Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Αναπληροφόρηση στα Λόγια του αέρα

Posted by sarant στο 11 Ιανουαρίου, 2014


Σήμερα είναι Σάββατο και κανονικά το ιστολόγιο σερβίρει μεζεδάκια, αλλά σήμερα δεν είναι ένα κανονικό Σάββατο ή μάλλον η προηγούμενη βδομάδα δεν ήταν κανονική, είχα πάρα πολλά τρεχάματα και δεν προλάβαινα να… μαγειρέψω, παρόλο που τα υλικά τα έχω μαζέψει. Έτσι, τα μεζεδάκια της εβδομάδας θα δημοσιευτούν κατ’ εξαίρεση αύριο Κυριακή, ενώ για σήμερα έβαλα ένα άρθρο που δεν το έγραψα εγώ -γιατί εγώ, όπως είπα, έτρεχα χτες ολημέρα.

Το σημερινό άρθρο δεν το έγραψα εγώ, διότι είναι άρθρο «αναπληροφόρησης». Με τον όρο “αναπληροφόρηση” εννοώ αυτό που λέμε ελληνικά feedback, αλλά με τη μεταφορική του σημασία, όχι την κυριολεκτική (οπότε λέγεται ανατροφοδότηση) ή την οιονεί κυριολεκτική (οπότε λέγεται ανάδραση) στις θετικές επιστήμες. Εδώ μιλάμε για το φίντμπακ με τη σημασία “γνώμες, παρατηρήσεις, σχόλια”, αλλά επειδή οι λέξεις αυτές είναι πολύ γενικές νομίζω ότι δεν ταιριάζουν και προσωπικά προτιμώ την αναπληροφόρηση, έστω κι αν η λέξη δεν νομίζω να έχει λεξικογραφηθεί. (Το θέμα έχει φυσικά συζητηθεί στη Λεξιλογία). Θα παρουσιάσω λοιπόν την αναπληροφόρηση που έχω πάρει από έναν εκλεκτό φίλο του ιστολογίου, ο οποίος έκανε τον κόπο να διαβάσει το βιβλίο μου Λόγια του αέρα με χαρτί και μολύβι και να μου γράψει όσα συνειρμικά του έρχονταν στο νου καθώς διάβαζε τα λήμματα του βιβλίου. Αφενός με τιμά που αφιέρωσε τόση προσοχή στο βιβλίο μου, αφετέρου βρίσκω ότι έχουν αξία τα σχόλιά του και γι’ αυτό τα παραθέτω πιο κάτω. Ο ίδιος φίλος είχε παλιότερα σχολιάσει με παρόμοιο τρόπο δυο προηγούμενα βιβλία μου, τις Λέξεις που χάνονται (τα σχόλιά του τα είχα δημοσιεύσει εδώ) και τις Οπωροφόρες λέξεις (αντίστοιχο άρθρο εδώ).

Τα Λόγια του αέρα είναι το τελευταίο μου βιβλίο, κυκλοφόρησαν στα τέλη του Νοέμβρη (εδώ έχω μια ειδική σελίδα) και εκτός απροόπτου θα παρουσιαστούν στις 26 Φεβρουαρίου σε εκδήλωση (που ακόμα δεν έχει οριστικοποιηθεί εντελώς).

Αλλά πολλά είπα εγώ, δίνω τη σκυτάλη στον φίλο Άρη. Δικά μου σχόλια, αν βάλω, θα είναι μέσα σε αγκύλες με πλάγια.

Γράφει ο Άρης: Συμπτωματικά, «Έπεα πτερόεντα» είναι ο τίτλος που επέλεξα για την στήλη που κρατώ από χρόνια σε μηνιαία τοπική εφημερίδα, πράγμα που προδίδει και την δική συμπάθεια στην…αερολογία. Ευτύχισα να ζήσω παιδικά χρόνια σε μια εποχή που ο κόσμος χρησιμοποιούσε περισσότερο από σήμερα (τουλάχιστον αυτή είναι η εντύπωσή μου) τις παγιωμένες εκφράσεις. Έτσι μου δόθηκε η ευκαιρία να αποθησαυρίσω εξ απαλών ονύχων τοn πλούτο που κρύβουν και που νοστιμίζουν την γλώσσα μας, κάνοντάς την πιο ευέλικτη και πιο λαγαρή.

Οι παγιωμένες εκφράσεις υποθέτω πως κάνουν τη ζωή δύσκολη σε όσους αλλοδαπούς αποπειρώνται να μάθουν την γλώσσα μας. Σχετικό είναι το ανέκδοτο που έλεγε ο πατέρας μου: Ένας Εγγλέζος, περήφανος για την ελληνομάθειά του, που απόκτησε με κόπο και πολύχρονη μελέτη, φθάνει στο λιμάνι του Πειραιά και ρωτά ένα λιμενικό, σε άψογα Ελληνικά, αν έφυγε το πλοίο για την Αίγινα. «Φσσστ, τώωωωωρα!» απαντά εκείνος και αφήνει κάγκελο τον Εγγλέζο που δεν κατάλαβε την απάντηση. Κάνει την ίδια ερώτηση σε ένα περαστικό, που του απαντά: «Κααααλά είσαι!». Απελπισμένος ρωτά ένα τρίτο και τον ακούει εμβρόντητος να του λέει «Καλά κρασιά!». Τότε ο δυστυχής Εγγλέζος κατάλαβε πως τσάμπα μελετούσε τόσα χρόνια αυτή την αναθεματισμένη γλώσσα…

Στέκομαι για μια στιγμή στον τίτλο. Εκφράσεις με «λόγια του…» υπάρχουν κι άλλες. «Λόγια του κόσμου» που περιλαμβάνεται στο βιβλίο σου. Όταν την διάβασα άρχισα να τραγουδώ από μέσα μου το «Λόγια του κόσμου μην ακούς το τι σου λένε / κοίτα τα μάτια μου που μέρα νύχτα κλαίνε». Το τραγουδούσε η μητέρα μου όταν έκανε τις δουλειές του σπιτιού (ναι, εκείνη την εποχή, δεκαετία του ’50, παρά την φτώχεια, οι νοικοκυρές τραγουδούσαν, αργότερα βουβάθηκαν). Υπάρχουν ακόμη τα «Λόγια της πλώρης» του Καρκαβίτσα  και το χυδαίο «λόγια του κ…..».

Η ταξινόμηση των παγιωμένων  εκφράσεων στο βιβλίο με την λημματοθετική μέθοδο ήταν πολύ χρήσιμη. Θα προτιμούσα όμως η λέξη μέσα στη φράση που δίνει το αρχικό της γράμμα στην ταξινόμηση να είχε επισημανθεί είτε με υπογράμμιση είτε με παχιά στοιχεία. Αναγκάστηκα να το κάνω εγώ με ένα μαρκαδόρο για την διευκόλυνσή μου.

Διαβάζοντας το βιβλίο θαύμασα την υπομονή σου να καταγράψεις με μεθοδικότητα τις παγιωμένες εκφράσεις δίνοντας την προέλευσή και την εξήγησή τους με  εύστοχα παραδείγματα. Αρκετά συχνά, μου έρχονταν στο νου οι στίχοι από κάποιο τραγούδι που περιείχε την συγκεκριμένη έκφραση:

Πού ακούστηκε; ...ο Άλκης να  πεθαίνει, του Σαββόπουλου (Η θανάσιμη μοναξιά του Αλέξη Ασλάνη)

Τον έκαναν του αλατιού με τις χειρομπομπίδες (Το γελαστό παιδί)

(νομίζει πως) αυτός είναι κι άλλος δεν είναι «εγώ είμαι εγώ κι άλλη δεν είναι» (Εγώ είμαι εγώ, Μούτσης, Μοσχολιού)

πήρε ψηλά τον αμανέ «δεν το περίμενα από σένανε ποτέ / θάπαιρνες τόσο ψηλά τον αμανέ» (Παραγνωριστήκαμε, Π. Καλίδης)

Χτίζει στην άμμο: είναι κακό στην άμμο να χτίζεις παλάτια, ο βοριάς θα τα κάνει συντρίμμια, κομμάτια.

Όπου φυσάει ο άνεμος… πάω, είμαι καλάμι γέρνω δεν σπάω (Τουρνάς)

αυτά τα ακούω βερεσέ (Ο πασατέμπος, Μ. Χιώτη, αναφέρεται ως παράδειγμα στο βιβλίο)

Θα σου τις βρέξω / το πάει φιρί φιρί και τα δύο στο στίχο «φιρί φιρί το πας και θα σου τις βρέξω»  (Χατζιδάκις, Σακελάριος)

Βρήκα τον διάβολό μου Αρχές δεκαετίας του  ’60, θέατρο Χρυσοστομίδη, στο Κερατσίνι, επιθεώρηση, ανάμεσα στους ηθοποιούς η οικογένεια Ζανίνο, με πρωτοεμφανιζόμενη την σχεδόν παιδούλα τότε Σόφη Ζανίνου, που τραγουδούσε με μπρίο «…και μην ξανοίγεσαι στο λέω για καλό σου, γιατί θα βρεις τον διάβολό σου» (μόνο αυτό τον στίχο θυμάμαι). Να είσαι πάντα καλά, Σόφη.

Έβαλε ο διάβολος την ουρά του «έβαλε ο διαβολάκος την ουρά του πάλι / και σου πήρε τα μυαλά σου μέσα απ’ το κεφάλι» (Παναγιώτης Μιχαλόπουλος) http://www.youtube.com/watch?v=B64was8IuxI

Τι τα θες τι τα γυρεύεις «…δεν μ’ αγαπάς» (Μυρογιάννης)

Πήγε στα θυμαράκια Ο Αριστοφάνης που  γύρισε από τα θυμαράκια (Σαββόπουλος)

Σαν την καλαμιά στον κάμπο «Κι έμεινε η μάνα μοναχή σαν καλαμιά στον κάμπο» (Το τραγούδι του νεκρού αδελφού)

Είναι να σου φεύγει το καφάσι   «Παναγιά μου ένα παιδί, να σου φύγει το καφάσι» (το σουξέ της Σαπουντζάκη)

(Ψάχνω, γυρεύω, ζητώ) με το κερί «αγάπες τώρα θα ζητάς με το κερί» (Ο κόσμος άλλαξε, Ν. Γούναρης)

Κλάφ’ τα Χαράλαμπε (τίτλος τραγουδιού Γ. Εμμανουηλίδη)

Έφτασε ο κόμπος στο χτένι «…τώρα θα βλεπόμαστε σαν  ξένοι» (Αφού το θες, Μ. Χιώτης)

λόγια του κόσμου «…μην ακούς το τι σου λένε, κοίτα τα μάτια μου που μέρα νύχτα κλαίνε»

Δίκοπο μαχαίρι «αγάπη  που ‘γινες…» (Χατζιδάκης)

Ο μήνας έχει εννιά «…και ο μήνας έχει εννιά» (Μια ζωή την έχουμε, Μ. Σουγιούλ)

στις 32 του μηνός «άντε και αντίο, θα σε δω στο πλοίο στις 32 του μηνός» (Στις 32 του μηνός, Καρβέλας, Βοσκόπουλος)

δεν πιάνω μπάζα / χαρτωσιά μπροστά του «...δεν πιάνουν χαρτωσιά οι άντρες όλοι» (Ρικο-ρίκοκο, Τ. Μωράκης) 

Έβγαλα την μπέμπελη «…γουστάρω νύχτα δροσερή και ρέμπελη« (Ο τραμπαρίφας, Μ. Σουγιούλ)

ας όψεται ο… «ας όψονται οι αίτιοι που είμαι φυλακή» (Ας όψονται οι αίτιοι, Καζαντζίδης)

και «Ξεγράψετε απ’ την ζωή / έναν εγκληματία / κι ας όψεται ο αίτιος / γι’ αυτή την αμαρτία» (Κελί μου κατασκότεινο, Καζαντζίδης)

Ας πάει και το παλιάμπελο «…δεν νοιάζομαι σταλιά / τον κόσμο στα παπούτσια μου τον γράφω τα παλιά» (Ας πάει και το παλιάμπελο, Γ. Μουζάκης, Ρ. Βλαχοπούλου)

Στην πένα / στο καντίνι «…να ζήσει κι ο λεβέντης / ο λεβέντης που  σε ντύνει» (Απόψε κάνεις μπαμ, Τσιτσάνης)

Τα έκανε σαλάτα «μανάρι μου, τα κάναμε σαλάτα» (Σερενάτα, Λ. Παπαδόπουλος, Αρλέτα)

Παίρνω σβάρνα «Θα πάρω σβάρνα μια βραδιά όλες τις συνοικίες (Πού ‘σαι Θανάση, Ζαμπέτας)

Τότε που δέναν τα σκυλιά με τα λουκάνικα «…και που σέρναν  τα σκυλιά με τα λουκάνικα» (Όμορφή μου Αθήνα Γούναρης, Μαρουδας)

λέει τα σύκα σύκα και την σκάφη σκάφη «Έτσι να λέμε πια τα σύκασύκα και τη σκάφη-σκάφη» (Μαυρισμένο τσουκάλι, Ρίτσου, Λεοντή)

Του μπήκαν  ψύλλοι στ’ αυτιά «Ψύλλοι στ’ αυτιά μου μπήκανε / πως κάποιος άλλος ήτανε» (Ψύλλοι στ’ αυτιά μου, Κ. Βίρβος, Βοσκόπουλος)

Όμως και ο ελληνικός κινηματογράφος, έχει δανειστεί παγιωμένες εκφράσεις, ιδιαίτερα για τις κωμωδίες του:

ούτε γάτα ούτε ζημιά (Τίτλος ταινίας  με Λογοθετίδη)

βουλωμένο γράμμα διαβάζει (ατάκα Δ. Παπαγιαννόπουλου)

δουλειές του ποδαριού (τίτλος ταινίας με Βέγγο, Μανέλλη)

δουλειές με φούντες (Τίτλος ταινίας του 1959 του Σταυρίδη, Γκιωνάκη)

ο καβγάς ήταν για το πάπλωμα (ατάκα του Νίνου Ηλιόπουλου στην ταινία Ζητείται ψεύτης, στην συγκέντρωση των εφαπλωματοποιών)

έγινε της κακομοίρας («Της κακομοίρας» τίτλος ταινίας με τον Κ. Χατζηχρήστο-Ζήκο)

να … να μάλαμα («Να πεθερός, να μάλαμα», τίτλος ταινίας 1959 με Ηλιόπουλο, Αναλυτή, Διαμαντόπουλο)

ύπαγε οπίσω μου Σατανά (Πίσω μου σ’ ‘έχω σατανά» τίτλος ταινίας με τον Κωνσταντάρα)

δύο πόδια σε ένα παπούτσι (Τίτλος ταινίας 1969 με Νόρα Βαλσάμη, Λάκη Κομνηνό

γίναμε Σόδομα και Γόμορρα (πασίγνωστη ατάκα της Σαπφώς Νοταρά)

τα έχει τετρακόσια («O τρελός τα έχει 400» τίτλος ταινίας με τον Λ. Κωνσταντάρα)

τύφλα να ΄χει ο τάδε μπροστά στον δείνα («Τύφλα να ‘χει ο Μάρλον Μπράντο» τίτλος ταινίας με τον Βέγγο)

παρουσιάστηκε σαν φάντης μπαστούνι (Καπετάν φάντης μπαστούνι» τίτλος ταινίας του 1968 με τον  Λ/ Κωνσταντάρα.

«τι ψυχή θα παραδώσεις» έχει χρησιμοποιηθεί σχεδόν αυτούσια στο τίτλο του επιτυχημένου σίριαλ του 2000 «Τι ψυχή θα παραδώσεις, μωρή» που κόπηκε ξαφνικά και άδοξα.

Η ελληνική λογοτεχνία από την οποία έχεις αντλήσει τα περισσότερα παραδείγματα σου, βρίθει φυσικά από παγιωμένες εκφράσεις.

Μολονότι, όπως δηλώνεις στον πρόλογο, απέφυγες να συμπεριλάβεις εκφράσεις που γεννήθηκαν στις δυο-τρεις τελευταίες δεκαετίες, παρατήρησα μερικές που έχω την εντύπωση πως είναι σχετικά πρόσφατες: είναι από άλλο ανέκδοτο, είναι στα γονίδιά του, με καμιά κυβέρνηση, μού άναψαν τα λαμπάκια, μπρίκια κολλάμε; (ενίοτε συμπληρώνεται με το «ή τζιτζίκια νταντεύουμε;), στο πιτς φιτίλι, πουλάει φύκια για μεταξωτές κορδέλες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν οι παγιωμένες εκφράσεις που σχηματίζουν ομάδες καθώς περιέχουν μια κοινή λέξη-κλειδί. Πιστεύω όμως πως, σε κάποιες ομάδες, θα μπορούσαν να είχαν προστεθεί κι άλλες, όπως:

Αίμα: Υπάρχουν οκτώ εκφράσεις με άξονα αυτή την λέξη (είναι μέσα στο αίμα του, βάζω κάποιον στα αίματα κλπ) όμως λείπει η κλασική «είσαι αίμα μου» δηλαδή είσαι συγγενής μου.

Άλλος: Μέσα στην ομάδα υπάρχει η «(νομίζει πως) αυτός είναι κι άλλος δεν είναι» ενώ λείπει η «Άλλος κανείς δεν έκανε μόνο η Μαριώ τον Γιάννη» με το ίδιο νόημα (εκτός κι αν την θεωρήσουμε παροιμία αλλά και πάλι θα μπορούσε να γίνει αναφορά σε αυτήν). [Ναι, είναι παροιμία και συνήθως λέγεται Άλλη καμιά δεν γέννησε… ή Άλλη δεν έκαμε παιδί….]

Αυγά: Ανάμεσα στις πέντε σχετικές εκφράσεις δεν είδα την κλασική περί της βαφής των αυγών όπως και την «πάρ’ τ’ αυγό και κούρευτο» (επί ματαιοπονίας).

Βίδα: παραλλαγή στο «του έστριψε η βίδα» (τρελάθηκε) είναι και η ηπιότερη «του λασκάρισε κάποια βίδα» (χάζεψε). Μιλώντας για στριμμένες βίδες, έρχεται στο νου «Το στρίψιμο της βίδας» του Χένρυ Τζέημς, και η ομώνυμη όπερα του Benjamin Britten, όπως και η τελευταία στροφή από την Διαθήκη του Σουρή «Τέλος, το κεφάλι το ποιητικὸ / στους κρανιοσκόπους μποναμάς ας μένει, / να το ψάχνουν μέσα κι’ έξω με φακό, / για να βρουν ποιά βίδα είναι χαλασμένη».

Γάτα: Εκτός από τα τέσσερα υπάρχοντα λήμματα περίμενα να δω και το «θα βάλω την γάτα μου να κλαίει» (δηλαδή σκασίλα μου, σκορδοκαΐλα μου, σκοτίστηκα, αδιαφορώ), που ενέπνευσε και τον Μποστ να κάνει το σκίτσο με τον νέο και  δίπλα του μια γάτα ανεβασμένη σε μια καρέκλα με λεζάντα «Ο νέος που έβαλε την γάτα του να κλαίει» με την δική του  (αν)ορθογραφία, βέβαια. Συνειρμικά, μου έρχεται στο νου και η «ξυλογάτα» ή «ξυλόγατα» (ποντικοπαγίδα) του Λασκαράτου.

Γόνατο:  Υπάρχει η έκφραση «κάνω κάτι στο γόνατο» όμως λείπει η απειλή «θα σε σφάξω στο γόνατο«, τόσο παραστατική που ανατρίχιασα όταν την πρωτάκουσα.

Γύφτικα: Υπάρχει το «κάτι τρέχει…» αλλά λείπουν οι «είδε ο γύφτος τη γενιά του…», «καμαρώνει σαν γύφτικο σκερπάνι» ενώ δικαίως παραλείπεται, ως νεολογισμός, το «μάθαν ότι …όμαστε και πλάκωσαν κι οι γύφτοι». [

Δικηγόρος: Ο «δικηγόρος του διαβόλου» γιατί δεν είναι εδώ; [Γιατί το βιβλίο έχει 1001 εκφράσεις 🙂 ]

Καπέλο:  Το «παίρνω το καπέλο μου (ή το καπελάκι μου)  και φεύγω» δεν το είδα, κι ας είναι και ατάκα του  Γιώργου Κωνσταντίνου προς την «κυρία Ελένη» (Μ. Κοντού) στην γνωστή κωμωδία. Το «γούστο μου και καπέλο μου» ορθώς παραλείπεται ως νεολογισμός.

Καράβι:  Έψαξα μάταια να βρω την απειλή «βρες καράβι να φύγεις» (δηλαδή, τρέξε να κρυφτείς για να γλυτώσεις» όπως και το διάσημο καράβι που σέρνεται…

Κεφάλι: Ανάμεσα στα δώδεκα κεφάλια χάθηκε το «έκανα κεφάλι» (ψιλομέθυσα, μαστούρωσα).

Κουβέντα: Υπάρχει το «μια κουβέντα είναι» αλλά λείπει το «κουβέντα να γίνεται» (να κρατάμε την συζήτηση ζωντανή, να μιλάμε για να περνά η ώρα).

Λαχείο: Υπάρχει το «μου ήλθε λαχείο» (μου ήλθε λουκούμι) αλλά λείπει το «την έκανε λαχείο» (τρελάθηκε).

Λογαριασμός: Υπάρχει το σχετικό με τον ξενοδόχο (ή μάλλον χωρίς αυτόν) αλλά λείπει το «το έφερα σε λογαριασμό» (το συμμάζεψα, το διόρθωσα, το έκανα να λειτουργεί ικανοποιητικά).

Μάπα, καρπούζι:  Ενώ υπάρχει λήμμα για το καθένα από αυτά («έσκασε σαν καρπούζι» και «τρώω κάποιον στην μάπα») λείπει ο συνδυασμός τους «Μάπα το καρπούζι» όπου εδώ η μάπα δεν είναι το πρόσωπο, το κεφάλι όπως προηγουμένως αλλά το λάχανο, κυριολεκτικά «το καρπούζι είναι άνοστο σαν λάχανο» και μεταφορικά διάψευση ελπίδων, «άνθρακες ο θησαυρός».

Μέσα: Υπάρχει το «είναι στα μέσα και στα έξω», λείπει το «είσαι μέσα» (σωστά μαντεύεις, υποθέτεις, είσαι σίγουρος) εξ ού και το σλόγκαν «Γερμανός και είσαι μέσα».  Ερωτηματικώς «είσαι μέσα;» αλλάζει σημασία: συμμετέχεις;

Μυαλά: Από την ομάδα των οκτώ μυαλών λείπει το «του πήρε τα μυαλά» (τον ξελόγιασε, ή τον ζάλισε με θόρυβο ή φλυαρία).

Όνομα: Από την ομάδα των τεσσάρων, λείπει το «με τ’ όνομα» (ύστερα από όνομα: ο ονομαστός, ο διάσημος, ) π.χ. «Ο Τάδε Ταδόπουλος, με τ’ όνομα».

Πάνω:  Η έκφραση «το πήρε επάνω του» (περηφανεύτηκε) έχει ένα ακόμη νόημα: ανέλαβε την πρωτοβουλία, την ευθύνη (π.χ. «άστο πάνω μου, θα το τακτοποιήσω εγώ»).

Περικεφαλαία: Το «βλάκας με περικεφαλαία» εκτός από τα αναφερόμενα παρόμοια με λοφίο, με πατέντα, υπάρχει και το «ένας βλάκας και μισός» που έγινε και τίτλος κινηματογραφικής κωμωδίας με τον αξέχαστο Χρήστο Ευθυμίου.

Πλάτη: Εκτός από το αναφερόμενο «του κάνω πλάτες» (υποβοηθώ σε ενέργεια επιλήψιμη) υπάρχει και το «Βάζω πλάτη» ιδιαίτερα με την μορφή επίκλησης «βάλτε πλάτη» (υποβοηθώ σε ενέργεια νόμιμη), φράση που χρησιμοποίησε και ο πρωθυπουργός τις προάλλες, όπως και τα «μου γύρισε την πλάτη» και «με την πλάτη στον τοίχο».  

Ρίγανη, ρύζι: Παρόμοια με τα υπάρχοντα «βάλ’ του ρίγανη» και «βράζε ρύζι» υπάρχουν και τα «χέσε μέσα» και «άστα να πάνε«.

Τουλούμι: Υπάρχει το «βρέχει με το τουλούμι» αλλά όχι το «θα σε κάνω τουλούμι (ή θα σε τουλουμιάσω) στο ξύλο»

Χείλη: Εκτός από το υπάρχον «κρέμομαι από τα χείλη του» έχουμε και το «στα χείλη μου το ‘χω» (είμαι έτοιμος να το πω αλλά δεν θυμάμαι την λέξη).

Χέρι: Από την πλούσια συλλογή των δώδεκα λημμάτων λείπει το «δίνω ένα χεράκι» (βοηθώ κάποιον να κάνει κάτι).

Ιδού και μερικές σκόρπιες παρατηρήσεις:

Άμπακος» Το παράδειγμα από το «ο Χριστός ξανασταυρώνεται» του Καζαντζάκη που χρησιμοποίησες (Τι ήρθες να κάνεις μωρέ, αρχοντογούρουνο, και συ στον κόσμο;  Έφαγες τον περίδρομο, ήπιες τον άμπακα…) με πήγε πίσω στη δεκαετία του ’70, όταν προβαλλόταν στην ασπρόμαυρη, τότε, τηλεόραση, το ομώνυμο σήριαλ. Στον ρόλο του «αρχοντογούρουνου»  ο Ανδρέας Φιλιππίδης. Για πολλά χρόνια μετά, όταν αναφερόμασταν με την παρέα, σε αυτόν τον καλό ηθοποιό, τον αποκαλούσαμε, καλοπροαίρετα, «αρχοντογούρουνο». Κάπως έτσι βγαίνουν τα παρατσούκλια…

(στο) άρπα κόλλα:  Υπάρχει και το επίθετο «αρπακολλατζής» και το επίρρημα «αρπακολλατζήδικα».

Βρέξει-χιονίσει: Το όνειρο της μάνας μου, όταν ήμουν στο δημοτικό, ήταν να γίνω δάσκαλος: «Βρε, παιδάκι μου, θα έχεις τον μισθό σου, βρέξει-χιονίσει» έλεγε…

Έγινε μπαρούτι: Παλιά το συμπληρώναμε «…δημητσανίτικο». Στο μουσείο νερού, στη Δημητσάνα, δείχνουν πως το έφτιαχναν.

Με το έτσι θέλω: Παλιά το έλεγαν και «με το άστε ντούε», παρμένο από τα αρβανίτικα.

Τον έκανε κουρέλι / σκουπίδι: Και στην πιο σύγχρονη μορφή του: «τον  έκανε ρόμπα».

δεν είναι παίξε γέλασε: Το «εδώ είναι μπαλκάνια» που προτάσσεται στον στίχο του Εγγονόπουλου, με την δημοσιότητα που πήρε όταν ενσωματώθηκε στο τραγούδι του Σαββόπουλου, αυτονομήθηκε και έγινε παγιωμένη έκφραση.

και του πουλιού το γάλα: Είναι, βέβαια, και το παλιό διαφημιστικό μότο του ΑΒ Βασιλόπουλου.

πουλί-πουλάει: τα σχετικά λήμματα μου θύμισαν  το ανέκδοτο για την λαρσινή προφορά «-Πλεις πλι; -Δεν πλω πλι, πλω πλο» (-Πουλείς πουλί; -Δεν πουλώ πουλί, πουλώ πηλό»). Με την ευκαιρία, ο Κοκκινοπλός (Κόκκινος πηλός), ο οποίος έτσι ακριβώς γράφεται και στις σχετικές οδικές πινακίδες, είναι ένα όμορφο χωριό κοντά στην Κατερίνη με ζεστούς, φιλόξενους κατοίκους. [Εγώ το ξέρω για μυτιληνιό ανέκδοτο]

δεν ταιριάζουν τα χνότα τους: Οι αγγλοαμερικάνοι τα λένε «chemicals»

 Κλείνοντας θέλω να προσθέσω ότι διαβάζοντας το υπέροχο βιβλίο σου και σχολιάζοντάς το (το δεύτερο δεν το ήθελα, μου έβγαινε μόνο του) πέρασα πολλές ευχάριστες ώρες. ‘Έμεινα μόνο με τη γλύκα γιατί οι χίλιες και μια εκφράσεις που περιέχει (ρομαντική αναφορά στην Χαλιμά;) δεν είναι παρά ένα κλάσμα του συνόλου που χρησιμοποιούμε στη γλώσσα μας, αφού, όπως λες στον πρόλογο, διαθέτεις ένα λημματολόγιο 11.000 τέτοιων εκφράσεων. Ελπίζω πως στο όχι μακρινό μέλλον (για να προλάβω να το δω κι εγώ)  θα παρουσιάσεις και τις υπόλοιπες. Κι αν αυτό δεν είναι δυνατόν να γίνει σε έντυπη μορφή, υπάρχει και η ηλεκτρονική.

Ευχαριστώ τον Άρη για τα καλά λόγια και τα πλούσια σχόλια -όταν παίρνω τέτοια γράμματα, μου φτιάχνει η μέρα!

59 Σχόλια to “Αναπληροφόρηση στα Λόγια του αέρα”

  1. Πέπε said

    Καλημέρα!

    Το θέμα της σημερινής ανάρτησης μού κάνει πάσα για ένα σχόλιο που ήθελα να κάνω εδώ και 2-3 μέρες αλλά δεν κολλούσε πουθενά.

    Νίκο, πήρα τις Οπωροφόρες λέξεις. Τις ξεφυλλίζω, δεν τις έχω πιάσει ακόμα συστηματικά. Τη μέρα που μπήκα στο βιβλιοπωλείο πήρα, εκτός από δώρα, δύο βιβλία για μένα. Το ένα ήταν αυτό, για το άλλο υπήρχαν διάφορες υποψηφιότητες, μία ήταν από άλλο δικό σου αλλά τελικά δεν προκρίθηκε.

    Πολύ ακριβά βρε παιδί μου! Είμαστε τώρα να δίνουμε εικποσάυρα και δεκαοχτάευρα; (Να που χρειάζονται αυτές οι λέξεις: στον πληθυντικό!…) Στα Φρούτα, 12 ευρώ για ένα σχετικά μικρό βιβλίο, είναι φανερό ότι την τιμή την ανεβάζουν οι εκδοτικές επιλογές: βαρύ χαρτί, γραμματοσειρά αραιότερη και μεγαλύτερη του συνήθους. Αφού έτσι κι αλλιώς ένα βιβλίο γι’ αυτά κοστολογείται κι όχι για την αξία του, ας γινόταν μια άλλη ιεράρχηση στις ανάγκες-ανέσεις-πολυτέλειες της έκδοσης.
    (Που και πάλι για τα 12 ευρώ δεν έχω παράπονο, για τις τιμές των άλλων έχω.)

  2. Αναρίθμητες είναι οι εκφράσεις τέτοιου είδους γιατί συνεχώς προστίθενται νέες είτε από την νεολαία είτε από νεοπαγείς ομάδες που σχηματίζουν η πολιτεία και η κοινωνία (όπως είναι π.χ. όσοι είναι σε διαθεσιμότητα ή τα χωρίς χαρτζιλίκι παιδιά)
    Πάντως δεν είναι μόνο οι ξένοι που ταλαιπωρούνται σ’ αυτόν τον τόπο όταν ρωτάνε κάτι. Και σε μερικά χωριά μου έχει τύχει όταν ρώτησα για πληροφορίες να πάρω εκπληκτικές απαντήσεις αν και (νομίζω ότι) γνωρίζω ελληνικά,

    – Μήπως ξέρετε ποιό είναι το σπίτι του τάδε ;
    – Προχώρα και θα το δεις. Είναι ένα πολύ χαρακτηριστικό σπίτι !

    – Μήπως ξέρετε πότε φεύγει το λεωφορείο ;
    – Μην ανησυχείς, στην ώρα του θα φύγει !

  3. Πέπε said

    Μα κανείς δεν έχει ξυπνήσει; Καλά να πετύχω (για 1η φορά) το πρώτο σχόλιο, αλλά και το δεύτερο, και με μια σαράντα λεπτά διαφορά;

  4. Πέπε said

    Α, εντάξει!

  5. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    1: Είναι μεγάλη συζήτηση το αν είναι ακριβά τα βιβλία -μονολεκτικά θα απαντήσω ‘όχι’, αν και πάντα υπάρχουν εξαιρέσεις.

  6. # 5
    Σωστά διότι ανήκουν στα πανάκριβα !

  7. Γς said

    Συμφωνώ.
    Δεν είναι ακριβά τα βιβλία (γενικώς),

    2:
    >- Μήπως ξέρετε ποιό είναι το σπίτι του τάδε ;

    Σε μεγαλοχωριό της Αρκαδίας:
    – Μήπως ξέρετε πού είναι το σπίτι του τάδε ;
    – Θα πάτε ίσια και στο σπίτι της χήρας της Βασιλικής θα κάνετε δεξιά και μετά στου παπά αριστερά. Θα το δείτε. Δίπλα στο σπίτι του Λαμπρούκου.

    >- Μήπως ξέρετε πότε φεύγει το λεωφορείο ;

    Μήπως ξέρετε πότε φεύγει το Πάρος;

  8. Πέπε said

    @5: Νίκο, εννοείς τα βιβλία γενικώς ως είδος ή τα συγκεκριμένα;

    Γνώμη μου είναι ότι τα συγκεκριμένα:
    α) Δεν είναι ακριβά για την ουσιαστική τους αξία (αλλά δεν πωλείται η ουσιαστική τους αξία, πωλείται η υλική τους μορφή)
    β) Δεν είναι ακριβά για τα υλικά τους
    γ) Είναι ακριβά για μένα
    δ) Με φτηνότερη έκδοση δεν υπάρχει κανείς που θα ζημιωνόταν, ενώ ο πελάτης θα κέρδιζε.

  9. Αγαπητέ Νίκο.
    Εκτός από τον σχολιασμό των βιβλίων σου, όπως αυτόν που δημοσίευσες σήμερα, έχω και άλλο χόμπι: γράφω κι εγώ βιβλία. Μετά το «Αντίο Άγχος!» που εκδόθηκε πριν από λίγα χρόνια και τώρα βρίσκεται στην 4η έκδοση, με χαρά σε πληροφορώ ότι μόλις τώρα κυκλοφορεί και το δεύτερο, το «Αντίο Πάχος!» από τις εκδόσεις «Διόπτρα»:

    http://www.dioptra.gr/Vivlio/335/710/Antio-paxos/

  10. Γς said

    Αντίο Πάχος!
    Με 12 ευρωπουλάκια;
    Με ενδιαφέρει
    Με τα 100 τόσα μου κιλά

  11. # 8

    Πέπε, σε χοντρές γραμμές :

    το βιβλίο που τιμάται στον κατάλογο 20 ευρώ και ο βιβλιοπώλης στο πουλάει με έκπτωση, 18, 16, 15 ευρώ το έχει χρεωθεί 10.
    Στον εκδότη που το πουλάει 10 του έχει στοιχίσει από 1 έως 1,5 ευρώ ανάλογα την ποιότητα του χαρτιού, το εξώφυλλο τις τυχόν αμοιβές διορθωτών κ.λ.π.. Δεν περιλαμβάνω τυχούσα αμοιβή του συγγραφέα, συνήθως είναι σε βιβλία. Σε άγνωστους ο εκδότης δεν αναλαμβάνει το ρίσκο και ζητά την οικονομική συμμετοχή του συγγραφέα. Στους επώνυμους έχει εξασφαλισμένη την εξάντληση του πρώτου τιράζ (συνήθως 2000 βιβλία). και εννοείται πως οι (αν) επόμενες εκδόσεις έχουν μικρότερο κόστος, μόνο το χαρτί και τα τυχόντα συγγραφικά δικαιώματα.
    Ρίσκο έχει και ο μανάβης αν του μείνουν απούλητα και σαπίσουν, αλλά τα βιβλία δεν σαπίζουν. Οταν βέβαια τα βαρεθεί ο εκδότης τα πουλάει με το κιλό οπότε βγάζει τα έξοδά του.
    Θα θυμόσαστε λίγο πριν την κρίση πόσες χιλιάδες εκδοτικοί οίκοι είχαν ξεφυτρώσει, όπως τώρα τα ανταλλακτήρια χρυσού. Το μεγάλο κέρδος πάντοτε συγκινει., απλά τώρα η πιάτσα συρρικνώθηκε

    Φυσικά δεν ασχολούμαι με τα έξοδα παρουσιάσεων κ.λ.π. όπως και με τις επιδοτήσεις των εκδοτών

  12. Πέπε said

    @ GPoint, 11:

    Δηλαδή όλη η διαφορά κόστους ανάμεσα σε μια πιο πολυτελή και μια πιο φτηνή έκδοση, αν η τελική τιμή είναι 20 ευρώ, κυμαίνεται γύρω στο μισό ευρώ;
    Ντάξει, ομολογώ ότι δεν το γνώριζα.

  13. munich said

    τα Λόγια του Αέρα είναι όντως πολύ χρήσιμο βιβλίο αλλά δυστυχώς είναι στη λίστα με τα βιβλία που… δεν χωρούσαν στη βαλίτσα, δεν πειράζει το καλοκαίρι…

    Τώρα για την τιμή των βιβλίων που επισήμανε ο κ. Πέπε. Θα συμφωνήσω μαζί του ότι στην Ελλάδα τα βιβλία είναι ακριβά. Μου κάνει εντύπωση ότι πολλές φορές τα μεταφρασμένα βιβλία έχουν την ίδα τιμή με τα βιβλία απευθείας γραμμένα στα ελληνικά.
    Τα όσα γράφει ο φίλτατος Τζι δεν τα ξέρω. Γιατί όμως στο εξωτερικό τα βιβλία είναι φτηνότερα; και γιατί κυκλοφορούν σύντομα και σε έκδοση πέιπερμπακ που έιναι ακόμα πιο φτηνή;
    ότι και να λέτε ότι το και το δεν είναι ακριβά τώρα στις διακοπές που κατέβηκα κάτω η συνοικιακή, πολύ ενημερωμένη βιβλιοπώλα μου μου έδωσε χαιρετισμούς για τους γονείς μου, δυο πάρα πολύ καλούς πελάτες που έχασε απόταν βγήκαν στην κουτσουρεμένη τους σύνταξη. Μόνο από τις εφημερίδες παίρνουν βιβλία πια και όχι κάθε ΣΚ εννοείται.

  14. munich said

    να μη μιλήσω για τις άθλιες μεταφράσεις ακόμα και από ας πούμε καταξιωμένους οίκους. Μου άφησαν στο κομοδίνο μου τη Μοιραία Πράγα του Φίλιπ Κερ, που τόσο πολύ μου αρέσει (συο πρωτότυπο) και δεν καταλάβαινα τι έγραφε! Όταν έφτασα εκεί που έλεγε «το σημείο δεν είχε ένστολους ταύρους» το έκλεισα. καλά δεν ήξερε ότι το Βulle στα γερμανικά σημαίνει μπάτσος, δεν το κατάλαβε από τα συμφραζόμενα; δεν του φάνηκε περίεργο αυτό που έγραφε; δεν το είδε ο επιμελητής, κάποιος τέλοσπάντων; έλεος πια!

  15. sxoliko said

    5…: Το ζήτημα της τιμής των βιβλίων έχει ξανασυζητηθεί κι εδώ. Γνώμη μου:
    Πανάκριβα, αν θέλουμε να φτάνουν σε πολλά σπίτια.
    Νορμάλ τιμή, αν θέλουμε να φτάνουν σ’ αυτούς που, μάλλον, έτσι κι αλλιώς θα έφταναν.

  16. # 14

    Το 2007 που ασχολληθηκα περί τα εκδοτικά μου είχαν πει πως η αμοιβή του μεταφραστή στην Ελλάδα ήταν το ένα τέταρτο της αντίστοιχης αμοιβής ενός μεταφραστού στην Ιταλία. Εννοείται πως το βιβλίο στοίχιζε λιγότερο στην Ιταλία.

    Μαζί με τους ιδιοκτήτες φροντιστηρίων οι εκδότες είναι άνθρωποι που κερδίζουν από την πνευματικοί εργασία άλλων. Θέλει προσόντα να σου αποδίδει 80 ευρώ η διδακτική ώρα με δουλειά άλλου και εσύ να αρνείσεαι.
    Ξέρω αγαπητοί συγγραφείς ο δικός σας εκδότης αποτελεί εξαίρεση. Κι ο δικός μου φροντιστής, το ίδιο…

  17. #16
    συμπλήρωση

    …και εσύ να αρνείσαι.την αύξηση από τα 7,5 ευρώ στα 8 γιατί δεν «βγαίνεις»

  18. munich said

    @15
    κι όμως, με τα σημερινά οικονομικά δεδομένα, δεν νομίζω ότι φτάνουν σε αυτούς που έτσι κι αλλιώς θα έφταναν. Εκτός κι αν εννοείτε με αυτό την ευκατάστατη κυρία που αγόραζει Χ. Δημουλίδου από το σταντ του Βασιλόπουλου

  19. Γς said

    >Συμφωνώ.
    >Δεν είναι ακριβά τα βιβλία (γενικώς),

    Για όσους δεν διαβάζουν γενικώς και επαρκώς..
    😉

  20. Makis said

    Εμείς βιβλία πασατέμπους δεν έχουμε…

  21. Αριστείδης Καρατζόγλου said

    Αν υποστηρίξω τα ebook και την πειρατεία τους θα με πείτε ιερόσυλο; Γιατί με αυτό τον τρόπο, εγώ τουλάχιστον, έχω διαβάσει δεκάδες βιβλία που σιγουρότατα δεν θα μπορούσα ν’ αγοράσω.
    Άλλωστε αν ακολουθήσουμε τη λογική «όποιος είναι να τ’ αγοράσει θα τ’ αγοράσει», δεν ζημιώνεται κανείς, έτσι;

  22. Γς said

    50 κιλά βιβλία 100 ευρώ. Μόνο για σήμερα!

  23. Γς said

    Επανάληψη:

    50 κιλά βιβλία 100 ευρώ. Μόνο για σήμερα!

  24. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα. Επόμενο ήταν η συζήτηση να πάει εκεί που πήγε, αλλά ίσως θα έπρεπε να τονίσω ότι το κοστολόγιο του Τζι στο 11 είναι λάθος. Μακάρι να ήταν έτσι.

  25. αὐτὸ μὲ τὸν Ἐγγλέζο καὶ τὸ καράβι ἐγὼ τὸ ξέρω μὲ τραῖνο!

  26. ἐγὼ σὲ μετάφρασι γνωστοῦ ἱπποτικοῦ μυθιστορήματος, ποὺ κατὰ τἆλλα μοῦ φαίνεται καλή, παρατηρῶ κάτι νομανσλανδιὲς τοῦ στὺλ «στὸ Ἀσκαλὸν» γιὰ τὴν γνωστὴ πόλι τῆς Παλαιστίνης. Τὀ ἀποκορύφωμα βέβαια ἦταν τὸ «καρφὶ τοῦ Ζαὲλ». Ἵδρωσα γιὰ νὰ καταλάβω ὅτι ἀναφερόταν στὴν Ἰσραηλίτισσα Ἰαὴλ ποὺ κατὰ τὸ βιβλίο τῶν Κριτῶν σκότωσε τὸν Σισάρα μ’ἕνα σφυρὶ κι ἔνα πάσσαλο.

  27. # 24

    Υπάρχουν τυπογραφεία που μπορεί κάποιος να κάνει ηλεκτρονική έκδοση ή και κλασσική με τσίγκους.Η δεύτερη περίπτωση παρά το κόστος των τσίγκων είναι σαφώς φθηνότερη όταν το τιράζ ξεπεράσει τα 800 περίπου βιβλία. Το κόστος του χαρτιού, της βιβλιοδεσίας και του εξώφυλλου είναι στάνταρ και στις δυο περιπτώσεις ενώ το κόστος διορθωτή, επιμελητή κ.λ.π. εξανεμίζεται όσο μεγαλώνει το τιράζ και είναι πολλαπλάσιο σε μια ηλεκτρονική έκδοση 300-400 βιβλίων.
    Α, επίσης στην αυτοέκδοση έχασα καμιά-δυό εργατοώρες για το ISDN του βιβλίου δεν ξέρω πόσο το χρεώνουν αυτό οι εκδότες
    Για να μην αντιδικώ όποιος θέλει μπορεί να ρωτήσει τις τιμές και να κρίνει, άσε που οι εκδοτικοί οίκοι έχουν σαφώς καλύτερες τιμές στα τυπογραφεία από έναν ιδιώτη. Οι τιμές που ανέφερα προκύπτουν από τις δικές μου αυτοεκδόσεις το 2007 και δυο φίλοι μου που ακολούθησαν τα βήματά μου και δεν χρησιμοποίησαν εκδότη ήταν πολύ ικανοποιημένοι. Βέβαια τα βιβλία τους δεν απευθύνονταν στο ευρύ κοινό αλλά σε εξειδικευμένο

  28. # 27

    ISBN,το μπέρδεψα με τις παλιές τηλεφωνικές γραμμές !

  29. Η έκφραση «από άλλο ανέκδοτο» δεν ξέρω αν είναι τόσο καινούρια, πάντως προέρχεται, νομίζω από ένα συγκεκριμένο παλιότερο ανέκδοτο. Μου το είχε πει θείος μου. Δε το θυμάμαι ακριβώς, αλλά διαδραματιζόταν σε ένα πράσινο περιβάλλον, με μια κυρία ντυμένη στα πράσινα, που ξετυλίγει ένα πράσινο δέμα και βρίσκει ένα πράσινο πακέτο, (και όλο αυτό με τα πράσινα θυμάμαι κρατούσε πάρα πολύ ώρα, μέχρι να σπάσουν τα νεύρα των ακροατών) και στο τέλος από μια πράσινη τσάντα βγαίνει ένα πράσινο πορτοφόλι, και από μέσα βγαίνει ένα …κόκκινο ανθρωπάκι και λέει: -Συγγνώμη, εγώ είμαι από άλλο ανέκδοτο.
    Εγώ το άκουσα μετά τη δικτατορία, και πρέπει να είναι μάλλον μεταπολεμικό, κρίνοντας από το στυλ, ίσως της δεκαετίας του 60, αλλά πως να ξέρει κανείς με σιγουριά πόσο παλιό είναι…

  30. Τώρα θα πεταχτεί κάποιος και θα πει την ιστορία με τον κυνηγό που διηγείται πως βρέθηκε αντιμέτωπος με μια αρκούδα που του όρμησε με σηκωμένα τα μπροσινά της πόδια…
    Τότε κτυπά το κινητό του και διακόπτει για λίγο. Οταν γύρισε δεν θυμόταν που είχε σταματήσει.
    – Που μείναμε ρε παιδιά ;
    – Εκεί που είχε σηκωμένα τα πόδια, του λέει ένας.
    – Α, και της πετάω ένα μπούτσο…

    Πούσαι ρε γουσούουουου

  31. Γς said

    Η βερσιόν που ξέρω είναι με εγγλέζο στις Ινδίες (Ινδία τώρα) και η αρκούδα τίγρης
    😉

  32. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

  33. leonicos said

    @ 11 Αγαπητέ Gpointofview κανένα βιβλίο δεν κοστίζει 1 κι 1,5 ευρώ στον εκδότη, ούτε καν στον τυπογράφο. Κοστίζει γύρω στα 30 – 50 λεπτά το τυπογραφικό φύλλο (16-σέλιδο), χωρίς κόστη διόρθωσης, επιμέλειας, σελιδοποίησης και σχεδιασμού (όχι εκτύπωσης του εξωφύλλου) και χωρίς να βάλουμε αποσβέσεις μηχανημάτων, χώρων, ζημιές κ.ο.κ. Άρα ένα βιβλίο 20 τυπογραφικών φύλλων κοστίζει 6 ευρώ το κομμάτι.
    Και μια επισήμανση… (και ας με μαλώσει ο Νικ. Νοικ.) είναι τα ‘τυχόν’ (κατά τύχη, παρεμπιπτόντως) συγγραφικά δικαιώματα, τουλάχιστο με το δικό μου γλωσσικό κριτήριο.

    @ 16 Εκεί που έχεις δίκιο είναι ότι οι εκδότες χρεώνουν απίστευτα ποσά στους (would to be or would to pose as) συγγραφείς (ξέχνα τα συγγραφικά δικαιώματα, αυτά αφορούν φτασμένους σαν τον Νικ. Νοικ.) ενώ στα φροντιστήρια υπάρχει πλέον καθεστώς δουλείας, το οποίο οδηγεί πολλούς να κάνουν συνεταιρικά φροντιστήρια, αφού έχουν όμως διανύσει κάμποσο δρόμο στη σκλαβιά. Το ίδιο περίπου συμβαίνει και με τους γιατρούς στα ιδιωτικά ιδρύματα που κατέκλυσαν πια την Ελλάδα. Ενώ μέχρι πρότινος οι (μη έμμισθοι) γιατροί αμείβονταν από τις κλινικές αναλογικά με τις ‘εισροές’ που προκαλούσε η προσωπική τους πελατεία, τελευταία άρχισαν ν’ αμείβονται απ’ ευθείας από τις ιδιωτικές ασφάλειες, διότι οι κλινικάρχες τα κατακρατούσαν.

    @27 με το ‘ηλεκτρονική’ εννοείς προφανώς ‘ψηφιακή’. Όντως το όφσετ είναι πολύ πιο φτηνό, κάτω από 15 λεπτά το τυπογραφικό φύλλο, αλλά θέλει τιράζ πάνω από 2000. Στην ψηφιακή εκτύπωση το κόστος είναι στάνταρ ανά βιβλίο (χαρτί και εκτύπωση μόνο), αλλά τυπογραφικό κόστος 1,5 ευρώ σημαίνει έκδοση 70-80 σελίδων• τόσο είναι. (Οι τιμές που ανέφερα πριν ήταν ‘κόστος στον τυπογραφείο’ πριν καν μεταφερθεί το βιβλίο στον εκδότη).
    Το ISBN βγαίνει με μια επίσκεψη στο http://www.nlg.gr ή στο τηλέφωνο 210 3608149

    @14 Μουνίχιε, αμφιβάλλω αν υπάρχουν επιμελητές πια, εκτός από τις πάρα πολύ προσεγμένες εκδόσεις (θα έλεγε της Μορφωτικού της Εθνικής Τράπεζας αλλά θα αδικούσα πολλούς άλλους και γι’ αυτό δεν το λέω). Δεν ξέρω αν θυμάστε ένα βιβλίο με το οποίο είχαμε ασχοληθεί, Πόθεν και Πότε οι Έλληνες για το οποίο είχα υποσχεθεί ότι θα έδινα κάποια εκτενή περίληψη στην παρέα… Δεν το έκανα διότι τα λάθη, τα παροράματα και οι ασυνταξίες, αφήνω την ύποπτη μονομέρεια των απόψεων του συγγραφέα, ήταν αμέτρητα. Σε πενήντα σελίδες είχα κρατήσει δέκα σελίδες σημειώσεις. Ούτε ο συγγραφέας του το είχε ξανακοιτάξει.

  34. munich said

    κ. Λεώνικε το βιβλίο που προανέφερα είχε το όνομα μιας επιμελήτριας, δεν το συγκράτησα (για να αποφεύγω κακοτοπιές στο μέλλον), ο εκδότης ο ίδιος με την τριλογία του Βερολινου αλλά ο μεταφραστής άλλος.

  35. # 33

    Λεώνικε στην εποχή μου το ISBN απαιτούσε επίσκεψη στο πίσω μέρος της εθνικής βιβλιοθήκης και μετά ξανά για την προσκόμιση τριών αντιτύπων. Ειναι μια διαδικασία που έχω κάνει τετράκις, τις νέες (;) ευκολίες δεν τις ξέρω

    Οσο για τις τιμές στην ηλεκτρονική έκδοση είναι ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ του τιράζ απλά βγαίνουν σε τετράδες για μεγέθη 20 x 15 και σε δυάδες στο 30 x 20 Σε απλά ελληνικά είτε παραγγείλεις στον τυπογράφο 4 είτε 1768 το κατά βιβλίον κόστος είναι το ίδιο εφ’ όσον του έχεις παραδώσει το στικάκι με το διορθωμένο, σελιδοποιημένο κ.λ.π. κείμενο καθώς και το σχέδιο του εμπροσθόφυλλου και οπισθόφυλλου.
    Το κόστος που σου ανέφερα αφορούσε βιβλίο περίπου 150 σελίδων 20 x 15 χωρίς παζάρια και με καλής ποιότητας χαρτί αλλά λεπτό χαρτόνι στο εξώφυλλο (με αυτιά), εκεί ήταν θέμα κόστους.Δεν νομίζω πως έχουν ανέβει σημαντικά οι τιμές έκτοτε.
    Εξ ιδίας πείρας, οι τιμές που αναφέρεις (5 ευρώ) πρέπει να αφορούν τόμο εγκυκλοπαίδειας τουλάχιστον στην τιμή του τυπογράφου. Τα υπόλοιπα έξοδα μην ξεχνάς πως διαιρούνται μετο πλήθος του τιράζ οπότε δεν επηρεάζουν σημαντικά το ανα βιβλίο κόστος.

    Κάνε μια βόλτα στην Εμμ. Μπενάκη και τα γύρω στενά και ρώτα

  36. sarant said

    33: Λεώνικε έχεις δίκιο για το κόστος, αλλά επιμελητές υπάρχουν ακόμα, και μερικοί οίκοι τους χρησιμοποιούν και τους πληρώνουν. Ανεβάζει κι αυτό το κόστος.

    Αλλά για το βιβλίο που λες περί Ελλήνων παραείσαι αυστηρός.

  37. Πάνος με πεζά said

    Επειδή τυγχάνει να μένω πολύ κοντά σ’ ένα από αυτά τα περίφημα «Books Bazaar», που ναι μεν ξεκίνησε από εδώ, τη Ραφήνα, αλλά έφτασε να μοιράζει βιβλία στις «ντάινες» (αμερικάνικη έκφραση) της εθνικής οδού, σε όλα τα μεγάλα εμπορικά κέντρα τις μέρες των Χριστουγέννων κλπ., οφείλω να πώ ότι μετά τις πολλές επισκέψεις μου, σπανίως βρήκα πρωτοκλασάτα βιβλία σε προσφορά. Τα πιο πολλά είναι αφιερωματικές εκδόσεις εφημερίδων και τηλεοπτικών σταθμών, όπου και πάλι το μόνο που καταφέρνεις είναι να τα πάρεις στο μισό κόστος που είχαν (δηλ. αυτό των 10 ευρώ στην εποχή του, θα το πάρεις με 5).
    Το θέμα δεν είναι η τιμή, όπου έτσι κι αλλιώς το «2 έως 5 ευρώ» αφορά μάλλον άχρηστα έντυπα. Το θέμα είναι ότι αυτοί οι χώροι συγκεντρώνουν με το κιλό οτιδήποτε βιβλία από βιβλιοπωλεία που κλείνουν, σε μαζική και συνολική αγορά, όπως άλλωστε γίνεται στα ρουχάδικα. Αυτού του είδους το «στήσιμο» είναι που δε μου αρέσει.
    Φαντάζομαι ότι η όλη επιχείρηση πρέπει να είναι αρκετά επικερδής, αφού στην ουσία το προς πώληση προϊόν ανάθεμα κι αν έχει τιμολόγια αγοράς – και πάντως οπωσδήποτε όχι από τον εκδοτικό οίκο. Δηλαδή, εν ολίγοις, κάποιος άτυχος βιβλιοπώλης πλήρωσε τα του βιβλίου για να το φέρει στο μαγαζί του, κι από κει και πέρα το «κοράκι» βγάζει κέρδος ακόμα και με τιμή πώλησης στα 2-3-4-5 ευρώ, γιατί προφανώς το έχει αγοράσει είτε για ένα κομμάτι ψωμί είτε για την ψυχή της μαμάς του συνταξιούχου, πλέον, βιβλιοπώλη. Από την άλλη, ο ανυποψίαστος καταναλωτής, θεωρώντας «κελεπούρι» αλλά και «πνευματική τροφή» το βιβλίο (όψιμα αυτό, εν μέσω κρίσης – πριν από 5-6 χρόνια τα ίδια λεφτά πήγαιναν σε αθλητικές εφημερίδες…), μπαίνει και παίρνει πραγματικά ό,τι τσαλακωμένο, ταλαιπωρημένο και κιτρινισμένο βρει μπροστά του. Και, προσέξτε, φτηνός στο αλεύρι δεν είναι κανείς : αν θες να πάρεις ένα παιδικό βιβλιαράκι με αυτοκόλλητα, που θα σου ζητάει το παιδί τραβώντας σε από το χέρι, μη νομίζετε ότι θα τα βρείτε και πολύ φτηνότερα από την υπόλοιπη «πιάτσα»…
    Που θέλω να καταλήξω : όταν λοιπόν βλέπεις βιβλία με θεατρικά έργα της «Δωδώνης» στα 2 ευρώ, για μένα που πόνεσα αρκετά αγοράζοντάς τα στην εποχή τους από την «Πολιτεία», μου δημιουργείται μια περίεργη απορία :
    – τα πλεονάζοντα βιβλία που βρέθηκαν στα ράφια κάποιου bazaar κάποια εποχή είχαν τυπωθεί από κάποιον εκδότη. Πώς όμως είναι δυνατόν -γιατί φαντάζομαι ότι δεν είναι της πρώτης χιλιάδας αντίγραφα- ο εκδότης τύπωσε τόσα παραπανίσια βιβλία; Πώς είναι δυνατόν, ας πούμε, το 2014 να βρίσκω σ’ ένα ράφι 20 και 30 αντίτυπα του «Οίκου ευγηρίας» και του «Επικίνδυνου παιχνιδιού», θεατρικών που η πρώτη τους έκδοση θα πρέπει να έγινε προ εικοσαετίας και βάλε; Υπήρχε ή υπάρχει άραγε και στους συγγραφείς, όπως παλιότερα στους συνθέτες, κάποια ρήτρα του στυλ «τα πρώτα 500 βιβλία τα πληρώνεις εσύ»; Υπάρχει υπερποσότητα τυπωμένων βιβλίων από την εποχή που δέναν τα σκυλιά με τα λουκάνικα; Τι στην ευχή συμβαίνει;

    Τέλος πάντων, για να κλείσω χρησιμοποιώντας κι εγώ κάποια (ακόμα) παγιωμένη έκφραση, «το φτηνό το κρέας τα σκυλιά το τρώνε…»

  38. spiral architect said

    Με αυτούς εδώ τι γίνεται;
    εκδόσεις Οσελότος – Athens, Greece – Εκδότης, Διανομή βιβλίων και περιοδικών | Facebook
    (το σάιτ τους είναι τώρα «κάτω»)
    Απ’ ότι έχω δει υπάρχουν και μερικοί άλλοι εκδοτικοί οίκοι αυτοεκδόσεων.

  39. # 38

    Μη δίνεις ιδέες για να βρουν πόσο στοιχίζει η έκδοση ενός βιβλίου (εννοείται πως κι αυτοί θα βγάζουν κάποιο κέρδος για το τρέξιμο που μπορείς να κάνεις και μόνος σου, δεν είναι και τίποτε σπουδαίο, εγώ είμαι ο εκδότης των βιβλίων μου)
    Είναι μια φυσιολογική εξέλιξη αφού στην πράξη στον νέο συγγραφέα ο εκδότης του ζητά να αναλάβει όλο το κόστος της έκδοσης συν κάποιο κέρδος για την προώθηση του βιβλίου ενώ στις αυτοεκδόσεις περιορίζονται στο κέρδος της τυπογραφικής έκδοσης.
    Θα δεχόμουνα το μεγάλο κέρδος των εκδοτών αν ρισκάριζαν να χάσουν έστω και ελάχιστα σε κάποιο έργο «πρωτάρη», αντ’ αυτού τσέπωναν και την επιδότηση του πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα (που ο ίδιος αγνοούσε) όταν υπήρχε.

    Χαρακτηριστικό παράδειγμα, γνωστός μου έστειλε μαζί με τα χειρόγραφά του και ένα φάκελλο για να του επιστραφεί το έργο του αν δεν το προχώραγε.Επειδή δεν ήξερε το ακριβές αντίτιμο φρόντισε να το υπερκαλύψει επικολλώντας γραμματόσημα στον εσωτερικό φάκελλο. Οταν το έργο επεστράφη τα πλεονάζοντα γραμματόσημα είχαν αφαιρεθεί…

    # 37

    Επειδή ανέφερες την Δοδώνη όταν τους επισκέφθηκα για τα θεατρικά μου συζητούσαμε τα οικονομικά περίπου μια ώρα αλλά με εντυπωσίασε το γεγονός πως δεν έρριξαν ούτε μια ματιά στα προς έκδοση κείμενα, τους ήταν παντελώς αδιάφορο τι ήταν γραμμένο. Στους όρους τους πάντως ήταν (2007 ) πως αν δεν πήγαινε καλά τα βιβλία θα αποσύρονταν για πολτοποίηση για να μην καταλήξουν να πουλιούνται με το κιλό και χαλάσει το πρεστίζ του εκδοτικού οίκου.
    Η πρόταση τους ήταν να χρηματοδοτήσω εγώ την έκδοση 2000 βιβλίων από τα οποία 400 θα ήταν για «προώθηση» και 400 δικά μου σαν αμοιβή. Μετά την εξάντληση του τιράζ θα μπορούσαμε να κάνουμε καλύτερη συμφωνία.
    Στην αφελή ερώτησή μου ποιός μου εγγυάται πως αν τυχόν περπατήσει το βιβλίο δεν θα βγει άλλη μια παρτίδα στην «ζούλα» αφού τα βιβλία δεν είναι αριθμισμένα η απάντηση ήταν «το κύρος της εταιρίας»

  40. # 33, 36

    Το κόστος ενός βιβλίου έχει αρκετές παραμέτρους έτσι ώστε να φαίνονται «σωστές» και οι τιμές που δίνεις αν βέβαια αφορούν βιβλίο μεγέθους όπως οι παλιές εγκυκλοπαίδειες. Επειδή όμως τα πιο οικονομικά (και εύχρηστα) μεγέθη είναι τα 20χ 15 και 30χ20 ο αριθμός των «δεκαεξασέλιδων» που απαιτούνται διαιρούνται δια του 2 ή του 4 καθώς και το κόστος που υπολογίζεις (έτσι τα 5 ευρώ του υπολογισμού σου ισούνται με το 1,25 του δικού μου υπολογισμού), είναι θέμα του πόσο χαρτί χρησιμοποιείς. Αλλοι επιλέγουν άλλο σχήμα βιβλίου για να ξεχωρίζει στις στίβες με αποτέλεσμα να περισσεύει αχρησιμοποίητο χαρτί (συνήθως χρησιμοποιούν Α3 στις εκτυπώσεις όπου στην κάθε πλευρά του μπορούν να τυπωθούν 2 ή 4 σελίδες στα μεγέθη που προανέφερα ) κάτι που φυσικά μεγαλώνει το κόστος.
    Αλλη παράμετρος είναι η γραμματοσειρά, τα κενά μεταξύ των γραμμών και τα περιθώρια, πράγματα που μπορεί και να διπλασιάσουν ακόμα τον αριθμό των απαιτούμενων σελίδων όπως επεσήμανε ο Πέπε στο σχόλιο # 1

  41. Liarak said

    Βέλγος περήφανος επίσης για τα Ελληνικά του ακούει την παρέα: Παιδιά δεν πάμε πουθενά να φάμε τίποτα;

  42. Άρτεμη said


    Εδώ τα λόγια τού ρεφραίν δέν περιέχουν ακόμα μια κοινότατη έκφραση;

  43. sarant said

    41: Να πάμε «καμιά φορά»….

    39: Και αυτοί οι εκδοτικοί οίκοι (αυτοέκδοσης) χρεώνουν ή προσπαθούν να χρεώσουν σελιδοποίηση, επιμέλεια, προώθηση κτλ.

  44. spiral architect said

    @43β: Ίσως όμως να σου αφήνουν την ελευθερία επιλογής στον τίτλο του βιβλίου ή στο artwork του.
    (άραγε ο οσελότος είναι φιλομαθής;) 🙂

  45. #33δ
    Δυστυχώς, διαβάζω την Ιστορία της Αδριατικής από το Μ.Ι.Ε.Τ. http://www.miet.gr/web/gr/ekdoseis/more.asp?categoryid=2&cid=12&p=2&id=506 και η μετάφραση δεν είναι καθόλου καλή. Όχι τόσο στη γλώσσα, όσο σε ονόματα, τοπωνύμια, ιδιότητες κλπ. Υπάρχει και πολυτυπία. Προφανώς δεν υπήρχε επιμελητής για μετά τη μετάφραση.
    Για το Πόθεν και Πότε είστε νομίζω άδικος και στα δυο σημεία κριτικής (λάθη/μονομέρεια) και θα πρέπει να γίνετε πιο συγκεκριμένος, τουλάχιστον για τη μονομέρεια, αφού ο συγγραφέας παρακολουθεί το ιστολόγιο και νομίζω θα ήθελε να απαντήσει.

  46. Παλιοσειρά said

    @14
    Η Μοιραία Πράγα όμως στα αγγλικά γράφτηκε και από τα αγγλικά μεταφράστηκε, τι σχέση έχει η γερμανική αργκό; Εμένα τουλάχιστον το ύφος του πρωτότυπου της αρχικής τριλογίας (την Μοιραία Πράγα δεν την έχω διαβάσει ακόμη) μου άφησε μιά γεύση σαν να διάβαζα παρωδία νουαρ (Τσάντλερ ας πούμε) γραμμένη από τον Τσιφόρο. bull, lighter, nail, chocolady, πολύ απλά δεν μου είναι γνωστά σαν κομμάτι της βρετανικής ή της αμερικάνικης αργκό, ούτε της τωρινής, ούτε της παλιότερης και δεν νομίζω να υπήρξαν. Και στα αγγλικά τεχνητό (μου) ακούγεται. Ακόμη χειρότερο όταν ξεκάρφωτα στο Γερμανικό Ρέκβιεμ όπου όταν ο ήρωας δηλώνει ιδιωτικός αστυνομικός (στην ιδιότυπη αργκό του βιβλίου), ένας αμερικανός του απαντά «Α, μάλιστα, a shamus». Η κατά λέξη μετάφραση μάλλον δεν ήταν προϊόν άγνοιας, παρά αμηχανίας.

  47. Πάντως όταν στο όντως συναρπαστικό «Η εξίσωση που δεν μπορούσε να λυθεί» του αστροφυσικού Μάριο Λίβιο, που αγόρασα πρόσφατα, η μεταφράστρια μιλά για «ροπή» εννοώντας «ορμή» (τι moment, τι momentum…) και για «γωνιακή ροπή» (angular momentum!) εννοώντας «στροφορμή», έχουμε σαφώς προϊόν άγνοιας και όχι αμηχανίας. Και δεν έχω την απαίτηση να ξέρει φυσική η γυναίκα, έχω όμως την απαίτηση ν’ανοίξει κανένα λεξικό (όχι του Divry!), και αν όντως δεν καταλαβαίνει, να ρωτήσει και κανέναν — επιτέλους, δεν πρόκειται για κβαντομηχανική πεδίων, για σχολική φυσική πρόκειται! — Και καλά (κάκιστα, αλλά τέλος πάντων) οι τεχνικοί όροι· ο Ricci γιατί να γίνει Ρίκκι, ο Hermann Minkowski Ζερμάν (!) και ο συνονόματός του Weyl Βέιλ; Είναι υπερβολικό να περιμένει κανείς από ένα μεταφραστή να ξέρει πώς προφέρονται οι μεγάλες ευρωπαϊκές γλώσσες, τουλάχιστον εκείνες όπου η γραφή επιτρέπει εύκολα να μαντέψεις την προφορά; (Έχει κι έναν Έιτζ Μπορ = Åge Bohr, το γιο του Niels, αλλά μην είμαστε υπερβολικοί, για Δανούς συγχωρούνται σχεδόν τα πάντα…)

  48. sarant said

    47: Ναι, αλλά δεν τον είπε «ο Αιώνας Μπορ»

  49. Γς said

    47:
    Γιατί Åge;
    Aage Bohr, Aage Niels Bohr ήταν ο πυρηνικός φυσικός και νομπελίστας κι ο ιδιος, γιος του Niels Bohr
    Å=aa;

  50. Δικό μου λάθος. Όντως, πάντοτε Aage γράφεται. Όπως και οι Max και Emmy Noether πάντοτε έτσι γράφονται και ποτέ Nöther. Αυτό δεν είναι βέβαια λόγος να τους μεταγράφει ‘Νοέτερ’ στο ίδιο βιβλίο η μεταφράστρια!

  51. 47, μού άρεσε κι εμένα (στα αγγλικά).

  52. Γς said

    47:
    Moment και momentum. Και ούτε και που ξέραμε τη διαφορά τότε. Ούτε και τον κύριο Ινέρσια!
    Πολυγραφότατος ο Mario Livio. Εχει γράψει και το “Brilliant Blunders: From Darwin to Einstein”
    Livio μας υπενθυμίζει: «Ακόμη και τα πιο εντυπωσιακά μυαλά δεν είναι χωρίς ελατώματα.

    Και θυμήθηκα και τον Μέντελ που συνειδητά μαγείρευε τα αποτελέσματά του. Εβαζε εξωτερικό φάλτσο, που λέμε στο μπιλιάρδο. Αν και παπάς είπε ψέματα.

    Με τον Μέντελ ασχολείσαι κι εδώ Αγγελε. Οπου καταλήγεις με το:

    >συχνά συγχέουν ιούς, βακτηρίδια και αμοιβάδες, ή άτομα, μόρια και ιόντα!

    Κι έβαλα κι εγώ μια τέτοια περίπτωση σύγχυσης μεταξύ ατομικού και κυτταρικού πυρήνα (και του μεσαίωνα της εκπαίδευσης, τουλάχιστον τότε, στη μεταπολίτευση)

  53. Γς said

    Ουπς, Λάθος!
    Διορθώνω το λίκνο:

    >Κι έβαλα κι εγώ μια τέτοια περίπτωση σύγχυσης μεταξύ ατομικού και κυτταρικού πυρήνα (και του μεσαίωνα της εκπαίδευσης στη μεταπολίτευση)

  54. sarant said

    49-50: Στα νορβηγικά πάντως νομίζω ότι ισχύει ότι το Α με κύκλο ισοδυναμεί με Aa,

  55. λαπαθίτισσα said

    37. Εγώ διαφωνώ μαζί σας. Το καλοκαίρι στην Ελαφόνησο βρήκα πολύ ωραία βιβλία σ ένα υπαίθριο παζαράκι, περιλαμβανομένου και του βιβλίου του Νοικοκύρη Λέξεις που Χάνονται. Τιμώταν νομίζω 11-12 ευρώ. Δυστυχώς δεν το πήρα γιατί είχα ακόμη πολύ δρόμο να κόψω.

  56. sarant said

    Δεν πειράζει 🙂

  57. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    55. Λέξεις που Χάνονται στην Ελαφόνησο !

    Των Χανίων ή της Λακωνίας ;
    και στα δυο θα μπορούσε 🙂

  58. λαπαθίτισσα said

    φυσικά κόβω δρόμο (κόφκω στράτα λέμε στην Κυπρο) εδώ είναι λάθος και πρέπει να κοπεί.

  59. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    58.Να μην κοπεί νομίζω.
    Κόβω δρόμο εκτός από συντομεύω τη διαδρομή είναι και παίρνω δρόμο.»‘Εκοψε πέρα»,έφυγε προς τα πέρα
    Κόβει βόλτες, κάνει βόλτες.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: