Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Πίσω από τις τζελουζίες

Posted by sarant στο 19 Φεβρουαρίου, 2014


Αν έχετε μιαν άγνωστη λέξη στον τίτλο, δεν θα μπορέσετε να τη βρείτε σε λεξικό, ή μάλλον δεν θα μπορέσετε να τη βρείτε σε σύγχρονο γενικό λεξικό της ελληνικής γλώσσας, παρά μόνο σε γλωσσάρια τοπικών διαλέκτων. Υπάρχει επίσης και στο βιβλίο μου Λέξεις που χάνονται, το οποίο, για να κάνουμε και τη γκριζόμαυρη διαφήμισή μας, είχε εξαντληθεί αλλά ανατυπώθηκε. Ένας άλλος, πιο απλός τρόπος, για να μάθετε τι σημαίνει είναι να διαβάσετε το άρθρο.

Στο βιβλίο της Αννίτας Παναρέτου «Η παρηγορία των επιστολών σου», που είναι ένα επιστολικό μυθιστόρημα, που παρουσιάζει τις (φανταστικές) επιστολές ανάμεσα στη ζακυνθινή διανοούμενη Ελισάβετ Μουτζάν Μαρτινέγκου και στην ανδριώτισσα Ευανθία Καΐρη, αδερφή του φιλόσοφου Θεόφιλου Καΐρη,   η Ελισάβετ Μουτζάν παραπονιέται ότι τα κορίτσια της τάξης της είναι καταδικασμένα να μένουν κλεισμένα μέσα διαρκώς και να βλέπουν τον έξω κόσμο «πίσω από καφασωτά παράθυρα, τα λεγόμενα στην τοπική διάλεκτο ‘τζελουτζίες’».

Η Μουτζάν θεωρείται πρόδρομος του φιλελεύθερου φεμινισμού στη χώρα μας. Στην Αυτοβιογραφία της η Μουτζάν διατυπώνει δριμύ κατηγορώ για τα ανδροκρατικά έθιμα της ζακυθινής αριστοκρατίας: «Το σπήτι μας είχε (καθώς και ακόμη έχει) εκείνο το παλαιόν, βάρβαρον και αφύσικον και απάνθρωπον ήθος, όπου θέλει ταις γυναίκαις ξεχωρισμέναις από την ανθρωπίνην εταιρίαν. Εξ αιτίας τούτου του κακοτάτου ήθους, αυτή ευρίσκετο χωρίς καμμίαν γνώρισιν και να πάρη άνθρωπον όπου δεν εγνώριζε μήτε αυτή το ήθελε, μή­τε η επίλοιπη φαμήλια. Εστοχάσθη λοιπόν νά μου δείξη αυτή η ιδία εκείνα τα ολίγα γράμματα, όπου ήξευρεν, όθεν μου ήγόρασε μίαν φυλλάδα, και άρχισε κάθε βράδυ να μου καππακίζη το « Αγιος ο Θεός, άγιος ισχυρός, άγιος αθάνατος, ελέησον ημάς»». Καππακίζω σημαίνει συλλαβίζω.

Η Ελισάβετ Μουτζάν έμαθε όχι μόνο να καππακίζει, αλλά και να διαβάζει και να γράφει, και αργότερα αρχαία ελληνικά, ιταλικά και γαλλικά, παρά τις αντιρρήσεις του πατέρα της που δεν ήθελε να μαθαίνουν πολλά οι γυναίκες. Έγραψε πολλά έργα, κυρίως θεατρικά, ελληνικά και ιταλικά, που όλα έχουν μείνει ανέκδοτα. Το πρόβλημα του γάμου εξελίχτηκε σε βραχνά για τη νεαρή γυναίκα, που είχε ήδη περάσει την ηλικία γάμου της εποχής, και που οι γονείς της αρνούνταν να της επιτρέψουν να κλειστεί σε μοναστήρι. Το δίλημμα ήταν γάμος ή θάνατος, αλλά τελικά ο γαμπρός βρέθηκε, ο επίσης αριστοκράτης Ν. Μαρτινέγκος. Για την Ελισάβετ όμως ήταν γάμος και θάνατος, αφού δεκάξι μέρες μετά τη γέννηση του γιου της πέθανε από τις επιπλοκές της γέννας, σε ηλικία 31 χρονών, το 1832. Ο γιος της, που πήρε το όνομα Ελισαβέτιος στη μνήμη της μητέρας που δεν πρόφτασε να γνωρίσει, μερίμνησε αργότερα για την έκδοση της Αυτοβιογραφίας, αν και περιέκοψε ορισμένα αποσπάσματα. Τα άλλα της έργα δεν έχουν εκδοθεί.

Είδαμε τι είναι οι τζελουζίες του τίτλου, αλλά μπορούμε να πούμε μερικά πράγματα για την ιστορία της λέξης.  Όπως και πολλές διαλεκτικές λέξεις, τη βρίσκουμε σε διάφορες παραλλαγές. Τζελουτζία στην επιστολή της Μουτζάν, αλλά τζελουζία (ζήτα αντί για τζ) σε ένα ποίημα του Ρώμα που θα δούμε παραπάνω. Στο ζακυνθινό λεξικό του ο Λ. Χ. Ζώης δηλώνει ρητά: Τζελουτζίες, το εν παραθύροις άλλοτε δρύφρακτον, όπως καθίστανται αθέατοι αι γυναίκες. Μια μόνο μέρα το χρόνο έβγαιναν οι τζελουτζίες και άνοιγαν τα παράθυρα στην ενετική Ζάκυνθο, όταν γινόταν η γκιόστρα (κονταροχτύπημα με άλογα).

Στον Φορτουνάτο καταγράφεται ο κρητικός τύπος τζιλοτζά: τώρα ανιμένω την Πετρού, πότες θέλει μου ορίσει / στη τζιλοτζά της να βρεθώ ωγιά να μου μιλήσει. Στην Κέρκυρα πάλι υπάρχει ο τ. τζελουδιά, που σημαίνει τον γυναικωνίτη. Όπως γράφει ο Γεράσιμος Χυτήρης στο Κερκυραϊκό γλωσσάρι του, τζελουδιά ήταν δικτυωτό από λεπτές σανίδες σε διασταύρωση, τοποθετημένο στο παρελθόν στα παράθυρα αστικών σπιτιών και, ακόμα ώς σήμερα, και στους υπερώους γυναικωνίτες των ναών. Από το τελευταίο, σήμερα: τζελουδιά η = γυναικωνίτης.

Πρόκειται λοιπόν για λέξη μεσαιωνικής προέλευσης που ακουγόταν ή ακούγεται στον ελληνόφωνο χώρο που βρέθηκε στην κυριαρχία των Ενετών, Επτάνησα και Κρήτη. Ωστόσο, η απώτερη ιστορία της λέξης έχει ενδιαφέρον.

Η λέξη είναι δάνειο από τα βενετικά, zelosia, και απαντά και στα γαλλικά ως jalousie, όπου σημαίνει τα στόρια του παραθύρου, αυτά που λέμε στην καθαρεύουσα περσίδες. Στα γαλλικά, jalousie είναι και η ζήλια. Να σημειωθεί πως η γαλλική λέξη χρησιμοποιείται αυτούσια και στ’ αγγλικά (jalousie) για τα στόρια. Η ίδια σύμπτωση σημασιών υπάρχει και στα βενετικά αλλά και στα ιταλικά, όπου η ίδια λέξη (gelosia στα ιταλικά, zelosia στα βενετικά) δηλώνει και το καφασωτό παράθυρο και το συναίσθημα της ζήλειας. Το παράθυρο λοιπόν ονομάστηκε έτσι επειδή, χάρη σε αυτό, το αντικείμενο της ζήλειας του συζύγου ήταν αθέατο για τους απέξω.

Η ιταλική λέξη έχει απώτερη αρχή τα ελληνικά, μέσω των λατινικών. Η ελληνική λέξη ζήλος, περνάει στα λατινικά ως zelus, με την έννοια τόσο της ερωτικής ζήλειας όσο και του θρησκευτικού (χριστιανικού) ζήλου, και από εκεί, μέσω του επιθέτου zelosus, δίνει το προβηγκιανό gelos και το ιταλικό geloso, που σημαίνει τον ζηλιάρη στον έρωτα, στο λεξιλόγιο των τροβαδούρων. Από εκεί η gelosia και η γαλλική jalousie για τη ζήλεια αλλά και με τη δεύτερη σημασία του καφασωτού παράθυρου.

Οι τζελουζίες μπορεί να είναι ξύλινες, μπορεί όμως και σιδερένιες, όπως στο παρακάτω ποίημα του Διονύση Ρώμα (το δανείζομαι από το Αλωνάκι της Ποίησης του Γιώργου Κεντρωτή). Μάλλον δεν το επιδίωξε ο Ρώμας, αλλά καταφέρνει μέσα σε τέσσερις στροφές να χωρέσει τουλάχιστον έξι αντιδάνειες λέξεις!

ΖΑΚΥΝΘΙΝΗ ΣΕΡΕΝΑΔΑ

Τριγύρω μάντολες και βιόλες
κεντούνε τρίλιες σα νταντέλες,
που απ’ το φεγγάρι χύνουντ’ όλες
στις κοιμισμένες πια κοπέλες.

Γυρτές λαμπάδες απ’ ασήμι
οι μαρμαρένιες κολονάδες
μαβιές δροσιές στο καλντερίμι,
αγιόκλημα και πρασινάδες.

Σκιές αλλόκοτες μαυρίζουν
τις σιδερένιες τζελουζίες,
πόθοι τη νύχτα πλημμυρίζουν
και μυρωδιές από γαζίες.

Κι αναμεσίς αφ’ τα παλάτια
χώρες αλλάζοντας και χρόνια
κανάλια βλέπουνε τα μάτια
γόνδολες, μάσκες και παγώνια.

Το ποιες είναι οι υπόλοιπες αντιδάνειες λέξεις του ποιήματος, αφήνεται σαν άσκηση στον αναγνώστη, αν και μερικές έχουν αμφισβητούμενη ετυμολογία. Πάντως, σε κάθε στροφή υπάρχει τουλάχιστον μία (ενδεχομένως, περισσότερες) βεβαιωμένη αντιδάνεια λέξη.

Υστερόγραφο, ανακοινώσεις:

Την άλλη βδομάδα, πέρα από τις δύο εκδηλώσεις που έχω ήδη ανακοινώσει, θα πάρω μέρος σε άλλες δύο, τις εξής:

* Τη Δευτέρα 24 Φεβρουαρίου, στις 10.15, στο Αμφιθέατρο 204 της Φιλοσοφικής του ΕΚΠΑ, θα μιλήσω με θέμα «Μύθοι και αλήθειες για την ελληνική γλώσσα»

* Την Παρασκευή 28 Φεβρουαρίου, στις 20.30, στη Βιβλιοθήκη Βολανάκη (Στουρνάρη 11) θα συμμετάσχω σε εκδήλωση για τον Ναπ. Λαπαθιώτη, μαζί με τον σκηνοθέτη Τάκη Σπετσιώτη, τον ποιητή Γιώργο Κακουλίδη και τον ποιητή και κριτικό Γιώργο Βαρθαλίτη. Ιδού και η αφίσα της εκδήλωσης:

1959600_585988608158775_1564570120_n

138 Σχόλια προς “Πίσω από τις τζελουζίες”

  1. metanastis said

    Την λέξη πάντως εγώ (ως μη επτανήσιος) την πρωτοάκουσα παιδί, σε ένα δίσκο του Καραγκιόζη. Δεν θυμάμαι την ιστορία, αλλά κάποια στιγμή ο Καραγκιόζης κλείνει κάπου τον Νιόνιο κι εκείνος φωνάζει «Μη μου κλείνεις τη τζελουζία και δε δε βλέπω! »

    (αν υποψιαστώ ότι θα είμαι στο Νο 1….θα πεθάνω!)

  2. dr7x said

    Jalousie και στα γερμανικά (για τα βενετικά στόρια, αλλά όχι μόνο).

  3. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Καλημέρα, κι από μένα!
    Θελοσίας, στα ισπανικά, και θέλος (celos) η ζήλεια. Δεν τα είχα, ομολογουμένως, ποτέ συνδυάσει!

    Στην εκδήλωση της παρασκευής, 28, για τον Λαπαθιώτη, θα έρθω: μου άρεσε πολύ η αφίσα με το κεφάλι του μοναχικού ποιητή κόντρα στο φεγγάρι… Γιατί δεν την ανεβάζεις εδώ; Δεν (εξακολουθεί να) είναι μία εικόνα ίσον χίλιες λέξεις;

  4. Νέο Kid Στο Block said

    Ωραίο άρθρο!
    «..που ακουγόταν ή ακούγεται στον ελληνόφωνο χώρο που βρέθηκε στην κυριαρχία των Ενετών, Επτάνησα και Κρήτη.»
    Τζίτρινην κάρταν, Νικοτσύρη! Και η Κύπρος ελληνόφωνη (partially) είναι! 🙂
    Kαι δαμαί είχασιν βενετσάνους, και βενετσάνικα δάνειαν πολλάν! (αλλά τζαλουζίες εν υπάρχουσιν,απότι κόφκει η κελλέ μου τουλάχιστον)

  5. Νέο Kid Στο Block said

    Συγγνώμη για την ανορθογραφία στο 4. «Κκελέ» βεβαίως-βεβαίως σιορ! 🙂

  6. spiral architect said

    Καλημέρα. 🙂
    Ψάχνοντας για τη λέξη έπεσα σε μια πολυσέλιδη πτυχιακή για τα δάνεια στο επτανησιακό ιδίωμα με πολλές αναφορές στο Διονύση Ρώμα.
    «Δ. Ρώμας, «Θέατρο»,σελ.198:Κοντοστάθηκε ένα μομέντο κάτω από την τζελουζία.»
    (σελ 188 του pdf)

  7. Γς said

    Καλημέρα
    Τζελουτζίες, καφασωτά παράθυρα. Δράαμα να βλέπεις τον έξω κόσμο πίσω απ αυτά. Για τον πιτσιρικά Γς όμως ήταν απόλαυση.
    Ναι από μέσα ήταν ο Γς. Στο δωμάτιο που διάβαζε. Που είχε παράθυρο προς τον κήπο μονίμως ανοιχτά παντζούρια. Το άλλο όμως παράθυρο προς το δρόμο ήταν μονίμως σφαλιστό.
    Ενα παράθυρο πίσω απ τα γιασεμιά και τις γαζίες της μαμάς.

    Πολύ ήσυχη γωνιά για τα κορίτσια της γειτονιάς. Μαζευόντουσαν εκεί, μακριά απ τα μάτια των άλλων και έλεγαν τα διάφορα δικά τους. Με τις ώρες. Εκεί στο στόμα του λύκου Γς.
    Φοβερές στιγμές, φάσεις. Πίσω απ τις γρίλιες να μοιράζονται τις σκέψεις τους, ιστορίες, πόθους τους.

    Σαν τον καθολικό εξομολογητή μες το κουβούκλιο με τις τρύπες τα έλεγαν όλα. Δεν έκρυβαν τίποτε.
    Κι ήταν κι η Τ. που αχ, βαχ για πάρτη μου. Και δεν είχα καταλάβει τίποτα.
    Ετσι χτύπησα εκ του ασφαλούς. Με σιγουριά 100 % (κι έκανε ότι δεν της είχα περάσει από το νού ποτέ). Τώρα που γεράσαμε της είπα το μυστικό του κλειστού παραθύρου…

  8. Εγώ την Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου την είχα μάθει μικρός από τους Επισκέπτες της Διδώς Σωτηρίου.

  9. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    7: Ωραία ιστορία!

    6: Την έχω δει αυτή την εργασία.

    3: Καλά λες, έβαλα την αφίσα.

  10. Earion said

    Τζελόζος λοιπόν λέγεται ο ζηλιάρης στον έρωτα. Σαν τον στρατηγό Κάρλο Τζελόζο, διοικητή της 11ης (ιταλικής) Στρατιάς στο μέτωπο της Αλβανίας και στη συνέχεια ανώτατο διοικητή των ιταλικών δυνάμεων κατοχής στην Ελλάδα (Ιούνιος 1941-Σεπτέμβριος 1943).

  11. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @3+
    (ευχαριστώ!)

  12. Ωραία ανάρτηση, ενδιαφέροντα σχόλια.

    Μετά τον γνωστό σαβουρογάμη Καρεμπέ να κι ένας …κλεψιγάμης !

  13. spyroszer said

    Για τα αντιδάνεια: για τη γόνδολα το είχα διαβάσει, αλλά λέει είναι αμφισβητούμενο αντιδάνειο (είτε από το κόνδυ είτε από το κόντουρος).
    Η μάντολα είναι απ’ την πανδούρα, η γαζία απ’ την ακακία.

  14. ΠΑΝΟΣ said

    Είναι καλό και δημιουργικό να υπάρχουν βιβλία που καταγράφουν λέξεις που χάνονται.Να υπάρχει η παρακαταθήκη.Οφείλουμε να το κάνουμε.
    Απ’ την άλλη,αφού δεν χρησιμοποιούνται πια,να πάνε στο καλό και καλό κατευόδιο.Τι να τις κάνουμε τώρα;Η δικαιοσύνη λέει ότι κάτι τέτοιο, δεν γίνεται να αφορά μόνον λέξεις τις καθαρεύουσας.

  15. ΠΑΝΟΣ said

    γμτ μου!…τής καθαρεύουσας…

  16. Πολύ ενδιαφέρουσα λέξη, και ενδιαφέρουσα ιστορία. Παρόλη τη βρετανική καταγωγή μου, πρώτη φόρα βλέπω τη λέξη jalousie ως αγγλική και όχι μόνο γαλλική. Πιστεύω ότι είναι γνωστό με την ονομασία «window slats» στην περιοχή μου.

  17. munich said

    την λέξη την έχω ακούσει πολύ συχνά από κεφαλονίτες αλλά νόμιζα ότι σημαίνει τις κουρτίνες και μάλιστα έτσι τη χρησιμοποιούσα και στα γερμανικά καμιά φορά όταν κολλούσε το μυαλό μου

  18. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    13: Βρήκες τρεις από τις έξι λέξεις που εννοούσα.

  19. Λ said

    Στην Κυπριακή διάλεκτο λέμε αζούλα για τη ζήλια και έχουμε την παροιμία «Αν ήταν η αζούλα πούζα, ήσιεν να πουζιάσει ούλλος ο κόσμος».

  20. sarant said

    Πούζα ίσον ψώρα δηλαδή;

  21. 1: Πολύτιμο υλικό (ηθογραφικά στοιχεία, λέξεις κλπ) μπορεί να αντληθεί από τους διαλόγους των παλιών παραστάσεων του θεάτρου σκιών, ιδιαίτερα με Σιορ-Διονύσιο, Μπαρμπα-Γιώργο και ο Σταύρακα. Οι παλιοί καραγκιοζοπαίκτες μετέφεραν με ακρίβεια στον μπερντέ αυτά που έβλεπαν και άκουγαν γύρω τους. Μόλις πρόσφατα έτυχε να δω στην τηλεόραση ορθόδοξους Εβραίους να προσεύχονται στο Τείχος των Δακρύων στην Ιερουσαλήμ με τις χαρακτηριστικές κινήσεις του σώματο και τότε μόνο κατάλαβα για πιο λόγο η φιγούρα του Εβραίου στο θέατρο σκιών ήτα «σπαστή» και έκανε παρόμοιες κινήσεις.

  22. Λ said

    20. Βουβωνοκοίλη/ Βουβωνοκήλη είναι.

  23. sarant said

    22: Α, γιατί εμείς το λέμε με ψώρα!

  24. meshuggah said

    Περιμένω φωτογραφίες στο τουίτερ από την ομιλία σας στο ΕΚΠΑ, αλλιώς δεν πιστεύω τίποτα! 8)

  25. Spyros said

    13: «μάντολα είναι απ’ την πανδούρα»
    όχι απο την mandorla;

  26. Λ said

    Και η κ*λη πως γράφεται με οι ή με η;

  27. sarant said

    26: Κήλη

    13-25: Εγώ ξέρω ότι η μάντολα και το μαντολίνο είναι από την αμυγδαλή, άρα mandorla.

    24: Και βέβαια και μια αναμνηστική φωτο στο δωμάτιο του Καποδίστρια, έτσι;

  28. Alexis said

    #0: «πίσω από καφασωτά παράθυρα, τα λεγόμενα στην τοπική διάλεκτο ‘τζελουτζίες’»
    Ο Καζαντζάκης στον «Καπετάν Μιχάλη» χρησιμοποιεί τη λέξη «καφάσια» (τούρκικο δάνειο νομίζω) και μόνο όταν αναφέρεται σε τούρκικα σπίτια, υπονοώντας ότι οι γυναίκες των χριστιανών δεν είχαν τέτοιους περιορισμούς.

    Την ίδια λέξη χρησιμοποιεί κι ο Τσιτσάνης στο γνωστό τραγούδι του «Σεράχ» (πάλι σε αναφορά σε τούρκικους οντάδες, χαρέμια κλπ.):

  29. spyroszer said

    25. 27.
    Όχι
    http://www.treccani.it/vocabolario/mandola/
    http://www.etymonline.com/index.php?term=mandolin

    Μεταγν. ελλ. πανδούρα → λατ. pandura → pandora → mandora → ιταλ. mandola → υποκ. mandolin → νεοελλ. μαντολίνο (Ανδριώτης).
    Ο Μπαμπινιώτης κάνει λόγο για παλιοτ. γαλλ. μandore μέσω του οποίου η λέξη πέρασε στα ιταλικά.
    Δεν παρατηρείται ουσιαστική σημασιολογική μεταβολή αφού η βασική σημασία «έγχορδο μουσικό όργανο» διατηρείται μέχρι σήμερα.
    Στη Κρήτη είναι γνωστό και το μουσικό όργανο μαντούρα/παντούρα/μπαντούρα.
    Ομόρριζη λέξη και αντιδάνεια μέσω της Τουρκικής θεωρείται από μερικούς ο ταμπουράς.
    (Απο Βασμανόλη)

  30. sarant said

    27-29: Δίκιο έχεις, πού είχα το μυαλό μου;

  31. # 29

    Βασμανόλης

    Τι μου θύμισες τώρα, 50 χρόνια πριν, τον καθηγητή που μας έκανε Λατινικά και επέμενε πως το Μανόλης γράφεται με όμικρον ενώ μέχρι τότε το γράφανε με ωμέγα.. Μας δίδασκε επίσης κάποια ετυμολογικά, αντιστοιχίες μεταξύ ελληνικών και λατινικών και διάφορα που τα θεωρούσαμε (τότε) τρελλά. Αξέχαστες όταν θύμωνε ήταν οι βρισιές του αρχαϊστί το «μοίξη» ήταν η αγαπημένη του καθώς και οι αρχαιοπρεπείς ατάκες του » Συ, ο μέλας, ο τω (Τζί ) παρακαθήμενος».
    Γενικά, το μάθημά του ήταν σαν θεατρική παράσταση όπου το πρώτο μέρος- και κυριότερο- ήταν να βρούμε τι ακριβώς είχαμε για μάθημα της ημέρας γιατί έπρεπε να πούμε πως έχουμε το ρήμα τάδε, που στον τάδε χρόνο κάνει έτσι και το γερούνδιον είναι αυτό και φυσικά πως μεθερμηνευόμενο σημαίνει δείνα και το κεφάλαιο τάδε από εκεί μέχρι εκεί.
    Και φυσικά επειδή ο ερωτώμενος ξέχναγε πάντα κάτι (μερικές φορές επίτηδες) ακουγότανε η μόνιμη επωδός » Τα είπε εν πλήρει ακριβεία, (Τζι) ;»

  32. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Ἀφοῦ φτιάχτηκε λόγῳ τῆς ζήλειας τῶν ἀνδρῶν μᾶλλον γι’αὐτὸ ὀνομάστηκε τζελουζία. Δὲν τὴν ἤξερα τὴ λέξη καὶ τὸ πρῶτο πρᾶγμα ποὺ σκέφτηκα ἦταν ἡ ζήλεια μιὰ καὶ ἔτσι λέγεται στὰ ναπολιτάνικα. Πᾶρτε ἕνα σκυλέ ὀρίτζιναλ νοπολιτάνικο

  33. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

  34. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Ἂς πᾶμε καὶ σὲ κάτι πιὸ παραδοσιακό:

  35. Ώπα! θα παίξεις τον Μπαμπι μέσα στην έδρα του;

  36. Miserarum est neque amori dare ludum neque dulci mala
    vino lavere, aut exanimari metuentis patruae verbera
    linguae.

    Ὁράτιος, Carm., 3,12,1-3

  37. Manos said

    Πολύ ενδιαφέρον άρθρο κ. Σαραντάκο. Μία μόνο παρατήρηση για την εκδήλωση στη Φιλοσοφική, και επειδή θα ήθελα να έρθω να σας ακούσω, έχετε γράψει αμφιθέατρο 4, όμως αν δεν κάνω λάθος δεν υπάρχει αμφιθέατρο με μονό αριθμό, μήπως εννοείται 204;

  38. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Κορνήλιε (36),
    δύσκολα θα το καταλάβαιναν αυτό οι ναπολιτάνες του κυρίου Αρχιμήδη.

  39. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    37: Σ’ ευχαριστώ αγαπητέ, έχεις δίκιο και έκανα τη διόρθωση: αμφιθέατρο 204 είναι!

  40. Αγγελος said

    Νίκο, επειδή την άλλη φορά δυσκολεύτηκα πολύ για να σε βρω, δώσε, ει δυνατόν, σαφέστερες οδηγίες για το «Αμφιθέατρο 204 της Φιλοσοφικής του ΕΚΠΑ». Είναι στην Πανεπιστημιούπολη τωνν Ιλισίων και αυτό;

  41. sarant said

    Άγγελε ναι, αλλά περισσότερα δεν ξέρω (αφού όμως ήρθες στο ΜΙΘΕ θα ακούσεις ενμέρει τα ίδια…;).

  42. Μπουκανιέρος said

    …όμως, στους τροβαδούρους, ο jelós δεν είναι ακριβώς ο ζηλιάρης στον έρωτα (όπως θα το εννούσαμε εμείς) αλλά ο (μάλλον αντιερωτικός) κακός της υπόθεσης – και συχνά, εφόσον υπάρξει ευτυχής έκβαση, ο κερατάς σύζυγος.

    …e per jelós irritar
    vòl la regina mostrar
    qu’ el es si amorosa.

    A la vi’, a la via, jelós!
    Laissatz nos, laissatz nos
    balar entre nos, entre nos.

  43. Κύριε Σαραντάκε, προ 40 περίπου ετών, πρωτοετής φοιτήτρια τής Φυσικής στήν Αθήνα, είχα διαβάσει τό πολύ ενδιαφέρον βιβλίο (τού οποίου ο ακριβής τίτλος αυτήν τήν στιγμή μού διαφεύγει: τό βιβλίο αυτό είχεν εκδοθή σε ελληνικήν μετάφραση περί τά τέλη τής δεκαετίας τού ’50 και είχεν επανακυκλοφορήσει τό 1975) κάποιου Κόμφορτ (νομίζω…), ενός μαρξιστού φυσικομαθηματικού ή μηχανικού (σοβιετικού; ανατολικογερμανού; αμερικανού; …δεν ενθυμούμαι!). Ανάμεσα σε πολλά άλλα ενδιαφέροντα που αποσπασματικά ενθυμούμαι μέχρι τώρα από εκείνο τό βιβλίο υπήρχε κάπου μία παρεμπίπτουσα δήλωση τού συγγραφέα σχετικά με τήν ζήλεια. Συγκεκριμένα, ο συγγραφέας είχε παρατηρήσει πως η λέξη «ζήλεια» στά ιαπωνικά (ή, μήπως, στά κορεατικά; …δεν ενθυμούμαι!) παρίσταται –ιδεογραφικώς πως– με ένα τετράγωνο (δύο κατακόρυφες παράλληλες ευθείες που «κλείνονται» από επάνω και κάτω με δύο οριζόντιες παράλληλες πινελλιές) εντός τού οποίου υπάρχει ένας «σταυρός» σχηματιζόμενος από τήν διασταύρωση μιάς κατακορύφου και μιάς οριζοντίου πινελλιάς), έτσι δηλαδή που η παράσταση τής λέξεως όταν αυτή γράφεται να είναι περίπου όπως στό σχήμα που ακολουθεί

    ____
    | | |
    |—|– |
    | | |
    ——-

    Δηλαδή, περίπου όπως ακριβώς τά νήπια σε όλα τά μήκη και τά πλάτη τής υδρογείου ζωγραφίζουν ένα παράθυρο! Τό εκπληκτικό είναι πως η απεικόνιση (όταν καλλιγραφείται με πινέλλο) θυμίζει συνειρμικώς τό παράθυρο ενός κελλιού φυλακής και στήν ανατολικήν γλώσσα ( ιαπωνικά; κορεατικά;) ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΑΥΤΟ…! Η δισημαντότης αυτής τής λέξεως με είχεν εντυπωσιάσει από τότε!!! Δυστυχώς, εδώ που είμαι χρησιμοποιώ («κλεφτά», μιάς και είναι εργαλείο επιστημονικής δουλειάς και από μόνο του τό «γύρισμα» τού πληκτρολογίου στά ελληνικά όπου σάς γράφω τώρα συνιστά μίαν μικράν παράβαση!) έναν υπολογιστήν στόν οποίον δεν έχουν εγκατασταθή οι ανατολικές γλώσσες για να μπορέσω ελέγξω από μόνη μου αυτά που σάς μαρτυρώ. Τήν καλημέρα μου.

  44. @43: — Καλά, τό σχέδιό μου δεν βγήκε όπως θά ‘πρεπε, αλλά εσείς καταλάβατε φαντάζομαι.

  45. sarant said

    42: Και πώς είναι ο ζηλιάρης στον έρωτα;

    43: Πολύ ενδιαφέρον, περιμένω σχόλιο από γνώστες των γλωσσών αυτών 🙂

  46. Ηλεφούφουτος said

    Άσχετο:
    Ο Ζοσέφ Φλάβιος (ή μήπως ο Alipio;) ξαναχτύπησε, αυτή τη φορά ως Serenos (του Serenos, τωι Serenos) στην Trimithis.

    http://tvxs.gr/news/paideia/sxoleio-1700-eton-anakalyfthike-stin-aigypto

  47. Αγγελος said

    Δεν έλεγα για μένα, αλλά για όποιον δεν ευτύχησε να σε ακούσει στο ΜΙΘΕ. Εγώ θα έρθω (ελπίζω) στον Ιανό.

  48. Ηλεφούφουτος said

    Πάντως σίγουρα το

    «δηλώνει και το καφασωτό παράθυρο και το συναίσθημα της ζήλειας. Το παράθυρο λοιπόν ονομάστηκε έτσι επειδή επιτρέπει σε όποιον βρίσκεται μέσα να παρατηρεί αθέατος τους απέξω»

    θέλει αναδιατύπωση.

  49. sarant said

    Η πρώτη πρόταση ή η δεύτερη; Ή και οι δυο;

  50. Γς said

    37:
    >δεν υπάρχει αμφιθέατρο με μονό αριθμό

    μονοψήφιο ίσως;

  51. Παγανιστής said

    Κύριε Σαραντάκο,

    αν πιστεύσουμε την Ελισάβετ Μαρτινέγκου

    http://digitalschool.minedu.gov.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-C113/351/2369,9046/index04_02.html

    η Επανάστασις του 1821 ξεκίνησε πολύ πρίν την 25η Μαρτίου, που έχουν καθιερώσει οι παπαδοκαλόγεροι του Εβραίου Ραββίνου Ιησού.

    Γράφει η Μαρτινέγκου: «Εις τούτον τον καιρόν, δηλαδή τη 25 Μαρτίου 1821, την ημέραν του Ευαγγελισμού, έρχεται ο ποτέ διδάσκαλός μου Θεοδόσιος Δημάδης, και μας κάμνει γνωστόν με πολλήν του χαράν πως οι Γραικοί ανήγειραν τα όπλα εναντίον των Oθωμανών..»

    Αφού ο δάσκαλός της τής ανεκοίνωσε την 25η Μαρτίου την έκρηξιν της Επαναστάσεως, σημαίνει ότι οι Ρωμηοί ξεσηκώθηκαν πολλάς ημέρας ενωρίτερον, διά να προφθάσει να υπάγει η είδησις εις την Ζάκυνθον.

    Επίσης, προσέξτε ότι η Μαρτινέγκου χρησιμοποιεί την λέξιν «Γραικοί» όπως ο Κοραής και ουχί «Ρωμηοί» ή «Έλληνες».

    Αξιοσημείωτες είναι και δύο άλλες φράσεις της Μαρτινέγκου, λίγο παρακάτω:

    1. «…να τρέξω διά να δώσω βοήθειαν εις ανθρώπους, όπου δι’ άλλο – καθώς εφαίνετο – δεν επολεμούσαν, παρά διά θρησκείαν και διά πατρίδα,…»

    2. «…δεν έλειψα όμως από το να παρακαλέσω τον Oυρανόν διά να ήθελε τους βοηθήσει να νικήσουν…»

    ΙΔΟΥ γιατί δεν γουστάρουν την Μαρτινέγκου οι μαρξιστές, παρά το γεγονός ότι υπήρξε πρωτοπόρος φεμινίστρια: Διότι ξεκαθαρίζει από την αρχή ότι η Επανάστασις του 1821 δεν ήταν Ταξική όπως η Γαλλική, αλλά «διά θρησκείαν και διά πατρίδα».

    ΙΔΟΥ,επίσης, γιατί δεν την γουστάρουν οι Ορθόδοξοι παπαδοκαλόγεροι: Διότι (επηρεασμένη ασφαλώς από τα Γαλλικά) δεν λέει «να παρακαλέσω τον Χριστό ή την Παναγία», αλλά «να παρακαλέσω τον Ουρανόν».

    Καλό Παράδεισο σε όλους…

    http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%BB%CE%B9%CF%83%CE%AC%CE%B2%CE%B5%CF%84_%CE%9C%CE%BF%CF%85%CF%84%CE%B6%CE%AC%CE%BD-%CE%9C%CE%B1%CF%81%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE%AD%CE%B3%CE%BA%CE%BF%CF%85

  52. Ηλεφούφουτος said

    Εννοώ ότι ο συλλογισμός («λοιπόν») δεν είναι καθόλου σαφής.
    Πώς συνδέεται η ζήλια με το «παρατηρεί αθέατος τους απέξω»;

  53. sarant said

    Ναι, δεν είναι σαφές. Ο σύζυγος της καφασωμένης ζηλεύει (ή φθονεί, όπως είπε ο Μπουκάν). Θέλει αναδιατύπωση.

  54. Αρχιμήδης Αναγνώστου said

    52. Οι άνδρες ζήλευαν, δεν ήθελαν τις γυναίκες τους να τις βλέπουν άλλοι, άρα έφτιαξαν ειδικά παραθυρόφυλλα για να μην μπορούν να τις δουν

    κι επί τη ευκαιρία ένα ανέκδοτο:
    Γιατί οι Ιρανοί μισούν το δυνατό άνεμο
    .

    Γιατί βαράει τις περσίδες

  55. spyroszer said

    Νικοκύρη μία διευκρίνιση: λες ότι το μυθιστόρημα της Παναρέτου βασίζεται στις υπαρκτές επιστολές ανάμεσα στη Μαρτινέγκου και στην Καΐρη. Όμως από την βιβλιοπαρουσίαση που έχεις στο λινκ εγώ αντιλαμβάνομαι ότι η αλληλογραφία μεταξύ των δύο αυτών γυναικών είναι εύρημα της συγγραφέως, απλά βασίζεται σε γραπτά που μας άφησαν.

  56. @ 43: — Ή μήπως τό ‘χα διαβάσει σε κάποιο βιβλίο τού βρετανού μαρξιστού φιλοσόφου Μώρις Κόρνφορθ; …Δεν μπορώ να θυμηθώ καθόλου!!!
    Για βάλτε, βρε παιδιά, στήν Βικιπάιδεια τήν λέξη «ζήλεια» και αναζητήσατέ την στά ιαπωνικά, κορεατικά, κλπ, εφόσον εσείς έχετε εγκατεστημένες τίς ανατολικές γλώσσες στόν υπολογιστή σας, για να ιδούμε τί θα σάς βγάλει…

  57. sarant said

    55: Είναι κι εμένα η απορία μου. Είκασα ότι έχουν σωθει επιστολές, διότι η λέξη «τζελουτζία» δεν φαίνεται να υπάρχει στην Αυτοβιογραφία της Ε.Μ.Μ. (ή τουλάχιστον εγώ δεν την πρόσεξα, αλλά ούτε και το Γλωσσάρι την έχει), και άλλο κείμενο της ΕΜΜ. δεν έχει εκδοθεί.

  58. Ώστε η ζήλεια των αντρών περιόριζε την ορατότητα των γυναικών. Ενδιαφέρον. Αλλά εκείνο που μου άρεσε πολύ ήταν το «… όπου θέλει ταις γυναίκαις ξεχωρισμέναις από την ανθρωπίνην εταιρίαν». Όπως λένε οι Ιταλοί κομπανία ή οι Εγγλέζοι κόμπανυ;

  59. Ηλεφούφουτος said

    58
    Κι εμένα μ’ άρεσε, επειδή είπα «τι ωραία που χρησιμοποιούσαν τότε τις λόγιες λέξεις σε όλο το σημασιολογικό εύρος τους!

    Κι όπως ρωτά ο Πυλάδης τον Ορέστη
    «τί δὲ ζῆν σῆς ἑταιρίας ἄτερ;»

    (Ευρ. Ορέστης, στ. 1082)

  60. spyroszer said

    Επιστολές της Μαρτινέγκου έχουν σωθεί (και κάποια ακόμα έργα όπως ένα θεατρικό «Ο Φιλάργυρος¨), αλλά προς συγγενείς της, όχι προς την Καΐρη, που δεν πρέπει να την γνώριζε καν.
    Προφανώς η Παναρέτου έχει κάνει φιλολογική και ιστορική έρευνα και αναπλάθει τη γλώσσα της εποχής, όπως φαίνεται και απ’ αυτήν την κριτική:
    http://www.kathimerini.gr/329796/article/politismos/arxeio-politismoy/h-endoxwra-ths-mona3ias-dyo-gynaikwn
    Γλώσσα: το λόγιο ιδίωμα της εποχής, όπως προκύπτει από τα κατάλοιπα των προαναφερομένων, αλλά και άφθονες αποκλίσεις ντοπιολαλιάς με μια ευδιάκριτη δόση της ευρύτερης δημοτικής.

  61. 43, 56
    Εννοείτε μήπως τον Άλεξ Κόμφορτ;

  62. @ 61 : — Όχι, φίλε Κύριε Νικολάου. Ετούτονε τόν ξέρω από τό βιβλίο του «Η Χαρά τού Σέξ» και δεν πρόκειται για εκείνον που είχε γράψει αυτά που αναφέρω. Θα μπορούσατε, εσείς, να ελέγξετε τίς ανατολίτικες γλώσσες περί όσων λέω, ίσως;

  63. Μαρία said

    60
    Έτσι όπως τα λες είναι.
    Νικοκύρη, διόρθωσε. Οι επιστολές του επιστολικού μυθιστορήματος είναι φανταστικές.

  64. leonicos said

    Βέβαια, μετά από τόσες ώρες, θα με βάλετε στον πάτο. Μετά και από τον Γς… αν είναι δυνατόν! Αλλά εγώ τρέχω!

    Εγώ τις ζαλουζίες στα ελληνικά δεν τις ήξερα. Ήξερα όμως το σαχνισί (sh) το μπαλκόνι με το δρύφακτο (όχι δρυφρακτο, βλ. τα περί Θηραμένους στα Ελληνικά του Ξενοφώντος).

    Μια άλλη λέξη που δεν ακούω σήμερα είναι το ζάφτι, στη φράση ‘το(ν) κ΄σνω ζάφτι’ = τον χειρίζομαι, τα βγάζω πέρα με δαύτον, τα καταφέρνω, καμιά φορά ‘τον νίκησα’ τον έκανα ΄ζαφτι. Συγγενές με το ζαπτιές – φρουρός [τουρανικής προέλευσης].

  65. Ηλεφούφουτος said

    Όπως η συνάντηση Καβάφη – Πεσόα σ αυτή την ταινία

    http://www.poiein.gr/archives/4747/index.html

    ένα πράμα

  66. Ηλεφούφουτος said

    Το 65 πήγαινε στα 60, 63

  67. Μαρία said

    65
    Να το δεις, αν δεν το είδες.
    Αύριο νομίζω βγαίνει και το καινούριο του για το Λαμπράκη.

  68. spyroszer said

    Υπάρχει μία αναφορά σε ένα άρθρο της Μαρριέτας Ιωαννίδου «Ελληνίδες πεζογράφοι στις αρχές του περασμένου αιώνα» για μια φράση της Μαρτινέγκου «Μισώ το σπίτι μου με τις τζελουτζίες» αλλά χωρίς παραπομπή από πού είναι (παρακάτω στο άρθρο λέει και για την Καΐρη).
    http://www.ekebi.gr/magazines/ShowImage.asp?file=142052&code=4752
    Και ένα άλλο άρθρο της Ιωαννίδου για την αυτοβιογραφία της Μαρτινέγκου, που μάλιστα λέει ότι το έργο της Μαρτινέγκου έχει και την πρωτιά ότι είναι ουσιαστικά το πρώτο στο είδος της στην νεοελληνική λογοτεχνία.
    http://www.ekebi.gr/magazines/ShowImage.asp?file=165054&code=4858
    Υπάρχει και ένα άρθρο του 1979 με τον ίδιο τίτλο συμπτωματικά του Νικοκύρη: Έφη Αβδελά / Γεωργία Παπαγεωργίου «Πίσω από τις τζελουτζίες: Η Αυτοβιογραφία της Ελισάβετ Μαρτινέγκου», Σκούπα 2 (1979).

  69. Ηλεφούφουτος said

    67 Μα το έχω δει, γι’ αυτό το λέω.
    Θυμάμαι ότι το παρακολουθούσα και για ώρα νόμιζα ότι έβλεπα δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ – άργησα να πάρω χαμπάρι ότι ήταν φίξιον.

  70. 嫉妬 βγάζει για τη ζήλια το γκουγκλομεταφραστήρι για τα γιαπωνέζικα (αλήθεια γιατί ζήλεια; στα λεξικά τη βρίσκω με σκέτο -ι- )

  71. είπα να το μεγαλώσω αλλά δεν τα κατάφερα. για να ξαναπροσπαθήσω 嫉妬

  72. Μαρία said

    68
    Απ’ το άρθρο της Σκούπας την έμαθα.

    69
    Κι εγώ την πάτησα.

  73. Ανδρέας said

    επίσης από το 1828

    http://tinyurl.com/nbaf8av

    желаю
    (επιθυμώ, επιποθώ) ζελέω=ζέλω, σέλω, θέλω, δέλω, βέλω (εκ του έλω, έλλω μετά πνευματισμών κατά διαλέκτους, βλ. Ρέιμ λ. σέλλω) желаптеь (επιθυμητής) ζελητής=θελητής. Άλλοι παραβάλλουσι το ζηλόω, ζήλος (ζέω, ζέελος) ζηλήτωρ, λ. zelator, κτλ.

    και σύγχρονο

    http://el.wiktionary.org/wiki/%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8C

    желать
    Ρωσικά (ru)
    Ρήμα

    желать (ru) (želát’)

    επιθυμώ

    παγκόσμια η ζήλια τελικά!

  74. Μαρία said

    73
    >επίσης από το 1828

    Ψώνισες απο σβέρκο.

  75. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    60-63-68: Γκάφα έκανα λοιπόν, ευχαριστώ, έγινε και η διόρθωση.
    Οπότε, ή υπάρχουν οι τζαλουζίες ως λέξη στην Αυτοβιογραφία (έχω την έκδοση της Ωκεανίδας) και δεν την είδα, και επιπλέον δεν την έβαλε στο γλωσσάρι όποιος την επιμελήθηκε, ή είναι λέξη αντλημένη από άλλο κείμενο της ΕΜΜ.

  76. spyroszer said

    72. Και κάτι μου ΄λεγε ότι θα τη διάβαζες τη Σκούπα 🙂
    Εγώ τη γνώρισα από τη σειρά στην τηλεόραση τη δεκαετία του ’80.

  77. Μαρία said

    75
    Στο άρθρο της Ιωαννίδου, που μόλις κοίταξα, υπονοείται οτι είναι απ’ την αυτοβιογραφία, το μοναδικό της κείμενο που έχει σωθεί, όπως αναφέρει παρακάτω.

    76
    Ποια σειρά;

  78. @ 73 : — Μα, αυτό είναι τό ρωσσικόν ρήμα που χρησιμοποιούμε (με τά αντικείμενά του στήν δοτική και στήν γενικήν πτώση, αντιστοίχως) για να εκφράσουμε ευχές. Εάν δεν μέ απατά η ρωσσομάθειά μου, έτσι δεν λέμε, λ.χ.: «Σάς εύχομαι ευτυχίαν και …» = «Γιά ζζελάϊου βαμ ουσπιέχαφ υ…»;;;
    @ 70 ^ 71 : — Δεν μπορώ να ιδώ τά γιαπωνέζικα που γράφετε, αλλά πρέπει να σάς διευκρινήσω πως ό,τι εννοούσα στά γραφόμενά μου ήταν εκείνο τό ιδεόγραμμα τύπου «κάντζι», τής μορφής «[+]» (που σημαίνει «φεγγίτης κελλιού φυλακής» ΚΑΙ «φθόνος» ή «συζυγική αντιζηλία»).

  79. spyroszer said

    77. Ναι, στο δεύτερο άρθρο γράφει και για τις 20 επιστολές της που σώθηκαν.

    http://www.retrodb.gr/wiki/index.php/%CE%95%CE%BB%CE%B9%CF%83%CE%AC%CE%B2%CE%B5%CF%84_%CE%9C%CE%B1%CF%81%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE%AD%CE%B3%CE%BA%CE%BF%CF%85

  80. Ξέρω πως αρκετοί αμφισβητούν την σχέση ποδοσφαίρου-πολιτικής αλλά; η σύλληψη του προέδρου του Ατρομήτου Σπανού έγινε σύμφωνα με το δελτίο τύπου διότι ;
    «Από τα στοιχεία της έρευνας διαφαίνεται ότι η εγκληματική οργάνωση λειτουργούσε τουλάχιστον την τελευταία διετία, έχοντας διαθέσει σε πρατήρια υγρών καυσίμων περίπου 4.500.000 λίτρα ναυτιλιακού πετρελαίου.»
    Την τελευταία διετία ο Ατρόμητος έσπασε πέρισυ το σερί του αήττητου ΟΣΦΠ και φέτος του έβγαλε το λάδι στο κύπελλο αλλάκαι στο πρωτάθλημα με τις τρεις ισοπαλίες μείώνοντας το πρεστιζ του. Συμπτωματικά ο πρόεδρος του ΟΣΦΠ έχει και ναυτιλιακή εταιρία.

  81. Ηλεφούφουτος said

    77β αυτήν εδώ http://www.retrodb.gr/wiki/index.php/%CE%95%CE%BB%CE%B9%CF%83%CE%AC%CE%B2%CE%B5%CF%84_%CE%9C%CE%B1%CF%81%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE%AD%CE%B3%CE%BA%CE%BF%CF%85
    Έτσι είχα μάθει κι εγώ την ύπαρξή της

    Και όπως διαπιστώνω για άλλη μια φορά περί διαφοράς στη χρήση των ρηματικών χρόνων , την ΕΧΩ δει την ταινία και την ΕΙΧΑ πατήσει κι εγώ :mrgreen:

    74 Όντως. Όχι ότι δεν μπορείς να βρεις πολλά κι ενδιαφέροντα κοινά και παράλληλα μεταξύ Ελληνικών και Ρωσικών αλλά το συγκεκριμένο βιβλίο δεν έχει καμία γλωσσολογική αξία.

    Το желать σύμφωνα με τα κιτάπια μου είναι ομόρριζο του «θέλω» και όχι του ζήλου, η αρχική του σημασία (διατηρείται και στα σημερινά Ρωσικά) είναι «επιθυμώ» αλλά με τη σύνταξη που λες Στράτα σημαίνει όντως «εύχομαι σε κπν κτ».

  82. Ανδρέας said

    74.
    την έκφραση «ψώνισε από σβέρκο» την έχουμε αναλύσει;

  83. sarant said

    82: Νομίζω όχι. Το σβέρκο των βοδιών, επειδή το έτριβε ο ζυγός, δεν ήταν καλό κομμάτι, έχω διαβάσει.

    77: Τι να πω, θα μου ξέφυγε.

  84. BLOG_OTI_NANAI said

    63: Πράγματι, δεν φαίνεται να υπάρχει καποια αναφορά ότι οι δυο τους είχαν αλληλογραφία.

  85. leonicos said

    @20 πούζα, επί λέξει σημαίνει εξόγκωμα• μπορεί να χρησιμοποιηθεί κι εκτός κήλης, σαν ‘καρούμπαλο’ ας πούμε. Αλλά η παροιμία είναι όλα τα λεφτά. «Αν ήταν η αζούλα πούζα, ήσιεν να πουζιάσει ούλλος ο κόσμος» Εύγε @19 Λ

    @21 Άρη. Εγώ όταν πρωτόδα το εβραίο στο πανί τα έχασα. Είχα την εικόνα από μικρός, έτσι προσευχόμουν τότε κι εγώ, και απόρησα ‘πώς το ξέρουν οι γιαβανίμ (έλληνες)’. Κάτι άλλο που μου έκανε επίσης εντύπωση. Σε μια άλλη κωμωδία δυο τρεις εβραίοι βρίσκουν τον Καραγκιόζη νεκρό (προσποιούμενο) και προκειμένου να τον οικειοποιηθούν αρχίζουν να κάνουν μια πανάρχαιη ιεροτελεστία, που έχει καταργηθεί ολοσχερώς από αιώνες, να τινάζουν τον νεκρό και το αποκαλούσαν ‘χορό.’ Αυτό δεν το ξέρει κανένας σύγχρονος εβραίος εκτός από πολύ διαβασμένους στο Ταλμούδ. Αλλά το πιο εκπληκτικό ήταν που έλεγαν ‘χορέψομεν αυτόν’ βάζοντας την αντωνυμία μετά από το ρήμα, όπως ακριβώς στα εβραϊκά. Πιθανότατα υπήρξαν κάποτε κι εβραίοι καραγκιοζοπαίχτες. Αλλιώς δεν εξηγείται.

    @33,34 κ. Αναγνώστου, όταν θέλουμε γινόμαστε εξαιρετικοί. Συνεχίστε στο ίδιο πνεύμα. Βοηθάει κι ευχαριστεί όλους μας και το ιστολόγιο. Βέβαια το πρώτο είναι σαχλοτράγουσο τύπου ποπ, αλλ’ αυτό δεν έχει σημασία. Η συμβολή σας είναι ευπρόσδεκτη.

    @42 Μπουκανιέρε, υπέροχο

    @45 Κορεάτικα δεν μπορεί να είναι διότι το σύστημα γραφής τους είναι εντελώς διαφορετικό από το περιγραφόμενο. Κινέζικο ή ‘κάντζι’ γιαπωνέζικο, που είναι πρακτικά το ίδιο.

  86. Μαρία said

    Αφιέρωμα του Περίπλου στη Μαρτινέγκου.
    http://www.ekebi.gr/magazines/flipbook/showissue.asp?file=29606&code=7072

    81
    🙂

  87. Ανδρέας said

    72. 78. 81.

    ζηλεύω [ρήμα]

    ζηλεύω # μιμούμαι με ζέση και προθυμία # μιμούμαι # θαυμάζω # επαινώ # μακαρίζω # αμίλλωμαι # συνερίζομαι # φιλοτιμούμαι να μιμηθώ # εκτιμώ # προσπαθώ να αποκτήσω κάτι με πάθος

    μακαρίζω
    Ετυμολογία
    μακαρίζω < αρχαία ελληνική μακαρίζω
    Ρήμα
    μακαρίζω, παθητικό μακαρίζομαι
    καλοτυχίζω, θεωρώ κάποιον μακάριο, καλότυχο
    όλοι τον μακαρίζουν για τα καλά παιδιά του

    Καλοτυχίζω
    θεωρώ κάποιον ευτυχή, μακαρίζω / εύχομαι σε κάποιον καλή τύχη

    “Σάς εύχομαι ευτυχίαν και …” = «Γιά ζζελάϊου βαμ ουσπιέχαφ υ…»

  88. Πέπε said

    Ωραίο κείμενο και σχόλια! Πολλά έχω να καταθέσω:

    @ανάρτηση:

    1. Μόλις είδα τον τίτλο αμέσως κατάλαβα τι σήμαινε. Τώρα σπάω το κεφάλι μου να βρω πού το ‘ξερα. Τις «Λέξεις» τις έχω διαβάσει, αλλά πολύ πρόσφατα. Αν ήταν από εκεί, θα το θυμόμουν. Από τα γαλλικά ίσως; Δεν είμαι βέβαιος, δε νομίζω ότι είναι από τις πιο συνηθισμένες στο προσωπικό μου λεξιλόγιο (που δεν είναι και απέραντο). Μάλλον από κάπου στα ελληνικά.

    2. Περίεργη αυτή η τροπή του ελληνικού ζ (ζήλος) σε g/j (jaloux, geloso κλπ.). Πάντως αφού μπήκαμε σ’ αυτή την ιστορία, ας αναφερθεί και το πασίγνωστο αγγλικό jealous (προφανώς από τα γαλλικά).

    @13, 25, 27, 29, 30 κλπ. (μάντολα):
    Κατ’ αρχήν με εξέπληξε που ο ποιητής την αναφέρει ως μάντολα. Μαντόλα την ήξερα, πίστευα μάλιστα ακράδαντα μέχρι σήμερα ότι η διαφορά μαντόλας και μάντολας είναι ακριβώς οία η μεταξύ μαντολίνου και μαντολάτου: το ένα όργανο, το άλλο γλυκό.
    Ως προς την ετυμολογία: Χωρίς να το γνωρίζω διασταυρωμένα, την προέλευση από την πανδούρα την είχα σκεφτεί ως πιθανή. Μόνο που και η πανδούρα έρχεται στα αρχαία (όχι μεσαιωνικά) ελληνικά από αλλού. Η αρχική αρχική προέλευση φαίνεται να είναι ασσυριακή.
    Ότι η λ. ταμπουράς προέρχεται από την πανδούρα είναι απολύτως βέβαιο. Το να έχει γίνει αντιδανεισμός μέσω της τουρκικής μού φαίνεται επίσης αρκετά πιθανόν, γιατί παρόμοια όργανα με παρόμοιες ονομασίες υπάρχουν και στους Τούρκους, εκτός αν εκείνοι δανείστηκαν τη λέξη από τη νεότερη δική μας κι όχι εμείς αυτήν από εκείνους κι εκείνοι από την παλιότερη δική μας (if you see what I mean).
    Διάφορα για τους ταμπουράδες και τις πανδούρες (και λεξιλογικά / ετυμολογικά, μεταξύ μουσικολογικών, φιλοσοφικών κλπ.) εδώ: http://karpathiandiaries.blogspot.gr/2009/10/blog-post_15.html Για δε τις μαντούρες/μπαντούρες εδώ: http://karpathiandiaries.blogspot.gr/2010/03/blog-post.html

    @28: Νομίζω ότι η λέξη «καφάσι» / «καφασωτό» με τη συγκεκριμένη έννοια είναι αρκετά κοινή, δε χρειάζεται να την ψάξουμε στον Καζαντζάκη.

    @58:
    > > Ώστε η ζήλεια των αντρών περιόριζε την ορατότητα των γυναικών. Ενδιαφέρον.

    Κι αυτό νόμιζα ότι είναι αρκετά διαδεδομένο. Δεν μπορώ να πω ότι στο Παγκράτι που μεγάλωσα βλέπαμε συχνά σπίτια με καφασωτά ώστε να ξέρουμε το όνομα και το σκοπό τους, αλλά όσο να ‘ναι όλο και κάπου θα τύχει να αναφερθούν: σε βιβλία για τον καιρό της Τουρκοκρατίας, σε αναφορές στην αρχιτεκτονική ανατολίτικων χωρών ή και των μουσουλμανικών μειονοτήτων της Ελλάδας, κλπ..

    Και με ορισμένους τύπους φερετζέ το ίδιο γίνεται: το πρόσωπο της γυναίκας είναι τελείως αθέατο αλλά εκείνη σε βλέπει κανονικά. Βασικά το ίδιο όπως με τα φυμέ τζάμια.

    Τόσο το καφασωτό όσο και ο αραχνοΰφαντος ολοπρόσωπος φερετζές προσφέρουν τη δυνατότητα στην κρυμμένη γυναίκα να κοιτάει, χωρίς να χρειάζεται άλλη προφύλαξη, όπου δε θα έπρεπε να κοιτάει. Αυτή η αδιακρισία είναι μια θλιβερή αποζημίωση για την απομόνωσή της…

    @64: Σαχνισί, το χαγιάτι δεν είναι; Ένα είδος κλειστού μπαλκονιού, ή αλλιώς ένα δωμάτιο ορόφου που προεξέχει πέρα από την κυρίως έκταση του σπιτιού κι έχει τζαμαρία.

    @64: Το «κάνω ζάφτι» το λέω συχνά και μάλλον το ακούω και καμιά φορά -ή πάντως δε θυμάμαι να απόρησε ποτέ κανείς τι εννοώ. Το έχω ακούσει επίσης και ως «κάνω ζάπι», ίσως (?) από Μυτιληνιούς.

  89. sarant said

    88: Μα. είναι στις Λέξεις που χάνονται.

  90. Μαρία said

    88
    Σαχνισιά εδώ.
    http://oldxanthi.blogspot.gr/2010/09/blog-post.html

  91. Πέπε said

    89 Ναι, είπαμε, το σκέφτηκα αλλά… (βλ. 88)
    90 Ναι, αυτό είναι και το χαγιάτι.

  92. Μαρία said

    91
    Τη σημασία χαγιάτι = σαχνισί την ξέρω μόνο φιλολογικά.
    Μεγάλωσα σε σπίτι με σαχνισιά και χαγιάτι. Με τη διαφορά οτι το χαγιάτι ήταν ο μεγάλος εσωτερικός χώρος στο ισόγειο του σπιτιού, όπου υπήρχαν και οι αποθήκες.
    Γι’ αυτό και με την προσφώνηση χαγιάτιμ=ζωή μου σε τούρκικες ταινίες, με πιάνουν τα γέλια.

  93. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Χαγιάτι στην ορεινή Κυνουρία λένε τον εξώστη που σκεπάζεται με προέκταση της στέγης κι από κει είναι η πάνω,η κυρία, είσοδος του σπιτιού.
    Τα πετρόχτιστα παλιά σπίτια εκεί είναι συνήθως δίπατα, με το κατώι, που έχει τη δική του είσοδο και το από πάνω,κύριο σπίτι,που μπαίνεις από το χαγιάτι.Κάπως σαν βεράντα εισόδου δηλαδή.Σκεπαστό αλλά όχι κλειστό.

  94. Πέπε said

    92, 93: Ε λοιπόν, και τα δύο τ’ ακούω πρώτη φορά, και εκπλήσσομαι που η ίδια λέξη μπορεί να σημαίνει τόσο διαφορετικά πράγματα. Ιδίως το 92 – το 93 πες δεν είναι τελείως άσχετο με αυτό που ήξερα εγώ…

  95. Γς said

    Ζωή,
    Hayat. Από το αραβικό حياة (χαγιάτ). Στα τούρκικα και Yaşam
    Το χαγιάτι μας είναι απ τα περσικά, που σημαίνει και ναός στα αρχαία περσικά (ίσως λένε να σχετίζεται και το «άγιος».
    Δεν ήξερα την αραβική (->τούρκικη) «ζωή» (χαγιάτ) και άκουγα την Λιβανέζα νύφη μου να λέει τον γιό μου حياتي (χαγιάτι) «ζωή μου» και καράφλιαζα

  96. Γς said

    Ελαβα και επιτολή του Θεόδωρου Κατσανέβα και εχάρην χαράν μεγάλην

  97. Γς said

    εδώ

  98. Μαρία said

    93, 94
    http://www.halkidiki.gov.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=17

  99. χμ, βλέπω ὄτι τὸ χαγιάτι δὲν περιλαμβάνεται στὸ γλωσσάρι τῆς Ἰζαμπὼς παρ’ὅλο ποὺ ἀπαντᾷ συχνὰ στὸ κείμενο. σαφῶς καὶ τὸ ’45 ἦταν λέξι πολὺ πιὸ ἀναγνωρίσιμη ἀπὸ ὄσο εἶναι σήμερα.

  100. παρόραμα: ὅσο

  101. Γς said

    100:
    Γι αυτό δεν έβγαζα νόημα

  102. Η λέξη Jalusi στα σουηδικά έχει δύο σημασίες: ζήλια ή φθόνος και περσίδες.

  103. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Καλημέρα.Καλά τσικνίσματα!
    93.Κατατοπιστικότατο και πολύ ωραίο συνάμα,όπως πάντα!Χαγιάτια απ άκρου σ άκρο στο φως και στον αέρα να δίνουν αέρα κι ομορφιά στα σπίτια.
    Στο Ζάππειο σήμερα για χαρβαντιανούς μόνον
    «…μετά την πρόσφατη ομιλία του στο Νέο Δελχί που εντυπωσίασε όλους τους διακεκριμένους οικονομολόγους και πανεπιστημιακούς, ο Γιώργος Παπανδρέου τη Πέμπτη το βράδυ θα μιλήσει στους φοιτητές του αμερικανικού πανεπιστημίου και οι πληροφορίες αναφέρουν πως θα πρόκειται για μια ακόμη παρέμβαση του με φόντο την εσωτερική οικονομική κατάσταση αλλά και φυσικά τη παγκόσμια οικονομία.
    Η εκδήλωση είναι κλειστή για το κοινό και πρόσβαση θα έχουν μόνο οι συγκεκριμένοι καλεσμένοι.»

  104. sarant said

    Καλημέρα

    Το χαγιάτι βρίσκεται και στα κοινά λεξικά, δεν είναι τόσο σπάνια λέξη.
    ΛΚΝ. χαγιάτι: στη λαϊκή αρχιτεκτονική, στεγασμένο μπαλκόνι ανοιχτό ή κλειστό με τζαμαρία, που βρίσκεται στην πρόσοψη του σπιτιού και που αποτελεί προέκταση των εσωτερικών χώρων του. Τουρκ. hayat ‘σκεπασμένη αυλή’, από τα αραβικά.

  105. skol said

    Την τζελουζία δεν τη θυμάμαι άλλα τα παντζούρια στην Κέρκυρα τα λέμε και σκούρα. Είναι (ακόμα νομίζω) πολύ διαδεδομένη λέξη, τόσο που μου έκανε εντύπωση όταν διαπίστωσα ότι ήταν άγνωστη στους τουρκομερίτες (που λέει και ο Μπουκανιέρος -γεια σου πατριώτη!). Βλέπω όμως ότι το λεξικό την έχει αυτή τη σημασία. Είναι και αλλού γνωστή;

  106. spiral architect said

    @103: ΕΦΗ^2:
    – Είναι άραγε τόσοι πολλοί οι εν Ελλάδι χαρβαντιανοί για να κλείσουν το Ζάππειο;
    – Αυτό θα γραφτεί στην ιστορία (και στη Βίκη;) σαν «Ζάππειο IV»;
    – Μετά την επί του Ζαππείου Ομιλία θα την τσικνίσουν την προβατίνα;

  107. Άρτεμη said

    85 Η σχετική φιγούρα είναι η αγαπημένη μου λόγω τής ευλυγισίας της – έχει τρεις «αρθρώσεις» και κινείται καταπληκτικά. Το έργο που εννοείς είναι κι’ αυτό το αγαπημένο μου (ο Καραγκιόζης κουνιέρης) αλλά μόνον ο Χαρίδημος το παριστούσε τόσο ωραία, παραστατικά και με τεράστιο κέφι. Από την πρώτη στιγμή ένοιωσα ότι και το ξόδι εκεί πρέπει να ήταν αρχαιότατη συνήθεια (μέγας καλλιτέχνης ο Χαρίδημος!!!) και η συνοδεία τού νεκρού με τις πάνω από δέκα ευλύγιστες φιγούρες θαύμα – ή χάρμα – οφθαλμών 🙂 Ωστόσο το τραγούδι με ξένισε, μού δημιούργησε την απορία αν ανάμεσα στα παρεφθαρμένα εβραϊκά υπάρχουν και γνήσεις λέξεις. Ίσως εσύ μπορείς να με διαφωτίσεις 🙂 Έχω άπειρα χρόνια αυτή την απορία.
    Και η μουσική τού τραγουδιού, τόσο αλοιώτικη, πρέπει να προέρχεται από κάποια εβραϊκή παράδοση; πράγμα που ενισχύει την υποψία σου για εβραίους καραγκιοζοπαίχτες

  108. geobat said

    102. Και περσίδες με το όνομα Jalusi, από γνωστή εταιρεία σκανδιναβικής προέλευσης (νιάου νιάου)

  109. Γς said

    85, 107:

    Βίζο αλά βίζο

  110. Ηλεφούφουτος said

    Εγώ «Ξεβιδωμένο» τον ήξερα παιδί, όχι Σολωμό.

  111. sarant said

    105: Τα σκούρα δεν τα χρησιμοποιώ αλλά τα ξέρω. Υπάρχουν και στο τραγούδι «Στο Κερατσίνι» (Γλέζου-Παπαδόπουλου) με τον Πουλόπουλο:

  112. skol said

    Ευχαριστώ, δεν το ήξερα το τραγούδι.
    Να και ένα καινούργιο

  113. Αγγελος said

    Σκούρα τα ‘λεγε κι η μωραΐτισσα γιαγιά μου.
    Αλλά και το χαγιάτι νόμιζα πως ήταν πανελλήνια και γνωστή λέξη. Σαφώς γνωστότερη απ’ ό,τι το έρκερ 🙂

  114. Νέο Κid said

    Να προσθέσω ότι «πούζα» στα κυπριακά δεν είναι μόνο η κήλη με την ιατρική έννοια, αλλά γενικά οι κοίλες φούσκες. Ας πούμε ,το Πάσχα στην Κέρκυρα σύρνουν πούζες που τα παραθύρια και σπάζουν τες χαμαί.

  115. Υποθέτω, οτι σε όσους μιλούν τα καλιαρντά, το όνομα Μουτζάν για την πρώτη Ελληνίδα …φεμινίστρια, θα ηχεί σαν λογοπαίγνιο.

    88Πέπε
    Πολύ ωραίο το άρθρο για τα πνευστά. Πάντα απορούσα που διάφορα όργανα, πνευστα, έγχορδα και κρουστά, είχαν ονόματα που έμοιαζαν ομόρριζα. Πανδουρίς, ταμπουράς,(εγχ.) μαντουρα(πνευσ.), tambour(;)κρουστό, κλπ.
    Αν όντως προέρχονται από το ασσυριακό παν-τουρ, μικρο τόξο, εξηγούνται πολλά.

    Το σπίτι και το ανθρώπινο σώμα και η χρήση του συνδέονται με υπόγεια νήματα. Τα καφασωτά στους Μουσουλμάνους αντιστοιχούν με τους φερετζέδες των γυναικών. Άλλωστε τσαντόρ είναι η ίδια λέξη με το τσαντίρι.

    Κινέζικα η ζήλια γράφεται 妒 Το πρώτο συστατικό 女 σημαίνει θηλυκό.Το δεύτερο 戶 είναι εικονογραφικό και σημαίνει πόρτα, σπιτικό, οικογένεια. Αλλά υπάρχουν πολλές άλλες σχετικές λέξεις και ετυμολογίες . Μία περιέχει την λέξη ξίδι. Αν κρίνουμε από την ταινία Σηκώστε τα Κόκκινα Φανάρια, η ζήλια έπαιζε μεγάλο ρόλο στα παλιά κινέζικα σπιτικά. Για όποιον έχει όρεξη για κινέζικες ετυμολογίες, εδώ:

    http://www.yellowbridge.com/chinese/wordsearch.php?searchMode=E&word=+jealous+&search=Go&dialect=M

    107 Άρτεμη,

    Δεν υπήρχε ιδιαίτερη Εβραϊκή μουσική (εννοώ λαϊκή), ούτε Τούρκικη ή Ελληνική τότε στις πόλεις, ήταν η κοινή μουσική παράδοση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.Τώρα γιατί ακριβώς αυτός ο ρυθμός κι η μελωδία, ποιος ξέρει.

    Πάντως στο ΥΤ το τραγούδι του Εβραίου το έχει ανεβάσει ναζιστής. Στα σχόλια λέει: «Μέσα έχει κι άλλους (original) εβραίους….που πρέπει να την »κάνουν» από την ΕΛΛΑΔΑ.»
    Έχει και τον …Μπουτάρη. Ποιος να το ‘λεγε ότι θα υπήρχε τέτοια πλημμύρα από χιτλερικούς στην Ελλάδα. Μα από που βγαίνουν ρε γμτ;

    42,Μπουκανιέρος
    Και με μουσική:

  116. spyroszer said

    105. Και εγώ έχω ακούσει τα σκούρα. Η τζελουτζία όμως, αν κρίνω και από τον Χυτήρη, καταλαβαίνω ότι ήταν κάτι διαφορετικό, μπορεί βέβαια και να είχε και τη σημασία των παντζουριών όπως τα ξέρουμε σήμερα, δεν ξέρω.
    Βρήκα μερικές φωτογραφίες:
    Από έναν γυναικωνίτη στη Σικελία
    http://www.costierabarocca.it/noto_000028.htm
    Μια σιδερένια τζελουτζία
    http://www.panoramio.com/photo/24301640
    Και ξύλινη, όπως την περιγράφει ο Χυτήρης
    http://ca.photaki.com/picture-gelosia-de-fusta-en-finestra-de-l-alcassaba-de-malaga_173992.htm

  117. Μπουκανιέρος said

    105 & 116 Γεια σας πατριώτες…
    Μόνο σκούρα στην παιδική μου ηλικία, κι ακόμα τα λέω έτσι, ειδικά όταν βρίσκομαι στο σωστό τόπο.
    Μιλούσα σε κάποιους άλλους για μπότζους, αυτές τις μέρες.

    115 in fine Ευχαριστώ!

  118. Μαρία said

    117
    Κι εγώ τα λέω σκούρα σε ειδικό περιβάλλον στην Αθήνα.

  119. Ανδρέας said

    Αν το δούμε από την πλευρά που η τζελουζία συνδέεται με την προστασία από τον φθόνο, την ζήλεια, το κακό “μάτι” (μάτιασμα) και τους πανάρχαιους θρύλους φτάνουμε σε όντα μυθικά που η ανάμνηση τους υπάρχει μέχρι σήμερα μέσα από τους μύθους, τα παραμύθια και τις λαϊκές παραδόσεις. Βρίσκουμε υπερφυσικά όντα που επιβουλεύονταν την ανθρώπινη ύπαρξη, την οικογένεια ή την μικρή κοινωνία. Το κακό αυτό ξέσπαγε στα αδύναμα μέλη στην λεχώνα με το μωρό ή την έγκυο με το βρέφος στην κοιλιά και χρειάζονταν προστασία. Πέρα από τα μαγικά-φυλακτά ή το μύρο και το λιβάνι με τα σταυρουδάκια περασμένα με παραμάνα στο ρουχαλάκι του βρέφους ή κάτω από το μαξιλάρι, διαβάζουμε ότι οι αρχαίοι Ρωμαίοι για να αντιμετωπίσουν αυτά τα κακά πλάσματα που τρέφονταν με σάρκα και αίμα έβαζαν θάμνους (rhamnous) στις εισόδους των σπιτιών για προστασία από τις στρίγγες (strix είδος κουκουβάγιας) κατά τον Οβίδιο.

    Στρυγξ

    Η πρώτη καταγεγραμμένη μαρτυρία αφορά την Πολυφόντη η οποία σταμάτησε να είναι ιέρεια-ακόλουθος της Αφροδίτης στα ξέφωτα των δασών κι ακολούθησε την Άρτεμη στα όρη και τα λαγκάδια. Θύμωσε η Αφροδίτη που την έχασε και την έκανε να ερωτευτεί και να ζευγαρώσει με έναν αρκούδο με αποτέλεσμα να την μισήσει η Άρτεμις. Αμέσως μετά η Άρτεμις γύρισε όλα τα ζώα εναντίον της Πολυφόντης και αυτή έτρεξε πίσω στο σπίτι του πατέρα της όπου γέννησε δίδυμα τέρατα, μισό άνθρωπο μισό αρκούδα. Οι γιγάντιοι δίδυμοι αρκούδοι Άγριος και Ορείος ήταν καννίβαλοι και ασεβείς έναντι θεών και ανθρώπων. Ο Δίας έβαλε τον Ερμή να τους τιμωρήσει. Στην αρχή θέλησε να τους σκοτώσει αλλά αντέδρασε ο Άρης γιατί ήταν εγγόνια του απ’ την μάνα της Πολυφόντης, Τερείνη. Ως αποτέλεσμα μεταμόρφωσε τους διδύμους σε σαρκοφάγα πτηνά, τον Ορείο σε μπούφο (eagle-owl) και τον Άγριο σε γύπα (vulture). Η Πολυφόντη μεταμορφώθηκε σε μικρή κουκουβάγια που σύμφωνα με τον μύθο δεν τρώει και δεν πίνει και είναι αυτή η οποία προαναγγέλλει τις μάχες και τους πολέμους.

    Αυτός ήταν ο μύθος της Στριγγός (Strix) από το χαμένο έργο Ορνιθογονία του Βοίου που μας την παραδίδει μερικώς ο Αντονίνος Λιμπεράλι στο έργο Μεταμορφώσεις τον 2ο μ.Χ αιώνα. Ο Βοίος ήταν Έλληνας μυθογράφος και γραμματικός. Μνημονεύεται για μια ευρεία εργασία που είχε κάνει με θέμα τις μεταμορφώσεις μυθικών φιγούρων σε πτηνά υπό το όνομα Ορνιθογονία. Ο Αντονίνος πήρε πληροφορίες από τον Αιμίλιο Μάκερ φίλο του Οβίδιου ο οποίος Μάκερ έκανε και την μετάφραση από τα ελληνικά στα λατινικά. Η λέξη στριξ δανειζόμενη από τα ελληνικά σήμαινε κουκουβάγια και στα λατινικά.
    en.wikipedia.org/wiki/Strix_%28mythology%29
    en.wikipedia.org/wiki/Polyphonte

    Έχουμε λοιπόν πολύ πλούσιο υλικό. Σύμφωνα με την Marija Gimbutas αυτοί οι θρύλοι είναι από την εποχή του πολιτισμού του Σέσκλου από το 6.000 π.Χ.

    Γελλώ ή Γελλού πληθ. Γελλούδες.
    Δαιμονικό πνεύμα του κακού. Οι μύθοι αναφέρουν ότι η Γελλώ ήταν νεαρή γυναίκα από τη Λέσβο που πέθανε την ώρα του τοκετού και το φάντασμά της έπνιγε τα νήπια.
    LivePedia.gr

    Η Γελλώ

    «Πολλά από τα θύματα των νεράιδων ήταν λεχώνες, που για τον ένα ή τον άλλο λόγο παρέβησαν τις επιβεβλημένες απαγορεύσεις. Τα μωρά, ειδικά τα νεογέννητα, ήταν επίσης εκτεθειμένα σε κάθε κίνδυνο. Η Γελλώ της αρχαίας ελληνικής παράδοσης που έπνιγε τα παιδιά επέζησε σε πολλά μέρη της νεότερης Ελλάδας με τη μορφή της νεράιδας και άλλων κακοποιών πνευμάτων που απειλούν το παιδί τις πρώτες σαράντα μέρες μετά τη γέννησή του.
    Στα Κύθηρα η μάνα αποφεύγει να αφήνει τα σπάργανα του παιδιού έξω τη νύχτα και, ειδικά αν είναι αβάπτιστο, δεν το αφήνει ποτέ μόνο του. Οι νεράιδες ζηλεύουν τα μωρά και, αν δεν τα προσέξει η μάνα τους, τ’αρπάζουν ή τα αρρωσταίνουν, τα κιτρινίζουν και τα μαραζώνουν. Γνωρίζουν το μυστικό της ευρωστίας των παιδιών, το οποίο κρατούν κρυφό απ’ τις μανάδες από ζήλια…»
    (Δέσποινα Μ. Δαμιανού, Λαϊκές αφηγήσεις: Μύθοι & παραμύθια των Κυθήρων, Αθήνα 2005)
    stathatos.blogspot.gr/2012/05/blog-post.html

    Γοργόνες (μυθολογία)
    Θεωρούνται θυγατέρες του Φόρκυος και της Κητούς.
    Αδελφές τους θεωρούνται οι Γραίες, η Σκύλλα και η Χάρυβδη.

    Χαρακτηριστικά

    Σύμφωνα με την περιγραφή του Ησιόδου, οι τρεις γοργόνες η Σθεινώ, η Ευρυάλη και η Μέδουσα, ήταν στην όψη φοβερά τέρατα με άγρια μάτια κατακόκκινα και στρογγυλά, με φίδια αντί για μαλλιά, με δόντια σαν χαυλιόδοντες αγριόχοιρου, με χάλκινα χέρια και χρυσές φτερούγες. Από αυτές μόνο η Μέδουσα ήταν θνητή και τρωτή. Λέγεται ότι ήταν Κενταύρισσες, τις οποίες μεταμόρφωσε σε απεχθή τέρατα η Αθηνά, εξαιτίας της Μέδουσας. Συχνά συνδέονται με τις Σειρήνες.

    Από αυτές θα κρατήσουμε μία. Την Μέδουσα που μας γελάει δείχνοντας μας τα δόντια και την γλώσσα.

    Γραίες

    Οι Γραίες ή Φορκύδαι ήταν μυθικά όντα της ελληνικής μυθολογίας. Ήταν δύο (κατά άλλους τρεις), η Πεφρηδώ και η Ενυώ, γριές από γεννησιμιού τους, παιδιά του Φόρκυ και της Κητούς. Ο Φόρκυς και η Κητώ ήταν αδέλφια, παιδιά του Πόντου και της Γαίας. Είχαν ένα μάτι και ένα δόντι το οποίο μοιράζονταν αναμεταξύ τους. Κάποιοι έλεγαν πως ήταν πανέμορφες και είχαν λαιμό κύκνου. Κάποτε, ήρθε στην σπηλιά τους ο Περσέας, θέλοντας να μάθει πού είναι η Γοργόνα Μέδουσα, αδερφή των Γραιών. Ξέροντας πως οι δαιμόνισσες θα αρνιόντουσαν να του αποκαλύψουν το λημέρι της αδελφής τους, άρπαξε το μάτι και το δόντι τους και τους είπε πως δεν θα τους τα επέστρεφε, αν δεν του έλεγαν πού ήταν η Γοργόνα Μέδουσα. Αυτές του είπαν να πάει στις Νύμφες του Βορρά για να του πουν. Ο Περσέας τότε πέταξε σε έναν ποταμό το μάτι τους, για να μην μπορέσουν να ειδοποιήσουν τις Νύμφες.
    el.wikipedia.org/wiki/Γραίες

    Αυτές όλες μας κάνουν και θα δείτε γιατί παρακάτω.

    Γeλλώ Gello

    Στις λαογραφίες της Εγγύς Ανατολής και της Ευρώπης , Gello (επίσης Gyllou, Gylou, Gillo, κλπ.) είναι ένα από τα πολλά ονόματα ενός θηλυκού γένους δαίμονα ή κάποιας νεκραναστημένης που απειλεί τον αναπαραγωγικό κύκλο , προκαλώντας στειρότητα , αυτόματη αποβολή , ή και βρεφική θνησιμότητα .

    Κατά την Βυζαντινή εποχή , η Gello ( Ελληνικά : Γελλώ πληθυντικός gelloudes γελλούδες) είχε γίνει ένα είδος μαζικής κατάληψης και όχι μια μεμονωμένη ύπαρξη. Οι γυναίκες ενδέχεται να προσπαθούσαν να γίνουν gelloudes ή να υποβλήθηκαν σε εξορκισμό.

    Τα ονόματα των Γελλούδων

    Σε επιγραφές στα αραμαϊκά από την Παλαιστίνη επάνω σε ασημένιο έλασμα και σε δύο κύπελλα ξορκισμού περιγράφεται αρπαγή παιδιού από θηλυκό δαίμονα που χρονολογούνται από τον 5ο ή 6ο αιώνα. Σε αυτά ονομάζεται Σίδερος (μια παραδοσιακή προστασία για τις γυναίκες κατά τη διάρκεια του τοκετού).

    Με διάφορες ονομασίες, εξακολουθούν να εμφανίζονται στα μεσαιωνικά χριστιανικά χειρόγραφα γραμμένα στην ελληνική , κοπτική , αιθιοπική , αρμένικη , ρουμανική , σλαβική , συριακή , αραβική και εβραϊκή. Στα λογοτεχνικά κείμενα και φυλαχτά , οι αντίπαλοι του δαίμονα είναι ο Σολομών, οι άγιοι, ή οι άγγελοι .

    Σε μία ελληνική ιστορία την εποχή του Τραϊανού, ο δαίμονας με βασανιστήρια αποκαλύπτει «δώδεκα και μισό τα ονόματα» του:

    Το πρώτο και ειδικό μου όνομα λέγεται Gyllou, το δεύτερο Amorphous, το τρίτο Abyzou, το τέταρτο Karkhous, το πέμπτο Brianê, το έκτο Bardellous, το έβδομο Aigyptianê, το όγδοο Barna, το ένατο Kharkhanistrea, το δέκατο Αδικία, (…) [υπάρχει κενό στο πρωτότυπο κείμενο], το δωδέκατο Myia, το μισό Petomene
    Naveh and Shaked, Amulets and Magic Bowls, pp. 114–115

    Αλλού, τα δώδεκα και μισό ονόματα δίνονται ως Gylo, Morrha, Byzo , Μαρμαρώ, Petasia, Πελαγία, Bordona, Apleto, Chomodracaena, Anabardalaea,
    [Anabardalaea δίνεται επίσης ως ονομασία της Αβυζούς σε ένα βυζαντινό φυλακτό Jeffrey Spier, “Medieval Byzantine Magical Amulets and Their Tradition,” Journal of the Warburg and Courtauld Institutes 56 (1993), p. 30.]
    Psychoanaspastria, Paedopniktria και Strigla.

    Αν και οι μαγικές λέξεις (voces magicae) συχνά έχουν καταστραφεί κατά τη μετάδοση ή σκόπιμα exoticized [κάτι το συνηθισμένο το έκαναν να φαίνεται εξωτικό] πολλά από αυτά τα ονόματα δείχνουν αναγνωρίσιμα ελληνικά στοιχεία και μπορούν να αποκρυπτογραφηθούν ως λειτουργικά επίθετα: Petasia “αυτή που χτυπά”, Apleto «απεριόριστη «, Paedopniktria “Παιδοπνίκτρια”, Petomene “Πεθαμένη”.

    Byzo είναι μια μορφή της Abyzou , άβυσσος, «ο βυθός», στον οποίο η Πελαγία (αυτή της θάλασσας) είναι ισοδύναμες.

    Γελλώ ονομάζεται επίσης στα έργα του πολυμαθή Ιωάννη Δαμασκηνού (7ος-8ος αιώνας) και Μιχαήλ Ψελλού (11ος αιώνας), η τελευταία εκ των οποίων σημειώνεται ότι έχει βρεθεί μόνο σε «ένα απόκρυφο εβραϊκό βιβλίο» που αποδίδεται στον Σολομώντα και όχι στις συνήθεις πηγές του για δαιμονικά ονόματα στην αρχαιότητα. Ο Ψελλός ήταν ένας από τους πρώτους μελετητές για τον εντοπισμό της Gello με την εβραϊκή Λίλιθ, και λέει ότι οι δαίμονες «γλύφουν το αίμα και καταβροχθίζουν όλα τα ζωτικά υγρά που βρίσκονται στο μικρό βρέφος». Το 17ο αιώνα, ο Έλληνας Καθολικός λόγιος Λέων Αλλάτιος , ωστόσο, επικρίνει τον Ψελλό και επιμένει ότι η Gello, Lilith και τα άλλα δαιμονικά όντα θα πρέπει να θεωρηθούν ως ξεχωριστές και άσχετες μεταξύ τους.

    Ετυμολογία και προέλευση

    Ο Walter Burkert λέει ότι η Γελλώ προέρχεται από τον Εγγύς Ανατολής δαίμονα Gallu.
    Ο ML West τόνισε επίσης την βαβυλωνιακή-ασσυριακή gallû, μια λέξη που ίσως σχετίζεται με τον «ghoul» [βρυκόλακα], ως ένα νεκροζώντανο δαίμονα που φέρνει την ασθένεια και το θάνατο.

    Επειδή η ετυμολογία στην αρχαιότητα ήταν ερμηνευτική και φωνητική, και δεν βασιζόταν στην επιστημονική γλωσσολογία , οι ίδιοι οι Έλληνες θα έχουν ακούσει τη ρίζα gel-, «χαμόγελο, γέλιο,» κατά την έννοια του χλευασμού ή μορφασμού, όπως και η έκφραση συχνά στο πρόσωπο του Γοργόνειου [Μέδουσας] , με την οποία συνδέει ο Barb την προέλευση των δαιμόνων της αναπαραγωγής. Αυτοί οι δαίμονες που συχνά συνδέονται ή λέγεται ότι προέρχονται από τη θάλασσα, και οι δαιμονολογίες προσδιορίζουν την Gyllou με την Abyzou, της οποίας το όνομα έχει σχέση με την λέξη άβυσσος, στην άβυσσο ή στον «βυθό».

    Η ιστορική προέλευση της Γελλώς [ΑΙΤΙΟΝ]

    Η Γελλώ εμφανίζεται στις ελληνικές πηγές ως ένας από τους τρεις αναπαραγωγικούς δαίμονες που αναπτύχθηκαν ως ένα πρόσωπο με ατομική ιστορική προέλευση (AITION). Οι φόβοι που προσωποποιεί την συνδέουν με την Mormo και την Λάμια, των οποίων οι αφηγήσεις παρουσιάζουν, επίσης, να έχουν υποστεί την μοίρα που με τη σειρά τους προκαλούν σε άλλες γυναίκες. Η Mormo, οδηγείται στην τρέλα, σκότωσε και έφαγε τα παιδιά της, Η Λάμια ήταν η ερωμένη του Δία και του χάρισε πολλά παιδιά, αλλά η Ήρα την φθονούσε και τα σκότωνε μόλις γεννιούνταν.

    Η Γελλώ ήταν κάποτε μια νεαρή γυναίκα που πέθανε παρθένα. Ο λεξικογράφος Ησύχιος της χριστιανικής εποχής είπε ότι ήταν ένα φάντασμα (είδωλον), το οποίο επιτιθόταν σε παρθένες και νεογέννητα μωρά. Η πρώτη αναφορά σε αυτό το δαιμονικό πλάσμα με το ελληνικό όνομά του εμφανίζεται σε ένα απόσπασμα ποιήματος της Σαπφώς της Λέσβου , στο οποίο είναι «Γελλώ παιδοφιλοτέρα» λάτρης των παιδιών, [Γελλώ παιδοφιλοτέρα (Gello paidophilotera), Sappho, frg. 178 in Poeta Lesbiorum fragmenta, edited by Edgar Lobel and Denys Page (Oxford 1955), p. 101; Hartnup, On the Beliefs of the Greeks,» pp. 35, 85–86, 149–150].

    Το τμήμα σώζεται από τον Ζηνόβιο, 2ο αιώνα, ο οποίος προσφέρει μια ψυχολογική εξήγηση:

    «Γελλώ παιδοφιλοτέρα» είναι έκφραση που αποδίδεται σε γυναίκες που πεθαίνουν πρόωρα (aôrôs, άωρος), ή σε εκείνες που είναι λάτρεις των παιδιών, αλλά τα καταστρέφουν με την ανατροφή τους. Η Gello ήταν μια Παρθένος, και επειδή πέθανε πρόωρα (aôrôs), οι Λέσβιοι λένε ότι φάντασμά της στοιχειώνει τα μικρά παιδιά, και την κατηγορούν επίσης για τους θανάτους των ατόμων που πεθαίνουν πρόωρα (aôrôn).

    Μαγικά κείμενα και φυλαχτά με βάση το όνομα επιβεβαιώνουν την επικρατούσα πίστη στους αναπαραγωγικούς δαίμονες στον ελληνο-ρωμαϊκό κόσμο . Κατά τη Βυζαντινή περίοδο, γραπτά στοιχεία του ονόματος του δαίμονα που βλάπτει τα παιδιά συναντάται συχνότερα σε εξορκισμούς ή δαιμονολογίες . Η ιστορικός αρχαίων θρησκειών Sarah Iles Johnston δείχνει ότι αυτή η πεποίθηση εκφράζεται πιο συχνά σε παλαιότερη βιβλιογραφία από ό, τι έχει παρατηρήσει. Τα ομηρικά έπη αναφέρονται στους άγαμους νεκρούς, οι οποίοι αποκλείονται από το Κάτω Κόσμο και θα μπορούσαν να βλάψουν τους ζωντανούς. Στον ομηρικό ύμνο στη Δήμητρα , η Δήμητρα στο πλαίσιο του ρόλου της ως κουροτρόφος θεά υπόσχεται να προστατεύσει το βρέφος που φιλοξενεί από δαιμονική επίθεση σε γλώσσα που θυμίζει γνωστά μαγικά ξόρκια. Αιώνες αργότερα, στη Ρώμη του Αυγούστου Καίσαρα, ο Οβίδιος περιγράφει την πρακτική της προστασίας των θυρών με buckthorn μετά τη γέννηση ενός παιδιού για να αποκρούσει τις striges , φτερωτές γυναίκες δαίμονες που πίστευαν ότι θα ρουφήξουν το αίμα των νεογνών. Ένα από τα δώδεκα και μισό ονόματα της Gylo (βλ. παραπάνω ) είναι Strigla, μια μορφή της λέξης Strix ως ένα είδος μάγισσας.

    Ο Μιχαήλ Ψελλός αναφέρει ότι η Gello σκότωνε τις έγκυες γυναίκες και τα έμβρυα. Έτσι, σε γενικές γραμμές η Gello μπλοκάρει τον κύκλο της αναπαραγωγής. Ο πατριάρχης Ιωάννης ο Δαμασκηνός, στην πραγματεία Peri strygnôn (Περί Στρυγνών), καταγράφει μια πεποίθηση μεταξύ των« απλών ανθρώπων », εξακολουθεί και σήμερα στην εποχή του, ότι τα φαντάσματα που ονομάζονται gelloudes ή striges πέτανε νυχτερινά, γλιστράνε σε σπίτια, ακόμη και όταν τα παράθυρα και οι πόρτες είναι αμπαρωμένα [σ.σ. barred], και στραγγαλίζουν στον ύπνο τα βρέφη. Ο Ιωάννης κάνει χρήση του πληθυντικού και δείχνει ότι η Gello έχει γίνει ένα είδος και δεν είναι μία και μοναδική η νεκροζώντανη. Το 14ο αιώνα, ο Έλληνας εκκλησιαστικός ιστορικός Νικηφόρος Κάλλιστος Ξανθόπουλος λέει ότι οι gelloudes «φέρνουν το βρέφος από το υπνοδωμάτιο, σαν να πρόκειται να το καταβροχθίσουν». Ο Leo Allatios ρητά προσδιορίζει ως διασταυρωμένες τις striges και τις gelloudes, η αναδιατύπωση των δαιμονικής ή νεκροζώντανης Gello της Ανατολικής παράδοσης ως μάγισσα της Δυτικής Ευρώπης , που συχνά περιθωριοποιείται από την ηλικία και τη φτώχεια. Η μεταμόρφωση της Gello από αρχαία «παρθενικά αναπαραγωγική δαιμόνισσα» σε μια ζηλιάρα crone συμβαίνει στη χριστιανική εποχή, το κοινό που μοιράζονται η παρθένα και η crone είναι ο αποκλεισμός τους από το αναπαραγωγικό κύκλο, και ο φθόνος τους προς την γονιμότητα. Η ελληνική λαϊκή πεποίθηση συνεχίστηκε στη σύγχρονη εποχή.

    Αν και οι αναφορές της συμπεριφοράς της Gello είναι συνεπείς, η φύση της είναι λιγότερο καθορισμένη. Θεωρείται ως ένας δαίμονας στους εξορκισμούς και την διέταξε ως « ακάθαρτον πνεύμα » αλλά το AITION της ως ένα ανθρώπινο ον θα την μετατρέψει σε ένα φάντασμα του εαυτού της, όπως έκανε την ουδέτερη φύση της, δεδομένου ότι οι δαίμονες, σαν άγγελοι, ήταν επίσημα ουδετέρου φύλου στην θεολογία της Εκκλησίας . Ο Johnston προτιμά να χρησιμοποιεί την ελληνική λέξη άωρος, «πρόωρος νεκρός», για αυτή τη μορφή παραβατικής ή περιορισμένης ψυχής ή οντότητας, βρίσκοντας τη συνήθη φράση «δολοφόνος-παιδιών δαίμονας» να είναι παραπλανητική.

    Προστασία ενάντια της Gello

    Η ύστερης αρχαιότητας μαγικο-ιατρική συλλογή Cyranides παρέχει αμυντικά ξόρκια ενάντια στη «φοβερή γυναίκα» (horrida Mulier ), η οποία προσβάλλει τα μωρά. Το πετράδι αετήτης [aetites] πρόκειται να φορεθεί ως φυλαχτό για την πρόληψη της αποβολής , για να εξασφαλιστεί η έγκαιρη και χωρίς επιπλοκές παράδοση , και να ανακουφίσει το παραλήρημα και τους εφιάλτες που σχετίζονται με την Gello και άλλα revenants. [41] Ένα σταυρό ή την εικόνα του Χριστού ίσως να τοποθετούνται δίπλα στο κρεβάτι ενός παιδιού για να αποκρούσει Gello ή δαίμονες σε γενικές γραμμές? καύση λάμπες για να φωτίσει ιερό εικόνες και θυμίαμα χρησιμοποιήθηκαν επίσης στην κρεβατοκάμαρα. Η πρακτική της βαπτίζοντας βρέφη θεωρήθηκε για να προσφέρει προστασία έναντι δαίμονα-αρπαγή, και συγκεκριμένα κατά την Gello, σύμφωνα με τον Leo Allatios . Allatios επίσης τα αρχεία, αλλά δεν συγχωρεί, ο απαγχονισμός του κόκκινου κοραλλιού ή ένα κεφάλι σκόρδο [42] για την κούνια του νηπίου, μαζί με άλλες θεραπείες που βρίσκει πολύ ανείπωτη για το όνομα. [43]

    Gello και οι αντιπάλοι της

    Στις βυζαντινές πηγές, ο αντίπαλος της Gello είναι συχνά ο Άγιος Sisinnius ή Σισώη, του οποίου το πιο διάσημο έργο είναι η ήττα της. Στα φυλαχτά, ο Sisinnius απεικονίζεται ως ένας ιππέας που ρίχνει κάτω με το δόρυ του το γυναικείο δαίμονα, ο οποίος έχει χαρακτηριστικά των ψαριών ή είναι σαν φίδι κάτω από τη μέση. Σε ένα βυζαντινό παραμύθι, η Gello γλιστρά σε ένα βαριά φυλασσόμενο κάστρο κρύβοντας τον εαυτό της ως μύγα πάνω στο άλογο του αγίου, αφού μόνο ο Sisinnius θα μπορούσε να περάσει μέσα από την πύλη.

    Υπάρχει μια Αιθιοπική παράδοση κατά την οποία η αδελφή του Sisinnius είχε καταληφθεί από ένα δαίμονα και σκότωσε νεογέννητα. Όταν ο Sisinnius έγινε Χριστιανός , ο ίδιος την δολοφόνησε. Σε μια βυζαντινή εκδοχή, ο Sisinnius υπερασπίζεται της αδελφής του Μελιτηνής τα παιδιά από το δαίμονα Gyllou.

    Ένα χειρόγραφο του 15ου αιώνα περιγράφει μια συνάντηση μεταξύ του αρχαγγέλου Μιχαήλ και της Gylou:

    Ο αρχάγγελος Μιχαήλ είπε, «Από πού έρχεσαι και πού πας;
    «Η αποτρόπαια απάντησε και είπε, «Πάω μακριά σε ένα σπίτι, μπαίνοντας σαν ένα φίδι, σαν δράκος, ή σαν ένα ερπετό, θα καταστρέψω τα ζώα. Πρόκειται να χτυπήσω τις γυναίκες, θα κάνω τις καρδιές τους να πονούν, θα στεγνώσει το γάλα τους … θα στραγγαλίσω τα παιδιά [τους], ή θα τους αφήσω να ζήσουν για λίγο και στη συνέχεια θα τους σκοτώσω»….

    Αν και το όνομα Gylou δεν βρίσκεται σε διασωθέντα φυλαχτά, ο Μιχαήλ είναι ο αντίπαλος της Gylou, την αντιμετωπίζει πιο συχνά σε μεσαιωνικά βυζαντινά κείμενα.

    Ζήλεια, Φθόνος

    Ο Johnston προσφέρει μια ερμηνεία της κοινωνικής σημασίας των αναπαραγωγικών δαιμόνων:

    Κάνοντας την Gello μια παρθένο και τη Λαμία και Mormo μητέρες που έχασαν τα παιδιά τους, ο μύθος επανέλαβε το μήνυμα ότι η ζωή της Ελληνίδας γυναίκας ορίστηκε από την επιτυχή αναπαραγωγή και ότι οι γυναίκες που απέτυχαν να ανταποκριθούν στο στόχο αυτό ανήκαν στο σκοτάδι και στον οριακό κόσμο της ανήσυχης νεκρής παρά στον ανθρώπινο κόσμο. … Η Ελληνική παράδοση ήταν κανονιστική, υπό την έννοια ότι καταδίκασε τις πραγματικές πράξεις δολοφονίας ενός παιδιού ή τις πράξεις εκείνες που εμπόδιζαν την αναπαραγωγή. Πηγαίνοντας παραπέρα, ωστόσο, και περιγράφοντας αυτά τα φαντάσματα, ως ζηλιάρικα και φθονερά – σχεδόν καθιστώντας τα προσωποποιήσεις του φθόνου – η παράδοση καταδίκασε επίσης τον ίδιο το φθόνο. «Είναι εκεί όπου ο φθόνος προς την αναπαραγωγή οδηγεί, οι μύθοι φαίνονται να λένε, «προς τον αποκλεισμό από την ανθρωπότητα και σε μια αιωνιότητα που ξοδεύτηκε στην ανήσυχη περιπλάνηση».

    Οι προστασίες ενάντια στην Gellou, ως ενσάρκωση του φθόνου, μοιάζουν με εκείνες εναντίον του κακού ματιού . Ένας κείμενο εξορκισμού χρονολογείται περίπου από τα τέλη του 19ου-20ου αιώνα, δίνει Baskania ως όνομα για τη Gello, καθώς και για το κακό μάτι .

    Η Gello και η Εκκλησία

    Οι ψυχολογικές πτυχές της Gello παρατηρήθηκαν επίσης από τον Leo Allatio στο έργο του De Graecorum Hodie quorundam opinionibus. Στις γραπτές πηγές που συλλέγονται σχετικά με την Gello περιλαμβάνονται το ποίημα της Σαπφούς, το λεξικό Σουίδα , εξορκισμοί, μια εκκλησιαστική ιστορία, η ζωή του Πατριάρχη Ταράσιου Κωνσταντινουπόλεως γραμμένη από τον Ιγνάτιο το Διάκονο , και παροιμίες . Σκοπός του Allatio ήταν να δείξει τη συνέχεια στα ήθη και τα έθιμα, αλλά και να δείξει ότι αυτές οι πεποιθήσεις ήταν παραμορφωμένες ή ήταν σε αντίθεση με το χριστιανικό δόγμα. Μερικές φορές οι χαρακτηριστικές πράξεις Gello αποδόθηκαν σε «φτωχών και εξαθλιωμένων γριών», οι οποίες θα μπορούσαν να κατηγορηθούν στο δικαστήριο ως gelloudes και θα μπορούσε ακόμη και ισχυρίζονται ή να παραδέχονται ότι ενήργησαν ως τέτοιες. Στο “Η ζωή του ο Ταράσιου”, ο Ιγνάτιος ο Deacon αφηγείται μια πραγματική περίπτωση κατά την οποία δύο γυναίκες κατηγορήθηκαν ως gelloudes και τις έφεραν ενώπιον του πατέρα του, ο οποίος τις αθώωσε. Η μετάνοια θα μπορούσε να καθορίζεται για την εξομολόγηση στις gelloudes, και καθοριζόταν σε μερικούς Νομοκανόνες , ή συλλογές του Εκκλησιαστικού Δικαίου. Ο Μιχαήλ Ψελλός, ωστόσο, απέρριψε την ιδέα ότι τα ανθρώπινα όντα θα μπορούσαν να μετατραπούν σε δαιμονικά όντα, και έτσι δεν υπήρχε ανάγκη για μια συγκεκριμένη τιμωρία. Η επίσημη θέση της Ορθοδοξίας ήταν ότι δεν υπάρχουν τέτοια πλάσματα.

    Παρά την επίσημη ανυπαρξία της, η Gello ονομάζεται σε εξορκισμούς, η οποία απαιτούσε την παρουσία του ιερέα και ειδικές προσευχές. Γίνεται επίκληση στην Παναγία κατά του δαίμονα gylο που βλαπτει το παιδί:

    Ως εκ τούτου, προσεύχομαι, κυρία μου, για την ταχύτερη βοήθεια σας, έτσι ώστε τα παιδιά αυτών των δούλων σας N και N μπορούν να μεγαλώσουν, και ότι μπορούν να ζήσουν και να δώσει χάρη στα μάτια του Κυρίου για όλες τις ημέρες της ζωής τους. Έτσι, ας είναι, κυρία μου. Ακούστε με, ένα αμαρτωλό και ανάξιο δούλο σου παρόλο που είμαι αμαρτωλός, μην περιφρονείτε την προσευχή των φτωχών και εξαθλιωμένων, αλλά προστατέψετε τα παιδιά των δούλων σου και αφήστε τους να ζήσουν και να στείλετε τον Άγγελος του Φωτός , ώστε να μπορεί να προστατεύσει και να τα υπερασπιστεί από όλα τα κακά , από τα πονηρά πνεύματα , και από τους δαίμονες που είναι στον αέρα, και να μην τους αφήσει να ξεχωρίσουν από άλλους δαίμονες και το καταραμένο gylo να μην κάνει κακό σ ‘αυτούς και τα παιδιά τους.

    Ένας εξορκισμός της Gello, δεν είναι τίποτα λιγότερα από 36 αγίους που επικαλείται το όνομα μαζί με τη Μαρία και τα «318 Αγίων Πατέρων», με τελευταία προσθήκη των «όλους τους αγίους». Μερικοί προσευχές μοιάζουν με μαγικά ξόρκια στην προσπάθεια να διοικήσει ή να υποχρεώσουν τους αγίους, παρά ταπεινά ζητώντας βοήθεια. Οι εξορκισμοί τονίζουν ότι οι χριστιανικές οικογένειες αξίζουν αποκλειστικής προστασίας. Η Gello συνέχισε να αναφέρεται στους εξορκισμούς στον 20ο αιώνα.

    Στις αρχές του Χριστιανισμού, ένα πρόγραμμα του εξορκισμού ήταν προϋπόθεση για το βάπτισμα σαν ένα είδος εξαγνισμού για να απομακρύνουν τα κακά πνεύματα, και όχι απαραίτητα επειδή το πρόσωπο θεωρήθηκε ότι ήταν υπό δαιμονική κατοχή . Η διφορούμενη κατάσταση του αβαπτίστων εκφράζεται με αντικρουόμενες απόψεις περί του βρέφους: ότι το νεογέννητο δεν έχει αμαρτήσει, και ότι το νεογέννητο, ωστόσο, έφερε τη ρύπανση του προπατορικού αμαρτήματος και επομένως ήταν πιο κοντά στο Διάβολο από τον Θεό. Ο ταξιδευτής συγγραφέας Sonnini de Manoncourt καταγράφει ότι οι Έλληνες ονομάζουν ένα αβάπτιστο παιδί Drako (ή του Δράκοντα, « φίδι , πύθωνα , δράκος »). Στο βάπτισμα, το όνομα Drako αποβάλλεται και αντικαθίσταται με ένα χριστιανικό όνομα . Τα ονόματα των Gylo περιλαμβάνουν Chomodracaena, περιέχουν την Δράκαινα «, τον θηλυκό δράκο.» Σε ένα κείμενο που ασχολείται με την Gello, εξορίζεται στα βουνά για να πιει το αίμα του Drako. Σε ένα άλλο, γίνεται ένας Drako και σε αυτή τη μορφή προσβάλλει τον άνθρωπο. Σε άλλα κείμενα, το ίδιο το παιδί αντιμετωπίζεται ως Abouzin ( Abyzou ).

    Στα αρχαία και μεσαιωνικά ιατρικά κείμενα, ένα παιδί ήταν πιθανό να συλληφθεί από το σπέρμα του πατέρα και το αίμα της μητέρας. Η Gello, η ίδια άγονη και ζηλιάρα, με στόχο να πιει το αίμα, την πηγή της γονιμότητας, έλκεται από την επικίνδυνη στιγμή της γέννησης και της ανάκτησης εν μέρει επειδή η νέα μητέρα θεωρήθηκε στην ιουδαιοχριστιανική παράδοση ως ακάθαρτη, αυτή η κατάσταση ρύπανσης ήταν συμπαθής στους δαίμονες. Εφ ‘όσον το βρέφος παρέμενε αποκλειστικά στη σφαίρα της επιρροής της μητέρας, ήταν ευάλωτο σε θηλυκούς δαίμονες που αναζητούν αίμα. Στην ιστορία της Μελιτηνής, της αδελφής των αγίων Sisinnios και Sisynodorus, το παιδί είναι σε κίνδυνο μέχρι να «επιστρέψει» στα χέρια των ανδρών. Κατά μία εκδοχή, η Gello καταπίνει το παιδί και πρέπει να εξαναγκαστεί από τους άνδρες αγίους να το ξεράσει ζωντανό. Αυτός ο κύκλος – θάνατος από την κατάποση, παλινδρόμηση, νέα ζωή – μπορεί να συμβολίζεται σε τελετές όπως η βάπτιση, η οποία σηματοδότησε την απομάκρυνση του παιδιού από την οσμή της προσελκυσμένης Gello από το αίμα της μητέρας του.

    Σύγχρονος Luciferianism

    Η Gyllou εμφανίζεται σε ένα μεγάλο κείμενο του σύγχρονου Luciferianism , ένα σύστημα πεποιθήσεων που λατρεύει ο Εωσφόρος . Στην Βίβλο της Αντιπαλότητας του Michael W. Ford , συνδέεται με την Λίλιθ και αντιπροσωπεύει τον Vampyrism ως επιθυμία για την αιώνια ζωή.

    Η σύγχρονη μυθοπλασία και το λαϊκό πολιτισμό
    • Η Gello (εδώ γράφεται «Gilou») είναι ο κύριος ανταγωνιστής στο διήγημα του Jessie D. Eaker Το Όνομα της Δαιμόνισσας, εμφανίζεται στην ανθολογία sixth Sword and Sorceress. Εμφανίζεται ως ένας σκύλος με κεφάλι γυναίκας και φίδια για δάχτυλα που κλέβει τα νεογέννητα μωρά, και τα πολλά ονόματα της είναι ένα σημαντικό σημείο της πλοκής.
    • Η «gylou» ή «η δούλη του διαβόλου» είναι ένα all-female είδος του διαβόλου στο Pathfinder Roleplaying Game . Είναι επίσης γνωστές ως «Miscarriage» και μισούν ιδιαίτερα τα μωρά.

    Κατάλογος των σχετικών δαιμόνων

    Επιστημονικές συζητήσεις για την Gello την συνδέουν με και αναλύουν τη σημασία των αφηγηματικων παραδόσεων της σε σχέση με τους ακόλουθους δαίμονες και υπερφυσικά όντα:
    • Gallu
    • Abyzou
    • Lilith
    • Λαμία
    • Mormo
    • Empusa
    en.wikipedia.org/wiki/Gello

    Αυτά για σήμερα,
    έτσι λοιπόν μάθαμε ότι τα παραθύρια τα είχαν “barred” κι ότι ο κύριος φόβος για τις νεαρές γυναίκες και τα βρέφη ήταν η Γελλώ/Gellu και τις κράταγαν ; από έξω με τις geluzies τους.

  120. Λ said

    119. Στη Σαπφώ η φράση είναι «Γέλλως παιδοφιλωτέρᾱ» δηλ. αυτή που αγαπά τα παιδιά περισσότερο από τη Γέλλω.

  121. skol said

    116,117: Με την ευκαιρία να σας κάνω μια ερώτηση;
    Μήπως ξέρετε αν κυκλοφορεί κανένα κερκυραϊκό λεξικό; Του Χυτήρη έψαξα και στη Κέρκυρα μήπως βρω κανένα ξεχασμένο σε κάποιο βιβλιοπωλείο άλλα δεν τα κατάφερα. Βρήκα μόνο τα λαογραφικά του που έχουν και ένα μικρό γλωσσάρι πίσω.
    Κυκλοφορούν βέβαια διάφορα γλωσσάρια στο δίκτυο άλλα δεν ξέρω πόσο σόι είναι.

  122. Άρτεμη said

    115 Eυχαριστώ 🙂
    Η απορία ήταν για τη γλώσσα τού τραγουδιού κυρίως. Μήπως πρόκειται για παραφθορά κάποιας παραλλαγής τής Εβραϊκής γλώσσας…
    και ναι, οι ναζιστές ξεφυτρώνουν σαν τα δηλητηριώδη μανιτάρια.

  123. Άρτεμη said

    Το – για μένα – απροσδόκητο: (Από http://www.kabalarians.com/Female/Zelosia.htm)

    The name of Zelosia creates a happy, versatile, and expressive nature, with good business judgment and a fine sense of responsibility, which should enable you to establish congenial relationships in positions of trust where you are dealing with the public.

    You have a clever, quick mind, with the ability to accomplish a great deal in a short period of time, although it is not easy for you to systematize your efforts.

    This name could allow expression along musical and artistic lines and gives you the desire to entertain and to meet and mix with people of refinement and culture.

    It also brings out your love of home and family, and in close association you are able to show understanding and affection.

    Others are attracted by your generosity and your consideration of their interests.

    Although this name is well balanced, if it is combined with a surname that is not harmonious, you would tend to worry and find it difficult to organize your efforts.

    Also, should you over-indulge in sweet, rich foods you could experience skin or liver problems.

  124. Μπουκανιέρος said

    121 Δυστυχώς, Skol, ακόμα κι ένα που κυκλοφόρησε πρόσφατα δεν αξίζει τον κόπο, κτγμ.
    Του Χυτήρη (Κερκυραϊκό Γλωσσάρι, 1987) παραμένει ότι-καλύτερο υπάρχει.

  125. Ανδρέας said

    122. Για το βίζο λα βίζο είχε γίνει μια συζήτηση παλιότερα στο rembetiko.gr

    http://www.rembetiko.gr/forums/showthread.php?t=24004

  126. spyroszer said

    121. Έχει εξαντληθεί ε; Κρίμα, θα προσπαθήσω να κάνω κανένα σκανάρισμα.
    124. Ποιο λεξικό λες που κυκλοφόρησε πρόσφατα;

    Skol, υπάρχει και αυτό το γλωσσάρι τεχνικών όρων – δεν ξέρω αν το έχεις δει -, που είναι και του αντικειμένου σου (αν έχω καταλάβει καλά!).

    Click to access glossari_corfu.pdf

  127. skol said

    Σας ευχαριστώ.
    126: Όταν τελειώσεις με το σκανάρισμα -χωρίς να θέλω να πιέσω- ειδοποίησε 🙂
    Ναι, το ξέρω αυτό το γλωσσάρι, έχει και το μπότζο που είπε και ο Μπουκανιέρος παραπάνω.
    Το αντικείμενο παρεμφερές, μηχανικός όχι αρχιτέχτονας!

  128. Μπουκανιέρος said

    126-127 Σπύρο, τα λέμε στο μπαρ – κι εσύ skol ρώτα το μπάρμαν…

  129. Άρτεμη said

    125 ευχαριστώ – λύθηκε εν μέρει το μυστήριο 🙂

  130. sarant said

    126: Ένα σκανάρισμα του Χυτήρη ή, ας πούμε, και του Μισσίρ (ξέρω εγώ για ποιον το λέω) θα ήταν πολλαπλά χρήσιμο!

  131. Ανδρέας said

    120. Λ

    Αυτή είναι η ερμηνεία που δίνει ο Ζηνόβιος.

    Στο Corpus Paroemiographorum Graecorum
    tomus 1 Paroemiographi Graeci Zenobius, Diogenianus, Plutarchus, Gregorius Cyprius Appendix Proverbiorum σελ. 58 γράφει

    Γελλώ παιδοφιλοτέρα: επί των αώρως τελευτησάντων, ήτοι επί των φιλοτέκνων μεν, τρυφή δε διαφθειρόντων δε αυτά. Γελλώ γαρ τις ην παρθένος και επειδή αώρως ετελεύτησε, φασίν οι Λεσβίοι αυτής το φάντασμα επιφοιτάν επί τα παιδία, και τους των αώρων θανάτους αυτή ανατιθέασι. Μέμνηται ταύτης Σαπφώ.

    Η έκφραση αυτή αφορά αυτούς που πέθαναν πρόωρα, αγαπούν τα παιδιά κι απ’ την πολυτέλεια που τους παρέχουν τα βλάπτουν ηθικά. Η Γελλώ εφόσον ήταν παρθένα και επειδή πέθανε πρόωρα, οι Λεσβίοι λένε ότι το φάντασμα της επισκέπτεται συχνά τα παιδιά και τους πρόωρους θανάτους των παιδιών εις βάρος της τους επιβάλλουν. Αυτήν μνημονεύει η Σαπφώ.

    http://books.google.gr/books?id=0zABAAAAMAAJ&redir_esc=y

  132. Γς said

    105:
    >τα παντζούρια στην Κέρκυρα τα λέμε και σκούρα

    προφανώς γιατί σκοτινιάζουν.
    Απο το ιταλικό scura, σκοτάδι.
    ( sc-σκ, κάποια σχέση με το σκότος; )

  133. Γς said

    131:
    >Αυτήν μνημονεύει η Σαπφώ.

    Σαπφώ, Καβάφης και Γκάτσος από μεθαύριο στο μετρό του Λονδίνου

  134. skol said

    132: Εδώ λέει ότι έχει κάποια σχέση με τον σκύλο!, όχι με το σκότος, άλλα ας πουν οι γνώστες.

  135. κατερινα said

    @ 88
    «καφασι» και «καφασωτο» χρησιμποποιει και ο Τσιρκας στη [i]Λεσχη [/i]. Το γλωσσαρι της νεας εκδοσης εξηγει: «ξυλινο πλεγμα που τοποθετειται στα παραθυρα των αραβικων σπιτιων για να προστατευει απο τα αδιακριτα βλεμματα»
    δινει επιπλεον ως συνωνυμο το αραβικο (;) «μουσαραμπία»

  136. Μαρία said

    http://en.wikipedia.org/wiki/Mashrabiya

  137. Γς said

    115:
    >Τα καφασωτά στους Μουσουλμάνους αντιστοιχούν με τους φερετζέδες των γυναικών

    -Μόνο αγόρια έχει το χωριό; Που είναι τα κορίτσια;

  138. sarant said

    137: Μόνο αγόρια, προφανώς…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε <span>%d</span> bloggers: