Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ζωή χαρισάμενη και άλλες εκφράσεις από τη Μεγαλοβδομάδα

Posted by sarant στο 17 Απρίλιος, 2014


Μια και βρισκόμαστε καταμεσίς στη Μεγάλη Εβδομάδα, ταιριάζει να ασχοληθούμε με την επίδραση της εκκλησιαστικής γλώσσας στη φρασεολογία μας. Αν κοιτάξετε μια συλλογή ιδιωματικών ή παγιωμένων εκφράσεων (π.χ. το βιβλίο μου Λόγια του αέρα, για να κάνω και ρεκλάμα), θα δείτε ότι είναι πάρα πολλές οι λαϊκές εκφράσεις που προέρχονται από την εκκλησιαστική γλώσσα, πράγμα που οφείλεται στο ότι επί αιώνες όλος ο πληθυσμός εκκλησιαζόταν ταχτικά και οπωσδήποτε μέσα στη Μεγαλοβδομάδα. Όπως γράφει ο μεγάλος λαογράφος Δημ. Λουκάτος, στο άρθρο του «Οι ακολουθίες της Μεγ. Εβδομάδας και η επίδρασή τους στη νεοελληνική γλώσσα», από το οποίο αντλώ αρκετά στοιχεία του άρθρου μου:

Τα δώδεκα Ευαγγέλια και τα τροπάρια που ψάλλονται τη Μ. Εβδομάδα στην εκκλησία, έδωκαν στο λαό μας πολύ υλικό να πλουτίσει το λεξικό του. Είναι γνωστό πως ο κόσμος θέλει συχνά να λογιωτατίζει με αρχαϊκότερα ρητά, είτε για να στολίσει τις κουβέντες του, είτε για να τούς δώσει μεγαλύτερο κύρος. Και δανείζεται τότε λέξεις ή φράσεις ολόκληρες από κείμενα γνωστά, που έχουν πάρει κάποια επίσημη θέση στη συνείδησή του και που τα θεωρεί, χωρίς αμφιβολία, σοφά.

Ο λαός μας, ιδίως στα χρόνια της σκλαβιάς του, έζησε πολύ μέσα στο περιβάλλον της εκκλησίας και του εντυπώθηκε βαθιά κάθε τι που του διηγήθηκαν τα βιβλία της, τα Ευαγγέλια κι οι Υμνωδίες. Η φρασεολογία τους, πλαισιωμένη από θρησκόληπτο μυστικισμό, έπαιρνε την αίγλη μιας ανώτερης γλώσσας, θεόπνευστης και σοφής. Έτσι, ο λαός μεταχειριζόταν στις συζητήσεις του φράσεις και λέξεις εκκλησιαστικές, που του έκαναν ρητορικότερη την ομιλία, έστω κι αν δεν καταλάβαινε πολλές φορές τη σημασία τους. Τις χρησιμοποίησε στην αρχή σα για να παίξει ή να δείξει κάποια εγκυκλοπαιδική κατάρτιση στους άλλους. Μα σιγά-σιγά, οι ξένες αυτές έννοιες αφομοιώθηκαν κι έγιναν μέλη οργανικά της νεοελληνικής γλώσσας.

Παράδειγμα τέτοιας έκφρασης που δημιουργήθηκε από παρανόηση είναι η έκφραση «ζει/περνάει ζωή χαρισάμενη». Γεννήθηκε από το δοξαστικό της Ανάστασης, ένα από τα γνωστότερα εκκλησιαστικά τροπάρια, που το ξέρω ακόμα κι εγώ: Χριστός Ανέστη εκ νεκρών θανάτω θάνατον πατήσας και τοις εν τοις μνήμασι ζωήν χαρισάμενος. Χάρισε ζωή σ’ αυτούς που βρίσκονται στα μνήματα. Χαρισάμενος, μετοχή του χαρίζομαι, που τότε σήμαινε «χαρίζω», αλλά σήμερα επιβιώνει με τη σημασία «μεροληπτώ υπέρ κάποιου, δείχνω εύνοια, υποχωρώ», όπως όταν λέμε π.χ. ότι κάποιος πέρασε χαριστικά τις εξετάσεις.

Όπως εξηγεί ο Δ. Λουκάτος: Χαριτωμένες, όσο και αστείες, είναι μερικές παρεξηγήσεις που έκανε ο λαός σε ορισμένες φράσεις. Δεν κατάλαβε σε πολλές την έννοιά τους, και ή τις παραμόρφωσε ή τις μεταχειρίστηκε με άλλη έννοια. (…) Ανάλογη παρεξήγηση έγινε και στη φράση «ζωή χαρισάμενη», που είναι παρμένη από το Χριστός Ανέστη. Ο λαός πρόσεξε το «ζωή» και τις δυο πρώτες συλλαβές τού «χαρισάμενος» και βιάστηκε να δώσει την εξήγηση: ζωή γεμάτη χαρά.

Λοιπόν, παρά το τρισχιλιετιλίκι μας, παρανοήσαμε την έννοια του «χαρισάμενος», το συσχετίσαμε με το «χαρά» και, αλλάζοντας το γένος, πλάσαμε το «ζωή χαρισάμενη». Πρόκειται ίσως για την πιο χαρακτηριστική από τις πάρα πολλές περιπτώσεις παρερμηνείας εκκλησιαστικών φράσεων. Η φράση είναι στερεότυπη, δηλαδή σπάνια βρίσκει κανείς το (επίθετο, πια) «χαρισάμενος» με τη σημασία «γεμάτος χαρά» να συνοδεύει άλλο ουσιαστικό –αν και έτσι το έχει χρησιμοποιήσει ο Ψυχάρης στο Ρόδα και μήλα, εξηγώντας το «νόστιμον ήμαρ» ως «μέρα χαρισάμενη» (Νόστιμον ήμαρ λέει ο Όμηρος· είναι η μέρα που ξαναβλέπει κανείς τους δικούς του. Είναι μια χαρισάμενη μέρα).

Μια άλλη φορά θα γράψουμε άρθρο με τις εκφράσεις που γεννήθηκαν από παρερμηνεία εκκλησιαστικών κειμένων. Το σημερινό όμως άρθρο περιορίζεται σε εκφράσεις που οφείλονται στις ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας, που είναι κι αυτές πολλές.

* Για παράδειγμα, τη Μεγάλη Παρασκευή, «απάνω στην αγωνία του εκκλησιάσματος να βγει επιτέλους ο παπάς να κάμει την αποκαθήλωση και την περιφορά του Χριστού, αρχίζει ο ψάλτης το γνωστό τροπάρι Σε, τον αναβαλλόμενον το φως ώσπερ ιμάτιον, που κρατάει ώρα πολλή. Το τροπάριο αυτό, που ψάλλεται αργά, προκαλεί φαίνεται κάποια δυσφορία παρά την έξοχη ποίησή του («εσύ που τυλίγεσαι το φως σαν ρούχο», παρμένη από τον Ψαλμό 103) κι έτσι ονομάστηκε «ο αναβαλλόμενος» και από εκεί προήλθε η έκφραση «του έψαλε τον αναβαλλόμενο», δηλαδή τον επέπληξε αυστηρά και επί πολλή ώρα.

* Για κάποιον που έχει μείνει φτωχός, μόνος και αβοήθητος, λέμε ότι έμεινε “επί ξύλου κρεμάμενος”. Η φράση προέρχεται από τον ύμνο της Μεγάλης Πέμπτης “Επί ξύλου, βλέπουσα, κρεμάμενον, Χριστέ, (…) η σέ ασπόρως τεκούσα εβόα πικρώς”. Ξύλο βέβαια είναι ο σταυρός, και στην εδραίωση της φράσης συνέβαλε και ο πασίγνωστός ύμνος “Σήμερον κρεμάται επί ξύλου ο εν ύδασι την γην κρεμάσας”. Ασφαλώς η εικόνα του εσταυρωμένου Ιησού, βασανισμένου, σχεδόν γυμνού, εγκαταλειμμένου, έρχεται στο νου πολλών όταν χρησιμοποιούν την έκφραση.

* Από το ευαγγελικό «Ἆρον ἆρον, σταύρωσον αὐτόν» (Ιωάν., 19.15) που φώναζαν οι Ιουδαίοι στον Πιλάτο για τον Ιησού, προέκυψε η έκφραση «άρον άρον», που σημαίνει βιαστικά, χωρίς προετοιμασία ή με τη βία. Στη σημερινή χρήση επέχει θέση επιρρήματος, π.χ. τον πήρανε / τον έβγαλαν έξω / έτρεξα άρον άρον. Το άρον είναι προστατική αορίστου του ρήματος αίρω (παίρνω, σηκώνω).

* Από ιδιόμελο της Μεγ. Παρασκευής έχει παρθεί η φράση «διά τον φόβον των Ιουδαίων» που τη χρησιμοποιούμε όταν θέλουμε απλώς να υπαινιχθούμε τον λόγο που μας ανάγκασε να αποφύγουμε κάτι. Στη νεότερη χρήση, το λέμε κάποτε για να τονίσουμε ότι είμαστε και τυπικά εντάξει, ότι έχουμε πάρει τα μέτρα μας και για κάποιο όχι πολύ πιθανό ενδεχόμενο. Η φράση και στο Ευαγγέλιο: «οὐδεὶς μέντοι παρρησίᾳ ἐλάλει περὶ αὐτοῦ διὰ τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων».

* Για κάποιον που βασανίζεται με τη γραφειοκρατία πηγαίνοντας από τον ένα (αν)αρμόδιο στον άλλον για να διεκπεραιώσει μια υπόθεσή του λέμε ότι «τον έστειλαν από τον Άννα στον Καϊάφα». Αρχή της είναι η ευαγγελική διήγηση για την απαγωγή του Ιησού προς τον Άννα, ο οποίος μετά τον παρέπεμψε στον γαμπρό του, τον αρχιερέα Καϊάφα («ἀπέστειλεν οὖν αὐτὸν ὁ Ἅννας δεδεμένον πρὸς Καϊάφαν τὸν ἀρχιερέα», Ιωάν., 18.24).

* Για κάποιον που διαμαρτύρεται εντονότατα για μια απαράδεκτη κατάσταση, για την αθωότητά του ή για την αλήθεια των λεγομένων του, λέμε «διέρρηξε τα ιμάτιά του». Κι αυτό από το Ευαγγέλιο (Ματθ., 26.65), όταν ο Καϊάφας «διέρρηξε τα ιμάτια αυτού» ακούγοντας το, υποτίθεται βλάσφημο, «συ είπας» του Ιησού’ επρόκειτο για διαδεδομένη χειρονομία αγανάκτησης κατά την εποχή εκείνη. Και στη δημοτική: «σκίζει τα ρούχα του», με την ίδια σημασία.

* Στην ακολουθία της Ανάστασης ακούγεται και η φράση «και ούτω βοήσωμεν», πάνω στην οποία είναι φτιαγμένη η ευτράπελη φράση «εν τη παλάμη και ούτω βοήσομεν» που λέγεται από ή για κάποιον που αρνείται να εκτελέσει εργασία ή να προσφέρει υπηρεσία αν δεν εισπράξει πρώτα το αντίτιμο ή την αμοιβή. Η φράση πρέπει να ξεκίνησε από ιερέα που ζήτησε προκαταβολικά την πληρωμή της ιεροπραξίας.

* Η παράκληση του ληστή επάνω στο σταυρό «Μνήσθητί μου, Κύριε, ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλείᾳ σου» προς τον εσταυρωμένο Ιησού (Λουκ., 23.42), δηλ. «θυμήσου με Κύριε», που ψάλλεται συχνά στην εκκλησία έδωσε το σημερινό επιφώνημα «Μνήσθητί μου κύριε!» που το χρησιμοποιούμε όχι ικετευτικά αλλά ως αναφώνηση αγανάκτησης, έσχατης απορίας ή κατάπληξης μπροστά σε κάτι παράλογο και εξωφρενικό. Κάποτε, ιδίως παλιότερα, ακούγεται και «μήστητι». (Να κάνω μια παρένθεση: όταν στις αρχές του 20ού αιώνα οι καθαρευουσιάνοι συκοφαντούσαν ή ειρωνεύονταν τους δημοτικιστές για υπαρκτές και κυρίως ανύπαρκτες ακρότητές τους, σαν τον υποτιθέμενο Κώτσο Παλιοκουβέντα (= Κωνσταντίνο Παλαιολόγο), διέδιδαν πως στη μετάφραση των Ευαγγελίων από τον Πάλλη η φράση αυτή έχει αποδοθεί, τάχα, «Θυμήσου με αφεντικό, όταν έρθεις στα πράματα»!).

* Λέμε «γίνεται ανάστα ο Κύριος» όταν γίνεται μεγάλη σύγχυση, θόρυβος και ταραχή, επίσης για πολύ θορυβώδες γλέντι. Στην πρώτη Ανάσταση, στη λειτουργία του Μ. Σαββάτου, ο παπάς ψάλλει «Ανάστα ο Θεός, κρίνων την γην» και αρχίζουν να χτυπούν χαρμόσυνα οι καμπάνες και να προσέρχονται οι πιστοί. Από εκεί η εικόνα του θορύβου και της οχλοβοής.

Ακόμα και λέξεις μπήκαν σε λαϊκή χρήση επειδή ακούγονται σε ακολουθίες της Μεγαλοβδομάδας, όπως σπείρα, αργύρια ή κουστωδία. Και κάποτε ο λαός έπλασε λέξεις παρερμηνεύοντας κάποιο χωρίο. Παράδειγμα, η λέξη κηβουλήτης της κρητικής διαλέκτου, που είναι πολύ κακός χαρακτηρισμός. Προήλθε από το «ο δε παράνομος Ιούδας ουκ ηβουλήθη συνιέναι» που ακούγεται ως επωδός έξι τροπαρίων του Γ’ αντιφώνου της Μεγάλης Πέμπτης -το «ουκ ηβουλήθη», όπως ψέλνεται, ακούστηκε σαν μια λέξη, κι έτσι πλάστηκε ο άτιμος, ο προδότης, ο κηβουλήτης!

 

 

Advertisements

124 Σχόλια to “Ζωή χαρισάμενη και άλλες εκφράσεις από τη Μεγαλοβδομάδα”

  1. spiral architect said

    Καλημέρα. 🙂
    “Θυμήσου με αφεντικό, όταν έρθεις στα πράματα”!
    Ξέραν καλά αυτοί και τα φόρτωσαν στους απέναντι, γιατί οι ίδιοι που το έλεγαν ήταν ήδη στα πράματα. 😉

  2. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρες και χρόνια πολλά ! Πιο σπάνια χρησιμοποιούμε το «η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή» (πιο πολύ ειρωνικά), αλλά και το «εν αρχή ην ο Λόγος», που προέρχεται από τον Κατηχητικό λόγο του Ι.Χρυσοστόμου, που ακούγεται προς το τελος του υπολοίπου της Αναστάσιμης Λειτουργίας, εκεί δηλαδή που δεν κάθεται κανείς μας, γύρω στις 02:00…
    Καλή Ανάσταση σε όλους, αν δεν τα ξαναπούμε !

    P.S. : ΚΟΥΪΖΑΚΙ !
    Μια πουταναφέραμε, είναι ένα Ευαγγέλιο που θα το έχετε ακούσει τουλάχιστον 30-40 φορές στη ζωή σας, αυτό που λέει ο Ιερέας δώδεκα παρά πέντε στον εξώστη, λίγο πριν το «Χριστός Ανέστη». Μια τίμια προσπάθεια θέλω να κάνετε, χωρίς να γκουγκλίσετε (γι αυτό δε σας βάζω και το πώς ξεκινάει), και να μου πείτε ποιου Ευαγγελιστή είναι το συγκεκριμένο Ευαγγέλιο.
    Έλα, τίμια πράγματα θέλω, έτσι κι αλλιώς έχετε 25% πιθανότητες : Λουκάς, Ιωάννης, Ματθαίος, Μάρκος !

  3. #4 αὐτὸ ποὺ ξεκινᾷ «διαγενομένου τοῦ σαββάτου» εἶναι τοῦ Μάρκου, μπορεῖ ὅμως νὰ ἀναγνωσθῇ καὶ ἄλλο.

    τὸ «ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος» εἶναι ἀπὸ τὴν περίφημη ἐναρκτήρια φράσι τοῦ εύαγγελικοῦ ἀναγνώσματος ποὺ διαβάζεται στὴν λειτουργεία τῆς Ἀναστάσεως, εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ κατὰ Ἰωάννην εὐαγγελίου.

  4. atheofobos said

    Ο κηβουλήτης μου θύμησε αυτό που νόμιζε μια φίλη μου όταν άκουγε το : Άλαλα τα χείλη των ασεβών.
    Αφού πρόκειται για χείλη ασεβών το μόνο που μπορούν να πουν είναι Λα λα!

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

  6. andam said

    Καλημέρα σε όλους
    @ του Ιωάννη; (τυχαία)

    και το «νίπτω τας χείρας μου» δεν είναι μια παγιωμένη έκφραση; Βέβαια χρησιμοποιείται με την ίδια σημασία

  7. Γιατί ὅμως ἄλλα χωρία μονοτονιστὶ καὶ ἄλλα πολυτονιστί;

  8. τὸ σχόλιό μου περιμένει ἔγκρισι 😦

    νομίζω ὅτι εἶναι Ἀνάστα ὁ Θεός, κρῖνον τὴν γῆν (προστακτικὴ)

  9. sarant said

    6: Βεβαίως. Δεν τις έβαλα όλες.

    7: Ανάλογα αν τα είχα πάρει από κάπου ή αν τα έγραψα μόνος μου.

  10. Πάνος με πεζά said

    @3 : Ευχαριστώ για τη διόρθωση του «Εν αρχή ην ο Λόγος», είπα κι εγώ να μην ανοίξω το βιβλιαράκι από την τσέπη 🙂 Είναι αρκετές οι φορές που έχω παρακολουθήσει το υπόλοιπο της Λειτουργίας, αλλά σαφώς πολύ λιγότερες, γι αυτό και δεν μου είχε εντυπωθεί με ακρίβεια.
    Το Ευαγγέλιο το αποκαλύψατε, αλλά γιατί μπορεί να αναγνωστεί και άλλο; Εγώ προσωπικά ουδέποτε έχω ακούσει άλλο. Βεβαίως, Ιερέας δεν έχω κάνει, για να ξέρω τις εναλλακτικές…

  11. Καλημέρα Νίκο
    Απολαμβάνω τα ωραία και επεξηγηματικά της φρασεολογίας της Μεγάλης Εβδομάδος .

    Η Ελληνίδα Γλώσσα, κατ’εμέ δεν έχει στεγανά διαμερίσματα, Αρχαία, Καθαρεύουσα, Δημοτική, Εκκλησιαστική και δεν…
    συμμαζεύεται είναι ενιαία και απολαμβάνω μετά μεγάλης χαράς την ετυμολογία λέξεων και φράσεων, γνωστών ή αγνώστων .

    Αλλωστε, είναι μέρος του Πλούτου της Γλώσσας μας .

    Κάποτε, οι απόφοιτοι του Γυμνασίου, ίσως να χρησιμοποιούσαν …τυφλοσούρτη, αλλά κανένα πρόβλημα με τον Παπαδιαμάντη ή την Εκκλησιαστική γλώσσα/φρασεολογία .

    Ξαφνικά, ο Σκιαθίτης κατέστη… Δημοσθένης .

    Διατείνομαι οτι παρά τα μύρια όσα έχει περάσει ο τόπος η Εκκλησιαστική Γλώσσα των 2 χιλιάδων ετων, ανεξάρτητα από το αν πιστεύει κανείς ή όχι , αλλά από πολιτισμικής πλευράς έχει συμβάλλει τα μέγιστα στη διατήρηση και διαιώνηση της Ελληνικής
    δια μέσου των αιώνων .

    Βέβαια, αυτό είναι άλλου παπά Εθαγγέλιο .

    Εσύ με τη προσφορά σου είσαι ένας … δρομέας που περνάει τη Σκυτάλη- Πυρσό δια μέσου των αιώνων και καλά κρατεί τη … Δάδα του Φωτός .

    ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ – ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ

  12. andam said

    @ 4

    (άσχετο με τα εκκλησιαστικά) εμένα ο κηβουλήτης μου θύμισε ένα παλιό σύντροφο που το γνωστό αντάρτικο τραγούδι

    «Τον Ντανεφ και Ποπόφ,
    τον Τέλμαν κι άλλους
    αντιφασίστες αρχηγούς,
    και στην Καντόνα σφάζουν ακόμα
    προλεταρίους ηρωικούς»

    το τραγουδούσε

    «τον πάνε κι έφιππο
    τον Τέλμαν κι άλλους
    αντιφασίστες αρχηγούς […]

    όταν το ανακαλύψαμε ( τι μλκς λες βρε;) μετά το τραγουδούσαμε όλοι μαζί έτσι για πλάκα και γελούσαμε πολύ( μικρά παιδιά, χαρά γεμάτα)… έτσι το θυμόμουν ακόμα και χρειάστηκε να το γκουγκλάρω για να θυμηθώ το σωστό…

  13. BLOG_OTI_NANAI said

    Ωραίο το άρθρο!

    Άλλες εκφράσεις αφορούν:

    – το «πικρό ποτήρι» που πρέπει να πιει κάποιος που είναι να μάθει στενόχωρες ειδήσεις («παρελθέτω απ’ εμού το ποτήριον τούτο», Ματθ. 26,39)

    – Την «Μετά φανών και λαμπάδων» υποδοχή κάποιου («ο ούν Ιούδας λαβών την σπείραν και εκ των αρχιερέων και Φαρισαίων υπηρέτας έρχεται εκεί μετά φανών και λαμπάδων και όπλων», Ιω. 18,3)

    – Γενικά, τα ονόματα Ιούδας, Ισκαριώτης, Πιλάτος, Βαραβάς, Φαρισαίος συμμετέχουν σε διάφορες μειωτικές ή ειρωνικές εκφράσεις.

    Παρένθεση:
    Γενικά οι εκδόσεις «Φιλιππότη» (στεγάζονται σε ένα ισόγειο Σόλωνος & Ασκληπιού) έχουν μια πλούσια λαογραφική σειρά με κορυφαίο τον Δ. Λουκάτο:

    Δημήτρης Λουκάτος, «Χριστουγεννιάτικα και των γιορτών» (σειρά: Λαογραφία-Παράδοση 1)
    Δημήτρης Λουκάτος, «Πασχαλινά και της άνοιξης» (σειρά: Λαογραφία-Παράδοση 2)
    Δημήτρης Λουκάτος, «Τα καλοκαιρινά» (σειρά: Λαογραφία-Παράδοση 3)
    Δημήτρης Λουκάτος, «Τα φθινοπωρινά» (σειρά: Λαογραφία-Παράδοση 4)
    Δημήτρης Λουκάτος, «Συμπληρωματικά του χειμώνα και της άνοιξης» (σειρά: Λαογραφία-Παράδοση 5)

    Θυμάμαι μάλιστα όταν τα είχα αγοράσει (προ κρίσης) ότι μου είχαν φανεί οικονομικά.

  14. #10 θυμᾶμαι μιὰ φορὰ πὼς ἄκουσα ἄλλη περικοπή, πρέπει νὰ διαβάζεται ἐναλλακτικὰ κάποιο ἄλλο ἐωθινὸ εὐαγγέλιο ἐκτὸς ἀπὸ τὸ β᾿. ἴσως ὅμωας καὶ νὰ σφάλλω.. δὲν κατέχω τὸ τυπικό, ἂν κάποιος καλὸς γνώστης τοῦ τυπικοῦ ξέρει ἂς ἀπαντήσῃ.

  15. akrat said

    Καλή Ανάσταση προσωπική και κοινωνική επ…

  16. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    13: Ναι, είναι πολύ καλά τα βιβλία του Λουκάτου.

    12: Ανθή, έδωσες παράδειγμα από ένα «ραμόνι» κατά την ορολογία του ιστολογίου (γκούγκλισε τη λέξη, και θα δεις!)

  17. Theo said

    @3, 14:

    Σε καμία περίπτωση το εκκλησιαστικό τυπικό δεν δίνει δυνατότητα επιλογής ευαγγελικού αναγνώσματος, ούτε φυσικά και στην Ακολουθία της Αναστάσεως.
    Στα μοναστηριακά τυπικά, σε κάποιες μικρότερες εορτές (όχι όμως σε δεσποτικές, όπως στην Ανάσταση, και θεομητορικές), διαβάζεται και δεύτερο ευαγγελικό (και αποστολικό) ανάγνωσμα, για να τιμηθή και άλλος Άγιος εκτός από αυτόν που επιβάλλει το εκκλησιαστικό τυπικό.

  18. Το μεν πνεύμα πρόθυμο, η δε σαρξ ασθενής.

  19. Πριν αλέκτορα φωνήσαι.

  20. #17 ὄχι, δὲν ἐννοῶ ὅτι τὸ τυπικὸ ἐπιτρἐπει ἐπιλογή, ἀλλ’ὅτι ἴσως νὰ ὑπάρχει κάποιο ἄλλο (ἀρχαιότερο;) τυπικὸ ποὺ ὁρίζει ἄλλη περικοπή.

    ψάχνοντας λοιπὸν σὲ κάτι παλιὰ κιτάπια βρῆκα:

    ἐν τοῖς Πατριαρχείοις Κ/πόλεως καὶ ἱεροσολύμων λέγεται ἐκ τοῦ κατὰ Ματθαῖον (ΚΗ’ 1-10 καὶ 16-20) ἀνάγνωσμα, ἤτοι τοῦ ἐσπερινοῦ.

  21. Κώστας said

    Νομίζω ότι το ΄Εν αρχή ην ο Λόγος’ (όπως και η συνέχεια του ‘και ο Λόγος ην προς τον Θεο και ο Θεός ην ο Λόγος’) είναι από το Ευαγγέλιο του Ιωάννου, όχι από τον Κατηχητικό.

  22. Makis said

    Στον Άγιο Κήρυκο, Ικαρία, γύρω στο 1960, ήταν Μεγάλη Πέμπτη και ήμασταν ντυμένα παπαδάκια, δυο δυο κρατούσαμε τα κεριά στον παπά που διάβαζε τα ευαγγέλια. Τότε συνηθίζαμε να νηστεύουμε, κοινωνούσαμε τη Μεγάλη Πέμπτη το πρωί και συνεχίζαμε τη νηστεία κανονικά. Εκεί λοιπόν που διάβαζε ο παπάς το δεύτερο ή το τρίτο ευαγγέλιο, τα οποία διαρκούν και πολύ, μπαίνει στο ιερό ένας φίλος με ένα πλοκάμι από χταπόδι. Αμέσως το βάλαμε στο μαγκάλι με τα αναμμένα κάρβουνα, αυτό που υπήρχε τότε για το »ζέον ύδωρ» αλλά και για κάρβουνα για το θυμιατό. Η μυρωδιά από το χταπόδι, έκανε τους πιστούς να μην πιστεύουν στη μύτη τους…Το τι ακολούθησε όταν τελείωσε ο παππάς με το ευαγγέλιο δεν περιγράφετε, »ποιος είδε τον θεό και δεν τον φοβήθηκε» ήταν αμάρτημα για αποβολή από όλα τα σχολεία του Νομού, της Περιφέρειας για να μην πω όλης της Ελλάδας. Ο παπάς όμως που ήταν παλιός ναυτικός με μερικά καντήλια και κάτι σφαλιάρες μας συγχώρεσε…

  23. spiral architect said

    @6: Παράδειγμα του νίπτωντος τας χείρας του πριν λίγες μέρες στην ΥΕΝΕΔ:

    Καμπουράκης: – Είδατε τη συνέντευξη του Τόμσεν;
    Γιακουμάτος: – Δεν τον παρακολουθώ. Είδα τη θεία λειτουργία, είχα άλλα πράγματα να κάνω! 😎

  24. καὶ μιὰ λέξι ποῦ θ’ἀκουστῇ σήμερα στὶς ἐκκλησίες κι ἔγινε σουξὲ τῆς τηλεοράσεως: κορβανᾶς.

  25. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    22-23: 😉

  26. sarant said

    24: Και μάλιστα «ο κρατικός κορβανάς» συνήθως. Καλό παράδειγμα.

  27. Alexis said

    Προσθέστε και τα «η ζωή εν τάφω» και «μετά βαΐων και κλάδων» στις παγιωμένες εκφράσεις του Μεγαλοβδόμαδου.

    #23: Ποια ΥΕΝΕΔ (;) 😕

  28. Theo said

    Προσθέστε και το «Μετὰ φανῶν καὶ λαμπάδων» που θ’ ακουστεί σήμερα.

  29. Theo said

    και τη λέξη κουστωδία που θ’ ακουστεί αύριο.

  30. Theo said

    @28:
    Ωχ! Στο “Μετὰ φανῶν καὶ λαμπάδων” είχε προηγηθεί άλλος (σχ. 13).

  31. Καλημέρα!

    Όντως, «Μήστητί μου Κύριε» το άκουγα κανονικά από την γιαγιά μου, και επειδή προφανώς δεν το καταλάβαινα, το είχα εκλάβει ωσάν* επιφώνημα. Η οποία γιαγιά μου μου έλεγε, αντί για το «Άγιος ο Θεός», να λεώ την περίοδο του Πάσχα το «Χριστόν Ανέστη», τα έκανε αιτιατικές δηλαδή.

    * Γι’ αυτούς που δεν θέλουν να παίρνουν θέση σε ψευτοδιλήμματα! 😛

  32. spiral architect said

    @24: Να και κάτι που δεν ήξερα: κορβανᾶς: ο θησαυρός του ναού στην Ιερουσαλήμ.
    Ευχαριστώ!

    @27β: Μια είναι η ΥΕΝΕΔ πια. 😉

  33. @27β: Αχ, τα νιάτα! 😛 ΥΕΝΕΔ = Υπηρεσία Ενημερώσεως Ενόπλων Δυνάμεων

    http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A5%CF%80%CE%B7%CF%81%CE%B5%CF%83%CE%AF%CE%B1_%CE%95%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%B5%CF%81%CF%8E%CF%83%CE%B5%CF%89%CF%82_%CE%95%CE%BD%CF%8C%CF%80%CE%BB%CF%89%CE%BD_%CE%94%CF%85%CE%BD%CE%AC%CE%BC%CE%B5%CF%89%CE%BD

  34. @32β: Και, βέβαια, και αυτό σωστό!

  35. sarant said

    29-30: Και η κουστωδία αναφέρεται στο κυρίως άρθρο 🙂

    31: Σκέφτομαι μήπως αυτό το μήστητι το παρασυνδέουν με το μυστήριο. Εξού και η κατάπληξη.

  36. Για εντατικά φροντιστήρια: http://www.dailymotion.com/video/xtx5r2_%CE%BB%CE%BF%CF%8D%CF%86%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B1%CE%B3%CE%AE_shortfilms

  37. Απ’ ο΄τι είδα με μια βιαστική ματιά λείπει το Δεύτε λάβετε φως (απάντηση στο κουίζ του #2 ) και το πριν την Μεγάλη Εβδομάδα » Λάζαρε δεύρο έξω»
    Αυτά συνδέονται μεταξύ τους, το δεύρο είναι επίρρημα(εδώ) και το δεύτε είναι ένας περίεργος τύπος που προ΄ξλθε από συγχώνευση των λέξεων δεύρο καί ίτε, την γνωστή προστακτική ( ίτε παίδες Ελλήνων κ.λ.π.)

  38. Alexis said

    #33: Κώστα σ’ ευχαριστώ που με (ξανά)έκανες νιάτο! 🙂

    Να υποθέσω ότι ο GPoint πανηγυρίζει ακόμα και γιαυτό δεν έχει εμφανιστεί;

  39. Alexis said

    Ε, όχι ρε π….. αυτά δε γίνονται!!!

  40. Και για να μη ξεχνιόμαστε…

    αφιερωμένο σε όλους τους γαύρους και συμπαθούντες

    Μου σπάσανε τον … τσαμπουκά, κάτι παλιόμαγκες εψές αργά

  41. spiral architect said

    Ἆρον ἆρον, μαύρισον τον σκύλον!

  42. spiral architect said

    … συνυπογράφει και με τα δυο χέρια και ο Τζι! 😀

  43. # 41

    Ψηφίστε Μόραλη, βοηθήστε τον να βάλει τα απωθημένα του όταν θα έχει τον Μαρινάκη υπό τις διαταγές του !!!!!!

  44. να βγάλει, γμτ

  45. spiral architect said

    Τζι, κόψε τη προπαγάνδα μεγαλοβδομαδιάτικα.
    Μη μ’ αναγκάσεις να ρίξω κάνα Σαντικάι για να’ ρθεις στα ίσα σου.

  46. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!
    Ο Τζι τοποθετήθηκε επί του θέματος νωρίς, σε προηγούμενο άρθρο.

  47. Μαρία said

    Προσθέτω το «μή μου άπτου».

    31
    Και η δικιά μου γιαγιά κι εγώ συνεχίζοντας την παράδοση.

  48. Λ said

    «Που την κεφαλήν κλίναι» που όπως είδα το ανέλυσε παλαιότερα ο Νικοκύρης

    https://sarantakos.wordpress.com/2010/04/28/kefaliklini/

  49. spyroszer said

    Και το δια πάσαν νόσον και πάσαν μαλακίαν.
    Νομίζω ακούγεται και μεγαλοβδομαδιάτικα.

  50. Theo said

    @35:

    0/2 λοιπόν!
    Τα πρώτα συμπτώματα του Αλτσχἀιμερ!

  51. Πάνος με πεζά said

    «Eκκλησία» η Τούμπα ! Εν τω μεταξύ συνελήφθη και ο ιχθυοκομιστής, αλλά οι πάντα ευαισθητοποιημένοι οικολογικά Άγγλοι, γράψαν στα sites τους ότι «τοποθέτησε νεκρά ψάρια»…Σαν τον άκυρο βερμπαλισμό, δεν έχει…

  52. sarant said

    51: Ζωντανά σε γυάλα θα έβαζε;

  53. Άλλα δύο που μου θύμισε ο κηβουλήτης: ο άγιος Κουτούτος (< του αγίου οίκου τούτου) και ο "έρωτας η αμαρτία του κόσμου" (< ο αίρων τας αμαρτίας του κόσμου).

  54. Λ said

    «Ειρήνη πάσι»
    Και απαντά η Ειρήνη η οποία είχε έγνοια τις κατσίκες της: «μα εξαπολυθήκασιν οι μαυρογέρημες πάλαι τζιαι πάσιν (πάσιν: από το πηγαίνουν).

    Και
    «Σοφία ορθή»

    «Καλά παπά μου γιατί μόνο εγώ να σταθώ;»

  55. Theo said

    @49:
    Η φράση είναι από το κατά Ματθαίον, όπου απαντά τρεις φορές: «Θεραπεύων [ή «θεραπεύειν»] πᾶσαν νόσον και πᾶσαν μαλακίαν», αλλά δεν ακούγεται μεγαλοβδομαδιάτικα.

  56. sarant said

    53: Είναι θαυματουργός ο άγιος Κουτούτος!

    54: 😉

  57. Theo said

    @49, 54:

    Συγγνώμη.
    Δεν ακούγεται σε μεγαλοβδομαδιάτικα ευαγγελικά αναγνώσματα αλλά σε τροπάριο των αγίων Αναργύρων που ψάλλεται κατά τη χρίση των πιστών στο Ευχέλαιο που συνήθως τελείται τη Μ. Τετάρτη:
    «Ἰδοὺ δέδωκα ὑμῖν τὴν ἐξουσίαν κατὰ πνευμάτων ἀκαθάρτων, ὥστε αὐτὰ ἐκβάλλειν, καὶ θεραπεύειν πᾶσαν νόσον και πᾶσαν μαλακίαν”.

  58. Γς said

    Κυκλοφορούσε τότε που η Μόνικα, ούπς, η Αλέκα Παπαρήγα επισκέφτηκε τις ΗΠΑ.
    Κι όταν λέει ρωτήσανε τη Χίλαρι γιατί δεν την προσκάλεσε στον Λευκό Οίκο τους απάντησε:
    -Τρελή είμαι; Να βάλω τον γλυκό πειρασμό σπίτι μου;

    Χίλαρι (η hilarious, φρομ δε γκρικ hilaros),
    Φως Ιλαρόν. Δεύτε λάβετε φώς. Ιδωμεν το φώς το αληθινόν. Το αυθεντικόν. Το εξ Ιεροσολύμων εις Ελ Μπενιζελο ερχόμενο και ταρατατάμ, ταρατατάμ

  59. Theo said

    Το 57 στο 49 και στο 55.

    53, 54:
    Κι ένας ψάλτης, που νόμιζε πως όταν ο άλλος έψαλλε «ἐπὶ τῷ Θεῷ, τῷ σωτήρι μου» εννοούσε τον γιο του, τον Σωτήρη, το άλλαξε και έψαλλε «ἐπὶ τῷ Θεῷ, τῷ Κυριάκῳ μου», αναφερόμενος στον δικό του γιο.

  60. Πάλι από αναμνήσεις διηγήσεων της παιδικής ηλικίας, αγροτικός (κατά το αστικός) μύθος που ταιριάζει με τα 54 και 59: 🙂

    Ιερέας: «Υπέρ της άνωθεν ειρήνης…»
    Εκκλησιαζόμενη: Και της κάτω Κατερίνης!

  61. κορβανᾶς σημαίνει κυρίως προσφορά, δωρεά, δωρεά στὸν ναό. στὸν Μᾶρκο ἀπαντᾷ ὡς «κορβὰν» ἀνευ ἑλληνικῆς καταλήξεως. στὸ μασοριτικὸ ἡ λέξι εἶναι κβν. ἀναρωτιέμαι ἂν ἔχει ἀπωτάτη ἐτυμολογικὴ συγγένεια μὲ τὸ κουρμπάνι.

  62. Λ said

    Νικοκύρη, επειδή αύριο θα λείπω, διάβασα το αυριανό άρθρο (όσο μπορούσα δηλαδή) και δεν αναφέρατε τις φλαούνες:

    https://www.google.com.cy/search?q=Flaouna+images&rlz=1C1AFAB_enCY469CY469&espv=2&es_sm=93&tbm=isch&tbo=u&source=univ&sa=X&ei=tlofU-iiILOT0AXw64DYCw&ved=0CCYQsAQ&biw=1280&bih=709

    https://sarantakos.wordpress.com/2014/03/11/mpampiniotis/

    Επίσης, για την ανάσταση έχουμε τον «καλό λόο» (καλό λόγο = χαρμόσυνη είδηση)

    Να θυμίσω το μυθιστόρημα του Τολστόι «Ανάσταση», το οποίο στα ρώσικα είναι «βοσκρεσένιγιε. Παρ’ όλα αυτά οι Ρώσοι πιστεύουν ότι το «Αναστασίγια» είναι ρωσικό όνομα.

    Καλό Πάσχα!

  63. Ρούλης Μπασκετούλης said

    Ήταν λέει μια φορά μια γριούλα στην εκκλησία και ακούγοντας τον ιερέα να λέει «… και ο Χριστός κλάσσας τον άρτον…», έκανε τον σταυρό της λέγοντας «προσκυνώ και την πορδίτσα σου Χριστούλη μου!» 🙂

  64. Νέο Κid said

    Το «φάτε μάτια ψάρια…» είναι μεγαλοβδομαδιάτικο εκκλησιάστικ ή μόνο των Τουμπαμάρος αγωνιστών «Βίβα Ιβάν. Κε μουέρεν Λος Γάβρος παρά σιέμπρε!»

  65. sarant said

    61: Θα μπορούσε να έχει, δεν αποκλείεται.

  66. ΠΑΝΟΣ said

    Ναι,ναι, η αλήθεια είναι ότι απολίστοι ιθαγενείς ήσαν χθες βράδυ, μόνον οι εντός τού γηπέδου τής Ουγκάντας.Έξω δεν κυκλοφορούν,βεβαίως…(μην παρεξηγηθώ,για την Ουγκάντα μιλάω,όπου πεταγόντουσαν μπανάνες καθώς και ψάρια εκ τού ποταμού Άσουα.Τα πυρομαχικά ήσαν εισαγωγής made in Russia,καλό πράμα!!).

    Όσον για το ρωμέικο Πεσάχ,τι στο καλό να πω;

  67. Φαίνεται πως κι άλλοι ζήλεψαν την μεταφραστική δεινότητα του ΑΠΕ υπέρ των θέσεων Σαμαρά και έδρασαν μεταφραστικά υπέρ Μαρινάκη
    Το σπορ 24 γράφει για την Mirror «Μάλιστα χαρακτηρίζουν την Τούμπα ως «γιγαντιαίο σταχτοδοχείο» λόγω του καπνού που είχε καλύψει το γήπεδο»
    Ο τίτλος της Mirror είναι Ring of Fire

  68. Λ said

    Το «Δόξα τω θεώ τω τα πάντα άριστα οικονομήσαντι» λέει;

  69. Πάνος με πεζά said

    @ 63 : Δεν το λέει έτσι ακριβώς. Είναι κάποιο Ευαγγέλιο, αναφερόμενο προφανώς στο Μυστικό Δείπνο (άλλη έκφραση που κληρονομήσαμε, κυρίως για «εν κρυπτώ» πολιτικές συναντήσεις !), λέει, σε μια χαρακτηριστική παύση του Ιερέα (για τον Ιησού που κόβει τον άρτο) «….και ευλογήσας, έκλασεεεεεε». με το ζόρι κρατιόμασταν, ως παπαδάκια, να μη γελάσουμε 🙂

  70. sarant said

    63-69: Πράγματι. Και στο σλανγκρ.
    «λαβών ο Ιησούς άρτον και ευλογήσας έκλασε και δους τοις μαθηταίς…» (Ματθαίος κς΄ 26-29).

    Και «μόσχος η πορδούλα σου, Χριστούλη μου»

  71. Σαφέστατα έχει σχέση ο κορβανάς με το κουρμπάνι. Όπως λέει το ίδιο το κατά Μάρκον Ευαγγύλιο (ζ΄ 11″: «ἐὰν εἴπῃ ἄνθρωπος τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρί· κορβᾶν ὅ ἐστιν δῶρον, ὃ ἐὰν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς…»), κορβάν είναι το δώρο, και δη η προσφορά στο Ναό, και συνεπώς κορβανάς το παγκάρι όπου μπαίνουν οι δωρεές σε χρήμα. Και το κουρμπάνι, που υποθέτω ότι μπήκε στα τούρκικα από τα αρβικά, δεν είναι η θυσία (και μάλιστα προβάτου);

  72. sarant said

    71: Έτσι ακριβως!

    Σε καμιά ώρα θα φύγω και μάλλον έως αύριο θα είμαι εκτός δικτύου. Να είστε φρόνιμοι!

  73. Γς said

    66:
    >για την Ουγκάντα μιλάω,όπου πεταγόντουσαν μπανάνες καθώς και ψάρια

    Α, το βρήκαμε τώρα. Η Ουγκάντα.
    Σιγά μην συγκρίνουμε το Nelson Mandela National Stadium στην πρωτεύουσα Καμπάλα με την Τούμπα.

    Είναι και το στάδιο της Εθνικής Ομάδας των Γερανών. Από το πουλάκι, τον κορωνάτο γερανό της σημαίας τους.

    Δεν πετάνε μπανάνες. Εκεί τις μπανάνες τις τρώνε και τηγανητές μεταξύ των άλλων σπεσιαλιτέ.
    Οσο για ψάρια, άφθονα και εκλεκτά στην τεράστια λίμνη Βικτώρια δίπλα

  74. gdanelis said

    Άραγε το «άρον άρον» να έχει κάποια απίθανη σύνδεση με το «σήκω, σήκω (κάτσε, κάτσε)». Χλωμό. Μάλλον τυχαίο.

  75. skol said

    Και ω της παραφροσύνης δε λέμε;
    Από το οποίο βγαίνουν κι άλλες επιφωνήσεις (έτσι δεν το λέμε;): ω της υποκρισίας, ω της αχαριστίας κλπ.

  76. Left said

    @72 Τι φρόνιμοι κύριε Σαραντάκο? Είδατε πως το κάνανε το μαγαζί? Κ.Λ.Α..

  77. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    -Κρανίου τόπος
    -Φρίξον ήλιε
    -Μωρέ Ιούδα Ισκαριώτη ή άμε στο Γιούδα, τονε πήρε ο Γιούδας-λένε κάτω.
    -Ο μυστικός Δείπνος, οι μωρές παρθένες, ο νυμφίος, σηκώνει το σταυρό του ,ανεβαίνει το Γολγοθά του,Καγιάφας, τράβηξε του Χριστού τα Πάθη, πήγε σαν το πρόβατο(ως πρόβατον επι σφαγη ήχθης),
    Η κολυμπήθρα του Σιλωάμ (είναι στη Μ.΄Εβδομάδα;)

  78. Munich said

    Πολύ ωραία αναρτηση ευχαριστουμε. Και για τα εκκλ. και άλλα ραμονια ευχαριστούμε, γελασα παρα πολυ.

    Πως διαβάζουμε το αυριανό άρθρο;

    Θα χει μεζεδάκια το μεγάλο σάββατο ή θα περιμενουμε την Ανάσταση;

  79. sarant said

    Mια και έχει καθυστέρηση η πτήση,

    78: Το αυριανό άρθρο θα ανέβει αύριο, Μεζεδάκια θα έχει αν προλάβω -μάλλον θα έχει.

  80. spyroszer said

  81. Alexis said

    Ίσως η πιο παρεξηγημένη εκκλησιαστική φράση είναι «τα καλά και συμφέροντα ταις ψυχαίς ημών» που έχει παγιωθεί ως λαϊκή έκφραση χωρίς το δεύτερο μισό και εκφράζει (υποτίθεται) τον ωφελιμισμό της εκκλησίας.

  82. andam said

    @16
    το διάβασα το ραμόνι και γέλασα πολύ …με τον ηλε-φούφουτο δε έχουμε πνευματική συγγένεια, απίστευτο αλλά κάνουμε τα ίδια λάθη (κι ακόμα δεν έψαξα τα σωστά)

    Ποιά λάθη; αντιγράφω από το άρθρο…
    «ότι στη Φραγκοσυριανή το “Πισκοπιό ρομάντζα” το άκουγα “και στο βρίσκω πιο ρομάντζα” (δεν λέω μέχρι πότε, ντρέπομαι, δεν είναι καν παιδιόπλαστο)!
    Κάποια μέρα, τέλος, πρέπει να γράψω στη Φρικιπαίδεια ένα λήμμα και για τον ξακουστό βιολιτζή Ροβιόλη (“με βιολί σαν του Ροβιόλη, να χορέψουν οι διαβόλοι”).

    ΥΓ συγνώμη για το αργοπορημένο της απάντησης αλλά το καλούσε η μέρα…βαφτιστήρια,ωά κλπ

  83. Theban said

    @82
    http://ipaideia.gr/o-tzanmpatista-rovioli-den-menei-pia-edo.9e2f9568165d8783006d9670cecc2272.htm

  84. Theban said

    Νικοκύρη, συγγνώμη για τον έμμεσο λίκνο αλλά ο γουγλης με γέλασε.

  85. 78β, 79β Στο φιντ, για τους παλιομοδίτες, πρόλαβε και βγήκε…

  86. Λ said

    Πολύ ενδιαφέρουσα η συνέντευξη του Πούτιν υπό μορφή τηλεδιάσκεψης. Ερωτήσεις υπέβαλαν τόσο οι δημοσιογράφοι όσο και ο απλός κόσμος, (έκανε την εμφάνιση του και ο Σνόουντεν, ειδική περίπτωση). 100 δισεκατομμύρια ρούβλια (νομίζω) θα στοιχίσει η προσάρτηση της Κριμαίας και ο Πούτιν έταξε άλλα 40 δυσ. για τις περιοχές που έχουν πληγεί από πλημμύρες.

    Εν τω μεταξύ ο Πούτιν έδωσε και πολλές υποσχέσεις σε παραπληγικούς, ασθενείς, εργαζόμενους, δασκάλους, γιατρούς και γενικά σε όλους.

    Ενδιαφέρουσα η κατάσταση στον τραπεζικό τομέα στην Κριμαία. Αν κάποιος από την Κριμαία χρωστά σε Ουκρανική Τράπεζα, που τώρα αρνείται να συνεργαστεί με τις νέες αρχές, θα αποπληρώσει τα χρέη του η όχι;

  87. Λ said

    Λάζαρε δεύρο έξελθε!

  88. Παλιοσειρά said

    @12
    Πώς επικράτησε η Καντώνα (http://en.wikipedia.org/wiki/Guangzhou_Uprising) αντί για την Αλτόνα (http://en.wikipedia.org/wiki/Altona_Bloody_Sunday);

  89. leonicos said

    Ἀνάστα ὁ Θεός
    Ως έκφραση μού κάνει πολλή εντύπωση. Τι είδους προστακτική είναι αυτή; έχω την εντύπωση ότι είναι κατάλοιπο αρχαιότερης πρακτικής

    @37 ἴτε προστακτική του ρ. Εἶμι, το οποίο ως αυτοτελές ρήμα έχει και υποτακτική και προστακτική. Ως μέλλων του ἔρχομαι, τα δανείζει στον ενεστώτα του. Στα κλασικά αρχαία ελληνικά το μόρφημα [ερχ-] απαντά μόνο στον ενεστώτα οριστικής• όλα τα άλλα παίρνει από το εἶμι. Ο εκκλησιαστικός τύπος ‘ἐρχόμενος’ είναι μεταγενέστερος, της κοινής

    @61 από krb και nh χώρος φύλαξης, αποθήκη, θησαυρός

    @63 Έχω αναφέρει αλλού γιατί ‘έσπασε’ και δεν ‘έκοψε’ το ψωμί. Είναι, και ήταν εφόσον τήρησε το Πάσχα ο άνθρωπος, άζυμο σαν μπισκότο. Τρώγεται ευχάριστα.

    @71 Ασφαλώς κάνεις λάθος

  90. Παλαιών Πατρών Ιωάννης said

    Ο Αμνός του Θεού από το Πολωνικό Ρέκβιεμ του Κζίστοφ Πεντερέτσκι:

  91. μόνο ποὺ ὁ Μυστικὸς Δεῖπνος ἔγινε πρὸ τοῦ Πάσχα καὶ ἄρα δὲν εἶχε λόγο νὰ φάῃ ἄζυμα.

    #71 ναί, κι ἐγὼ ἔτσι τὸ σκέφτηκα.

  92. σαφῶς καὶ εἶναι ἡ δωρεά, ἔτσι τὸ ἐννοεῖ καὶ ὁ Μᾶρκος καὶ ἔτσι μεταφράζουν καὶ οἱ Ο’.

  93. Μήπως και το «αγγαρεύω» έχει καθιερωθεί από τη σχετική ευαγγελική περικοπή με το αγγάρεμα του περαστικού γεωργού Σίμωνα να κουβαλήσει τον σταυρό του ανήμπορου Ιησού;
    http://el.wikipedia.org/wiki/Σίμων_ο_Κυρηναίος

  94. Αρκεσινεύς said

    Και ιδού το καταπέτασμα του ναού εσχίσθη κ.λπ. έφαγε το καταπέτασμα. Βλ. ΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΕΡΑ σ. 118

    τριάκοντα αργύρια βλ. για 30 αργύρια βλ. ΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΕΡΑ σ. 40

    οίκος εμπορίου Ιω. Β΄16

    διυλίζοντες τον κώνωπα, την δε κάμηλον καταπίνοντες Ματθ. ΚΓ΄24

    Γραμματείς και Φαρισαίοι

    αποσυνάγωγος

    συ είπας Ιω. ΙΗ΄34

    και έσται η εσχάτη πλάνη χείρων της πρώτης Ματθ. ΚΖ΄ 64

    αντί του μάννα χολήν από το αντίφωνο ιβ΄ της Μ.Πέμπτης: Τάδε λέγει Κύριος

    μεταξύ δύο ληστών

    επί ξύλου κρεμάμενος

    άφες αυτοίς, ου γαρ οίδασι τι ποιούσι

    ήγγικε γαρ. Άραγε έφτασε επιτέλους η ώρα όχι της βασιλείας του Θεού, αλλά της αριστεράς;

    μνήσθητί μου, Κύριε. Κάποιος έλεγε: Μη στη μύτη μου, Κύριε

  95. Σε τι κάνω «ασφαλώς» λάθος, Λεώνικε;Δεν είναι λογικό μια εβραϊκή και μια αραβική λέξη που έχουν την ίδια σχεδόν προφορά και πολύ παραπλήσια σημασία να είναι συγγενικές;

  96. Μαρία said

    95
    Ενώ ο Λεώνικος κάνει ασφαλώς λάθος.
    http://en.wikipedia.org/wiki/Kurban
    http://en.wikipedia.org/wiki/Qorban

  97. Γς said

    Λεώνικος:
    >ποιος το φανταζόταν ότι κι Βίκι θα έκανε λάθος

    Ηταν κι η “κουρμπανιά” στα παιχνίδια μας. Η διαδικασία με την oποία “βγάζαμε” ποιος θα “τα φυλάει” στο κρυφτό, ποιος θα κάνει τη μάνα κλπ.

    82:
    >το καλούσε η μέρα…βαφτιστήρια,ωά κλπ

    Κι ήταν μια μέρα βροχερή και δροσερή κι όχι σαν μια καλοκαιρινή κάποτε που έκανε το κοκοράκι που πήγαινα στο βαφτιστήρι μας σοκολατούχο ρόφημα στο παρ μπριτζ του αυτοκινήτου.

  98. Γς said

    η “κουρμπανιά

  99. Γς said

    Κι ένα βίντεο της Χουριέτ. Ο Βόσπορος που γεμίζει αίμα απ το κουρμπάνι

  100. Γς said

    Ω, γλυκύ μου έαρ!

  101. dacazman said

    Είναι και η Χαρισάμενη Εποχή του Αθανασιάδη

  102. Αρκεσινεύς said

    Ανάστα ο Θεός, κρίνων την γην

    89. Ο Φώτιος στο λεξικό του γράφει: κατάβηθι και κατάβα, ανάστηθι και ανάστα, ανίστω και ανίστασο.

    προσθέτω: επίστω και επίστασο

    Την προστακτική ανάστα χρησιμοποιεί και ο Πλούταρχος, ο Παύλος και βυζαντινοί συγγραφείς. Δεν συναντάται σε αρχαίους.

    ει βασιλεύς Ισραήλ εστι, καταβάτω (από κατάβα) νυν από του σταυρού

    Η μετοχή κρίνων πρέπει να νοηθεί ως τελική . Υπάρχουν παραδείγματα στα οποία μετοχή ενεστώτα είναι τελική.
    Η προστακτική κρῖνον αντι μετοχής κρίνων συναντάται στον Οικουμένιο.

    Καλημέρα.

  103. Πάνος με πεζά said

    Βεβαίως δεν πήγε το μυαλό μας και στο πιο απλό, το «Αγαπάτε αλλήλους». Σε πάρα πολλά Ευαγγέλια, π.χ. στο πρώτο της Μεγάλης Πέμπτης.
    Πιο σπάνια, χρησιμοποιούμε και τη φράση «Άλλους έσωσε, εαυτόν ου δύναται σώσαι», αλλά φυσικά και την passe-partout και all-year-open (Αντίχριστεεεεε, που θα έλεγε και ο Βέγγος) ευαγγελική φράση «Τω καιρώ εκείνω», όταν θέλουμε να αναφερθούμε σε παλιές ξεχασμένες ιστορίες : «Καλά, αυτά ήταν τω καιρω εκείνω !»

  104. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    93: Ναι, από εκεί καθιερώθηκε και το αγγαρεύω -λέει ο Λουκάτος, τουλάχιστον.

    96: Λογικό είναι.

    97: Κουρ-μπα-νιά, πράγματι, έτσι λέγαμε -αλλά όχι από την αρχή, μόνο σαν είδος μπαράζ το λέγαμε.

  105. spyroszer said

    93. Το αγγαρεύω προυπήρχε των ευαγγελίων και ήταν κοινή λέξη.
    Ένα ρήμα που πλάστηκε απευθείας απ’ τα μεγαλοβδομαδιάτικα ακούσματα, είναι το πιλατεύω απ’ τον Πιλάτο. Και το σταυρώνω με την μετφ. σημασία ταλαιπωρώ.
    Επίσης η φρ. «είπα και ελάλησα (και αμαρτίαν ουκ έχω)» παραφθορία του ευαγγελικού χωρίου της Μ. Πέμπτης » Ει μη ήλθον και ελάλησα αυτοίς και αμαρτίαν ουκ είχον».
    Ο φόβος και τρόμος, που ακούγεται σε τροπάριο της Μ. Παρασκευής.
    Από το «Άρατε Πύλας» που ακούγεται μετά την Ανάσταση, το «άρατα πύλατα» = φασαρία, «έγινε άρατος πύλατος» = εξαφανίστηκε, και στην Κεφαλλονιά ρήμα αρατίζομαι = εξαφανίζομαι.

  106. # 103

    Αυτό το ύπουλο «αγαπάτε αλλήλους» άστο καλύτερα είναι σαν το «ενισχύσαΤΕ τον ιερό ναό ΜΑΣ»

    Αγαπήσωμεν αλλήλους (ίνα εν ομονοια ομολογήσωμεν) λέει στην λειτουργία

  107. spyroszer said

    104α. Ο Τσοπανάκης, σε απαντητικό του άρθρο προς τον Λουκάτο, και τα λεξικά νομίζω διαφωνούν.
    http://www.ekebi.gr/magazines/ShowImage.asp?file=60899&code=0480

  108. Μαρία said

    104
    Μήπως λέγατε κουμπανιά, κομπανία δηλαδή;

  109. sarant said

    107: Ναι, την ξέρω την απάντηση, γι’ αυτό και άφησα την επιφύλαξη. Υπάρχει πάντως και ανταπάντηση.

    104: Όχι, κουρ-μπανιά.

  110. Γς said

    Κουρμπανιά

  111. aerosol said

    53: Ανάλογος είναι και ο Άγιος Τουκουτούκου -υποψιάζομαι πως είναι αφρικανικής καταγωγής!

  112. Παλαιών Πατρών Ιωάννης said

    111:
    Σωστά, είναι ο πολιούχος άγιος της πρωτεύουσας της Μπουρκίνα(ς) Φάσο.

  113. spyroszer said

    Η κουρμπανιά (ή σκουρμπανιά) έχει αναφερθεί εδώ στο ιστολόγιο και από τον Αρκεσινέα, με την εικασία ότι μπορεί να προέρχεται από το kurban = θύμα, δηλαδή υποθέτω αυτός που χάνει στον τρόπο επιλογής των παιδικών παιχνιδιών, στο βγάλσιμο.
    https://sarantakos.wordpress.com/2013/03/15/amorgos-2/
    Μπορεί να έχει σχέση και με τον τρόπο εκτέλεσης του εθίμου των κουρμπανιών. Σ’ αυτή τη μελέτη αναφέρεται «..τα λεγόμενα κουρμπάνια της ελληνικής υπαίθρου, λέξη που σημαίνει πλειστηριασμό για αγορά μόσχου, που θα σφαγιασθεί για το κοινό γεύμα των εορταζόντων στα μεγάλα πανηγύρια».
    Το βγάλσιμο στα παιδικά παιχνίδια έχει κάποια ομοιότητα μ’ αυτό.
    http://books.google.gr/books?id=czpoAAAAMAAJ&q=%22%CE%BA%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%BC%CF%80%CE%AC%CE%BD%CE%B9%CE%B1%22&dq=%22%CE%BA%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%BC%CF%80%CE%AC%CE%BD%CE%B9%CE%B1%22&hl=el&sa=X&ei=c_tQU5mrMMjTtQbzxYDADg&ved=0CEMQ6AEwBDge

  114. Γς said

    Μπα πως ξέφυγε αυτό.
    Δεν είναι σαν το αρχαίο «Α μπι μπε μλομ»;
    «Κούρε, μπαμ, νιανιά»

  115. nestanaios said

    Ο Όμηρος χρησιμοποιεί το «νόστιμον ήμαρ» αλλά δεν εξηγεί τι σημαίνει. Πολλοί συγγραφείς αργότερα έχουν αποδώσει κατά το δοκούν τι σημαίνει νόστιμον ήμαρ. Κανείς όμως δεν έχει ετυμολογήσει την λέξη.

    Η ετυμολογία αναζητά το θέμα αφαιρώντας την πτωτική κατάληξη και έχομεν νόστιμ ως θέμα. Η συλλαβές είναι νο + στιμ. Η νο αφορά τον νου. Η στιμ διαιρείται σε στ, ι και μ.

    Τα στ σημαίνουν στάση.
    Το ι είναι επιτατικόν μόριο.
    Το μ χαρακτηρίζει το στοιχείο της συστολής εκ του φυσικού φαινομένου και συνεκδοχικά σημαίνει το μαζεύω και τα όμοια.

    Και έχομεν επιτεταμένη στάση «μαζέματος» στο νου. (εξ ου και το «μαζέψου»).

    Νόστιμον ήμαρ είναι η ημέρα που σωφρονίζεται ο Οδυσσέας και επιστρέφει στην οικογένεια που έχει εγκαταλείψει για είκοσι χρόνια. Είναι η ημέρα της επιστροφής αλλά της νοστίμου επιστροφής. Και έχομεν και νόστιμη επιστροφή και νόστιμα φαγητά. Η λέξη δεν έχει αλλάξει. Η λέξη είναι η ίδια αρκεί να γνωρίζωμεν πώς να την ετυμολογήσωμεν.

  116. Πάνος με πεζά said

    @ 106 : Στο συγκεκριμένο Ευαγέλιο όμως, που αναφέρω, λέει, δια της φωνής του Ιησού, «Ταύτα εντέλλομαι υμίν, ίνα αγαπάτε αλλήλους» (Κατά Ιωάννη, Κεφ. ΙΓ 31-ΙΗ’ 1΄, πρώτο Ευαγγέλιο Μεγάλης Πέμπτης).

  117. Πάνος με πεζά said

    …και ξέφυγαν ένα «γ» κι ένα «λ» από το…Ευαγέλιο 🙂

  118. p.a. said

    Mακάριοι οι «μη ειδόντες και πιστεύσαντες«Iωαν.κ.20,λέει ο λαός σε κάποιον δύσπιστο ..

  119. Theo said

    @118: «οἱ μὴ ἰδόντες»

  120. Μανούσος said

    Κουρμπάνι κορβανάς κλπ είναι όλα σημιτικά ομόρριζα της ρίζας qrb, που σημαίνει προσφέρω και κτ’ επέκταση τελώ θυσία προσφέρω θυσία κλπ. η κατάληξη -αν και -ανα (στις αραμαϊκές διαλέκτους) είναι απλή ετυμολογική και πολύ συνηθισμένη κατάληξη για ουσιαστικά. η ίδια ρίζα έχει και δεύτερη σημασία, μάχομαι εκ του συστάδην, εξ ου και η πολεμική τέχνη των ισραηλινών «κραβ μαγκά».
    Συνδυάζοντας όμως τα δύο, δηλ. Μεγαλοβδομαδιάτικες παρερμηνείες και σημιτικές γλώσσες να σημειώσω ότι στο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων επειδή το ποίμνιο είναι Αραβόφωνο δεν ψάλλουν πλέον Φωτίζου φωτίζου ἡ Νέα Ἱερουσαλὴμ ἡ γὰρ δὀξα Κυρίου κλπ. αλλά Λαμπρύνου λαμπρύνου ἡ Νέα Ἱερουσαλὴμ κλπ. Διότι στα αραβικά και μάλιστα με την με την διαλεκτική προφορά της Συροπαλαιστίνης το Φωτίζου ακούγεται ως fo’ tiz-u δηλ. εις την απλοελληνικήν ερμηνευόμενο ως πάνω (fo<fauqa) στον κώλο του (tiz=κώλος, -u/-o εγκλιτική κτητική αντωνυμία γ΄προσώπου < -hu της κλασσικής Αραβικής).
    Κατά τα άλλα, η ελληνιστική κοινή έχει σε μεγάλο βαθμό διαλεκτικό υπόβαθρο (των αρχαίων ελληνικών διαλέκτων), οπότε και προκύπτουν διάφορα χαριτωμένα.
    Και τέλος μία κοπτική λέξη το βάι / τα βάια, δηλ. το φοινικόδεντρο.

  121. sarant said

    Πολύ γουστόζικο αυτό με το «Φωτίζου»!

  122. Μαρία said

    Χα, χα! Πολύ ωραίο.
    Τύφλα να ‘χει το επίσης κακέμφατο Νίκο, Νικοκύρη.

  123. sarant said

    Αυτό το ξέραμε 🙂

  124. Επιστήμη από μνήμης

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: