Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ελένης και Κωνσταντίνου

Posted by sarant στο 21 Μαΐου, 2014


Σήμερα τα μισά σπίτια της Ελλάδας γιορτάζουν. Το ιστολόγιο έχει αφιερώσει παλιότερα ένα άρθρο στη γιορτή αυτή, μια από τις σπουδαιότερες στο εορτολόγιό μας, ενώ το περσινό του άρθρο ήταν αφιερωμένο στο ένα από τα δύο ονόματα, τον Κώστα.  Οπότε, για να ισορροπήσουμε, το σημερινό άρθρο είναι αφιερωμένο μόνο στην Ελένη, σαν δώρο για τη γιορτή της, και για να τονιστεί αυτό αντέστρεψα και τη συνηθισμένη εκφορά του ονόματος που δίνει τα πρωτεία στον αρσενικό, παρόλο που πρόκειται για μητέρα και γιο.

Ο λόγος που τα δυο ονόματα γιορτάζουν μαζί, είναι βέβαια ότι η αγία Ελένη ήταν η μητέρα του Ρωμαίου αυτοκράτορα Κωνσταντίνου, που έπαιξαν κι οι δυο τον καθοριστικό ρόλο που ξέρουμε στην επικράτηση του χριστιανισμού, γι’ αυτό άλλωστε και η εκκλησία τούς θεωρεί ισαπόστολους, παραβλέποντας, καλώς ή κακώς δεν θα σταθούμε, ότι ο αυτοκράτορας δολοφόνησε τον γιο του και (με εντολή της μητέρας του) τη σύζυγό του. Το όνομα του Κωνσταντίνου έγινε διάσημο από τον Ρωμαίο αυτοκράτορα, της Ελένης ήταν ήδη διάσημο από την πανέμορφη βασίλισσα της Σπάρτης και της Τροίας.

Διότι, αν και εορτολογικά συμπίπτουν, ετυμολογικά τα δυο ονόματα διαφέρουν: το όνομα Ελένη είναι αρχαίο ελληνικό, το Κωνσταντίνος λατινικό. Η Ελένη έχει άγνωστη ετυμολογία και ήδη από την αρχαιότητα είχαν διατυπωθεί παρετυμολογικές εξηγήσεις και συσχετίσεις, π.χ. με τη σελήνη, ή με το ουσιαστικό «ελένη» (με δασεία και αυτό) που σημαίνει «πυρσός», ή από ένα αμάρτυρο *Fελένα (με δίγαμμα) που θα προερχόταν με ανομοίωση από κάποιο *Fενένα, οπότε έχουμε πιθανή σύνδεση με το Venus της Αφροδίτης. Για την ομηρική Ελένη ο Αισχύλος στον Αγαμέμνονα έγραψε πως έπρεπε να ονομάζεται όχι έτσι αλλά «ελένας, έλανδρος, ελέπτολις», αφού κατάστρεψε πλοία (νήες), άνδρες και πόλεις, κάνοντας λογοπαίγνιο με το «έλον», τον β’ αόριστο του ρήματος «αιρώ» (μεταξύ άλλων σημαίνει πιάνω, κυριεύω, σκοτώνω), αιώνες πριν εφευρεθεί η πολιορκητική μηχανή που ονομάστηκε «ελέπολις».

Διότι βέβαια η γνωστότερη Ελένη είναι η Ωραία Ελένη, της Σπάρτης και της Τροίας, το πανάρχαιο και ακαταμάχητο σύμβολο του γυναικείου κάλλους, κόρη του Δία, αδελφή των Διόσκουρων, γυναίκα του Μενέλαου που για χάρη της έγινε ο Τρωικός πόλεμος. Η Ελένη του Ευριπίδη επίσης, που ποτέ δεν πήγε στην Τροία, αφήνοντας ένα είδωλο να πάει στη θέση της και κατέφυγε στην Αίγυπτο. Η Ελένη, το αδειανό πουκάμισο του Σεφέρη:

Δακρυσμένο πουλί, στην Κύπρο τη θαλασσοφίλητη
που έταξαν για να μου θυμίζει την πατρίδα,
άραξα μοναχός μ’ αυτό το παραμύθι,
αν είναι αλήθεια πως αυτό ειναι παραμύθι,
αν είναι αλήθεια πως οι ανθρώποι δε θα ξαναπιάσουν
τον παλιό δόλο των θεών· αν είναι αλήθεια
πως κάποιος άλλος Τεύκρος, ύστερα από χρόνια,
ή κάποιος Αίαντας ή Πρίαμος ή Εκάβη
ή κάποιος άγνωστος, ανώνυμος, που ωστόσο
είδε ένα Σκάμαντρο να ξεχειλάει κουφάρια,
δεν το ‘χει μες στη μοίρα του ν’ ακούσει
μαντατοφόρους που έρχουνται να πούνε
πως τόσος πόνος τόση ζωή
πήγαν στην άβυσσο
για ένα πουκάμισο αδειανό για μιαν Ελένη.

Χάρη στην ομηρική καλλονή, αλλά και επειδή η αγία Ελένη αναγνωρίζεται και από τις δυτικές εκκλησίες, το όνομά της έχει περάσει ως συχνό όνομα σε όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες. Έχει μάλιστα μπλεχτεί το Ελένη και οι παραφυάδες του με άλλα ονόματα κι έτσι δεν είναι βέβαιο αν το Eleanor, το Eileen ή το Éliane είναι αυτοτελή ονόματα ή διασταύρωση με τις τοπικές παραλλαγές της Ελένης. Η παλιά Ελένη είχε δασεία, γι’ αυτό και σε μερικές γλώσσες το αντίστοιχο όνομα αρχίζει από H-, αλλά σε άλλες η ανάμνηση της δασείας έχει χαθεί.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τις στατιστικές των ονομάτων, η Ελένη είναι το δεύτερο σε συχνότητα γυναικείο όνομα (το συχνότερο είναι βέβαια η Μαρία, αν και με τις νεότερες μόδες που θέλουν τα κοριτσάκια να βαφτίζονται Νεφέλη και Φαίδρα, ίσως αυτό αλλάξει). Η Ελένη και η παραλλαγή της, Έλενα, έχουν χαϊδευτικά τη Λένα, την Ελενίτσα και από εκεί τη Νίτσα, τη Λενιώ, ίσως και τη Νέλλη ή τη Λίνα. Την κοπελιά μου τη λένε Λενιώ, τραγουδούσε ο πατέρας μας όταν ήμασταν μικρά, μια και έχω Ελένη αδελφή (χρόνια της πολλά!) και πρόσθετε, για να μη μένω παραπονεμένος, “τον γιο μου Νικολό”. Παλιότερη παραλλαγή είναι το Λέγκω, που το ξέρουμε από το τραγούδι του Μαρκόπουλου.

Με βάση τη δημοτικότητα που δίνει το γκουγκλ, οι διασημότερες με το όνομα Ελένη είναι η Μενεγάκη, η Δήμου και η Ράντου, με το όνομα Λένα είναι η Μαντά, η Διβάνη και ο ποταμός Λένας, με το όνομα Έλενα η Παπαβασιλείου, η Ακρίτα και η Βενιζέλου (ως μαιευτήριο) -η Παπαρίζου υποβιβάστηκε στη β’ σελίδα.

Ο ποταμός Λένας βέβαια δεν έχει σχέση (υποθέτω) με την Ελένη, στα αστεία το είπα. Από τοπωνύμια έχουμε βέβαια τα Λουτρά Ωραίας Ελένης, κοντινό στους Αθηναίους τόπο παραθερισμού στα παράλια του Σαρωνικού όπως πάμε για Επίδαυρο, ενώ υπάρχει και η διάσημη Αγία Ελένη, ένα νησάκι στη μέση του Ατλαντικού, πιο κοντά στην Αγκόλα (1870 χιλιόμετρα) παρά στη Βραζιλία αλλά πολύ μακριά από οπουδήποτε, όπου εξόρισαν οι Άγγλοι τον Ναπολέοντα μετά το Βατερλό, να μην ξαναπάθουν το χουνέρι της νήσου Έλβας. Εξόρισαν και κάμποσες χιλιάδες Μπόερ μετά τον πόλεμο των Μπόερ, αλλά εκείνοι δεν έγιναν διάσημοι.

Ελληνικά τοπωνύμια Αγία Ελένη δεν ήξερα ότι υπάρχουν. Γκουγκλίζοντας βρίσκω ένα χωριό στις Σέρρες. Πάντως, δεν θυμάμαι καμιά εκκλησία ή γειτονιά που να λέγεται Αγία Ελένη, ενώ Αγιασοφιά, Αγία Άννα, Αγία Βαρβάρα ή Αγία Παρασκευή ξέρω πολλές. Αν κάνω λάθος ή όχι, και πώς εξηγείται (αν όχι), θα μου το πείτε εσείς.

Όπως και τα περισσότερα γυναικεία ονόματα, έτσι και η Ελένη έχει ισχνή παρουσία στη φρασεολογία μας. Μπορεί να μου ξεφεύγει κάτι, αλλά η μόνη φράση με Ελένη που θυμάμαι είναι η γνωστή προέκταση των ερωταπαντήσεων για τον Φούφουτο, του αδελφού της Ελένης -και μη ρωτήσετε για ‘ποια Ελένη’ πρόκειται.

Αντίθετα, και εύλογα, τα τραγούδια με Ελένη είναι αμέτρητα (αν και δεν αποκλείω η Άννα και η Κατερίνα να έχουν περισσότερα). Πέρα από αυτά που αναφέραμε, έχουμε τη Νίτσα Ελενίτσα Ελενάκι μου του Καζαντζίδη, την Ελένη του Μικρούτσικου, και βέβαια το χατζηδακικό Για την Ελένη.

Ταιριάζει να τελειώσουμε με τραγούδια -χρόνια πολλά στην Ελένη, τη Λένα, την Έλενα, τη Νίτσα και την Ελενίτσα!

Advertisements

136 Σχόλια to “Ελένης και Κωνσταντίνου”

  1. spiral architect said

    Καλημέρα και Χρόνια Πολλά στους εορτάζοντες και εορτάζουσες. 🙂
    (σκέφτομαι ότι, τ’ απόγεμα στη δουλειά, θα γκώσουμε απ’ τα γλυκά και τα χμμμ … εξοχικά)

    Ελένη: Η μητέρα του Κωνσταντίνου από τον πρώτο γάμο του πατέρα του, του Κωνστάντιου του Α΄του Χλωρού.
    Κωνσταντίνος o Μέγας: Χαριστικά αγιοποιήθηκε σαν ισαπόστολος, γιατί εξέδωσε το Διάταγμα των Μεδιολάνων.
    (δεν ήταν και λίγο …)

  2. Γς said

    Καλημέρα και Χρόνια Πολλά στους εορτάζοντες και εορτάζουσες.

    Και μια Helaine

  3. Zazula said

    Χωριό «Αγία Ελένη» όχι απλώς υπάρχει στα Σέρρας, αλλά εκεί γίνονται και τα αναστενάρια: http://www.naserron.gr/laikospolitismos.html

  4. Καλημέρα, όταν άρχισα να διαβάζω το άρθρο δεν υπήρχαν ακόμα σχόλια, αλλά δεν το εκμεταλλεύτηκα για την πρωτιά.

  5. Και, ταιριαστά, γεννήθηκα και στο «Έλενας».

  6. Γς said

    4:
    Τι ευγένεια ψυχής…

    2: Οκ, χωρίς «Η» η Ελέιν

  7. spiral architect said

    @5: Όπως όλος ο καλός ο κόσμος! 🙂
    Αν θυμάμαι καλά, εκκλησία της Αγίας Ελένης υπάρχει στη Χώρα της Μυκόνου. Για ρωτήστε τον Αρούλη. 😉

  8. Χρόνια πολλά στις Ελένες (για να κρατήσω τη σειρά του Νικοκύρη), στους συνονόματους και τις συνονόματες. Και μην ξεχνάτε τις Κωνσταντίνες. Έτσι όπως είναι η γιορτή, λίγοι θυμούνται ότι γιορτάζουν:

    Στις τάδε, Γιώργος και Γιωργία. Στις τάδε, Γιάννης και Γιάννα. Στις τάδε, Κώστας και Ελένη! (ουπς)

    Δεν ξέρω αν έχουμε την σήμερον ημέραν Έλενους, ο τελευταίος που θυμάμαι, ήταν στην Τροία.

  9. Γς said

    5:
    >Και, ταιριαστά, γεννήθηκα και στο “Έλενας”.:

    Μι του!
    Πριν 70 χρόνια (ακριβώς σε 11 μέρες).
    Κι ούτε μια εντοιχισμένη μαρμάρινη πλάκα

  10. Καλημέρακαι εις έτη πολλά στους/ις εορτάζοντες/ουσες

    Η δική μου κόρη λέγεται Νεφέλη-Ελένη εκφράζοντας και τις δύο κατά Σαραντάκον τάσεις.

    Πράγματι εκκλησία Αγία Ελένη δεν συνάντησα – ίσως να κρύβει τις αμφιβολίες για την αγιότητά της, μπορεί να την αγιοποιήσανε λόγω προσφοράς στην υπόθεση του Χριστιανισμού αλλά να δόθηκε κρυφή γραμμή. Οι Ευρωπαίοι που να χαμπαρίσουν από Βυζαντινισμούς.
    Για το Νίτσα έχω ένσταση, όσες γνώρισα, Ουρανίες τις λέγανε, στο τραγούδι μπορεί να χρησιμοποιήθηκε για να βγει ο στίχος.
    Και μια Λίνα που ήξερα επισήμως ήταν Κοντοσταβλίνα

    Για την ωραία Ελένη παρελήφθη το «γκόμενα του Αλεξάνδρου» που τον φωνάζανε Πάρι γιατί είχε τρυφερά μαγουλάκια.
    Ψάχνω τον λόγο : παράλειψη, σεμνοτυφία, υποτίμηση του γεγονότος, άλλο

  11. ΠΑΝΟΣ said

    http://diadrastiko.blogspot.gr/2012/05/blog-post_5631.html

  12. Γς said

    «Εφταιξα συμπάθησεμε Ελενίτσα μου»
    Καζαντζίδης Μαρινέλλα
    Κι η Ελένη της πλατείας Υμηττού. 55+ χρόνια πριν

    [Κι εκείνη η αδελφή του Φού^2του. Ποιου Φού^2του;]

  13. spiral architect said

    Ελέπτολις ή μήπως ελέπολις, ή και τα δύο;
    (εγώ, την ελέπολη ξέρω)

  14. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!
    Χρόνια πολλά στην Ελένη την αδελφή μου και τις άλλες Ελένες του ιστολογίου.
    Χρόνια πολλά στον Κώστα, τον άλλο Κώστα, τον παράλλο Κώστα, τον Ντίνο και τους άλλους εορτάζοντες του ιστολογίου!

    3: Δίκιο έχεις Ζαζ! Νομίζω πάντως ότι δεν είναι από την παλιά Αγία Ελένη αλλά από μια νεομαρτύρισσα, όχι;

    10: Παράλειψη

    13: Ελέπτολις στον Αισχύλο, ίσως για μετρικούς λόγους. Ελέπολις το μηχάνημα.

  15. Αγγελος said

    Υποθέτω — τελείως απ’ το κεφάλι μου — πως εκκλησία (και συνακόλουθα τοπωνύμιο) Αγία Ελένη δεν υπάρχει, ή είναι πολύ σπάνιο πράμα, γιατί δεν είναι ας πούμε αυτοτελής αγία και πάει πακέτο με το γιο της — και Άγιοι Κωνσταντίνοι υπάρχουν βέβαια πλήθος. Πρόσφατα έμαθα πως έτσι λέγεται επισήμως η Καμάριζα, που με τον Καποδίστρια ήταν η μόνη κοινότητα της Αττικής (φαντάζομαι ότι με τον Καλλικράτη θα την έχαψε το Λαύριο).

  16. Γς said

    12 β:
    >Κι εκείνη η αδελφή του Φού^2του

    Την είχε συμπεριλάβει ο Νικοκύρης και δεν το πρόσεξα:
    >η γνωστή προέκταση των ερωταπαντήσεων για τον Φούφουτο, του αδελφού της Ελένης

  17. antouan said

    Ατέλειωτα ταξίδια ( Έλενα ) – 1994 (στίχοι: Μπάμπης Στόκας)

    Μικρό κορίτσι έφυγες μια μέρα απ’ το χωριό σου
    δέκα χιλιάδες όνειρα, δε θα ξαναγυρίσεις
    Θα είσαι η αρχόντισσα στον τόπο το δικό σου
    σ’ όσους σε πίκραναν πολύ δε θα ξαναμιλήσεις

    Έλενα, πώς τα περνάς
    μες στην ψυχή μου βόλτες γυρνάς

    Την πόλη την εγνώρισες χειμώνα, καλοκαίρια
    πολλοί που σε αγάπησαν μονάχα για μια ώρα
    Τους έδινες λίγο στοργή, σου άπλωναν μαχαίρια
    πόσες φορές δε σκέφτηκες «τι θ’ απογίνω τώρα»

    Έλενα, πώς τα περνάς
    μες στην ψυχή μου βόλτες γυρνάς

    Πόσες φορές δεν άνοιξες με τρέλλα την καρδιά σου
    σε κάποιον που σε πλάνεψε με λόγια απελπισμένα
    σε κάποιον που ήθελε απλά να κλέψει τη ματιά σου
    δώρο για τη γυναίκα του και όλα ξεχασμένα

    Έλενα, πώς τα περνάς
    μες στην ψυχή μου βόλτες γυρνάς

  18. antouan said

    Ελένη – 1986 (στίχοι: Μπάμπης Τσικληρόπουλος)

    Ζούμε σ’ έναν κόσμο μαγικό
    με φόντο την Ακρόπολη, το Λυκαβηττό
    Γεμάτα τα μπαλκόνια, πολιτικά αηδόνια
    Υποσχέσεις και αγάπες και πολύχρωμα μπαλόνια
    για ευτυχισμένα χρόνια

    Κι εσύ Ελένη και κάθε Ελένη
    της επαρχίας, της Αθήνας κοιμωμένη
    Η ζωή σου, να το ξέρεις, είναι επικηρυγμένη
    Να πεθαίνεις για την Ελλάδα είναι άλλο
    κι άλλο εκείνη να σε πεθαίνει

    Κι εσύ Ελένη και κάθε Ελένη
    της επαρχίας, της Αθήνας κοιμωμένη

    Ζούμε σ’ ένα κόσμο μαγικό
    Υποχθόνια δουλεύει με μοναδικό σκοπό
    Να σε μπάσει στο παιχνίδι, τη ζωή σου πως θα φτιάξει
    Να σου τάξει, να σου τάξει την ψυχή σου να ρημάξει

    Κι όταν φτάσει να ελέγχει της ελπίδας σου τον πόνο
    δεν του φτάνει ετούτο μόνο
    Με γλυκόλογα σε παίρνει απ’ το χέρι
    Σε βαφτίζει της Ελλάδας νοικοκύρη

    Κι εκεί που λες αλλάξανε τα πράγματα και σηκώνεις το ποτήρι
    Αρπάζει, κλέβει τ’ όνειρό σου και του κάνει χαρακίρι

  19. Και φυσικά, πέρα από τα γιορτινά
    , κάθε απορία για τον δεύτερο γύρο λύνεται !

  20. sarant said

    15: Λογική εξήγηση πάντως.

  21. 15, 20: Στην ίδια λογική με αυτό για τις Κωνσταντίνες.

  22. spiral architect said

    @8γ: Ο Έλενος έβγαινε συχνά στα σταυρόλεξα σαν «Ομηρικός ήρωας, γιος του Πριάμου».

  23. spiral architect said

    Καλά θυμάμαι. Εκκλησία Αγία Ελένη υπάρχει στη Χώρα της Μυκόνου.
    (και μάλλον πρέπει να’ ναι η μοναδική εν Ελλάδι)

  24. Δημήτρης Μ. said

    Χρόνια πολλά στις εορτάζουσες και τους εορτάζοντες.

  25. Γς said

    15:
    Καμάριζα και η εκκλησία του Αγίου Κωνσταντίνου με τον «άγιο» παπα Νεκτάριο του εκεί.

    Και τάμα το είχε κάνει η θεούσα κυρά μου να τον επισκεφτεί για την ”ευλογία” του μετά από μια δύσκολη εγχείρηση που είχε.

    Ο παπούλης όμως την έγραψε κανονικά, ούτε που της έδωσε σημασία (λόγω χρώματος ίσως).
    Και τον έπιασα ιδιαιτέρως:

    -Βρε ξέρεις ποια είναι αυτή; Κολλητή (τάχα μου) του Αλεξανδρείας και Πάσης Αφρικής. Επικεφαλής της Υπάτης Αρμοστείας της Ορθοδόξου Ιεραποστολής (και άλλα τέτοια ακαταλαβίστιηκα και εντυπωσιακά).
    Οπότε πάει και την βρίσκει με ανοικτές αγκάλες:

    -Ω Αγαπητή εν Χριστώ αδελφή. Πόσο μεγάλη χαρά νοιώθει η ταπεινότητά μου που μας επισπευτήκατε. Τους θερμούς χαιρετισμούς μου στον (μακαρίτη πλέον, που έπεσε με το ελικόπτερο στο Αγιο Ορος) Πατριάρχη και Πάπα [της Αλεξάνδρειας].

    -Μα για ποιον Πάπα μου έλεγε;
    -Της Ρώμης

  26. Χωριό Ελένες στο Αμάρι Ρεθύμνης.

  27. Alexis said

    Χρόνια πολλά σε όλους τους εορτάζοντες και τις εορτάζουσες!

    #18: Εξαιρετικό τραγούδι και εξαιρετικός στίχος!

    Τα περισσότερα τοπωνύμια με αγίους προέρχονται από κάποια ομώνυμη εκκλησία ή μοναστήρι.
    Τοπωνύμια «Αγία Ελένη» υπάρχουν ελάχιστα γιατί οι περισσότερες εκκλησίες είναι «Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης» και η «Ελένη» στην εκφορά του ονόματος παραλείπτεται.
    Έτσι έχουμε πάμπολλους «Αγίους Κωνσταντίνους» αλλά «Αγίες Ελένες» γιοκ.

  28. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Ὑπάρχει πάντως ὁ ναὸς Ἁγίου Κωνσταντίνου καὶ Ἁγίας Ἑλένη στὴ Γλυφάδα

  29. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Βρῆκα Ἁγία Ἑλένη σκέτη στὸ Χαϊδάρι 🙂 https://maps.google.gr/maps?q=%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%B1+%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CE%BD%CE%B7+%CF%87%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%B1%CF%81%CE%B9&hl=el&ie=UTF8&ll=38.020331,23.644772&spn=0.002514,0.003449&sll=37.081682,23.503568&sspn=2.607315,3.532104&t=h&hq=%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%B1+%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CE%BD%CE%B7&hnear=%CE%A7%CE%B1%CF%8A%CE%B4%CE%AC%CF%81%CE%B9,+%CE%94%CF%85%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82+%CE%A4%CE%BF%CE%BC%CE%AD%CE%B1%CF%82+%CE%91%CE%B8%CE%B7%CE%BD%CF%8E%CE%BD&fll=38.020331,23.64481&fspn=0.002514,0.003449&z=18

  30. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Ἅγιο Ἀρχιμήδη δὲ θὰ βρῶ ποτέ 😦

  31. Ημιάσχετο, μιας και λέει ο Νίκος για τα «αρχοντικά» ονόματα. Μέχρι σήμερα είχα συναντήσει πολλές γυναίκες, (Αναστασία, Αθανασία, κ.λπ.), Κωνσταντίνους και Αλέξανδρους, Στην καινούργια δουλειά, γνώρισα έναν Ιωάννη!. Αν και συμφωνώ μόνο κατά 50% με τον Νίκο (μου αρέσουν και οι Αθανασίες, μου αρέσουν και οι Σίες), είναι ακόμα φρέσκο στο αυτί μου, και μου ακούγεται κάπως, όταν τον φωνάζουν.

  32. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    31. Οἱ Νάνσες;

  33. sarant said

    30: Κανόνισε ν’ αγιάσεις εσύ, π.χ. να γράφεις μονοτονικό επί ένα χρόνο.

    31: Για γυναίκες δεν έχω γράψει και, πραγματικά, δεν θεωρώ ίδια περίπτωση την Αθανασία με τον Ιωάννη.

  34. Γς said

    31:
    >και μου ακούγεται κάπως, όταν τον φωνάζουν.

    Τον Ιωάννη;

  35. 32: Αν είναι αυτή http://www.youtube.com/watch?v=SbyAZQ45uww

  36. 33 β: Σύμφωνοι, βασικά ήθελα να γράψω «Μου αρέσουν και οι Αλέξανδροι, μου αρέσουν και οι Αλέκοι», αλλά φοβήθηκα μην παρεξηγηθώ 😛

  37. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    33. Πολύ αὐστηρή τιμωρία. Δέ γίνεται νά τή μειώσουμε; Ἄς ποῦμε νά βάζω στή γλώσσα ὀξεῖα καί νά μή βάζω βαρεῖες;

  38. alexisphoto said

    καλημέρα και χρόνια πολλά,
    δεν θα έπρεπε να γίνει και μια αναφορά στο όνομα Έλενος;
    ΤΟν θυμάμαι από την μυθολογία κ τον τροϊκό πόλεμο, αλλά βρίσκω πως υπάρχει ιστορικό πρόσωπο (Έλενος της Ηπείρου) και σύγχρονος ποιητής (Έλενος Χαβάτζας).
    Ευχαριστώ.

  39. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρες ! Χρόνια πολλά σε όλους, και φυσικά και στην κόρη μου !

    Ναός «Κωνσταντίνου και Ελένης» είναι και η μεγάλη εκκλησία στον γειτονικό Ψηνακο-δήμο, στη Νέα Μάκρη, ακριβώς πριν στρίψουμε για Διόνυσο.
    Χρόνια πολλά στον παλιό αρχιφύλακα από το στρατό, τον Ελένη, που μαζί με το συμμαθητή του αδερφού μου, τον Αικατερίνη, κλείνουν τζόκερ !

    Χρόνια πολλά στη συγγραφέα των γκομενο-παγιδο-βιβλίων της παραλίας, τη Λένα Μαντά !

    Η παραλλαγή «Λένα» μου έβγαζε πάντα κάτι το «τσαούσικο», όπως, ακριβώς αντίθετα, το «Κωστής» μου έβγαζε…αδερφίστικο ! Κατ’ εξαίρεση, πάντως, χρόνια πολλά στον παλιό καθηγητή μου στη χορωδία, τον Κωστή Κωνσταντάρα.
    Διάσημοι «Κωστήδες» ο Παλαμάς, τα άνθη-φυτά, ο Μαραβέγιας και ο Χατζηδάκης με ήτα.

    Διάσημες «Λένες» η Αλκαίου και η Πλάτωνος (η Ακαδημία Πλάτωνος είναι συγγενής της; 🙂 )

    Ντίνος : μάλλον πάλι λίγο…αδερφίστικη παραλλαγή ! Ε; Όπως και να έχει, το «Κώστας» είναι το πλέον βαρβάτο…Θυμίζω και την επιγραφή στο φορτηγό «ΑΝΕΧΤΗΚΑ ΠΟΛΛΑ ΣΕ ΑΥΤΗ ΤΗ ΣΧΕΣΗ – ΚΩΣΤΑΣ»

    Χρόνια πολλά σε όλα τα κρουαζιερόπλοια και παραθαλάσσια ξενοδοχεία (Costa Concordia, Costa Navarino κλπ.), στο Κωσταλέξι, στον Ιταλό παλαίμαχο ποδοσφαιριστή Costacourta, στον Κωστόπουλο, τον Ντινόπουλο κλπ.

    Και τα λέμε πάλι…

  40. vioannis said

    K+E=A+2

    Η σχέση που συνδέει κορυφές, έδρες και ακμές σε κάθε κυρτό στερεό,
    Τον θυμάσαι με τον μνημονικό κανόνα:
    Κωνσταντίνος και Ελένη ίσον Άγιοι και οι δύο.
    (όπου και +)
    Τυχαίο; Δεν νομίζω.

  41. Πάνος με πεζά said

    @ 40 : Τέλειο !

  42. Zazula said

    14: Η εκκλησία του χωριού είναι κανονικά Κωνσταντίνου & Ελένης: http://www.imsn.gr/imsn.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=123&Itemid=372
    Λίγο πιο πέρα απ’ την Αγία Ελένη, υπάρχει το χωριό Κωνσταντινάτο.

    28: Όχι απλώς υπάρχει εκκλησία, αλλά οι άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη είναι πολιούχοι της Γλυφάδας· από δε το 2010 η 21η Μαΐου είναι κι επισήμως αργία για τη Γλυφάδα (π.χ. σήμερα η κόρη μου δεν έχει σχολείο).

  43. Πάνος με πεζά said

    Συμπληρώνοντας :
    Διάσημοι Ντίνοι πρωτίστως ο Ηλιόπουλος, ο Καρύδης (το πάει για δημοτικός σύμβουλος), ο Δουλγεράκης (εκλιπών, επίσης ηθοποιός), ο ποιητής Χριστιανόπουλος και ο σκηνοθέτης Δημόπουλος, και αυτός, δυστυχώς, εκλιπών. Παραλλαγή και ο Ντάνος Λυγίζος.

    Ξένοι Ντίνοι φυσικά ο Τζοφ και o Mπάτζιο, από τη «Σκουάντρα», ο Ράτζα και ο Μενεγκίν, από την καλαθόσφαιρα.

    Και διάσημες Ντίνες, μια που γιορτάζουν κι αυτές και ουδείς το θυμήθηκε, η Κώνστα και η σεφ Νικολάου.

  44. Γς said

    Κι ο άλλος Κωνσταντίνος, άντε Κώστας, ο γείτονας.

    Διαβάζω ότι τα χρόνια πολλά στον Κώστα Καραμανλή έφεραν χαμόγελα στη Συγγρού. Από το πρωί κυκλοφόρησαν τα νέα ότι ο πρώην Πρωθυπουργός απαντά στις ευχές… πολιτικά.

  45. Τίτος Εξώς Χριστοδούλου said

    Χρόνια πολλά σε κάθε εορτάζουσα κι εορτάζοντα.
    Για την Ελένη, το κακόν ωόν της Τροίας. Αφού ήταν αδελφή των Διόσκουρων και δεδομένου ότι η αργοναυτική εκστρατεία έλαβε χώρα τρία τέταρτα του αιώνα πριν την εκστρατεία στην Τροία, συν κάτι δεκαετίες από δω κι από κει, πόλεμοι και Οδυσσειες, οι αρχαίοι αργόσχολοι είχαν υπολογίσει ότι όταν την είδε ο Τηλέμαχος και την θαύμασε στην Σπάρτη, στην Οδύσσεια, η Λενιώ ήταν ήδη 154 ετών…

  46. NM said

    1. Περπατώντας στο νυφοπάζαρο ενός χωριού, άκουσα τον παρακάτω διάλογο:
    Ερωτ: -Πώσυλέεν; Απαντ: -Ηλέν, μιλέν-συλέν!
    2. Το όνομα «Ελενος» είναι συχνό στα λεγόμενα ελληνόφωνα χωριά της επαρχίας του Καταντζάρο

  47. 43 τέλος: Έκανα ολόκληρη ανάλυση στο #8 🙂

  48. Νέο Κid said

    Και φυσικά η σχέση του 40. είναι του (Ε)λενάρδου! 🙂

  49. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    37: Θέλει θυσίες για ν’ αγιάσεις!

  50. ππαν said

    χρονια πολλα σε ολες και όλους και ιδιαίτερα στον πρωταθλητή Ντιέγκο Κώστα (περαστικά)

  51. Zazula said

    46α: http://lexilogia.gr/forum/showthread.php?250-%CE%9C%CE%B5%CE%BB%CE%AF%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE%B7-%CE%9C%CE%B5%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%AF%CE%BD%CE%B7-%CE%AE-%CE%9C%CE%B5%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE%AE&p=1955&viewfull=1#post1955 😀

  52. # 45

    κάπως τα ίδια βγαίνουν και για την αδερφή του Αιήτη την Κίρκη αλλά αυτή μπορεί να ήξερε από μακιγιάζ με τα γιατροσόφια της.και η Οδύσσεια δεν είναι ό,τι πιο αξιόπιστο

    Κάποτε πιστεύω πως θα επαληθευθεί από τους ιστορικούς η θεωρία μου πως η ιλιάδα είναι πιο «πετυχημένη» βερσιόν του ίδιου θρύλου με την αργοναυτική εκστρατεία ( και ξαδερφάκι με την Μαχαμπαράτα).

  53. # 50

    Για δες πέραση που έχει η Ατιτλέτικο (το Σαββάτο θα προσγειωθεί απότομα)

    # 43

    Ο Κουφοντίνας, μετράει ;

  54. 49 β: Εκτός αν είσαι αυτοκράτορας, όπως καλή ώρα.

  55. Left said

    @16 Βιαστικά στο «ψητό»..και στο τέλος ξεχνάτε να βαθμολογήσετε την ανάρτηση.

  56. Πάνος με πεζά said

    Στα τραγούδια, να προσθέσουμε και το ρεμπέτικο «Η Ελένη η ζωντοχήρα». Στη δεύτερη στροφή, που ο εραστής χασάπης στέλνει πεσκέσι ένα αρνί

    «…το’ μαθε το χασαπάκι
    και της στέλνει ένα αρνάκι.
    -Φτιάξε το με το σπανάκι,
    γιατί θά’ ρθω το βραδάκι…»

    πάνω στο ταξίμι που ακολουθεί, ακούγεται η φράση-κατοχικό σύνδρομο «Ωωωωχ, αρνί με το σπανάκι !» (Τουλάχιστον στην εκτέλεση που ακουγόταν από την Αθ.Κομπ. στο «Μινόρε της Αυγής» – πήγα να το γράψω με βήτα, ‘ναθεμά σας !)

  57. Μανούσος said

    Πιθανόν να μην υπάρχουν πολλά τοπωνύμια Αγίας Ελένης λόγω (όπως παρατηρήθηκε και στην αρχή του άρθρου) Κωνσταντίνου, αφού Άγιοι Κωνσταντίνοι υπάρχουν μπόλικοι.

    Ελεπόλεις υπήρχαν παλαιόθεν

    Και βεβαίως μη λησμονείτε τα Αναστενάρια!!

    Διάσημος και ο ομηρικός στίχος (Γ,156)
    οὐ νέμεσις Τρῶας καὶ ἐϋκνήμιδας Ἀχαιοὺς
    τοιῇδ᾽ ἀμφὶ γυναικὶ πολὺν χρόνον ἄλγεα πάσχειν

    με το σχετικό ανέκδοτο για την Σκλήραινα ερωμένη του Κωνσταντίνου Θ΄

  58. spiral architect said

    @44: Εσύ ΓουΣού δεν θα πας να ευχηθείς του γείτονα;
    (ή μήπως δεν είσαι καλός στο pro😉 😆

  59. nestanaios said

    Κωνσταντίνος είναι ο συν ιστάμενος. Έννοια ελληνική. Προφορά ξένη.
    Η Ελένη, όμως, είναι καθ όλα ελληνική.

    Το δασύ ε επιτασσόμενον τοῦ λ οἱονεί τήν εξάπλωσιν δασέων ενεργειών (κακών ενεργειών, κακοεργειών και ὅ,τι ενέργειας αντίκειται τοῦ ανθρώπου). Καί ἔχομεν τήν sυλλαβή ἑλ μέ τό ε δασύ καί ἐξ αὐτῆc ἔχομεν τό ρῆμα ἕλω τό φονεύω, τό πορθῶ.

    «ἀνδράσι δυσμενέεσσιν ἕλωρ καί κύρμα γένησθε.»

    Το θέμα είναι ἑλ + εν
    ἑλ = εξάπλωσιc κακοεργειῶν. ε = δασύ.
    Εν = πρόθεσις.

    Ὁ εν τῇ διαδικασία ἐξαπλώσεος κακοεργειῶν ονομάζεται ἕλεν και στην ονομαστική ενική ἕλην (φεύγει το ς και εκτείνεται το ε σε η). Ἄν επιθυμοῦμε να το εντάξωμεν στο θυλικόν γένος ἔχομεν Ἑλέν+η ἤ.Ἕλεν+α ἤ Ἑλήν για να ἔχωμεν ἀργότερα τό κύριο δασυνόμενο όνομα Ἑλένη = ἡ αιτία τῶν κακοεργειῶν στήν Τροία. Αργότερα, αἱ φέρουσαι το όνομα Ἑλένη μή ἔχουσαι διαπράξει κακοεργείας δεν ἄντεξαν την δασεῖα και την απέβαλαν στήν νέα ἐλληνική.

  60. Όπερες για την Ελένη

    Paride ed Elena του Κρίστοφ Βίλιμπαλντ Γκλουκ
    Die Ägyptische Helena του Ρίχαρντ Στράους σε λιμπρέτο του Χόφμανσταλ.
    La Βelle Helene του Ζακ Όφενμπαχ

    Να σημειώσω πως ο γιός του Πρίαμου και της Εκάβης ονομαζόταν Έλενος.

  61. Τώρα είδα ότι στα #8 & #22 αναφέρθηκε ξανά ο Έλενος. Σόρι.

  62. skol said

    14: Τέσσερις είναι οι Κώστηδες του ιστολογίου; Γιατί ξέρω κι εγώ έναν κρυφό.

    Χρόνια τους πολλά!

  63. andreas said

    Και φυσικά η πασίγνωστη Ελενίτσα:

  64. Πάνος με πεζά said

    Επίσης πάντα μου την έσπαγε το επώνυμο που «καθόταν» μεταξύ της δημοτικής και της καθαρευουσιάνικης εκδοχής του ονόματος, δηλαδή το «Κώνστας» . Οποιαδήποτε σχέση με συγκεκριμένα πρόσωπα, π.χ. οικονομικούς αναλυτές, είναι συμπτωματική.

  65. Spiridione said

    Χρόνια πολλά.
    Νήσος Ελένη η Μακρόνησος
    http://pleias.lis.upatras.gr/index.php/estia/article/view/69870/62219

  66. Πάνος με πεζά said

    Ναι, επίσης και «Κρανάη», αλλά το όνομα αυτό μετά μεταφέρθηκε σε νησίδα του Γυθείου.

  67. Οι Μανιάτες είναι Εβραίοι said

    Ρε παιδιά, γιατί δεν λέτε τίποτα για το πορνικό παρελθόν της Αγίας Ελένης; Γράφει ο Μέγας Έλλην ιστοριοδίφης Κωνσταντίνος Σάθας (1842-1914) στην Εισαγωγή του 7ου Τόμου της θρυλικής «Μεσαιωνικής Βιβλιοθήκης» που μπορείτε να κατεβάσετε από την «Ανέμη»:

    “…Και η Ιστορία οφείλει να αναζητήσει την εξήγησιν του Μυστηρίου, αφού μάλιστα οι τας σεπτάς γυναίκας εκφαυλίζοντες επί πορνεία, ήσαν σύγχρονοι, φίλοι και μάλιστα συγγενείς αυτών και άγιοι άνθρωποι. Αυτή η μήτηρ του Ιδρυτού του Χρι¬στιανισμού Κωνσταντίνου, η Αγία Ελένη, παρίσταται υπό των Ορθοδόξων Χρονογράφων και αυτού μάλιιστα του συγγενούς της Αγίου Ευσυγνίου “ΕΥΤΕΛΗΣ ΕΤΑΙΡΑ”, κόρη ταπεινού πανδοχέως εν Δρεπάνη της Βιθυνίας, ένθα διανυκτερεύσας εγνώρισε αυτήν ο Κωνστάντιος ο Χλωρός”…

    Γιός πόρνης και ο ίδιος ο Μέγας Κωνσταντίνος, ίδρυσε πάνω σε λόφο της Κωνσταντινούπολης, ένα μεγάλο πορνείο, απαγορεύοντας να υπάρχει έξω από αυτό οποιαδήποτε πόρνη. Το οίκημα είχε διάφορα διαμερίσματα, που δημιουργούνταν με στύλους και παραπετάσματα (βλέπε Δ.Ναλπάντη “Τα περί τους έρωτες στο Βυζάντιο”. Περιοδ. «Αρχαιολογία», τ.10, Φεβρ. 1984). Η μητέρα του αγία Ελένη, γνωρίστηκε με τον πατέρα του στο πατρικό της πανδοχείο στην Βιθυνία όπου δούλευε. Οι κακές γλώσσες, λένε πως θήτευε ως “ευτελής εταίρα” (Κ.Σάθας «Μεσαιωνική Βιβλιοθήκη», εισαγωγή στον Ζ΄τόμο, σελ. ρλς ‘136’) όταν διανυκτέρευσε εκεί ο πατέρας του Κ. ο οποίος την πήρε ως σύζυγο ή κατ’άλλους την σπίτωσε ως ερωμένη (Βλ και (Καρζής, Θ. «Η γυναίκα στο Μεσαίωνα. …», Εκδ.Φιλιππότη-1989).

    Ο καραμανλικός πρέσβης, μακαρίτης Άγγελος Βλάχος, στις Αναμνήσεις του ως πρόξενου στα Ιεροσόλυμα («Μια φορά κι ένα καιρό»-εκδ.Εστία) γράφει: “Όταν διαβάζει κανείς το χρονικό της ανακαλύψεως του Τιμίου Σταυρού από την Αγία Ελένη, φρικιά με τα απάνθρωπα βασανιστήρια που μεταχειρίστηκε η Αγία για να αναγκάσει τρεις Εβραίους να της αποκαλύψουν το μέρος όπου είχαν κρύψει το Τίμιο Ξύλο. Τρεις μέρες τους βασάνιζε κάνοντας το χριστιανικό της χρέος και, αν θυμούμαι καλά, τους θανάτωσε όταν της είπαν την αλήθεια, όχι βέβαια για να τους απαλλάξει ευσπλαχνικά από την ζωή, αφού τους είχε σπάσει τα κόκαλα και τους είχε παντοιοτρόπως τσουρουφλίσει, αλλά για να τους τιμωρήσει”.

    Γιατί δεν βγάζετε άχνα εσείς οι Αριστεροί για τα αίσχη των Χριστιανών, που καταπίεζαν επί 11 αιώνες τους Εβραίους, τους Έλληνες και όλες τις Μειονότητες της Ρωμέηκης Αυτοκρατορίας; Μήπως γιατί είσαστε πρωτεξάδελφα, αφού και οι δύο πιστεύετε στην παράνοια της Κοινοκτημοσύνης, λατινιστί… Κομμουνισμός;

  68. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Όπως και να έχει, όταν βλέπεις μια γνώριμη γραφίδα, σε πιάνει μια νοσταλγία… 🙂

  69. NM said

    Ασχετο μεν, επίκαιρο δε.
    Εμαθα σήμερα (απ’την Ελληνοφρένεια) ότι υπάρχει κι αυτή η μπαλάντα.
    Φαντάσου λέει, ν’αναγνωρίσει στους στίχους κάποια ψυχή τον εαυτό της και μηνύσει τον τραγουδοποιό για εξύβριση.
    Τζάλα Μπαλαμέ.

  70. Μαρία said

    14β
    Όχι. Η Κακαράσκα μετονομάστηκε απ’ την παλιά καλτάκα (βλ. και αναστενάρια). Η πόντια παρθενομάρτυς γιορτάζεται των Αγίων Αναργύρων και η κάρα της βρίσκεται στην Τούμπα (μία είναι).

  71. Λ said

    Ελένειο δημοτικό σχολείο .

    http://allikypros.wordpress.com/2011/03/19/179-%CF%84%CE%BF-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%BF%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CF%83%CF%87%CE%BF%CE%BB%CE%B5%CE%AF%CE%BF-%CE%B5%CE%BB%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CE%B9%CE%BF%CE%BD/

  72. Λ said

    Υπάρχει και συσχετισμός Ελένης και ελιάς

  73. Λ said

    Αυτό τον Έλενο το έχουμε πει;

    http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%88%CE%BB%CE%B5%CE%BD%CE%BF%CF%82_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%97%CF%80%CE%B5%CE%AF%CF%81%CE%BF%CF%85

  74. Αλάστωρ said

    Να αναφέρουμε για την ιστορία ότι ο Κρίσπος δεν δολοφονήθηκε, αλλά εκτελέστηκε κατόπιν δίκης. Πιθανότατα αδίκως κατόπιν συκοφαντίας. Δολοφονία όμως δεν ήταν.

  75. Ευχαριστώ για τις ευχές σας και ανταποδίδω. (Είμαι ο Κώστας ο άαλος, όχι ο Ντόναλντ ούτε ο σκέτος ούτε ο Costas…)

    Α, κι επειδή δεν είδα να τ’ αναφέρει κανείς, τα μάθατε για την Ελένη; 🙂

  76. Ουπς, τελικά έγραψε ο Νικοκύρης για το Ελένη-ποια Ελένη…

  77. Λ said

    Να μας ζήσει και η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ!

  78. Λ said

    Ο Έλενος γιορτάζει στις 23 του Νιόβρη.
    http://www.eortologio.net/pote_giortazei/%CE%88%CE%BB%CE%B5%CE%BD%CE%BF%CF%82

  79. Λ said

    Το όνομα της αγίας Ελένης συνδέεται με την ιστορία της Κύπρου. Έκτισε εκκλησίες και μοναστήρια, έφερε πολλές γάτες για να εξολοθρεύσουνν τα φίδια και όπως λέει ο τζων Χάκκετ στην Ιστορία της εκκλησίας της Κύπρου φρόντισε να έρθουν νέοι κάτοικοι στο νησί ,που είχε ρημοποιηθεί από την ανομβρία,από τα νησια του Αιγαιου και κυρίως από την Τήλο. Ετσι σήμερα μια περιοχή της Κύπρου λέγεται Τηλλυρία ή Τηλλυριά/Τηλλυρκά

  80. Προσγολίτης said

    Ευχές σε όσες/ους γιορτάζουν.

    Απ’ ό,τι (αν καλά) είδα, για τον Κωσταντή «Του νεκρού αδελφού» δεν έγραψε κανένας.

    Υπάρχει και το τραγούδι του Μιχ. Τερζή «Αχ Ελένη μου» – το βρίσκω υπέροχο.

  81. Γς said

    77:
    Ισχυρίζεται ότι γι αυτήν είχε γράψει αυτό το τραγούδι ο Χατζηδάκις

  82. Γς said

    ο Χατζιδάκις

  83. 15 Όχι πως έχει ιδιαίτερη σημασία, αλλά καλό είναι να διορθώνονται μερικές ανακρίβειες: Ο «Καποδίστριας» ΔΕΝ είχε εφαρμογή στην Αττική. Έτσι έμειναν όλες οι κοινότητες ως είχαν. Κάποιες αναβαθμίστηκαν σε δήμους μετά την απογραφή του 2001 όταν πέρασαν τις 5.000 κατοίκους (που όμως αυτό δεν βοήθησε όταν ήρθε ο «Καλλικράτης» – που περιμένοντάς τον δεν πρόλαβαν να γίνουν δήμοι οι κοινότητες που πέρασαν το όριο το 20011).

    Άρα δεν ήταν μόνο η Καμάριζα (Παλαιοκαμάριζα την βρίσκω συγκεκριμένα) που έμεινε κοινότητα.

    Επίσης, οικισμός Αγία Ελένη βλέπω ότι υπάρχει στην Τροιζηνία (όχι, δεν τον ήξερα, αλλά μιας και μπήκε το θέμα είπα να ρίξω μαι ματιά στην απογραφή του 2011 που έχει όλους τους οικισμούς, ανήκει στην Τ.Κ. Άνω Φαναρίου και έχει 159 κατοίκους). Εκτός απ’ τις Σέρρες (και τα Λουτρά της Ωραίας) άλλο δεν βρίσκω.

  84. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεότερα σχόλια, έλειπα για μεσημεριανό ζιαφέτ.

  85. Αθηνητσι said

    Χρόνια πολλά σε όσους γιορτάζουν!
    Μπορεί να μου πει κάποιος την ετυμολογία του ονόματος Χατζιδάκις;

  86. sarant said

    85: Από τον χατζή, που είχε παει προσκύνημα στους Αγίους Τόπους.

  87. Αθηνητσι said

    86:Τα γιώτα πως δικαιολογούνται;

  88. sarant said

    87: Όπως θέλει το γράφει κανείς 🙂

  89. Ελένη said

    κι ενα χιουμοριστικο τραγούδι που το πρωτοτραγουδησε ο γιοκαρινης.
    αχ Ελένη, αχ Ελένη παχουλη καλοθρεμμένη
    αχ Ελένη, απ την πείνα καμμιά μερα θα μας φας
    αχ Ελένη, αχ Ελένη ο αέρας δεν παχαίνει
    αχ Ελένη, στα κιλα σου άραξε και μη μιλας

  90. Αθηνητσι said

    Ωπ! 🙂 Νόμιζα οτι υπήρχε κάποιος λόγος, ειδικά για το δεύτερο!

  91. Λ said

    Ελένη Ελενάρα μου (από το χωριό Τρεις Ελιές)

  92. Πάνος με πεζά said

    Ρε σεις, και τις «ξενόφερτες» Νάντιες ξεχάσαμε. Το θρυλικό όνομα που ούρλιαζε κάποτε στο ομώνυμο άσμα του ο Νίκος Καρβέλας…
    Πιο γνωστές, η Μπουλέ, η Κοντογεώργη, εκτοξευμένη πρόσφατα μέσω του σήριαλ «Κάτω παρτάλι», και η πάλαι ποτέ Κομανέτσι, και παραλλαγή τους η Ναντίν, σ’ αυτό το -πώς να το χαρακτηρίσω- τραγούδι…

  93. Πάνος με πεζά said

    @87,88 : Άραγε ποιος να πρόλαβε και να καθιέρωσε την «πατέντα» πρώτος στα επώνυμα (γιατι φυσικά, Άγις, Άδωνις κλπ. προϋπήρξαν) ;
    ο Χατζηδάκις, ο Πετζετάκις ή ο (σκηνικά) Μαριδάκις;

  94. Πάνος με πεζά said

    @87,88 : Αλήθεια, ποιός να πρωτοκαθιέρωσε την «πατέντα» στο επώνυμο, που ακολούθησε τη λογική των μικρών ονομάτων (Άγις, Άδωνις κλπ);

    – Ο Χατζηδάκις;
    – Ο Πετζετάκις;
    – Ο (σκηνικά) Μαριδάκις;

  95. Λ said

    Ο Άκης (Τζοχατζόπουλος) Κωνσταντίνος είναι; (Με τον Ντίνο Μιχαηλίδη, τέως υπουργό της ΚΔ, που εμπλέκεται στην υπόθεση Τζοχατζοπουλου που βρισκόμασται; είναι μέσα ή έξω;)

  96. Alexis said

    #95: Απόστολος (Άκης) Τσοχατζόπουλος…

  97. Αποστολάκης: Απόστολος – Αθανάσιος Τσοχατζόπουλος

  98. Λ said

    Ήταν και η βασίλισσα της Κύπρου Ελεωνόρα της Αραγονίας, που παραλίγο να καταδικαστεί για μοιχεία. Ο Σεφέρης έγραψε το ποίημα Ο δαίμων της Πορνείας παίρνοντας αφορμή από αυτό το περιστατικό.
    http://www.greek-language.gr/Resources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=1518

    http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%AD%CF%84%CF%81%CE%BF%CF%82_%CE%91%CE%84_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%9A%CF%8D%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%85

  99. Ωχ! πέρασε τόση ώρα. Δεν το πρόσεξα.

  100. Αθηνητσι said

    94:Ακριβώς, νομίζω ο τύπος παλιά- το 80 νομίζω- έγραφε Χατζιδάκης.

  101. Λ said

    98. Ο Σεφέρης σίγουρα ακολούθησε την καβαφική φόρμουλα στον Δαίμονα της Πορνείας. Έκανε ότι και ο Άχθος Αρούρης που διαβάσαμε χθες.

  102. Ανοιξα το αθλητοκανάλι της νέριτ για να κοιμηθώ αλλά κ@τιυρήθηκα από τα γέλια ; μιλάει ο Βύρων δίνων συμβουλές στην Μέρκελ και έτερες οικονομικές προτάσεις

  103. leonicos said

    Δεν ξέρω αν με πρόλαβε άλλος, αλλά ο αόριστος του αἱρῶ είναι εἷλον (όχι ἕλον) και σημαίνει για μεν έμψυχα αιχμαλωτίζω, συλλαμβάνω, για δε άψυχα καταλαμβάνω, δηῶ, καταστρέφω.

  104. leonicos said

    @59 Νεσταναίε, κατακυρώθηκε. Κάνεις πλάκα! Και ως πλάκα, είναι ωραία πλάκα

  105. sarant said

    103: Λεώνικε, στον Όμηρο ο αόριστος του αιρώ είναι έλον.

  106. Μαρία said

    105
    Και οι δύο τύποι υπάρχουν ανάλογα με τις ανάγκες του μέτρου.

  107. Πέπε said

    @3, 14, 42, 57, 70

    Το χωριό Αγία Ελένη των Σερρών ονομάστηκε σαφέστατα προς τιμήν της κανονικής Αγίας Ελένης:

    Οι Αναστενάρηδες τους αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη τους τιμουν ιδιαίτερα. (Δε θα ήταν ίσως υπερβολή να ισχυριστεί κανείς ότι ενδόμυχα τους θεωρούν θεούς και όχι αγίους). Στο μεγαλύτερο και διασημότερο από τα τέσσερα αναστενάρικα πανηγύρια του χρόνου, αυτό που τελείται σαν σήμερα, η εικόνα τους έχει πολύ καίριο ρόλο.

    Οι Αναστενάρηδες λοιπόν είναι πρόσφυγες Βορειοθρακιώτες. Κατάγονται από μία συστάδα χωριών στην περιοχή Αγαθούπολης, που το κεντρικότερο ήταν το Κωστή (για κάποιο λόγο το βλέπω πάντα γραμμένο με ήτα). Σήμερα όλοι αυτοπροσδιορίζονται ως Κωστελήδες, κανείς δεν αναφέρει τα υπόλοιπα χωριά. Μετά τους Βαλκανικούς και την ανταλλαγή πληθυσμών με τη Βουλγαρία, οι Κωστελήδες διεσπάρησαν σε πέντε χωριά της Μακεδονίας. Τα τέσσερα υπήρχαν ήδη και κατοικούνταν. Το πέμπτο το ίδρυσαν οι ίδιοι, και επομένως είναι το μόνο με αμιγή Κωστελήδικο πληθυσμό.*

    Το νέο χωριό οι Κωστελήδες θα μπορούσαν να το ονομάσουν Νέο Κωστή, αλλά αντ’ αυτού προτίμησαν να τιμήσουν και τη δεύτερη αγία του ιερού ζεύγους.

    ___________
    *Γι’ αυτό και είναι η πιο διάσημη έδρα των αναστενάρικων εθίμων: στα άλλα τέσσερα χωριά, οι Κωστελήδες έφαγαν χοντρό κράξιμο από τους ντόπιους για τον αλλόκοτο τρόπο που τελούν τα της χριστιανικής θρησκείας, και λούφαξαν, ενώ εκεί όπου ήταν μόνοι τους ήταν σχετικά πιο άνετοι.(Που και πάλι, αν δεν είχαν μπει στη μέση οι λαογράφοι/ανθρωπολόγοι/καμεροφόροι, πιθανότατα η εκκλησία να τους είχε ακόμα στη σφαλιάρα όπως έχει τους Κωστελήδες κάποιων τουλάχιστον από τα άλλα 4 χωριά, οι οποίοι τελούν μεν τα έθιμά τους αλλά για να παντρευτούν πρέπει να πάνε σε άλλη μητρόπολη που να μην τους ξέρουν).

    _____________
    _____________

    Για το αρσενικό Έλενος: Υποθέτω ότι έτσι πρέπει να λέγεται ο συγγραφέας Λένος Χρηστίδης, με το χαρακτηριστικό βιογραφικό που έχω δει σε 2-3 βιβλία του: «Ο Λένος Χρηστίδης γεννήθηκε το 19-τόσο. Το «[ ]» είναι το [πρώτο / δεύτερο / τρίτο] βιβλίο που γράφει μόνος του.» Τέλος.

    _____________
    _____________

    @103, 105: Είλον είναι ο αόριστος. Ο Όμηρος κάνει ό,τι θέλει, Όμηρος είναι. Τα ελέπολις κλπ. βγαίνουν από το είλον πάντως (με θέμα ελ-).

  108. BLOG_OTI_NANAI said

    67: Αγαπητέ «Οι Μανιάτες Είναι Εβραίοι».

    Η Αγία Ελένη έζησε κατά τον 3ο-4ο αιώνα μ.Χ. και για να βρεις στοιχεία για τον βίο της, επικαλείσαι μια πληροφορία του 19ου αιώνα.
    Εάν ανατρέξεις όμως στις αρχαιότερες πηγές για τη ζωή της, θα ανακαλύψεις δύο πολύ σημαντικές πληροφορίες:

    Η μία, από τον αξιόπιστο και ειδωλολάτρη Ευτρόπιο, ο οποίος γράφει ότι ο Κωνστάντιος Χλωρός ήταν παντρεμένος με την Ελένη. Κατά συνέπεια, δεν υπάρχει ουδεμία περίπτωση να ήταν πόρνη, διότι ο γάμος με πόρνη ήταν τότε απαγορευμένος επειδή στο ρωμαϊκό δίκαιο έπαιζε ιδιαίτερο ρόλο η αναγνώριση των τέκνων. Μάλιστα, ο Ευτρόπιος, όπως μεταφράζει το εδάφιο από τα λατινικά ο Παιάνιος, αναφέρει ότι ο Χλωρός απάκτησε τον Μ. Κων/νο «εξ ανίσων αυτώ γεγεννημένος γάμων» (Ρωμαϊκή Ιστορία 10,2). Αν σε αυτό προστεθεί η πληροφορία από τον Αμβρόσιο ότι η Ελένη ήταν «stabularia» δηλ. είτε ιδιοκτήτρια πανδοχείου είτε εργαζόμενη σε πανδοχείο, τότε κατανοούμε ότι ο μεταγενέστερος Ζώσιμος βρήκε την ευκαιρία να κατηγορήσει την Ελένη ως «φαύλη» από μίσος προς τον Μ. Κων/νο. Όμως, ουδεμία βεβαιότητα μπορεί να προκύψει με οποιονδήποτε τρόπο ότι η Ελένη ήταν πόρνη, εταίρα κ.λπ. Άλλωστε όπως οι ειδωλολάτρες λένε πως ο Μ. κων/νος ήταν νόθος, ο Ευσέβιος γράφει ότι ήταν νόμιμο τέκνο και σε αυτό συνηγορεί η αρχαιότερη πηγή και μάλιστα από τον ειδωλολάτρη Ευτρόπιο που μιλάει για γάμο.

    Και φυσικά ο υποχρεωτικός συσχετισμός του πανδοχείου με πορνείο δεν υφίσταται, καθώς στην εκκλησιαστική γραμματεία βλέπουμε πλήθος αναφορών για πανδοχεία, όπως π.χ. οι ξενώνες που χτίζονταν από χριστιανική φιλανθρωπία ονομάζονταν και πανδοχεία, και αυτό δεν θα μπορούσε να συμβεί αν ταυτίζονταν με πορνεία. Και βεβαίως, θα μπορούσε μια υπάλληλος πανδοχείου να εκδίδεται, αλλά από το ενδεχόμενο στη βεβαιότητα υπάρχει απόσταση να διανυθεί, και ο ευτρόπιος ή ο Αμβρόσιος μας εμποδίζουν να την διανύσουμε.

  109. BLOG_OTI_NANAI said

    67: Επίσης, μόλις παρατήρησα το εκπληκτικό ότι ο Άγγελος Βλάχος, μας καλεί να διαβάσουμε στο «χρονικό της ανακαλύψεως του Τιμίου Σταυρού από την Αγία Ελένη […] απάνθρωπα βασανιστήρια» σε «τρεις Εβραίους».

    Εδώ ή ο Βλάχος μας κάνει πλάκα, ή ο αγαπητός “Οι Μανιάτες Είναι Εβραίοι”!

    Αυτό που πρώτ’ απ’ όλα θα ήθελα να μάθω, είναι ποιο στην ευχή είναι αυτό το ένα και μοναδικό «χρονικό» της ευρέσεως του Σταυρού;! Μήπως δεν έχει ιδέα ο Βλάχος από τις παραλλαγές που γέννησε στο βάθος των αιώνων η εύρεση του Σταυρού; Έχουμε για παράδειγμα το αρχαιότατο σχόλιο ότι Εβραίος απλά υπέδειξε τον τόπο. Σε άλλη εκδοχή ο Εβραίος το υπέδειξε αφού πρώτα τον άφησαν να πεινάσει. Ταυτόχρονα όμως, επειδή ως γνωστόν οι προφορικές μαρτυρίες έχουν αντιφάσεις, οι χριστιανοί έψαχναν τον σταυρό αλλά οι εβραίοι ήξεραν που είναι, αλλά δεν το έλεγαν από μίσος για τον Χριστό, και μάλιστα απειλούσαν με θάνατο όποιον θα τολμούσε να το μαρτυρήσει. Έτσι, είναι κάπως αστείο ένας εβραίος να αψηφήσει τον θάνατο επειδή πείνασε, όπως επίσης είναι περίεργο να έχουν οι εβραίοι να διαλέξουν θάνατο και να προτίμησαν να υποκύψουν στα μαρτύρια, και να γίνουν όνειδος ανάμεσα στους εβραίους και επιπλέον να μην γλυτώσουν και τη ζωή τους.

    Σε άλλη περίπτωση μία άρρωστη γυναίκα επειδή θεραπεύτηκε κοντά στον Σταυρό, αποκάλυψε ποιος ήταν. Σε άλλη εκδοχή, τρεις νεκροί τοποθετήθηκαν επάνω στους τρεις σταυρούς που βρέθηκαν και εκείνος που αναστήθηκε αποκάλυψε τον πραγματικό σταυρό.

    Οι ποικιλίες με το πέρασμα των αιώνων μεγαλώνουν.

    Πάντως, ο Σωζομενός γνωρίζει μια θρυλική συσχέτιση της εύρεσης με μαρτυρία Εβραίου (σε μεταγενέστερα συναξάρια ο Εβραίος αυτός ονομάζεται «Κυριάκος»), όμως απορρίπτει αυτή την εκδοχή και θεωρεί πιο συμβατή με την χριστιανική πίστη να βρέθηκε ο σταυρός χάρη σε κάποιο θεϊκό σημάδι.

    Η επιστημονική λοιπόν ουσία του ζητήματος είναι και παραμένει μόνο στο εξής όπως αναφέρει ο Κων/νος Καλοκύρης:

    Παρά το γεγονός ότι φαίνεται να ξεκινά 50-60 χρόνια μετά τον θάνατο της, είναι όμως τόσο ισχυρή η παράδοση ότι ο Σταυρός βρέθηκε από την Αγία Ελένη ώστε δεν είναι δυνατόν να αγνοηθεί σε καμία περίπτωση. Όταν οι πηγές είναι τόσο πολλές, οφείλουμε να δεχτούμε έστω τη σύνδεση της Αγίας Ελένης με την εύρεση και από εκεί και πέρα βεβαίως, για τις προφορικές παραδόσεις που αναπτύχθηκαν υπάρχει το ζήτημα της κριτικής εξέτασης τους.

  110. BLOG_OTI_NANAI said

    Διόρθωση, ο Εβραίος όταν βαπτίστηκε ονομάστηκε «Κυριακός» και όχι… Κυριάκος.

  111. sarant said

    107: Όπως θα έχουμε πει, ο ΛΧ το πρώτο του βιβλίο δεν το έγραψε μόνος του.

  112. # 107

    Δεν νομίζω πως κάνει ό,τι θέλει ο Ομηρος. Εχουμε ανάλογα φαινόμενα στις λέξεις κενός-κεινός ξένος-ξείνος, τελικά κάποιος τύπος επικράτησε στο γράψιμο που απέδιδε την προφορά των λέξεων.
    Παράβαλλε το u στο deja vu που στα ελληνικά αποδίδεται πλέον » Ντεζά βου» ενώ κανένας δεν λιώνει το τυρί του στο φοντού αλλά στο φοντί

  113. Πάνος με πεζά said

    @100 : Όχι, αν δεις το εξώφυλλο του δίσκου «Οδός Ονείρων» του 1962, υπάρχει δεξιά στο σκίτσο του θεάτρου μια επιγραφή που γράφει «Χατζηδάκις» ήδη από τότε. Δεν ξέρω όμως αν είχε προλάβει ο Πετζετάκις, και πολύ λιγότερο ο Μανόλης ο Μαριδάκις να το κάνουν αυτοί πιο μπροστά.

  114. Αγγελος said

    (83) Πράγματι, έκανα λάθος. Υπήρχαν και άλλες κοινότητες στην Ανατολική Αττική, και συγκεκριμένα οι Κοινότητες Ανθούσης, Αφιδνών, Βαρνάβα, Γραμματικού, Καπανδριτίου, Κουβαρά, Κρυονερίου, Μαλακάσης, Μαρκοπούλου Ωρωπού, Παλαιάς Φωκαίας, Πικερμίου, Πολυδενδρίου, Ροδοπόλεως, Σαρωνίδος, Σταμάτας και Συκαμίνου. Η Κοινότητα Αγ. Κωνσταντίνου ήταν όμως η μικρότερη απ’ όλες, με 687 κατοίκους στην απογραφή του 2001.
    Στον ευρύτερο Νομό Αττικής υπήρχαν άλλες τρεις κοινότητες: Οινόης (στη Δυτική Αττική), Αγκιστρίου και Αντικυθήρων (στη Νομαρχία Πειραιώς), που με 44 (!) κατοίκους πρέπει να ήταν η μικρότερη της χώρας.

  115. Αγγελος said

    G, στα επίθετα που αναφέρεις υπήρχε αρχικά δίγαμμα (κενFός, ξένFος), και οι τύποι με αντέκταση ήταν ιωνικοί, ενώ οι τύποι χωρίς αντέκταση αττικοί. Ο Όμηρος όντως κάνει ό,τι θέλει, με την έννοια ότι διαλέγει ό,τι τον βολεύει μετρικά (τύπους ιστορικών χρόνων με αύξηση ή χωρίς αύξηση — εκεί εντάσσεται, υποθέτω, και το έλον/είλον, προφορά του αρχικού ευ- ως μία ή ως δύο συλλαβές, γενικές αρσενικών πρωτοκλίτων σε -αο ή σε -εω κλπ.)

  116. # 115

    Πως κάνει ότι θέλει ; Μήπως είχε μπροστά του την γραμματική των μεταγενέστερων ; Απλά υπήρχαν διάφοροι τύποι και άλλοι αλλού επικράτησαν όπως γίνεται και σήμερα σε διάφορες ντοπολαλιές (πρβλ η Μήτσουςενικός και οι Μήτσους πληθυντικός, να γλάσουμε και λίγο).
    Αυτό το κενFός υπάρχει γραμμένο σε κείμενο ή έτσι το ερμήνευσε κάποιος σοφός και με την πάροδο των χρόνων έγινε αδιαμφισβήτητο ;

  117. Πέπε said

    @116: Και όμως G, είναι ακριβώς όπως το λέει ο Άγγελος. Το να βάζει ένας αρχαίος ποιητής την ίδια λέξη άλλοτε με μακρό φωνήεν κι άλλοτε με βραχύ είναι κάτι ανάλογο σαν να βάζει ένας νεοέλληνας ποιητής δύο φωνήεντα άλλοτε με συνήζηση κι άλλοτε χώρια: όλοι ξέρουμε ότι η «βία» είναι «βία» και όχι «βjα», αλλά στον εθν. ύμνο είναι μονοσύλλαβη. Συγκεκριμένα δε οι ρηματικοί τύποι ιστορικών χρόνων χωρίς αύξηση νομίζω ότι εκτός ποίησης δεν υπήρχαν ποτέ, ήταν αντιγραμματικοί, αλλά λέγονταν στην ποίηση ως σύμβαση (δεδομένου ότι έτσι κι αλλιώς γίνονταν κατανοητοί) για το μέτρο.

    Οι λέξεις με δίγαμμα είναι δεδομένο ποιες ήταν, δεν είναι κάτι που χωράει απόψεις. Αν δεν έχουν σωθεί οι ίδιες σε ελληνική γραφή, μπορεί να έχουν σωθεί σε άλλες γραφές (π.χ. γραμμ. Β), ή να υπάρχουν έμμεσα τεκμήρια όπως η αντίστοιχη λέξη σε άλλη γλώσσα (έργον – work, Werk) κλπ. Στην εποχή του Ομήρου το δίγαμμα προφερόταν ακόμη (δεν το γράφουμε γιατί το απάλειψαν οι αντιγραφείς όταν έπαψαν οι ίδιοι να το προφέρουν), και υπάρχει ένα πολύ ενδιαφέρον παράδειγμα: η φράση «κλύθι μευ αργυρότοξε», όπου το «μευ» δεν είναι εναλλακτικός τύπος του «μου» ή τίποτε παρόμοιο, είναι κανονική αιτιατική «με», και όλο μαζί αποδίδει γραπτά το άκουσμα «κλύθι με Fαργυρότοξε».

  118. nestanaios said

    104. Επί της ουσίας καμάρι μου!

    Αόριστος και μέλλων δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς το Σ. Το Σ μας πηγαίνει στον μέλλοντα και το σ μας πηγαίνει στον αόριστο. Τα περί δευτέρου αορίστου είναι όλα πλεονασμός.

    Έκαναν και οι αρχαίοι (παλαιοί) λάθη πολλά.

  119. Μαζί με την Ωραία και την Αγία ας βάλουμε και την Μικρή Ελένη, που όταν δεν κολυμπάει, κάθεται και κλαίει γιατι-δεν-την-παίζουνε οι φίλε νάδες τής.

    (Χτες χάθηκα γιατί ρέμβαζα με την εορτάζουσα συμβία.)

  120. sarant said

    119: Γεια σου Μιχάλη και μεταβίβασε τα χρόνια πολλά στην εορτάζουσα (σαράντα μέρες ισχύουν οι ευχές)!

  121. Ηλεφούφουτος said

    Αυτόν http://pt.wikipedia.org/wiki/Heleno_de_Freitas πώς τον ξεχάσατε οι μπαλαδόροι, με μουντιάλ στη Βραζιλία να πλησιάζει;

  122. # 117

    Δεν αμφισβητώ την ύπαρξη του F γενικά αλλά στις συγκεκριμμένες λέξεις. Αν δεν υπάρχουν γραμμένες αλλά κάποιος είδε τους δυο τύπους και για να το εξηγήσει έβαλε αυτό το F πριν 200χρόνια, πολλοίσήμερα το παίρνουν σαν δεδομένο. Συμβαίνει και σ’ άλλες επιστήμες όπως η Φυσική όπου όποιον να ρωτήσεις πως είναι το άτομο θα σου πει το γνωστό μοντέλο το οποίο (για την ώρα) μας εξυπηρετεί αλλά είναι σχεδόν σίγουρο πως δεν ανταποκρίνεται στν πραγματικότητα.
    .
    Νομίζω πως ξέρεις πως προφέρεται το e στα ισπανικά. Ποιός λοιπόν μου λέει εμένα πως σε κάποια ελληνική διάλεκτο το εψιλον δεν είχε την ίδια προφορά ; Τότε αυτός θα έγραφε ξένος ενώ ο άλλος ξέϊνος για να αποδώσει την ίδια λέξη χωρίς να υπάρχει κανένα F . Αργότερα βέβαια με τις δίφθογγες δεν θα μπορούσε να το γράψει έτσι.
    Αν όχι όλα, τα περισσότερα σχετικά, θεωρίες είναι

  123. Αλάστωρ said

    77. Το τραγούδι του Χατζιδάκη «Για την Ελένη» γράφτηκε για την Αρβελέρ. Ο Χ. λέει, ήταν ερωτευμένος μαζί της αλλά δεν της το εξομολογήθηκε ποτέ. Αυτή το έμαθε πολύ μετά, μου φαίνεται από τον Θεοδωράκη ή τον Καραμανλή.

  124. george said

    Σκέπτομαι, μήπως το Λένα δεν είναι υποκοριστικό του Ελένη αλλά επιβίωση του Ελένα. Πολύ περισσότερο δεν πρέπει να έχει σχέση με το ξενικό Έλενα.

  125. Αγγελος said

    G, αν πιστέψουμε την ανασκευή της Μαύρης Αθηνάς, ο τύπος ξενFος μαρτυρείται σε κορινθιακές και κερκυραϊκές επιγραφές. — Είναι σχεδόν βέβαιο ότι η γραφή ει των κλασικών χρόνων αλλού αντιστοιχεί σε αρχαιότερη δίφθογγο εϊ και αλλού απλώς σε ε που υπέστη αντέκταση και έγινε μακρό (ή σε συναίρεση δύο ε, που δίνει το ίδιο αποτέλεσμα). Το γεγονός ότι ήδη από τον Δ΄ αιώνα π.Χ. αρχίζει να συγχέεται στη γραφή με το σκέτο ι δείχνει πως κατά πάσαν πιθανότητα στο ενδιάμεσο στάδιο παρίστανε μακρό κλειστό ε (σαν το γερμανικό eh), ενώ το η, που συνέπεσε πολύ αργότερα στην προφορά με το ι και που ξέρουμε ότι στην αττική/ιωνική διάλεκτο πολύ συχνά προέρχεται από αρχαιότερο μακρό α, πρέπει να ήταν μακρό αλλά ανοιχτό ε στα κλασικά χρόνια, σαν το γαλλικό ê.

  126. Νέο Kid Στο Block said

    Και Ελένη και Κώστα και ιστορία έγραψε αυτή και η Κλερμόν Φού(τ) ολέ,ολέ!
    (πάρτη στην Πανάθα ρε Αλαφούζε! Πιο μπαλαδόφατσα από τον κοιμήση Αναστασίου φαίνεται…)
    http://en.wikipedia.org/wiki/Helena_Costa

  127. Νέο Kid Στο Block said

    126.Costa has a Masters degree in sports science
    Αυτό το (Μάστερς-κλάστερς πουλεγε κι ένας γερομηχανικός) δεγρή στα σπορτς σάιενς, τι είναι ρε παιδιά;
    Καθηγητής Φυσικής αγωγής που λέμε στο Ελλάντα;

  128. Γς said

    Στην εποχή μου πολλοί που μετέφραζαν στο Υπουργγείο Εξωτερικών τους τίτλους τους ανακάλυπταν ότι είχαν πάρει και το μάθημα της Φυσικής (Physical education)

  129. # 125

    Μπορούμε όμως και να μη την πιστέψουμε. Δεν λέω πως έτσι είναι αλλά αφού εχουμε ε γερμανικό, εγαλλικό, γιατί να μην έχουμε και το ισπανικό ;

  130. sarant said

    128: 🙂

  131. 125: Από τη στιγμή, Άγγελε, που το ξένFος στα λεξικά συνοδεύεται από το αστεράκι, θα πρέπει να δεχτούμε πως πρόκειται για αμάρτυρο τύπο. Χωρίς αστεράκι το βλέπω στο βιβλίο του γνωστού συγγραφικού διδύμου Δωρικός – Χατζηγιαννάκης »Το δίγαμμα F, σελ. 71», αλλά για ευνόητους λόγους η μαρτυρία αυτή δε μετρά… 🙂

    Παρεμπιπτόντως, το ανοιχτό μακρό [ε:] στο προτού συμπέσει με το κλειστό [i:] πέρασε και από το ενδιάμεσο στάδιο του κλειστού [e:].

  132. Αγγελος said

    Μα, Κώστα, αφού οι συγγραφείς του άρθρου όπου παρέπεμψα τον G γράφουν επί λέξει ότι «the Proto-Greek form of xenos was *xenwos, which is […] directly attested in […] inscriptions from Corinth and Corcyra», γιατί να μην τους πιστέψω; Όποιος ενδιαφέρεται αρκετά και έχει πρόσβαση σε συλλογές επιγραφών, ας το ψάξει, αν αμφιβάλλει!

    Θα μου πεις ίσως ότι και στο παράθεμά μου το *xenwos συνοδεύεται από αστερίσκο. Δεν ξέρω τι ακριβώς είχαν στο νού τους οι συγγραφείς — ίσως ότι εξ ορισμού κάθε «Proto-Greek form» πρέπει να συνοδεύεται από αστερίσκο, αφού μιλούμε για εικαζόμενη φάση της γλώσσας, ίσως πάλι ότι δεν απαντά αυτή καθεαυτή η λέξη ξενFος στις όποιες επιγραφές έχουν υπόψη τους, παρά κάποιο παράγωγό της. Και ιδού, ψάχνοντας μισό λεπτό στο μαγικό Google, βρίσκω επιγραφή που » αποτελούσε το σήμα του επίσημου ταφικού μνημείου του ΞενFάρους (αρ. ευρετ. μουσείου Κερκύρας 3)»!

  133. Γιατί να μην τους πιστέψω;; Μα γιατί η αναφορά τους προφανώς δεν αρκεί, Άγγελε! Από τη στιγμή που ούτε φωτογραφίες παραθέτουν ούτε σε κάποια συγκεκριμένη συλλογή επιγραφών παραπέμπουν, είναι δυνατόν να βασιστεί κανείς σ’ έναν απλό ισχυρισμό; Και κάποιοι άλλοι επικαλέστηκαν κάποτε επιγραφή σε Μιθραίο του Βατικανού στην οποία είναι, λέει, χαραγμένη η τελετουργική φράση:

    «Όποιος δεν φάει το σώμα μου και δεν πιεί το αίμα μου, ώστε να γίνει ένα μαζί μου κι εγώ ένα με αυτόν, δεν θα γνωρίσει τη σωτηρία»

    όμως όπως διαπίστωσα η εν λόγω επιγραφή ήταν αποκύημα της φαντασίας τους. Γιατί, λοιπόν, να πίστευα τη μαρτυρία περί του τύπου ξένFος χωρίς απτές αποδείξεις; Ή θα πρέπει, τώρα, να ψάχνει ο αναγνώστης ψύλλους στ’ άχυρα; Είναι δυνατόν η υποχρέωση του συγγραφέα να μετακυλίεται στον αναγνώστη;

    Όσον αφορά τώρα το παράγωγο που βρήκες, ενδιαφέρον μεν, έτερον εκάτερον δε: ο αρχικός τύπος που μας ενδιαφέρει εξακολουθεί να παραμένει αμάρτυρος. Προσοχή, σκοπός μου, τώρα, δεν είναι να υποβαθμίσω τη σπουδαιότητα των αμάρτυρων τύπων -αλίμονο!-, απλώς για το τυπικό της υπόθεσης και μέχρι αποδείξεως τουναντίον θα πρέπει δίπλα στο ξένFος να βάζουμε και τ’ αστεράκι.

  134. nestanaios said

    Proto-Greek και Ξ δεν έχουν συνυπάρξει. Όταν υπήρχε το «proto-greek», ότι και αν εννοεί αυτό, δεν υπήρχε το Ξ.

    Αλλά ας προχωρήσω στην ευτμολογία του ξένου. Οι ξένοι δεν το κάνουν και αναζητούν σε πόλεις και χωριά, βουνά και λαγκάδια και ακολουθούν πολλοί Έλληνες, επιγραφές πάνω σε πέτρες και μάρμαρα να είναι γραμμένο κάτι, αδιαφορώντας ἄν αυτός που το έγραψε ήταν χούλιγκαν ἤ “αναρχικός” των Εξαρχείων (της τότε εποχής). Η ευτμολογία όμως λειτουργεί διαφορετικά.

    Ξένος. Το θέμα είναι ξεν και η πτωτική κατάληξη ος. Διαιρούμε το ξ σε κ και σ και έχουμε κσενος. Πριν γίνει η ένωση του κ και του σ ήταν σκένος αλλά επειδή τα άφωνα προηγούνται των ημιφώνων το σ και το κ άλλαξαν θέση και το πάθος ονομάζεται μετάθεση.
    Σκεν +ος. Το Σ είναι στερητικό και επιτατικό μόριο. Η συλλαβή κεν είναι γνωστή. Γνωστή σε εμάς και όχι τους ξένους.

  135. Γιώργος Θαλάσσης said

    Καθυστερημένο, αλλά απαραίτητο: Αγία Ελένη (ξωκκλήσι) υπάρχει σε νησίδα δίπλα στη Σαγιάδα Θεσπρωτίας. Η νησίδα ονομάζεται «Αγιολένη» και η περιοχή της ξηράς απέναντι «Σιντελένα» που είναι Αγία Ελένη στα αρβανίτικα.

  136. sarant said

    135 Ενδιαφέρον. ευχαριστούμε!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: