Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Οι λέξεις της Ιζαμπώς

Posted by sarant στο 7 Φεβρουαρίου, 2014


Προχτές ανέβασα ένα άρθρο γραμμένο από τον φίλο Κορνήλιο, σχετικά με ορισμένες λέξεις και ορισμένα λάθη στο μυθιστόρημα «Πριγκιπέσα Ιζαμπώ» του Άγγελου Τερζάκη. Έκανα κι εγώ μερικά σχόλια σε εκείνο το άρθρο, αλλά δεν έγραψα όσα ήθελα επειδή θα παραμάκραινε το άρθρο, οπότε τα προσθέτω τώρα, στη σημερινή δημοσίευση.

Είπαμε ότι το μυθιστόρημα του Τερζάκη, που εκτυλίσσεται στην εποχή της Φραγκοκρατίας, περιέχει αρκετές λέξεις της εποχής, άγνωστες στον σημερινό αναγνώστη, και γι’ αυτό ο ίδιος ο συγγραφέας στο τέλος του βιβλίου του παραθέτει γλωσσάρι με πάνω από 100 λήμματα. Τα λήμματα εκείνα ήταν λέξεις της εποχής. Στην επανέκδοση του βιβλίου, προστέθηκαν κι άλλα λήμματα, όχι μόνο της εποχής, από τον επιμελητή Άγγελο Αφρουδάκη.

Λογαριάζω να παρουσιάσω εδώ αυτό το (επαυξημένο) γλωσσάρι, αλλά πρώτα θέλω να πω μερικά πράγματα για το μυθιστόρημα, που τα έχω πάρει από το βιβλίο του Κ. Δημάδη «Δικτατορία – Πόλεμος και πεζογραφία 1936-1944» (Γνώση, 1991) -και ευχαριστώ πολύ τον Κορνήλιο που μου έστειλε τα σχετικά αποσπάσματα.

Λοιπόν, το μυθιστόρημα του Τερζάκη, όπως είπαμε στο προηγούμενο άρθρο, είχε αρχικά δημοσιευτεί σε συνέχειες στην Καθημερινή το 1937, ενώ σε μορφή βιβλίου εκδόθηκε το 1945, πολύ επαυξημένο. Η αρχική μορφή περιλαμβάνει 2 μέρη και έχει συνολικά έκταση 83.500 περίπου λέξεις. Η τελική μορφή περιλαμβάνει 3 μέρη και έχει συνολικά έκταση 228.000 περίπου λέξεις -υπερδιπλασιασμός. Για να το δείξουμε αλλιώς, το τρίτο (νέο) μέρος έχει έκταση μεγαλύτερη απ’ό,τι ολόκληρη η πρώτη μορφή του έργου στην εφημερίδα.

Κάτι άλλο ενδιαφέρον είναι ότι, και στο κομμάτι του έργου που είναι κοινό στις δύο μορφές, ο Τερζάκης έχει κάνει εκτεταμένες αλλαγές, έχει αλλάξει περίπου το 27% των λέξεων. Τι είδους αλλαγές είναι αυτές; Επειδή η πρώτη μορφή του έργου δεν νομίζω να έχει εκδοθεί σε βιβλίο κι επειδή δεν έχω στη διάθεσή μου τα σχετικά φύλλα της εφημερίδας όπου δημοσιεύτηκε, στηρίζομαι και πάλι στην εργασία του Κ. Δημάδη, απ’ όπου σταχυολογώ:

Μορφή 1937                                                   Μορφή 1945

αναμονή                                                          απαντοχή

ρουθούνισμα                                                   βρούχισμα

ρούχο                                                              αντερί

νόθος                                                               μούλος

σάλπιγγα                                                         βούκινο

φώναξε                                                            ρέκαξε

ναύαρχος                                                         αμιράλης

Βλέπουμε δηλαδή ότι ο Τερζάκης στην τελική μορφή αντικαθιστά κοινές, τριμμένες λέξεις με πιο λογοτεχνικές ή με λέξεις της εποχής. Γράφοντας σε εφημερίδα, χρησιμοποιούσε μια πιο στρογγυλεμένη γλώσσα, το έχουν κάνει κι άλλοι αυτό.

Και επειδή εδώ λεξιλογούμε, θα παραθέσω στα επόμενα τα λήμματα του γλωσσαριού της Ιζαμπώς. Όσα λήμματα δεν έχουν καμιά ένδειξη, είναι τα λήμματα του αρχικού γλωσσαριού, της έκδοσης του 1945 από τον Τερζάκη. Όσα έχουν έναν αστερίσκο, προστέθηκαν αργότερα από τον Άγγ. Αφρουδάκη -ένα απ’ αυτά έχει λάθος και το έχω διορθώσει. Τέλος, έβαλα 3-4 λέξεις που τις εντόπισα εγώ, κυρίως στην αρχή του βιβλίου, και που δεν είναι ούτε στο (συμπληρωμένο) γλωσσάρι της Ιζαμπώς, ούτε περιλαμβάν0νται στο ΛΚΝ (αυτό είναι το κριτήριό μου για τις δύσκολες λέξεις, αν και μερικές λέξεις του ΛΚΝ, όπως π.χ. η ίγκλα, δεν θα είναι γνωστές σε όλους. Θα μπορούσα να εμπλουτίσω το γλωσσάρι κι άλλο, αν πρόσθετα και μερικές σύνθετες λέξεις με προφανή σημασία, αλλά προτίμησα να μην το κάνω.

Μια πολύ καλή αποδελτίωση με δύσκολες λέξεις της Ιζαμπώς έκανε και ο φίλος Κώστας στη Λεξιλογία. Δεν δίνει ερμηνεύματα, μόνο φράσεις στις οποίες εμφανίζεται ο σχετικός όρος. Επίσης, δεν έχει πάρει υπόψη του τις νεότερες προσθήκες στο γλωσσάρι. Επειδή ήταν κόπος, δεν ενοποίησα τα δυο γλωσσάρια, αλλά μπορείτε να δείτε τις λέξεις του εδώ.

Το γλωσσάρι περιλαμβάνει 163 λέξεις. Από αυτές οι 112 ανήκουν στο αρχικό γλωσσάριο του Τερζάκη, οι 45 είναι προσθήκες του Αφρουδάκη και οι 6 προστέθηκαν από μένα. Με εξαίρεση τη μία διόρθωση στο λ. ναβάχα, δεν έχω αγγίξει τις ετυμολογικές και άλλες πληροφορίες των Τερζάκη-Αφρουδάκη. Όποιος έχει παρατηρήσεις, μπορεί να τις κάνει στα σχόλια.

Μερικές λέξεις δεν θα τις έβαζα, τις θεωρώ εύκολες (π.χ. απήγανος, βάγια) και τις έχει και το ΛΚΝ. Από την άλλη, οχτώ λέξεις περιλαμβάνονται στο βιβλίο μου «Λέξεις που χάνονται» (που πρόσφατα επανεκδόθηκε, για να κάνω τη γκρίζα διαφήμιση), οι εξής: αλιτζές, αμπόδεμα, γράνα, σαντάρδο, ταμπάρο, τζουμπές, φιούμπα, φλετουρίζω.

Ιδού λοιπόν οι 163 λέξεις της Ιζαμπώς:

ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΤΗΣ ΙΖΑΜΠΩΣ

  1. άβρα* — (αβρός), νεαρή δούλα, έμπιστη της κυρίας της.
  2. αλλάγια — συνοδείες, φρουρές, στρατοί.
  3. αλιτζές* — γαλλ. alezan, κοκκινότριχο άλογο.
  4. αλμογάβαροι — ένοπλοι τυχοδιώκτες Ισπανοί του Μεσαίωνα.
  5. αλογάτορας* — ιππέας πολεμιστής.
  6. αμιράλης — γαλλ. amiral, ναύαρχος.
  7. αμποδεμένος* — (αποδένω / αμποδένω), μαγεμένος.
  8. αναντρανίζω* — (άνατρανίζω), σηκώνομαι, δυναμώνω, μεγαλώνω.
  9. αναχρικό* — (ανά + χρεία), οικοσκευή, τα έπιπλα και τα σκεύη του σπιτιού.
  10. αντικένσωρες — λατ. antecessor, οδηγός, πρόδρομος· και βυζαντ. τίτλος.
  11. απηγανος* — (πήγανον) είδος φυτού με βαριά μυρουδιά, που πιστεύεται ότι διώχνει το κακό.
  12. αρεζινάδο — λατ. resinatum, ρετσινάτο.
  13. άρμα — ιταλ. arma, οικόσημο.
  14. ασβολερός* — αυτός που έχει το χρώμα της ασβόλης (= καπνιάς), μαύ­ρος, σκοτεινός.
  15. αστραπόματος* — με μάτια που σπιθίζουν, αστράφτουν.
  16. βαγδατί** – ύφασμα (προέλευσης Βαγδάτης)
  17. βάγια — τροφός, θηλάστρια.
  18. βαρλέτος — γαλλ. varlet, υπηρέτης.
  19. βασάλος — γαλλ. vassal, υποτελής.
  20. βαστέρνιο — λατ. basternum, διάδρομος.
  21. βενέφικα — λατ. beneficia, προνόμια, παραχωρήσεις.
  22. βήλο — λατ. velum, παραπέτασμα.
  23. βίγλα — λατ. vigilia, σκοπιά.
  24. βιγλάτορας — λατ. vigilator, σκοπός.
  25. βιέλλα — έγχορδο μεσαιωνικό μουσικό όργανο.
  26. βιλάνος — γαλλ. vilain, φτωχός άνθρωπος του λαού.
  27. βουκινάτορας — λατ. bucinator, σαλπιγκτής.
  28. βούκινο — λατ. bucinum, σάλπιγγα.
  29. βουργησαίος — γαλλ. bourgeois, αστός.
  30. γασμούλος — γαλλ. gas(garçon) και λατ. mulus, ο γεννημένος από πατέ­ρα Φράγκο και μητέρα Ελληνίδα.
  31. γιστέρνα — ιταλ. cisterna, στέρνα.
  32. γκόρτσα* — αλβαν. goritse, αγριοαχλαδιά.
  33. γράνα* — σλαβ. grana, βαθύ αυλάκι, τάφρος σε χωράφι.
  34. δουκατόροι — λατ. ducatores, οδηγοί, αρχηγοί.
  35. δρουγγάριος — λατ. drungarius, χιλίαρχος.
  36. δυναμάρι** –  φρούριο, οχυρό
  37. εξπλοράτορας — λατ. explorator, ανιχνευτής, κατάσκοπος.
  38. επιλωρίκι — χιτώνιο που φοριόταν πάνω από το θώρακα.
  39. εράλδος — γαλλ. heraut, κήρυκας.
  40. ευγενικόπουλο – αρχοντόπουλο, παιδί ευγενών.
  41. ζογκλάτορας — γαλλ. jongleur, ταχυδακτυλουργός.
  42. θεωρητικός** – που έχει εντυπωσιακή θωριά, παράστημα.
  43. ιντρόιτο — ιταλ. introito, διάδρομος εισόδου.
  44. καβάδι — περσ., ρούχο από κετσέ· θώρακας από το ίδιο ύφασμα.
  45. καβαλάρος — γαλλ. chevalier, ιππότης.
  46. καλίγια — λατ. caligae, είδος παπούτσια.
  47. καλότα — γαλλ. calotte, κάλυμμα κεφαλής καθολικών παπάδων.
  48. κάντιωμα* — ιταλ. candi, γλυκιά αποχαύνωση.
  49. καντσιλιέρης — ιταλ . canceliere, τελετάρχης.
  50. καπελάνος — γαλλ. chapelain, παπάς, εφημέριος.
  51. καπερούνι* — γαλλ. chaperon, κάλυμμα του κεφαλιού.
  52. κασίδι — λατ. cassis, κράνος.
  53. κέρκετο — λατ. circitor, περίπολος.
  54. κιβιτάνος — γαλλ. chevetain, φρούραρχος.
  55. κλέρης — γαλλ. clerc, γραφιάς, γραμματικός.
  56. κογκλάβιο — λατ. conclavium, σύνοδος.
  57. κόμοδος* — ιταλ . comodo, άνετος, βολικός.
  58. κοντόσταβλος — λατ. comestabulus, στρατιωτικό αξίωμα.
  59. κουβούκλι — λατ. cubiculum, θάλαμος, κρεβατοκάμαρα.
  60. κουγκέστα — η κατάκτηση της Ελλάδας από τους Φράγκους.
  61. κούλια — ιταλ . cuglia, σκοπιά, έπαλξη.
  62. κουμπές* — τουρκ. kubbe, θόλος, τρούλος.
  63. κούρσος — ιταλ . corso, λεηλασία, πειρατεία.
  64. κούρτη — γαλλ. court, αυλή, συνέδριο.
  65. κρασοβόλι* — μεγάλο ποτήρι για κρασί.
  66. κρέντιτο* — ιταλ . credito, πίστωση, εμπιστοσύνη, πίστη.
  67. κρουνελιάζω* — κρουνός, τρέχω σαν από μεγάλη βρύση, άφθονα.
  68. λαδίκι* — το βαφτιστικό ή το πρώτο επίσημο ρούχο του βρέφους.
  69. λίζιος — γαλλ. homme-lige, λατ. liticus, υποτελής.
  70. λωρίκι — θώρακας.
  71. μάλλια* — ιταλ . maglia, διχτυωτή πανοπλία.
  72. μανουηλάτο — βυζαντινό νόμισμα.
  73. μαρεσάλος — ιταλ . maresciale, στρατιωτικό αξίωμα.
  74. μενεστρέλος — γαλλ. menestrel, μουσικός και τραγουδιστής.
  75. μεσίρ — ιταλ . messir, προσφωνητικό, κύριος.
  76. μιλιαρέσι — υποδιαίρεση βυζαντινού νομίσματος.
  77. μίνσωρας* — λατιν. mensor, στρατοπεδάρχης, αξιωματικός του βυζαντι­νού στρατού υπεύθυνος για την επιλογή τόπου και τη χάραξη του στρατοπέδου.
  78. μολώνω* — μόλος, επιχωματώνω, συγκρατώ, ενισχύω, προστατεύω.
  79. μουρχούτι — αραβ. mahrut, κύπελλο, κούπα.
  80. μουσάντρα — τουρκ. musandra, σκευοθήκη εντοιχισμένη.
  81. μουχνός* — [αθησαύριστο· ίσως διαλεκτικός τύπος του μουχρός, σκοτει­νός, πυκνός.]
  82. μπάιλος — ιταλ . bailo, διοικητής με πολλές εξουσίες.
  83. μπούργκος — γαλλ. bourg, πολιτεία.
  84. μπουχάλα** – σύντομη βροχή
  85. νάβα* — λατιν. navis / ιταλ . nave, τρίστηλο ιστιοφόρο πολεμικό πλοίο.
  86. ναβάχα* — μαχαίρι [αθησαύριστο- ίσως τυπογραφικό λάθος αντί Ναβάρα, περιοχή της Ισπανίας δίπλα στην Αραγώνα, από όπου καταγόταν ό Κοκκινοτρίχης.]
  87. νιάκαρο* — ιταλ . naccaro, κρουστό ή πνευστό μουσικό όργανο, τύμπανο ή σάλπιγγα.
  88. νοτάριος — λατ. notarius, γραμματικός, συμβολαιογράφος.
  89. ντρίτος* — ιταλ . diritto / dritto, ευθύς, ίσιος, γνήσιος, αληθινός.
  90. ξεσκαρίζω* — ξεπροβάλλω, ξεμυτίζω, βγαίνω.
  91. ξιφάρι — αιχμή τοϋ βέλους.
  92. ομάτζιο — ιταλ . omaggio, φεουδαρχική υποτέλεια.
  93. οφφικιάλιος — λατ. ufficiale, άξιωματοϋχος.
  94. όψιδες — λατ. obses, όμηροι.
  95. παρλαμάς — ιταλ . parlamento, συγκέντρωση, συνέδριο.
  96. πασάτζιο — ιταλ . passagio, πέρασμα.
  97. πέρπυρο — βυζαντινό νόμισμα.
  98. περσίκι — βαλάντιο.
  99. πίστομα* — (έπί + στόμα), μπρούμυτα.
  100. πιττακοφόρος — αγγελιαφόρος.
  101. πλέμπα — λατ. plebs, ό λαός.
  102. πραίτορας — λατ. praetor, αρχηγός, στρατηγός.
  103. πρεβεδούρος — ιταλ . provveditore, προνοητής, κυβερνήτης.
  104. πριβιλέτζιο — ιταλ . privilegio, προνόμιο.
  105. πρωτονοτάριος — αρχιγραμματέας
  106. πρωτοστράτορας — στρατιωτικός διοικητής.
  107. ρεπιασμένος* — (ερείπιο), ερειπωμένος, γκρεμισμένος, χαλασμένος.
  108. ρεσάλτο — ιταλ . resalto, έφοδος.
  109. ρέτενα — γαλλ. retenir, χαλινάρια.
  110. ροβολάτορας — ιταλ . rivolatore, επαναστάτης.
  111. ρογατόροι — ιταλ . rogatori, μισθοφόροι.
  112. ρογεμένος* — λατιν. rogare, μισθωμένος.
  113. σαγίο — λατ. sagum, χλαμύδα, μαντύας.
  114. σαγιτάτορας — ιταλ . sagittatore, τοξότης.
  115. σάλιος νόμος* — η αρχαιότερη φράγκικη νομοθεσία (5ος αιώνας μ.Χ.).
  116. σαντάρδο — γαλλ. etendard, σημαία.
  117. σενεσάλος — γαλλ. senechal, αρχηγός του στρατού.
  118. σέντζιο — γαλλ. siege, πολιορκία.
  119. σέντια* — ιταλ . sedia, κλειστό κάθισμα που το μεταφέρουν με τα χέρια.
  120. σεργέντης — γαλλ. sergent, στρατιωτικός χωρίς τίτλο ευγένειας.
  121. σιγούνί — λατ. segmentum, κοντό εξωτερικό ρούχο.
  122. σιλεντιάριος — λατ. silentiarius, διοικητικό αξίωμα.
  123. σιλέντιο — λατ. silentium, συνέδριο.
  124. σκαραμάγκι — περσ., εξωτερικό μακρύ ρούχο.
  125. σκουταράτος — λατ. scutaratus, υπασπιστής.
  126. σκουτάρι — λατ. scutarium, ασπίδα.
  127. σκουτέλι** – λατ. scutella, πιάτο, μικρή γαβάθα.
  128. σκουτί — λατ. scuta, ροϋχο.
  129. σκρόφα* — λατ. scrofa, είδος πολιορκητικής μηχανής.
  130. σφελιδιάζω* — (σκελιδιάζω), κάνω λουρίδες, κομματιάζω, ξεσκίζω.
  131. σωκάρδι — πουκάμισο.
  132. ταβλάτο — λατ. tabulatum, κλειστός εξώστης.
  133. ταμπάρο* — ιταλ . tabarro, χοντρό πανωφόρι.
  134. ταρίδα* — λατιν. tarida, είδος πλοίου για μεταφορά πραγμάτων.
  135. ταυραία* — (ταύρος), είδος σάλπιγγας των Βυζαντινών από βοδινό κέρα­το ή από μέταλλο.
  136. τεζάχι* — τουρκ. tezgah, ο μπουφές του καφετζή.
  137. τζάγρα — μεγάλο τόξο (γαλλ. arbalète).
  138. τζαγράτορας — τοξότης (γαλλ. arbalétrier).
  139. τζουμπές* — τουρκ. cüppe, μακρύ πανωφόρι.
  140. τόκα — γαλλ. toque, μικρό κάλυμμα του κεφαλιού.
  141. τορνέο — γαλλ. tournoi, κονταροχτύπημα.
  142. τορνέζι — νόμισμα κομμένο στήν Tours.
  143. τουρμάρχης — λατ., αρχηγός τής turma, στρατιωτικός βαθμός.
  144. τουφία — λοφία.
  145. τραχώνι* — (τραχύς +-ώνι), τραχύ, ανώμαλο, δύσβατο μέρος.
  146. τρέβα — γαλλ. trêve, ανακωχή, ειρήνη.
  147. τριζουριέρης — γαλλ. trésorier, θησαυροφύλακας.
  148. τριμπουτζέτο — γαλλ. trébuchet, πολιορκητική μηχανή.
  149. τροβαδούρος — γαλλ. troubadour, ποιητής του Μεσαίωνα,
  150. τροκάνι* — κουδούνι που κρεμούν σε ζώα.
  151. τσαγγία — περσ.-συρ., ποδήματα, μπότες.
  152. τσάμπρα — γαλλ. chambre, κάμαρα, δωμάτιο.
  153. τσαμπρελιάνος — γαλλ. chambrier, ο φροντιστής του παλατιού.
  154. τσοκανίζω* — (τυκάνη), χτυπώ, κρούω.
  155. τσότρα* — τουρκ. çotra, από το αρχαίο κοτύλη, ξύλινο δοχείο κρασιού.
  156. φαρί — άραβ. fari, άλογο.
  157. φάρσωμα* — (φάρσος), ξύλινος τοίχος.
  158. φίε — γαλλ. fief, τιμάριο.
  159. φιούμπα* — ιταλ . fibbia, αγκράφα, πόρπη, κούμπωμα.
  160. φλαμπουριάρης — ιππότης που οδηγεί σε πόλεμο στρατό με δική του σημαία.
  161. φλάμπουρο — λατ. flammulum, σημαία.
  162. φλετουρίζω** – φτερακίζω, φτεροκοπάω (αλβανικό μάλλον)
  163. χαρτουλάριος — αυλικό και στρατιωτικό αξίωμα.
Advertisements

136 Σχόλια to “Οι λέξεις της Ιζαμπώς”

  1. Νέο Κid said

    Το Τραχώνι είναι και τοπονύμιο-περιοχή της Λεμεσού. Είναι όντως ελαφρώς δύσβατο.

  2. Τίτος Εξώς Χριστοδούλου said

    ρουθούνισμα – βρούχισμα
    Το φριμάσσω;
    Εξαιρετική ανάρτηση, ευχαριστούμε τους μελετητές…

  3. LandS said

    Το «θεωρητικός», αλλά και το «θεωρία» με την παραπάνω έννοια, το άκουγα από τη νόνα μου (την έλεγα γιαγιά – ο Αθηναίος) .
    Επίσης το «σκουτί» έδινε και έπαιρνε.

    Περιοχή Πατρών, όπως λέγαμε τότε.

  4. spiral architect said

    @2: Ή αλλιώς φρουμάζω. 😉

  5. Costas said

    Καλημέρα, Νίκο.

    Γράφεις για τις δικές μου λέξεις στο νήμα της Λεξιλογίας: «Επίσης, δεν έχει πάρει υπόψη του τις νεότερες προσθήκες στο γλωσσάρι.» Να διευκρινίσω ότι, όπως γράφω και εκεί, στην πραγματικότητα «Το δικό μου αρχείο (…) δεν περιλαμβάνει τις λέξεις του γλωσσαριού του βιβλίου». Καμία δηλαδή λέξη του γλωσσαριού του Τερζάκη, ούτε τις νεότερες προσθήκες αλλά ούτε του αρχικού.

    Κάτι άλλο, σχετικό με τις αναλύσεις και τις θεωρίες για τη δεύτερη μορφή του βιβλίου, στις οποίες αναφέρθηκε και η καθηγήτρια Αγγέλα Καστρινάκη στην εκπομπή της ΕΡΤ που λινκάρισε προχτές ο Κορνήλιος. Στην εκπομπή αυτή λοιπόν ο γιος του Τερζάκη λέει πως ο πατέρας του του είχε πει πως ήδη το ’37, καθώς έγραφε το αφήγημα για την Καθημερινή, συνειδητοποίησε ότι του ‘βγαινε τελικά πολύ μπερκέτι, που δεν θα χωρούσε στον αριθμό φύλλων που είχαν συμφωνήσει με τον Βλάχο. Ο Βλάχος τού είπε «εντάξει, γράψε και στείλε μου όσα θες, εγώ θα τα δημοσιεύσω, αλλά θα σε πληρώσω μόνο όσα επεισόδια συμφωνήσαμε», και ο Τερζάκης θύμωσε και σταμάτησε τη δημοσίευση στα όσα είχαν συμφωνηθεί. Δηλαδή μια μεγαλύτερη έκταση την είχε προεξοφλήσει ήδη όσο έγραφε την πρώτη μορφή. Και το γάμο του Σγουρού στην πρώτη γραφή μπορεί να τον βρήκε σαν λύση ο θυμωμένος Τερζάκης για να τερματίσει την ιστορία στο συμφωνημένο ποσό. Τώρα, κατά πόσον η μεγαλύτερη αυτή έκταση θα περιλάμβανε το ’37 τις μετατροπές περιεχομένου όπως τις ξέρουμε από το βιβλίο του ’45, είναι άλλο θέμα.

  6. ndmushroom said

    Η αντικατάσταση του «ρούχου» από το αντερί δεν είναι μαργαριταράκι; Αν δεν απατώμαι, το αντερί είναι τούρκικης προέλευσης, άρα μάλλον δεν είναι λέξη της εποχής.

  7. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Ωραίες λέξεις!

    Κάποιες (όπως η βάγια, που προείπες, αλλά κι ο τροβαδούρος, το ρεσάλτο, το βούκινο, το φλάμπουρο…) σχεδόν καθημερινές, κοινές. Οι περισσότερες, όμως, εξωτικές -και γι’ αυτό πιο ωραίες!
    Ίσως για την καθεμιά τους να χώραγε συζήτηση κι εμπειρίες – πολύ πρόχειρα, για τις «νομισματολογικές» θα πρόσθετα ότι τα μιλιαρέσια ή μηλιαρήσια ήταν πάντα ασημένια, με όμορφα κείμενα – έκφραση πίστης του αυτοκράτορα που τα έκοβε προς τον Θεό, στον οπισθότυπό τους (συνήθως τρεις ή τέσσερες ή και πέντε -ακόμη- γραμμές) ενώ τα τορνέζια κόπηκαν και στον ελληνικό χώρο (στη Γλαρέντζα, για παράδειγμα), μιμούμενα τον τύπο εκείνων της Tours. Ασημένια, επίσης (αν και στη συνέχεια, με την ανέχεια και την κρίση, που πλήττουν συνήθως τον ελληνικό χώρο, τα μπαστάρδεψαν κι αυτά…)

  8. leonicos said

    Λεώνικος

  9. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    6: Πρέπει να το ψάξουμε, αν είναι αναχρονισμός το αντερί.

    5: Κώστα, στο αρχείο Εξέλ που ανέβασες στη Λεξιλογία έχει και λέξεις όπως τραχώνι, ταμπάρο, ταρίδα, φάρσωμα, που τις περιλαμβάνει το γλωσσάρι της Ιζαμπώς στη νεότερη έκδοση (προσθήκες Αφρουδάκη, με αστερίσκο στον παραπάνω πίνακα).

  10. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @7+,

    για το τορνέζι, είναι, νομίζω συγκινητικό το ότι επιβίωσε στη λαϊκή μνήμη σαν παροιμία, κατά την κοπή της βασιλόπιτας: Έλεγαν κάποτε «το τορνέζι, το τορνέζι / για να δούμε πού θα πέσει…», χωρίς ασφαλώς να έχουν ιδέα για την προέλευσή του και τους φράγκους που πέρασαν από εδώ.
    Dinar tournois, αρχικά.

  11. leonicos said

    Δεν έχω διαβάσει ακόμα το άρθρο, αλλά έτρεξα να μπω πριν τον Γς.

  12. Νέο Kid Στο Block said

    Oι νεότεροι φίλοι του ιστολογίου, μπορούν να απολαύσουν τις τρύπιες κιστέρνες του συναδέλφου Ήρωνα του Αλεξανδρινού (για να είμαι ακριβοδίκαιος βέβαια, δεν τις τρύπησε ο ίδιος, αλλά οι κατοπινοί αναλυτές-μεταφραστές του 🙂 ) σ’αυτήν την παλιότερη ανάρτηση:https://sarantakos.wordpress.com/2012/10/16/rikisterna/
    Σχόλια: 62, 66,67,69,74,75,104,107,111. Πρωταγωνιστούν στο μελόδραμα οι αειθαλείς αστέρες της μεγάλης οθόνης Μ.Νικολάου και Ππαν και ο ζεν πρεμιέ Xόρχε Χοσέ ντε Νουέβο υ Λίντο Θιντ. 🙂

  13. leonicos said

    Πρώτο σχόλιο επί του σημείου (Σήμερα είμαι γριππωμένος και δεν με αφήνουν να βγω έξω)

    Μορφή 1937 Μορφή 1945

    αναμονή απαντοχή

    ρουθούνισμα βρούχισμα

    ρούχο αντερί

    νόθος μούλος

    σάλπιγγα βούκινο

    φώναξε ρέκαξε

    ναύαρχος αμιράλης

    Βλέπουμε δηλαδή ότι ο Τερζάκης στην τελική μορφή αντικαθιστά κοινές, τριμμένες λέξεις με πιο λογοτεχνικές ή με λέξεις της εποχής. Γράφοντας σε εφημερίδα, χρησιμοποιούσε μια πιο στρογγυλεμένη γλώσσα, το έχουν κάνει κι άλλοι αυτό.

    Μπορεί να του το υπέδειξαν και από τηξ εφημερίδα, για να είναι πιο βατό, ή να το έκρινε μόνος του επειδή στην εφημερίδα δεν μπορούσε να βάλει γλωσσάρι

    Όμως:
    αναμονή ΔΕΝ είναι απαντοχή. Αναμονή είναι το να περιμένεις κάτι συγκεκριμένο (αν και μπορεί η αναμονή να είναι φρούδα), ενώ απαντοχή είναι το να έχεις εγκαρτέρηση, δηλαδή να περιμένεις ξέροντας ότι ‘μάλλον δεν θα γίνει’ ή κατά κάποιο τρόπο με ψυχικό κόστος.

    ρουθούνισμα = βρούχισμα μόνο επί μεγάλου ζώου, δράκου κλπ Δεν είναι ολικά συνώνυμες οι λέξεις, και δεν μπορώ τώρα να ψάξω ού είναι η λέξη. διάβασα κι εγώ την Πριγκιπέσα Ιζαμπώ στα μικράτα μου.

    το αντερί είναι ένα αμάνικοπ συνήθως μακρύ ρούχο που φοριόταν μέσα από το καβάκι. Δεν είναι συνώνυμα. Ρούχο είναι και το παντελόνι.

    η σάλπιγγα είναι χάλκινη και απαντά σε στρατιωτικό περιβάλλον ενώ το (γνήσιο) βούκινο είναι μεγάλο κοχύλι και απαντ’ά σε ναυτικό περιβάλλον. Ανώδυνη αλλά επιδεικτική αλλαγή,

    φώναξε = ρέκαξε, αν θέλουμε το πιστεύουμε. εξαρτάται από το τι ακριβώς λέει.

    Το αμιράλης είναι ‘δεύτερη σκέψη’ για να το κάνει πιο ‘εποχής’. Δεν δικαιολογείται να το είχε και να του το έβγαλαν από την εφημερίδα, αλλά και πάλι δεν ξέρεις με ποιον στούρνο επιμεληξτή ύλης είχε να κάνει.

  14. Τσούρης Βασίλειος said

    Καλημέρα σας
    Η 46η λέξη καλίγια πρέπει να είναι η δική μας λέξη καλία (τα) και σε μας τουλάχιστιν σημαίνει παπούτσια που στο κάτω μέρος τους είναι ξύλινα.
    -Στην κατοχή δεν είχαμε να φορέσουμε παπούτσια και φορούσαμε καλία – έλεγαν οι παλιότεροι.
    Τη λέξη καλία την είδα μόνο μια φορά γραμμένη στο βιβλίο που μου χάρισε πριν λίγα χρόνια ο Λυκειάρχης μας.

  15. spiral architect said

    Εγώ σαν αντερί ξέρω το (υπο)ράσο των παπάδων.

  16. spyroszer said

    Μπουχάλα. Υπάρχουν και τοπωνύμια Μπούχαλη, είχαμε κάτι ελιές στη Μπούχαλη κάτω στο χωριό στη Μεσσηνία, από ένα ποταμάκι που το έλεγαν έτσι. Αλβανικό πρέπει να είναι, ίσως να έχει καμία σχέση με το νερό.

  17. Για να ψάξουμε λοιπόν για το αντερί.

    ΛΚΝ: αντερί το [anderí] Ο43 : α.είδος μακριού ανδρικού χιτώνα στην εποχή της Tουρκοκρατίας. β. ο μακρύς χιτώνας που φορούν οι παπάδες κάτω από το ράσο.
    [τουρκ. anteri < entari (από τα αραβ.)]

    Νισανιάν (μεταφράζω): παλαιότερη ανεύρεση στο λεξικό του Ahmet Vefik Paşa, Lugat-ı Osmani, 1876! Άγνωστου ετύμου. Κατά γενική γνώμη το αραβ. ˁantarī είναι δάνειο από τα τούρκικα. Ο A. Vefik Paşa ομολογεί την άγνοιά του σχετικά με την ετυμολογία της λέξης γράφοντας: «η καταγωγή της δεν είναι γνωστή. [Το αραβικό] ˁantar είναι ένα είδος πιθήκου. Είναι και όνομα ενός χωριού στη Συρία. Άγνωστο πώς έφτασε να σημαίνει ένδυμα».

    Το ετυμολογικό του Tietze (A. Tietze, Tarihi ve etimolojik Türkiye Türkçesi lugatı – Sprachgeschichtliches und etymologisches Wörterbuch des Türkei-Türkischen, τ. 1, Κων/πολη-Βιέννη 2002) βοηθά λίγο περισσότερο, διότι το βρίσκει στο λεξικό του Meninski (1680) και στο Reinhard Dozy, Supplément aux dictionnaires arabes, 2η έκδ., Λέιντεν-Παρίσι 1927 (η πρώτη έκδοση πρέπει να χρονολογείται στα μέσα του 19ου αιώνα) «από το όνομα του διάσημου ήρωα ˁΑntar». Ψάχνω και στον παλιό Redhouse (1890) όπου βρίσκω antere: 1. A stabbing, piercing with a spear. 2. A rushing into peril; impetuosity, valor. 3. The buzzing of flies. 4. A name of men; especially, of a poet, son of Sheddad of the tribe of Abs, known as Anteretu’l-felha. Και, αμέσως παρακάτω: ‘anteri: A vest or robe of the Antar fashion.

    Το κυριότερο: η λέξη δεν υπάρχει καθόλου (ούτε ως αντερί, ούτε ως ενταρί) στον Κριαρά, που καλύπτει τη δημώδη γραμματεία από το 1100 μέχρι το 1699. Αναχρονισμός λοιπόν.

  18. Costas said

    9. Α, κατάλαβα Νίκο τι λες, ΟΚ, σωστό.

  19. sarant said

    17: Κοίτα τι κρυβόταν κάτω από ένα ταπεινό αντερί -μπράβο, Δύτη!

  20. Yannis said

    13: «βούκινο είναι μεγάλο κοχύλι και απαντ’ά σε ναυτικό περιβάλλον.»
    Δεν είναι το κέρας του βοδιού;

  21. Νέο Kid Στο Block said

    Το 19. όπως τόγραψες(Kοίτα τι κρυβόταν…!), μπορεί να έχει και διττή ανάγνωση απο τα πορνηρά μυαλά που σούρνωνται δα μέσα…
    Προσοχή! 😆

  22. leonicos said

    Ενστάσεις
    αμποδεμένος — (αποδένω / αμποδένω), μαγεμένος. [πιο ειδική σημασία: μαγεμένος ειδικά για να μην μπορεί να κάνει στύση, συνεπώς ανίκανος σεξουαλικά]

    αναντρανίζω — (άνατρανίζω), σηκώνομαι, δυναμώνω, μεγαλώνω.
    [Θα συμπλήρωνα: σηκώνω το κεφάλι μου ψηλά, παίρνω θάρρος (λέξη γνωστή από τον Ερωτόκριτο)]

    κουβούκλι — λατ. cubiculum, θάλαμος, κρεβατοκάμαρα. [κρεβάτι με θόλο, συνεκδοχικά κρεβατοκάμαρα]

    λίζιος — gall. homme-lige, lat. liticus, υποτελής [όχι πάντα]

    σεργέντης — γαλλ. sergent, στρατιωτικός χωρίς τίτλο ευγένειας [Υπάρχει ελληνικό επώνυμο Σαργέντης]

  23. leonicos said

    Όσοι θέλουν μετάφραση και σ’ αυτά… καλύτερα να διαβάσουν το έργο σε μετάφραση.
    βάγια — τροφός, θηλάστρια, βυζάχτρα
    βασάλος — γαλλ. vassal, υποτελής
    βίγλα — λατ. vigilia, σκοπιά.
    βιγλάτορας — λατ. vigilator, σκοπός
    βιέλλα — έγχορδο μεσαιωνικό μουσικό όργανο
    βουκινάτορας — λατ. bucinator, σαλπιγκτής.
    βούκινο — λατ. bucinum, σάλπιγγα [πρωτογενής σημασία: φουσκωτός, μαγουλάτος. Ο κύριος μυς που σχηματίζει την παρειά (μάγουλο) λέγεται βυκανιτής (bucinator) και διακρίνεται η εισολκή του σε σκυλιά που γαβγίζουν δυνατά]
    γιστέρνα — ιταλ. cisterna, στέρνα
    γκόρτσα* — αλβαν. goritse, αγριοαχλαδιά.
    γράνα* — σλαβ. grana, βαθύ αυλάκι, τάφρος σε χωράφι
    κογκλάβιο — λατ. conclavium, σύνοδος.
    κόμοδος* — ιταλ . comodo, άνετος, βολικός.
    κοντόσταβλος — λατ. comestabulus, στρατιωτικό αξίωμα.
    κούλια — ιταλ . cuglia, σκοπιά, έπαλξη.
    κουμπές — τουρκ. kubbe, θόλος, τρούλος.
    κούρσος — ιταλ . corso, λεηλασία, πειρατεία.
    κρέντιτο — ιταλ . credito, πίστωση, εμπιστοσύνη, πίστη.
    μάλλια — ιταλ . maglia, διχτυωτή πανοπλία
    μενεστρέλος — γαλλ. menestrel, μουσικός και τραγουδιστής.
    μεσίρ — ιταλ . messir, προσφωνητικό, κύριος.
    μουσάντρα — τουρκ. musandra, σκευοθήκη εντοιχισμένη (ενίσταμαι για το ‘εντοιχισμένη’)
    μπούργκος — γαλλ. bourg, πολιτεία
    νιάκαρο — ιταλ . naccaro, κρουστό ή πνευστό μουσικό όργανο, τύμπανο ή σάλπιγγα.
    νοτάριος — λατ. notarius, γραμματικός, συμβολαιογράφος.
    ντρίτος — ιταλ . diritto / dritto, ευθύς, ίσιος, γνήσιος, αληθινός.
    οφφικιάλιος — λατ. ufficiale, άξιωματοϋχος
    πασάτζιο — ιταλ . passagio, πέρασμα.
    πέρπυρο — βυζαντινό νόμισμα [το υπέρπυρον].
    πίστομα — (έπί + στόμα), μπρούμυτα
    πλέμπα — λατ. plebs, ό λαός.
    πραίτορας — λατ. praetor, αρχηγός, στρατηγός.
    πριβιλέτζιο — ιταλ . privilegio, προνόμιο.
    πρωτονοτάριος — αρχιγραμματέας
    ρεσάλτο — ιταλ . resalto, έφοδος
    σαγίο — λατ. sagum, χλαμύδα, μαντύας.
    σαγιτάτορας — ιταλ . sagittatore, τοξότης.
    σάλιος νόμος — η αρχαιότερη φράγκικη νομοθεσία (5ος αιώνας μ.Χ.) [Δεν ξέρω αν μιλάμε για το ίδιο πράγμα, αλλά ως ‘σάλιο νόμο’ ξέρω μόνο τη διάταξη των αρχαίων σαλίων (Sallii) γειτόνων των ρωμαίων και ετρούσκων, σύμφωνα με την οποία ‘μόνο άρρενες γίνονται βασιλείς’ ]
    σέντια — ιταλ . sedia, κλειστό κάθισμα που το μεταφέρουν με τα χέρια
    σιγούνί — λατ. segmentum, κοντό εξωτερικό ρούχο.
    σκουτάρι — λατ. scutarium, ασπίδα.
    σκουτέλι – λατ. scutella, πιάτο, μικρή γαβάθα.
    σκουτί — λατ. scuta, ρούχο.
    σωκάρδι — πουκάμισο
    τζουμπές — τουρκ. cüppe, μακρύ πανωφόρι. τζουμπές* — τουρκ. cüppe, μακρύ πανωφόρι.
    τροβαδούρος — γαλλ. troubadour, ποιητής του Μεσαίωνα
    τσότρα — τουρκ. çotra, από το αρχαίο κοτύλη, ξύλινο δοχείο κρασιού.
    φαρί — άραβ. fari, άλογο [εξ ου και ο κυπριακός άππαρος]
    φιούμπα — ιταλ . fibbia, αγκράφα, πόρπη, κούμπωμα.
    φλαμπουριάρης — ιππότης που οδηγεί σε πόλεμο στρατό με δική του σημαία.
    φλάμπουρο — λατ. flammulum, σημαία.
    φλετουρίζω – φτερακίζω, φτεροκοπάω (αλβανικό μάλλον) [όχι μάλλον…]

  24. sarant said

    21: 😉

    20: Το ΛΚΝ λέει «είδος σάλπιγγας από χαλκό ή από όστρακο». Ο Μπαμπινιώτης «το κέρατο που χρησιμοποιείται ως σάλπιγγα». Ετυμολογία λατινική.

  25. Dimitrios Raptakis said

    Νίκο, χρήσιμο είναι να μάθουμε και πότε η πριγκηπέσσα έγινε πριγκιπέσα. Ακόμη και το σημερινό εξώφυλλο διατηρεί τη γραφή «πριγκηπέσσα», εάν δεν λαθεύω.

    Επειδή όμως δεν λεξιλογείς μόνο, αλλά και βιβλιολογείς, να πούμε ότι το βιβλίο αυτό εξαρχής δεν περιελήφθη στη σειρά της «Νεοελληνικής Λογοτεχνίας», αλλά κυκλοφόρησε μόνο σε μεγάλο σχήμα. Το 2009 εξεδόθη και μονοτονική έκδοση.

    Εως το 2006 το βιβλίο βρισκόταν στην 20ή έκδοση (58.860 αντίτυπα).

    Παίρνω τα στοιχεία από το βιβλίο της Άννας Κατακατσούλη, «Στη χώρα των βιβλίων: Η εκδοτική ιστορία του Βιβλιοπωλείου της Εστίας (1885-2010)», σελ. 190.

  26. Γς said

    21:
    Που σαλεύει κιόλας;

  27. sarant said

    25: Και, όπως είδα στο ίδιο βιβλίο, δεν είναι το πιο καλοπουλημένο του Τερζάκη, αφού προηγείται με βραχεία κεφαλή η Μενεξεδένια πολιτεία.

    Για την ορθογραφία της πριγκιπέσας, λέει κάτι ο Κορνήλιος στο προχτεσινό άρθρο: στη νεότερη έκδοση που είχε μπροστά του ήταν πριγκιπέσα.

  28. Μανούσος said

    Η λέξη αντερί (اندری ) είναι περσική και σημαίνει το εσωτερικό (ως επίθετο) ανταρ στα περσικά σημαίνει εντός η κατάληξη -ί μπορεί να είναι τόσο ουσιαστικού όσο και επιθέτου andar (πρόχειρα: http://en.wiktionary.org/wiki/%D8%AF%D8%B1#Etymology_1). Κανένα μυστήριο περί το αντερί. Ο Άνταρ κλπ προϋποθέτει το γράμμα άιν πρίν το Α (ένα είδος γλωττιδικού γάμμα χωρίς το…γουργούρισμα του γάμμα) عنترة . Δεν έχω πρόχειρο Οθωμανικό λεξικό για να διασταυρώσω την ορθογραφία (προσοχή χρειάζονται οι νεοτουρκικές μεταγραφές με λατινικό αλφάβητο!) θα το κοιτάξω όμως και θα επανέλθω με ακρίβεια. Πάντως λέξη με τον φθόγγο άιν (ع) μόνο σημιτική μπορεί να είναι (σπανίως καυκάσια), επ’ ουδενί τουρκική ή ινδευρωπαϊκή.

  29. Ας κάνω καγώ τις παρατηρήσεις μου

    Γασμούλος αρσενικό παιδι κ.λ.π μα δεν εξασφαλίζεται το φύλο από την κατάληξη -ος ;

    γκόρτσα αγριαχλαδιά γνωστή σαν αγκορτσιά στη Ρούμελη

    νιάκαρα την λέξη την έχω ακούσει από ψαράδες «εχεις νιάκαρα» σαν «αντέχεις ;»

    ρεκάζω πάλι από ψαράδες ρήμα για τον θόρυβο της τρόμπας όταν τραβάει και αέρα εκτός από υγρά.

    Και φυσικά…Isabelle- Isabeau για τον Γουσού

  30. leonicos said

    Αν διορθώσω το «καλίγια — λατ. caligae, είδος παπούτσια» σε ‘είδος παπουτσιών’ θα με καταδικάσετε ἐπὶ γενικομανίᾳ;

    Και τώρα, αφού σας έκανα τον έξυπνο, ας δούμε τι δεν ήξερα εγώ (εικρινά) Βέβαια μερικές θα τις μάντευα αλλά δεν θα τις χρησιμοποιούσα στο δικό μου ιπποτικό έργο που θα εκδοθεί από τον οίκο «Νοουμανλανδσπρες». Βέβαια μερικές είναι ‘ψεύτικοι φίλοι’ όπως η σκρόφα. Βάζω * σε όσες θα χρησιμοποιούσα. Το ‘ταβλάτο’ θα το έλεγα σαχνισί.

    *άβρα — (αβρός), νεαρή δούλα, έμπιστη της κυρίας της.
    αλλάγια — συνοδείες, φρουρές, στρατοί.
    αλιτζές — γαλλ. alezan, κοκκινότριχο άλογο.
    αναχρικό — (ανά + χρεία), οικοσκευή, τα έπιπλα και τα σκεύη του σπιτιού.
    αρεζινάδο — λατ. resinatum, ρετσινάτο.
    ασβολερός — αυτός που έχει το χρώμα της ασβόλης (= καπνιάς), μαύρος, σκοτεινός.
    *βαγδατί – ύφασμα (προέλευσης Βαγδάτης)
    βαστέρνιο — λατ. basternum, διάδρομος.
    βουργησαίος — γαλλ. bourgeois, αστός.
    δουκατόροι — λατ. ducatores, οδηγοί, αρχηγοί.
    δυναμάρι – φρούριο, οχυρό
    εξπλοράτορας — λατ. explorator, ανιχνευτής, κατάσκοπος.
    ευγενικόπουλο – αρχοντόπουλο, παιδί ευγενών.
    ζογκλάτορας — γαλλ. jongleur, ταχυδακτυλουργός.
    καλίγια — λατ. caligae, είδος παπούτσια.
    κάντιωμα — ιταλ. candi, γλυκιά αποχαύνωση.
    κέρκετο — λατ. circitor, περίπολος.
    κιβιτάνος — γαλλ. chevetain, φρούραρχος.
    κλέρης — γαλλ. clerc, γραφιάς, γραμματικός.
    κουγκέστα — η κατάκτηση της Ελλάδας από τους Φράγκους.
    κούρτη — γαλλ. court, αυλή, συνέδριο.
    κρασοβόλι — μεγάλο ποτήρι για κρασί.
    κρουνελιάζω — κρουνός, τρέχω σαν από μεγάλη βρύση, άφθονα.
    λαδίκι — το βαφτιστικό ή το πρώτο επίσημο ρούχο του βρέφους.
    μολώνω — μόλος, επιχωματώνω, συγκρατώ, ενισχύω, προστατεύω.
    *μουρχούτι — αραβ. mahrut, κύπελλο, κούπα.
    μουχνός — [αθησαύριστο• ίσως διαλεκτικός τύπος του μουχρός, σκοτεινός, πυκνός.]
    μπάιλος — ιταλ . bailo, διοικητής με πολλές εξουσίες.
    *μπουχάλα – σύντομη βροχή
    ξεσκαρίζω — ξεπροβάλλω, ξεμυτίζω, βγαίνω.
    ξιφάρι — αιχμή τοϋ βέλους.
    όψιδες — λατ. obses, όμηροι.
    παρλαμάς — ιταλ . parlamento, συγκέντρωση, συνέδριο.
    περσίκι — βαλάντιο.
    πρωτοστράτορας — στρατιωτικός διοικητής.
    ρεπιασμένος — (ερείπιο), ερειπωμένος, γκρεμισμένος, χαλασμένος.
    ρέτενα — γαλλ. retenir, χαλινάρια.
    ροβολάτορας — ιταλ . rivolatore, επαναστάτης.
    σαντάρδο — γαλλ. etendard, σημαία.
    σενεσάλος — γαλλ. senechal, αρχηγός του στρατού.
    σέντζιο — γαλλ. siege, πολιορκία.
    σεργέντης — γαλλ. sergent, στρατιωτικός χωρίς τίτλο ευγένειας.
    σιλεντιάριος — λατ. silentiarius, διοικητικό αξίωμα.
    σιλέντιο — λατ. silentium, συνέδριο.
    σκαραμάγκι — περσ., εξωτερικό μακρύ ρούχο.
    σκρόφα — λατ. scrofa, είδος πολιορκητικής μηχανής.
    σφελιδιάζω — (σκελιδιάζω), κάνω λουρίδες, κομματιάζω, ξεσκίζω.
    ταβλάτο — λατ. tabulatum, κλειστός εξώστης.
    ταμπάρο— ιταλ . tabarro, χοντρό πανωφόρι.
    ταρίδα — λατιν. tarida, είδος πλοίου για μεταφορά πραγμάτων.
    ταυραία — (ταύρος), είδος σάλπιγγας των Βυζαντινών από βοδινό κέρατο ή από μέταλλο.
    τζάγρα — μεγάλο τόξο (γαλλ. arbalète).
    τζαγράτορας — τοξότης (γαλλ. arbalétrier).
    τορνέζι — νόμισμα κομμένο στήν Tours.
    τουφία — λοφία.
    *τραχώνι — (τραχύς +-ώνι), τραχύ, ανώμαλο, δύσβατο μέρος.
    τριζουριέρης — γαλλ. trésorier, θησαυροφύλακας.
    τριμπουτζέτο — γαλλ. trébuchet, πολιορκητική μηχανή.
    τσάμπρα — γαλλ. chambre, κάμαρα, δωμάτιο.
    *φάρσωμα — (φάρσος), ξύλινος τοίχος.

  31. sarant said

    29: Τζι, άλλη λέξη είναι αυτή που λένε οι ψαράδες, τα νάκαρα/νιάκαρα = κότσια, από τα ανάκαρα (ρήμα ανακαρώνω). Ψυχική δύναμη.

    30: Η διατύπωση είναι του Τερζάκη. Εγώ τη χρησιμοποιώ, αν και όχι αποκλειστικά. Όχι δεν είναι ένδειξη γενικομανίας να πεις «είδος παπουτσιών». Είναι να πεις «δύο εκατομμύρια δραχμών» ή «τρία κιλά πατατών».

  32. Tsopanakos said

    Η κούλια μου θυμίζει πιο πολύ το τουρκικό kule (πύργος) που πέρασε και σε πολλές βαλκανικές γλώσσες.
    Το cuglia πάλι βλέπω πρόχειρα ότι υπάρχει σε ιταλικές διαλέκτους (κορσικά) αλλά με έννοια… ανατομική (πρβλ. κοχόνες, που λένε και οι ισπανοί προπονητές εν Ελλάδι). 🙂

  33. # 30

    Ηξερα το γλώσσα λανθάνουσα τα αληθή λέγει

    μετά το » ας δούμε τι δεν ήξερα εγώ (εικρινά) » του Λεώνικου έχουμε το…

    χέρι λαθοπληκτρολογόν τα…εικρινή τυπώνει !

  34. #32

    ενώ οι Ιταλοί προπονητές (Μαλεζάνι) μόνο…κάθονται !!

  35. sarant said

    32: Μπράβο ρε συ, γιατί κι εγώ είχα πολύ έντονες επιφυλάξεις αλλά δεν προλάβαινα να το ψάξω.

  36. leonicos said

    @4 Μπράβο αρχιτέκτονα, αυτή είναι η λέξη, φρουμάζω. Αλλά και ο Τίτος στο @2 με τα φριμάσσω, καλά τα πάει.

    @6 ΝΔμανίταρε, το αντερί είναι ελληνικό και είναι αυτό που λέει ‘αντερί’ κάτω από το κυρίως ρούχο. Βέβαια στα σχόλια πιο κάτω λέγονται πολλά, αλλά είναι λάθος.

    @14 Βασίλη, αυτή είναι προσφορά. Μόνο δεν μας είπες αυτό το ‘δική μας’ πού πέφτει, εκτός αν είσαι ο αμοριανός του ιστολογίου που μας παραθέτει τέτοια ωραία.

    @15 Yes sir!

    @16 Σπύρο, δεν μου λέει κάτι το ‘μπουχάλα’. Θα μπορούσες να το πεις βλάχικο (δηλ λατινόφερτο, ύστερα λατινικά) από το ‘μπόκα’ στόμα, οπότε αναφέρεται σε ρυάκι που σχηματίζεται από πηγή.

    @20 Γιάννη, μετά είπαν βούκινα ό,τι μπορούσε να κάνει βαθύ ‘ουουουου’.

    @28 Μανούσο δεν διάβασες προσεκτικά την παραπομπή που έβαλες. Ντερ είναι η πόρτα. Επιπλέον δεν υποτίθεται κανένα άιν στον Αντάρ, ώστε ν’ αποκλείεται η ιαφεθιτική ή αλταϊκή προέλευσή του. Όσο για τις καυκασινές γλώσσες, δεν τις ξέρει κανείς όλες, αλλά όσο μπορώ να πω, τα καρτλικά (γεωργιανά) και περί αυτά δεν έχουν τέτοιον φθόγγο.

  37. leonicos said

    Καλά, εδώ θα μείνετε; Τα ξαναλέμε

  38. Earion said

    Για το αντερί μήπως θα πρέπει να αναζητήσουμε απώτερη ελληνική καταγωγή από το επίθετο έντερος (ο εσώτερος); Μήπως δηλαδή πρόκειται για αντιδάνειο; Νομίζω ότι τέτοια ετυμολογία έχουν δώσει και για το οθωμανικό εντερουνί.

  39. Νέο Kid Στο Block said

    Eγώ νομίζω πως το αντερί είναι από το πρωτοϊνδιάνικο «ndhero» (εκ του σανσκριτικού adhah- athara) που όλα σημαίνουν «χαμηλότερο»-εσότερο. Aπ’αυτά βγήκε και το τευτομβούργειο Unter (den Linden) (απομίμηση της Σωνς Ελυζέ) και το φλεγματικό Under these circumstances, anything goes!

  40. spyroszer said

    τορνέζι — νόμισμα κομμένο στήν Tours.

    Για να ακριβολογούμε ήταν νόμισμα τέτοιου τύπου, δεν ήταν κομμένο στην Τουρς, αφού στην φραγκοκρατούμενη Ελλάδα έκοβαν «deniers tournois» που τα έλεγαν τορνέζια, όπως στο Χλεμούτσι που υπήρχε νομισματοκοπείο.
    http://www.jstor.org/discover/10.2307/30104477?uid=3738128&uid=2129&uid=2&uid=70&uid=4&sid=21103361390881

  41. spiral architect said

    @39: Σε λίγο θα μας πεις και για τίποτα Lebensraum. 😯
    (ήδη με διατρέχει ένα σύγκρυο)

  42. sarant said

    40: Ναι, το είπε και ο Γ. Λυκοτραφίτης στο σχ, 7, θέλει διορθώσεις το γλωσσάρι (όπως και στα φίε).

  43. Νέο Kid Στο Block said

    41. ? Πάντως το 39. είναι σοβαρό σχόλιο. Aφού όλοι έχουν μια διαφορετική γνώμη για το αντερί, γιατί όχι κι εγώ; ε;

  44. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Μια που βρεθήκαμε σε ανάρτηση που έχει και την τζάγ(κ)ρα και τα τσαγγία, θέλω ν υποβάλλω το εξής στη συλλογική σοφία του ιστολογίου.
    Από νοταριακά έγγραφα της Λευκάδας έχω έναν Ηπειρώτη έμπορο που ονομάζεται Τζαγγρής. Στα έγγραφα οι (Λευκαδίτες) νοτάριοι το γράφουν αδιάκριτα Τζακρίς, Τζανκρίς, Τζαγκρής, Τζαγγρής με διαφορές ακόμα και στο ίδιο έγγραφο, ακόμα κι από τον ίδιο νοτάριο.
    Το όνομα, λοιπόν, αυτό θα μπορούσε να σχετίζεται με την τζάγκρα (που μου φαίνεται και πιθανότερο λόγω του ρ) ή ίσως με τα τσαγγία; Δηλαδή αυτός που πρώτος πήρε αυτό το επώνυμο έφτιαχνε τζάγκρες (γιατί αν ήταν χειριστής θα ήταν τζαγκράτορας ή τζαγκρατόρος ή κάτι τέτοιο) ή παπούτσια; Ή μήπως κάποιος έχει κι άλλη καμιά ιδέα.
    Βοηθάτε, γιατί έχω να γράψω μια ανακοίνωση… 🙂

  45. spyroszer said

    Α συγνώμη, δεν το είδα.

    Επίσης, για τα τζάγρα κάτι έχει γράψει και ο Κριαράς εδώ. Προέρχεται από το chancre.
    http://www.greek-language.gr/greekLang/medieval_greek/em_kriaras/scanned_new/index.html?start=0&id=7&lq=209&show=1
    Η δε Άννα η Κομνηνή αναφέρει ότι 10.8.6.:» Ἡ δὲ τζάγγρα τόξον μέν ἐστι βαρβαρικὸν καὶ Ἕλλησι παντελῶς ἀγνοούμενον».
    Εννοούσε βαρβαρικό και το προερχόμενο από Δύση ή μήπως ήλθε απ’ την Ανατολή;
    http://el.wikisource.org/wiki/%CE%91%CE%BB%CE%B5%CE%BE%CE%B9%CE%AC%CF%82/%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%BF_10

  46. Alexis said

    Συγχαρητήρια για την ανάρτηση!

    τροκάνι=κουδούνι που κρεμούν σε ζώα.
    Είναι σίγουρα τροκάνι; Γιατί εγώ τσοκάνι το ξέρω το κουδούνι, και ταιριάζει και με το ρήμα, λίγο παρακάτω, τσοκανίζω=χτυπώ, κρούω.

    σκουτέλι: Στην Ήπειρο λένε σκουτέλα την κούπα, το φλυτζάνι.

    Δεν έχω διαβάσει το μυθιστόρημα αλλά κατά τη γνώμη μου για να αποφανθούμε αν το αντερί είναι αναχρονισμός ή όχι πρέπει να ξέρουμε πού και πώς το χρησιμοποιεί.
    Αν το χρησιμοποιεί ως αφηγητής δεν υπάρχει αναχρονισμός. Αν βάζει τους ήρωες να το λένε στους διαλόγους τους τότε ναί, σαφώς και είναι.

  47. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #45
    Αν έχεις το Σπύρο τριγύρω, τι να το κάνεις το γκουγκλ! 🙂 Σε ευχαριστώ.
    Η τζάγκρα πάντως είναι το αγγλικό crossbow http://en.wikipedia.org/wiki/Crossbow

  48. sarant said

    47: Και πού κατέληξες;

    46: Υπάρχει και τρο(υ)κάνι με σημασία κουδούνι, υπάρχει και τσο(υ)κάνι με σημασίες διάφορες μεταξύ των οποίων α) σφυρί, β) κουδούνι. Και τσουκανίζω σημαίνει και χτυπάω με το σφυρί, και κρούω, και ευνουχίζω ζώα.

  49. spyroszer said

    47. 🙂 Είδες Γρηγόρη συγχρονισμός; Μπορεί να είναι απ’ την τσάγγρα, με τη σημασία του τουφεκιού ξερωγώ, αλλά δεν ξέρω αν είναι από το τσαγγάρης – τσαγγρής.

  50. Ναι αλλά το σκουτάρι δεν είναι και τόσο σπάνια λέξη. Δεν θυμάστε το περίφημο “Quo vadis παλικάρι αγκαλιά με το σκουτάρι;” 😀

    (Ταχτσής ή Χιόνης ήταν αυτός που ανέσυρε τη λέξη;)

  51. Επίσης υπάρχει ένα χωριό με την ονομασία Σκουτάρι στο Γύθειο, αναρωτιέμαι με ποια έννοια βγήκε κι αν έγινε ίσως κάποια διολίσθηση στον τονισμό αφού υπάρχει και Σκούταρι στις Σέρρες.

  52. Mustang said

    Εξαιρετικό το συμπληρωμένο γλωσσάρι.

    45. & 47. τσάγκρα = βαλλίστρα = είδος τόξου με στέλεχος για στήριξη και σκόπευση και μηχανισμό σκανδάλης

    Και κάποια πραγματολογικά:
    >μάλλια* — ιταλ . maglia, διχτυωτή πανοπλία.

    Η μάλλια είναι ο γνωστός (σε πολλούς από εμάς ελπίζω) αλυσιδωτός θώρακας.

    > λωρίκι — θώρακας.
    Λωρίκι είναι ένας ειδικός τύπος θώρακα από χοντό δέρμα που καλύπτει τον θώρακα και την πλάτη – όχι τα μπράτσα – και καταλήγει σε ένα είδος φούστας από λουρίδες που φτάνουν συνήθως μέχρι το γόνατο. Από τις λουρίδες αυτές πήρε μάλλον το όνομά του. Είναι ο θώρακας που φοράνε στο 95% των κινηματογραφικών ταινιών οι Ρωμαίοι στρατιωτικοί.

  53. lorica είναι λέξη λατινική για διάφορα είδη θώρακα. Μου φαίνεται απίθανο να βγαίνει από τον ‘λώρο’. Να είναι παραφθορά του ελληνικού ‘θώρακα’;

  54. Τηλυκράτης Λεξίμαχος said

    # 14 καλίγια — λατ. caligae, είδος παπούτσια

    από κει και Καλλιγάς, καλλιγώνω ( από τη Βυζαντινή εποχή, πρέπει να τα αναφέρει ο Κουκουλές που δεν έχω πρόχειρο )

    # καλ’ γοσφύρι = καλλιοσφύρι, το σφυρί του τσαγκάρη : το λένε στη Λευκάδα και σήμερα

    # καλίκια: το λένε και σήμερα

    Ζευγάρι νυφικά παπούτσια, καλίκια , χωρίς φτέρνα, με χαμηλό, ξύλινο τακούνι, μέτριο σε πάχος και ελαφρά μεγαλύτερη βάση.

    http://openarchives.gr/view/445861

  55. Ἔ καλά, ὁ λεξιλογικὸς ἀναχρονισμός, ὄταν εἶναι μόνο λεξιλογικός, δὲν δημιουργεῖ προβλήματα. Ἄν σὲ ἕνα μυθιστόρημα π.χ. γιὰ τὸν Πελοποννησιακὸ Πόλεμο συναντήσουμε τὴν λέξι «μπλοκάρω» θὰ μᾶς φανῇ ἀπολύτως φυσιολογικὸ -καὶ δικαίως. Ἄλλο βέβαια ἂν μὲ τὴν λέξι περιγράφεται ἀντικείμενο ἡ ὕπαρξι τοῦ ὁποίου στὸ μυθιστόρημα ἐποχῆς ἀποτελεῖ πραγματολογικὸ ἀναχρονισμό.

    Δὲν εἶναι πάντα ἀκριβῶς συνώνυμες οἱ λέξεις τοῦ ’37 μὲ αὐτὲς ποὺ τὶς ἀντικατέστησαν στὴν μορφὴ τοῦ ’45. Σύμφωνοι, μὰ γιατί θἄπρεπε νἆναι; Ποῦ καὶ ποῦ ἐπιλέγεται λέξι μὲ σημασία στενώτερη. Ζήτημα ὕφους.

    καλίγια δὲν εἶναι καὶ τὰ πέταλα;

    ἐξ οὗ καὶ καλιγᾶς, καλιγώνω κτλ

    στρατιωτικὸν ὑπόδημα παρ’ἀρχαίοις Ῥωμαίοις. τὸ ὑποκοριστικό του ἔμεινε γνωστὸ ὡς προσωνύμιο γνωστοῦ αὐτοκράτορος. (Καλιγοῦλες, Καλιγᾶδες, Πεταλωτῆδες ἀνέκαθεν κατελάμβαναν ὑψηλὰ ἀξιώματα)

  56. #54 μαζὶ γράφαμε

  57. Τηλυκράτης Λεξίμαχος said

    # 56 ναι

    καλίγια πιθανόν να είναι τα καρφωτά, μια και η «σόλα» ή τουλάχιστον το τακούνι είναι ξυλινό

    σωστά αυτά που λες για τα στρατιωτικά υποδήματα των Ρωμαίων και τον Καλιγούλα, που μάλλον θα είχε μικρό πόδι (caligula, μικρή caliga, αρβυλάκι;)

    ευθύβολο το Πεταλωτήδες

  58. ἐνίοτε καὶ τὰ ἄλογά τους κατελάμβανον ὑψηλὰς θέσεις 😉

    δὲν γνωρίζω τοὺς ἀκριβεῖς λόγους γιὰ τοὺς ὁποίους ἔμεινε γνωστὸς ὡς Καλιγούλας. Νὰ ἀκουγόταν ὅπως τὸ σημερινὸ «καραβανᾶς»;

  59. #25 Παρ’ὅλο ποὺ ὁ Σάλιος νόμος δὲν περιλαμβάνει μόνο τὶς περὶ κατ’ ἀρρενογονίαν διαδοχῆς διατάξεις, εἶναι περισσότερο γνωστὸς γι’αὐτές. Καὶ πράγματι, μ’ αὐτὲς ὡς ἀφορμὴ ἀναφέρεται στὸ μυθιστόρημα.

  60. LandS said

    Ο Γερμανικός είχε πάρει μαζί του σε εκστρατεία το παιδί του Γάιο. Για τσαχπινιά τον έντυνε στρατιώτη. Τα άρβυλα παιδικό νούμερο. Έτσι ο μπόμπιρας πήρε το παρατσούκλι Αρβυλάκης.
    Ιστορία πολύ συμπαθητική για να ταιριάζει με τη υστεροφημία του Καλιγούλα.

  61. Νέο Kid Στο Block said

    Κι όμως Lands ,ήταν λέει γλυκούλης και πονεσιάρης (χωρίς πλάκα!) μέχρι που πήγε σε κάποιον (μπάρμπας του ήταν; κάτι τέτοιο νομίζω..) στο Κάπρι, κι από κει και έπειτα λέει την είδε …κάπως! 🙂
    (τόχω πει εγώ από καιρό πως τα νησά ξεμυαλίζουν τη νεολαία…)

  62. 28 Όλα τα οθωμανικά λεξικά που είδα γράφουν anteri-entari (με άιν και τ), όχι enderi.

    58, 60 κλπ. Καλά, δεν έχετε διαβάσει το «Εγώ ο Κλαύδιος»; Κι εσύ τέκνον Κορνήλιε;

  63. Παγανιστής said

    Κύριε Σαραντάκο,

    από το εκπληκτικό γλωσσάρι της Ιζαμπούς του Τερζάκη που αναρτήσατε, προκύπτει το εξής συμπέρασμα και απορώ διατί ουδείς από τους 61 σχολιογράφους σας δεν το επεσήμανε: Η Γενιά του Τριάντα μισούσε κάθε τι ελληνικό και προσπαθούσε να αλλάξει τις ελληνικές λέξεις με τούρκικες, βενετσιάνικες καί πάει λέγοντας, θεωρώντας τις πιό λαϊκές. Σάς θυμίζω τον σεξουαλικά ανίκανο Καζαντζάκη, του οποίου η μετάφραση της Οδυσσείας έχει πολύ περισσότερες άγνωστες λέξεις από το πρωτότυπον του Ομήρου. Το ίδιο συνέβαινε με τον πράκτορα των Άγγλων Σεφέρη, με τον αρεσκόμενο στην οπισθογέμιση Τερζάκη, λάτρη των πιπινιών Ελύτη και ολόκληρη την βρωμερά Γενιά του Τριάντα που παρέδωσε την νικήτρια το 1949 Ελλάδα στον Μπολσεβικισμό των χριστιανοκομμουνιστών.

    Από την πλευρά μου, θα κάνω μόνο ένα σχόλιο: Μακάρι την φαιά ουσία που εξοδεύσατε για να καταρτίσετε αυτό το εξαίσιο γλωσσάρι τού (ουδόλως διαβαζόμενου σήμερα, λόγω μπαγιατίλας) Αγγέλου Τερζάκη, να την εξοδεύατε για ένα αντίστοιχο γλωσσάρι της Καινής Διαθήκης, ώστε να μάθουν οι αποβλακωμένοι από τις παρλαπίπες της Ορθοδοξίας Ρωμηοί, πόσο πολύ κατέστρεψαν την Θεία Ελληνική Γλώσσα οι αγράμματοι ψαράδες της Γαλιλαίας, με τους Εβραϊσμούς που εισήγαγαν…

  64. Νέο Kid Στο Block said

    63. ΣαλάμΑλέκουμ!

  65. sarant said

    53: Το ετυμολογικό λεξικό του Σαντρέν λέει ότι το lorica αντιστοιχεί ακριβώς στο ελλ. θώραξ (που είναι άγνωστης ετυμολογίας) και ότι μερικοί το συσχετίζουν με το lorum ενώ άλλοι το θεωρούν δάνειο από άγνωστη γλώσσα.

    55: Μερικοί μυστήριοι λένε ότι δεν μπορείς π.χ. να λες καράβι τα πλοία των Αθηναίων της κλασικής εποχής ή σπίτια τις οικίες τους, διότι οι λέξεις αυτές βγήκαν αργότερα. Ή ότι δεν μπορείς να έχεις τούρκικες λέξεις σε μια μετάφραση της Ιλιάδας.

  66. 16,
    Υπάρχει Μπόχαλη στην Ζάκυνθο, με υπέροχη θέα. Κάπου εκεί κοντά υποτίθεται πως ο Σολωμός έγραψε στίχους που έμειναν ιστορικοί.

  67. spiral architect said

    @63: Το τρολάρισμα θέλει στυλ, πειθώ και αποφυγή φράσεων κλισέ. Κατά πως δείχνουν τα πράματα, εσύ δεν τα’ χεις. 😉

  68. Ανδρέας said

    65.α) Και την λέξη θώρακας την κατατάσσουν στις λέξεις άγνωστης προέλευσης στο etymonline.

  69. Ανδρέας said

    το lexigram το δίνει μεσαιωνικό λῶρον < λατιν. lorum

    Origin of LORUM
    New Latin, fr. Latin, strap — more at lore

    Origin of LORE
    New Latin lorum, from Latin, thong, rein; akin to Greek eulēra reins
    First Known Use: 1828

    εύληρα, τα
    ουσ. [από *ε-Fληρο-, ρίζα *Fελ-, ειλέω, έλμις], τα ηνία, τα χαλινάρια

  70. Ανδρέας said

    ξέχασα την παραπομπή
    merriam-webster.com

  71. Μανούσος said

    Επανέρχομαι στο αντερί

    Πράγματι παραδίδεται η λέξη όπως γράφει στο 62 عنتري ανταρί/αντερί δηλ. με ντ και όχι ν-ντ
    Ωστόσο:
    اندرونه andarūna κατωσέντονο (οθωμανικό λεξικό του Zenker),

    ο Χλωρός διορθώνει σε انداری andāri, αλλά δηλώνει αγνώστου ετυμολογίας.

    Προσωπικώς θεωρώ ότι μάλλον πρόκειται για περσικό δάνειο στην αραβική ή για σπάνια τετραγράμματη ρίζα αραβική πάντως (οι σημιτικές ρίζες είναι κατά κανόνα τριγράμματες).
    Ο ριζικός τύπος δεν είναι σπάνιο για τα αραβικά πρβλ. عنبز ‘ambar (γράφεται με ν που τρέπεται σε μ πριν το b).καλύβα, αποθήκη, ‘unsur عنصر ράτσα, συστατικό

    Συχνά οι εκτεταμένες ρίζες είναι εξαραβισμένα παλαιά δάνεια.
    Ως εκ τούτου εκτιμώ ότι πρόκειται για αφομοίωση της περσικής λέξης που προανέφερα, καθώς άλλωστε η λέξη στα αραβικά σημαίνει τον κορσέ, αλλά δεν διαθέτει άλλα παράγωγα της ίδιας ρίζας. Στα περσικά το ανταρ δίνει πολλές άλλες λέξεις με τις σχετικές έννοιες, εσωτερικός, μέσα, ένδον κλπ.
    Στην (βιβλική και νέα) Εβραϊκή βρήκα την ρίζα ‘nd (άιν-νουν-ντάλετ) που σημαίνει τυλίγω-φορώ με τυλιχτό τρόπο (ιδίως κοσμήματα). δεν θα απέκλεια την σύνδεση και με αυτό, με έκταση της ρίζας με τέταρτο γράμμα το ρ (όπως σε άλλες περιπτώσεις قطم قطمير qitmir (μυθολογικός σκύλος) qatama δαγκώνω.
    Γενικά στα συριακά (αραμαϊκά) η ρίζα δεν υπάρχει, όμως τα αραβικά έχουν σποραδικά υιοθετήσει την έκταση της ρίζας με το ρ (από την συριακή) που είναι ινδευρωπαϊκής αρχής (Βλ.Carl Brockelmann, Grundriss κλπ.)
    Εν κατακλείδι εκτιμώ ότι είναι πρώιμο δάνειο στην αραβική από την περσική.

  72. Για την τσάγκρα ή όπως αλλιώς λέγεται (άλλος με ζ άλλος χωρίς κ και πάει λέγοντας, αλλά στο ίδιο μάλλον αναφέρονται όλοι). Που ο γκούκγλης δίνει τη εικόνα βαλλίστρας, ανεξάρτητα απ’ την ακριβή γραφή. Και θυμήθηκα πως εμείς τσάγκρα λέγαμε ένα είδος σύρτη που έμπαινε σε πόρτα και που για να τον ανοίξεις απ’ τη έξω μεριά πίεζες ένα μοχλό, κάτι σαν πείρο με πλατύ κεφάλι. Που όταν αυτός ο πείρος έλειπε (είτα γιατί είχε χαλάσει είτε επίτηδες) το αντικαθιστούσε μια πρόκα (που όμως ήθελε και λίγη επιδεξιότητα!). Κάτω απ’ αυτόν τον πείρο υπήρχε ένα τοξωτό χερούλι.Συνήθως ήταν μπρούτζινη και δεν ξέρω πώς αλλιώς μπορώ να την πω:)

  73. #49
    Δηλαδή, δεν είχες δει το #44 όταν έγραψες;! Μωρέ μπράβο.
    #48
    Η σημασία τουφέκι είναι πολύ βολική. Εκείνη την εποχή (17ος αι.) που τα τουφέκια είχαν αρχίσει να κυκλοφορούν θα ήταν αναμενόμενο να ονοματιστεί κάποιος. Δυστυχώς ο Κριαράς δεν λέει σε ποια μέρη υπάρχει η σημασία αυτή και στην Ήπειρο (ή και αλλού) δεν την έχω συναντήσει.
    Έψαξα λίγο και την κατάληξη -ής, οποία όμως φαίνεται πως είναι αποκλειστικά κατάληξη βαφτιστικών, με υποκοριστική χροιά. Π.χ. Γιωργής, Παναγής, Κωνσταντής, Γιαννής, Θοδωρής (Κ.Μηνάς, Η Μορφολογία της Μεγέθυνσεως στην ελληνική γλώσσα, Ιωάννινα 1978, σελ.58). Όμως όνομα βαφτιστικό ή και χαϊδευτικό από Τζαγκρ- κ.τ.ο. δεν μου πάει στο νου. Αν αυτή είναι η έννοια της κατάληξης, μας αποκλείει και την προηγούμενη υπόθεση, αφού αυτός που θα είχε τζά(γ)κρα θα έπρεπε να λέγεται π.χ. *τζαγκράς.
    Με άλλα λόγια αδιέξοδο. Θα πω καμιά αοριστία «θα μπορούσε να έχει σχέση με την τζάγκρα που μπορεί να σημαίνει…». 🙂

  74. #72
    Αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον. Από ποια περιοχή κατάγεστε, με όλο το θάρρος; Αυτό στην Ήπειρο το λένε ζεμπερέκι.

    Περί βαλλιστρίδας (=τζάγκρας) πολύ κατατοπιστική, με παραπομπές σε αφηγηματικές και εικονιστικές πηγές, είναι αυτή η διατριβή (σελ. 207-240): http://thesis.ekt.gr/thesisBookReader/id/18101#page/206/mode/2up

  75. spyroszer said

    73. Ε λες να είμαι τόσο Γρήγορος; 🙂
    Μήπως όμως είναι αλβανικό; ο Τριαντ. κάτι τέτοιο νομίζω λέει.
    http://books.google.gr/books?id=TGc0AQAAIAAJ&q=%22%CE%A4%CF%83%CE%B1%CE%B3%CE%BA%CF%81%CE%AE%CF%82%22&dq=%22%CE%A4%CF%83%CE%B1%CE%B3%CE%BA%CF%81%CE%AE%CF%82%22&hl=el&sa=X&ei=LSv1Uuz2LqbmywO6sIKgAw&ved=0CFkQ6AEwCQ

    72. Ο Κριαράς λέει στο λινκ παραπάνω ότι τζάκρα λένε και την ποντικοπαγίδα. Προφανώς πήρε διάφορες σημασίες η λέξη λόγω του μηχανισμού της βαλλίστρας αυτής.

  76. Παγανιστής said

    Κύριε Σαραντάκο,

    γιατ,ί άραγε, απαξάπαντες οι 75 σχολιογράφοι σας δεν έχουνε βγάλει άχνα για την νέα βιογραφία του θρυλικού Ρασπούτιν που έγραψε η Εβραία πανεπιστημιακός Frances Welch και διά της οποίας εξευτελίζεται διά παντός ο βρωμερός Ορθόδοξος Μοναχισμός;

    http://www.protothema.gr/culture/article/351441/missing-friendly-url/

  77. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    76: Είναι και οι 75 όργανα του διεθνούς σιωνισμού.

    74: Να το μαρτυρήσω, Λέσβο -θαρρώ Πλωμάρι.

  78. #75
    Κι αλβανικό δεν θα με πείραζε. 🙂
    Πάντως, ο Τριαντ. στα οικογενειακά ονόματα (σελ. 136) έχει Τσαγρής και Τσαγγρίδης, αλλά δεν τα ετυμολογεί.
    Υπάρχει μια λέξη της ηπειρωτικής, η τσαγκάδα (=προβατίνα που φέρει γάλα αλλά έμεινε χωρίς αρνί) η οποία έχει ετυμολογηθεί από τα αλβανικά, αλλά κάπως αόριστα (Οικονόμου, αλβανική γλωσσική επίδραση στα ηπειρώτικα ιδιώματα, σελ. 24). Η λέξη έχει περάσει και στα βλάχικα. Από την τσαγκάδα ως τον τσαγκρή είναι δρόμος…

  79. Ανδρέας said

    Από Τα Άτακτα του Πτωχοπρόδρομου βρέθηκε τελικά το Λουρικάτος

    Λουρικάτος και συνεχέστερον Λωρικάτος, ήγουν θωρακισμένος, από το Loricatus παράγωγον του Lorica του σημαίνοντος τον θώρακα διότι οι θώρακες το παλαιόν επλέκοντο από λωρία (Lora, ιμάντας), ήγουν μακρόστενα δερμάτων κομμάτια, και όχι από σίδηρον, ως τα γνωστά σιδηροϋποκάμισα, τα οποία έπειτα και αυτά Λουρίκια ή Λωρίκια ωνομάσαν. Όθεν και ο Ετυμολόγος (σελ. 460) «λέγεται δε Θώραξ το όπλον, ο σιδηρούς» χιτών όπερ εστί Λουρίκιον.» κατά τον αυτόν λόγον και οι Ιταλοί ονομάζουν Corazza και οι Γάλλοι Cuirasse τον θώρακα, οι πρώτοι από το corame οι δεύτεροι από το Cuir (Δέρμα).

    στην σελ. 53
    http://tinyurl.com/m3645em

  80. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    74.>>ζεμπερέκι
    Τσεμπερές στην Α.Κρήτη .Τί όμορφο μαντζαφλάρι αυτό, με το αυτάκι του και την ΄πιτήδεια χειρολαβή του.

  81. Νεο Kid Στο Block said

    Μπορει και να περιμενουν να γινουν οντως 75 κσι μετα να σχολιασουν…οι 75… 🙂 🙂
    Συστηνω το στερουμενο περιττων λιπαρων παγανιστικο ηναγνωσμα »μιαμς κοτα καν ση μιαμς μερα εναμς αβγο. Οι τρεις κοτες τα 3 αβγα,σε ποσες μερες τα καν’;»

  82. Μπουκανιέρος said

    58-62 Σουητώνιος, IV, ix.

  83. rogerios said

    Όχι βαλλίστρα, αλλά βαλλιστρίδα. Αντιγράφω παλιό σχόλιό μου στη Λεξιλογία:

    Χρειάζεται προσοχή για να μην υπάρξει σύγχυση μεταξύ βαλλίστρας-baliste-ballista (http://en.wikipedia.org/wiki/Ballista) η οποία είναι βαρύ όπλο (βάλλει στερεωμένο στο έδαφος και χρησιμοποιείται κατά τις πολιορκίες) της Αρχαιότητας και του Μεσαίωνα (προερχόμενο από το καταπελτικόν του Διονυσίου των Συρακουσών και τον γαστραφέτη των κατοπινών χρόνων), και της βαλλιστρίδας-arbalète-crossbow (http://en.wikipedia.org/wiki/Crossbow), λατ. arcuballista, το οποίο είναι είδος τόξου που βάλλει χρησιμοποιώντας την «τεχνολογία» της βαλλίστρας… Βεβαίως, οι Ιταλοί χρησιμοποιούν την ίδια λέξη (Balestra) και για τα δύο (τόξο και όπλο πολιορκίας). Φαίνεται, επίσης, ότι η Άννα η Κομνηνή περιγράφει το τόξο στην Αλεξιάδα ονομάζοντάς το «τσάνγκρα» ή «τζάγρα»

  84. 77 Ευχαριστώ, σωστός

  85. 74 Ώστε αυτό είναι το ζεμπερέκι! Με τη βοήθεια αυτή βρέθηκε και εικόνα του (χωρίς το καρσιλίκι). Και τώρα που τα βλέπω (και τα σκέφτομαι) όχι μόνο μπρούτζινο, είχαμε και σιδερένια..

    Και ψάχνοντας και τον τσεμπερέ πού λέτε να έπεσα 🙂 🙂 🙂

  86. #77, 84
    Λέσβος ε; Εσύ Νικοκύρη την έχεις ακούσει τη λέξη;

  87. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    54.>># καλίκια: το λένε και σήμερα
    Καλίκωση (η), τα παπούτσια:
    Καλικωμένος,φορεί παούτσια/καλικώσου,βάλε τα παπούτσια σου (ή και ντύσου γενικά). Αξεκαλίκωτος,αξυπόλυτος
    Δέκα βοσκώ καλίκωση
    έχω καταλυμένη
    γιατ η γυναίκα π΄αγαπώ,
    σ άλλο χωριό ξωμένει*
    *κοιμάται
    >>τεζάχι* — τουρκ. tezgah, ο μπουφές του καφετζή.
    Εμείς τεζάκι,στα δυτικότερα της Κρήτης τεζιάκι.
    Βούκινο,το πρώτο που έμαθα,ήταν το χάλκινο του ταχυδρόμου (Διανομέα τονε λέγανε κι εβουκίνιζε από τον απάνω αμαξωτό,θυμάμαι αμυδρά)

    -Στην τσότρα κόκκινο κρασί από τη Σαντορίνη
    και στο μπαλκόνι της καρσί
    μ ένα μπλουζάκι θαλασσί
    μοσχογελά η Μερσίνη
    έλεγε ,περίπου, ο Βιολάρης μιας εποχής

    -Με τα χρυσά σκουτιά σου και τα σαλβάρια σου
    ποιος άνεμος ακούει τα χτυποκάρδια σου
    έτερον άσμα

  88. sarant said

    86: Όχι, εγώ το λέω ζεμπερέκι. Και η γιαγιά μου δεν θυμάμαι να το έλεγε έτσι -είχαμε, αλλά στην Αθήνα.

  89. Εντάξει, δεν τη γράψαμε όλοι βαλλίστρα. 🙂 Δείτε και τα σχόλια 47 και 74.

  90. rogerios said

    Εννοείται πως όχι. 🙂

  91. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    >>Τραχώνι
    Τραχιά,ένα χωριό στον τραχύ πράγματι τόπο,στο δρόμο από Επίδαυρο για Κόστα-Σπέτσες (αν περάσετε, να σταματήσετε να φάτε κόκορα,αλανιάρη από τη μάντρα πίσω, κοκκινιστό με χυλοπίτες στην ταβέρνα,πάνω στη στροφή. 🙂

  92. Τηλυκράτης Λεξίμαχος said

    # 74 ζεμπερέκι

    επτάνησα:
    Λευκάδα
    σα(γ)ιαδόρος (Ιταλικό saggiatore, saettare;) το σύστημα του ανοίγματος θύρας δι’ εσωτερικού μοχλίσκου ανυψωμένου αφού πιέσωμεν δια του μεγάλου δακτύλου έτερον όμοιον διαμπερή και κάθετον προν την επιφάνειαν του θυροφύλου, ζουμπερέκι

    Χριστόφορου Λάζαρη ΤΑ ΛΕΥΚΑΔΙΤΙΚΑ, Ετυμολογικόν και ερμηνευτικόν λεξιλόγιον των γλωσσικών ιδιωμάτων της νήσου Λευκάδος, Γιάννενα 1970

    Ιθάκη
    Σαγιαδόρος : Μικρός και αδύνατος σύρτης (κυρίως σε εσωτερικές πόρτες).

    http://e-thaki.blogspot.gr/2007_09_01_archive.html

    Κεφαλλονιά (κουράγιο): Εδώ είναι πιο πλατιά η σημασία

    Η μεγάλη σιδερένια μπάρα («καδενάτσος», «φουνταδόρος», ή «σαγιαδόρος») έμπαινε από τη μια ως την άλλη άκρη της πόρτας μας, περισσότερο για ν’ ασφαλίσει μέσα, τη γλύκα του ύπνου μας, παρά για τους απ’ έξω ληστές κάποιων άλλων καιρών. Τελικά, βρισκόμαστε μόνοι μας.
    http://www.rizospastis.gr/page.do?publDate=9/3/2003&id=3306&pageNo=8&direction=1

  93. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    >>σαγίο — λατ. sagum, χλαμύδα, μαντύας.
    Σάι και σάισμα έλεγε η μαμά φίλης από την Κυνουρία ένα «τράγιο» ρούχο για σκέπασμα (ή τράγιο πανωφόρι αμάνικο;)μπερδεύεται στη μνήμη.
    Μπα, «φέρε τα σαϊσματα γιατ ετούτη κρυώνει» έλεγε το 15Αύγουστο που κατεβαίναμε σπίτι τους και με περίπαιζε η κυρά Λένη που τουρτούριζα τόσο, εκεί στον Πάρνωνα τα βράδια.

  94. Τηλυκράτης Λεξίμαχος said

    # 93 όσο και να μπερδεύεται η μνήμη μάλλον δε λαθεύει

    σάγιασμα (σάττω, σάγος) χονδρόν εγχώριον δαπεδοστρώσεως εξ αιγείου ερίου

    Λάζαρη ό.π.

    σάγιασμα (το) ή σάισμα: το ‘χουν κυρίως για στρωσίδι μεγάλο στη χωριάτικη κουζίνα. Υφαίνεται από τραγόμαλλο και χρησιμοποιείται και για σκέπασμα

    Πανταζή Κοντομίχη Λεξικό του Λευκαδίτικου Ιδιώματος, Γρηγόρης, 2005

    σαγιάς: φουστάνι και σύστημα φορεσιάς των λαϊκών τάξεων στη Λευκάδα

    άσπρος σαγιάς λιανόραφος ραμμένος με μετάξι
    χαράσ’ εκείνο το κορμί που θα τόνε βαστάξει

    σαγιάκι: ύφασμα ακι φόρεμα από χοντρό μάλλινο του αργαλείου, δίμιτο

    Κοντομίχης ό.π.

  95. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    >>σιγούνί — λατ. segmentum, κοντό εξωτερικό ρούχο.
    Άντε γκούνα Καραγκούνα
    άντε να σε πάρω και σεγκούνια

  96. Κλειδαριές και κόλντιμίρια
    ούλα τα παρατιρούν
    τσ’ άμα θέλουν (ν)α τ’ ανοίξουν
    κάνουν τα τσι δε βρουντούν

    (κόλντιμίρ ένα σίδερο που έμπαινε σαν κόντρα από τον τοίχο στη πόρτα, στο ένα φύλλο, το άλλο φύλλο στερεωνόταν με μπάρα (παράγκ’ – αντίστοιχο με το σύρτη αλλά έμπαινε περιστροφικά) ή με κλειδαριά)

  97. Μαρία said

    96
    Στο άσμα, 2ο κουπλέ, πρέπει να είναι η αμπάρα.

    Το κολντεμίρι με τη δικιά σου σημασία το χρησιμοποιούσα … για μονόζυγο.

  98. Τσούρης Βασίλειος said

    36.Αγαπητέ Λεώνικε κατάγομαι από το Λοζέτσι (νυν Ελληνικό) Ιωαννίνων. Ο λυκειάρχης κ.Θωμάς Μπαιρακτάρης γεννήθηκε το 1917 στο Φλαμπουράρι Ιωαννίνων και πριν ένα χρόνο περίπου τον συνάντησα τυχαία στο δρόμο.
    54. Ευχαριστώ κ Τηλυκράτη. Πως πάει ο Τηλυκράτης Λευκάδος;
    55,87 Ευχαριστώ.

  99. #82 εὐχαριστῶ! ἀπὸ Σουητώνιο μόνο Νέρωα, Καίσαρα καὶ Αὔγουστο διάβασα.

    #63 ἀφ’οὗ εἶσθε παγανιστὴς σὲ τί σᾶς ἐνοχλεῖ ἡ φιλομοφυλία καὶ ἡ πιπινολατρεία; γιατί ἡ κριτική σας στρέφεται ἐναντίον τῆς ἠθικῆς τοῦ παγανισμοῦ ἀπὸ σκοπιὰ χριστιανική; καὶ γιατί ὁμιλεῖτε έναντίον τοῦ Τερζάκη καὶ τοῦ Σεφέρη, ἀνθρώπων ποὺ ἀπὸ διαφορετικὰς θέσεις ὁ καθεὶς ἔτυχον τῆς εὐνοίας τοῦ ἐθνικοῦ καθεστῶτος τοῦ Μεταξᾶ; μήπως εἶσθε ἀντιμεταξικὸς κρυφοκομμουνιστής;

  100. #62 Δύτα, εἶναι στὰ προσεχῶς, τὸ ἔχω ἤδη προμηθευτῆ. τώρα καταγίνομαι μὲ τὸ λεξικὸ τῶν Χαζάρων.

  101. 97 Σωστή. Ευχαριστώ.

  102. sarant said

    Καλημέρα, ωραίες λέξεις μελετήσατε μέσα στη νύχτα. Το κολντεμίρι το είχαμε αναφέρει κάποτε παλιότερα, τα σαΐσματα όχι.

  103. Παγανιστής said

    Αγαπητέ κ. Κορνήλιε (Σχόλιο 99)

    Σάς εκτιμώ ιδιαιτέρως για τις εξειδικευμένες γνώσεις σας, όπως και τον κ. Σαραντάκο, τον κύριο Φυσικό και ορισμένους άλλους σχολιογράφους. Ουδόλως με ενοχλεί η ομοφυλοφιλία (Τερζάκης), η λατρεία των πιπινιών από γέροντας (Ελύτης), το έμμισθο πρακτοριλίκι (Σεφέρης) και τόσα άλλα εις τα οποία διέπρεψαν οι Αρχαίοι μας Πρόγονοι. Απλώς τα αναφέρω για να τα μάθουν οι ανυποψίαστοι αναγνώστες του αγαπητού μας κ. Σαραντάκου.

    Όπως είναι αδιανόητο να μήν ξέρουν οι ψηφοφόροι ότι ο Τσίπρας είναι άθεος και κάτοχος απολυτηρίου από το ΕΜΠ με το «δημοκρατικό πέντε», ο Μιχαλολιάκος άεργος και υμνητής του Χίτλερ, ο Σαμαράς άεργος χωρίς κανένα ένσημο, ο Καμμένος γόνος μεγαλοεισαγωγέα αυτοκινήτων, πρώην γαμπρός γιαουρτά και νύν σύζυγος κομμουνίστριας Ικαριώτισσας, ο Κασιδιάρης παιδί της μαμάς και λάτρης των όπλων, ο Παντελής Καψής εγγονός κορυφαίου στελέχους της «Οργανώσεως Ελλήνων Φασιστών» του Γιάνναρου, ο Παπαχελάς εγγονός υπουργού του Μεταξά κλπ., έτσι πρέπει να συμβαίνει και με τους λογοτέχνες…

    Θεωρώ αδιανόητο να μιλάς για τον Καζαντζάκη και να μή λές (στους νεώτερους που δεν το ξέρουν) πως ήταν σεξουαλικά ανίκανος, γιατί τότε είναι αδύνατον να καταλάβεις το έργο του. Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για τον Λαπαθιώτη που ήταν παθητικός ομοφυλόφιλος, τον Καβάφη (αυνανιστής ομοφυλόφιλος), τον Παπαδιαμάντη (δεν είχε πάει ποτέ με γυναίκα), τον Σολωμό (πρεζάκιας που στα τελευταία του έπινε βενζίνη και μπογιές λόγω αφραγκιάς) και τόσα άλλα που μάς κρύβει η Ρωμέηκη Υποκρισία.

    Σείς που είσθε ενήμερος για τα συμβαίνοντα εις την Δυτική Ευρώπη και τον Αγγλοσαξωνικό Κόσμο, θα γνωρίζετε ότι στις προηγμένες αυτές χώρες πρώτα μελετούν την ζωή ενός συγγραφέα και μετά εγκύπτουν στο έργο του. Θα μπορούσατε να καταλάβετε τον Ντοστογιέφσκυ, αν δεν ξέρατε πως μισούσε τους Εβραίους, γλύτωσε τελευταία στιγμή από την εκτέλεση, ο τσιφλικάς μπαμπάς του λυντσαρίστηκε μέχρι θανάτου από τους κολλήγους και τόσα άλλα που μάς κρύβουν στα σχολεία του αποβλακωμένου από το Ιουδαιοχριστιανικό Ευαγγέλιο Ρωμέηκο;

    Όσο για τα περί Μεταξά και Σεφέρη – Τερζάκη που υπαινίσσεσθε, καιρός να μάθετε ότι ο Μεταξάς ήταν άνθρωπος των Άγγλων (και όχι των Γερμανών, όπως μάς βομβαρδίζει επί 70 χρόνια η μπολσεβίκικη προπαγάνδα) κι ότι οι Εβραίοι όλου του κόσμου πανηγύριζαν όταν έγινε η 4η Αυγούστου 1936. Ο Μεταξάς ήταν κάργα Εβραιόφιλος και τους πρώτους νόμους που έκανε (Σεπτέμβρης 1936) αφορούσαν ευεργετικές διατάξεις για την Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης. Αυτά τα λένε οι ίδιοι οι Εβραίοι και είναι πασίγνωστα στους παροικούντες την Ιερουσαλήμ.

    Τέλος, για τα περί Ηθικής Παγανισμού και Χριστιανισμού: Ο Χριστιανισμός είναι το κατ’ εξοχήν ανήθικο θρήσκευμα, γι’ αυτό άλλωστε και το επέλεξε ο μεγαλοφυής εγκληματίας Μέγας Κωνσταντίνος: Για να του συγχωρεθούν οι αμαρτίες. Γνωρίζετε – φαντάζομαι – πώς επέλεξε την Θρησκεία του Ναζωραίου η ευτελής πόρνη στα νιάτα της Αγία Ελένη, αντί του Ιουδαϊσμού και του Μιθραϊσμού.

  104. Νεο Kid Στο Block said

    103. Σαλαμαλεκουμ!

  105. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    >>ρουθούνισμα βρούχισμα

    Σήμερο μαύρος ουρανός, σήμερο μαύρη μέρα,
    σήμερον όλοι θλίβουνται και τα βουνά βρουχούνται

    ξεκινούσαμε «τα Πάθη του Χριστού» σ εμάς.
    κι ο φουσκωμένος ποταμός βρουχάται μα και τ ‘αγρια θεργιά βρουχούνται (τα λιοντάρια π.χ.),ή ανεβρουχούνται ή βγάνουνε βρούχισμα, από το βρυχηθμό ίσως;

  106. #103 καὶ ποῖος σᾶς εἶπε ὅτι ἀγνοοῦμεν τὴν ἀγγλοφιλίαν καὶ τὰς καλὰς σχέσεις μὲ τοὺς Ἰουδαίους τοῦ καθεστῶτος τῆς 4ης Αὐγούστου; καὶ ποῖος σᾶς εἶπε ὅτι ἀγνοοῦμεν τὰ περὶ τὸν Καζαντζάκην, Λαπαθιώτην κτλ κτλ ; ἁπλῶς τὰ νομίζομεν ἄσχετα πρὸς τὸ ἐξεταζόμενον, καθαρῶς γλωσσικόν, ζήτημα, ὅπως π.χ. ἄσχετον θεωρῶμεν τὴν παιδεραστίαν τοῦ Σωκράτους, τὸν φανατισμὸν τοῦ Ζωσίμου (ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἀντλῶνται αἱ περὶ τῆς Ἑλένης «πληροφορίαι»), ἑνὸς ἀντιγραφέως καὶ διασκευαστοῦ τοῦ Εὐναπίου, Λυδοῦ μαθητοῦ αὐλοκολάκων τοῦ ἀνισορρόπου Ἰουλιανοῦ, ὅπως ἄσχετον θεωρῶμεν καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ Διογένης ὁ κυνικὸς ηὐνανίζετο δημοσίως, ὅτι ὁ Σοφοκλῆς ἦτο ἀσυγκράτητος παιδεραστής, ὁ ὁποῖος ἐχρησιμοποίησε ἐκτὸς τῶν τειχῶν τοῦ κλεινοῦ ἄστεως ὡς κίναιδον ἕνα μικρὸ ἀγόρι τὸ ὁποῖον προηγουμένως εἶχε χρησιμοποιήσι κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ὁ Εὐριπίδης, ὄπως ἄσχετον νομίζομε καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ ῥήτωρ Δημοσθένης ὑπῆρξε τραβεστί, ὅτι ὁ Ἐπιχάρμης καὶ ὁ Ἀνδοκίδης ἀλληκατηγοροῦντο ὡς ἐκδιδόμενοι κίναιδοι, ὄτι ὁ Αἰσχύλος εἴς μίαν ἀπολεσθεῖσαν τραγῳδίαν του παριστάνει τὸν Ἀχιλλέα θρηνοῦντα ὡς ἰερὰ τὰ ὀπίσθια τοῦ Πατρόκλου καὶ ὄπως γενικῶς ὡς ἄσχετα θεωρῶμεν ὅλα τὰ τοιαῦτα νοσηρὰ ἐκδηλώματα τῆς παγανοκομμουνιστικῆς ἠθικῆς.

  107. Παγανιστής said

    Αγαπητέ κ. Κορνήλιε, (Σχόλιο 106)

    δεν έχουν όλοι τας γνώσεις σας και ασφαλώς δεν απευθύνομαι εις υμάς τον ειδήμονα, όταν υπενθυμίζω τα του βίου των προειρηθέντων συγγραφέων. Από όλα όσα γράφετε, θα απαντήσω μόνο εις τα περί του Μεγάλου Ιουλιανού. Κατά τα φαινόμενα, σάς έχει χτυπήσει κατακέφαλα η Ιουδαιοχριστιανική Χολέρα για να υβρίζετε τόσον πρόστυχα τον Μέγιστο Ιουλιανό ως ανισόρροπο. Ούτε ο παπα-Ρωμηός Γεώργιος Μεταλληνός (υιός Μαλτέζας λαθρομετανάστριας) δεν ετόλμησε ποτέ τέτοιες ύβρεις κατά του Μεγίστου των Ελλήνων, τον οποίον αποθεώνουν ΟΛΟΙ οι έγκριτοι Ιστορικοί με πρώτον και καλύτερον τον Μέγιστο Γίββωνα.

    http://en.wikipedia.org/wiki/Gibbon,_Edward

    (Γι’ αυτό και ο 3ος Τόμος του «The History of the Decline and Fall of the Roman Empire», που εξιστορεί τα του Ιουλιανού, δεν έχει ποτέ μεταφραστεί στα Ελληνικά, διότι το απαγορεύει η Ορθόδοξη Εκκλησία επί 250 χρόνια τώρα…)

    Δυστυχώς, η Ιουδαιοχριστιανική χολέρα δεν έχει μολύνει μόνον εσάς. Ακόμη και ο Μέγιστος Παπαδιαμάντης στο περίφημο διήγημά του «Στον Χριστό στο Κάστρο»

    http://www.ecclesia.gr/greek/holysynod/commitees/identity/papadiamantis_christo.pdf

    http://www.papadiamantis.org/works/58-narration/214-02-19-sto-xristo-sto-kastro-1892

    υβρίζει με άθλιο τρόπο τον Ιουλιανό. Επιτρέψτε μου να παραθέσω το σχετικό απόσπασμα για τους νεώτερους αναγνώστες:

    «…Μόνος ὁ Ἅγιος Μερκούριος, μὲ τὴν βαρεῖαν περικεφαλαίαν του, μὲ τὸν θώρακα, τὰς περικνημίδας καὶ τὴν ἀσπίδα, φαίνεται ὀλίγόν τι ἐγκαρσίως βλέπων καὶ κινούμενος καὶ ὁρῶν, εἰς τὰ δεξιὰ του ναοῦ, ἐκεῖ ὅπου διατρυπᾷ μὲ τὸ δόρυ του τὸν ἐπὶ θρόνου καθήμενον ὠχρὸν Παραβάτην. Πελιδνὸς ὁ παράφρων τύραννος, μὲ τὸ βλέμμα σβῆνον, μὲ τὸ στῆθος αἱμάσσον, μάτην προσπαθεῖ ν᾿ ἀποσπάσῃ ἀπὸ τὸ στέρνον του τὸν ὀξὺν σίδηρον, καὶ ἐξεμεῖ μετὰ τῆς τελευταίας βλασφημίας καὶ τὴν μιαρὰν ψυχήν του…»..

    Με τον τίτλο αυτό, υπάρχει και σχετικό βιβλίο του κορυφαίου μελετητή του Παπαδιαμάντη Δ. Τριανταφυλλόπουλου.

    http://www.protoporia.gr/pelidnos-o-parafron-tyrannos-p-48291.html

    Βεβαίως, ο Παπαδιαμάντης ήταν τίμιος και καταγράφει τον ύπουλο τρόπο με τον οποίο ο αναστηθείς Άγιος Μερκούριος ετόξευσε πισώπλατα τον Ιουλιανό, την ώρα που πολεμούσε στην πρώτη γραμμή τους Πέρσες. Οι σημερινοί Ιουδαιοχριστιανοί το αποσιωπούν, για να μή μάθει ο (αποβλακωμένος από τις χριστιανικές παρλαπίπες) λαουτζίκος τί εγκληματική Θρησκεία είναι ο Χριστιανισμός. Και λένε οι άθλιοι, πως πρόκειται για παράδοση, ενώ ο πρώτος που αναφέρει το περιστατικό (της νεκραναστάσεως του Αγίου Μερκουρίου για να τοξεύσει πισώπλατα τον Ιουλιανό) είναι ο Μέγας Βασίλειος στις Επιστολές του.

  108. κύριέ μου, Ἕλλην ὁ Ἰουλιανός; μὲ τὴν ἔννοια ποὺ ἔχει τὸ «Ἕλλην» στὰ χριστιανικὰ κείμενα ἴσως, ὁ ἴδιος πάντως εἶχε συνείδησι Ῥωμαίου, διότι γράφει στοὺς Ἀλεξανδρεῖς: «ἐμεῖς οἱ Ῥωμαῖοι πήραμε τὴν Αἴγυπτο ἀπὸ τοὺς Πτολεμαίους». κι ὅμως αὐτὸς ἀπηγόρευσε εἰς τοῦς Χριστιανοὺς οἱ ὁποῖοι ἦσαν κατὰ πλειοψηφίαν Ἕλληνες νὰ διδάσκουν τὰ κείμενα τῆς μητρικῆς των γλώσσης. καὶ μόνο αὐτὸ δείχνει πόσο ἀνισόρροπος ἦτο. . ἀνισόρροπος σαφῶς καὶ ἦτο, ἴσως εἶχε κληρονομήσει τὴν ἀνισορροπίαν αὐτὴν ἀπὸ τὸν ἐπίσης ἀνισόρροπον πατέρα του. οἱ δὲ δάσκαλοί του, ἀρειανοὶ καὶ ξιπασμένοι εἰδωλολάτραι, τὸν ἀπετελείωσαν πνευματικῶς. βιολογικῶς μᾶλλον ἐξεπαστρεύθη ὑπὸ τοῦ Βαλεντινιανοῦ διὰ τοῦ Ἰοβιανοῦ, κι ὅταν τὸ πρᾶγμα ἐσιγουρεύθη ὁ Βαλενιτνιανὸς ἐξεπάστρευσεν καὶ τὸν τελευταῖον τοῦτον ὅπως ἀναλάβῃ ἄνευ προσχήματος τὴν ἐξουσίαν.

    ὅμως ὅλα αὐτὰ εἶναι ἄσχετα μὲ τὸ θέμα μας γι’αὐτὸ καὶ δὲν θὰ ἐπανέλθω. θέλετε δημόσιον βῆμα διὰ νὰ λέγητε ὅ,τι λέγετε; δίκαίωμα σας. περιμένετε τὴν κατάλληλον εὐκαιρίαν, ὅταν τὸ θέμα θὰ σᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ τὰ εἰπῆτε ὴ ἄλλως δημιουργήσατε τὸ ἰδικόν σας ἱστολόγιον.

  109. spiral architect said

    Παγανιστά, αναρωτιέμαι με ποιους είστε; Με τους καλούς ή με τους κακούς; Με τους καουμπόυδες ή με τους Ινδιάνους; Με τον Μπόλεκ ή με τον Λόλεκ; 🙄

  110. Νέο Kid Στο Block said

    Ηνάγνωσα με μεγάλην ικανοποίησην πώς ο νεκραναστηθείς Άγιος Μερκούριος (μεγάλη η Χάρη Του!) ετόξευσε ευθυβόλως την βρωμεράν πλάτην του μιαρού άμα τε και εκφύλου παγανιστού Ιουλιανού (και Αχαρνών γωνία )

  111. Παγανιστής said

    Αγαπητέ σχολιαστά 109,
    είμαι με την Κοινή Λογική που ανεκάλυψε ο Αριστοτέλης. Τί χρείαν έχομε του Γίββωνος, του Βολταίρου και του Γκόρ Βιντάλ; Ο Ιουλιανός είναι ανισόρροπος διότι έτσι απεφάνθη ο κ. Κορνήλιος που γράφει πολυτονικό με 10 λάθη σε κάθε πρόταση.

  112. #111 παρακαλῶ ὅπως μοῦ ὑποδείξητε τὰ 10 λάθη τῆς πρῶτης προτάσεως τοῦ σχολίου ὑπ’ἀριθμ. 108 ὕστερα ἀπὸ αὐτὸ συζητοῦμε καὶ γιὰ τὸν Οὐολταῖρον.

  113. Νέο Kid Στο Block said

    Toν Ουολταίρον;; Έχει σχέσην με τον Ουόλτ Δίσνεϋν ; 😆
    Πείτε ρε παιδιά να μαθαίνω ο ηναγνώσκων! Kαι κυρ-Παγανιστά μου , να ποστέρνεις συχνότερα!

  114. #113 ὄχι, Νεοκίδιε, δὲν εἶναι δικός μου ὁ τύπος. εἶναι τοῦ Μακάριου Καβαδία ποὺ στὰ 1802 ἐκδίδει ἕνα Λόγο παραινετικὸ κατὰ Οὐολταίρου καὶ τῶν ὀπαδῶν. http://anemi.lib.uoc.gr/hierarchy/material/010/index.tkl?dtab=m&search_type=advanced&search_help=detail&display_mode=detail&wf_step=init&show_hidden=0&number=1&keep_number=10&cclterm1=%CE%A3%CE%BF%CE%BB%CF%89%CE%BC%CF%8C%CF%82&cclterm2=&cclterm3=&cclterm4=&cclterm5=&cclterm6=&cclterm7=&cclterm8=&cclfield1=term&cclfield2=&cclfield3=&cclfield4=&cclfield5=&cclfield6=&cclfield7=&cclfield8=&cclop1=&cclop2=&cclop3=&cclop4=&cclop5=&cclop6=&cclop7=&isp=&display_help=0&offset=5416&search_coll%5Bmetadata%5D=1&&stored_cclquery=&skin=print&rss=0&ioffset=1&lang=el&show_form=&export_method=none&srfile=%2Fmetadata%2F1%2F3%2Fc%2Fmetadata-01-0002023.tkl&old_offset=5411&offset=5416&srfile=/metadata/f/f/6/metadata-22-0000175.tkl

  115. Νέο Kid Στο Block said

    Ναι βρε Κορνήλιε, δεν σε αμφισβήτησα ! Δεν είμαι …παραδόπιστος σαν τον Παγανιστή που πρώτα σε αποκαλεί ευρυμαθή και πολυγνώστη και μετά που είδε πως δεν έχει ..λαμβάνειν από σένα παγανισμό, σε έβγαλε ανορθόγραφο. 🙂
    Aπλώς, μού φάνηκε πολύ αστείο το Ουολταίρος (αστειότερον και αυτού ακόμη του μεγίστου των χριστιανών φιλοσόφων και νικητού επί του παγανιστικού μιάσματος ονόματι «Αριστοτέλης» , του παμμεγίστου Λεϊβνίτιου)

  116. Yannis said

    112: Μην ταράζεστε. Βάλατε 2 λάθος περισπωμένες (108, 112) 🙂
    Εχετε απόλυτο δίκιο, αλλά μην περιμένετε να το βρείτε από τον Παγανιστή.

  117. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Μακρό προ μακρού… 🙂

  118. λάθη πληκτρολογικὰ πάντα κάνω διότι α. ὅταν γράφῃς στὸ πολυτονικὸ αὐξάνεις τὶς πιθανότητες πληκτρολογικοῦ λάθους καὶ β. διότι γενικῶς εἶμαι ἀρκετὰ ἀδέξιος εἰς τὸ πληκτρολογεῖν. αὐτὰ ὅμως α. δὲν εἶναι 10 λάθη σὲ κάθε πρότασι καὶ β. δὲν εἶναι πάντα τὰ ἴδια λάθη ποὺ σημαίνει ὅτι δὲν εἶναι λάθη ἀγνοίας.

    φυσικὰ καὶ ἀπὸ τοὺς Παγανιστὲς δὲν περιμένω νὰ βρῶ κανένα δίκῃο (ὄχι, ἔτσι τὸ ἔγραψα συνειδητῶς !). ὁ δὲ Ἰουλιανὸς στὶς ἐπιστολές του πρὸς τοῦς Ἀλεξανδρεῖς ἐπεκαλεῖτο τὸν κίναιδο θεὸ Σάραπι (ἑλληνιστικὴ ἐκδοχὴ τοῦ Ὀσίριδος), τοῦ ὁποίου οἱ ἱερεῖς ἦσαν εὐνουχισμένοι κίναιδοι. Μέγαν καὶ ἁγιώτατον ἀποκαλεῖ αὐτὸν τὸν θεὸ ὁ Ἰουλιανός.

  119. δακτυλογαρφικὰ λάθη κάνω διότι γράφοντας στὸ πολυτονικὸ αὐξάνω τὶς πθιανότητες τέτοιων λαθῶν καὶ διότι εἶμαι ἀδέξιος στὸ πληκτρολογεῖν. δὲν κάνω ὅμως συνέχεια τὰ ἴδια λάθη, διότι δὲν πρόκειται περὶ λαθῶν ἀγνοίας.

    Ὁ Παγανιστὴς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μοῦ δώσῃ δίκῃο, διότι δὲν τοῦ τὸ ἐπιτρἐπει ἡ ἠθική του. Αὐτὴ ἡ ἴδια ἠθικὴ τοῦ Ἰουλιανοῦ ποὺ στὶς πρὸς Ἀλεξανδρεῖς ἐπιστολές του ἀποκαλοῦσε ἁγιώτατον τὸν κίναιδο θεὸ Σάραπι (ἑλληνιστικὴ ἐκδοχὴ τοῦ Ὀσίριδος), τοῦ ὁποίου οἱ ἱερεῖς ἦσαν καὶ εὐνουχισμένοι κίναιδοι.

  120. τὸ 119 τὸ ἔγραψα ἐπειδὴ τὸ 118 δὲν μοῦ ἐμφανιζόταν.

  121. spiral architect said

    @111: Η κοινή λογική είναι αυτή που μας λέει ότι η γη είναι επίπεδη. 😉
    Stuart Chase, 1888-1985, Αμερικανός οικονομολόγος & μηχανικός

  122. Πάντως αυτό το «…ἐξεμεῖ μετὰ τῆς τελευταίας βλασφημίας καὶ τὴν μιαρὰν ψυχήν του…», προερχόμενο μάλιστα από την πένα ενός κατά γενική παραδοχή πολύ αγαθού ανθρώπου, θυμάμαι ακόμα πόσο με είχε σοκάρει όταν, μαθητής, το συνάντησα σε σχολικό αναγνωστικό!

  123. # 106

    Κορνήλιε η αύξηση στο «ὁ Διογένης ὁ κυνικὸς ηὐνανίζετο δημοσίως» είναι όλα τα λεφτά !!
    Βέβαια εννοιολογικά χρησιμοποιείς λάθος ρήμα γιατί ο Αυνάν δεν έπαιζε το πουλάκι του, απλά ήθελε να ξεφύγει από τις συνέπειες των υποχρεώσεων που του επέβαλαν οι συνήθειες της φυλής του.
    Εξυπακούεται πως η γνώση της τεκνοποίησης μετέβαλε τις μητριαρχικές κοινωνίες σε πατριαρχικές με κορύφωση το res-rei του ρωμαίκού δικαίου για τις γυναίκες. Αυτό το «κενό» ήρθε να καλύψει ο χριστιανισμός καθως θα γνωρίζεις πως η πρώτη (πολλάκις αποσιωπούμενη) οικουμενική σύνοδος είχε σαν μοναδικό θέμα το αν η γυναίκα είχε ψυχή. Η εκδικητικότητα και πανουργία των γυναικών, όταν θεωρήθηκαν ισότιμες κοινωνικώς με τους άνδρες, γέννησε την ανάγκη του μωαμεθανισμού ώστε να επανέλθει η προτέρα τάξη και αυτή η ύπαρξη του επηρέασε μέχρι των ημερών μας και την χριστιανική ηθική επί του θέματος της πάλης των φύλων (αυτή δεν βρέθηκε ακόμα υπουργός να την καταργήσει)
    The rest is HIStory

  124. sarant said

    122: Αγαθός-αγαθός, αλλά σε τέτοια θέματα δεν χάριζε κάστανα.

  125. Κ. Καραποτόσογλου said

    Ἐτυμολογικά: ἀντερί – μπουχάλα – τζάγγρα

    Ἡ τουρκικὴ λ.  انتاری entari = εἶδος χιτῶνος μακροῦ τῶν Ἀσιανῶν ἐκ λεπτοῦ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ὑφάσματος, ἀντερί· τὸ ὑπὸ τὸν δζουπὲν ἔνδυμα [ἀντερὶ] τῶν κληρικῶν (Χλωροῦ 210α), παραμένει στὴν πραγματικότητα ἀγνώστου ἐτύμου, παρὰ τὰ ὅσα παραθέτει ὁ Δύτης (-17) ἀπὸ τὸν Tietze καὶ τὸν Nişanyan, ἐνῶ γιὰ τὴν ἀραβικὴ λ. عنتاری ‘antarī ἀναφέρεται:«noun derived from ‘Antar, denoting in Egypt: 1) a story-teller who narrates the Sīrat ‘Antar; 2) a short garment worn under the ķafţān. The latter usage, assimilated by popular etymology to ‘Antarī, derives from the Turkish Entari, a word of Greek origin» ( The Encyclopedia of Islam, new edition, τ. 1, Leiden 1986, σ. 522).
    Ὁ Δ. Γεωργακᾶς, Σλαβικοὶ ὅροι καὶ τοπωνύμια στὴν Πελοπόννησο», Πελοποννησιακὰ 1 (1956) 393-394, ἔχει δείξει ὅτι ἀπὸ τὸ σλαβικὸ mǔhǔ = βρύο, προέρχονται τὰ νεοελληνικά: μουχὸς (Μακεδονία), μοχὸς (Ἤπειρος) = βρύο, μ’χὸς = λεπτὴ σκόνη τῶν ἀχύρων (Ἀράχοβα), μουχὸς = χνούδι στὶς ραφὲς τῶν ἐνδυμάτων (Φιλιππούπολη, Στενήμαχος, Σουφλί, Καστοριά), μπουχὸς (κοινό), bουχός, b’χός, bοχός, μπουχνός, ποχός, π’χός = σκόνη, ἀπὸ τὸ ὁποῖο προέρχεται τὸ ρῆμα μπουχῶ, μπουχαλίζω = περιβρέχω ἢ ραντίζω διὰ τοῦ στόματος, > μπουχάλα = ἡ ὡς δρόσος κατερχομένη ψιλὴ βροχή (Πανδώρα 14 (1863-64) 565-566), πρβλ. καὶ τὰ τσακωνικά: μπουχλάτσα, μποχλάτσα = ὀμἰχλη, καταχνιὰ μὲ ψιλὴ βροχή, μπουχίζω = ραντίζω μὲ τὸ στόμα (Θαν. Κωστάκη, Λεξικὸ τῆς τσακωνικῆς διαλέκτου, τ. 2, Ἀθήνα 1986, σ. 282-283).
    Ἡ ἐτυμολογία τῆς μεσαιωνικῆς λ. τζάγγρα, ἡ = τοξοβαλλίστρα, ἀποτελοῦσε ζητούμενο τῆς διεθνοῦς βυζαντινολογίας-γλωσσολογίας καὶ ὁ H. Gregoire (Byzantion 3 (1926) 315–317) ὑποστήριξε ὅτι ἡ λ. προέρχεται ἀπὸ τὸ μεσαιωνικὸ γαλλικὸ chancre, cancre = καρκίνος, καβούρι, καὶ ὅτι οἱ στρατιῶτες ἔδωσαν αὐτὴν τὴν ὀνομασία στὴν τοξοβαλλίστρα:«à cause de la force de son arc rappelant des tenailles ou des pinces d’écrevisses (καραβίδα),
    ἐνῶ ὁ Josse Staquet (Byzantion 13 (1938) 505–512) ἀκολουθεῖ τὴν ἴδια προσέγγιση.
    Ὁ μελετητὴς διαθέτει ἐξαιρετικὰ βοηθήματα γιὰ τὴν ἀρχαία-μεσαιωνικὴ γαλλική, καὶ τὸ συμπέρασμα ποὺ προκύπτει εἶναι ὅτι ἡ λ. chancre, cancre δὲν ἔχει σὲ καμιὰ γλώσσα τὴν ἔννοια τῆς τοξοβαλλίστρας, ἐνῶ ἐὰν ὁ Κεκαυμένος ἔγραψε τὸ Στρατηγικὸν γύρω στὸ 1070-1080, τότε οἱ βυζαντινοὶ γνωρίζουν τὴ λ. τζάγγρα πρὶν ἀπὸ τὴν πρώτη Σταυροφορία.
    Ἡ λ. προέρχεται ἀπὸ τὸ περσικὸ چرخ tšarḫ = a cross-bow (= τοξοβαλλίστρα), ποὺ πέρασε στὴν ἀραβικὴ ὡς جرخ džarḫ = une arbalète (= τοξοβαλλίστρα) avec laquelle on lançait, soit des flèches, soit le naphte (Steingass, Persian–English, σ. 390β. Dozy, Supplément, τ. 1, σ. 182β), ἐνῶ ὁ Δουκάγγιος (στ. 1558) ἔχει καταχωρίσει τὸν τύπο:τζαρχῶν, ἀπ᾽ὅπου καὶ οἱ τύποι:τσάγρα, τζάγγρα, τζάκρα, ζάγγρα. Ἡ βασικὴ σημασία τῆς περσικῆς λ. tšarḫ εἶναι:κύκλος, τροχός, καὶ σχετίζεται μὲ τὸ σανσκριτικὸ cakr- [tsakra-], ἑλλην. κύκλος. (Κ. Καραποτόσογλου, Ἑλληνικὰ 32 (1980) 338-350, καὶ ἰδιαίτερα γιὰ τὴν τζάγγρα, σ. 345-350).

    Κ. Καραποτόσογλου

  126. sarant said

    125: Ευχαριστούμε πολύ!

  127. Theo said

    @107: Ο κορυφαίος μελετητής του Παπαδιαμάντη είναι ο φιλόλογος Νίκος Τριανταφυλλόπουλος, όχι ο αδελφός του Δημήτρης, ο αρχαιολόγος.

    @123: Αυτή την τερατολογία: » η πρώτη (πολλάκις αποσιωπούμενη) οικουμενική σύνοδος είχε σαν μοναδικό θέμα το αν η γυναίκα είχε ψυχή» πού τη βρήκες; (Θέλω παραπομπή σε πρωτογενείς πηγές όχι σε μυθεύματα νεοαπαγανιστικών βιβλίων και ιστολογίων.)

  128. Theo said

    @107, 122, 124:
    Στις κατηγόριες για την περιγραφή του της τοιχογραφίας του Χριστού του Κάστρου της Σκιάθου με τον άγιο Μερκούριο και τον Ιουλιανό ο Παπαδιαμάντης απάντησε στον «Λαμπριάτικο ψάλτη» του:

    «Ποίαν ποίησιν ἔχει τὸ νὰ γράψῃς ὅτι ὁ Χριστὸς «δέχεται τὴν λατρείαν τοῦ πτωχοῦ λαοῦ», καὶ ὅτι ὁ πτωχὸς ἱερεὺς «προσέφερε τῷ Θεῷ θυσίαν αἰνέσεως»; Καὶ νὰ περιγράφῃς τὸ ἐσωτερικὸν τοῦ ναΐσκου, μὲ τὰς νυσταλέας κανδήλας καὶ τὰς ἀμαυρὰς μορφὰς τῶν Ἁγίων ὁλόγυρα! Δὲν τὰ ἐννοοῦμεν ἡμεῖς αὐτά. Ἡμεῖς θέλομεν διήγημα, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι ὅλον ποίησις, ὄχι πεζὴ πραγματικότης. Σὺ δὲ πῶς τολμᾷς νὰ γράφῃς, ὁμιλῶν περὶ Ἰουλιανοῦ τοῦ Παραβάτου, καρφωμένου εἰς τὸν τοῖχον ἀπὸ τὴν λόγχην τοῦ Ἁγ. Μερκουρίου, τοιαύτην βλάσφημον φράσιν: «Πελιδνὸς ὁ παράφρων τύραννος…»; Ὅταν συγγραφεὺς ἄλλος, καὶ ἄλλης περιωπῆς δημοσιεύσας πρὸ ἐτῶν ἱστορικοφανταστικὸν δρᾶμα, προέτασσε χυδαῖα ἀληθῶς προλεγόμενα, δι᾽ ὧν ὕβριζε βαναύσως τὴν θρησκείαν τῶν πατέρων του ― τότε οὐδεὶς λόγος ἦτο ὅπως σκανδαλισθῇ τις, διότι τὸ πρᾶγμα ἦτο τῆς μόδας. Ἀλλὰ σύ, νὰ τολμᾷς νὰ ἐκφράζεσαι μὲ τοιαύτην ἀσεβῆ γλῶσσαν περὶ τοῦ Ἰουλιανοῦ ἐκείνου, τοῦ Παραβάτου ἢ Ἀποστάτου καλουμένου ― ἡ θρασύτης ὑπερβαίνει πᾶν ὅριον. Καὶ ὅμως ὁ σοφὸς ἐπικριτὴς δὲν ἐνόησεν ὅτι ἡ φράσις ἦτο ἐξ ἀντικειμένου, ὅπως λέγουσιν αὐτοί· ἀπέδιδε δηλ. διὰ λέξεων τὰ χρώματα τοῦ ζωγράφου· καὶ ὅτι πᾶν ζήτημα περὶ τῶν δοξασιῶν τοῦ γράφοντος (ὅστις ἐν τούτοις δὲν ἀρνεῖται ὅτι συμμερίζεται τὴν γνώμην τοῦ Βυζαντινοῦ τοιχογράφου) παρέλκει ὅλως.»

    Και συνέχισε με την περίφημη διακήρυξη των «πιστεύω» του:
    «Τὸ ἐπ᾽ ἐμοί, ἐνόσῳ ζῶ καὶ ἀναπνέω καὶ σωφρονῶ, δὲν θὰ παύσω πάντοτε, ἰδίως δὲ κατὰ τὰς πανεκλάμπρους ταύτας ἡμέρας, νὰ ὑμνῶ μετὰ λατρείας τὸν Χριστόν μου, νὰ περιγράφω μετ᾽ ἔρωτος τὴν φύσιν καὶ νὰ ζωγραφῶ μετὰ στοργῆς τὰ γνήσια ἑλληνικὰ ἤθη. Ἐὰν ἐπιλάθωμαί σου, Ἱερουσαλήμ, ἐπιλησθείη ἡ δεξιά μου, κολληθείη ἡ γλῶσσά μου τῷ λάρυγγί μου, ἐὰν οὐ μή σου μνησθῶ.»

    Ο Δημήτρης Τριανταφυλλόπουλος στο άρθρο του, με τίτλο «Πελιδνὸς ὁ παράφρων τύραννος» τεκμηριώνει και φωτογραφικα το ότι πράγματι η φράση αυτή εἰναι «εξ αντικειμένου», όπως γράφει ο Ππδ., δηλαδή περιγράφει αντικειμενικά την τοιχογραφία, χωρίς να παρεμβάλλει δικά του συναισθήματα.

  129. Theo said

    Και ο λίνκος για τον “Λαμπριάτικο ψάλτη”: http://www.papadiamantis.org/works/58-narration/224-02-29-lampriatikos-psalths-1893

  130. #125
    Κ. Καραποτόσογλου σας ευχαριστώ για το σχόλιο και τη μνεία της μελέτης σας (ας μου επιτραπεί να δώσω το λινκ http://media.ems.gr/ekdoseis/ellinika/Ellinika_32_2/ekd_peel_32_2_Karapotosogloy.pdf ).
    Θα ήθελα να ρωτήσω αν θα μπορούσατε να με βοηθήσετε στην ετυμολογία του επωνύμου Τζαγγρής. Σας ευχαριστώ.

  131. Κ. Καραποτόσογλου said

    # 130

    Εἶναι πιθανὸν τὸ ἐπώνυμο τοῦ ἐμπόρου νὰ προέρχεται ἀπὸ τὸ ἀλβανικὸ cakkri (c = τσ), çakkri (ç = τσι) trifle (= μικροπράγμα, μπιχλιμπίδι) ; smallware (= ψιλικά), oddments (= υπολείμματα, ρετάλια), καὶ ἡ σημασία του νὰ εἶναι:μικρέμπορος, ψιλικατζής.

    Κ. Καραποτόσογλου

  132. sarant said

    128: Ενδιαφέρον στην απάντηση αυτή του Παπαδιαμάντη είναι να έβρισκε κανείς ποιοι ήταν οι «εκσυγχρονιστές» λόγιοι που κατηγόρησαν τον Παπαδιαμάντη. Δεν έχω πρόχειρα τα κιτάπια μου, και δεν θυμάμαι τι λέει επ’ αυτού ο ΝΔΤριανταφυλλόπουλος.

  133. #131
    Σας ευχαριστώ πολύ. Είναι μήπως εύκολο να μου υποδείξετε κάποιο λεξικό ή λεξιλόγιο, για να έχω κάποια παραπομπή; Και πάλι ευχαριστώ.

  134. Κ. Καραποτόσογλου said

    # 133

    Stuart E. Mann, An Historical Albanian-English Dictionary, London 1948, σ. 54, ἐνῶ πρέπει νὰ ὑπάρξει διόρθωση τῶν τύπων:cakkri, çakkri σὲ cakrri, çakrri

    Κ. Καραποτόσογλου

  135. #134
    Και πάλι ευχαριστώ θερμά για το χρόνο σας.

  136. Το λεξικό στο #134 υπάρχει εδώ https://jlu.wbtrain.com/sumtotal/language/DLI%20basic%20courses/Albanian/Albanian-English%20Dictionary.pdf , το μισό δηλαδή, μέχρι το Μ.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: