Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το τάλιρο και το πεντάευρο (και φυσικά όχι *πεντάευρω)

Posted by sarant στο 9 Ιανουαρίου, 2014


 

Τις μέρες αυτές έγινε πολύς λόγος για το εικοσιπεντάευρο, δηλαδή το εισιτήριο για τη νοσηλεία ασθενών στα δημόσια νοσοκομεία, που τελικά αποφασίστηκε, όπως διαβάζω, να μην εφαρμοστεί, και σε αντάλλαγμα να αυξηθεί κατά πέντε λεπτά το πακέτο η τιμή των τσιγάρων.

Δεν θα συζητήσω αν ήταν δικαιολογημένο ή όχι το μέτρο, κι αν είναι σωστή η αντικατάστασή του, αυτά μπορούμε να τα συζητήσουμε άνετα στα σχόλια· εμείς εδώ λεξιλογούμε και το σημερινό άρθρο θέλει να περιοριστεί στα λεξιλογικά –και, συγκεκριμένα, στο πώς αποκαλούνται τα διάφορα νομίσματα και χαρτονομίσματα τώρα που ο ερχομός του ευρώ, εδώ και 12 χρόνια, διατάραξε τις παλιές καθιερωμένες ονομασίες που ίσχυαν επί δραχμής.

Παλιά, τότε που κυκλοφορούσαν ακόμα νομίσματα με τις υποδιαιρέσεις της δραχμής, είχαμε τα εξής νομίσματα:

το νόμισμα των 5 λεπτών, πεντάλεπτο ή κοινώς πεντάρα
το νόμισμα των 10 λεπτών, δεκάλεπτο ή δεκάρα
το νόμισμα των 20 λεπτών, εικοσάλεπτο ή κοινώς εικοσάρα
το νόμισμα των 50 λεπτών, πενηντάλεπτο ή πενηνταράκι
το νόμισμα της μίας δραχμής, η δραχμή, ή φράγκο
το νόμισμα των 2 δραχμών, δίδραχμο ή δίφραγκο
το νόμισμα των 5 δραχμών, πεντάδραχμο ή τάλιρο
το νόμισμα των 10 δραχμών, δεκάδραχμο ή δεκάρικο
το νόμισμα των 20 δραχμών, εικοσάδραχμο ή εικοσάρικο
το νόμισμα των 50 δραχμών, πενηντάδραχμο ή πενηντάρικο
το νόμισμα των 100 δραχμών, εκατοντάδραχμο ή κατοστάρικο.

Τα νομίσματα αυτά δεν συνυπήρξαν όλα μαζί σε κυκλοφορία· το μεταλλικό εικοσάρικο κυκλοφόρησε στις αρχές της δεκαετίας του 1960, αν δεν κάνω λάθος. Στα μέσα ή στα τέλη της ίδιας δεκαετίας έπαψε να κυκλοφορεί η πεντάρα, ενώ στην επόμενη δεκαετία αποσύρθηκαν σταδιακά, καθώς ο πληθωρισμός τα έκανε άνευ νοήματος, τα κέρματα της δεκάρας και της εικοσάρας, και αργότερα το πενηνταράκι, η δραχμή και το δίφραγκο, ενώ κέρμα των 50 ή των 100 δραχμών πρέπει να εμφανίστηκε αρκετά αργότερα, στη δεκαετία του 1990 υποθέτω –αν έχετε ακριβή στοιχεία, σας παρακαλώ να τα αναφέρετε.

Το ευρώ έχει όλες αυτές τις υποδιαιρέσεις και τα πολλαπλάσια, συν δύο μεγαλύτερες αξίες (των 200 και των 500) και δύο μικρότερες, του ενός και των 2 λεπτών (λεπτών του ευρώ, βεβαίως), ενώ από τα 5 ευρώ και πάνω έχουμε χαρτονομίσματα και όχι κέρματα. Αλλά ενώ τα παλιά κέρματα είχαν όλα σχεδόν τις λαϊκές τους ονομασίες, δεν ξέρω κατά πόσον αυτές μεταβιβάστηκαν στα καινούργια κέρματα, του ευρώ. Εγώ προσωπικά λέω «πενηνταράκι», «δίφραγκο» και «τάλιρο» αλλά εγώ μπορεί να είμαι δέσμιος του παρελθόντος. Έκανα και τεστ στις κόρες μου: η μεγάλη δήλωσε ότι χρησιμοποιεί πότε-πότε τις παλιές ονομασίες, αλλιώς λέει αναλυτικά την αξία (δύο ευρώ, πέντε ευρώ, πενήντα λεπτά). Η μικρή, αντιθέτως, λέει «πενηντάλεπτο», «δίευρο», «πεντάευρο» -και δεν έχουν μεγάλη διαφορά ηλικίας, ούτε δύο χρόνια.

Ακριβέστερο θα ήταν να έγραφα ότι η κόρη μου λέει /pentaevro/, διότι εδώ ανακύπτει ένα σοβαρό πρόβλημα: πώς γράφεται η νέα λέξη; Η κόρη μου απάντησε ότι ποτέ δεν της έχει τύχει να το γράψει, αλλά θα το έγραφε με ωμέγα, διότι και το ευρώ με ωμέγα γράφεται. Όταν της είπα ότι κλίνεται (διότι, βεβαίως, το κλίνει: του πεντάευρου), άρα πρέπει να γράφεται με όμικρον, φάνηκε να πείθεται.

Είναι πάντως πολλοί που το γράφουν με ωμέγα, όπως μπόρεσα να διαπιστώσω τώρα που έγινε η συζήτηση για το 25ευρο, το εισιτήριο στα νοσοκομεία (αυτό που προσωρινά αποφασίστηκε να μην επιβληθεί). Το εικοσιπεντάευρο βέβαια δεν είναι νόμισμα, είναι χρηματικό ποσό· θα μπορούσαμε να το πούμε εξίσου καλά και «εικοσπεντάρι», αλλά ας μην ξεστρατίσει προς τα εκεί η συζήτηση, ας δούμε το γενικό θέμα.

Πολλοί λοιπόν, τουλάχιστον στο Διαδίκτυο, όταν αναφέρονται σε γραπτό λόγο στα κέρματα των πολλαπλασίων του ευρώ (ή σε χρηματικά ποσά), γράφουν *πεντάευρω, *δεκάευρω κτλ. Νομίζω ότι η γραφή αυτή δεν έχει βάση. Το (χαρτο)νόμισμα των δέκα ευρώ είναι το δεκάευρο, κλίνεται, (π.χ. η κυκλοφορία των νέων δεκάευρων θα αρχίσει στα μέσα Ιανουαρίου), άρα πρέπει και γραπτώς να συμμορφωθεί με το κλιτικό σύστημά μας και να γραφτεί με όμικρον. Θα ήταν τραγελαφικό να μείνει άκλιτη η λέξη με το επιχείρημα ότι γράφεται (στην ονομαστική ενικού) με ωμέγα: πάνω σε μια μικρή ανωμαλία θα οικοδομούσαμε μια μεγαλύτερη.

Βέβαια, η πηγή του κακού είναι ότι στα ελληνικά επιλέχτηκε η ονομασία/γραφή «ένα ευρώ» (ως συγκοπή της λ. Ευρώπη) που έχει μια εντελώς ασυνήθιστη για ελληνικό ουσιαστικό κατάληξη, σε ωμέγα. Ο καθηγητής Γ. Μπαμπινιώτης είχε προτείνει εγκαίρως (το γράφει και στα λεξικά του),  να παραμείνει μεν η γραφή ΕΥΡΩ στα χαρτονομίσματα, αλλά στην κοινή χρήση να ενθαρρυνθεί η ονομασία «το εύρο», όπως το μάρκο, το φράγκο, το δολάριο: το εύρο, του εύρου (η ισοτιμία του εύρου), τα εύρα, των εύρων. Αυτό δεν εισακούστηκε, και το ανέβασμα του τόνου ίσως δεν είναι και τόσο εύκολο να ισχύσει στην πράξη. Από την άλλη, το να έχουμε άκλιτη μια τόσο βασική λέξη είναι οπωσδήποτε προβληματικό. Κάποιες εμβαλωματικές λύσεις (τα ευρώα κτλ.) δεν περπάτησαν, ενώ τα «ευρώπουλα» έχουν αναγκαστικά μια οικεία ή ειρωνική χροιά, δεν μπορούν να χρησιμέψουν για ουδέτερος, αχρωμάτιστος πληθυντικός. Πιο λογικός είναι ο τύπος «τα ευρά», που ακούγεται αρκετά, αρκεί να αποστιγματιστεί και να μη θεωρείται ένδειξη αμορφωσιάς (όπως μας έλεγαν κάτι ανόητοι δάσκαλοι όταν λέγαμε «του στυλού» στο σχολείο).

Κοντά σ’ αυτό, να παρατηρήσω ότι το ευρώ δεν έχει μπορέσει, απ’ όσο έχω αντιληφθεί, να σχηματίσει λόγιους σύνθετους όρους ανάλογους με τους ισχύοντες επί δραχμής, όπως «δραχμικός» ή «δραχμοβόρος», ενώ έχει σχηματίσει λαϊκά παράγωγα σαν τα ευρουλάκια ή ευρουδάκια. Επίσης, έτσι κι αλλιώς, και οπτικά και ακουστικά θα υπάρχουν συμπτώσεις και ομοηχίες με άλλες λέξεις (π.χ. αν πεις «των ευρών» πέφτεις πάνω στο «ο ευρών αμειφθήσεται» ενώ το μπαμπινιωτικό «εύρο» ακούγεται σαν τον Έβρο). Όλα αυτά παρακαλώ να μην εκληφθούν σαν γκρίζα προπαγάνδα για την επιστροφή στη δραχμή, διαπιστώσεις κάνουμε -άλλωστε, ένας όρος που ξενίζει σήμερα, αύριο θα πάψει να ξενίζει αν χρησιμοποιηθεί αρκετά.

Για να ξαναγυρίσω στις παλιές ονομασίες που είχαμε επί δραχμής, δεν ξέρω πόσο θα αντέξουν τα τάλιρα και τα δίφραγκα. Ίσως μείνουν, ίσως όχι. Θα ήθελα να μου αναφέρετε τις δικές σας εμπειρίες και συνήθειες για τις ονομασίες αυτές και τις νεότερες εναλλακτικές τους. Για τις υποδιαιρέσεις, νομίζω ότι σύνθετα όπως «δεκάλεπτο», «εικοσάλεπτο» κτλ. θα επικρατήσουν άνετα -άλλωστε, λιγότεροι είμαστε όσοι προλάβαμε την πεντάρα και τη δεκάρα. Μπορούμε να εξακολουθήσουμε να μη δίνουμε δεκάρα (τσακιστή μάλιστα) για ένα θέμα που δεν μας ενδιαφέρει, αλλά να λέμε «δεκάλεπτο» για το μικρό κιτρινωπό κέρμα -άλλωστε, ο παράς είναι ζωντανότατος στη φρασεολογία μας παρόλο που ποτέ δεν χρησιμοποιήθηκε επίσημα στο νεοελληνικό κράτος (για τα λεξιλογικά των νομισμάτων έχουμε γράψει παλιότερα, το θέμα είναι αχανές).

Σε εκείνο που μπορούμε θαρρώ να συμφωνήσουμε είναι ότι το πεντάευρο και το εικοσπεντάευρο και όλες οι συναφείς λέξεις αφενός κλίνονται και αφετέρου γράφονται με όμικρον. Βέβαια, πιο σημαντικό είναι να υπάρχουν τα ευρά (ας χρησιμοποιήσω κι εγώ τον λαϊκό τύπο) κι ας μην ξέρουμε πώς γράφονται. Όπως άλλωστε θα έλεγε και ο Ρασούλης, «τι να το κάνω το ευρώ, όταν δεν έχω φράγκο«;

 

212 Σχόλια προς “Το τάλιρο και το πεντάευρο (και φυσικά όχι *πεντάευρω)”

  1. spiral architect said

    Καλημέρα. 🙂
    Ένα ενδιαφέρον σχετικό λήμμα απ’ το slang.gr:
    «Παπάγου, τέρμα τα δίφραγκα«

  2. LandS said

    Γιούρο, έουρο, εούρο, όιρο, ούρο, ευρώ , έβρο, κλπ (δεν ξέρω αν ισχύουν όλα) .
    Ύστερα σου λένε κοινό νόμισμα.
    Αν μάλιστα πάρεις και τα επιτόκια…
    Να χαρώ νομισματική ένωση!

  3. Καλημέρα
    Πάντως όποιος δεν έχει ούτε ένα ευρό είναι πλέον ήρεμος γιατί ενω παλιά λεγότανε άφραγκος τώρα λέγεται άνευρος.
    Πάντως μην ανησυχίς για τις ονομασίες η κατάσταση με το ευρό δεν μπρεί να πάει πιο μακριά, νομίζω πως μετά από τα σπίτια, με τις ευλογίες των πολιτικών μας, τους μένει να μας παίρνουνε τα ζωτικά μας όργανα και μετά το …κοινό νόμισμα τέλος

  4. metanastis said

    Καλημέρα,

    στο θέμα της ακλισιάς,πάντως, φαίνεται το πρόβλημα να είναι πανευρωπαϊκό.
    Από όσο έχω παρατηρήσει και οι αγγλόφωνοι, γαλλόφωνοι, ιταλόφωνοι δεν χρησιμοποιούν πληθυντικό. Δεν έχω δει πολλές φορές να γράφεται Euros (πχ 100 Εuros) ούτε
    σε αγγλικά όύτε σε γαλλικά κείμενα. Για τα ιταλικά δε, το Euri που θα ήταν ο πληθυντικός του Εuro είναι εντελώς άγνωστο. Σε αντιθεση με το Ευρώ είχαμε παλιά και Francs, Livres, Marcs, Lire etc
    και βέβαια έχουμε ακόμη Pounds και Dollars
    Οι γερμανοί πάλι, είχαν και το Μάρκο άκλιτο (δεν θυμάμαι να έχω δει Marken – αλλά δεν παίρνω και όρκο) οπότε η ακλισιά με το Ευρώ δεν είναι νεωτερισμός.

  5. Νέο Kid Στο Block said

    Tα μονόευρα πεντόευρα τσαι πούντα…ω,ωωωωω… 😦

    Κυπριακή ανταπόκριση: Το «τάλιρο» είναι σχεδόν άγνωστη λέξη στην Κύπρο. Επειδή έξις δευτέρα φύσις, μού ξεφεύγει συχνά και κανένας δεν το καταλαβαίνει ,εκτός από κάποιο ταμία τραπέζης (παλιότερα που υπήρχαν ακόμη τράπεζες) που με ρώτησε «πεντόευρο εννοείς;» και στην καταφατική μου απάντηση έβγαλε το ετυμολογικό πόρισμα τάλιρα = (πεν)τάλιρα=5 Λίρες(μακαρίτισσες κύπρου) 🙂
    Συνεννόηση Λοϊζος (όνομα και πράμα αφού το μικρό του όνομα είναι «Λοϊζος»!) Δεν είχα χρόνο να εξηγήσω για νεάντερτάλερ και δολλάρια…
    Παρεμπίπ. κουίζ: Πώς λέγεται η γκαρσονιέρα στα κυπριακά;

  6. ΠΑΝΟΣ said

    Πράγματι το έχει πει αυτό ο Ρασούλης,αλλά από την 10ετία τού ’50 θυμάμαι την έκφραση «τι να τα κάνω τα λεφτά,όταν δεν έχω φράγκο».Και κυκλοφορούσε ευρέως,δεδομένων μάλιστα των πολύ δύσκολων,τότε,οικονομικών συνθηκών.Δυσκολότερων των σημερινών.Δεν ξέρω μήπως η σχετική έκφραση είναι και παλιότερη.Είπα, από πότε την θυμάμαι.

  7. marulaki said

    #5 Κι εγώ όταν λέω τάλιρο, πεντάευρο εννοώ.
    Νικοκύρη, δεν σκέφτηκα ποτέ να γράψω ‘εικοσάευρΩ’. Το εικοσάευρο. Τα είκοσι ευρώ. Σιμπλ ας δατ.

    Καλημέρες! 😉

  8. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    5: Πράγματι, Λοΐζος -και μου δίνεις ιδέα για αύριο. Αλλά για τη γκαρσονιέρα, δεν έχω ιδέα.

    6: Γεια σου Πάνο, καλή χρονιά!

  9. Taverniaris said

    Σε λίγο καιρό μπορεί να ξεπεραστούν από την πραγματικότητα τα διλήμματα για το ποια μορφή θα επικρατήσει εάν επιστρέψουμε στη δραχμή. Σε κάθε περίπτωση πολύ ενδιαφέρον κείμενο (όπως πάντα άλλωστε…)

  10. Γς said

    Kαι θυμήθηκα τις χάρτινες πεντάρες και δεκάρες (50 και 100 …δραχμές!) των αρχών της δεκαετίας του (19)50.
    Που μου τις έφαγαν τα .. μερμήγκια

    Α, ναι που τις έφαγα κι εγώ από τη μάνα μου για τα εικοσάρικα του παραχαράκτη πατρός μου

  11. Taverniaris said

    Να μεταφέρω επίσης την εμπειρία που έχω από τη γενιά μου (ηλικίες 30-40): παίζουν πολύ οι λέξεις τάληρο, δίφραγκο κλπ. Επίσης παίζει πολύ ο πληθυντικός «γιούργια» (κλίνοντας το αγγλικό γιούρο το οποίο επίσης χρησιμοποιείται κατα κόρον)

  12. Νέο Kid Στο Block said

    8. Think αναλογικά! (κατα τα: διάρι,τριάρι,… 🙂 )

  13. ΠΑΝΟΣ said

    8
    Ευχαριστώ,επίσης.Και με υγεία και κουράγια να συνεχίσεις.Χαλκέντερος είσαι!

  14. sarant said

    12: Μονάρι; Ενάρι;

    11: Ενδιαφέρον. Κι αυτό με το γιούρο, τώρα που το λες το έχω κι εγώ προσέξει.

    9: Τέτοια γράφεις, θα το δει ο Κεδίκογλου και θα βγάλει ανακοίνωση 🙂

  15. Γς said

    Και τα ευρώπουλα της Αννας Πάνιας

  16. Πάνος με πεζά said

    Έγραψα σχόλιο και χάθηκε στο υπερπέραν ή ξέχασα να το ανεβάσω; Είναι λίγο περίεργο έτσι κι αλλιώς, γιατί διαβάζω αυτή τη στιγμή «9 σχόλια» κι από κάτω είναι γραμμένα 8 !

    Τέλος πάντων, με δυο λέξεις, αφού ευχαρίστησα για το άρθρο, είπα δυο-τρεις εμπειρίες από την τωρινή μας σχέση με το ευρώ :
    – χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο κι από πάρα πολλούς η λέξη «σεντς» αντί «λεπτά», για τις υποδιαιρέσεις. Κάτι ξέρουν για αλλαγή σε δολλάριο;
    – οι ηλικιωμένοι και συνταξιούχοι έχουν αλλάξει το γένος από ουδέτερο σε θηλυκό : «Ήρθε ο υδραυλικός και μου ζητάει διακόσιες». Ξέρουν κάτι για επιστροφή στη δραχμή;
    – από τα πλέον αντιαισθητικά, το παλαιότερο «μη μου λες σε ευρώ, σε ελληνικά πες μου να καταλαβαίνω».
    – «τα ευρά» είναι φυσικά ο καθεδρικός ναός του ακαλαίσθητου. Κι ευτυχώς που δεν υιοθετήθηκε το αρχικό όνομα του κοινού νομίσματος, να λέμε σήμερα «τα εκιά» 🙂
    – ωμέγα στο τέλος, με τίποτα ! Ούτε και «φτιαχτά» νομίσματα, τύπου «το εικοσπεντάευρο», «το ενακαισαραντάευρω του εισιτηρίου» ( ξανα 🙂 )

    Αυτά προς ώρας, κι όπως άδει κι ο Μακεδών δια γραφής Λινός, «για τα λεφτά όλα γίνονται, για το μοιραίο το ευρώ…»

  17. spiral architect said

    @15: Λάθος Γου Σού! Τα ευρώπουλα ήταν της σχωρεμένης Μαλβίνας Κάραλη. 😉
    (όπως και το ΙΕΚ Τάπερμαν)

  18. Νέο Kid Στο Block said

    14α. Συγχαρητήρια! Μονάρι! Kερδίζετε μονάρι κουγκροκούτι, ευήλιον,ευάερον με όλες ταις πρόνοιες τσαι όλες ταις ανέσεις και τίτλους ιδιοκτησίας! (καθόλου δεδομένο αυτό το τελευταίο εν Κύπρω..)
    (θυμάμαι πριν πολλά χρόνια ,πριν ακόμη μονιμεγκατασταθώ, που τουριστικώς αυτοκινούμενος είχα δει φευγαλαία μια πινακίδα «Ενοικιάζονται μονάρια» και σκεφτόμουνα …»τι στο διάλο; νοικιάζουνε και ζωντανά(μανάρια) εδώ;» 🙂

  19. Triant said

    Το τάληρο και σε μικρότερη έκταση τα φράγκο και δίφραγκο και χρησιμοποιούνται και το βλέπω πολύ πιθανόν να μείνουν, Όπως η έκφραση «τραβάω το καζανάκι» παρόλο που τα καζανάκια τύπου Νιαγάρα έχουν σχεδόν εκλείψει (και που ο Σαραντάκος του μέλλοντος θα ψάχνει απο που προέρχεται).

    Τα «γιούρο» και ακόμα περισσότερο τα «σεντς» με κάνουν να βγάζω σπυράκια.

  20. Αριστείδης Καρατζόγλου said

    Έχω παρατηρήσει ότι αρκετοί χρησιμοποιούν για τις υποδιαιρέσεις του ευρώ τους όρους δεκάρικο, εικοσάρικο, πενηντάρικο ενώ για τα χαρτονομίσματα τους δεκάρι, εικοσάρι, πενηντάρι. Διαφορετικές καταλήξεις για τις υποδιαιρέσεις και τα πολλαπλάσια του νομίσματος, όπως συνέβαινε και με τη δραχμή.
    Οι όροι φράγκο και δίφραγκο νομίζω είναι πια σε αχρηστία.

  21. Παναγιώτης Βογιατζής said

    Να θυμίσω το «παππούς», που ήταν η μόρτικη ονομασία του κατοστάρικου?

  22. Πάνος με πεζά said

    @19 : Tραβηχτά καζανάκια υπάρχουν ακόμα, χαμηλής πίεσης, όπου η λαβή τραβιέται προς τα πάνω (της φίρμας «Ιδεατόν Πρότυπον»). Μάλιστα ο μηχανισμός είναι πολύ πιο αξιόπιστος από τον άλλον με το κουμπί, που δουλεύει με κενό αέρος…
    @21 : Tη «Χήνα» την είπαμε; ‘Η «καφετί»; Και θυμήθηκα το παλιό κολπάκι με το χιλιάρικο : «Ψάξε και βρες μου πάνω στο χαρτονόμιστμα τα αρχικά Γ.Κ.,και αν τα βρεις, το χιλιάρικο δικό σου !» Επρόκειτο για τα αρχικά του φιλοτεχνήσαντος καλλιτέχνη, που κρύβονταν στο μανικέτι της Μπουμπουλίνας, αλλά τα έβρισκες μόνο αν στα είχαν ξαναδείξει !

  23. Ανδρέας Καλογερόπουλος said

    Καλημέρα και καλή χρονιά.

    Μου αρέσει να χρησιμοποιώ για τις υποδιαιρέσεις τους όρους:

    δυαράκι ή διφραγκάκι
    πενταράκι ή ταληράκι
    δεκαράκι
    εικοσαράκι
    πενηνταράκι

    γιατί μου θυμίζουν το παλιό πενηνταράκι που το πρόλαβα στο τσακ.

    Για τα χαρτονομίσματα λέω πεντόευρο (ή τάληρο) και πενηντόευρο και ποτέ πεντάευρο και πενηντάευρο.
    Το έχω συνδυάσει με τα πεντόλιρα που άκουγα να λένε οι φοιτητές στην Αγγλία και φυσικά με τα «μονόλιρα πεντόλιρα τζαι πούντα» του τραγουδιού.

  24. ndmushroom said

    Με την ευκαιρία, το χαρτονόμισμα των εκατό ευρώ πώς το λέτε; Εκατοντάευρο ή εκατόευρο; Παρότι η χρήση της λέξης είναι (για προφανείς) λόγους περιορισμένη στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, έχω την εντύπωση πως το δεύτερο χρησιμοποιείται περισσότερο από το πρώτο, και το γνωστό ηλεκτρονικό ψαχτήρι συμφωνεί μαζί μου.

  25. Νέο Kid Στο Block said

    21. Ο παππούς όμως πού αναφερότανε; Στο Δημόκριτο (αυτός νομίζω ήταν στο κατοστάρι); Ή ήταν ο Καποδίστριας ;…Δεν θυμάμαι γμτ. πάντως ο Δημόκριτος σε κάποιο κόκκινο ήταν σίγουρα, μαζί με το ατομικό πρότυπο του…Ράδερφορντ! 🙂

  26. spiral architect said

  27. Triant said

    @22: Πολύ σωστά, τα είχα ξεχάσει («Ιδανικόν Πρότυπον» θα έλεγα, μιας και όπως ανέφερες υπερτερούν τεχνολογικά).

  28. Αριστείδης Καρατζόγλου said

    @25 Στα παλιά κατοστάρικα ήταν ο Δημόκριτος, όταν τυπώθηκαν τα καινούρια με τον Κοραή, ο Δημόκριτος (μαζί με το ατομικό πρότυπο) υποβιβάστηκε στο δεκάρικο.

  29. Νέο Kid Στο Block said

    Mπάι δε μίλκυ γουέη, μιας και λέμε για 5ευρα, ιδού η περίφημη «Στατική» της ενωμένης Ευρώπης (call me Nomansland!) στην (οθντκ) Ποντ ντυ Γκαρ («χωρίς «Ντ» γάρε!» που θάλεγε κι ο Νικόλας 🙂 )
    Πρέπει να το σκέφτηκαν και το σχεδίασαν στο Ινστιτούτο πεπερασμένων στοιχείων του Alpeinische Eidgenössische Technische Hochschule Zürich (AETHZ)…
    https://www.google.com.cy/search?q=5+euro+images&rlz=1C1AFAB_enCY469CY469&espv=210&es_sm=93&tbm=isch&tbo=u&source=univ&sa=X&ei=DWvOUp73CoLOtQaZwoBw&ved=0CCkQsAQ&biw=1280&bih=708#facrc=_&imgdii=_&imgrc=KVyyTVh-0SITTM%253A%3B0K06xxTFPbLCHM%3Bhttp%253A%252F%252Fupload.wikimedia.org%252Fwikipedia%252Fcommons%252F5%252F56%252FEUR_5_reverse_(2002_issue).jpg%3Bhttp%253A%252F%252Fen.wikipedia.org%252Fwiki%252F5_euro_note%3B709%3B364

  30. Νέο Kid Στο Block said

    28.Μερσί Αριστείδη!

  31. Γς said

    19:
    >Τα “γιούρο” και ακόμα περισσότερο τα “σεντς” με κάνουν να βγάζω σπυράκια.

    Λεπτά λοιπόν.
    Και πως λέμε “μια στιγμή” ή “ένα λεπτό”:
    -Ενα λεπτό, του είπε η ταμίας κι αυτός ψαχνόταν.
    -Δεν έχω. Ορίστε πέντε λεπτά.

    Τέλη 40s αρχές 50s. Λεφτά να φάνε κι οι κότες. Τσουβάλια τα χαρτονομίσματα που έπεφταν στην “αγορά” της πιτσιρικαρίας. Ηταν τα άχρηστα πληθωριστικά εκατομμύρια, δισεκατομμύρια και τρισεκατομμύρια της κατοχής που ξεφουντωνόντουσαν τα νοικοκυριά

    Κι αυτή η θειά μου που ανακάλυψε, κάπως αργά, την καβάντζα του μπάρμπα μου.

    Όμως αυτή ακόμα ψάχνει

  32. Νέο Kid Στο Block said

    Διευκρινιστικά ως προς το 29. στα χί-ευρα απεικονίζονται λέει «Γέφυρες και Πύλες» που συμβολίζουν τις γέφυρες μεταξύ των λαώνε (τςς..!) και τις ανοικτές Πύλες τση Εουρόπας (τςςς..στο τετράγωνο). Αλλά για νάναι πολίτικαλ κορέκτηδες δεν βάναν -λέει..- αληθινές κατασκευές ,αλλά ..»προσομοιάζουσες» σε αληθινές (τςςς! στον κύβο)
    Το -οθντκ- Ποντ ντυ Γκαρ του πεντόευρου βέβαια, δεν ήταν ούτε πύλη, ούτε γέφυρα (εντάξει, λίγο γέφυρα ,ήταν!) αλλά υδραγωγείο. Κι όπως οι Ρωμαίοι ,πήγαιναν ΟΠΟΥ ήθελαν το νεράκι, έτσι και οι Ευρωαλπινιστές απεικόνισαν μια κατασκευή που όχι νερό δεν θα κουβαλούσε αλλά και θα κατέρρεε πάραυτα , καθότι οι κολώνες της ανωδομής είναι φυτευτές στο ΑΣΘΕΝΕΣΤΕΡΟ σημείο της υποδομής (1ου ορόφου). 😉
    Ευρωαλπινική αρχιτεκτονική! :mrgreen:

  33. spiral architect said

    Δεν ήταν καλύτερα με τους Δημόκριτους και τους Κολοκοτρώνηδές μας, τους Münster στα (Δυτικογερμανικά) μάρκα, τους Σπινόζες στα φιορίνια/γκίλντες κλπ;
    Υπαρκτά ιστορικά πρόσωπα παντού και διαχρονικά στα νομίσματα και στα χαρτονομίσματα της Ευρώπης μέχρι την έλευση του ευρώ.
    Τώρα βλέπουμε κτίρια που δεν υπάρχουν και γέφυρες που δεν καταλήγουν πουθενά. Για ξεκάρφωμα στο πίσω μέρος των μονόευρων πετάμε μια γλαύκα, ή έναν Βιτρούβιο.
    Νομασλάνδη … καλά λέει ο Κιντ! 😛

  34. Πάνος με πεζά said

    Σημειώνω επίσης ότι κατά το γνωστό αριθμητικό κανόνα : οι αξίες 1,2 και 5 είναι οι ελάχιστες απαραίτητες για να περιγράψουμε οποιαδήποτε ακέραια αξία, γι αυτό και τα νομίσματα «βγαίνουν» στα πολλαπλάσιά τους. Δε θα συναντήσετε ποτέ π.χ. νόμισμα «τριών μονάδων». Παρακάτω, ο σχηματισμός των αξιών :
    1 = μόνο του
    2 = μόνο του
    3= 2+1
    4 = 2 των 2
    5 = μόνο του
    6 = 5 + 1
    7 = 5+2
    8 = 5+2+1
    9 = 5+2+2
    10= 2*5
    11 = κ.ο.κ.
    Για τον ίδιο λόγο,στα σχέδια θεωρούνται «σωστές» μόνο οι κλίμακες σε 1,2,5 : 1:100, 1:20,1:50 κλπ.(η 1:25 θεωρείται «false» κλίμακα…)

  35. Πάνος με πεζά said

    Διόρθωση : το «10» βγαίνει μόνο του και πάμε από την αρχή.

  36. spiral architect said

    @32: … καθότι οι κολώνες της ανωδομής είναι φυτευτές στο ΑΣΘΕΝΕΣΤΕΡΟ σημείο της υποδομής …
    Μπετατζή μου εσύ! 😀
    Ρε, δεν πάνε να πέσουν όλα τα «υδραγωγεία» και να μη μείνει Χριστός! 👿

  37. Πάνος με πεζά said

    Γιατί θα κατέρρεε; και η «λειτουργία θόλου», συνάδελφοι; Με το κατάλληλο σχήμα σφήνας («κλειδιού»), το φορτίο ίσα που γυρίζει και 45 μοίρες από την κατακόρυφο !

  38. Νέο Kid Στο Block said

    Πάνο(34), έβαλες (με backdoor πάσα..:-) ) ένα ωραίο (και όχι εντελώς «λελυμένο») θέμα. Το Change-making problem:
    http://math.stackexchange.com/questions/25209/looking-to-understand-the-rationale-for-money-denomination

  39. Alexis said

    #16: Γιατί βρε Πάνο είναι «ο καθεδρικός ναός του ακαλαίσθητου» ο τύπος «ευρά»;
    Τα μπετά δηλαδή κάπως έτσι δεν έχουν προκύψει; Θα τολμούσε κανένας σήμερα να πει «τα μπετόν»; Όλα είναι θέμα συνήθειας και εξοικείωσης, λέω εγώ.
    Όταν λέμε σαραντάευρο ή τριαντάευρο δεν σημαίνει ότι επινοούμε κάποιο καινούργιο χαρτονόμισμα, απλά αναφερόμαστε (μονολεκτικά) στο ποσό των 40 ή 30 ευρώ. Πού είναι το κακό; Εγώ προσωπικά προτιμώ τους όρους σαραντάρι και τριαντάρι αλλά δε θα …αφορίσω κι όσους λένε «τριαντάευρο» 🙂

    #20: κ. Καρατζόγλου δεν έχω ακούσει κανέναν να λέει «δεκάρικο» το δεκάλεπτο. Εγώ πάντα όταν λέω «δεκάρικο» εννοώ 10 ευρώ.

  40. # 34,35
    Αν έχειςπαίξει πόκα με μάρκες τότε ξέρεις πως η κλίμακα των λατίνων (1,5,10,50,100,κ.λ.π.) εξυπηρετεί μια χαρά. Τα 2,20,200 στην πράξη δεν είναι αναγκαία

  41. Νέο Kid Στο Block said

    37. Δηλαδή, εσύ θα φύτευες τις πάνω κολώνες στο σημείο που έχουμε το ql^2/8 και το μέγιστο βέλος κάμψης;;
    ,αντί να τις πατήσεις (όπως οι Ρωμαίοι) πάνω στις αποκάτω κολώνες; Πλάκα μας κάνεις ρε συ Πάνο; 🙂

  42. IN said

    34: ‘Δε θα συναντήσετε ποτέ π.χ. νόμισμα “τριών μονάδων”’

    Όμως στην Αγγλία, πριν την μετατροπή σε δεκαδικό σύστημα το 1971, είχαν νόμισμα των τριών πενών (βέβαια εκεί οι υποδιαιρέσεις δεν ήταν δεκαδικές).

  43. Πάνος με πεζά said

    Ναι, γιατί αν το κλειδί είναι κομμένο ανάποδο τραπέζιο δυο φορές στις 45 μοίρες κι έχει ικανοποιητική αντοχή σε θλίψη, στέλνει το φορτίο λοξά στο τόξο και ισορροπεί αυτεντατικάσυνθλιβόμενο (και φυσικά, από το βάρος του και αυτό των υπερκείμενων δε μπορεί και να ανασηκωθεί, που είναι και η μόνη κινηματική δυνατότητα λόγω σχήματος, άρα δεν μπορεί να προκύψει μηχανισμός κατάρρευσης). Έτσι κατασκευάζονταν τα περίφημα «βόλτα», που ήταν θολωτά υπόγεια κατοικιών, και φυσικά από πάνω φορτίζονταν όπου νά’ ναι, κι όχι μόνο στις άκρες .
    Δεν είναι το καλύτερο, αλλά οχι ότι δε γίνεται κιόλας… Εδώ στην Αμερική, σε ουρανοξύστη, επειδή υπήρχε εκκλησάκι στη μία από τις τέσσερις γωνίες της κάτοψης, τον «σήκωσαν» με κολώνες στα μέσα των πλευρών (για έναν όροφο),κι από κει και πάνω κανονικά φυτεμένα στις γωνίες !

  44. Προσωπικά χρησιμοποιώ τις παλιές ονομασίες για όλα τα νομίσματα και χαρτονομίσματα, από την ταπεινή πεντάρα μέχρι το πεντακοσάρικο (φραγκοδίφραγκα, εικοσάρες δεκάρες, πενηνταράκια, ταληροδεκάρικα, πενηντάρικα, κατοστάρικα, αλλά και το καινούριο διακοσάρι, το πεντακοσάρι ή πεντακοσάρικο υπήρχε και παλιά…).
    Ο περισσότερος κόσμος, ακούω να χρησιμοποιεί τα δίευρο, πεντόευρο, εικοσάευρο και δεκάλεπτο, πενηντάλεπτο κ.οκ. Και βέβαια δεν μπορώ να διανοηθώ να τα γράψω με ωμέγα (δίευρω!), αλλά ακούω αρκετούς να χρησιμοποιούν τις παλιές ονομασίες, δεν νομίζω πως θα εκλείψουν, τουλάχιστον σύντομα…
    Θυμάται κανείς τις μόρτικες ονομασίες των νομισμάτων και χαρτονομισμάτων, εκτός από τον παππού (κατοστάρικο), είχαμε και τα κουτσουράκια (τάληρα) και τα λιμοκοντοράκια (πενηντάρικα). Αυτό το τελευταίο ξέρει κανείς πως προέκυψε;

  45. Πάνος με πεζά said

    Νάτος κιόλας, τον βρήκα :

    Και η σελίδα : embarrasing moments in engineering ! http://www.neatorama.com/2013/05/24/Embarrassing-Moments-in-Engineering-and-What-Theyve-Taught-Us/#!rMSx9

  46. spiral architect said

    Τελικά οι μπετατζήδες μας, Κιντ και πεζοΠάνος, από δω το φέραν από κει το φέραν στη γέφυρα Τακόμα μάς πήγαν!
    Πόσα τάλαρα στοίχισε η πτώση και το ξαναχτίσιμό της;

  47. # 42

    εγώ έχω ακόμα στην συλλογή μου χαρτονίμισμα 3 ρουβλίων

    # 44

    πράσινα λεγανε τα πεντακοσάικα και καφετιά ή χήνες τα χιλιάρικα

  48. spiral architect said

    @47α: Κάτι τέτοιο;
    Μωρέ μπράβο, τι μαθαίνει κανείς!

  49. spyroszer said

    -….και σε αντάλλαγμα να αυξηθεί κατά πέντε λεπτά το πακέτο η τιμή των τσιγάρων.

    Θυμήθηκα τον Λαλάκη τον Εισαγόμενο. …. Παφ και τάλιρο.

  50. LandS said

    #29 και σχετική κουβέντα που έχει να κάνει με τα υποστυλώματα. Τα γυναικεία εσώρουχα, οι γόβες κλπ στη καρτέλα «5 euro images – Αναζήτηση Google» παίζουν ρόλο στο αν η κατασκευή που απεικονίζεται στέκεται;

  51. Πάνος με πεζά said

    Και επειδή οφείλω και την άποψή μου για τα «μπετά»,ένας μηχανικός ποτέ δε θα το χρησιμοποιούσε επίσημα : «Εμφανή σκυροδέματα», θα έγραφε π.χ. σε κάποια επιμέτρηση. Από κει και πέρα, εις την μαστορικήν υπάρχουν τα «γκρομπετά» ή πιο συχνά «υγρομπετά»(GROSS-BETON στον πληθυντικό), αλλά αν αφήναμε και τους μπακάληδες, κι αυτοί μια μέρα θα μας πούλαγαν ζαμπά και μπέικα. Η όποια μικρή ή μεγάλη γενίκευση χρήσης δεν εξωραϊζει κάτι αντιαισθητικό…
    P.S. : Πιτσιρικάς, θυμάμαι τον εργολάβο μόλις τέλειωσε το διπλανό γιαπί να μου λέει «Αγόρι μου,εσύ που ξέρεις γράμματα,θέλω να μου γράψεις σε παρακαλω σε μια σανίδα ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΜΠΕΤΟΥ ΙΑΚΩΒΟΣ…. τηλ…..». Και η αλήθεια είναι ότι μεταγενέστερα το συνάντησα και ως «ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΜΠΕΤΩΝ»…

  52. spiral architect said

    @50: Εγώ πεντάευρα βλέπω με πρώτη εικόνα τούτον δω τον απατεώνα. Γόβες, γυναικεία εσόρουχα κλπ όσο και να σκρολάρησα δεν βρήκα. 🙄
    Για καθάρισε το ιστορικό σου μαζί με τα μπισκοτάκια, γιατί κάτι πονηρό συμβαίνει στο πισί σου. 😉

  53. christos k said

    Θα μπορούσαμε ίσως να αντιμετωπίζουμε το ευρώ ως άκλιτο μόνο όταν δεν βρίσκεται σε σύνθετη λέξη και να τελειώνουμε, αυτό δηλαδή που όλοι κάνουμε στην πράξη, γιατί όπως έγραψε και ο Γεροπαράξενος (που μόνο παράξενα δεν τα λέει) το δίευρω φαίνεται πραγματικά αδιανόητο!

  54. Τηλυκράτης Λεξίμαχος said

    34 Η παρατήρηση «Δε θα συναντήσετε ποτέ», προφανώς, δεν περιλαμβάνει την αρχαία Ελλάδα.
    http://www.hellenica.de/Griechenland/Nomismata/gr/ArchaiaEllinikaNomismata.html

  55. spiral architect said

    Ο Εδουάρδος Λω
    του Εδουάρδου Λω
    τον Εδουάρδο Λω

  56. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    34-42-47-54: Φαίνεται παράξενο, αλλά και η Ρωσία και η ΕΣΣΔ είχαν νόμισμα/χαρτονόμισμα των τριών [καπικιών, ρουβλιών] αν και όχι σήμερα.

    Πάνο με πεζά, τη γλώσσα τη διαμορφώνει εξίσου ο μπακάλης με τον ειδικό ορολόγο ή μάλλον πολύ περισσότερο ο μπακάλης. Αν δεν είχαμε ακούσει τους μπακάληδες, δεν θα είχαμε μακαρόνια αλλά σκωληκίδια. Και βέβαια, ο τύπος «του μπετού» είναι ολόσωστος -όπως λέμε «του πιάνου», ας πούμε.

  57. glochard said

    Από την λίστα των υποδιαιρέσεων της δραχμής λείπει το εξαιρετικά διαδεδομένο (στην Θεσσαλονίκη τουλάχιστον) μισόφραγκο. Δεν είμαι σίγουρος αν και σε ποιο βαθμό χρησιμοποιείται το αντίστοιχο μισόευρο.Σίγουρα το έχω χρησιμοποιήσει στην έκφραση «έχεις κανένα μισόευρο»;
    P.S. Δεν είμαι τζάνκι. 😛

  58. Πάνος με πεζά said

    @ 56 : Σύμφωνοι, αλλά πάντα τίθεται ένα θέμα αισθητικής : άλλο το πιάνο, άλλο ο φραπές, άλλο ο δυναμός, άλλο ο μαρσιπιές, άλλο ο θερμός κι άλλο (για να σας τελειώσω…) το «λόγιο» που διαβάζαμε στα παλιά ασανσέρ «Πιέσατε τοΝ μπουτόν»…

  59. Panagiotis said

    τις χήνες και τα καφετιά δεν τα ανέφερα γιατί είναι πολύ γνωστά. τους παππούδες πάλι, αν δεν έχεις διαβάσει Τσιφόρο μάλλον δεν τους ξέρεις…

  60. NM said

    Σκόρπια διάφορα:
    1. Τα τριαντάρικα τα θυμάται κανείς; Μεγάλο, κιμπάρικο κέρμα των 30 δραχμών. Κυκλοφόρησε το ’60 σε 2-3 διαδοχικές εκδόσεις με διαφορετικές παραστάσεις στη μια του πλευρά. Ηταν στα όρια μεταξύ του συλλεκτικού και του νομίσματος ευρείας κυκλοφορίας.
    2. Επί δραχμής οι πλευρές των κερμάτων είχαν τα ονόματά κορώνα και γράμματα. Στην όψη «γράμματα» ήταν χαραγμένη η δραχμική αξία, το έτος έκδοσης και διάφορα λιλιά. Στην όψη «κορώνα» η φάτσα του βασιλιά (θυμάμαι το εντυπωσιακό τάληρο με τον Παύλο -πατέρα του Κοκού) και αργότερα διάφοροι επιφανείς του παρελθόντος, συνήθως φιλοσοφοι. Σε κάθε περίπτωση το ποιά πλευρά ήταν «η κορώνα» και ποιά «τα γράμματα» ήταν εμφανές ακόμα και όταν έπιανες το νόμισμα για πρώτη φορά στα χέρια σου. Τώρα πλέον με τα -μάλλον κακής- αισθητικής ευρά κανείς δεν ονοματίζει ετσι τις πλευρές των κερμάτων και οι λέξεις αυτές έχουν χαθεί. Κάνω λάθος;
    3. Ψιλοάσχετο: Εδώ που βρίσκομαι, κάπου στο βάθος παίζει συνεχώς ένα ραδιόφωνο. Το ακούω αφηρημένα. Παρατηρώ ότι εδώ και 2 μέρες «το κολέγιο των επιτρόπων» δίνει τα ρέστα του από τους δημοσιογράφους. Η εκδίκηση της γυφτιάς.

  61. Νέο Kid Στο Block said

    Οι κορώνες και τα γράμματα (Head and Tails αγγλιστί αντίστοιχα) ζουν και βασιλεύουν και τον κόσμο κυριεύουν στη Θεωρία των Πιθανοτήτων. 🙂

  62. Πάνος με πεζά said

    Πάντως, δεν ξέρω αν πλέον είναι εύκολο στην αφή το «κεφάλι» και «τα γράμματα» (όπως μετεξελίχθηκαν, αλλά και πάλι έπαψαν να ισχύουν), αλλά σίγουρα τα νομίσματα του ευρώ έχει κώδικα αναγνώρισης από τυφλούς : μιλάω για τις ανάγλυφες χαραγές στην περίμετρο του κάθε νομίσματος, κατά την έννοια του πάχους, που διαφοροποιούνται ανά αξία, διευκολύνοντας αυτούς τους συνανθρώπους μας…

  63. NM said

    Υστερογραφον ερώτημα:
    Κύριε Σαραντάκο, Πως πήγε χτες η διάλεξη; Δυστυχως δεν μπόρεσα να έρθω αν και το είχα σχεδιάσει. Υπάρχει περίπτωση να αναρτήσετε καπου την εισηγησή σας; (και τις ερωταπαντήσεις ακόμα καλύτερα).
    #61 ΝεοΚιντ: Στη θεωρία των Πιθανοτήτων, πιθανώς. Αν όμως χρειαστεί να παίξετε κανα 2ευρο κορώνα-γράμματα, δεν θα χρειαστεί πρώτα να διευκρινήσετε τα σχετικά με τον συμπαίκτη σας;

  64. tasos said

    Λόγιους σύνθετους όρους με ευρώ θεωρώ την ευρωζώνη και το ευρωομόλογο (αν και το δεύτερο δεν είναι ξεκάθαρο αν αναφέρεται στην Ευρώπη ή στο νόμισμα και, επιπλέον, πολύ δύσκολα θα το δούμε να γίνεται πράξη).

  65. Νέο Kid Στο Block said

    Αχ,NM ,μού θύμισες μια πονεμένη ιστορία…
    Ο Μήτσος κι ο Γιώργης ήταν φίλοι. Μια μέρα λέει ο Μήτσος στο Γιώργη -«Πας στοίχημα ένα ευρώ ότι αν μου δώσεις δύο ευρώ θα σου δώσω πίσω τρία;».
    Ο Γιώργης το σκέφτεται λίγο και δέχεται. Δίνει στο Μήτσο 2 ευρώ. Ο Μήτσος λέει «Έχασα!» και του δίνει πίσω το ένα ευρώ ,τσεπώνοντας το άλλο. Από τότε ο Μήτσος έγινε πετυχημένος επιχειρηματίας ,ο Γιώργης αλκοολικός, και δεν είναι πια φίλοι.

  66. spiral architect said

    @64 … συνέχεια:
    ευρωλιγούρης
    ευρωπαλαιστής
    ευρωπανηλίθιος
    και
    ευρωπέος

  67. Το κέρμα των 100 δραχμών κυκλοφόρησε γύρω στο ’92 και είχε στη μία όψη τον Ήλιο της Βεργίνας και στην άλλη τον Μεγαλέξανδρο… Την ίδια περίοδο αποσύρθηκε το παλιό εικοσάρικο με τον Περικλή, που είχε το ίδιο μέγεθος με το καινούριο κατοστάρικο και μπορούσες άνετα να κοροϊδέψεις τα αυτόματα μηχανήματα και κυκλοφόρησε το καινούριο με τον Σολωμό…

  68. Πάνος με πεζά said

    @64 : «Τα κόμματα του ευρωμονόδρομου» προφανώς δεν υποννοούσαν το νόμισμα, αλλά προϊόντος του χρόνου…

  69. sarant said

    64-66-68: Στα περισσότερα από αυτά όμως η αναφορά είναι γενικά στην ΕΕ, όπου το πρόθημα ευρω- υπάρχει εδώ και δεκαετίες.

    63: Η διάλεξη πήγε μια χαρά αν και άρχισε με πολύ μεγάλη καθυστέρηση εξαιτίας μου, ή μάλλον εξαιτίας των κυκλοφοριακών μέτρων: μιάμιση ώρα έκανα για να φτάσω! Ήταν και κάμποσοι φίλοι του ιστολογίου. Θα ανεβάσω σίγουρα την εισήγηση.

    60: Τριαντάρικα είχαν βγει αναμνηστικά για τα 100 χρόνια της δυναστείας το 1963, πιθανώς και για τα 100 χρόνια των Επτανήσων (1964), ίσως και για τους γάμους της Σοφίας (1962)

  70. spyroszer said

    44. Για τους λιμοκοντόρους
    http://mikros-romios.gr/419/%CE%B7-%CE%B1%CF%80%CF%8C%CF%83%CF%85%CF%81%CF%83%CE%B7-%CF%84%CF%89%CE%BD%E2%80%A6-%CE%BB%CE%B9%CE%BC%CE%BF%CE%BA%CE%BF%CE%BD%CF%84%CF%8C%CF%81%CF%89%CE%BD/

    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=123&pageid=-1&id=17998&s=0&STEMTYPE=1&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=AAiASTASRASUASXASSASXASVAScASkASZAShASVAAi&CropPDF=0

  71. Νέο Kid Στο Block said

    Παρεμπιπτόντως το «οι αξίες 1,2 και 5 είναι οι ελάχιστες απαραίτητες για να περιγράψουμε οποιαδήποτε ακέραια αξία, γι αυτό και τα νομίσματα “βγαίνουν” στα πολλαπλάσιά τους» του 34. δεν είναι ακριβές.
    Οποιοιδήποτε δύο ,έστω α και β,μεταξύ τους πρώτοι (ή «σχετικώς πρώτοι»)ακέραιοι (με Μ.Κ.Δ=1 δηλαδή) έχουν μέγιστο ανέφικτο ακέραιο τον α*β-(α+β) (Αριθμοί/πρόβλημα του Φρομπένιους στη Θ.Αριθμών). Έτσι οι 1 και 2, και οι 1 και 3 δίνουν κάθε ακέραιο μιας και η διοφαντική
    x+3y=k έχει λύσεις δια κάθε ακέραιο k. Eνώ ας πούμε οι 5 και 7 δεν δίνουν -συνδυασμένοι γραμμικά μεταξύ τους- τους 1,2,3,4,6,8,9,11,13,16,18,23 ( H 5x+7y=23 δεν έχει λύση) Ο λόγος που δεν υπάρχουν συχνά 3άρια και πολλαπλάσιά του έχει να κάνει με τους διαιρέτες των μεγάλων ακέραιων αξιών στους οποίους το 3 δεν πολυπαίζει.
    Επίσης στις κλίμακες των χαρτών και των σχεδίων είναι (ή μάλλον ήταν) σημαντικό να υπάρχει συμβατότητα /ευκολία μετατροπών και υπολογισμών μεταξύ μηκών και εμβαδών και γι’αυτό έπρεπε να υπάρχουν εύκολα τετράγωνα.

  72. Νέο Kid Στο Block said

    Kαταγγέλω επίσης τον συνεχιζόμενο και διαρκή διωγμό και ρατσισμό και ντισκριμινέισον και..και ..εναντίον των συνανθρώπων μας καπνιστών! Άκου το 25άρι του μπουμπούκα θα το φορτωθούν τα τσιγάρα! Kαι γιατί δεν βάζουμε τους καπνιστές να πληρώσουν και το έλλειμα της φοροείσπραξης και τις μίζες των Σημιταίων υπουργώνε και τον Τομπούλογλων;; ε;
    Θα ήταν μία λύση με ελάχιστο «κοινωνικό κόστος» .Έτσι κι αλλιώς, υπάνθρωποι είμαστε οι καπνιστές!
    Μωρέ ψάχνω και δεν το βρίσκω γμτ.. πού διάβασα σε εφημερίδα ον λάιν τον πηχαίο τίτλο «Τα μισά από τα τσιγάρα τα καπνίζουν άτομα με πνευματικές διαταραχές!» . Άλλη μια «ωραία» στατιστική οφ δη μπατ σκέφτηκα ,που θέλει να πει κομψευάμενα πως οι μισοί καπνιστές είναι τρελοί, αλλά φεύ! Στο κείμενο το άρθρο όριζε ως «πνευματική διαταραχή» τον εθισμό σε κάποια ουσία!
    Άρα το σίγουρο είναι πως όχι τα μισά, άλλα όλα (σχεδόν) τα τσιγάρα καπνίζονται από άτομα με «πνευματικές διαταραχές»…
    Αϊ σιχτίρ! (που θάλεγε και ο Λαπαθιώτης)

  73. Πάνος με πεζά said

    Συγχαρητήρια για την (παντελώς άγνωστη σ’ εμένα) άψογη θεωρητική τεκμηρίωση.
    Αν, παρεμπιπτόντως,κρατούσαμε τις αξίες 1,2,3 , και κοιτούσαμε την απαιτούμενη ποσότητα για το σχηματισμό των αξιών της δεκάδας,

    Αξία Συστ. 1-2-3 Συστ. 1-2-5
    3 1 (3) * 2 (2+1)
    4 2 (π.χ.2+2) 2 (2+2)
    5 2 (3+2) 1 (5) *
    6 2 (3+3) 2 (5+1)
    7 3 (3+3+1) 2 (5+2) *
    8 3 (3+3+2) 3 (5+2+1)
    9 3 (3+3+3) 3 (5+2+2)

    Επειδή το σύστημα 1-2-5 «κερδίζει» δύο φορές έναντι μιας, μέσα στη δεκάδα, κι ίσως αυτό να αντικατοπτρίζεται στην απαιτούμενη ποσότητα κατασκευής των κερμάτων και χαρτονομισμάτων, μπορεί να είναι ο λόγος που το σύστημα 1-2-5 έχει επικρατήσει.

  74. Πάνος με πεζά said

    Ωχ ! Αχνιστό μεζεδάκι από το δελτίο ειδήσεων του Real FM, ανοίξτε στις 17:00 να το ξανακούσετε : «…ένταλμα έχει εκδοθεί και για τον επιχειρηματία Δημήτρη Κοντομηνά, που έχει ήδη εκτελεστεί, και νοσηλεύεται φρουρούμενος…» 🙂 🙂 🙂

  75. Yannis said

    Αν δεν κάνω λάθος, κανείς δεν ανέφερε ότι οι πεντάρες, δεκάρες κι εικοσάρες ήταν πολύ λεπτές και τσακίζονταν εύκολα.
    Από εκεί πρέπει να βγήκε και η έκφραση «δε δίνω δεκάρα τσακιστή».

    Είχαν και μια τρύπα στη μέση και μπορούσαν έτσι να χρησιμεύουν για φλά(ν)τζες!
    Λίγο πριν την απόσυρσή τους (’69-72), αντικαταστάθηκαν με άλλα κέρματα (σε ασημί) που έμοιαζαν με τα σημερινά 5-20λεπτα.

    Η δική μου ορολογία για τα νομίσματα:
    Λεπτό, δίλεπτο, 5-10-20αρα ή 5-10-20λεπτο, πενηνταράκι, ευρώ (άκλιτο), δίφραγκο, τάλιρο, δεκάρικο, εικοσάρικο, πενηντάρικο, κατοστάρικο.
    Τα υπόλοιπα δεν τα έχω δει ποτέ από κοντά, οπότε δε με απασχολούν. Πείτε με άκρατο εμπειριστή 🙂

  76. IN said

    60α και επόμενα: Απ’ όσο θυμάμαι (όχι λόγω προσωπικής εμπειρίας, γιατί δεν είχα γεννηθεί ακόμη, αλλά απ’ ό,τι έχω δει σε νομισματικές εκδόσεις) 30δραχμα είχαν εκδοθεί για τα 100χρονα της δυναστείας (1963) και λίγο αργότερα για τους γάμους του (τότε) βασιλιά Κωνσταντίνου με την Άννα Μαρία (1964). Δεν νομίζω να είχαν εκδοθεί για τη Σοφία ούτε -αλλά αυτό το τελευταίο με επιφύλαξη- για τα 100 χρόνια από την ένωση των επτανήσων.

    60β: Εγώ πάντα πίστευα ότι κορώνα είναι η πλευρά που έχει όντως την κορώνα, δηλαδή στα νομίσματα της εποχής της βασιλευομένης δημοκρατίας, η πλευρά που είχε το θυρεό με το στέμμα και τους Ηρακλείς (όχι Ηρακληδείς, θα μας δείρει ο Σαραντάκος 🙂 ). Η πλευρά με το κεφάλι του βασιλιά ήταν η άλλη. Το «γράμματα» δεν λέει τίποτε, γιατί είχαν γράμματα και οι δυο πλευρές. Νομίζω, δε,ότι το μοτίβο θυρεός με κορώνα από τη μια πλευρά – κεφαλή του βασιλιά από την άλλη ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένο στα Ελληνικά νομίσματα σε ολόκληρο τον ΙΘ’ αιώνα οπότε -υποθέτω- θα προέκυψε και η έκφραση «κορώνα ή γράμματα». Γενικότερα, μια και είναι γλωσσικό το ιστολόγιο, ίσως θα μπορούσε να γίνει μία έρευνα από το Νίκο ή όποιον άλλο ξέρει και μπορεί για το πότε (και πώς;) προέκυψε αυτή η έκφραση και ποια πλευρά εννοούνταν με την κορώνα. Μόνον εγώ, άραγε, τα ξέρω ανάποδα;

    69: Ειδικά σε χρηματοοικονομικά θέματα, το πρόθεμα Ευρω- υπάρχει από τη δεκαετία του εξήντα και δεν έχει καμία σχέση με την τότε ΕΟΚ (σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση) ή, πολύ λιγότερο, με το ενιαίο νόμισμα που τότε δεν υπήρχε ούτε καν σαν ιδέα. Δείτε εδώ (ναι, τα Ευρωμόλογα ή Ευρωομόλογα ή Ευρομόλογα, ό,τι θέλετε, υπάρχουν ήδη -αλλά με εντελώς άλλη έννοια- εδώ και δεκαετίες).

  77. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Μπῆκα ἀργὰ σήμερα στὸ διαδίκτυο καὶ διάβασα μόνο τὸ ἄρθρο, ὁπότε ἂν κάτι ἀπὸ αὐτὰ ποὺ θὰ πῶ ἔχει ἤδη εἰπωθεῖ συγχωρέστε με. Τὸ θέμα τῆς προσαρμογῆς τοῦ εὐρὼ στὸ κλιτικὸ σύστημα, εἶναι μὲν ἕνα θέμα, ὅμως ἦταν ἐπιλογὴ τῆς Ε.Ε τὸ κοινὸ νόμισμα, νὰ μὴν κλίνεται, νὰ μὴ σχηματίζη πληθυντικό (οἱ Ἄγγλοι καταχρηστικὰ λένε euros ἀλλὰ δὲν τὸ ἔχουν) καὶ νὰ γράφεται μὲ τὸν ἴδιο τρόπο σὲ ὅλες τὶς γλῶσσες ποὺ χρησιμοποιοῦν κοινὸ ἀλφάβητο. Ἀρχικὰ μάλιστα ὑπῆρχαν ἀντιδράσεις στὸ νὰ γραφτῆ μὲ ἑλληνικοὺς χαρακτῆρες, τὸ ἤθελαν σὲ ὅλες τὶς γλῶσσες «euro». Συνεπῶς ἐφ’ὅσον συναινέσαμε σὲ αὐτὴ τὴν ἀνοησία, διότι περὶ ἀνοησίας πρόκειται, δὲν ἔχουμε δικαίωμα τώρα νὰ γκρινιάζουμε. Τὸ σωστὸ θὰ ἦταν μία ὀνομασία ποὺ νὰ προσαρμόζεται ἀπόλυτα σὲ κάθε γλῶσσα καὶ νὰ ἦταν γραμμένη πάνω στὰ χαρτονομίσματα σὲ ὅλες τὶς γλῶσσες. Καὶ μὴ μοῦ πῆτε ὅτι δὲ χωράει, χωράει. Δὲ χρειάζεται καὶ τεράστια γραμματοσειρά. Προσέξτε, τὰ ξένα νομίσματα ποὺ καταργήθηκαν, ὅπως τὸ φράγκο, τὸ μάρκο, τὸ φιορίνι κοκ, ἀλλὰ κι αὐτὰ ποὺ ὑπάρχουν ἀκόμη, ὅπως τὸ δολάριο, εἶναι ἀπολύτως προσαρμοσμένα στὴν αἰσθητικὴ ὅλων σχεδὸν τῶν γλωσσῶν. Ἐπέλεξαν μὲ λίγα λόγια οἱ χῶρες τῆς γηραιᾶς ἠπείρου, νὰ ἔχουν ὡς ἐθνικὸ ἕνα νόμισμα πιὸ ξένο κι ἀπ’τὰ ξένα! Προσπάθησαν μὲ κάθε τρόπο νὰ ἀποκρύψουν τὴν πολυεθνικὴ φύση τῆς Ε.Ε, πρᾶγμα γιὰ τὸ ὁποῖο ὡς Εὐρωπαῖοι θὰ ἔπρεπε νἄμασταν περήφανοι. Καὶ γιὰ τὴν πολυεθνικότητα καὶ γιὰ τὴν πολυπολιτισμικότητα καὶ γιὰ τὸ ὅτι καταφέραμε νὰ φτιάξουμε ἕνα κοινὸ νόμισμα ποὺ περιλαμβάνει ὅλο τὸν εὐρωπαϊκὸ Πολιτισμό. Ἀντίθετα φτιάξαμε ἕνα νόμισμα ξένο στοὺς ἴδιους τοὺς ἑαυτούς μας κι ἀκαλαίσθητο. Ἕνα νόμισμα, ποὺ ἄν ἐξαιρέσουμε τὴν ἐθνικὴ ὄψη τῶν κερμάτων δὲν ἔχει πάνω του τίποτε τὸ εὐρωπαϊκό. Ἀνύπαρκτες πύλες καὶ γεφύρια. Καὶ γιατὶ δὲ θὰ μποροῦσε νὰ ἔχει κάτι λίγο ἀπὸ κάθε χώρα; Ἀκόμη καὶ σὲ μία ὄψη θὰ μποροῦσαν νὰ μποῦν πολλὰ θέματα.
    Ὅταν καθιερώθηκε τὸ εὐρώ, ἤμουν στὴν Ἰταλία. Σὲ συζητήσεις μου μὲ Ἰταλούς, ἀλλὰ καὶ σὲ ἰταλικὲς ὁμάδες συζήτησης ποὺ ἔπαιρνα τότε μέρος, τὰ εἶχα πεῖ ὅλα αὐτά, ἀλλὰ κανένας δὲ μὲ ἄκουγε. Τώρα, ὕστερα ἀπ’ὅλες τὶς συνέπεις τοῦ κοινοῦ νομίσματος στὶς οἰκονομίες τῶν χωρῶν μας καὶ στὶς ζωές μας, εἰλικρινὰ δὲ θέλω μιὰ καλύτερη προσαρμογὴ τοῦ κοινοῦ νομίσματος στὴ γλῶσσα μας. Ξένο εἶναι καὶ ξένο θέλω νὰ συνεχίσω νὰ τὸ νοιώθω.

  78. Πάνος με πεζά said

    @75 : εννοείς να χρησιμοποιηθούν ως ροδέλες (η φλάντζα έχει τρύπες γύρω-γύρω για να περνάνε βίδες).

    Αλλά με την αφορμή αυτή θυμήθηκα δύο ανέκδοτα :

    1. (ανέκδοτο της ζωής) Η δραχμή (και τα δίλεπτα-μονόλεπτα του ευρώ πολύ περισσότερο σήμερα) αποτέλεσαν πρώτης τάξης κατσαβίδι. Βάζοντας τα όρθια στη σχισμή της βίδας και στρέφοντας από το υπόλοιπο μέρος του νομίσματος, καταφέρνεις να ξεβιδώνεις κάποιες συγκεκριμένου μεγέθους βίδες !

    2. Το γνωστό συνέδριο,πώς θα γίνει το ευρώ ανταγωνιστικότερο χωρίς να δημιουργηθεί πληθωρισμός.
    Ιταλός : θα πάρουμε το κέρμα του ευρώ, θα του κάνουμε μια μικρή τρυπούλα, θα τη γεμίσουμε καθαρό χρυσάφι κι από 1 ευρώ η αξία θα πάει στο 1,05.
    Γάλλος : κι αν του ανοίξουμε δύο τέτοιες τρύπες και τις γεμίσουμε χρυσάφι, τότε το ένα ευρώ πωλούμενο θα έχει αξία 1,10.
    Γερμανός : Νάιν, θα κάνουμε τρεις τρύπες, θα γεμίσουμε και τις τρεις με καθαρό χρυσάφι, και τότε το ένα ευρώ πωλούμενο θα έχει αξία 1,15.
    Έλληνας : θα του κάνουμε τέσσερις τρύπες και πωλούμενο ως κουμπί θα έχει αξία 2 ευρώ…

  79. Yannis said

    78: Ευχαριστώ για την επισήμανση.

    78,1: Πέρα από τις βίδες, καλύματα (π.χ. σε μπαταρίες) είναι επίτηδες σχεδιασμένα για να ανοίγουν με νόμισμα/κατσαβίδι.

    78,2: 🙂

  80. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Ὄσον ἀφορᾶ τὶς ἔμπειρίες μου, ματαίως περίμενα μὲ τὴν καθιέρωση τοῦ εὐρώ, νὰ ἐπανέλθουν τὰ παλιὰ ὀνόματα «πεντάρα, δεκάρα, πενηνταράκι» καὶ εἰδικὰ τὸ τελευταῖο ποὺ πρόλαβα νὰ τὸ χρησιμοποιήσω. Μόνο κάτι παπποῦδες χρησιμοποίησαν αὐτοὺς τοὺς ὅρους τὸν πρῶτο χρόνο ἀλλὰ κι αὐτοὶ παρασύρθηκαν ἀπὸ τὴ νέα ὀνοματολογία. Σήμερα λέμε δεκάλεπτο, πενηντάλεπτο κοκ. Μοῦ ἔχει μάλιστα τύχει νὰ ἀκούω ἀπὸ ἀνθρώπους νὰ χρησιμοποιοῦν τὸν ὅρο «δεκάρικο, εἰκοσάρικο, πενηντάρικο» τὀσο γιὰ τὰ χαρτονομίσματα, ὅσο καὶ γιὰ τὰ κέρματα…

  81. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    60. τὸ τριαντάρικο τὸ ξέρω χάρη σ’ἕνα συμμαθητή μου ὁ ὁποῖος ὅποτε κάναμε στὸ μάθημα γιὰ τὰ νομίσματα καὶ ζητοῦσε ὁ δάσκαλος νὰ τοῦ ποῦμε ἕνα ἕνα ποιὰ εἶναι τὰ ἑλληνικὰ νομίσματα, πεταγόταν μετὰ τὸ εἰκοσάρικο κι ἔλεγε «κάποτε ὑπῆρχε καὶ τὸ τριαντάρικο»

  82. Ηλεφούφουτος said

    80 «Μοῦ ἔχει μάλιστα τύχει νὰ ἀκούω ἀπὸ ἀνθρώπους νὰ χρησιμοποιοῦν τὸν ὅρο «δεκάρικο, εἰκοσάρικο, πενηντάρικο» τὀσο γιὰ τὰ χαρτονομίσματα, ὅσο καὶ γιὰ τὰ κέρματα…»
    Nαι, ακριβώς εκεί είναι και το πρόβλημα, πιστευω, με αυτές τις λέξεις, γι αυτό αμφιβάλλω για τη βιωσιμότητά τους. Ότι δεν έχουν πια διαφάνεια τι από τα δύο εννοούν. Το ίδιο και το τάληρο. Τα χρησιμοποιώ όλα αυτά και περιμένω από τα συμφραζόμενα να φωτίσουν τον άλλον για το τι εννοώ.

    78, ανέκδοτο 2. Με Εβραίο το ξέρω να προτείνει τη λύση-κουμπί, προσθέτοντας μάλιστα ότι σού μένει και το μέταλλο από τις τρύπες.

  83. Νέο Kid Στο Block said

    Για τους Εβραίους λένε τα ανέκδοτα,αλλά άλλοι έχουν τη χάρη. Οι Κινέζοι πουλάνε μέχρι και αέρα! (no shit man!)
    http://www.huffingtonpost.com/2013/01/29/china-canned-air-chen-guangbiao-chinese-millionaire_n_2574901.html

  84. Νέο Kid Στο Block said

    Eίναι και philanthropist λέει ο Γουάνκμπιάο…

  85. Μαρία said

    60 και επόμενα
    Τα τριαντάδραχμα, ναι για τα εκατόχρονα κόπηκαν, γι’ αυτό είχαν και τις μούρες όλες των Γλυκοσβούργων. Έχω ένα επιχρυσωμένο, που μου το χάρισαν για να το κάνω μεταγιόν 🙂

    Και επειδή, υποτίθεται, οι πουτάνες έπαιρναν 30 φράγκα, είχε βγει για καθηγητή το σατιρικό δίστιχο:
    Μπαίνει μες στο κλαμπ Κατίνα και πετάει τριαντάρι.

  86. Πάνος με πεζά said

    Φυσικά και ήταν με Εβραίους, αλλά το…διασκεύασα ελαφρώς…

  87. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Νὰ κάτι ποὺ ἔγραψα λίγο πρὶν μπεῖ τὸ εὐρώ http://anekdota.dyndns.org/2001/0718.html

  88. Νέο Kid Στο Block said

    87.Μα τι ωραία που έγραφες τότε ,χωρίς σκουληκαντέρες! Πώς τό παθες το κουλό με τα πνεύματα μετά; :mrgreen:
    (πείραγμα δέχεσαι Αρχιμήδη, έτσι; Αν όχι, ανακαλώ το παρόν.)

  89. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    88. οἱ περισσότεροι τότε εἶχαν ἀκόμη win98. Δὲ θὰ μποροῦσαν νὰ μὲ διαβάσουν

  90. ἐξ ἀρχῆς ἡ ὀνομασία «εὐρὼ» ἦταν προβληματικὴ καὶ ἀνελλήνιστη. ἀλλὰ πεντάευρω ἢ δεκάευρω τὶς θεωρῶ λέξεις ἄχρηστες. τάληρο, δεκάρικο, εἰκοσάρικο κτλ εἶναι μιὰ χαρά.

  91. Ηλεφούφουτος said

    85 To θυμάμαι αυτό με το επιχρυσωμένο. Το είχαμε ξανασυζητήσει (έτσι, να το πω κι εγώ μια φορά!) και …είχαν βγει ένα σωρό άπλυτα στη φόρα αριστερών με γλυξοβουργικά φετίχ.

  92. # 56 τέλος

    κι γω του πιάνου της ζαφείρως του μπουτ’

  93. Ιδού και το χρηστώνυμο σε ελληνική γραφή. Βλέπετε όταν πρωτοξεκίνησα κι έγραφα Γιάννης, διαπίστωσα πως παραήμασταν πολλοί κι είπα να χρησιμοποιήσω το ξενογραμμένο και κομμένο. Τελικά με αφορμή σχόλιο που μου έκανε κλικ, είπα να το γυρίσω στην ελληνογραφή. Gmallos ήταν μέχρι τώρα.

    Απορία: από τα δραχμικά νομίσματα γιατί λείπουν τα μονόλεπτα και τα δίλεπτα; Που, εντάξει, δεν τα προλάβαμε εμείς Νικοκύρη, αλλά αν βάζεις τις πεντάρες που με το ζόρι συνυπήρξαμε, δεν πρέπει να βάλεις και τα άλλα; Αλλά ακόμα περισσότερο γιατί σταματάς στο κατοστάρι; Κι άντε, το διακοσάρι το ξέχασες αφού για λίγο κυκλοφόρησε. Όμως τα 500άρικα (που βγήκαν και σε κέρματα, έστω επετειακά), χιλιάρικα 5χίλιαρα (ή Κολοκοτρώνηδες) και τα 10χίλιαρα (ή γιατρούς ή Παπανικολάου και άλλα σχετικά) γιατί λείπουν;

    Όσο για το σήμερα: το τάλιρο χρησιμοποιείται μια χαρά Το λέω και δεν υπάρχει παρανόηση. Τα πεντάρα, δεκάρα, (ει)κοσάρα που λέω καμιά φορά, μάλλον ξενίζουν όποιον τ’ ακούει. Δίευρω. δεκάρικο κλπ μια χαρά πάνε. Εκείνο που δεν χρησιμοποιούσα ήταν το 50λεπτο (το λέγαμε μισαδάκι, μ’σελ’ στο χωριό) έτσι και σήμερα ή λέω 50 λεπτά ή μισό ευρώ χωρίς κάποια προτίμηση, ίσως το δεύτερο μου φαίνεται πιο σύντομο.

  94. sarant said

    93: Και επειδή άλλαξες χρηστώνυμο, σε τσάκωσε η σπαμοπαγίδα 🙂

    76-85: Έχεις δίκιο, δεν ήταν για τους γάμους της Σοφίας, ήταν για τους γάμους του Κοκού το 1964. Τώρα, για τα εφτάνησα, λες να το φαντάστηκα; Μπορεί.

  95. Αγγελος said

    Κι εγώ, όταν το θέμα σήκωνε ακόμα συζήτηση, πίστευα ότι θα ήταν καλύτερο το ενιαίο νόμισμα να πάρει μια ονομασία που να μην ταυτίζεται βεβαίως με υπαρκτά εθνικά νομίσματα, να μη λέγεται δηλαδή «φράγκο» ή «λίρα», αλλά κάπως να παραπέμπει στην κοινή πολιτιστική μας κληρονομιά, και σκεφτόμουν ως κατάλληλο όνομα π.χ. το «στατήρα», ενδεχομένως υποδιαιρούμενο σε 100 «οβολούς». Είναι λέξεις που δεν θυμίζουν μεν τίποτε στη μέση Ευρωπαία νοικοκυρά, υπάρχουν όμως στα λεξικά όλων (υποθέτω) των ευρωπαϊκών γλωσσών. Αλλά δεν με ρώτησαν…

    Το όνομα ECU ήταν μεγαλοφυές εύρημα: στα γαλλικά η λέξη σήμαινε ένα προεπαναστατικό νόμισμα (γνωστότερο στα ελληνικά ως σκούδο), και ταυτόχρονα στα αγγλικά αντιστοιχούσε στα αρχικά των λέξεων European Currency Unit, ευρωπαϊκή νομισματική μονάδα. Ειπώθηκε όμως ότι το έκριναν απαράδεκτο οι Γερμανοί, όχι γιατί δεν ήταν ιστορικά δικό τους, παρά διότι στην εικοσιπεντατεή περίπου ιστορία του είχε διολισθήσει αισθητά σε σχέση με το μάρκο!

    Όσο για τις παραστάσεις, διάβολε, δεν έχουμε έναν κοινό ευρωπαϊκό πολιτισμό για να διαλέξουμε πρόσωπα για τα κοινά μας χαρτονομίσματα; Δηλαδή ο Όμηρος, ο Βιργίλιος, ο Δάντης, ο Θερβάντες, ο Σέξπιρ, ο Γκέτε, ο Ουγκό, ή αν προτιμάτε ο Αρχιμήδης, ο Γαλιλαίος, ο Νεύτων, ο Χούιγενς ή όπως αλλιώς τον μεταγράφουμε ελληνικά, ο Λαβουαζιέ, ο Αμπελ (για να βάλουμε κι ένα Σκανδιναβό -τι να κάνουμε, Ισπανό επιστήμονα αυτής της κλάσης εγώ τουλάχιστον δεν ξέρω!), ο Αινσταϊν, ή και πιο ετερόκλιτα ο Πλάτων, ο Μιχαήλ Άγγελος, ο Κολόμβος (ή ο Μαγελλάνος, χάριν γεωγραφικής ισορροπίας), ο Βολταίρος, ο Καντ, ο Μότσαρτ, ο Νεύτων θα ήτανν άσκημες ή αμφισβητήσιμες επιλογές;Αλλά — a camel is a horse designed by committee, που λένε και οι Αμερικάνοι…

  96. 94
    α: το περίμενα, αλλά δεν ήταν και κάτι επείγον.

    β. Α! ναι. ήθελα να το γράψω κι εγώ, για τους γάμους του Κοκού ήτανε. Η πρώτη (τριαντάρα, έτσι τις λέγαμε) είχε απ’ τη μια τα κεφάλια των 5 βασιλιάδων της δυναστείας (Γεώργιος, Κωνσταντίνος, Αλέξανδρος, Γεώργιος ο Βους και Παύλος, το ιδιαίτερο ήταν που είχε τον Αλέξανδρο που δεν είναι επίσημα αναγνωρισμένος, αφού και στον τάφο του δεν τον έχουν γράψει πως ήταν βασιλιάς αλλά πως «βασίλεψε αντί του πατρός του»!) κι απ’ την άλλη το χάρτη της Ελλάδας ενώ η άλλη τους νεόνυμφους απ’ τη μια και δεν θυμάμαι τι απ’ την άλλη – α, σωστά, ο θείος γκούγκλης βοηθάει, τον δικέφαλο αϊτό.

  97. Αγγελος said

    Από τα δραχμικά νομίσματα λείπουν τα μονόλεπτα και τα δίλεπτα γιατί… δεν κυκλοφόρησαν ποτέ μεταπολεμικά (ούτε καν στο Μεσοπόλεμο). Αντίθετα, η πεντάρα κόπηκε με τα πρώτα μεταπολεμικά κέρματα το 1954, αλλά δεν πρέπει να κυκλοφόρησε σχεδόν καθόλου. Εγώ που άρχισα να καταλαβαίνω τους αριθμούς και τα λεφτά το 1958, θυμάμαι την έκπληξη που ένιωσα όταν κάποτε είδα μία, πεταμένη στο δρόμο. Ενώ οι δεκάρες κυκλοφορούσαν: με μια δεκάρα αγόραζες μια καραμέλα, και πλήθος πράγματα κόστιζαν 1,20, 2,40, 3,60 δραχμές κλπ., τουλάχιστον ως το κύμα πληθωρισμού του 1973.

  98. Μαρία said

    91
    Κι αυτό το ξαναείπαμε στο νήμα για τις τρύπιες πενταροδεκάρες με αφορμή το Σπύρο τον Μαρ όχι τον Ζερ. Γι’ αυτό μερικοί μερικοί δεν σχολιάζουν πια.
    https://sarantakos.wordpress.com/2009/10/22/markezinis/#comment-13900

  99. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    95. Ἄ, ὅχι ἐγὼ δὲ θέλω νὰ μπῶ σὲ νόμισμα

  100. Αγγελος said

    «Παππούς» είναι πολύ παλιότερη ονομασία του κατοστάρικου (μου φαίνεται πως την έχω συναντήσει σε διήγημα του Παπαδιαμάντη ή του Καρκαβίτσα), και μάλλον με το Γεώργιο Σταύρου πρέπει να έχει να κάνει, όχι με το Δημόκριτο των μεταπολεμικών κόκκινων κατοστάρικων.
    Ο Γς θα θυμάται και τα χάρτινα τάλιρα (μπλε ήταν;) του 1954-1955. Εγώ, καθότι νεότερος, θυμάμαι αμυδρά τα καφεκίτρινα χάρτινα δεκάρικα, που αντικαταστάθηκαν το 1959 (;) από τεράστια κέρματα.

  101. Αρκεσινεύς said

    70. Οι λιμοκοντόροι κυκλοφόρησαν το Δεκέμβρη του 1885 και η αξία σήμερα του εξαιρετικού χαρτονομίσματος της 1 και των 2 δρχ. είναι 500 €. Κυκλοφόρησαν τα ίδια το 1917 με κόκκινη επισήμανση στην κύρια όψη (Αθηνά, υπογραφές) «Νόμος 991 του 1917».

  102. Αοριστίες, αντιφάσεις αλλά και αλήθειες No2

    http://tiny.cc/kaif9w

  103. Πάνος με πεζά said

    Ψάρεψα κι ένα ωραίο καινούριο χαρτονόμισμα :

  104. Μαρία said

    94
    Για τα 100 χρόνια.
    http://www.bankofgreece.gr/Pages/el/Euro/drachma.aspx#ker

  105. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    98: Ώστε όλα έχουν ειπωθεί;

  106. Αρκεσινεύς said

    100. Νομίζω πως δεν κυκλοφόρησαν χάρτινα τάλιρα το 1954. Αυτή τη χρονιά εκδόθηκαν χαρτονομίσματα των 10 δρχ. με Αριστοτέλη (α΄έκδοση) και Γεώργιο Α΄ (β΄έκδοση) στην κύρια όψη. Κυκλοφόρησε την ίδια χρονιά και 20άρικο μπλε με Αθηνά στη κύρια όψη και στη β΄όψη τη Μέδουσα κι έναν κόκορα(αγνοώ ποιο το νόημα του κόκορα) και 50άρικο και εκατοστάρικο.

  107. Αγγελος said

    Το βρήκα, και μάλιστα στην Κιβωτό του Νικοδεσπότη
    (Από τους Σφουγγαράδες του Καρκαβίτσα)

    «Ο μεγαλέμπορος μου μέτρησε δύο «άγκουρες» κι έναν «παππού»· μου έδωκε ακόμη και «νι φεούκ» για τρατάρισμα. Όλα μαζί χίλιες εκατόν είκοσι πέντε δραχμές. »

    Προφανώς, οι άγκυρες είναι πεντακοσάρικα, ο παππούς κατοστάρικο και το «νι φεούκ» (;;;) 25άρικο, που υπήρχε ως κέρμα.

  108. NM said

    Μιας και αναφέρθηκε παραπάνω η χρήση των κερμάτων σαν εργαλεία.
    Ανασύρω από τα απομνημονεύματά μου το κεφάλαιο «στρατιωτική θητεια» και θυμάμαι την πρώτη μέρα μετά την άδεια ορκωμοσίας.
    Μας έβαλαν στη γραμμή για να πάμε στις αποθήκες να παραλάβούμε όπλα. «Να έχετε μαζί σας από ένα τάληρο» μας είπαν (δραχμές τότε) και πιστέψαμε όλοι ότι το ταληράκι θα το καταβάλαμε τάχα ως εγγύηση για το ντουφέκι που θα χρεωνόμασταν.
    Εχω πιάσει τον εαυτό μου να αναρωτιέται: Τώρα πλέον με το ευρώ με ποιό νόμισμα βγαίνουν οι δικλείδες του G3; ή μήπως άλλαξαν μέγεθος στις εγκοπές;

  109. Νέο Kid Στο Block said

    105. (98) Αυτό είναι γνωστό από καιρό.
    Everything of importance has been said before, by someone
    who did not discover it.
    Alfred North Whitehead

  110. Επίσης: οι τελευταίες δεκάρες και (ει)κοσάρες βγήκαν το 1976, μετά τη μεταπολίτευση. Τις θυμάμαι με το εθνόσημο (αλλά και το επιβεβαίωσα κι απ’ αυτές που βρήκα). Επίσης, κέρμα 50άρικο πρωτοκυκλοφόρησε το 1980.

    Η τράπεζα της Ελλάδας έχει την ιστορία της δραχμής κι εκεί αναφέρονται δύο 30δραχμα του 63 και του 64. Επίσης κι εκεί γίνεται αναφορά για την πρωτοτυπία με τον Αλέξανδρο.

  111. Γς said

    107:

    Κάπου στο σόι της Παριανής συχωρεμένης γυναίκας μου είναι και το όνομα Ισιγόνης.

    Κι ήταν από την Πάρο ο παππούς Δημοσθένης του Αλέξανδρου Ισιγόνη, του “Eλληνα θεού” όπως τον έλεγαν τότε. Του Sitr Αλέξανδρου Ισιγόνη. Του σχεδιαστή του Mini Cooper.

    Είναι αυτός που κάποτε είπε ότι τα Μαθηματικά είναι εχθρός κάθε δημιουργικού ανθρώπου.
    Το αγαπημένο του όμως απόφθεγμα ήταν αυτό που ανέφερε ο Αγγελος:

    “Η καμήλα είναι ένα άλογο που το σχεδίασε μια επιτροπή”

  112. Γς said

    O Aggelow to e;ipe sto #95 (kai ;oxi sto #107)

  113. spyroszer said

    Επίσης από την Κιβωτό: Παπαδιαμάντης – Ο γείτονας με το λαγούτο
    «Κι έχει τιμολόγιο, μαθές, η τιμή; Μια γροσάρα, ένα μπεσλίκι, ένα εξάρι, ένα εικοσάρι, μια λίρα, ως πόσα έχει; Ένα λιμοκοντόρο, ένα διπλό, ένα τάλλαρο, ένα εικοσιπεντάρικο, ένα κατοστάρικο, παραπάνω, πόσα έχει; … Να σου πω εγώ πόσα έχει … Εκατό χιλιάδες χάρτινες δραχμές η αρχόντισσα της Αθήνας, εκατό χιλιάδες λίρες η αρχόντισσα της Πόλης, η πιο μεγάλη χανούμισσα, ένα εκατομμύριο λίρες η εφτακρατόρισσα, δέκα εκατομμύρια η Σουλτάνα … Αυτό είναι το τιμολόγιο! …»
    http://www.sarantakos.com/kibwtos/mazi/ppd_lagouto.html

  114. Γς said

    Καλά κρασιά.
    Ο Αγγελος για την καμήλα της επιτροπής το είπε στο #95

  115. Πάνος με πεζά said

    @ 108 : Σίγουρα επίσης με τη δραχμούλα έσφιγγαν οι λεβιέδες (!!!) των ταχυτήτων στο αγωνιστικό ποδήλατο Mercier 😉

  116. Γς said

    111:
    >Του Sitr Αλέξανδρου Ισιγόνη. Του σχεδιαστή του Mini Cooper.

    Του Sir Alexander Arnold Constantine Issigonis

  117. Γς said

    Ηταν και ο Ματζαβίνος.

    Όλα τα χαρτονομίσματα είχαν το όνομά του και φαρδιά πλατιά την υπογραφή του.

  118. # 105

    Το 54 κυκλοφόρησαν τα νομίσματα με τον Παύλο 5,10,20,50 λεπτών και 1,2,5,10,20 δραχμών, το εικοσάρικο ήταν το ασημένιο. Συγχρόνως τυπώθηκαν χαρτονομίσματα των 50,100, 500 και 1000 δραχμών.Γρήγορα η περιεκτικότητα σε ασήμι ξεπέρασε την αξία του κέρματος με αποτέλεσμα να τα λιώνουν οι αργυροχρυσοχόοι. Δεν θυμάμαι όμως να αντικαταστάθηκε με χάρτινο αλλά με νόμισμα χαμηλής αξίας σε μέταλλο.
    Μια άλλη πληγή ήταν τα πενηνταράκια που τα έπαιρναν με τις σακκούλες οι επαναπατριζόμενοι αμερικανοί πεζοναύτες μια που δουλεύανε σαν dimes στα αυτόματα μασίνια στις ΗΠΑ
    Ολα αναφέρονταν στην νέα δραχμή=1000 παλιές και αντικατέστησαν π.χ. το πενηνταράκι το παλιό χάρτινο πεντακοσάρικο που ο κόσμος όμως πάλι πενηνταράκι το έλεγε όπως και δραχμή έλεγε το παλιό χιλιάρικο

  119. Γς said

    Το εισιτήριο από το Βύρωνα μέχρι την Ακαδημία ήταν 900 δραχμές. (9 δεκάρες). Μέχρι το Παγκράτι όμως ήταν 500.

    Αφού χορτάσαμε παιχνίδι στο Αλσος Παγκρατίου (και πλατς πλουτς στη λιμνούλα του) μπήκα στο λεωφορείο και έδωσα 5 μουσκεμένα κατοστάρικα στον εισπράκτορα. Ούτε και που τα ακούμπησε.

  120. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Λιανά, ψιλά, ψιλικούδια,τα κέρματα, σε αντιδιαστολή με τα χοντρά, τα χαρτονομίσματα.
    «Χάλασέ μου το εκατοστάρικο» ‘η «καντο μου ψιλά»

    Κάτι με κοσάρικα είχε γίνει (ασημένια;).Τα μάζευαν κι αυτά μετά μανίας σαν τα τριαντάρικα. Συλλεκτικά. Με κάποιο καβαλάρη απάνω θυμάμαι. Κι αυτά τα δένανε μενταγιόν.

    Εδώ ευρώ, εκεί ευρώ,
    πού ΄ν τα ευρώ;
    δε θα τα βρω.

  121. Γς said

    Πουν’ το, πουν’ το, το δαχτυλίδι

    Ψάξε ,ψάξε δε θα το βρεις

    Δε θα το βρεις, δε θα το βρεις

    Το δαχτυλίδι που ζητείς

    Να’ το να’ το, το δαχτυλίδι

    Ψάξε, ψάξε δε θα το βρεις

    Δε θα το βρεις, δε θα το βρεις

    Το δαχτυλίδι που ζητείς

    Το δαχτυλίδι που ζητείς.

  122. skol said

    Γιατί ευώπουλα και όχι ευρόπουλα;
    -όπουλο δεν είναι η κατάληξη; (ευρ- + -όπουλο, όχι ευρώ + -πουλο)

  123. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Από το 104 της Μαρίας ,το μεταξύ, το ξεδιάλυνα:

    Το 1973, τίθεται σε κυκλοφορία νέα σειρά: των 10 και 20 λεπτών από αργίλιο και των 50 λεπτών 1, 2, 5, 10 και 20 δραχμών από χαλκονικέλιο. Οι 20 δραχμές φέρουν παράσταση της Σελήνης που αναδύεται από τη θάλασσα πάνω σε ίππο.

    Ώστε το κοσάρι με την έφιππης Σελήνη λέγανε «καβαλάρη» οι γιαγιές.Το τονίζανε για να μην τις γελάσουν ότι είναι διπλό (αν θυμάμαι, το διπλό ήταν σχετικά κοντινό μέγεθος τότε)

  124. skol said

    ευώπουλα -> ευρώπουλα

  125. Triant said

    @118 Τί μου θύμισες τώρα…

    Το πενηνταράκι ήταν ίδιο σε μέγεθος και βάρος με το νόμισμα των 50 centimes του ελβετικού φράγκου. Αρκετά ακριβότερο νόμισμα (8 – 16 φορές απάνω, τότε) και αποδεκτό από όλα τα μηχανήματα ιδίως τα τηλέφωνα. Έτσι λοιπόν όποιος πήγαινε στην κατάλευκη μα πένθιμη Ελβετία έπαιρνε μαζί του όσα έβρισκε. Υπήρχαν μάλιστα και οι οργανωμένοι. Εμένα μου είχαν δώσει μιά φορά ένα μπουκαλάκι Gerber γεμάτο, να χρησιμοποιήσω όσα ήθελα και να επιστρέψω τα υπόλοιπα.

    Αργότερα κυκλοφόρησε η φήμη (μπορεί να ήταν και αλήθεια) ότι οι Ελβετοί μάζεψαν όσα κυκλοφορούσαν (ένα τσουβάλι, λέγανε) και τα πήγαν στην Ελληνική πρεσβεία απαιτώντας να τους τα αγοράσουν ως ελβετικά πενηνταράκια!

  126. Γς said

    Κέρματα, χαρτονομίσματα και δεν συμμαζευόμαστε.
    Είδα χτες ένα σχετικό όνειρο. Δεν θυμάμαι όμως σχεδόν τίποτα. Το μόνο που θυμάμαι είναι ότι είχε κιτρινίσει το μάτι μου από το πολύ χρυσάφι.
    Επρεπε να το γράψω αμέσως, πριν το ξεχάσω εντελώς.
    Το σημερινό όμως το έγραψα.

  127. Μιχάλης Ρουμελιώτης said

    Όπως και άλλοι καθώς βλέπω κι εδώ, έτσι κι εγώ χρησιμοποιώ συστηματικά τά ίδια ονόματα που ήξερα από παλιά στά ελληνικά. «Πεντάρα», «δεκάρα», «εικοσάρα», «πενηνταράκι», «τάληρο», «δεκάρικο», «εικοσάρικο», κ.ο.κ. Άνετα θα έλεγα επίσης και «διακοσάρικο». Τό «εύρο» δεν μού αρέσει, ενώ πολύ θα ήθελα να είχε καθιερωθεί «τό ευρό», κανονικώς κλινόμενο κατά «τό βουνό». Σε ανεπίσημο λόγο εγώ τυχαίνει να τό γράψω κι έτσι, ενώ τυχαίνει κατά καιρούς και να μιλήσω για «ευρά» ή και να πω «τών ευρών». Δεν ξέρω όμως, μπορεί να μιλώ εξίσου συχνά για «φράγκα» (από τό «δίφραγκο»), αντί για «ευρά». «Διάρα» επίσης θα πω, αλλά μάλλον συχνότερα λέω «δίλεπτο» και «μονόλεπτο». «Πεντάευρο» και «δεκάευρο» δεν λέω, αλλά με -ω μού φαίνεται… αχαρακτήριστο.

  128. Makis said

    Ώρα σας καλή.
    Ένα από τα λάθη της ΕΕ είναι ότι δεν υπάρχει τυπωμένο σε χαρτί το νόμισμα ένα και δύο Ευρό, όπως το δολάριο. Και το άλλο ότι τα νομίσματα 1, 2, 5,10, 20, 50 λεπτών δεν έχουν όνομα brand πχ dime, nickel silver …

  129. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεότερα σχόλια -βλέπω ότι το θέμα «νομίσματα του παρόντος και του παρελθόντος» προκαλεί πολλά σχόλια!

    122: Καλώστον! Εδώ που τα λέμε δεν έχεις άδικο.

  130. Γς said

    126:
    Σωστό. Αλλά κι αυτά τα πράσινα χαρτονομίσματα

  131. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    126.Κέρματα, χαρτονομίσματα και δεν συμμαζευόμαστε.
    Είδα χτες ένα σχετικό όνειρο.

    -λεφτά αν δεις στον ύπνο σου,λόγια είναι.Πολλά λεφτά,πολλά λόγια.(Κοτζάμ ιστολόγιο 🙂 )

  132. Nestanaios said

    Γένους θηλυκού. Η δραχμή, η ευρώ, η Μαντώ, η Ηρώ και άλλα πολλά. Γιατί δεν τα αναφέρουμε; Ελληνικά είναι.

  133. Νέο Kid Στο Block said

    99. Eίναι αργά για παράπονα. Έχεις ήδη μπει! (στο νόμισμα που πληρώνει τους μυαλωμένους μονοτονιστές)

  134. skol said

    129: Αντιχαιρετώ τον Νικοκύρη και όλη την ωραία παρέα!
    Τώρα θυμήθηκα βέβαια ότι υπάρχουν και οι Ευρωπούλοι 🙂
    (το Εβροπούλοι είναι μάλλον πιο σωστό αλλά και το πρώτο είναι πολύ συνηθισμένο)

  135. Θρασύμαχος said

    Πεντάευρο, δεκάευρο και εικοσάευρο βαρύνονται με την αφόρητη χασμωδία «αε». Αντιπροτείνω λοιπόν πεντάλευρο, δεκάλευρο και εικοσάλευρο, που θα δώσουν αφορμή και για ευφάνταστες παρετυμολογίες. Τί εννοείτε ότι αυθαιρετώ; Σάμπως αυθαιρέτησε λιγότερο ο Προφέσσορ Εθνικός Γλωσσολόγος όταν άλλαξε το ωμέγα σε όμικρον για να εντάξει τα πάντα ντε και καλά στο κλιτικό σύστημα;

  136. Θρασύμαχος said

    Επίσης μην ξεχνάμε την απόφαση 395/2005 του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης, με την οποία επιβλήθηκε πρόστιμο σε εκπομπή της κ. Πάνια επειδή «χρησιμοποιούνται λέξεις και φράσεις της ελληνικής γλώσσας κατά παραποίηση, με αποτέλεσμα την έλλειψη ευπρέπειας και καλαισθησίας κατά την εκφορά του λόγου, ως και την υποβάθμιση και εξαχρείωση της ελληνικής γλώσσας». Πρώτα-πρώτα στο κατηγορητήριο με τις «λέξεις κατά παραποίηση» εμφανίζονται τα «ευρωπουλάκια»!

  137. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    135.Αντιπροτείνω λοιπόν πεντάλευρο, δεκάλευρο και εικοσάλευρο

    Ναι, γιατί πεντάνευρο,δεκάνευρο,εικοσάνευρο, θα σκόνταφτε στο (θεραπευτικό) άγριο χόρτο πεντάνευρο 🙂

  138. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Τα ψιλά-ψιλά ευρώ που είναι μπρονζέ οι ηλικιωμένοι (τους ακούω όταν τα ψάχνουν στο πορτοφολάκι μπρος ταμείο του σούπερ μάρκετ) τα λένε κόκκινα.

  139. sarant said

    136: Φοβερό!

    135: Ε, δεν τη βρίσκω τόσο αφόρητη αυτήν ειδικά τη χασμωδία, το προπαροξύτονο «άε», σκέψου πως έχουμε «ευάερο», «εξάεδρο» και άλλα τόσα.

  140. sarant said

    138: Πρέπει νάμαι ηλικιωμένος κι εγώ, διότι από την πρώτη στιγμή τα είπα ‘κόκκινα’ ή ‘κοκκινάκια’ 🙂

  141. spiral architect said

    Ο Εδουάρδος Λω, η τρόικά του και η πτώχευση του 1893.

  142. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Πενηνταράκι μπορεί να πω το πενταλεπτάκι, όχι το πενηντάλεπτο που το λέω σταθερά μισόευρο και με διαολίζει γιατί το μπερδεύω στο ψάξιμο με το εικοσάλεπτο (οράσεως ένεκεν). Κόκκινα δεν τα λέω (και είμαι το ίδιο ηλικιωμένη:) ) μάλλον γιατί ,τώρα που το σκέφτομαι ,αυτό τους δίνει αίγλη στο μυαλό μου ενώ αυτά τα είχα αντιπαθήσει εξ αρχής (όπως και τα ψιλά του δολαρίου). Μα τόσο νιάνιαρα. Η δεκάρα μας,με τρύπα ή χωρίς, είχε ένα εκτόπισμα όσο να πεις :).Θυμάμαι η θειά η Καλλίτσα είχε κρεμαστή στο λαιμό στη γίδα της μια δεκάρα μαζί με κάτι άλλα χαντράκια για το μάτι. Δεκάρα δεν έδινε στο φταρμό* η μαρταρά* φαίνεται!

    *μάτιασμα
    **Οικόσιτη νεαρή αίγα

  143. spiral architect said

  144. Θυμάμαι το φανταστικό (με την κυριολεκτική έννοια) νόμισμα «αχμή» που είχε λανσάρει χιουμοριστικά ο Σωτήρης Περσίδης σε προβληματάκια ενός παλιού βιβλίου του για την γλώσσα προγραμματισμού Fortran, με την παρατήρηση πως εν έτει 1979 «1 αχμή = 1 δραχμή» – ο καλπάζων πληθωρισμός (30% και βάλε) ήταν εφιαλτικός τότε.

  145. Πέπε said

    @ Triant, 19:

    Το «τραβάω το καζανάκι» είναι το αγαπημένο μου παράδειγμα για την εξέλιξη της γλώσσας (για τη μη εξέλιξή της ίσως; ): όχι απλώς δεν το τραβάμε πλέον, αλλά ασφαλώς έχουμε πάψει να χρησιμοποιούμε μικρά κατσαρολάκια γι’ αυτή τη δουλειά!

    @Έφη Έφη, 138:

    Δεν τα λένε μπακίρια; Εγώ έτσι τα λέω.

    Για το κυρίως θέμα:

    Προσωπικά λέω με χαρακτηριστική άνεση «δίφραγκο» και «τάλιρο», και με ελάχιστη παραπάνω δυσκολία «άσος» (=μονόευρο). Την πεντάρα, δεκάρα, πενηνταράκι, είχα προσπαθήσει μόνος μου να την εισαγάγω στο λεξιλόγιό μου, αλλά δε βλέπω να τραβάει. (Επί δραχμών είχα προλάβει μέχρι πενηνταράκι, τα ονόματα των μικρότερων κερμάτων είναι για μένα ιστορικές πληροφορίες, όχι βιωματικές.)

    Για το εικοσπεντάευρο δεν έχω καμία αντίρρηση. Δε βλέπω γιατί θα πρέπει να υπάρχει αντίστοιχο χαρτονόμισμα για να υπάρχει και λέξη. Πάντα δε λέγαμε «το διακοσάρι», «το τρακοσάρι», «το εβδομηντάρι» κλπ.;

    Η λέξη «σεντς» με εκνευρίζει. Πρέπει όμως να παραδεχτώ την πληροφορία που προκύπτει έμμεσα, τόσο από το «σεντς» όσο και από την έλλειψη ή τη μικρή διάδοση οποιασδήποτε ονομασίας για κέρμα-χαρτονόμισμα εκτός από τις αυστηρά κυριολεκτικές «δίευρο, πεντάλεπτο» κλπ.: ότι ο μέσος Έλληνας δεν το θεωρεί οικείο πράγμα το ευρώ.

    Εδώ να προσθέσω ότι αργκό ονομασίες όπως «η χήνα», «τα καφετιά» κλπ., που έστω και θεατρινίστικα ακούγονταν επί δραχμών, δεν έχω ακούσει ούτε μία φορά επί ευρώ. Μόνο λέξεις που φανερώνουν προσπάθεια να μη γίνει καμιά παρανόηση, δηλαδή [φανερώνουν] έλλειψη άνεσης.

  146. Πέπε said

    Επί δραχμών δεν υπήρχε και η «δυάρα» (δίλεπτο); Δε θυμάμαι να άκουσα ποτέ κανέναν να την αναφέρει ως κέρμα, αλλά υπάρχει η έκφραση «δε δίνω δυάρα».

  147. Πέπε said

    Πρώτο-πρώτο καιρό που είχαν έρθει τα ευρώ, τη λέξη «ευρόπουλο» την άκουγα με την έννοια του λεπτού. Δεν έπιασε.

  148. gmich said

    Αν καθιερώναμε το πιο ευρωπαικό γιούρο δεν θα είχαμε πρόβλημα με το ω αλλά με τον πληθυντικό θα είχαμε. Τα Γιούρα.

  149. sarant said

    146: Νόμισμα των 2 λεπτών δεν ξέρω να υπήρχε -βλέπω ένα μεσαιωνικό «δυάριν» μόνο.

  150. Triant said

    «Τάλιρο» – «τάληρο»: 9 – 8. Σχόλια;

  151. spiral architect said

    @149: Εδώ θα βρούμε παλιότερα (του Γεωργίου του Α’) δίλεπτα.

  152. leonicos said

    Γεια! Θα σε δω το απόγευμα

  153. emma said

    123………..των 10 και 20 λεπτών από αργίλιο……

    δηλαδή αλουμίνιο. Δε λέμε κατσαρόλα απο αργίλιο αλλά αλουμινένια
    κατσαρόλα απο αργίλιο μαλλον θυμίζει την άργιλο και άρα πήλινη

  154. Γς said

    >θυμίζει την άργιλο και άρα πήλινη

    κι εμένα μοσχαράκι γιουβέτσι στο πήλινο…

  155. Αντώνιος Σ. said

    Η συζήτηση για το γλωσσικό σκέλος του νέου νομίσματος ήταν (δυστυχώς) καταδικασμένη από τη στιγμή που κολλήσαμε, άγνωστο γιατί, στο ότι το νόμισμα έπρεπε στα ελληνικά να είναι ουδέτερου γένους.

    Τα προηγούμενα νομίσματά μας ήταν η δραχμή και ο φοίνικας΄(θηλυκό κι αρσενικό αντίστοιχα). Στα γερμανικά είναι αρσενικό, το ίδιο και στα γαλλικά το βάλανε όπως βόλευε τη γραμματική τους. Εμείς γιατί ουδέτερο με το στανιό (με το ασύλληπτο επιχείρημα ότι το νόμισμα είναι ουδέτερο); Και ιδίως, αφού ήταν αποκλειστικά δική μας υπόθεση;

    Κι αφού έπεσε το κόλλημα κι αποφασίστηκε το νόμισμα να λέγεται euro [evro στα ελληνικά] καμία λύση δεν θα μπορούσε να είναι ικανοποιητική (-ω και άκλιτο, -ο και κλιτό), αφού θα ήταν βλακώδες το νόμισμα του οποίου η ρίζα είναι η Ευρώπη να μην γράφεται με ω παρά με ο.

    Η λύση ήταν πολύ πιο απλή και την είχα δει στο Βήμα, νομίζω από τον Μαρωνίτη. Δεν έχω κατορθώσει να ξαναβρώ το άρθρο, παρότι έχω ψάξει πολλές φορές για το αρχείο μου.

    Ευρώ, θηλυκό, τελεία και παύλα. Η ελληνική γραμματική έχει θηλυκά σε -ω. Τη Μυρτώ, τη Σαπφώ, τη Μαριγώ και πάει λέγοντας. Θα είχε και την ευρώ, επιπλέον φόρος τιμής στην Ευρώπη.

    Θα είχαμε της ευρώς (ή της ευρούς, αναλόγως την αρχαιολατρεία), την ευρώ, τις ευρές και των ευρών, και θα ήταν όλα λυμμένα. Όπως υπήρχε το δίδραχμο θα υπήρχε το δίευρο (σε -ο, προφανώς), το πεντάευρο κλπ.

    Αυτό που δεν ξέρω είναι γιατί, έστω και τώρα, δεν γίνεται η αλλαγή γένους. Δεν αφορά κανέναν άλλον πέραν από εμάς.

  156. Νέο Kid Στο Block said

    Aντώνιε Σ., πολύ λογική η πρόταση-ιδέα σου για θηλυκό γένος, αλλά μάλλον σκόνταψε (κι ακόμη περισσότερο τώρα,λόγω οικονομικής κατάστασης, θα σκόνταφτε) σε αυτό που επεσήμαναν άλλοι σχολιαστές πιο πάνω ,και το οποίο συμμερίζομαι και εγώ. Δηλαδή, στο ότι το νέο νόμισμα το προσλάβαμε και το αισθανθήκαμε εξαρχής σαν κάτι ξένο, δοτό , ψυχρό, κι ως εκ τούτου «ουδέτερο» (με την κυριολεκτική και μεταφορική σημασία).

  157. Αγγελος said

    E όχι και «πιο ευρωπαϊκό» το «γιο0e ύρο», Gmich! Είναι απλώς η αγγλική προφορά του κοινού του ονόματος, και γίνομαι έξαλλος όταν ακούω να χρησιμοποιείται στα ελληνικά. Το «σεντ» είναι πιο συγγνωστό· cent είναι η επίσημη ονομασία της υποδιαίρεσης, αλλά κατά παραχώρηση επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται εθνικά ισοδύναμα τύπου centime/centesimo/centavo, και κάπου εκεί κόλλησε και το δικό μας «λεπτό», που είναι αρκετά άβολο λόγω των άλλων του σημασιών («το τηλεφώνημα κοστίζει χ λεπτά το λεπτό» κλπ.). Εξακολουθώ να πιστεύω πως αφού δεν απαγορεύεται η χρήση εθνικών ονομασιών για το σεντ, θα ήταν καλύτερο να το είχαμε πει «οβολό» στα ελληνικά — πράγμα που θα αναζωοογονούσε και την κάπως απαρχαιωμένη έκφραση «όβολα»!

    Αγνωστη μικρολεπτομέρεια: οι Ούγγροι και οι Λετονοί έδωσαν μάχη για να γράφεται στη γλώσσα τους euró και eiras αντιστοίχως, και σε κάποιο πρωτόκολλο δεν θυμάμαι ποιας συνθήκης υπάρχει μια ρήτρα που λέει περίπου ότι το ευρώ είναι μεν euro σε όλες τις λατινόγραπτες γλώσσες, αλλά δεν είναι έγκλημα να γράφεται και σύμφωνα με τη γραμματική τους.

    Όποιος κοιτάξει προσεκτικά το νέο πεντάευρο, θα παρατηρήσει ότι η λέξη ΕΥΡΩ, εκτός από λατινικά και ελληνικά, γράφεται και κυριλλικά. Από τον Ατλαντικό ως τα Ουράλια, ή τουλάχιστον ως τη Μαύρη Θάλασσα εκτείνονται οι φιλοδοξίες της ΟΝΕ!

  158. sarant said

    155: Δεν την είχα προσέξει την πρόταση του Μαρωνίτη, που λες.

  159. Νέο Kid Στο Block said

    Τα λεπτά είναι όντως όπως λέει ο Άγγελος λεπτό ζήτημα, καθότι συχνά μπλέκονται τα χρονικά λεπτά (που είναι εξηκοστά και όχι εκατοστά) με τα υπόλοιπα τα δεκαδικά (όπως τα γιούρινα). Γι’αυτό κι εγώ σε μπι-ο-κιούς γράφω πάντα στο «Ολογράφως:»: ..X ευρώ και εξηπέντε εκατοστά. Το cent άλλωστε είναι «εκατοστό». Τώρα βέβαια , εδώ που τα λέμε, άμα ακούσεις το μανάβη να λέει «εικοσπέντε εκατοστά το ματσάκι ο μαϊντανός!» …κάτι δεν θα πηγαίνει καλά με το μαϊντανό του.

  160. Πέπε said

    @Αντώνιος Σ 155:

    Θηλυκό με κατάληξη -ώ μόνο ευκολόκλιτο δε θα ήταν. Οι ευρές όπως…;

    Η ελληνική γλώσσα έχει πράγματι θηλυκά σε -ώ, αλλά είναι όλο κύρια ονόματα, που δεν έχουν πληθυντικό. Άντε και η ηχώ, πληθυντικός υποτίθεται οι ηχοί (ποιος το έχει ακούσει ποτέ ή το λέει ο ίδιος;;; )

    Το πώς θα μπορούσε μια λέξη που προέρχεται από το «Ευρώπη» να γράφεται με -ο- μας φέρνει πιο κοντά στην ουσία του γραμματικού ζητήματος, που είναι ότι για τις περισσότερες και ισχυρότερες γλώσσες της Ευρώπης το τελευταίο γράμμα δεν είναι κατάληξη. Έλα όμως που για μερικές είναι!
    Παρεμπιμπλούμ, δεν ήξερα ότι στα ιταλικά μένει άκλιτο ενώ θα μπορούσε να κλίνεται κανονικά.

  161. Αντώνιος Σ. said

    Προσπάθησα κατ’επανάληψη να βρω το άρθρο στην ηλεκτρονική έκδοση του Βήματος και απέτυχα. Μιλάμε για την περίοδο που δεν είχε καθοριστεί η νέα ονομασία και άλλοι γράφανε εύρο, άλλοι ευρό, άλλοι κλίνανε, άλλοι όχι. Πρέπει να συνέβη λοιπόν προ 1999 ή και 1998. Μπορεί παρελπίδα να μην ήταν ο Μαρωνίτης Νίκο, αν και αυτό θυμάμαι και το θυμάμαι έντονα. Σκεφτόμουν να κόψω το άρθρο με ψαλίδι τη στιγμή που το διάβαζα. Δεν το έκανα. Η εφημερίδα πετάχτηκε. Διαδίκτυο είχα σε αργή και πρώιμη μορφή. Μόνο σε βιβλιοθήκη πλέον, εικάζω, και με κόπο.

    @156. Δεν ήταν δική μου ιδέα. Ήταν ωστόσο μακράν η καλύτερη δυνατή ιδέα. Αν δεν ακολουθήθηκε εικάζω ότι συνέβη επειδή αλλάζανε τα δεδομένα στο αν και κατά πόσο το νόμισμα κλίνεται ή όχι σε άλλες γλώσσες (πχ στα ολλανδικά δεν κλίνεται ποτέ ούτως ή άλλως, αυτή είναι όμως η γραμματική τους, όχι η δική μας), πώς θα αποτυπώνεται στα κέρματα και χαρτονομίσματα (αν κλινότανε για εμάς γιατί να μην κλίνεται και η λατινική γραφή), και κάπου εκεί χάθηκε καταρχήν ο μπούσουλας και μετά το παιχνίδι, και καταλήξαμε στην ακλισιά (λάθος) για να κρατήσουμε το ω της Ευρώπης (σωστό).

    @157. Όπως ακριβώς το είπες για τους Λετονούς, μεταξύ άλλων. Μπορούμε να το αλλάξουμε με σχετική ευκολία. Μια απόφαση είναι όλο κι όλο: στα επίσημα κείμενα, τη νομοθεσία δηλαδή, θηλυκό, ευρώ και άκλιτο ώστε να μην ταράξουμε την ΕΚΤ που δεν θέλει να βλέπει πολλές μορφές (και παρακάμπτεται εύκολα βάζοντας το σήμα του ευρώ παντού αντί της ολόγραφης αναφοράς), στα ανεπίσημα και στον καθημερινό λόγο θηλυκό, ευρώ και κλιτό όπως επιτάσσει η γραμματική μας. Δεν είναι τίποτα δύσκολο και δεν ενοχλεί κανέναν. http://en.wikipedia.org/wiki/Linguistic_issues_concerning_the_euro

    @160. Διαφωνούμε εντελώς. Η επιλογή ουδετέρου γένους για το νόμισμα ήταν παντελώς αυθαίρετη (και βλακώδης). Το προηγούμενο νόμισμά μας ήταν θηλυκό. Η ρίζα του κοινού νομίσματός μας, η Ευρώπη, είναι επίσης θηλυκό. Σε κατάληξη -ω στην ελληνική υπάρχουν μόνο θηλυκά. Όλα τείνουν στο θήλυ. Από εκεί ξεκινάει και εκεί τελειώνει η συζήτηση. Για τον πληθυντικό της ηχούς και της Μυρτούς, χίλιες φορές να βρούμε έναν πληθυντικό και να φτιάξουμε έναν νέο κανόνα συμπληρώνοντας τα υπάρχοντα (όπως υπάρχουν Αντώνηδες, Νικολάδες, Μαρίες και Κατερίνες ίσως θα έπρεπε να υπάρχουν και Μυρτές και Σαπφές), παρά να εισάγουμε άκλιτα ουδέτερα σε… -ω. Πρόκειται για διαφορά μεταξύ δημιουργικής προσέγγισης της γραμματικής μας και απαξίωσής της. Ο Νίκος δεν θα είχε σήμερα άρθρο, αν το νόμισμά μας ήταν πραγματικά ενσωματωμένο στην ελληνική γραμματική.

    Και μιλάμε για μία λέξη που χρησιμοποιείται καθημερινά εκατομύρια φορές από τον πλέον μορφωμένο ως τον πλέον αγράμματο, έτσι; Αυτή τη λέξη γαμήσαμε, όχι άλλη.

  162. spyroszer said

    Για την ιστορία, ο διάλογος για το ευρώ:
    Δύο άρθρα, του Μπάμπη και του Μπάμπι (2-3-1997), μετά την απόφαση για προσθήκη της ελλην. γραφής ΕΥΡΩ στα χαρτονομίσματα. (Είχε γράψει ένα αναλυτικό άρθρο ο Μπαμπ. για το εύρο στις 25-2-1996 αλλά δεν υπάρχει στο διαδίκυτο).
    http://www.tovima.gr/relatedarticles/article/?aid=86349&wordsinarticle=%3b%CE%B5%CF%85%CF%81%CF%8E
    http://www.tovima.gr/relatedarticles/article/?aid=86350&wordsinarticle=%3b%CE%B5%CF%85%CF%81%CF%8E

    Μια απαντητική επιστολή του Τάσου Νικολαΐδη (Τρία επιχειρήματα υπέρ της γραφής «ευρώ» και όχι εύρο – 16-3-1997)
    http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=86583&wordsinarticle=%3b%CE%9D%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%BB%CE%B1%CE%90%CE%B4%CE%B7%CF%82%3b%CE%B5%CF%85%CF%81%CF%8E

    Ανταπαντητικές επιστολές του Μπαμπινιώτη και του Δ. Τομπαΐδη (23-3-1997)
    http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=86741&wordsinarticle=%CE%A4%CE%BF%CE%BC%CF%80%CE%B1%CE%AF%CE%B4%CE%B7%CF%82%3b%CE%B5%CF%85%CF%81%CF%8E

    Και ένα άρθρο του Φάνη Κακριδή (Ευρωνεολογισμοί – 17-5-1998), το οποίο καταλήγει ως εξής:
    «Στο τελευταίο αυτό θέμα (σ.σ για το ευρωνόμισμα) είχαμε για ένα διάστημα το διασκεδαστικό φαινόμενο «Το Βήμα», τοις κείνου ρήμασι πειθόμενο (σ.σ. του Μπαμπινιώτη), να χρησιμοποιεί ως κλιτό ουσιαστικό το εύρο, του εύρου, τα εύρα κλπ., αλλά μερικούς ορόφους χαμηλότερα «Τα Νέα» να επιμένουν στο άκλιτο εύρω ή ευρώ. Η διαφωνία λύθηκε, όταν η Ακαδημία Αθηνών αποφάσισε να ρίξει στη ζυγαριά το κύρος της (!), ανακοινώνοντας ότι σωστή γραφή είναι το ευρώ. Προσωπικά αναρωτιέμαι, γιατί, μετά την πρώτη περίοδο της προσαρμογής, το ευρωπαϊκό νόμισμα να μην ονομάζεται στην Ελλάδα (ευρω)δραχμή, στη Γερμανία (euro)Mark, στη Γαλλία (euro)Franc κ.ο.κ. Ετσι κι αλλιώς οι Ευρωπαίοι δεν χρησιμοποιούμε, καθένας στη γλώσσα του, διαφορετικές λέξεις για τα ίδια πράγματα;»
    http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=99358&wordsinarticle=%CE%A4%CE%BF%CE%BC%CF%80%CE%B1%CE%AF%CE%B4%CE%B7%CF%82%3b%CE%B5%CF%85%CF%81%CF%8E
    Άρθρο του Μαρωνίτη δεν βρήκα.

  163. Αντώνιος Σ. said

    @162. Πολύ ωραίος.Δεν μπορώ να βοηθήσω με τον Μαρωνίτη (αν ήταν). Δεν ξέρω αν ήταν επιστολή (και δημοσιεύθηκε ως τέτοια), ή κάτι που δημοσιεύθηκε σε τακτική στήλη απόψεων. Όσο κι αν θα ήθελα να προσεταιριστώ την πατρότητα μιας τέτοιας ιδέας, δεν ήταν δικιά μου.

    Κατ’ εμέ είναι ασύλληπτο πώς όλοι αυτοί οι επιστολογράφοι δεν μπορούν να ξεκολλήσουν από το ουδέτερο γένος, λες και ήταν ήδικτο. Μεταξύ πολλών κακών λύσεων (εύρο ή ευρό ή εύρω ή ευρώ), ήρθε η ακαδημία κι επέλεξε την λιγότερη κακή. Ενώ υπήρχε καλή, αμιγώς καλή λύση. Και υπάρχει. Και πάντα θα υπάρχει, μέχρι να την υιοθετήσουμε.

  164. Νέο Κid said

    Της μιας ευρούς τα γιασεμιά; …μπααα!

  165. Νέο Κid said

    Yπάρχει και η «τελική λύση» πάντα. (και παρντόν και για τον απεχθή όρο). Επιστροφή ημών στη δραχμούλα μας, των άλλων στις πεσετούλες ,τα φραγκάκια και τις λιρίτσες τους και να μείνει μόνο του το εουρομάρκο να πολεμάει τα ντάλαρς των σινικών στιφών. (ένα τοιχάκι στην Zίμπτσεντε γιούνη ,κοντά στη Zίγκεζόηλε και το τιμημένο Τε-Ού, θα βοηθούσε οπωσδήποτε!)

  166. Δεν είναι σωστό ότι σε -ω καταλήγουν μόνο θηλυκά. Το Αιγάλεω – λέξη ζωντανό απολίθωμα, φυσικά, αλλά με κοινή χρήση – δεν αλλάζει στις πτώσεις του ενικού όταν κλίνεται. Γιατί όχι και το ευρώ; Στα σύνθετα (δίευρο, πεντάευρο, κλπ) μπορεί κάλλιστα το -ω να γίνει -ο και να κλίνονται φυσιολογικά – δεν είναι η πρώτη φορά που η ορθογραφία αλλάζει σε σύνθετες λέξεις (πχ το – ενοχλητικό – «πορεία» και «πρωτοπορία»).

    Τώρα, πληθυντικός του Αιγάλεω (για να βοηθήσει στον πληθυντικό του ευρώ/ού) δεν ξέρω αν υπάρχει – ο αντίστοιχος στίχος «ήδη θα το κατάλαβες τα Αιγάλε# τι σημαίνουν» δεν έχει γραφτεί. 🙂

  167. spyroszer said

    Παντως οι ταξιτζηδες το κλινουν κανονικα το Αιγαλεω 🙂

  168. 167,
    Εννοείς όταν είναι να σε πετάξουν μέχρι το Σίτι; 🙂

  169. skol said

    Σε μια ψηφοφορία που είχε διεξάξει(να και γω!) η ΕΛΕΤΟ είχε πέσει και το θηλυκό ευρώ στο τραπέζι, αλλά πάτωσε. Και το ευρώπιο τα πήγε καλά(αν και χημικό στοιχείο!) Το ευρώ θα μπορούσε, λέει, να θεωρηθεί συγκεκομμένη μορφή του.

  170. Πέπε said

    @161 τέλος:

    Δε νομίζω ότι διαφωνήσαμε πουθενά μέχρι τώρα (διάβασε καλύτερα το 160). Τώρα όμως διαφωνούμε: δεν είναι δυνατόν να εισαγάγει κανείς ένα νέο πρότυπο κλίσης (δεν έχει συμβεί ποτέ), και να έχει και ελπίδες ότι θα πιάσει. Άλλωστε, ακόμη κι αν γινόταν και έπιανε, εφόσον θα αφορούσε μία και μόνο λέξη, θα ήταν αντικειμενικά δύσκολο να το αφομοιώσουμε (όπως είναι δύσκολο να αφομοιώσουμε και τα υπάρχοντα πρότυπα, όταν αφορούν μία ή λίγες λέξεις – οι ταξιτζήδες μπορεί το Αιγάλεω να το κλίνουν (167) αλλά την οδό έτσι κι έτσι), οπότε το πρόβλημα ότι το άκλιτο «ευρώ» είναι γραμματικά ανοίκειο δε θα λυνόταν, απλώς θα είχαμε μια άλλη εξίσου ανοίκεια λέξη.

    (Έχω και μιαν άλλη αντίρρηση, πολύ δευτερεύουσας σημασίας. Λες, Αντώνιε: «χίλιες φορές […], παρά να εισάγουμε άκλιτα ουδέτερα σε… -ω». Όταν εισάγεις άκλιτες ξένες λέξεις, ό,τι γένους κι αν είναι και σ’ ό,τι κι αν λήγουν δεν έχεις πρόβλημα. Αυτό ισχύει από πολύ παλιά στα ελληνικά, πρβλ. ο Αδάμ, το ζενίθ κλπ.. Αν δεν έχεις κλίση, δε χρειάζεται και κατάληξη. Έχεις μια λέξη μόνο με θέμα. Το θέμα μπορεί να λήγει σε οτιδήποτε.)

  171. Η ιστοσελίδα του κ. Σαραντάκου πρέπει να είναι η «πρέζα», το must, το super cult του διαδικτυου.
    Αντίστοιχο του Τζούμα, του Πετρίδη, του (μακαρίτη) Καλαμίτση στο ραδιόφωνο (θεέ μου…όλοι πάνω από τα εβδομήντα τους).
    Ξεκινά με το «εναρκτήριο λάκτισμα» και η απόλαυση συνεχίζεται από τους σχολιαστές.
    Εναρκτήριο λάκτισμα (Π.χ. ο Μπεκενμπάουερ) και παιχνίδι (π.χ. της Barca-Bayern).
    Το Νο 1 στα αγαπημένα μου.

  172. sarant said

    169: Εύγε νέε μου!

    168: Του Αιγαλέου, αλλά έχω καιρό να το ακούσω.

    162: Μπράβο βρε Σπύρο!

    161: Όλα καλά, αλλά αυτό το Μυρτούς ήταν πισώπλατη μαχαιριά κατάστηθα 🙂

  173. sarant said

    171: Μας κολακεύεις!

  174. Αντώνιος Σ. said

    @170: Mα, φίλε Πέπε, εκεί ακριβώς έγκειται η διαφωνία μας και είναι θεμελιώδης. Γράφεις: ‘Όταν εισάγεις άκλιτες ξένες λέξεις, ό,τι γένους κι αν είναι και σ’ ό,τι κι αν λήγουν δεν έχεις πρόβλημα.’

    Σε ποιά ‘ξένη λέξη’ αναφέρεσαι; Η ονομασία του κοινού νομίσματος δεν είναι ξένη λέξη. Δεν είναι Αδάμ ή βουλκανιζατέρ που προϋπήρχε και την χρειαστήκαμε για να καλυφθεί κάποια ανάγκη. Η λέξη δημιουργήθηκε ταυτόχρονα και για όλους από κοινή ρίζα που είναι ελληνική. Οι Γερμανοί και οι Γάλλοι είχαν να κάνουν παρεμφερείς επιλογές (τί γένους θα είναι, αν θα κλίνεται κλπ), και προφανώς δεν θα τις συζητούσανε στο συμβούλιο της Μαδρίτης του 1995. Ακολουθήσανε τις γραμματικές τους αφού τελείωσε το συμβούλιο.

    Εμείς αντιθέτως τί κάναμε; Μια λέξη στην δημιουργία της οποίας συνεισφέραμε (και δε μιλάω για τη ρίζα μόνο, μιλάω για το ότι είμασταν εκεί και συμφωνήσαμε στο όνομα), τη μεταφέραμε άκλιτη στη γραμματική μας και σε γένος το οποίο είναι επιεικώς αναιτιολόγητο. Όταν φτιάχνεις λέξη καθημερινής και αδιάκοπης χρήσης, είναι ποτέ δυνατόν να την φτιάξεις άκλιτη, σε γένος άσχετο με τη ρίζα της, και με κατάληξη που (πέραν του ιστορικού Αιγάλεω) δεν απαντάται πουθενά;

    Αν εμείς δεν μπορούμε να την ενσωματώσουμε εύκολα ενώ Σλοβένοι, Λετονοί, Μαλτέζοι και άλλοι πήραν τις εξαιρέσεις τους για επίσημη και ανεπίσημη χρήση, κάτι μας λέει για το πώς χειριστήκαμε την κατάσταση. Η αναγραφή του ονόματος στα ελληνικά επί των χαρτονομισμάτων ήταν επιτυχία (και όχι τόσο εύκολη, σε διαβεβαιώ). Η αποτυχία ήταν στα του οίκου μας, και το πιο αστείο είναι ότι σε αυτά (κλίση, γένος κλπ) κανείς δεν μπορούσε να μας βάλει χέρι. Μπορούσαμε (και μπορούμε) να κάνουμε ό,τι θέλουμε.

    Ώ γουέλ. Ποτέ δεν είναι αργά.

    @172: Μόνο οι φίλοι μαχαιρώνουν πισώπλατα και κατάστηθα με μία και μόνη μαχαιριά. 🙂 Μυρτώς και Μυρτούς τα χρησιμοποιώ αδιακρίτως, ανάλογα με τί εκφέρεται καλύτερα στη ρύμη του λόγου. Άλλες φορές είσαι Νίκος κι άλλες Νικόλαος. Δε με παρεξηγείς;

  175. 169,
    Το ευρώ θα μπορούσε, λέει, να θεωρηθεί συγκεκομμένη μορφή του.

    Έτσι κι αλλιώς το ευρώ προφανώς παραπέμπει σε συγκεκομμένη μορφή του ευρωπ*, όπου * μπορεί να είναι διάφορα. Είναι κάτι, εξάλλου, που γίνεται εκτενώς, με συγκοπή ονομάτων σε άκλιτη μορφή: Ο Αναστό, ο Λογό, ο Ελέ, ο Μπάμπι, ο Παπ…

  176. Yannis said

    Αναρωτιέμαι γιατί δεν ακολουθήσαμε αυτό που αναφέρεται στο κείμενο του Κακριδή (σχ. 162), δηλαδή ευρωνόμισμα.
    Θα ξεφεύγαμε απ’ όλες τις κακοτοπιές και το πρόβλημα θα πήγαινε στους χαράκτες, που θα έπρεπε να στριμώξουν τη λέξη στα κέρματα.
    Αλλά τότε, γι’ αυτό το λόγο, θα αποφεύγαμε τα κέρματα του ενός και των δύο ευρωνομισμάτων, τα οποία συνετέλεσαν, κατά τη γνώμη πολλών, στην ακρίβεια.
    Τί κρίμα να είναι οικονομολόγοι στη ΕΚΤ κι όχι φιλόλογοι. Καλύτερη δουλειά θα έκαναν.

  177. sarant said

    172: Το κατάστηθο πισώπλατο είναι κλισέ μας.
    Δεν σε παρεξηγώ, ειδικά αν δεν το κάνεις μπροστά μου 🙂

    176τέλος: 🙂

  178. skol said

    175:
    εφτά νομά σ’ ένα δωμά
    μ’ εφτά ευρώ στο πορτοφό 🙂

  179. Γς said

    177: Γνωστή η αδυναμία σου με αυτήν τη γενική.

    Προχτες:

    -Κι έχουμε να πάμε και στης Γωγούς
    -Στης ποιας; Η κυρά μου.
    -Στη φίλη σου τη Γωγώ. Η Γωγώ της Γωγούς. Όπως η Μυρτώ της Μυρτούς.

    Και από μέσα μου: Που είσαι Σαραντάκο να το απολαύσεις.

  180. 178,
    🙂

  181. Yannis said

    Να τρολλάρω λίγω στο 176;
    Θα μπορούσε το νόμισμα να ονομάζεται E(uropean) U(nit), στα ελληνικά Ε(υρω)Ν(όμισμα).
    [Δε θα υπήρχε πρόβλημα παρανόησης με άλλες μονάδες οι οποίες είναι metric.]
    Ετσι το νόμισμα θα παρέπεμπε κατευθείαν στην EU και στα ελληνικά θα είχαμε ΕΝ (1 ευρωνόμισμα), ΕΝός κ.λ.π., καθώς και διένια, πεντένια, δεκένια κ.ο.κ.
    Το παραπάνω θα ικανοποιούσε τους χαράκτες καθώς και τους χημικούς-φιλολόγους.

  182. physicist said

    #181. — […] καθώς και διένια, πεντένια, δεκένια κ.ο.κ.

    Υποθέτω ότι οι μίζες θα λεγόταν βουτάνια;

  183. physicist said

    #166. — […] δεν είναι η πρώτη φορά που η ορθογραφία αλλάζει σε σύνθετες λέξεις (πχ το – ενοχλητικό – “πορεία” και “πρωτοπορία”).

    Μιχάλη, αφότου χώνεψα ότι το «πρωτοπορία» δεν είναι σύνθετο ή παράγωγο της πορείας αλλά παρασύνθετο από το «πρωτοπόρος», έπαψε να με ενοχλεί και έγινε το ίδιο αποδεκτό όσο και η αεροπορία.

  184. Yannis said

    182: 🙂
    Ανάλογα με το ποσό μου φαίνεται…
    Βουτάνια ή βουτένια (ανάλογα με το δέσιμο των συμβαλλομένων μερών) ή ακόμη και βουτήματα (για τα περιστασιακά γύρω από ένα καφέ).

  185. physicist said

    #184. — Άμα βάλεις και τα πολυμερή στο παιχνίδι, έχει ψωμί — πολυβουταδιένια κλπ. 😉

  186. 183,
    Μπράβο, αυτό λέω – η ενόχληση να μάθεις έναν ακόμα ιδιάζοντα ορθογραφικό κανόνα δεν είναι αναγκαστικά αξεπέραστη, ιδίως αν η ετυμολογική πορεία της λέξης, όπως πρωτοπόρος/πρωτοπορία, δεν αφήνει καμμιά απορία! 😉

  187. sarant said

    183-186: Καμιά απορία; Ούτε κυβερνητικός εκπρόσωπος δεν έχει πει τέτοιο understatement.
    Και η «οπισθοπορ*α» (δοκιμασία στις εξετάσεις οδηγών) πώς γράφεται; Η «προπορ*α», ω μηχανικοί και φυσικοί συνάδελφοι;

    Η λεξιλαγν*α; Η χαρτομαντ*α;

  188. Α, τώρα βάζεις πολύ δύσκολα!

  189. …για να μην πω για την ταλαιπωρία! 🙂

  190. Θα πρότεινα, μάλιστα, να γράψεις κάτι σαν «Για μια απορία», δεδομένου ότι «Για μια πορεία» το έχεις ήδη γράψει! 🙂

  191. physicist said

    #187. — Αχά, εδώ πρέπει ν’ αφησω την φαντασία μου να οργιάσει. Έχουμε και λέμε:

    Μιας και οπισθοπόροι άνθρωποι δεν υπάρχουν, θα έγραφα οπισθπορεία, το ίδιο με την προπορεία (προπόρος δεν υπάρχει, μόνο προπορευόμενος). Τη λεξιλαγνεία και τη χαρτομαντεία τις έμαθα με έψιλον γιώτα, μη μας μπρεδεύεις και μη βάζεις δύσκολα που είπε κι ο συνάδελφος. 🙂

  192. skol said

    Φαίνεται ότι η πλάκα με το θηλυκό ευρώ ξεκίνησε όντως στο Βήμα αλλά όχι απ’ τον Μαρωνίτη, απ’ τον … Βοκκάκιο.
    Η ευρώ, αφού γράφεται με ωμέγα, είναι θηλυκό. Αλλωστε όπως λέμε τη δραχμή – δραχμούλα, μπορεί να χρειαστεί να πούμε την ευρώ – ευρούλα.
    Το είδαν στην ΕΛΕΤΟ, τους άρεσε και το βάλαν στη ψηφοφορία (169)
    Τώρα κάποιος που θα θέλησε να δώσει κύρος στην πρόταση έκανε τον Βοκκάκιο Μαρωνίτη (αφού δεν μπορούσε να τον κάνει Μπαμπινιώτη μιας και η δικιά του πρόταση ήταν γνωστή 🙂 ).

  193. sarant said

    189-190: 🙂

    191: Παρόλο που δεν υπάρχει «χαρτομαντεύω», έτσι; Γιαυτό λέω ότι είναι παράλογο.

    192: Καλό έυρημα!

  194. physicist said

    #193(β). — Υπάρχει όμως η μαντεία, όχι; Κι έτσι χαρτομαντεία, φυλλομαντεία (υπάρχει ετούτο ή το φαντάστηκα;), αριθμομαντεία και τα σχετικά. Δεν βλέπω πού είναι το παράλογο, πιθανώς κάτι χάνω από το επιχείρημα.

  195. Αντώνιος Σ. said

    @192: ‘Τώρα κάποιος που θα θέλησε να δώσει κύρος στην πρόταση έκανε τον Βοκκάκιο Μαρωνίτη (αφού δεν μπορούσε να τον κάνει Μπαμπινιώτη μιας και η δικιά του πρόταση ήταν γνωστή 🙂 ).’

    Να απαντήσω ειρωνικά σε καφενειακή/διαδικτυακή κακεντρέχεια; Μπα. Δεν αξίζει.

    Επρόκειτο για πλήρες αιτιολογημένο άρθρο/επιστολή για θέμα που τότε ήταν επίκαιρο, όχι αφορισμός μιας γραμμής σε σατιρική στήλη. Θυμάμαι Μαρωνίτη, μπορεί να κάνω λάθος και το είπα εξαρχής. Βήμα 99,99%. Το άρθρο το έχω ψάξει κατ’ επανάληψη για το αρχείο μου, δεν το βρήκα. Τα άρθρα του Μαρωνίτη, αν ήταν αυτός, είναι στην ηλεκτρονική έκδοση του Βήματος από αυτά του 2009 και μετά άρα εκεί δεν θα βρισκόταν.

    Το άρθρο αυτό ωστόσο γράφτηκε οποτεδήποτε από το 1995 που υιοθετήθηκε η ονομασία έως την ημερομηνία που η Ακαδημία Αθηνών προέκρινε ‘το ευρώ’ (δεν βρίσκω πότε έγινε αυτό). Έχω πάντως την αίσθηση ότι το διάβασα προ 1999 (βάσει άσχετων πραγματικών περιστατικών που δεν αφορούν κανέναν). Ως το 1999 το Βήμα ήταν κυριακάτικο μόνον, άρα χοντρικά μιλώντας 52 χ 5 = 260 (λιγότερες, βασικά) εκδόσεις στις οποίες θα μπορούσε να αναζητηθεί από συνδρομητή που έχει πρόσβαση.

    Καλή συνέχεια.

  196. sarant said

    195: Κάποια μέρα που θα έχω πολύν-πολύν ελεύθερο χρόνο θα το ψάξω (αν και συνδρομητής δεν είμαι, έχω αρχείο).

  197. sarant said

    194: Συγνώμη, αλλά αν η χαρτομαντεία γράφεται με ΕΙ επειδή προέρχεται από το μαντεία, γιατί και η πατριδοκαπηλία να μη γράφεται με ΕΙ επειδή προέρχεται από την καπηλεία; Επειδή υπήρχε ο πατριδοκάπηλος; Και πρέπει για κάθε λέξη να κάνουμε ανάλυση DNA για να βρούμε αν προϋπήρχε ουσιαστικό; Και η «σουβλακολαγνεία», λέξη που μόλις έφτιαξα, από πού προέρχεται; Από τη λαγνεία και το σουβλάκι (άρα ΕΙ) ή από τον σουβλακολάγνο (λέξη που έφτιαξα ένα μιλισεκόντ νωρίτερα;)

    Και είναι διδάξιμη αυτή η παράνοια;

  198. skol said

    195: Αγαπητέ Αντώνιε συγνώμη αν σε πρόσβαλα. Το 192 γράφτηκε όντως με χαλαρή/καφενειακή διάθεση αλλά όχι με κακεντρέχεια. Εξάλλου δε εννοούσα αναγκαστικά ότι εσύ έκανες τον Βοκκάκιο Μαρωνίτη, θα μπορούσες να το έχεις ακούσει από κάποιον.

    Εξακολουθεί να μου φαίνεται απίθανο να έχει προτείνει ο Μαρωνίτης κάτι τέτοιο. Ακόμα όμως και αν έχω πέσει έξω στο γλωσσικό αισθητήριο του Μαρωνίτη κάποιος απο δω δεν θα το είχε θυμηθεί; Κάποιος απ’ τους αρθρογράφους του 162 δεν θα είχε αναφερθεί στην πρόταση Μαρωνίτη; Και ακόμα περισσότερο στην ΕΛΕΤΟ που την βρήκαν ενδιαφέρουσα και κάναν και ψηφοφορία δεν θα ήταν λογικό να αναφέρουν τον Μαρωνίτη και όχι τον Βοκκάκιο;

  199. physicist said

    #197. — Νίκο, εγώ νομίζω ότι είναι διδάξιμη με την έννοια ότι κοιτάξτε, υπάρχει ένας κανόνας σύμφωνα με τον οποίο μερικές λέξεις γράφονται έτσι και μερικές άλλες γράφονται αλλιώς. Να εδώ και μια λίστα από λέξεις της μιας (μικρότερης σε αριθμό) κατηγορίας που θα τις μάθετε απέξω ότι γράφονται με γιώτα. Τι να σου πω, ποτέ δεν μ’ έβαλε σε σκέψεις η λέξη «Αεροπορία», ακόμα κι όταν δεν ήξερα τον κανόνα.

    Για τις νεότερες που προτείνεις κι εφευρίσκεις (καθόλου παράλογα), θα μπορούσε να ισχύει ο κανόνας του έψιλον γιώτα αλλά όχι αναδρομικά. Δεν βλέπω το λόγο να ξεμάθω την αεροπορία και να την κάνω αεροπορεία, πολύ περισσότερο που σημαίνει κάτι πολύ πιο αφηρημένο από την πορεία στον αέρα — ενώ, π.χ., η σουβλακολαγνεία δεν είναι τίποτε άλλο από λαγνεία για τα σουβλάκια.

  200. Προσωπικά χρησιμοποιώ πολύ την λέξη «δίφραγκο» για να αναφερθώ στο νόμισμα των δύο ευρώ. Τα πρόλαβα τα παλιά δίφραγκα, έστω στο τέλος τους (είμαι 32 ετών). Όλοι γύρω μου κατανοούν απόλυτα τι εννοώ, αλλά γενικά δεν συναναστρέφομαι πολύ κόσμο κάτω των 25 οπότε δεν ξέρω πως ακούγεται σε αυτές τις ηλικίες ο όρος «δίφραγκο».

    Χρησιμοποιώ επίσης κατά κόρον τους όρους «τάλιρο», «δεκάρικο», «εικοσάρικο», «πενηντάρικο» και » κατοστάρικο» για να αναφερθώ στα χαρτονομίσματα. Τους όρους αυτούς χρησιμοποιεί και αρκετός κόσμος στον περίγυρό μου. Ο πατέρας μου (ηλικίας 62) χρησιμοποιεί επίσης κατά κόρον τους όρους «εικοσάρι» και «πενηντάρι».

  201. Μιχάλης Ρουμελιώτης said

    Οψίμως διάβασα τά σχόλια τών τελευταίων τριών ημερών. Παραξενεύομαι που συζητιέται τόσο πολύ η ιδέα τού θηλυκού γένους για τό νόμισμα με κατάληξη σε -ω. Όσο κι αν εμένα καθόλου δεν μέ χαλάνε τά «τής Σαπφούς», «τής Μυρτούς», μα και «τής Γωγούς» ακόμα, μού φαίνεται προφανές ότι «η ευρώ», «τής ευρούς» είναι μια λύση φιλολογική (και με τήν καλή έννοια), που δεν είχε, ούτε και έχει πιθανότητες επιτυχίας. Εξαιρετική αντιθέτως (και φιλολογική) είναι η λύση τής ευρωδραχμής και τού eurofranc, που πάντοτε μού άρεσε περισσότερο απ’ όλες, και που σήμερα είδα ότι τήν είχε προτείνει από παλιά ο Κακριδής. Σήμερα όμως, στή γλώσσα μας, μού φαίνεται ότι μόνο «τό ευρό» («τά ευρά») είναι ρεαλιστική, χωρίς προβλήματα, επιλογή, και μέ παραξενεύει που δεν βλέπω στά εδώ σχόλια να αρέσει σε πολλούς.

  202. Basileios said

    Στη Λέσβο λένε το αμιμητο: το ευρώ, τα ευρέλια
    Εμεις στην Πελοπόνησο λεμε έβγαλα 200 ευρώπουλα και του τα δωσα

  203. sarant said

    202: Δεν είναι παράλογο, αφού λέμε επίσης «τα ευρουδάκια» (ή ευρουλάκια).

  204. 197,
    Πράγματι, το ρητορικό ερώτημα στο τέλος έχει μάλλον προφανή απάντηση.
    Βέβαια, το θέμα είναι παραπέρα απ´ ό,τι είχα υπόψη μου, δηλαδή την κατάληξη -εία ή -ία όταν το αντίστοιχο ρήμα λήγει σε -εύω ή όχι. Αυτό που είχα καταλάβει ήταν πως, ξερωγώ, απορία/πρωτοπορία γράφονται με ι επειδή, λέει, τα αντίστοιχα ρήματα είναι -πορώ αντί για -πορεύομαι. Δεν είναι παράλογο, αλλά αν μπορούσα να αποφύγω έναν κανόνα παραπάνω, θα το έκανα.
    Επευκαιρία, «εμπορία» από το «εμπορεύομαι» δεν είναι;

  205. sarant said

    204: Εμπορία από τον έμπορο και όχι από το εμπορεύομαι, αλλά (κατά Μπαμπι) ομηρεία διότι από το σπανιότατο ομηρεύω και όχι από τον πασίγνωστο όμηρο. Είπαμε, παράνοια.

  206. spiral architect said

    Υποδεχθείτε με τις δέουσες χειρονομίες το νέο δεκάευρο! 😛

  207. spyroszer said

    Και συνοδεία από το συνοδεύω αλλά κατά Μπαμπ. συνοδία από το σύνοδος.

  208. Πέπε said

    Ρε παιδιά, τι συζητάμε τώρα; Ο κανόνας που λέει πότε -ία και πότε -εία δεν είναι παρανοϊκός (που γράφει ο Νίκος και στο σημερινό, https://sarantakos.wordpress.com/2014/01/13/language-myths/), είναι πάρα πολύ απλός στις συνηθέστερες περιπτώσεις όπου εφαρμόζεται. Το ότι συγκεκριμένες λέξεις είναι όντως περίπλοκο να βρεις πώς γράφονται είναι γεγονός, αλλά αυτό δε σημαίνει παρά ότι η ορθογραφία δεν είναι πάντα εύκολη υπόθεση. Θα θέλαμε να είναι όλα εύκολα; Ε ναι, θα θέλαμε, αλλά δεν είναι, τι να γίνει.

    Η πρόταση να γράφονται τα σύνθετα όπως και τα απλά προσκρούει στο ότι μερικές λέξεις δεν είναι ούτε σύνθετες ούτε απλές, αλλά παρασύνθετες. Και θα μου πεις: τι χρωστάω εγώ να ξέρω αν η εμπορία βγαίνει από τον έμπορο ή από το εμπορεύομαι; Σε λίγες και σπάνιες περιπτώσεις ευσταθεί αυτό το επιχείρημα. Στις περισσότερες ο μέσος χρήστης ξέρει ούτως ή άλλως πώς γράφεται η λέξη. Διαισθητικά πιστεύω πως πολύ περισσότεροι είναι όσοι γράφουν σωστά τις περισσότερες από αυτές τις λέξεις παρά όσοι ξέρουν τον κανόνα (πόσο μάλλον όσοι ξέρουν τον απίθανο ομηρικό τύπο του Μπάμπη).

    Για το ερώτημα αν αυτό είναι διδάξιμο (#197) η απάντηση είναι απλή και πρακτική: άνθρωποι που γράφουν πολύ και διαβάζουν πολύ μαθαίνουν οτιδήποτε που να αφορά την ορθογραφία, όχι από διδασκαλία αλλά από συνήθεια. Άνθρωποι που δε γράφουν και δε διαβάζουν δε μαθαίνουν ούτε τα ρήματα σε ίζω. Άλλωστε, διδάξιμο-ξεδιδάξιμο, δε διδάσκεται (πού να διδαχτεί; στο Δημοτικό που τα παιδιά τρέχουν να μάθουν τις βάσεις σε χίλια δυο αντικείμενα, ή στο Γυμνάσιο και το Λύκειο που υπάρχουν άλλες προτεραιότητες; ), οπότε τι να συζητάμε αν θα μπορούσε να;

    @207: Κατά Πέπε και συνωδία (αν μιλάμε για μουσική).

    Πλάκα κάνω.

  209. Πέπε said

    (208: Πλάκα κάνω στην τελευταία γραμμή. Στα υπόλοιπα σοβαρολογώ.)

  210. Μόλις σήμερα μου το στείλανε: Όλα(; ) τα ελληνικά χαρτονομίσματα (καλά, κάποια είναι και διπλά, αλλά δεν έχει σημασία).

  211. Nio said

    Οι Έλληνες χωρίς να χρειαστεί να σκεφτούν έγραψαν και είπαν:

    μου έδωσε δέκα ευρώ
    μου λείπουν δέκα ευρώ
    παντελόνι των δέκα ευρώ
    παντελόνι αξίας δέκα ευρώ
    δέκα ευρώ παντελόνι!

    σαν να έκαναν πιο σύντομα τα:

    μου έδωσε δέκα ευρω(παϊκά νομίσματα)
    μου λείπουν δέκα ευρω(παϊκά νομίσματα)
    παντελόνι των δέκα ευρω(παϊκών νομισμάτων)
    παντελόνι αξίας δέκα ευρω(παϊκών νομισμάτων)
    δέκα ευρω(παϊκά νομίσματα) παντελόνι!

    και σαν να έβαλαν τον τόνο όσο πιο πίσω γινόταν στη δισύλλαβη λέξη που απέμεινε.

    Όπως είπαν και έγραψαν:

    πεντάευρο, από τα πέντε ευρώ

    γιατί το -ο στο πεντάευρο δεν έχει καμιά σχέση με την κατάληξη της λέξης ευρώ, ούτε με το αν κλίνεται η λέξη ευρώ, όπως και στα ακόλουθα το -ο δεν έχει καμιά σχέση με τις αντίστοιχες καταλήξεις:

    δικάταρτο, από τα δυο κατάρτια
    πολυάσχολο, από τις πολλές ασχολίες

    Και αν ο Έλληνας σχημάτιζε πολλές λέξεις από άκλιτα, το ότι είναι άκλιτα θα του ήταν αδιάφορο, πχ αν χρειαζόταν κάποτε τη λέξη δίταμπλο για κάτι που έχει δύο ταμπλώ, το δίταμπλο δε θα ήταν άκλιτο.

    Δε τους ξένισε τους Έλληνες το :

    ω στο άκλιτο ευρώ

    γιατί έγραφαν και:

    ρεσώ, ταμπλώ, κλπ μέχρι να τους διορθώσουν οι ρυθμιστές της κακιάς ώρας, και επιπλέον γιατί η ελληνική λέξη έχει ωμέγα και τους αρέσει η ορθογραφία της γλώσσας τους.

  212. 20, …Röntgenstraße…

    Ή και Χstraße, για να είναι ο δρόμος με το συντομότερο επώνυμο!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: