Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μια συνέντευξη και μια εκδήλωση

Posted by sarant στο 26 Φεβρουαρίου, 2014


logia aeraE35690D6435BC6BCC1ABAE5787FF15BDΣήμερα στις 6 μ.μ. γίνεται στον Ιανό (Σταδίου 24) η παρουσίαση του βιβλίου μου Λόγια του αέρα. Θα μιλήσουν ο γιατρός και λαογράφος Γεράσιμος Ρηγάτος, ο καθηγητής της Γλωσσολογίας Χριστόφορος Χαραλαμπάκης και εγώ. Περισσότερα για την εκδήλωση μπορείτε να δείτε εδώ, ενώ κάποια στιγμή τις επόμενες μέρες ελπίζω να ανεβάσω τις ομιλίες (είτε σε κείμενο είτε ηχητικό), φωτογραφίες κτλ. σε μια σελίδα που θα φτιάξω και θα είναι προσαρτημένη στην ειδική σελίδα που έχω φτιάξει για το βιβλίο μου αυτό.

Για σήμερα, ανεβάζω το κείμενο μιας συνέντευξης που έδωσα στη δημοσιογράφο Δήμητρα Νικολάου για το διαδικτυακό περιοδικό IANOS Magazine. Προς το παρόν, η συνέντευξη δεν έχει δημοσιευτεί: το περιοδικό, αν δεν κάνω λάθος, βρίσκεται ακόμα σε στάδιο προετοιμασίας, οπότε ίσως προτρέχω -πάντως, όπως θα δείτε οι ερωτήσεις δεν αφορούν τόσο πολύ το βιβλίο Λόγια του αέρα και τη σημερινή εκδήλωση, αλλά επεκτείνονται σε πολύ γενικότερα θέματα, γλωσσικά και άλλα. Από την άλλη, δεν βρίσκω αταίριαστο να προλογίσω, ας πούμε, τη σημερινή εκδήλωση με αυτή τη συνέντευξή μου.

Και βέβαια, περιμένω να δω κάποιους από εσάς το απόγευμα στον Ιανό!

Συνέντευξη στη Δήμητρα Νικολάου και στο IANOS Magazine.

  1. Η επιστημονική σας κατάρτιση μοιράζεται μεταξύ χημείας- ή καλύτερα χημικού μηχανικού και αγγλικής φιλολογίας. Πώς ερμηνεύεται αυτή η δημιουργική μίξη μεταξύ των δύο σας ιδιοτήτων; Πώς προκύπτει αυτή η όμορφη αντίθεση;

Πράγματι, αυτά είναι τα πτυχία μου. Όταν τελείωσα το Πολυτεχνείο αποφάσισα ότι δεν ήθελα να πάω για μεταπτυχιακά στην Αμερική, όπως ήταν το αρχικό μου σχέδιο, και άρχισα να ασχολούμαι με τη λογοτεχνική μετάφραση και να γράφω διηγήματα, κι έτσι άλλαξα εντελώς προσανατολισμό, με την υποστήριξη και των γονιών μου, που δεν δυσανασχέτησαν όταν εγκατέλειψα την ευθεία οδό της καριέρας του μηχανικού για ένα αβέβαιο ταξίδι στον απέραντο ωκεανό της γλώσσας. Σήμερα, κακά τα ψέματα, μόνο τυπικά είμαι μηχανικός· βέβαια, μου έχει μείνει η ματιά του μηχανικού στα πράγματα, ίσως και στον τρόπο δουλειάς, αλλά, ύστερα από δεκαετίες ενασχόλησης με τη γλώσσα και τη μετάφραση το μίγμα περιέχει πολύ περισσότερο από το δεύτερο συστατικό παρά από το πρώτο.

2. Πώς δημιουργήθηκε το ιδιαίτερο ενδιαφέρον σας για τη γλωσσολογία, για την ερμηνεία λέξεων – εκφράσεων; Πόσο δύσκολο ήταν επίσης να συλλέξετε όλες αυτές τις εκφράσεις; Πόσο δύσκολη αλλά και συνάμα γόνιμη ήταν αυτή η διαδικασία;

Όταν άρχισα να ασχολούμαι επαγγελματικά με τη μετάφραση, σε μια εποχή όπου τα έργα αναφοράς στην ελληνική γλώσσα σπάνιζαν, ζήλεψα τις μεγάλες ευρωπαϊκές γλώσσες που διέθεταν πολύ περισσότερα τέτοια βοηθήματα, και άρχισα να αποδελτιώνω λογοτεχνικά έργα, αναζητώντας εκεί στερεότυπες (ιδιωματικές) εκφράσεις, στο πρότυπο ενός συγκεκριμένου βιβλίου (του γλωσσολόγου Alain Rey) που χρησιμοποιούσα συχνά. Η δουλειά κράτησε αρκετά χρόνια και το 1997 έδωσα σε βιβλίο μια μικρή επιλογή του υλικού που είχα συγκεντρώσει· το σημερινό βιβλίο είναι μια πολύ επαυξημένη και βελτιωμένη έκδοση εκείνης της πρώτης προσπάθειας, εμπλουτισμένο και από την πείρα των 15 χρόνων που μεσολάβησαν.

Το πιο δύσκολο με τις παγιωμένες (ή παροιμιακές) εκφράσεις είναι να βρεις την προέλευσή τους, που προϋποθέτει την αναδίφηση πρωτογενών κειμένων. Δυστυχώς, πολλοί μελετητές ενδίδουν στον πειρασμό να εξηγήσουν την προέλευση των παγιωμένων εκφράσεων εφευρίσκοντας τερπνές και ευφάνταστες αλλά δυστυχώς εντελώς αστήρικτες ιστορίες, όπως π.χ. ότι η έκφραση «και πράσινα άλογα» προέρχεται, τάχα, από την (ανύπαρκτη) αρχαία φράση «πράσσειν άλογα».

 

  1. Πώς πιστεύετε ότι χρησιμοποιείται η γλώσσα σήμερα? Οι Νέο-Έλληνες χρησιμοποιούν σωστά τη γλώσσα? Από ποιους παράγοντες εξαρτάται η σωστή χρήση μίας γλώσσας;

       

            Πολλοί θα διαφωνήσουν μαζί μου, αλλά έχω να παρατηρήσω ότι στις μέρες μας οι Νεοέλληνες παράγουν πολύ μεγαλύτερη ποσότητα συγκροτημένου λόγου απ’ όση μιλήθηκε και γράφτηκε ποτέ σε όλα τα χρόνια που μιλιέται και γράφεται η ελληνική γλώσσα· αρκεί να συγκρίνετε πόσες εφημερίδες, ραδιοφωνικοί σταθμοί, κανάλια, ιστολόγια, βιβλία υπάρχουν σήμερα και πόσα υπήρχαν, ας πούμε το 1964, πριν από 50 χρόνια. Τα λάθη που γίνονται δεν είναι περισσότερα απ’ όσα γίνονταν παλιότερα, ιδίως αν λάβει κανείς υπόψη ότι στις μέρες μας, τουλάχιστον ως τα χρόνια της κρίσης, ο αναλφαβητισμός έχει εκλείψει. Μάλιστα, αν αναδιφήσετε παλιές εφημερίδες θα βρείτε κάμποσα πύρινα άρθρα, ότι οι νέοι της εποχής δεν χρησιμοποιούν σωστά τη γλώσσα ή ότι είναι αγράμματοι –ας πούμε, κάποιος καθηγητής πανεπιστημίου είχε καταγγείλει, το 1928, την αγραμματοσύνη των φοιτητών του, αναφέροντας ότι κάποιος έγραψε «ίππσος» αντί «ύψος»

Βέβαια, δεν μπορεί κανείς να αγνοήσει παράγοντες που είναι χαρακτηριστικά της εποχής μας, όπως η διεθνής υποχώρηση των ανθρωπιστικών σπουδών με την επικράτηση ενός χρησιμοθηρικού μοντέλου για την εκπαίδευση, ή η μετατροπή του λυκείου σε εξεταστικό μηχανισμό. Κοντά σ’ αυτό, τα παιδιά σήμερα, διεθνώς, έχουν πολλές άλλες πηγές άντλησης πληροφοριών πέρα από τον γραπτό λόγο.

 

  1. Πόσο αναγκαία θεωρείτε τη διδασκαλία αρχαίων ελληνικών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση; Είναι σημαντικό τα μικρά παιδιά να έρχονται σε επαφή με την προγονική μας γλώσσα;

           

Δεν είμαι πεπεισμένος ότι ωφελεί η διδασκαλία των αρχαίων στο Γυμνάσιο από το πρωτότυπο· μάλιστα, δεν αποκλείεται και να βλάπτει, ιδίως αν ο καθηγητής άθελα ή εσκεμμένα δώσει στους μαθητές την εντύπωση ότι αυτή είναι η «ιδανική» μορφή γλώσσας και τα σημερινά ελληνικά δεν είναι παρά μια πενιχρή παραφθορά της. Άλλωστε, επί μια 15ετία τα αρχαία είχαν πάψει να διδάσκονται από το πρωτότυπο στο Γυμνάσιο, και δεν έχει παρατηρηθεί κάποια… υποχώρηση της ελληνομάθειας.

Ειδικός της εκπαίδευσης φυσικά δεν είμαι, αλλά περισσότερο συμφωνώ με πολλούς γλωσσολόγους και μελετητές της εκπαίδευσης, που προτείνουν λίγα και γερά κλασικά γυμνάσια, που θα βγάζουν γερούς κλασικούς φιλόλογους, και διδασκαλία των αρχαίων μόνο από μετάφραση στο γυμνάσιο, παράλληλα με την επαναφορά του μαθήματος για την ιστορία της ελληνικής γλώσσας -διότι, μην ξεχνάτε, ότι αφιερώνουμε τόσες ώρες για να διδάξουμε μόνο την αττική διάλεκτο της κλασικής εποχής, δηλαδή ο μαθητής δεν μαθαίνει σχεδόν τίποτε για την ελληνιστική κοινή ή για τη γλώσσα της μεσαιωνικής δημώδους γραμματείας.

 

  1. Θα μπορούσατε να αποδώσετε με λίγες λέξεις και όσο το δυνατόν μεγαλύτερη σαφήνεια την ιδιότητα του Έλληνα; Ποιος είναι Έλληνας; Ισχύει ή θα έπρεπε να ισχύει το δίκαιο αίματος ή το δίκαιο εδάφους για να αποδοθεί εθνική ταυτότητα σε κάποιον; Είμαστε πραγματικά Έλληνες ή μήπως βιώνουμε μία ρητορική και μόνο ελληνικότητα;

 

Ἐλληνας είναι αυτός που μετέχει της ελληνικής παιδείας, για να επαναλάβω τη γνωστή φράση ή, για να το πω με δικά μου λόγια, αυτός που έχει γεννηθεί στην Ελλάδα και θέλει να λογαριάζεται Έλληνας, καθώς κι αυτός που έχει γεννηθεί από Έλληνες γονείς. Το δίκαιο του αίματος θα οδηγούσε σε παραλογισμούς: ένα παιδί που γεννήθηκε εδώ, από έναν Πακιστανό εργάτη και μια Φιλιππινέζα οικιακή βοηθό, που πήγε εδώ σχολείο και που δεν έχει παρά ελάχιστες παραστάσεις από τη γενέτειρα του πατέρα του ή της μητέρας του, τι άλλο θα μπορούσε να είναι παρά ελληνόπουλο;

 

  1. Πόσο σημαντική θεωρείτε την αναδρομή στο παρελθόν; Πιστεύετε ότι θα βοηθούσε στην υπέρβαση των σημερινών προβλημάτων μία πιο αποδοτική ανάγνωση της ιστορίας μας;

 Η μελέτη και η γνώση της ιστορίας, και ιδίως των περιόδων της που δεν έχουν μελετηθεί και πολύ, ή που έχουν μεν μελετηθεί αλλά συχνά με διάθεση δημιουργίας ή διαιώνισης μύθων ή με κατασκευές, είναι ασφαλώς κάτι το απαραίτητο. Το πρόβλημα πάντως με την αναδρομή στο παρελθόν είναι ότι συχνά χρησιμοποιείται για να δικαιολογηθούν οι επιλογές και οι πράξεις του παρόντος. Τρανό παράδειγμα, θα το θυμάστε, ήταν το παραποιημένο απόσπασμα του Ισοκράτη για τη «δημοκρατία μας που αυτοκαταστρέφεται» που μπήκε πρωτοσέλιδο σε αθηναϊκή εφημερίδα τις ταραγμένες μέρες του Δεκέμβρη του 2008.

 

  1. Ο όρος εθνικισμός από γνήσια αγάπη προς την πατρίδα έχει εκφυλιστεί ως όρος , με αποτέλεσμα ο γνήσιος εθνικισμός- ο πατριωτισμός δηλαδή να χρησιμοποιείται από μερικές ομάδες για την ανάπτυξη ρατσιστικών συμπεριφορών με αποτέλεσμα την εμφάνιση κρουσμάτων ρατσιστικής βίας. Ποια η άποψή σας για την παρερμηνεία ορισμένων όρων και ιδεολογιών;

 Οι σημασίες των λέξεων αλλάζουν. Αυτή τη στιγμή, είτε το θέλουμε είτε όχι, η πρώτη σημασία του όρου «εθνικισμός» είναι αρνητική, μια και σημαίνει (αντιγράφω από το εγκυρότερο ελληνικό λεξικό, το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής) την «απόλυτη και με πάθος προσήλωση των ατόμων στο έθνος τους, η οποία φτάνει ως την περιφρόνηση και την εχθρότητα προς άλλα έθνη» και όχι την «άποψη που ενθαρρύνει την έκφραση και την καλλιέργεια της εθνικής συνείδησης … χωρίς διάθεση υποτίμησης ή περιφρόνησης άλλου έθνους» (αυτή είναι η δεύτερη έννοια της λέξης). Μια άλλη λέξη που αλλιώς ξεκίνησε και αλλού κατέληξε, είναι ο γραικύλος, που την έπλασαν οι Ρωμαίοι για να ειρωνευτούν τους συμπατριώτες τους που επιδείκνυαν μια εξεζητημένη προσήλωση στα ελληνικά ήθη και έθιμα, και σήμερα σημαίνει τον ξενόδουλο Έλληνα, που έχει ελλειμματική, ας πούμε, εθνική συνείδηση.

  1. Η τεχνολογία μερικές φορές σκοτώνει τη γλώσσα. Αυτό είναι χαρακτηριστικό με τη χρήση των greeklish. Πιστεύετε ότι είναι σωστή τρόπον τινά αυτή η μίξη ελληνικών λέξεων με λατινικούς χαρακτήρες; Μπορεί να προκύψει θεωρείτε κίνδυνος σχετικά με το χαρακτήρα της γλώσσας μας και τη μελλοντική της εξέλιξη;

 Δεν νομίζω ότι η τεχνολογία σκοτώνει τη γλώσσα, κάτι τέτοιο έτσι κι αλλιώς είναι φραστική υπερβολή· δεν θα έλεγα καν ότι «βλάπτει τη γλώσσα»· αντίθετα έχει δώσει πολυτιμότατα εργαλεία για τη μελέτη της γλώσσας και τη διάδοση των ανθρώπινων γνώσεων, μην είμαστε αχάριστοι.

Νομίζω ότι τα γκρίκλις είναι μια πρακτική απάντηση σε υπαρκτά τεχνικά προβλήματα και είναι απόλυτα συνδεδεμένα με το μέσο, δηλ. με τα κινητά τηλέφωνα ή το τσατ στο Διαδίκτυο. Δεν νομίζω ότι συνιστούν απειλή για τη γλώσσα. Περισσότερο με ενοχλεί όταν βλέπω σε ένα ελληνικό κείμενο να παρεμβάλλονται ξένες λέξεις γραμμένες στο λατινικό αλφάβητο, ακόμα και όταν πρόκειται για λέξεις που έχουν εδώ και δεκαετίες ενσωματωθεί στην ελληνική γλώσσα, π.χ. σταρ, σέξι, ή μικρά ονόματα ανθρώπων (Jack αντί Τζακ). Δηλαδή, ενώ είχαμε εντάξει τις λέξεις αυτές και τις είχαμε κάνει ελληνικές, τώρα κάποιοι τις ξανακάνουν ξένες -όπως με τον νέο νόμο περί ιθαγένειας!

Και ακόμα περισσότερο με εκνευρίζει όταν στην ίδια λέξη συνυπάρχουν τα δυο αλφάβητα, π.χ. googleάρω που γράφουν μερικοί -αυτό το βρίσκω τερατώδες· όχι απειλή για τη γλώσσα, αλλά εξαιρετικά αντιαισθητικό· βέβαια, είναι θέμα γούστου.

  1. Πόσο δύσκολη θεωρείς την ελληνική γλώσσα ως προς την εκμάθησή της από ξένους? << It seems all that greek to me>>. Γιατί έχει επικρατήσει αυτή η αντίληψη για τη γλώσσα μας;

 Δεν έχω πείρα από πρώτο χέρι, δηλαδή δεν έχω διδάξει ελληνικά σε ξένους για να ξέρω αν είναι πιο δύσκολη από άλλες γλώσσες. Προσωπικά έχω γνωρίσει πολλούς ξένους που ξέρουν άριστα ελληνικά, νομίζω δηλαδή ότι η δυσκολία δεν είναι στην εκμάθηση της γλώσσας όσο στο να αποφασίσει κανείς να τη μάθει -επειδή η ελληνομάθεια δεν προσφέρει πολλές ευκαιρίες επαγγελματικής αξιοποίησης, λίγοι διαλέγουν να μάθουν ελληνικά. Άλλωστε, οι μετανάστες που έχουν εγκατασταθεί στη χώρα μας μαθαίνουν μια χαρά τα ελληνικά, ενώ τα παιδιά τους συχνά αριστεύουν στο σχολείο, πράγμα που δείχνει ότι η γλώσσα δεν έχει κάποια εγγενή δυσκολία στην εκμάθηση, πέρα από τη διαφορά του αλφαβήτου ή την απουσία συγγενικών πιο διαδεδομένων γλωσσών.

Πράγματι, η εντύπωση ότι τα ελληνικά είναι δύσκολα οφείλεται, μεταξύ άλλων, και στη διαφορά του αλφαβήτου: όταν κάποιος ξένος δει ένα κείμενο γραμμένο ελληνικά δεν μπορεί καν να διαβάσει τις λέξεις, όπως θα μπορούσε, κουτσά-στραβά, αν το κείμενο ήταν γραμμένο π.χ. στα σουηδικά. Πάντως, στο πάνθεον των γλωσσών που θεωρούνται δύσκολες δεν έχουμε την πρώτη θέση· στις περισσότερες γλώσσες, όπως άλλωστε και στα ελληνικά, η αντίστοιχη έκφραση για το ακατάληπτο κείμενο είναι «είναι κινέζικα για μένα».

Να προσθέσω ότι η έκφραση it’s all Greek to me είναι απόηχος της παλιότερης μεσαιωνικής λατινικής φράσης graeca sunt, non leguntur (ελληνικά είναι, δεν διαβάζονται), που φαίνεται ότι τη χρησιμοποιούσαν οι καλόγεροι όταν έβρισκαν, μέσα σε λατινικό σύγγραμμα, ένα ελληνικό παράθεμα που δεν μπορούσαν να το διαβάσουν γιατί δεν ήξεραν ελληνικά.

 

  1. Θα μπορούσε να σας αποκαλέσει κανείς ειδήμονα, βαθύ γνώστη της γλώσσας μας και των λειτουργιών της. Αποδέχεστε αυτό τον χαρακτηρισμό; Είστε σπάνιος συλλέκτης λέξεων και εκφράσεων . Σας εκφράζει θεωρείτε αυτό;

 

Συλλέκτης λέξεων και εκφράσεων, ναι, μου αρέσει αυτός ο χαρακτηρισμός. Πιο ποιητικά θα μπορούσατε να πείτε «Κυνηγός λέξεων», και πιο γραφειοκρατικά «Ληξίαρχος λέξεων και εκφράσεων», γιατί, ξέρετε, τα λεξικά μας έχουν το κακό να μην δίνουν τη χρονολογία (που φυσικά δεν μπορεί να προσδιοριστεί με απόλυτη ακρίβεια) της πρώτης εμφάνισης μιας λέξης στη γλώσσα μας. Η χρονολόγηση αυτή έχει μεγάλη αξία για την ετυμολόγηση των λέξεων και την ανίχνευση της προέλευσης των εκφράσεων. Για να δώσω ένα παράδειγμα, η έκφραση «χρωστάει της Μιχαλούς» (που παλιότερα σήμαινε ‘δεν είναι στα καλά του’, αλλά τώρα πολλοί θεωρούν ότι σημαίνει ‘χρωστάει πάρα πολλά’) σύμφωνα με μια διαδεδομένη αντίληψη γεννήθηκε από μια ταβερνιάρισσα ονόματι Μιχαλού, που έδρασε στο Ναύπλιο το 1830 και η οποία κυνηγούσε απηνώς όσους της χρωστούσαν και τελικά τους τρέλαινε. Ωστόσο, αυτό δεν μπορεί να ισχύει, εφόσον η έκφραση καταγράφεται στα Κορακίστικα του Ι.Ρ.Νερουλού, που γράφτηκαν είκοσι χρόνια νωρίτερα, στην Πόλη. Και μ’ αυτό αγγίζουμε ένα ακόμα θέμα που είναι αγαπημένη μου ενασχόληση, την ανασκευή μύθων, κυρίως γλωσσικών. Αν με πείτε «μυθοκτόνο», επίσης θα μου αρέσει.

  1. Διατηρείτε το προσωπικό σας blog. Αποτελεί παράθυρο με τον έξω κόσμο. Πόσο αυτό σας έχει βοηθήσει να εκφράσετε ελεύθερα τις απόψεις σας;

 Για τον καθένα που γράφει, μεγάλη σημασία έχει η επικοινωνία με το κοινό. Το Διαδίκτυο έχει δώσει νέες, πρωτοφανείς δυνατότητες από αυτή την άποψη. Παλιότερα δημοσίευα τα γλωσσικά και άλλα άρθρα μου στο Διαδίκτυο, αλλά μου έλειπε η αναπληροφόρηση, η γνώμη όσων διάβαζαν το κείμενο, τα σχόλιά τους και, γιατί όχι, οι διορθώσεις τους. Το ιστολόγιο που διατηρώ εδώ και πέντε χρόνια (κατά σύμπτωση πριν από λίγες μέρες γιορτάσαμε τα πέμπτα γενέθλιά του), και στο οποίο δημοσιεύω καθημερινά τα άρθρα μου, 1850 άρθρα μέχρι στιγμής, έχει συσπειρώσει πλειάδα εκλεκτών και πολύ καταρτισμένων σχολιαστών, που με τα σχόλιά τους αυξάνουν κατακόρυφα την αξία των άρθρων και επίσης δίνουν παράδειγμα νηφάλιας και πολιτισμένης συζήτησης και αντιπαράθεσης. Πολλά κείμενά μου, που παίρνουν στη συνέχεια τη μορφή βιβλίου, έχουν αρχικά δημοσιευτεί στο ιστολόγιο κι έχουν εμπλουτισθεί από τα σχόλια που έγιναν. Νομίζω ότι το όλο εγχείρημα είναι κάτι το εντελώς πρωτότυπο, που δεν το είχα καν προσχεδιάσει, και είμαι πολύ περίεργος να δω τη συνέχεια.

48 Σχόλια προς “Μια συνέντευξη και μια εκδήλωση”

  1. Ορεσίβιος said

    Καλημέρα. Θα σε δω στον Ιανό…

  2. andam said

    Μου άρεσαν οι χαρακτηρισμοί «κυνηγός λέξεων» και «μυθοκτόνος» …μου θύμισαν κάτι από Ιντιάνα Τζόουνς χαχα. Ωραία συνέντευξη που συζητηθεί. Καλή επιτυχία στην παρουσίαση.

  3. Κιλκίς said

    Μόλις μπήκα, βιάζομαι (κενό έχω) και δεν το διάβασα όλο αλλά να πω την προσωπική μου εμπειρία ως μαθητής και ως φιλόλογος (αναφερόμενος στο θέμα για τη διδασκαλία των αρχαίων):
    Είμαι στη γενιά που στο γυμνάσιο δεν διδαχτήκαμε αρχαία. Λύκειο παρακολούθησα κλασικό (Πρότυπο Κλασικό λεγόταν για τη ακρίβεια). Νομίζω ότι στη Γ’ Λυκείου ξέραμε πολύ καλύτερα αρχαία από τους σημερινούς τελειόφοιτους χωρίς να είμαστε χειρότεροι στα νέα ελληνικά. Η σημερινή κατάσταση δε βλέπω να οδηγεί κάπου (ευκτική στη β’ γυμνασίου!!!!!). Ίσως βέβαια φταίμε και εμείς (ίσως κάποιοι επιμένουμε περισσότερο από όσο πρέπει στη διδασκαλία γραμματικών φαινομένων). Πάντως το αποτέλεσμα δεν είναι ικανοποιητικό και πρέπει να ξεκινήσει μια συζήτηση επί του θέματος χωρίς ανόητες φανφάρες…

  4. Good morning !

    Αφιερωμένο σε όσους παρευρεθούν

  5. Βαγγέλης από τη Χίο said

    Καλημέρα
    Ανήκω στη γενιά που βίωσε το 1993 την εισαγωγή των αρχαίων Ελληνικών στην Α΄ Γυμνασίου και συμφωνώ απόλυτα μαζί σας, αν και αγαπούσα τα θεωρητικά μαθήματα. Επειδή είμαι νέος στο ιστολόγιο, αναρωτιέμαι αν έχετε γράψει κάποιο κείμενο σχετικά με τη χρήση φράσεων όπως «το πιο εξαιρετικό» ή «το πιο καλύτερο» φράσεις που ακούγονται συχνά τελευταία.

  6. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

  7. sarant said

    3: Καλημέρα, σε είχε πιάσει η σπαμοπαγίδα. Το έχουμε συζητήσει το θέμα της διδασκαλίας των αρχαίων, θα το συζητήσουμε ξανά κάποια φορά.

    5: Κι εσένα σε είχε πιάσει η σπαμοπαγίδα. Πλεοναστικά παραθετικά όπως «είναι πιο καλύτερο» δεν είναι κάτι καινούργιο, αλλά δεν έχω γράψει σχετικά.

  8. spiral architect said

    Καλημέρα και καλή συνέχεια στη σειρά των ομιλιών σου. 🙂

  9. leonicos said

    Δυστυχώς, για το βράδυ, δεν είμαι Αθήνα.

    Σου έδωσα όμως ένα βιβλίο. Δεν ξέρω αν του έριξες καμιά ματιά. Αυτά τα ελληνικά δεν είναι κατανοητά; Δεν έπρεπε όλοι να τα διαβάζουν με άνεση; Δεν διαβάζεται ευχάριστα; Και όμως μου είπαν ότι χρειάζονται λεξικό! Μερικοί δεν προχώρησαν πέρα από την 3η σελίδα. Επομένως πρόβλημα υπάρχει. Όταν ένα παιδί της α΄ λυκείου δεν ξέρει το εγχειρίδιο = μαχαίρι (Ξενοφώντος Ελληνικά, η σκηνή που ο Κριτίας καταδικάζει σε θάνατο τον Θηραμένη) δεν υπάρχει πρόβλημα; Όταν λέξεις όπως όχημα, ανήλιαγη, αλαφιασμένος, κουρνιάζει προβληματίζουν ή ξαφνιάζουν και όταν τα αιωρούμενος, αλλόφρων, σεισίχθονος είναι ακατανόητα… (όλες από την πρώτη σελίδα) είναι δυνατό να λέμε ότι δεν υπάρχει πρόβλημα; Με τι σκ@@@ λέξεις να γράψεις; Από την άλλη το καραπ@@τσαριό είναι κοινός τόπος.

    Λυπάμαι, αλλά εσείς που βρίσκεστε σε θέση να πείτε κάτι, σιωπάτε ή παροδηγείτε τον κόσμο ότι δήθεν δεν υπάρχει πρόβλημα. Δεν είμαι μελλοντολόγος ούτε αυτόκλητος προφήτης, και δεν ξέρω πού θα οδηγήσει αυτό.

    Όταν όμως οι ουσιωδώς ελληνικές λέξεις περιπέσουν σε αχρηστία, όταν η νέα γενιά διανοουμένων θα τις χρειαστεί, θα καταφύγει στα δάνεια που θα τις έχουν αντικαταστήσει, και θα πάθουμε ότι έπαθαν τα αραβικά του Μαρόκου, που είναι κατά 70% γαλλικά και 10% αγγλικά με αραβικές καταλήξεις και προσφύματα, ή τα μαλτέζικα που είναι αγγλοαραβικά, τουλάχιστο αυτά της κυρίως Μάλτας, μ’ εξαίρεση μερικά τοπωνύμια.

    Και αυτά τα λέει ένας εβραίος, που να πάρει η ευχή, που έχει δει το παιχνίδι να παίζεται και με τα σημερινά εβραϊκά, τύποις σημιτική και ουσία ινδοευρωπαϊκή γλώσσα. Δεν έχω την πολυτέλεια να το παίξω ελληναράς κι ελληνομανής. αλλά είμαι και θα παραμείνω ελληνόφωνος, ό,τι κι αν κάνετε εσείς που θα έπρεπε να φροντίσετε τα του οίκου σας.

    Αν κάτι από τα παραπάνω παίρνει μορφή προσωπικής επίθεσης να με συγχωρείς, αλλά μου φαίνεται αναξιοπρεπές ν’ αυτολογοκριθώ. Στο κάτω κάτω έγραψα νιώθοντας πόνο.

    Στηνν Ελλάδα έχουν γίνει πολλές ανοησίες και ακρότητες από την άλλη πλευρά. Στο δημοτικό είχα μια γραμματική που δεν ήξερε το (υπαρκτό) λιμάνι αλλά τον (ανύπαρκτο) λιμένα. Έκλινε: ο λιμένας του λιμένα κ.ο.κ. προφανώς επειδή πλησίαζε πιο πολύ προς το λιμήν, επειδή μερικές πτώσεις συνέπιπταν (τον λιμένα. οι λιμένες) ή επειδή απέφευγε το βάρβαρο ‘nju’ του λιμανιού. Πιθανότατα να βρισκόμαστε ακόμα στη φάση της υπερδιόρθωσης και να κατασταλάξουμε τελικά σε μια πιο σωστή θέση. Αλλά μερικές φορές τα κακά που γίνονται δεν διορθώνονται, όπως δεν μπορούν να ξαναχτιστούν τα μοναστήρια του Θιβέτ που κατεδάφισε η Μορφωτική Επανάσταση του Μάο, ούτε να ξαναβρεθούν τα βιβλία που έκαψαν (πάλι οι κινέζοι). Το ότι πουλάνε, πουλάνε, πουλάνε δεν τους κάνει καλύτερους.

    Πώς να διδαχτεί σωστά η Ιστορία όταν την αποκρύπτουμε, όταν δεν έχουν στόχο την πραγματική ιστορική γνώση αλλά π.χ. το ν’ αναδειχθεί η Αθήνα κοιτίδα της Δημοκρατίας; Γιατί σε κανένα σχολικό βιβλίο ιστορίας δεν υπάρχει ούτε μια πληροφορία από το Αθηναίων Πολιτεία του Αριστοτέλη, ‘οταν αποκρύπτεται ότι τον Πελοποννησιακό Πόλεμο τον χρηματοδοτούσε η Περσία, ότι οι αθηναίοι κατέλυσαν τη δημοκρατία για να γίνουν αρεστοί στον πέρση; Γιατί το όνομα του εφιάλτη είναι γνωστό μόνο από τον (πιθανό) προδότη των Θερμοπυλών, ενώ υπάρχει και μια μεγάλη δημοκρατική μορφή (κατά τη διάρκεια του ΠΠ) που δεν την ξέρει κανείς;

    Πώς να διδαχτούν σωστά τ’ αρχαία όταν ανοίγουν το βιβλίο τους κάνοντας ουφ, διότι κανένας δεν έμαθε τους μαθητές / μαθήτριες να τ’ αγαπήσουν; Γιατί τα δικά μου παιδιά δεν έκαναν ουφ; Και μιλάμε για παιδιά με τα γαλλικά τους, τ’ αγγλικά τους, τα ισπανικά τουςκαι τα εβραϊκά τους ταυτόχρονα! κοινά καθημερινά παιδιά, αλλά σε άλλο οικογενειακό περιβάλλον, που αγαπούσε τη μάθηση, τη μουσική κοκ.

    Δεν είμαι ειδικός και δεν ξέρω κατά πόσο η διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών, ακόμα και αν γίνει σωστά, εξυπηρετεί τον χρήστητης νέας ελληνικής. θα μπορούσαν να διαμορφωθούν κείμενα στα οποία να περιλαμβάνονται οι λέξεις που δεν πρέπει να χαθούν, και να γίνει ένα μάθημα στο οποίο οι μαθητές θα γράφουν κείμενα δικά τους χρησιμοποιώντας τες.

    Αλλά βρίσκω εντελώς ανεδαφικό τα ‘αρχαία από μετάφραση’. Μπορεί να γραφτεί ένα βιβλίο που να λέει ‘τι είπε ο Σωκράτης, ο Πλάτωνας, ο Αριστοτέλης, ο Δημόκριτος’ χωρίς τα κείμενά τους. (Μην πέσετε πάνω μου να μου πείτε ότι δεν υπάρχουν κείμενα του Σωκράτους… το ξέρω!) Αλλά τι ενδιαφέρει τον σύγχρονο μαθητή ή πολίτη το Περί Ροδίων Ελευθερίας ή τα υπόλοιπα υπέρ και κατά των ρητόρων. Σε τι αποσκοπεί η ανάγνωση του Ξενοφώντος ή του Θοπυκυδίδου από το πρωτότυπο; Στην ποίηση όμως τα πράγματα είναι εντελώς διαφορετικά. Καμιά μετάφραση δεν θα μπορέσει να δώσει το

    ἀλλὰ κακῶς ἀφίει, κρατερὸν δ᾿ ἐπὶ μῦθον ἔτελλε·
    «Μή σε, γέρον, κοίλῃσιν ἐγὼ παρὰ νηυσὶ κιχείω
    ἢ νῦν δηθύνοντ᾿ ἢ ὕστερον αὖτις ἰόντα,
    μή νύ τοι οὐ χραίσμῃ σκῆπτρον καὶ στέμμα θεοῖο·

    ή το
    ἱστὸν ἐποιχομένην καὶ ἐμὸν λέχος ἀντιόωσαν·

    ή το
    ‘βη δ’ ακέων παρά θίνα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης’

    ή το
    βῆ δὲ κατ᾿ Οὐλύμποιο καρήνων χωόμενος κῆρ,
    τόξ᾿ ὤμοισιν ἔχων ἀμφηρεφέα τε φαρέτρην·
    ἔκλαγξαν δ᾿ ἄρ᾿ ὀϊστοὶ ἐπ᾿ ὤμων χωομένοιο,

    για να μην πάω πιο κάτω. Όποιος θέλει ν’ απολαύσει αυτή την ποίηση πρέπει να μάθει τη γλώσσα, όπως και όποιος θέλει ν’ απολαύσει αυτή την ποίηση

    1 ud re-a ud su3-ra2 re-a
    Εκείνες τις παλιές ημέρες, εκείνες τις πανάρχαιες ημέρες,
    2 ji6 re-a ji6 ba9-ra2 re-a
    εκείνες τις μακρινές νύχτες, εκείνες τις παράξενες νύχτες,
    3 mu re-a mu su3-ra2 re-a
    εκείνα τα αρχαία χρόνια, εκείνα τα πανάρχαια χρόνια
    4 ud-ba jectug2 tuku inim galam inim zu-a kalam-ma til3-la-a
    τότε που ένας σοφός, εύγλωττος και γλυκομίλητος, ζούσε στη χώρα,
    5 curuppagki jectug2 tuku inim galam inim zu-a kalam-ma til3-la-a
    ο Σουρουπάγκ, ο σοφός, ο ευφραδής και καλλικέλαδος ζούσε στη χώρα.
    6 curuppagki-e dumu-ni-ra na na-mu-un-ri-ri
    ο Σουρουπάγκ συμβουλεύει το γιό του
    7 curuppagki dumu ubara-tu-tu-ke4
    ο Σουρουπάγκ, ο γιος του Ουβαρατουτου
    8 zi-ud-su3-ra2 dumu-ni-ra na na-mu-un-ri-ri
    συμβουλεύει το γιό του, τον Ζιουδσουρα.
    9 dumu-ju10 na ga-ri na-ri-ju10 he2-dab5
    γιέ μου, θα σου δώσω τις συμβουλές μου• είθε να τις συλλάβεις!

    πρέπει να μάθει emengir (σουμεριακά)

    και για ν’ απολαύσει αυτή την ποίηση

    1 რომელმან შექმნა სამყარო ძალითა მით ძლიერითა,
    ზეგარდმო არსნი სულითა ყვნა ზეცით მონაბერითა,
    ჩვენ, კაცთა, მოგვცა ქვეყანა, გვაქვს უთვალავი ფერითა,
    მისგან არს ყოვლი ხელმწიფე სახითა მის მიერითა.

    2 ჰე, ღმერთო ერთო, შენ შეჰქმენ სახე ყოვლისა ტანისა,
    შენ დამიფარე, ძლევა მეც დათრგუნვად მე სატანისა,
    მომეც მიჯნურთა სურვილი, სიკვდიდმდე გასატანისა,
    ცოდვათა შესუბუქება, მუნ თანა წასატანისა.

    3 ვის ჰშვენის, – ლომსა, – ხმარება შუბისა, ფარ-შიმშერისა,
    მეფისა მზის თამარისა, ღაწვ-ბადახშ, თმა-გიშერისა,
    მას, არა ვიცი, შევჰკადრო შესხმა ხოტბისა, შე, რისა?
    მისთა მჭვრეტელთა ყანდისა მირთმა ხამს მართ, მი, შერისა.

    πρέπει να μάθει kartuli (γεωργιανά)

    Το ν’ απολαύσεις απαιτεί κόπο. αν απολαμβάνεις χωρίς κόπο… πρέπει να ελέγξεις τον εαυτό σου
    ,

  10. sarant said

    9: Λεώνικε, στη ντάνα με τα καινούργια έχω πολλά βιβλία που δεν τα έχω καν ανοίξει -να με συμπαθάς. Αλλά όταν το διαβάσω, θα το μάθεις. Πάντως, το ‘σεισίχθων’ είναι σπάνιο.

  11. Πάνος με πεζά said

    Πώς τα έφερε, και δε μπορώ να έρθω, να γνωριζόμασταν και από κοντα. Καλή παρουσίαση, πάντως ! (άσε που ζαχαρώνω κι εκείνο το πιάνο στο πατάρι, να το «χαϊδέψω» λιγουλάκι…)

  12. leonicos said

    @10 Δεν σε παρεξηγώ και δεν υπάρχει λόγος να σε συμπαθήσω. Σε συμπαθώ ήδη (φατσούλα χαμογελαστή)

    Το σεισίχθων είναι σπάνιο… και όχι μόνο, είναι ψαγμένο, επιδεικτικό, φανφαρόνικο, λεξιλαγνικό, ό,τι θες πες, το παραδέχομαι. Δεν ζητώ να το χρησιμοποιήσουν, αλλά να το καταλάβουν ότι προέρχεται από το σείω και χθων. Αλλά μη ξέροντας το χθων, τις χθόνιες θεότητες, τον χθόνιο προορισμό κ.ο.κ. δεν τους λείπει και ο ουρανός!!!!

    Επέστρεψα όμως για να πω μια κακή κουβέντα, την οποία τροποποιώ από ένα κείμενό μου που αναφέρεται στη μουσική.

    Μερικοί έχουν μια γλώσσα, κι εννοώ την ελληνική, που δεν την αξίζουν. Έπρεπε να γεννηθούν κάπου αλλού, αν και δεν υπάρχει γλώσσα στον ντουνιά που να μην χρειάζεται εραστές.

    και μιλ’ώντας για εραστές… θα βγω από τα ρούχα μου και θ’ αρχίσω να μιλάω σαν τον Γς, και θα πω ότι και η γλώσσα είναι όργανο που χρησιμοποιείται και γι’ άλλα πράγματα εκτός από το φαγητό, όπως και το άλλο χρησιμοποιείται και γι’ άλλα εκτός από τσίσα!

    Το πώς χρησιμοποιούμε τα ‘όργανά μας μαρτυρά αν μας αξίζει να τα έχουμε

    Ελπίζω να το πιάσατε το καλαμπούρι… αλλιώς θα μετακαλέσω τον Γς να το ερμηνεύσει

  13. Γς said

    9:
    Περί λιμλένος. Το Λιμένι. Το χωριουδάκι συνέχεια του Ν. Οιτύλου* (Τσίπας) της γιαγιάς μου Παραθαλάσσιο χωριό που ήταν έδρα και λιμάνι των Μαυρομιχαλαίων.

    * Οπου και τα παλιά μαγαζιά που πληρώνω φόρο. Και που δεν ξέρω αν οφείλει τίποτα νοίκια ο παππούς του Νικοκύρη που είχαμε νοικάρη.

  14. Αμάν ρε Λεώνικε, κόψε κάτι !
    Σιγά μη περάσουμε όλη μας τη ζωή μαθαίνοντας γλώσσες. Μια χαρά είναι να διαβάσουν όλοι την Ιλιάδα από τον Πολυλά και οι λίγοι και κατάλληλοι προς τούτο ας μάθουν ομηρικά. Γεγονός αναμφισβήτητο πως αν δεν έχεις το πρωτότυπο δεν διαβάζεις τον συγγραφέα αλλά τον μεταφραστή αλλά μη φοβάσαι, ο καλός παζογράφος κι ο καλός ποιητής δεν χάνεται διότι ενεργποιεί την αυδή ανεξάρτητα από την γλώσσα που αποδίδεται το κείμενό του.
    Οσον αφορά το βιβλίο σου πρέπει να ξέρεις που απευθύνεται. Θα σου πω τις δικές μου εμπειρίες μήπωςμσε βοηθήσουν. Στο πρώτο δικό μου βιβλίο στο οπισθόφυλλο αναφέρεται ο εξής πραγματικός διάλογος μ’ ένα μακαρίτη και πιο σοφό από μένα φίλο μου
    – Εγραψα ένα βιβλίο.
    – Τι βιβλίο είναι αυτό παιδί ου ;
    – Ενα βιβλίο για σκεπτόμενους ανθρώπους.
    – Και που θα τους βρεις βρε μαλάκα ;
    Εννοείται πως όλοι οι εκδότες ήθελαν να το αφαιρέσουν για να εκδώσουν το βιβλίο (και άλλα ήθελαν αλλά δεν είναι της παρούσης) και προχώρησα σε αυτοέκδοση γιατί :
    το βιβλίο αναφερότανε σε σημερινούς 60άρηδες και βάλε με κάποιον ελεύθερο τρόπο σκέψης που αποκτάται με την θεωρητική ενασχόληση με τοπολογίες, μέτρα κ.τ.λ. που δείχνει μάλλον τρελλός σε όσους δεν τα ξέρουν ή στους πτυχιούχους δεν άφησαν να επηρεασθεί ο τρόπος σκέψης τους. ρχικά έλεγαπως απευθύνεταο στο 0.5% του πληθυσμού, σύντομα κατάλαβα πως ήμουνα υπερβολικά αισιόδοξος ΑΛΛΑ δεν φταίνε οι άλλοι αν εγώ ήθελα ένα βιβλίο που να αρέσει σε ΜΕΝΑ. Το δεύτερο απευθυνότανε σε όλο τον κόσμο και ξανακέρδισα όσους δεν μου το κρατάγανε μανιάτικο από το πρώτο, δοκίμασε κι εσύ.

    Υ.Γ. Οι αρχές της δημοκρατίας περιγράφονται από τον Ομηρο, Ιλ. Ο 187-195

  15. Γς said

    14:
    >Σιγά μη περάσουμε όλη μας τη ζωή μαθαίνοντας γλώσσες

    Εγραφα το πρωί εδώ:

    » Και συνεχίζει το κανάλι με ένα διαφημιστικό διάλειμμα, όπου να τα “Αγρια Zώα” της Νάσιονολ Τζεογκράφικ με τα τρία βιβλία και τα τρία DVD.

    -Μάθετε να μιλάτε στα δελφίνια στη γλώσσα τους!

    Ε, θα τα πάρω! «

  16. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Καλησπέρα

    Τα λάθη που γίνονται δεν είναι περισσότερα απ’ όσα γίνονταν παλιότερα, ιδίως αν λάβει κανείς υπόψη ότι στις μέρες μας, τουλάχιστον ως τα χρόνια της κρίσης, ο αναλφαβητισμός έχει εκλείψει. Μάλιστα, αν αναδιφήσετε παλιές εφημερίδες θα βρείτε κάμποσα πύρινα άρθρα, ότι οι νέοι της εποχής δεν χρησιμοποιούν σωστά τη γλώσσα ή ότι είναι αγράμματοι –ας πούμε, κάποιος καθηγητής πανεπιστημίου είχε καταγγείλει, το 1928, την αγραμματοσύνη των φοιτητών του, αναφέροντας ότι κάποιος έγραψε «ίππσος» αντί «ύψος»

    Ἡ διαφορὰ μὲ τὸ παρελθὸν εἶναι ὅτι τότε αὐτὰ τὰ φαινόμενα προβλημάτιζαν. Ὁ φοιτητὴς ποὺ ἔκανε τὸ λάθος καὶ τὸ εἶδε στὶς ἐφημερίδες εἶμαι σίγουρος ὅτι ντράπηκε. Σήμερα, θὰ ἔβγαινε κι ἀπὸ πάνω. Οἱ δάσκαλοι θὰ προβληματίζονταν καὶ θὰ ἔψαχναν νὰ δοῦνε τὶ ἔκαναν λάθος. Σήμερα σκασίλα τους. Ἡ καραμέλα «μὰ καὶ τότε ὑπῆρχαν ἀγράμματοι, μὰ καὶ τότε κάποιοι μεμψιμοιροῦσαν, μὰ καὶ τότε…» εἶναι ἡ δικαιολογία γιὰ νὰ μὴ βελτιωθοῦμε. Καὶ μέσα ἀπὸ τὸ ΠΑΣΟΚ ποὺ ἔφερε ὅλη αὐτὴ τὴν κατάντια στὴν ἑλληνικὴ κοινωνίσ, ὑπῆρξε κι ἕνας ἄνθρωπος ποὺ δὲν ἄντεξε καὶ μίλησε. Εἶπε γιὰ τὴ λεξιπενία καὶ τὴν πολιτιστικὴ ἀσυνέχεια ποὺ ὅλοι βλέπανε ἀλλὰ κανένας δὲ μίλαγε Πέσανε ὅλοι νὰ τὸν φᾶνε τότε. Καὶ στὸ τέλος τὸν πεθάνανε.

  17. spyroszer said

    Νικοκύρη, 6.00 ακριβώς θα αρχίσει; Δεν θα έχουμε καθυστερήσεις :); Μήπως προλάβω το τελείωμα τουλάχιστον.

  18. # 15

    Ποιά δελφίνια ρε Γουσού, εδώ δεν μάθαμε ποτέ την γλώσσα των κοριτσιών . Μη μου πεις πως κατάλαβες ποτέ σου γιατί δυο κορίτσια αλληλοκοιτάζονται, λέει η μία στην άλλη «πορτοκάλι» ( ηκάτι άλλο) και μετά ξεραίνονται στα γέλια λες και άκουσαν το καλύτερο ανέκδοτο.

    Περιμένω να συναντήσω εσένα και τον Αγγελο σεσουάρ (δυο λέξεις, όχι το στεγνωτήρι )

  19. Γς said

    Μάθε που μπορούμε να πάμε μετά.

  20. sarant said

    17: Καθυστερήσεις θα έχουμε, αλλά όχι πολλές φοβάμαι γιατί στις 20.30 έχει άλλη εκδήλωση,

  21. Δημήτρης Μ. said

    Όταν έγραψε ο Κιλκίς και απάντησε ο Νικοκύρης ότι το θέμα το έχουμε συζητήσει και θα το συζητήσουμε και κάποια άλλη φορά, σκέφτηκα ότι μάλλον σήμερα θα το συζητήσουμε, Και πριν αλέκτορα φωνήσαι… προέκυψε ο Λεώνικος, με τον οποίο συμφωνώ στον εντοπισμό του προβλήματος, αλλά στα αίτια και στη θεραπεία, ίσως να έχω διαφορετική γνώμη.

    Ας προσπαθήσω να κωδικοποιήσω επιγραμματικά:

    1. Το πρόβλημα της λεξιπενίας, ή «λεξιπενίας» είναι παγκόσμιο. Το συνάντησα και στα πανεπιστήμια της Ουκρανίας και της Λευκορωσίας, που δούλεψα. Σε παραδείγματα από Τσέχωφ, ή Γκόγκολ, που χρησιμοποιούσα, φαινόταν ότι οι φοιτητές είχαν άγνοια. Το φαινόμενο έχει να κάνει με την επέλαση της εικόνας και την υποχώρηση του λόγου, και μάλιστα του γραπτού.

    2. Η διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας πρέπει να είναι ενιαία στη συνέχειά της, αλλά με αντίστροφη φορά. Δηλαδή, απλή σύγχρονη γλώσσα στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού, λόγια νεοελληνική στις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού. Γνωριμία, σε ένα μάθημα ιστορίας της γλώσσας-λογοτεχνίας, με την καθαρεύουσα στην α΄ γυμνασίου, με την βυζαντινή στη β΄ και με την ελληνιστική στη γ΄, με έμφαση στο κείμενο και τη λεξιλογική – ετυμολογική εμβάθυνση. Παράλληλα η Νέα Ελληνική Λογοτεχνία και δε θα πάψει να διδάσκεται. Στο Λύκειο γνωριμία με την κλασική αρχαία (για όλους), με έμφαση στις επιβιώσεις στην νέα ελληνική και παράλληλα εμβάθυνση στα αρχαία, με μαθήματα επιλογής (για όσους θέλουν).

    3. Τα αρχαία ελληνικά από μετάφραση είναι εντελώς άχρηστα, όπως διδάσκονται σήμερα. Μπορούν, ίσως, να παραμείνουν ολοκληρωμένα μόνο λογοτεχνικά κείμενα, όπως η ποίηση, ή το δράμα (με τις αναγκαίες περικοπες, όπου χρειάζεται) και τα υπόλοιπα (ιστορία, φιλοσοφία κλπ) από ανθολόγια.

    Νομίζω ότι ένα τέτοιου τύπου αναλυτικό πρόγραμμα σέβεται τις προσλαμβάνουσες και τις ανάγκες των μαθητών.

    12 (τελευταίο). Νόμιζα ότι, όταν έρθει ο Γς δε θα μας το κάνει λιανά, αλλά θα το χοντρύνει, αλλά το βλέπω ντεφορμέ (ντε φορμέ – στην σχιζολεκτική) (φατσούλα χαμογελαστή).

    Και ένα ωραίο με το ίππσος. Την ίδια λέξη μου την έδειξε συνάδελφος μαθηματικός σε διαγώνισμα γυμνασίου (δε θυμάμαι τάξη) γραμμένη: «ηπσόσ»

  22. bloody amateur said

    [Προσοχή, ακολουθεί σεντόνι…]

    Νικοκύρη, για την ερώτηση (5), συμφωνώ απόλυτα με το πνεύμα της απάντησής σου, αλλά η ατυχής διατύπωση της ερώτησης δείχνει πόσο μέλλον έχουμε ακόμα…

    Κανένα δίκαιο δεν μπορεί να ορίζει ταυτότητες – ούτε εθνικές, ούτε θρησκευτικές, ούτε τίποτα. Η εθνική ταυτότητα είναι ζήτημα προσωπικό, συνείδησης, και όχι νομικό. Το κάθε κράτος οφείλει να προστατεύει το δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού ατόμων και μειονοτήτων, και από κει και πέρα μόκο. Δεν του πέφτει λόγος. Αν κάποιος έχει π.χ. Ιταλό πατέρα και Ελληνίδα μάνα, ο μόνος αρμόδιος να μας πει αν η εθνικότητά του είναι ιταλική ή ελληνική ή ελληνοϊταλική είναι ο ίδιος. Κανείς άλλος δεν έχει δικαίωμα να του πει πώς να νιώθει, θα ήταν τρομερά παράλογο.

    Άλλο πράγμα όμως η εθνική ταυτότητα (δηλαδή η εθνικότητα, ζήτημα καθαρά πολιτισμικό), και άλλο η υπηκοότητα (δηλαδή η ιθαγένεια, ζήτημα καθαρά νομικό, που πολύ απλά καθορίζει ποιος πολίτης υπάγεται σε ποιο κράτος και πώς). Εκεί, ναι, να μιλήσουμε για δίκαιο του αίματος – και πόσο βάρβαρο πράγμα είναι (τουλάχιστον όταν χρησιμοποιείται μόνο του, αποκλείοντας τα άλλα «αίματα», για όνομα!), και πόσο ξεπερασμένο απ’ την πραγματικότητα του 21ου αιώνα.

    Πιστεύω ότι σε μερικές δεκαετίες ο κόσμος θα σκέφτεται «δίκαιο του αίματος» όπως εμείς σήμερα σκεφτόμαστε τους νόμους που απαγόρευαν να παντρέυονται «μη Άριοι» με «Άριους». Αλλά φοβάμαι ότι θα περάσουν ΠΟΛΛΕΣ δεκαετίες μέχρι τότε, ενώ ρε γαμώτο έπρεπε να είχε γίνει ήδη….

    Το τραγικό του πράγματος είναι ότι ο πολύς ο κόσμος (ειδικά στην Ελλάδα, αλλά όχι μόνο) δεν έχει ξεκαθαρίσει μέσα στο μυαλό του ότι άλλο εθνικότητα και άλλο ιθαγένεια. Μπορείς κάλλιστα να είσαι Αυστριακός στην εθνικότητα, αλλά Ιταλός πολίτης, πολίτης του ιταλικού κράτους. Νιγηριανός ή Τούρκος ή Ελληνοαφγανός ή Αλβανός στην εθνικότητα, αλλά Έλληνας πολίτης. Άλλο έθνος και άλλο κράτος, πόσο δύσκολο είναι πια;

    Αλλά βέβαια, Βαλκάνια. Το ελληνικό κράτος έχει φερθεί – και συνεχίζει να φέρεται – αισχρά στις γλωσσικές και εθνικές μεινότητες. Τις μπάρες στα χωριά της Θράκης μπορεί να τις ξεπεράσαμε, αλλά το δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού πού’ν’το; Άντε να δηλώσεις δημοσίως στη Μακεδονία ότι η μητρική σου γλώσσα είναι σλαβική. Άντε να ιδρύσεις «Τουρκικό Πολιτιστικό Σύλλογο» στην Κομοτηνή. Θα σε φάνε ζωντανό. «Προδότηηηη!! Δεν είσαι Ελληνας εσύ!!!» θα στριγγλίζουν παπάδες, δάσκαλοι, πολιτικάντηδες και χρυσαβγίτες. Ε ναι, πανάθεμα το κεφάλι σας το κούφιο, μπορεί και να μην είναι Έλληνες στην εθνικότητα, είναι όμως στην υπηκοότητα, ΚΑΙ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ.

    Και αυτό ακριβώς το ελληνικό κράτος, που τα ‘χει κάνει μαντάρα με τις ίδιες του τις μειονότητες, καλείται να φερθεί ανθρώπινα στους μετανάστες. Δεν έχουμε καμία ελπίδα…

    ΥΓ – Για να μην πεταχτεί κανένα τρολ και με συγχύσει, παραθέτω μερικούς βασικούς ορισμούς (από Τριανταφυλλίδη):

    εθνικότητα η [eθnikótita] Ο28 : προέλευση από ορισμένο έθνος· η ιδιότητα κάποιου να ανήκει σε ορισμένο έθνος ή να κατάγεται από ορισμένο έθνος

    μειονότητα η [mionótita] Ο28 : 1. τμήμα, συνήθ. μικρό, του πληθυσμού ενός κράτους ή γενικά μιας χώρας, του οποίου τα μέλη διαφέρουν σε ορισμένο στοιχείο (φυλή, γλώσσα, θρησκεία κτλ.) από τον υπόλοιπο πληθυσμό

    ιθαγένεια η [iθajénia] Ο27 : (νομ.) ο νομικός και πολιτικός δεσμός που συνδέει το άτομο ως πολίτη με το κράτος στο οποίο ανήκει

    υπηκοότητα η [ipikoótita] Ο28 (νομ.) : ο νομικός και πολιτικός δεσμός που συνδέει το άτομο ως πολίτη ενός κράτους με το κράτος αυτό

  23. sarant said

    21.1: Παρόμοια εντύπωση έχω εγώ από τα γαλλικά.

  24. Συνδυασμός των όρων «Συλλέκτης λέξεων και εκφράσεων» και ««Κυνηγός λέξεων» δίνει το τέλειο παράδειγμα κυνηγού-συλλέκτη, που για τόσον καιρό εξυπηρέτησε περίφημα θεμελιώδεις πανανθρώπινες ανάγκες! 🙂

  25. νηφάλιας και πολιτισμένης συζήτησης και αντιπαράθεσης

    Πολύτιμη, πράγματι, η νηφαλιότητα, ιδίως όταν η αντιπαράθεση είναι ανάμεσα στο «τη γλώσσα μου έδωσαν» και «Η γλώσσα μού την έδωσε»…

  26. Παγανιστής said

    Κύριε Σαραντάκο,

    διατί, άραγε, απαξάπαντες οι Ρωμηοί αναγνώσται σας καλύπτουν τόσον σκανδαλωδώς τον (πρώην παγανιστήν και νύν χριστιανούλην) υπουργόν Υγείας Αδώνιδα Γεωργιάδην, όστις κατεδικάσθη τελεσιδίκως να δώσει 180.000 ευρώ εις τους κληρονόμους του μπολσεβίκου ιστορικού Τάσου Βουρνά, διά κλοπήν πνευματικής ιδιοκτησίας και αρνείται να πληρώσει;

    http://www.koutipandoras.gr/article/107702/o-ekdotikos-oikos-georgiadi-arneitai-na-plirosei-apozimiosi-gia-klopi-pneymatikis

  27. leonicos said

    @26 κ. Παγανιστή
    Ομολογώ προσωπικά ότι μου είχε διαφύγει το γεγονός, και σας ευχαριστώ που μας το θέσατε, έστω κι αν το θέσατε άγαρμπα. διότι ο ισχυρισμός σας ότι καλύπτουμε όλοι οι εδώ συνετευξιαζόμενοι το πρόσωπο αυτό που έγινε και υπουργός υγείας (λες και η υγεία δεν έχει υποστεί αρκετά από τους προηγούμενους) δείχνει ότι δεν συμμετέχετε επαρκώς εδώ. Φυσικά θα υποστηρίζαμε τη θέση των κληρονόμων Βουρνά, αν μας έπεφτε λόγος, κι ελπίζουμε η πολιτεία να πράξει κάποια στιγμή το καθήκον της και να τιμήσει τις αποφάσεις της δικαιοσύνης της, μολονότι ο συμπαθής κατά τα άλλα Τάσσος Βουρνάς δεν ήταν και τόσο μπολσεβίκος όσο θα το ήθελαν μερικοί εδώ, ενώ σε άλλους φτάνει και περισσεύει

    Εγώ προσωπικά θεωρώ ότι υπέστην αρκετά από το γεγονός και μόνο ότι παρόμοιες θέσεις υποστήριξε και ο κ. Αναγνώστου, γεγονός που με υποχρεώνει να ξανακοιτάξω τα πράγματα. Αλλά σε μερικά ζητήματα είναι μοιραίο να συμπλέουμε όπως και ν’ αναπνέουμε. Θα παρατηρήσετε υποθέτω ότι η δική σας αναπνοή δεν διαφέρει από αυτή των υπολοίπων εδώ.

    Και τώρα φίλε Τζι από το @14
    Όντως είπα πολλά αλλά παραδειγματικά. Σ’ εμάς έτυχαν τα πράγματα έτσι. Δε φάγαμε τη ζωή μας μαθαίνοντας γλώσσες, αλλά μας ήρθαν μπόνους

    Όμως… άλλο οι ιδέεις και οι εικόνες, είτε πεζού είτε ποιήματος, που κατά τεκμήριο κάθε γλώσσα είναι ικανή ν’ αποδώσει και άλλο η ιδιαίτερη χροιά του προφορικού λόγου, του ήχου, που χαρακτηρίζει κάθε γλώσσα ή και διάλεκτο ακόμα.
    Μπορείς να τραγουδήσεις το ‘Στη Λάρσι βγαίν’ ο Αυγερινός’ χωρίς να ‘λοξέψεις ‘ τα φωνήεντα ή να πεις ‘το φουστάν το κουρουμπλί’ χωρίς να ιωτακίσεις το ν και το λ; Είτε αστεία είτε σοβαρά, μερικά πράγματα δεν μεταφέρονται. Κάποτε έγραψα ένα στιχούργημα / κακούηργημα το οποίο και πέταξα αργότερα, εκτός από ένα μόνο στίχο, τον εξής: Μύριες σε μύρωσαν φορές παρθένες μαυροφόρες / και μ’ύριοι είν’ οι τάφοι σου που σ’ έχουνε δεχτεί. Το θυμάμαι λόγω της συνήχησης του ‘ρ’ (7 ρ σε 9 – 13 λέξεις) που σ’ εμένα τουλάχιστο κάνει εντύπωση.

  28. spiral architect said

    Ρε Λεώνικε, σε καλό σου, ακόμα να μάθεις το μάθημά σου; Είπαμε:
    «Δεν ταίζουμε τα τρόλ! Τ’ αφήνουμε να ψοφήσουν όπου κι αν τ’ απαντήσουμε, είτε καταμεσής στο μεϊντάνι, είτε μεσοπέλαγα.»
    (Σερ Αλεκ Ισιγόνης στους διαλόγους του με τον Τζον Μπόλστερ)

  29. ΚΑΛΟΜΙΡΗΣ said

    Καλοτάξιδο. Ήμαστούνε γαλαρία εξ ευωνύμων των ομιλητών. Είπαμε να περιμένουμε μετά τη χαιρετούρα για καμμιά μπυρίτσα, αλλά την ήπιαμε εν τέλει κατά μόνας. Φυλλομετρώ το βιβλίο και ψάχνω το Αμέτι Μουχαμέτι (καθείς και τα κολλήματά του)…

  30. NM said

    Πολύ καλή η παρουσίαση απόψε στον Ιανό.
    Εβγαλα και κάτι καινούριο. Κατ αρχήν συμπάθησα τον Νατσούλη, που δεν ήξερα τίποτα για την πολιτεία του, με αυτά τα λίγα που ειπώθηκαν. (Ότι έπρεπε να παραδίδει στον εκδότη του λαϊκού περιοδικού μια ιστορία κάθε βδομάδα για να πέφτει το μεροκάματο των 30-50 δραχμών και αν είχε κάποια πραγματική την έγραφε, αν δεν είχε την επινοούσε)
    Δεύτερο: Μου άρεσε πολύ αυτό που είπε ο Νικοκύρης περί της αγάπης των ανθρώπων για μύθους και το πόσο αντιπαθούν εκείνους που τους καταρρίπτουν χωρίς να τους αντικαθιστούν με κάποιαν άλλη εξ ίσου φανταχτερή ιστορία (κάπως έτσι – δεν το αποδίδω καλά).
    Καλοτάξιδο κι από μένα το βιβλίο.

  31. Παγανιστής said

    Κύριε Σαραντάκο,

    ο επίδοξος Δήμαρχος Αθηναίων Αρούκος Σπηλιωτόπουλος νομίζει ότι η λέξις «άβυσσος» είναι γένους αρσενικού. Λέγει επί λέξει εις το 47ον δευτερόλεπτον του κατωτέρω βίδεο: «Με τον κ. Κασιδιάρη με χωρίζει ένας άβυσσος»…

    http://www.avgi.gr/article/1963133/meta-ton-%C2%ABerota%C2%BB-irthe-%C2%ABo-abussos%C2%BB%E2%80%A6-video-

    Ιδού ότι δικαιώνεται ό Ελληνόψυχος κίναιδος Γρηγόρης Βαλλιανάτος: Ακόμη και τα θηλυκά, ο Αρούκος τα βλέπει αρσενικά.

  32. Τούκα προ , ρε !!!

  33. # 32

    από τους φανερούς, εννοείται

  34. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεότερα σχόλια και ευχαριστώ επίσης όσους ήρθαν στην παρουσίαση, κι ας μην έδωσαν όλοι γνωριμιά 🙂

    — Της γυναίκας η καρδιά είναι ένας άβυσσος, τραγουδούσε ένας μάγκας στο στρατό.
    — Μια άβυσσος, ρε άσχετε, του λέω.
    — Ένας άβυσσος είναι πιο βαθύ, ρε ψάρακα, μου λέει.

  35. leonicos said

    Ο άβυσσος είναι βαθύτερος της αβύσσου. ΔΕΝ το ξέρατε;

  36. leonicos said

    Είστε για κλάματες! (η κλάματα, της κλάματας κοκ, οι κλάματες των κλαματών) Γραμματική ρε!

    Ο Γς, του Γου κλπ. Απλά πράγματα!

  37. leonicos said

    Γιατί τέτοια ώρα πετυχαίνω συνήθως το 150 και σήμερα ούτε το 50; Απορία!!!!!!!!!!!!!!!!

  38. Παγανιστής said

    Κύριε Σαραντάκο,

    μοί προξενεί κατάπληξιν ότι απαξάπαντες οι Ρωμηοί σχολιογράφοι σας δεν βγάζουν άχναν διά το φοβερόν σκάνδαλον 23 εκατομμυρίων ευρώ της μακαριστής ΜΚΟ της Εκκλησίας της Ελλάδος «Αλληλεγγύη»

    http://www.iefimerida.gr/news/145063/23-%CE%B5%CE%BA%CE%B1%CF%84-%CE%B5%CF%85%CF%81%CF%8E-%CF%80%CE%AE%CF%81%CE%B5-%CE%B1%CF%80%CF%8C-%CF%84%CE%BF-%CE%BA%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%BF%CF%82-%CE%B7-%CE%BC%CE%BA%CE%BF-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B5%CE%BA%CE%BA%CE%BB%CE%B7%CF%83%CE%AF%CE%B1%CF%82-%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BB%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CF%8D%CE%B7-%CE%B5%CE%BA%CF%84%CE%AD%CE%BB%CE%B5%CF%83%CE%B5-%CE%BC%CF%8C%CE%BB%CE%B9%CF%82-10-%CF%80%CF%81%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%AC%CE%BC

    εις ήν ηγείτο το δεξί χέρι του Χουντόδουλου Παρασκευαΐδη, Δημήτρης Φουρλεμάδης, ο οποίος προσφάτως εχειροτονήθη παπάς της Ρουμανικής Εκκλησίας, μπάς και γλυτώσει την φυλακήν. Μεγάλη μπίζνα ο χριστιανικός ανθρωπισμός, γι’ αυτό δεν υπάρχει Δεσπότης που να ζυγίζει λιγότερο από 120 οκάδες…

  39. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Δεν μπορεί να μπει στα σχόλια κουμπάκι να τα ψηφίζουμε αρνητικά ή θετικά, κι όποιος παίρνει πολλές αρνητικές, να εξαφανίζεται το σχόλιό του; 🙂

  40. Σήμερα πάντως είναι Πέμπτη, οπότε… στο πρόγραμμα ήταν.. Χθες που ‘ταν Τετάρτη παραξενεύτηκα…

  41. spiral architect said

    @39: Κάποιο πρόσθετο στο firefox είχε προτείνει παλιότερα ο Στάζιμπος, (εξαφάνιζε τα ενοχλητικά σχόλια σύμφωνα με τα ονόματα χρηστών) αλλά δεν το θυμάμαι τώρα. 🙄

  42. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    39, 41. Με την ευχήν «καλόν άβυσσον» 🙂

  43. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #41
    Πώς το λέγανε, πλονκ;
    Αλλά το θέμα είναι να υπάρχει κι «επιμόρφωση»: Ο ενδιαφερόμενος, και να μην εξαιρέσω και τον εαυτό μου, να μπορεί να βλέπει τις αρνητικές ψήφους και μετά να βλέπει το σχόλιό του να χάνεται στα τάρταρα! Έτσι, στο εξής θα προσέχει τι γράφει. 🙂

  44. Τα χαμένα κορμιά είναι χαμένες περιπτώσεις
    http://wp.me/pfQCt-16i

  45. sarant said

    Πολύ μπλέκεται το πράγμα με τις βαθμολογίες σχολίων, και δεν ξέρω αν η wp δίνει αυτή τη δυνατότητα.

  46. spiral architect said

    A, γειά σας!
    (και για το πρόσθετο και για το τσιτάτο)

  47. Παγανιστής said

    Κύριε Σαραντάκο,

    ιδού γιατί οι Αμερικάνοι κυβερνάνε τον κόσμο: Διότι είναι απηλλαγμένοι από τον καθωσπρεπισμό και το αίσθημα ενοχής με τα οποία μάς έχει φορτώσει η αποβλακωτική θρησκεία που ονομάστηκε Χριστιανισμός…

    Ο Πλανητάρχης Ομπάμα και ο βοηθός Πλανητάρχη Μπάϊντεν τρέχουν με τα κοστούμια τους μέσα στον Λευκό Οίκο για να προωθήσουν την καμπάνια της Πρώτης Κυρίας Μισέλ Ομπάμα υπέρ της υγιεινής διατροφής και της γυμναστικής, με τίτλο «Let’s move», «ας κινηθούμε».

    Το βίντεο είναι σκηνοθετημένο και γυρισμένο με χιουμοριστική διάθεση: Ο Ομπάμα και ο Μπάιντεν, τρέχουν, κάνουν «ζέσταμα» και διατάσεις, ενώ τους παρακολουθούν ακόμα και τα σκυλάκια του Λευκού Οίκου..

    Το μήνυμα που θέλει να περάσει το βιντεάκι είναι σαφές: Αν ο Πρόεδρος και ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ βρίσκουν χρόνο για ένα τζόκινγκ, τότε μπορεί να βρει και ο καθένας μας: Ακόμη και οι Επίσκοποι του Εβραίου Ραββίνου Τζόσουα Μπέν Γιοζέφ, που από το καθησιό και την πολυφαγία ζυγίζουν 120 οκάδες ο καθένας τους…

  48. […] Greek Ενδιαφέρουσα συνέντευξη του Νίκου Σαραντάκου […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε <span>%d</span> bloggers: