Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Από τον Πρόδρομο στον Μποδοσάκη

Posted by sarant στο 14 Μαρτίου, 2014


Αν η ετυμολογία είναι δύσκολη ενασχόληση, η ετυμολόγηση των επωνύμων είναι δέκα φορές πιο δύσκολη, γιατί τα συγγράμματα αναφοράς είναι σχετικά λίγα, χρειάζεται έρευνα σε δυσπρόσιτες πηγές, ενώ πρέπει να έχεις το κριτήριο να ξεχωρίζεις ποιες οικογενειακές ιστορίες φωτίζουν τη διαδικασία δημιουργίας του ονόματος και ποιες αντίθετα αποτελούν επεξηγηματικό μύθο, συχνά για να αναγάγουν τις ρίζες της οικογένειας σε κάποιον βυζαντινό άρχοντα ή κάτι ανάλογο.

Πέρυσι, οι εφημερίδες του ΔΟΛ μοίραζαν, μαζί με τις κυριακάτικες εκδόσεις τους, και μια σειρά από βιβλία σχετικά με τη γλώσσα και την ετυμολογία, ένα από τα οποία ήταν και το βιβλίο του Γιάννη Τζέμου «Τα ελληνικά επώνυμα τουρκικής προέλευσης«, που είχε αρχικά εκδοθεί το 2003 και τώρα επανακυκλοφόρησε με τον τραβηχτικό υπέρτιτλο «Τα μυστικά των ονομάτων». Είχα βρει κάμποσα λάθη στο βιβλίο αυτό, αλλά δεν αξιώθηκα να κάνω μια κάπως τεκμηριωμένη κριτική και να την παρουσιάσω, μετά πέρασε ο καιρός, το παράτησα. Στο σημερινό άρθρο παίρνω αφορμή από ένα τέτοιο λάθος.

Στη σελ. 159 του βιβλίου διαβάζουμε: Μποδόσας, Μποδοσάκης, Μποντοσάκης, Μποντόσογλου, Μποντόζογλου. τουρκ. bodos η δοκός, το δοκάρι.
Παρόμοια αρχή δίνεται, στη σελ. 184, στο λήμμα Ποτόσογλου, όπως και στη σελ. 109, στο λήμμα Καραποτόσογλου. Πράγματι, όλα αυτά τα επώνυμα, στα οποία θα έπρεπε επίσης να προστεθεί τουλάχιστον το Ποτοσίδης, αλλά και το Μποντόσης, έχουν κοινή αρχή. Μόνο που δεν είναι αυτή που υποδεικνύεται στο βιβλίο.

Καταρχάς, δεν είμαι καθόλου βέβαιος ότι υπάρχει τουρκική λέξη bodos -τουλάχιστον το λεξικό μου δεν την έχει, ούτε το ονλάιν λεξικό του Νισανιάν. Βρίσκω μόνο τη λέξη bodoslama, που είναι κάποιο τμήμα των ιστιοφόρων πλοίων, δάνειο όπως φαίνεται από το ελληνικό ποδόστημα. Αλλά ακόμα κι αν υπάρχει τέτοια λέξη, δεν είναι αυτή η προέλευση των ελληνικών επωνύμων. Για να ετυμολογήσουμε επώνυμα δεν αρκεί να πάρουμε ένα λεξικό της τουρκικής και να βρούμε ποια τουρκική λέξη μοιάζει κάπως με το ελληνικό επώνυμο -διότι αυτή τη «μέθοδο» φαίνεται ν’ ακολούθησε ο συγγραφέας.

Αν ο συγγραφέας είχε συμβουλευτεί το ακόμα θεμελιώδες για τη μελέτη των επωνύμων σύγγραμμα του Τριανταφυλλίδη «Τα οικογενειακά μας ονόματα» θα έβρισκε στη σελ. 122 την απάντηση. Όλα αυτά τα επώνυμα ανάγονται στο βαφτιστικό όνομα Μποδός, που είναι παραλλαγή του Πρόδρομος, όπου, όπως σημειώνει ο Τριανταφυλλίδης, διατηρείται ο ανατολίτικος μικρασιατικός φωνητικός τύπος.

Για να κάνω μια παρένθεση, τα επώνυμα που ανάγονται σε βαφτιστικά ονόματα είναι πολύ περισσότερα απ’ όσα νομίζουμε, επειδή τα παλιά χρόνια που δεν είχε επέλθει ο οδοστρωτήρας της ομογενοποίησης με το σχολείο και την τηλεόραση, κάθε βαφτιστικό όνομα είχε πάμπολλες τοπικές παραλλαγές, οι οποίες δεν ακούγονται πλέον ως βαφτιστικά, γιατί καμιά μητέρα δεν θα αποκαλέσει τον κανακάρη της, ας πούμε, Νούση ή Νάκο, που είναι δυο από τις ξεχασμένες παραλλαγές του Γιάννη (εδώ πια μερικές δεν θέλουν ούτε τον Γιάννη και προτιμούν τη φριχτή χασμωδία του «Ιωάννης», λες και ανατρέφουν κανέναν Κατακουζηνό). Οπότε, ο Νούσης και ο Νάκος επιβιώνουν πια μόνο ως επώνυμα, ίδια όπως και ο Σούλας (Τάσος), ο Τσίλας (Βασίλης), ο Νταντής ή ο Κωτσιούλας (Κώστας) και πάρα πολλά άλλα. Έτσι και ο Μποντόσης για τον Πρόδρομο, με τη διαφορά ότι είναι μικρασιάτικος και όχι ελλαδικός τύπος.

Το Μποντόσης σαν όνομα βαφτιστικό (δηλαδή σαν παραλλαγή του Πρόδρομου) δεν νομίζω πως ευδοκίμησε και πολύ στην Ελλάδα, ίσως επειδή ακούγεται πολύ τουρκομερίτικο. Παλιότερα, θα υπήρχαν περισσότεροι Μποντόσηδες, πρόσφυγες, που έναν απ’ αυτούς τον απαθανάτισε ο Γιώργος Κοτζιούλας, όταν ζούσανε μαζί, φυματικοί κι απόκληροι, στα σανατόρια της Πεντέλης:

Κόπιασε μέσα, κάτσε κοντά μου, γέρο Μποντόση,
που όλοι σε κράζουν τουρκομερίτη και τζαναμπέτη.
Ένοια σου, φτάνει κι ο μάγεράς μας για να σου δώσει
κρασί όσο θέλεις, ε απ’ τ’ Άη Βασίλη το βιλαέτι.

Σήμερα οι Μποντόσηδες πρέπει να είναι ελάχιστοι (να ένας), αλλά το όνομα επιβιώνει ως επώνυμο. Όμως πολύ πιο διάσημο είναι το χαϊδευτικό του Μποντόση, που κι αυτό έγινε επώνυμο, ίσως μόνο μία φορά, ως Μποδοσάκης.

Μποδοσάκης ή Μποντοσάκης είναι το χαϊδευτικό του Μποδόση/Μποντόση, κι έτσι Μποδοσάκης ήταν το χαϊδευτικό όνομα που κράτησε για δεύτερο επώνυμό του ο βιομήχανος Πρόδρομος Αθανασιάδης, γεννημένος στη Νίγδη της Μικρασίας, ο οποίος στην Ελλάδα μετά τη μικρασιατική καταστροφή εμφανιζόταν ως Μποδοσάκης Αθανασιάδης.

Σε διάφορες αγιογραφίες του βιομήχανου που κυκλοφορούν και στο Διαδίκτυο διαβάζουμε ότι «Τα τουρκάκια της γειτονιάς τον φώναζαν «Μποντό», παραφθορά του ονόματος «Πρόδρομος» στα τούρκικα, και έτσι καθιερώθηκε το όνομα «Μποδοσάκης» που διατήρησε μετέπειτα». Το ίδιο λέει και η Βικιπαίδεια, αλλά έχω πολύ σοβαρές επιφυλάξεις. Νομίζω ότι το Μποδός είναι ελληνικός τύπος, μικρασιάτικος μεν αλλά ελληνικός. Ούτε τουρκικός, ούτε αρμένικος, όπως επίσης έχει γραφτεί -άλλωστε οι Αρμένιοι, που είναι χριστιανοί, έχουν δικό τους όνομα που μεταφράζει το Πρόδρομος: Καραπέτ.

Αν ο Μποδοσάκης πλούτισε ως τροφοδότης του τουρκικού στρατού, όπως τον κατηγορούσαν κάποιοι, και όχι μόνο κομμουνιστές, στην ταραγμένη δεκαετία του 1920, δεν το ξέρω. Δεν έχω ασχοληθεί με το θέμα, επειδή όμως μ΄ αρέσει να φυλλομετράω παλιές εφημερίδες, βλέπω πότε-πότε τέτοιες καταγγελίες. Το βέβαιο είναι ότι ο ίδιος πάντα το αρνήθηκε. Από την άλλη, όταν ήρθε στην Ελλάδα φρόντισε να προσφέρει «γενναία δοσίματα» στον Κονδύλη, ίσως και σε άλλους πολιτικούς, ενώ μετά την πτώση της δικτατορίας του Πάγκαλου έκανε και φυλακή ως σκανδαλωδώς ευνοηθείς από το καθεστώς.

Στον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο εφοδίαζε με πυρομαχικά τη δημοκρατική κυβέρνηση της Ισπανίας, ενώ επί Κατοχής εγκατέλειψε τη χώρα για την Αμερική. Τις προάλλες πέτυχα (ψάχνοντας κάτι συνεργασίες του Κοτζιούλα) ένα άρθρο στον Ρίζο της Δευτέρας της 28.10.1946, που το υπογράφει ο Γιάννης Κάτρης, που οι συνομήλικοί μου θα τον θυμούνται για τα βιβλία και τις έρευνές του αμέσως μετά τη μεταπολίτευση. Εκεί γράφεται ότι προπολεμικά ο Μποδοσάκης χρωστούσε στην Εθνική Τράπεζα «ενάμιση δισεκατομμύριο γερές προπολεμικές δραχμές», που νομότυπα τις εξόφλησε «με μισή πήχη κάμποτ», υποθέτω επειδή ο κατοχικός υπερπληθωρισμός εξανέμισε τα χρέη.

Τέλος, από την ίδια οικογένεια επωνύμων είναι γνωστός ο ρεμπέτης Ηλίας Ποτοσίδης, όπως και ο γλωσσολόγος Κώστας Καραποτόσογλου, που μας κάνει πού και πού την τιμή να σχολιάζει στο ιστολόγιο και να μας δίνει τα ετυμολογικά φώτα του.

Advertisements

108 Σχόλια to “Από τον Πρόδρομο στον Μποδοσάκη”

  1. Τσούρης Βασίλειος said

    Καλημέρα σας.

    …ο Τσίλας (Βασίλης)…

    Για όλους στο χωριό ήμουν και είμαι ο Τσίλιας (της Αμαλίας). Πλάκα είχε όταν φύλαγα τσίλιες στις μπαγαποντιές μας!

  2. atheofobos said

    Πάντως αυτό το πρόσφατο άρθρο δεν είναι αγιογραφία!
    http://www.enet.gr/?i=news.el.politikh&id=419559

  3. spiral architect said

    Καλημέρα. 🙂
    Λογικό ακούγεται, αυτό που γράφεις για τη δυσκολία ετυμολόγησης των επωνύμων, (ειδικά των μικρασιάτικων) ότι δηλαδή «συχνά για να αναγάγουν τις ρίζες της οικογένειας σε κάποιον βυζαντινό άρχοντα ή κάτι ανάλογο».
    Το όνομα του δημοσιογράφου Γιάννη Κάτρη το θυμάμαι από τότε που είχε φέρει ο πατέρας μου στο σπίτι το: «Η γέννηση του νεοφασισμού στην Ελλάδα«, που το’ χω ακόμα.
    Είχε περάσει και απ’ τον Ρ.; 🙄

  4. Καλημέρα. Έχω φίλο Αντώνη που τον φωνάζουν από γεννησιμιού Νάκο. Δεν ήξερα ότι αποτελεί χαϊδευτικό και του Ιωάννη..

  5. andam said

    Και ο Νάτσης που είναι χαϊδευτικό του Θανάσης (το ξέρω από έναν συγγενή μου που έχει πεθάνει πια) το βλέπω τώρα τελευταία και σαν επώνυμο.
    Το Τσίλιας δεν έχει ρωσική προέλευση;

  6. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1: Καλημέρα Τσίλια!

    2: Δεν το είχα δει, αλλά δεν τεκμηριώνει δοσιλογική δράση του Μποδοσάκη, παρά τον παραπλανητικό του τίτλο.

    3: Μόνο ο Κάτρης; Και ο Πασαλάρης και πολλοί άλλοι.

  7. Από παράξενα υποκοριστικά, εμένα μου έχει μείνει ο Ντάφλος («από το Τριαντάφυλλος»), σε ένα μυθιστόρημα του Λουντέμη –τώρα, το Συννεφιάζει… ή το Ένα παιδί μετράει τ’ άστρα, θα σας γελάσω.

  8. sarant said

    7: Ναι, Ντάφλος που έχει δώσει και επώνυμο.
    Στον Μπόγκα (ηπειρώτικο ιδίωμα) βρίσκω και Ντάφης αλλά και Φύλλης.

  9. andam said

    Εκτός από το βιβλίο του Κάτρη » η γέννηση του νεοφασισμού στην Ελλάδα» που το θυμάμαι… ήταν εκείνος ο δημοσιογράφος που είχε μια πολύ επιβλητική και χαρακτηριστική φωνή και κάλυπτε με τη φωνή του διάφορα ντοκυμαντέρ του BBC(κυρίως) στην κρατική τηλεόραση; ή τον μπερδεύω με άλλον;

  10. spiral architect said

    Ιστορικό σχετικό:
    Από τις Νέες Κυδωνίες στο Δήμο Αιγάλεω – Ευγενία Μπουρνόβα
    Περί της ιστορίας του Μπαρουτάδικου στο Αιγάλεω, που συγχωνεύτηκε με την Ελληνική Εταιρεία Πυριτιδοποιείου και Καλυκοποιείου του Μποδοσάκη, γενόμενη μετέπειτα η ΠΥΡ.ΚΑΛ. του Υμηττού.
    @3: Για τον Πασαλάρη το ήξερα. Για τον Κάτρη όχι, γιατί το βιβλίο -που το’ χω δίπλα μου- δεν το γράφει στο βιογραφικό του συγγραφέα.

  11. Πάνος με πεζά said

    «Ελληνική Εριουργία Μποδοσάκη»…Σημείο αναφοράς ανεβαίνοντας προς Κηφισιά με τον παλιό ηλεκτρικό, του «ντάκα-ντούκα» στις γραμμές…
    Μαθαίνω ότι ο κτηριακός χώρος του εργοστασίου πέρασε στο δημόσιοο.
    http://www.kathimerini.gr/399579/article/politismos/arxeio-politismoy/zwntanh-h-istoria-sthn-kardia-enos-mellontikoy-parkoy
    Θα υποστεί λοιπόν κάποια ανάπλαση, έχουν γίνει και αρκετές αρχιτεκτονικές διπλωματικές εργασίες σε σχέση με το θέμα.
    http://courses.arch.ntua.gr/111426.html
    Μακάρι !

    Και για κλείσιμο, ένα σπάνιο βιντεάκι εδώ, «Από τον Πρόδρομο στον Τσαουσάκη». Εμφανίζεται ο ίδιος.

  12. IN said

    7,8: Σιγά το παράξενο. Παράξενο υποκοριστικό του Τριαντάφυλλος είναι Ντιάφας, που έχει δώσει και επώνυμο, εξευγενισμένο ως «Διάφας».

  13. spiral architect said

    @9: Μάλλον αναφέρεσαι στον Γιώργο Κάρτερ!

  14. Alexis said

    Ιδού μερικά ακόμα παράξενα υποκοριστικά, συχνά σε Ήπειρο, Αιτωλοακαρνανία, Λευκάδα:

    Βούλιας-Παρασκευάς
    Γάκιας-Γιώργος
    Μέλιας-Γεράσιμος
    Ράκιας-Σωτήρης
    Κ’στέλης-Χρήστος
    Τέλιας-Αριστοτέλης και Σωτήρης
    Λάκιας-Θεόδωρος
    Μπάκιας-Χαράλαμπος

    Συνηθισμένη επίσης στις ίδιες περιοχές η συνεκφορά του ονόματος σε μία ενιαία λέξη, είτε με το επώνυμο είτε με το πατρώνυμο:

    Κωσταγιάννης-Ο Κώστας του Γιάννη
    Νασοθύμιος- Ο Νάσος του Θύμιου
    Τσιλιαλέξης-Ο Βασίλης του Αλέξη κ.ο.κ.

    Υπάρχουν και μητρωνυμικά αντίστοιχα αλλά πολύ πιο σπάνια, π.χ. Μητσορίνης-Ο Μήτσος της Ειρήνης.

  15. 7,8:
    Επίθετο Νταφλάκης υπάρχει στον Λια Θεσπρωτίας.

  16. andam said

    @ 13. Ναι έχεις δίκιο. Ευχαριστώ πολύ

  17. Κάπου είχα διαβάσει και μια ιστορία, που θυμάμαι θπλά: Ο Μποδοσάκης είχε επισκεφθεί Έλληνα υπουργό Συντονισμού για να διεκδικήσει χρεωστούμενα από το δημόσιο, όταν διέκοψε την συνάντηση ο υπουργός Οικονομικών ζητώντας επειγόντως από τον συνάδελφό του κονδύλι για σοβαρή εθνική ανάγκη. Όταν ο Συντονισμού του απάντησε ότι «δεν υπάρχει σάλιο» ο Μποδοσάκης έβγαλε το καρνέ του και του έδωσε το ποσόν.

  18. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    14: Οπότε γεννιούνται και επώνυμα, π.χ. Τσιλιχρήστος, αρχικά κάποιος Χρήστος γιος ενός Βασίλη.

  19. IN said

    2: Πω-πω, αυτό το πρόσφατο άρθρο στην Ελευθεροτυπία είναι ο ορισμός του «τρικυμία εν κρανίω». Ποταμός από πληροφορίες που πολύ αμφιβάλλω αν είναι ακριβείς, καμία σύνδεση μεταξύ τους, κανένας σκοπός, αναρωτιέται κανείς «τι θέλει να πει ο ποιητής». Παρεμπιπτόντως, αυτά που αναφέρει για τον Μποδοσάκη, ότι τάχα δανείστηκε με εγγύηση την περιουσία του που εγκατέλειψε στην Τουρκία κλπ δεν μπορεί να έχουν κάποια βάση, γιατί με τη Συνθήκη της Λοζάνης και την ανταλλαγή πληθυσμών έγινε και υποχρεωτική ανταλλαγή περιουσιών ως εξής: Όλη η περιουσία των ανταλλαχθέντων της Μ. Ασίας που ήλθαν στην Ελλάδα περιήλθε στο Τουρκικό κράτος, προκειμένου να τη χρησιμοποιήσει για την αποκατάσταση του ανταλλαγέντος πληθυσμού που ήλθε από την Ελλάδα και, αντίστροφα, όλη η περιουσία των Τούρκων «ανταλλαξίμων» περιήλθε στο Ελληνικό Δημόσιο για να την χρησιμοποιήσει για την αποκατάσταση των προσφύγων. Οι νομικοί, ιδίως οι παλιότεροι, κάτι έχουν ακούσει για τα «ανταλλάξιμα» ακίνητα, που αποτελούν ιδιαίτερη κατηγορία με δικό τους καθεστώς. Είναι επίσης χαρακτηριστικό ότι το άρθρο που φαίνεται να έγραψε ο Μποδοσάκης στο ΕΜΠΡΟΣ το 1924 δημοσιεύτηκε αρκετά πριν από την υπογραφή της Συνθήκης της Λοζάνης, δηλαδή πριν ρυθμιστεί το πρόβλημα. Θα μπορούσαμε, λοιπόν, να φανταστούμε ότι ήταν ιδέες για το πώς θα μπορούσε να ρυθμιστεί ένα -ανοικτό τότε ακόμη- πρόβλημα.

    14: Άλλα παράξενα υποκοριστικά από την δική μου περιοχή (Δυτ. Μακεδονία):
    Παρασκευάς-Τσιουβάς, Τσιβούλης
    Γεώργιος-Γούλιας, Λιόλιος
    Θεόδωρος-Σιώζιος,Ντιόντιος (το πρώτο τεκμηριωμένα υπάρχει και ως επώνυμο)
    Νικόλαος: Κοκόλης
    Αλεξάνδρα-Ξάγκλια
    Βασιλική-Κουκούλα (εξ ου και ο κ. Πάρις Κουκουλόπουλος, τ. δήμαρχος Κοζάνης και βουλευτής του ΠΑΣΟΚ τώρα).
    κλπ.

    Επίσης (ξέχασα να το γράψω πριν) πολύ ενδιαφέρον και το σημερινό, Νίκο.

  20. sarant said

    19: Αμ έτσι εξηγείται ο Κουκουλόπουλος! Αλλά γιατί Κουκούλα; Η σκέτη Κούλα είναι μπανάλ;

  21. Alexis said

    #18: Τα «Νασοθύμιος» και «Κωσταγιαννάκης» τα έχω συναντήσει και ως επώνυμα και σίγουρα πολλά άλλα επώνυμα έχουν προκύψει μ’ αυτό τον τρόπο (όνομα+πατρώνυμο).
    Άλλο αξιοσημείωτο στα ηπειρώτικα ονόματα είναι τα επώνυμα που είναι ίδια με βαφτιστικά. Έχω συναντήσει τα Κώστας, Βαγγέλης και Αλέξης ως επώνυμα, αλλά σίγουρα θα υπάρχουν κι άλλα.

  22. Όπως Θεοπούλα -> Πουπούλα (υπαρκτό παράδειγμα από Θεσσαλονίκη)

  23. (στο 20)

  24. IN said

    20: Θα μπορούσε, βέβαια, να βγαίνει και από το Κοκόλης (Νικόλαος), σκέφτηκα μετά, αφού ο Κοκολόπουλος με την τοπική προφορά πάλι Κουκουλόπουλος θα γινότα. Γιατί Κουκούλα και όχι Κούλα υποθέσεις μπορούμε να κάνουμε μόνον, εγώ υποθέτω ότι έχουμε Βασιλική-Βασιλικούλα, με συγκοπή Βασιλκούλα όπου το πρώτο συνθετικό (Βασιλ-) για κάποιον λόγο δίνει την θέση του στο Κου- αντί να εξαφανιστεί εντελώς, ίσως για να διατηρηθεί ο ίδιος αριθμός συλλαβών.

  25. spyroszer said

    6β. Πάντως το άρθρο λέει ο πρόδρομος … του δοσιλογισμού. Κατά τ’ άλλα και μένα μου φαίνεται αλλα αντ’ άλλων.

    21. Και το γνωστό Κωσταλέξι.

  26. spiral architect said

    Σίγουρα είναι ότι, κατά τη Γερμανική Κατοχή το εργοστάσιο του Υμηττού επιτάχτηκε από τη «Γερμανική Διοίκηση Αθηνών» (αφήστε τα εισαγωγικά στη θέση τους!) και μηχανήματα γόμωσης βλημάτων μεταφέρθηκαν στη Γερμανία, αφήνοντας μόνο το ελασματουργείο που έφτιαχνε μόνο κάποια μικρά κυάθια (κάλυκες βλημάτων) Γεγονός είναι ότι, ο Μποδοσάκης είχε ζητήσει απ’ την κυβέρνηση Αλέξανδρου Κορυζή την μεταφορά του εργοστασίου στη Μ. Ανατολή επειδή διέβλεπε εισβολή των Γερμανών και επιτάξεις εγκαταστάσεων κάτι στο οποίο επιβεβαιώθηκε.

    Έχω δει πριν κάτι χρόνια απ’ το αρχείο της ΠΥΡΚΑΛ, (που μου’ χε δείξει γνωστός μου) αλληλογραφία μεταξύ της επιταγμένης απ’ τους χιτλερικούς ΠΥΡΚΑΛ και της Ηλεκτρικής Εταιρείας Αθηνών-Πειραιώς με την τελευταία να ζητά εγγράφως τα λεφτά από την κατανάλωση ενέργειας του εργοστασίου και η επιταγμένη ΠΥΡΚΑΛ να ανταπαντά με δίγλωσση επιστολή με λογότυπο το γερμανικό αετό, στέλνοντας την ΗΕΑΠ να ζητήσει τα χρωστούμενα απ’ το κατοχικό «Υπουργείο Οικονομικών». 😀

  27. Μπουκανιέρος said

    20-22 κλπ. Προφανώς για την επανάληψη, που έχει κι αυτή «χαϊδευτική» έννοια, πρβλ. Νινέτα, Μιμίκος, αλλά και Λούλα, Λίλη(ς), Ριρή, Πίπης, Πόπη, Κοκός κ.ά. (προφανώς και το Κοκόλης, που βγαίνει απ’ το Κόλιας ή κάποιο παρόμοιο).

    14 Από το σετ της Αιτωλοακαρνανίας κλπ λείπει το Σάκιας – Θανάσης (κι ίσως κι από άλλα με «σ»).
    (Το Μέλιας μάλλον επηρεασμένο απ’ το Γερόλιμος, ε;)

  28. Αθηνητσι said

    Γουλης- Γιώργος
    Σιοκας& Σακας- Θανάσης
    Νιακος (βλάχικο)- Γιάννης
    Σιούλας (βλάχικο)-Ζήσης
    Πιπίτσα (πιο γνωστό)- Δέσποινα
    Κι ένα όνομα που έμαθα μεγάλη και μου έκανε εντύπωση, Συρμω.
    Καλημέρα

  29. Βαγγέλης από τη Χίο said

    Μπατού-Μπατής: Υπατία-Υπάτιος
    Βεσταρκου- Βασιλική
    Μαρού, Μαρουκώ, Μαριόγκα -Μαρία
    Ελέγκω-Ελένη
    Αγγέρκω, Αγγερού-Αγγελική
    Βγιερού-Βιργινία (;)
    Κολής-Νικόλαος
    Κατίγκω-Κατερίνα
    Μανές-Μανώλης
    Ζαννής-Ιωάννης
    Ζορζής-Γιώργος
    Σιδερής-Ισίδωρος

  30. sarant said

    28: Ο Σιούλας αντιστοιχεί και σε άλλα, π.χ. Αναστάσης.

  31. 27 Κατά το Σάκιας, υπάρχει και το Ράκιας (Θοδωρής).

  32. οταν ήμουνα πολύ μικρός άκουγα για κάποιον αξιωματικό, συγγενή μας τις λέξεις Ισπανια, Μποδοσάκης, πολλά λεφτά και είχα σχηματίσει την εντύπωση πως θα τροφοδοτούσε με όπλα τον Φρανκο αλλά σήμερα βγήκα από την πλάνη μου

    από τα ονόματα που μου έχουν κάνει εντύπωση

    Τσάντα (αλεξάνδρα)
    Κρέκος (κυριάκος(
    Ικος (σολομών)
    Ξάφω (χρυσάφω)

  33. Νέο Kid Στο Block said

    «Σιούλας» συνηθισμένο για το Θανάσης,στο χωργιόμ.

  34. Μπουκανιέρος said

    31 Τα υπόλοιπα σε -άκιας, ρε Δύτη, υπάρχουν στον αρκετά πλήρη κατάλογο του 14! 🙂

    12 Δεν το ήξερα. Άρα και το επώνυμο Νιάφας, που κυκλοφορεί στην ίδια περιοχή, μάλλον από κει, ε;

  35. Μπουκανιέρος said

    Και λίγα κερκυραϊκά
    (πέρα απ’ τα πασίγνωστα Πίπης – Πιπίτσα):
    Ντάντος – Ντάντα & Τσάντος – Τσάντα, για Αλέξαντρος-Αλεξάντρα
    Κάτε, για Κατερίνα, και αντίστοιχα Μάντε, για Διαμαντίνα
    Πέπες, για Ιωσήφ
    Ματσούρης και Ματέλλος, για Σταμάτης
    (ως προς το Ματσούρης, ο τελευταίος που ήξερα πέθανε στα τέλη του προηγούμενου αιώνα, αλλά για το Ματέλλος, μπορώ να σας βεβαιώσω ότι παραμένει ζωντανό!) 🙂

  36. Μπουκανιέρος said

    34β …υπάρχει βέβαια ο κίνδυνος να το παρακάνουμε, και να παραπέμψουμε όλα τα επώνυμα σε κάποια σπάνια ή περίεργη μορφή βαφτιστικού ή υποκοριστικού.

  37. Δημήτρης Μ. said

    Μεγάλο μπουζούκι ο Ποτοσίδης. Χρόνια στα πάλκα, αλλά χωρίς συνθετική καριέρα!

    Υποκοριστικών συνέχεια:

    Γούλας (Γιώργος)
    Τσινιά (Ευγενία)
    Βρύδω (Ευρυδίκη)

    Το Λέλος από ποιο όναμα είναι;

  38. sarant said

    Το θέμα αξίζει χωριστό άρθρο, αλλά μια και τόφερε η κουβέντα αντιγράφω από τον Μπόγκα μερικά υποκοριστικά μουσουλμάνων και εβραίων στα παλιά Γιάννενα -που ήταν ελληνόφωνοι βέβαια και οι μεν και οι δε.

    Αλιούδης: Αλής
    Μιρούδης; Ομέρ
    Μπράχος. Ιμπραχήμ
    Μπέκιος: Μπεχήρ
    Ντούλης: Αμπντουλάς
    Σιάνος: Χασάν
    Τάχος:: Ταχήρ
    Τζάφος: Τζαφέρ
    Χάλιος: Χαλήλ

    Γρέλης; Ουριέλ
    Μουσιόνης: Μωυσής
    Νταβούλιας: Δαβίδ
    Σέμος: Σαμουήλ
    Τσάκος: Ισαάκ
    ΧαΙμάκης: Χαϊμ

  39. Δημήτρης Μ. said

    Μια που ήρθε η κουβέντα σε Πίπηδες και Πιπίνες. Φίλος μου έλεγε για τον παπού του τον Φιφή (Σπύρο) και, όταν γέλασα, ενθυμούμενος τον «Φίφη» του Παράβα, μου είπε ότι ο παπόυς του ήταν πότης και νταής και το Φιφής ήταν εντελώς αντρίκιο υποκοριστικό.

  40. SophiaE said

    29: «Βγιερού-Βιργινία», εγώ θα έλεγα μάλλον Ευγενία.
    Όσο για το πως βγαίνουν μερικά, ε, κλασσικά όλοι έχουμε ακούσει παιδιά την εποχή που αρχίζουν να λένε δισύλλαβες λέξεις αλλά όχι μεγαλύτερες, που κάνουν τα ονόματα όλων, και κυρίως τα δικά τους, υποκοριστικά αγνώριστα.

  41. SophiaE said

    38: Νταβούλιας, Νταβούλης και Ντάβος είναι επίθετο στο χωριό μας- όλες οι παραλλαγές στην ίδια οικογένεια. Δεν είχα ιδέα ότι μπορεί να έχει σχεση με τον Δαβίδ, νόμιζα ότι είχε σχεση με τα νταούλια – αλλά θα μου πεις το Β που βρέθηκε; Ε, χάριν ευφωνίας, τι να πω.
    Βρε τι ποικιλία έχουμε χάσει τώρα που όλοι είναι Ιωάννηδες, Γεώργιοι, Κωνσταντίνοι, Παναγιώτηδες, Βασίλειοι, Αλέξανδροι, Δημήτριοι και Νικόλαοι.

  42. spyroszer said

    35. Πόσο παράξενο μου είχε φανεί όταν είχα πρωτακούσει στο χωριό «κυρά Τσάντα»! Και Ντάντα έχω ακούσει (μήπως είναι πιο μεταγενέστερος, πιο σικ τύπος; Γιατί χρησιμοποιείται σε νεότερης ηλικίας γυναίκες). Τα υπόλοιπα όχι (εκτός ίσως από την Κάτε).

  43. SophiaE said

    Α, ναι, ο εκφωνητής με τη χαρακτηριστική φωνή λεγόταν Κατρίτσης, όχι Κατρής.

  44. sarant said

    Γεια σου Σοφία!

  45. 34 Έχεις δίκιο Μπουκάν, αλλά έλα που ήξερα και έναν Ράκια (χαρακτηριστική μορφή της φοιτητικής μου ζωής, ίδιος ο Ρίνγκο Σταρ)

  46. Μιχαλιός said

    «Τα τουρκάκια της γειτονιάς τον φώναζαν «Μποντό», παραφθορά του ονόματος «Πρόδρομος» στα τούρκικα…»

    Η Νίγδη δεν ήταν τουρκόφωνη όλη έτσι κι αλλιώς; Χριστιανοί και Μουσουλμάνοι;

    Ντάφας αντί για Τριανταφυλλος τόχω ακούσει κι εγώ για Καστοριανό.

  47. skol said

    Θυμάμαι και έναν Ρωτούλη από το Ερωτόκριτος. Μήπως το επίθετο Ρώτας έχει κάποια σχέση με αυτό;

  48. Μπουκανιέρος said

    42 Δίκιο είχες, αλλά λάβε υπόψη σου ότι η λέξη «τσάντα» δε λεγόντανε παλιά στην Κέρκυρα. Στα παιδικά μου χρόνια ήταν σχετικά πρόσφατος νεολογισμός και σήμαινε, αποκλειστικά, τη γυναικεία τσάντα (όλες οι άλλες «τσάντες» ήταν «σάκες»).

    Δεν είναι πιο πρόσφατα τα Ντάντος-Ντάντα – απόδειξη: τον προπάππου του προπάππου μου (ή αλλιώς τον παππού του παππού του παππού μου) τον λέγανε Ντάντο (υπόγραφε Dando, προφανώς). Αλλά έχεις δίκιο απ’ την άλλη μεριά, ότι δηλ. τα Τσάντος – Τσάντα έχουν παλιώσει, ενώ το Ντάντα παραμένει ζωντανό, όχι μόνο σε συνομήλικές μου αλλά και σε πολύ μικρότερες (ξέρω και κάτω των 20).
    Τα Κάτε και Μάντε ήταν απ’ τη γενιά της γιαγιάς μου, το πρώτο ήταν πολύ κοινό (αν πας βόρτα στα νεκροταφεία τση Χώρας, θα το δεις πολλές φορές γραμμένο).
    Το Πέπες ισχύει και σε συνομήλικούς μου (καθολικούς, προφανώς).

  49. Δυο όλοι κι όλοι στον κατάλογο του 11888. Ένας εργολάβος κηδειών, ΜΠΟΝΤΟΣΑΚΗΣ ΠΡΟΔΡΟΜΟΣ στην Θεσσαλονίκη, κι ένας ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ ΜΠΟΔΟΣΑΚΗΣ ΜΠΟΔΟΣΑΚΗΣ στο Κρανίδι. Κανένας Μποδόσης ή Μποντόσης

    Στο γούγλη, ένας ηθοποιός Μποντόσης Κοκκώνης, ένας καλλιτέχνης (τραγουδιστής;) Μποντόσης Βαγγέλης, ένας ήρωας καπετάν Μποντόσης στο διήγημα ενός Σερραίου Θύμιου Αγγελίδη – Ευαγγελίδη, στην Ιστορία Κατεύθυνσης της Γ΄ Λυκείου, ο καπνεργάτης Πρόδρομος Μοσχίδης (Μποντόσης) από το βιβλίο των Σταύρου Χ. Σταυρίδη & Νικόλαου Θ. Γεωργιάδη, Ιστορία του καπνεργατικού κινήματος Δράμας (1840-1940), Δράμα: Νομαρχιακή αυτοδιοίκηση Δράμας, 2009.

  50. andam said

    @ 43 όχι Σοφία, ο εκφωνητής με την χαρακτηριστική φωνή (τουλάχιστον αυτόν που εννοούσα εγώ) ήταν ο Γιώργος Κάρτερ. Μου το απάντησε ο spiral architect στο 13. Παρεπιπτόντως πολύ ωραία ανάρτηση Νίκο (δεν το είπα προηγουμένως)……με παρακίνησε να ψάξω στο Διαδίκτυο το επίθετο μου που είναι εξαιρετικά σπάνιο, το ήξερα αυτό, και βρήκα πολύ ενδιαφέροντα πραγματάκια.

  51. Spyros said

    48. Να συμπληρώσω τα:
    Νάνες / Γιάννης
    Μίκιος / Μιχάλης
    Γκίγκης / Λουδοβίκος
    Ζέπος και Ζέπης / Ιωσήφ
    Τώνης / Αντώνης

    (Έχω ακούσει «ο κόντε Νάνες» για τον Καποδίστρια!)

  52. aerosol said

    Από πού να είναι το Σέρκος που χρησιμοποιεί η Ζατέλλη (ανάμεσα σε άλλα μακεδονίτικα ονόματα);
    Το Λιόλιος νομίζω χρησιμοποιείται και για τον Στέλιο/Στυλιανό.

  53. Πέπε said

    @29:
    Βεσταρκού από το Βασιλική στη Χίο;;

    Το όνομα υπάρχει και στην Κάρπαθο (Βασταρκούλλα), αλλά εκεί είναι άσχετης ετυμολογίας που δεν τη θυμάμαι αυτή τη στιγμή. Μήπως όμως έχει συμβεί και στη Χίο αυτό που συμβαίνει και στην Κάρπαθο, δηλαδή κάποια τοπικά ονόματα που οι παπάδες δεν τα αναγνωρίζουν για χριστιανικά ή που δεν είναι πια της μόδας, να ανάγονται εκ των υστέρων σε άλλο «αρχικό» όνομα; Για παράδειγμα στην Κάρπαθο συχνά πλέον η εγγονή της Φούλας (Μαγκαφούλας) λέγεται Φούλα από το Σοφία, της Καλής Καλλιόπη ή Πόπη, της Βουκαινίας (από το Δούκαινα) Ευγενία κλπ..

  54. Πέπε said

    @14:
    Λάκιας από το Θεόδωρος, Ήπειρος-Αιτωλοακαρνανία-Λευκάδα.

    Δεν καταλαβαίνω πώς βγαίνει, αλλά ήξερα έναν Λάκη από το Θοδωρής (που επίσης δεν καταλάβαινα πώς βγαίνει). Δεν ξέρω την καταγωγή της οικογένειας, στην Αθήνα είχε γεννηθεί πάντως ο γνωστός μου.
    Να λοιπόν που κάπως ερμηνεύεται! (Δεν ξέρω πώς αλλά πάντως δεν είναι αυθαίρετο.) Ρε τι μαθαίνει κανείς μετά από τόσα χρόνια…

  55. ρoμπαξ ντακ said

    Το Νουσης που λεει στο κειμενο, για τους αρβανιτες ειναι ο Παναγιωτης. Παει: Παναγιωτης-Πανουσης-Νουσης. Επισης, στη Λακωνια, την Παναγιωτα τη λενε, Ποτα-Ποτουλα.

  56. Jimakos said

    Ναι, και στην Μεσσηνία παίζει πολύ το Παναγιώτης – Πότης, όπως και το Σταύρος – Βάκης.

  57. Πάνος με πεζά said

    Ο Κόγκας Δράκος, από τους «Σουλιώτες», τι όνομα είχε τελικά; 🙂

  58. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    55: Πολύ πιθανό!

    54: Θοδωρής-Θοδωρούλης-Ρούλης-Λάκης; (Λέμε τώρα)
    Εκτός αν δεν ήξερε να πει το ρο 🙂

    53: Σωστή σκέψη.

    50: Α, χαίρομαι!

    Ο Παπαδιαμάντης έχει σε ένα διήγημα μια βοσκοπούλα ονόματι Τσούλα (Στο Καμίνι). Προφανώς η λέξη «τσούλα» δεν θα ήταν γνωστή εκεί και τότε.
    (Νομίζω ότι ο Σονιέ έβγαλε πολλά συμπεράσματα από αυτή την ονομασία).

  59. Ποντικαρέος said

    @57 Μάλλον «Κόγκας» ήταν το επώνυμο 🙂 αφού το «Δράκος» έχει λυθεί σε άλλο νήμα (https://sarantakos.wordpress.com/2011/10/31/dracula/ )

  60. Και οι Τούρκοι που είναι Μουσουλμάνοι, τον Αγιάννη τον Πρόδρομο στο Κοράνι τον μεταφράζουν Γιαχύα.

    Τωρα, η αλήθεια είναι ότι από το Πρόδρομος μέχρι το Μποδόσης απέχει πολύ.

    Ίσως προκύπτει από μια παιδική παραφθορά του ονόματος. Το πολύ μικρό παιδί, που το φωνάζουν οι δικοί του με το δύσκολο για μωρό όνομα Πρρροδδρρρομάκη,Πρόδρομο, όταν το ρωτάνε πως το λένε θα απαντήσει ‘Μποντομάκης, ή Μπόντομος κλπ.

    Σχετικά με το bodos το Τούρκικο, η μόνη σχετική λέξη που θυμίζει είναι το μπουντέλι, που σημαίνει αυτό ακριβώς, το δοκάρι, η αντηρίδα ή το στήριγμα γενικά,
    «Μπουντέλια» λέγανε στο θέατρο παλιά, τους ικανούς δευτεραγωνιστές, που πάνω τους μπορούσε να στηριχτεί ο πρωταγωνιστής, συνήθως κωμικός, και σιγοντάρανε στα αστεία του.
    Aλλά μπορεί και να μην είναι από τα Τούρκικα.

  61. και που σιγοντάρανε 🙂

  62. Παύλος said

    @4 Αποτελεί χαϊδευτικό και του Τρύφωνα.
    Έχω έναν ανηψιό.

  63. Παύλος said

    ανιψιό…

  64. Ποντικαρέος said

    @60 Μπουντέλια λένε σε ορισμένα μέρη της Ελλάδας τα χοντρά ψύλινα στηρίγματα που χρησιμοποιούν για να στηρίξουμ τα πλοία στα καρνάγια και στα καραβοστάσια.

  65. Γς said

    >μερικές δεν θέλουν ούτε τον Γιάννη και προτιμούν τη φριχτή χασμωδία του “Ιωάννης”

    Κι δικός μας Ioannis στο Medical Center του Χιούστον

  66. Ποντικαρέος said

    Ξύλινα όχι «ψύλινα» (η δυσλεξία φταίει … :-} )

  67. Γς said

    43:
    >Α, ναι, ο εκφωνητής με τη χαρακτηριστική φωνή λεγόταν Κατρίτσης

    Μα και η δική σου φωνή Σοφία ήταν χαρακτηρισριστική όταν σε ακούγαμε στις συχνότητες του BBC 😉

  68. BLOG_OTI_NANAI said

    «Μποντόζογλου. τουρκ. bodos»

    Μάι νέιμ ις Μπόντος… Τζέημς Μπόντος.

  69. sarant said

    68: Χαχαχά!

  70. Πάνος με πεζά said

    @ 64 : Mπουντέλια είναι γενικά τα ξύλινα υποστηρίγματα που στήνονται όρθια. Τη λέξη χρησιμοποιούν και οι μπετατζήδες («μπουτελιάρω το δοκάρι»).

    Τα πλαγιαστά που συγκρατούν τοίχους, σκηνικά κλπ. λέγονται αντηρίδες.

    Ειδικά στη ναυπηγική, έχω ακούσει (τουλάχιστον για τα στηρίγματα που μπαίνουν στον άξονα, κατά μήκος της καρίνας, τη λέξη «βάζα». Έχουν τη μορφή «τακαρίας» (βλ. παρακάτω).

    Όταν τα ξύλινα υποστηρίγματα μπαίνουν οριζοντίως σε στοίβα, ξαπλωτά και ζευγαρωτά (δύο οριζόντια, δύο κάθετα, το ένα ζευγάρι πάνω στο άλλο, μέχρι να πιάσουμε το τελικό ύψος) η διάταξη αυτή λέγεται «τακαρία».

  71. γιὰ τὸ ἐκ Μικρᾶς Ἀσίας σόι μου καὶ γιὰ μένα ἦταν πάντα αύτονόητο ὅτι Μποντόσης=Πρόδρομςο. Ἕνεκα ποὺ τὸ γραφεῖο κηδειῶν ποὺ ἔθαψε τὸ ἐν οὐρανοῖς σόι μου λέγεται «Μποντοσάκης». Ὄχι, ὁ ἀπατεὼν ἰδιοκτήτης(καὶ συμμαθητὴς τοῦ πατρός μου) ποὺ κάποτε εἶχε πλαστογραφήσει καὶ σχετικὰ ἔγγραφα ὥστε νὰ παρουσιάζεται ὡς ἀρχιμανδρίτης δὲν λέγεται Μποντοσάκης, ἕνα ἄλλο μικρασιατικὸ ἐπώνυμο ἔχει, ἀλλὰ στὸ μικρὸ λέγεται Πρόδρομος γι’αὐτὸ καὶ τὸν φώναζαν Μποντοσάκη.

  72. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Ο (Γ)Κόγκας και Γκόγκος είναι από το Γιώργος αλλά όχι στους ελληνόφωνους. Από το ίδιο Γάκης, Γούλης και Γούλας (τα είπατε αυτά), Γιέγιος, αλλά και Λόλης (<Γόλης).
    Ο Θόδωρος είναι Σιόζος από το Σιόζωρος (το σ και το ζ φατνιακά), αλλά και Λώλος. Το Λάκης επίσης γνωστό. Κάτι έχει να κάνει με τα υγρά ρ και λ.
    Ο Γρηγόρης γίνεται και Ράκιας (όλα όσα έχουν ρ), αλλά και Γκόλιας.
    Ο Χριστόδουλος Τόλης και Τόλιας (<Χστόλιας, Χστόλης) αλλά και Τσίοδουλος.
    Ο Δημήτρης γίνεται Δήμος και βέβαια όλοι οι Δήμοι των δημοτικών τραγουδιών δεν ήταν Δημοσθένηδες! Στα βλάχικα (κυρίως) Τζίμος, Τζίμης.
    Ο Θωμάς γίνεται Σιώμος (το σ φατνιακό).
    Ο Γιάννης, Νούτσος (<Γιαννούτσος) και Νάτσης.
    Ο Παναγιώτης, Γιώτης.
    Ο Αναστάσης, Τάτσης.

  73. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Κοίτα τι μαθαίνει κανείς στο Νικοχωριό.
    Έχω ενα τριτοξάδερφο απο το Σοφικό Έβρου τον Βασίλη που τον φωνάζανε Μπατσίλα. Εδω και 45 χρόνια, ποτέ δεν ρώτησα απο που βγαίνει, νόμιζα οτι είναι παρατσούκλι, όπως αυτά που βγάζαμε παιδιά μεταξύ μας. Ακόμα και τώρα όταν βρισκόμαστε καμιά φορά, (μένει στην Αθήνα απο το 90) μπατσίλα τον λέω.

  74. Μαρία said

    Ο Θόδωρος Ντόντος στην Κεφαλονιά.

  75. Δημήτρης Μ. said

    Το είχα ακούσει το 1977, στην «Απανεμιά» από τον συνθέτη και τον, νεαρό τότε, Σάκη Μπουλά.

    Ενδιαφέρον κι ο τιμάριθμος, σε δραχμές τότε…

  76. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Ο Τσίλας (βλάχικο) είναι το όνομα με το οποίο αποκαλούσαν οι παιδικοί του φίλοι τον Τσιτσάνη στα Τρίκαλα.
    (Με τον ίδιο τίτλο «Ελληνικά επώνυμα τουρκικής προέλευσης» κυκλοφόρησε πριν από καμιά τριανταριά χρόνια, βιβλίο του Δ. Τομπαϊδη)

  77. Δημήτρης Μ. said

    75. Ενδιαφέρον έχει κι ο τιμάριθμος…

  78. Theo said

    Ένας Μποντός=Πρόδρομος, μικρασιάτικης καταγωγής, ζούσε στην Έδεσσα τις δεκαετίες του ’60 και του ’70.

    Κάποια υποκοριστικά από την οικογένεια του πατέρα μου (Δυτικομακεδόνες, ηπειρώτικης καταγωγής, ελλληνο-αλβανο-βλαχόφωνοι):
    Στυλιανός – Στύλος
    Δημήτρης – Μήτης
    Θανάσης – Νάσης ή Νάσιος
    Γιάννης – Γιαν
    (Κυριακή;) – Κυράτσα
    Ζαχαρία – Ζάχα

    Κάποια από την οικογένεια της μητέρας μου (Δυτικομακεδόνες, ελλληνο-σλαβόφωνοι):
    Μενέλαος – Μέλιος (και τον Λουντέμη στην περιοχή της Έδεσσας Μέλο ή Μέλιο τον φωνάζανε, αν θυμάμαι καλά)
    Ευρυδίκη – Ντίκη
    Αικατερίνη – Κατίνα – Τίγκα
    (Κυριακή;) – Κυράτσα

    Και κάποια ντόπιων της Έδεσσας:
    Γιάννης – Βάνης
    Βασίλης – Τσίλης
    Πέτρος – Πέτσης ή Πέτσος
    Διονύσης – Ντήμος ή Δήμος ή Δήμας (αρκετά διαδεδομένο το επώνυμο Παπαδήμας)

  79. Πέπε said

    @58: Τσούλα < Κυρατσούλα Ρούλης > Λάκης, κάθε αντρικό όνομα μπορεί να γίνει Λάκης και κάθε γυνεικείο Τσούλα.

  80. Πέπε said

    Τι βλακεία είναι αυτή με τις αγκύλες που σου τρώει το κείμενο! Πάω ξανά:

    @58: Τσούλα < Κυρατσούλα < Κερασιά, νομίζω.

    Πάντως με τη λογική Θοδωρής – Ρούλης – Λάκης, κάθε αντρικό όνομα μπορεί να γίνει Λάκης και κάθε γυνεικείο Τσούλα.

  81. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα, να με συμπαθάτε αλλά είχα έξοδο σήμερα!

  82. Μιχαλιός said

    Η τούρκικη λέξη bodos ή bodoz υπάρχει πάντως, και είναι και βρισιά:
    https://www.google.gr/#q=%22bir+bodos%22
    https://www.google.gr/#q=%22bir+bodoz%22
    http://www.itusozluk.com/goster.php/bodoz
    https://eksisozluk.com/bodoz–160481
    http://privatesozluk.com/bodoz

  83. sarant said

    82: Τι να σου πω, ο Ρεντχάουζ δεν την έχει 🙂

  84. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Αρχοντία -Αρχώ
    Επαμεινώνδας-Παμίνος
    Θοδωρής-Ντόρης, Θοδωρούλης-Ρούλης,Θοδωρουλάκης -Λάκης
    Παρασκευή,Τσιβίκω, Παρούλα
    Τσιτσινιά (Αν.Κρήτης)
    Μισκένη (Μανιάτικο,στη Στούπα)

  85. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Μποτονιές λέμε γενικά τις κακολογίες εις βάρος κάποιου. Και το ρήμα: μποτονιάρω

  86. Theo said

    Και:
    Χρήστος – Ίτσος ή Ίτσκος
    Στάθης – Τάνης ή Τάνος
    στους ντόπιους της Έδεσσας.

  87. munich said

    εδεσσαϊκά συνέχεια
    Αλεξάνδρα-Τσάνα
    Ευθυμία-Μήτσα
    Λάζαρος-Λάζος

  88. sarant said

    Καλημέρα και από εδώ!

  89. Γς said

    Πότης, Λάκης κλπ.

    Eμένα πάντως οι δυο μανιάτες μπαρμπάδες μου ήταν
    Πότης (ο Παναγιώτης) και
    Λάκης (ο Γρηγόρης).

  90. Βαγγέλης από τη Χίο said

    #84 Έφη
    Αρχοντία-Αρχοντούλα-Ντούλα
    Το όνομα Παρούλα μπορεί να βγαίνει από το Παρισιάνθη
    Λούλα από το Λεμονιά (αείμνηστη θεία μου)
    Χιώτικα γυναικεία ονόματα μάλλον σπάνια: Δροσιά, Κοκωνή, Σγουρή, Θεμελίνα, Πέρδικα, Λουλουδή-Λουλουδιά-Πουλουδιά, Γενοβέφα.

  91. Αθηνητσι said

    Να προσθέσω και το Δονάτος στα σπάνια ονόματα. Ο άγιος Δονάτος είναι πολιούχος της Παραμυθιάς. Και Δούκας, συχνό σε περιοχή της βόρειας Ελλάδας που μου διαφεύγει.

  92. Theo said

    @87:
    Μόναχε, είσαι Εδεσσαίος;
    Το Τσάνα πάντως το συναντώ πρώτη φορά.
    Το Μίτσα με ι, μάλλον.

  93. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Στη σελ. 227 εδώ http://diglib.ypepth.gr/awweb/main.jsp?flag=browse&smd=1&awdid=16 ένα άρθρο του Ζησίου με τίτλο «Γυναικών ονόματα κύρια εν Κυνουρία».

  94. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    90.Ναι!Έχω και μια Αρχοντούλα,Ντούλη, από τα Γιάννενα.
    Ο Κυριάκος στην Αρκαδία είναι Κούλης στάνταρ. Ακούω και μια Γελέντα εκεί αλλά δεν ξέρω πώς τη γράφει η ταπτότης της (να συνδεθώ με το σημερινό νήμα και το νάπτη του 🙂 )
    91.
    Τα 45 πηγάδια τ΄ Αη Δονάτου του Σουλιώτη, κάποιος τα είχε κι εδώ αναφέρει με ωραίες φωτό.
    Και ο Ακίνδυνος είναι ιδιαίτερο μικρό όνομα

  95. Μάλλον δεν έχουν αναφερθεί στα «περίεργα» παράγωγα ονόματα:
    Κίτσος από Χρήστος (ή Χρίστος;)
    Γιακουμής από Ιάκωβος

  96. Να συμπληρώσω το Δούκας που αναφέρθηκε είναι πολύ συνηθισμένο στη Μυτιλήνη (έτσι λεγόταν κι ο πατέρας μου). Και μπορεί να παίξει βέβαια και σαν επίθετο. Επίσης και άγιος Δούκας ο Μυτηλιναίος υπάρχει (όχι θα τ’ αφήνανε).

    Τώρα, αν πιάσω τα παλιά ονόματα (που τα περισσότερα χάνονται) τελειωμό δεν θα ‘χουμε. Ας αρκεστώ στα κλασικά: Αμερ’σούδα (απ’ το Εμίρισσα λέει) που έγινε Μυρσίνα αλλά σήμερα πια Μυρτώ (της Μυρτούς 🙂 ) και Σουλτάνα που έγινε Σοφία. Η Βατώ (που έγραφα κι άλλη φορά) ακόμα αντέχει (αν και τα υπόλοιπα γυναικεία σε -ώ έχουν πέσει σε αχρηστία).

  97. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    O πατέρας μου λέει για τ όνομά του: Πρώτα ήμουνα Γιωργάκι,μετά Γιωργιό μετά Γιώργος και τώρα που γέρασα Γιώργης!

  98. Σχετικά με το bodoz, εγώ είχα μάθει ότι ο κανόνας της φωνητικής αρμονίας δεν επιτρέπει τα o/ö παρά μόνο στην πρώτη συλλαβή των λέξεων. Βέβαια έκτοτε έμαθα υποκοριστικά όπως Μέμο, ξένες λέξεις όπως istavroz, κλπ. Μήπως το bodoz εμπίπτει σε καμιά τέτοια κατηγορία, είναι ξερωγώ κάποιου είδους ξενόγλωσση συντεχνιακή αργκό και γι’ αυτό δεν την έχουν τα βασικά λεξικά;

  99. Να ένα υποκοριστικό που πρώτη φορά συναντώ: Ζάφος. Φαντάζομαι, από το Ζαφείρης.

  100. #72 Ο Χριστόδουλος Τόλης και Τόλιας (<Χστόλιας, Χστόλης) αλλά και Τσίοδουλος.

    Από πού είναι αυτές οι ονομασίες; Τον προ-προ(κλπ)πάππο μου, που ήρθε από την Πελοπόννησο στο Πήλιο γύρω στα 1780/90, τον βρήκαμε ως Ξ'τόδουλο σε κάτι παλιά κιτάπια. Ο γιός του αναφέρεται ως Χριστόδουλος πάντως, άρα υποθέτω ότι το Ξ'τόδουλος δεν υπήρχε στα μέρη μας.

  101. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #100
    Από την περιοχή των Ιωαννίνων είναι. Να προσθέσω κι ένα ακόμα για το Χριστόδουλο, Τσιόλης (το τσ φατνιακό).

  102. leonicos said

    Πολύ αργά για δάκρυα Στέλλα, αλλά τα βάζω μήπως και χρειαστούν κάποτε

    Φίλη εν ζωή, Λιολιώ από το Στέλλα
    Λέλης Κοκορόπουλος, ένας σπουδαίος άνθρωπος, αριστερός και γι’ αυτό αδιόριστος μαθηματικός, στην Πλάκα, από το Λεωνίδας
    Μπάτης από το Χαράλαμπος, μικρασιατικής καταγωγής, τον γνώρισα

    Στην Αρτοτίνα, όπου έκανα αγροτικό, και όπου υπάρχει ακόμα το σημείο που βρισκόταν το σπίτι του Σκαλτσοδήμου, υπάρχει ακόμα ζωντανή η συνήθεια να αναφέρονται στα πρόσωπα με όνομα κι επώνυμο σε σύνθεση, π.χ. Δημήτρης Μπάλας = Μπαλοδήμος, (στην ταυτότητα Δημήτριος Μπάλας), γι’ αυτό όταν τους ρωτάς τ’ όνομά τους απαντούν: Γράφομαι Δήμος Ντέκος και με λένε Ντεκόδημο. Μερικές φορές και το επώνυμο έπαιρνε σύντμηση π.χ. Γιάννης Ζαρονίκος γινόταν Νακόανος

  103. sarant said

    102 τέλος: Νακόανος; όχι Ζαρόνακος;

  104. Μάλλον Νακόγιαννος εννοεί ο Λεώ.

  105. sarant said

    Μα, Νάκος ισον Γιάννης

  106. Νικόγιαννος; Ζαρόγιαννος;

  107. leonicos said

    @98 Κώστα, δεν υπάρχει τέτοιςο κανόνας

  108. M. said

    Καλησπέρα! 3 υποκοριστικά από τη Θεσπρωτία:
    Παρασκευή – Τσέβω
    Γιώργος – Γούλης και
    Σπύρος – Πίπης

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: