. Αλλά δεν ξέρω να υπάρχει π.χ. στα γαλλικά.

  19. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Μοναδικός ο Μποστ.
    >> η μυτήρ όταν γριάται (μητρός γρηώσης, παραπάνω)

    Όταν πάψει να νεάζει, γριάται! έξοχα Μποστικά ποιήματα

  20. Yannis said

    18: Δύσκολο να βρεθεί η αρχή.
    Εκκλησιαστικοί συγγραφείς, Ελληνες και Λατίνοι, δε φαίνεται να χρησιμοποιούν τον όρο.
    Την έκφραση τη χρησιμοποιούν κατά κόρον Διαμαρτυρόμενοι θεολόγοι αλλά δε φαίνεται να υπάρχει αυτούσια στο Λούθηρο ή στον Καλβίνο.
    Επιπλέον, φαίνεται ότι είναι κλασσική σε παραμύθια (ίσως να φθάνει έως τις ιστορίες για το Βασιλιά Αρθούρο).
    Στα λατινικά, το «extraneus regnum», φαίνεται να αναφέρεται, κυριολεκτικά, σε ξένα έθνη.

    Αρα, αν η έκφραση είναι αποκλειστικά αγγλική, όποιος την εισήγαγε στα ελληνικά ήταν αγγλομαθής 🙂

  21. sarant said

    20: Οπότε, η εισαγωγή της θα έγινε μεταπολεμικά.

  22. Yannis said

    22. Με μεγάλη πιθανότητα, χωρίς να αποκλείουμε τα προηγούμενα έτη για 2, νομίζω, λόγους:
    α. Η γλώσσα του παλατιού ήταν τα Αγγλικά.
    β. Υπήρχαν πολλοί που αντέγραφαν από αγγλικά κείμενα ιεροκηρύκων ήδη στα τέλη του 19ου αιώνα.

  23. leonicos said

    Σε ποιον δενμ αρέσει ο Μποστ; Να του πάρουμε πίεση!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: