Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο Παπαδιαμάντης και ο εγγονός του αρχιδούκα Φερδινάνδου (συνεργασία του Theo)

Posted by sarant στο 3 Αυγούστου, 2014


Τι κοινό μπορεί να έχουν ο αρχιδούκας Φερδινάνδος (1863-1914), αυτός που η δολοφονία του στο Σεράγεβο πριν από 100 χρόνια πυροδότησε τον Μεγάλο Πόλεμο, με τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη (1851-1911) και με τον κριτικό Κώστα Κουλουφάκο (1924-1994), επιφανή αριστερό διανοούμενο; Εκ πρώτης όψεως κανένα, αφού οι δυο πρώτοι είχαν φύγει από τον κόσμο τούτο αρκετά χρόνια πριν γεννηθεί ο τρίτος, ενώ και οι δυο συγκαιρινοί ποτέ δεν βρέθηκαν στον ίδιο χώρο. Κι όμως, αν πιστέψουμε την αφήγηση που ακολουθεί, υπάρχει ένας κρίκος που τους ενώνει -και μάλιστα τους ενώνει αξεδιάλυτα, με δεσμούς αίματος τους δυο από τους τρεις. Ο κρίκος αυτός είναι ένα πρόσωπο, μια γυναίκα, η Αγγελική Μπούκη.

mpoukisΗ Αγγελική Μπούκη ήταν υιοθετημένη κόρη του οπωροπώλη Νικόλα Μπούκη, φίλου του Παπαδιαμάντη. Αριστερά βλέπετε τη σφραγίδα του μαγαζιού του, του λαχανοπωροπωλείου «Η δικαία χειρ» (περισσότερα για τη σφραγίδα, παρακάτω).

Στο διήγημα του Παπαδιαμάντη «Τραγούδια του Θεού», ο Παπαδιαμάντης αφηγείται τις φιλικές σχέσεις του με την οικογένεια του Μπούκη, με τη μητέρα της, που δεν την κατονομάζει, και με τη μικρή Αγγελική, Κούλα όπως τη φώναζαν. Στο διήγημα, ο Παπαδιαμάντης, άγνωστο για ποιον λόγο, αποφασίζει να «πεθάνει» την μικρή Κούλα, ύστερα από έναν «κακό πυρετό». Στην πραγματικότητα, η Κούλα έζησε και μεγάλωσε. Ο Μερλιέ μάς δίνει την πληροφορία πως όταν η Πολυξένη Μπούκη, η μητέρα της Αγγελικούλας, διάβασε το διήγημα με το κακό τέλος, πήγε και παραπονέθηκε στον κυρ Αλέξανδρο, τον οποίο κατά τα άλλα αγαπούσε και σεβόταν. Αυτός άλλωστε τής είχε διδάξει γραφή και ανάγνωση, σε μεγάλη ηλικία -και στην αλληλογραφία του Παπαδιαμάντη υπάρχουν έξι γράμματα της Πολυξένης Μπούκη, όλα από την περίοδο μετά το 1908, όταν ο κυρΑλέξανδρος επέστρεψε στη Σκιάθο -για να πεθάνει, όπως αποδείχτηκε.

Η Αγγελική Μπούκη είναι η μητέρα του Κώστα Κουλουφάκου. Συνδέσαμε λοιπόν τα δύο από τα τρία πρόσωπα της ιστορίας. Αλλά ο Αρχιδούκας Φερδινάνδος;

Ο Αρχιδούκας Φερδινάνδος, όπως θα δούμε στην αφήγηση που ακολουθεί, είναι ο βιολογικός πατέρας της Αγγελικής! Αλλά το πώς δένει ο κόμπος, θα μας το διηγηθεί ο φίλος μας ο Theo, που ουσιαστικά δικό του είναι το σημερινό άρθρο. Στον Theo ανήκει και η σφραγίδα του Νικ. Μπούκη που βλέπετε πιο πάνω, που τη βρήκε σε θρησκευτικό βιβλίο που ανήκε στον θετό πατέρα της Αγγελικούλας και που σήμερα βρίσκεται σε συλλογή στην οποία έχει πρόσβαση.

Στο άρθρο του με τίτλο «Πάντα ένιωθα ότι τον στερούμαι» (στο περιοδικό «Δέντρο», τεύχος 109 [2000], σσ. 38-39), όπου ο Πέτρος Κουλουφάκος, γιος του Κώστα Κουλουφάκου (1924-1994) γράφει για τον πατέρα του και το πόσο του έλειπε με τις φυλακές και τις εξορίες, αφηγείται τα εξής και για τη γιαγιά του Αγγελική/Κούλα Μπούκη:

«Ο παππούς μου από τον πατέρα μου καταγόταν από τις αρχαίες Θαλάμες, ή Κουτήφαρι, της Μάνης. Η γιαγιά μου και γυναίκα του ήταν νόθα κόρη του Δούκα Φερδινάνδου της Αυστροουγγαρίας, του οποίου, ως γνωστόν, η δολοφονία στο Σαράγεβο έγινε αφορμή να ξεσπάσει ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος. Ο Δούκας άφησε έγκυο μια κυρία της Αυλής του και, για να μην ξεσπάσει σκάνδαλο, έστειλε την γυναίκα στην Ελλάδα για να γεννήσει. Έδωσαν μετά το μωρό σε μια οικογένεια χρηστών ηθών, του Νικολάου και Πολυξένης Μπούκη. Ο Μπούκης ήταν μεγαλέμπορος της κεντρικής λαχαναγοράς και η γυναίκα του πρώην, πλην … τιμία, πόρνη. Η ιστορία του ζευγαριού έχει ενδιαφέρον. Μου την αφηγήθηκε ο πατέρας μου. Ο Νικόλαος Μπούκης καταγόταν από τις Σπέτσες και ήλθε παιδί στην Αθήνα όπου καταπιάστηκε με το γενικό εμπόριο. Η καταγωγή της Πολυξένης ήταν από το Μενίδι. Μικρή είχε μια ερωτική περιπέτεια με κάποιον συγχωριανό και γι᾿ αυτό οι γονείς της την έδιωξαν από το σπίτι. Εγκαταστάθηκε στην πρωτεύουσα όπου αναγκάσθηκε να εκδίδεται για να συντηρηθεί. Ήταν πολύ όμορφη και είχε επαφή με την καλή κοινωνία της Αθήνας. Κάποιος μεγαλογιατρός της δίδαξε την μαιευτική που άσκησε παράλληλα με το επίσημο επάγγελμά της. Ο Μπούκης την επισκέφθηκε μια μέρα και φεύγοντας λησμόνησε στο δωμάτιό της το γεμάτο πορτοφόλι του. Εκείνη το φύλαξε και στην επόμενη επίσκεψη του προπάππου μου το έδωσε. Ο Μπούκης ήταν πολύ θεοσεβούμενος και έντιμος. Εκτίμησε τόσο την χειρονομία της Πολυξένης που της πρότεινε γάμο, με τον όρο να αφήσει την πορνεία. Η Πολυξένη δέχθηκε και πέρασε την ζωή της κοντά του με ολονυχτίες και προσευχές. Ο Παπαδιαμάντης, μάλιστα, την γνώρισε στον Προφήτη Ηλία του Βοτανικού. Στην εκκλησία αυτή υπάρχουν ακόμα αναθήματα της προγιαγιάς μου, και μάλιστα στο τέμπλο. Ο Παπαδιαμάντης φιλοξενήθηκε στην αυλή της Πολυξένης και εμπνεύσθηκε από αυτήν την υιοθετημένη κόρη, τη γιαγιά μου, τα «Τραγούδια του Θεού», την «Ιστορία με το τόπι» και αρκετά ακόμα «Χρονογραφήματα» στα οποία την αναφέρει ως μικρή Κούλα. Σώζεται μέρος της αλληλογραφίας του Παπαδιαμάντη με την Πολυξένη στο βιβλίο της Κυρατσούλας Παπαδιαμάντη και του Οκτάβιου Μερλιέ, Α. Παπαδιαμάντη Γράμματα, έκδοση Εστίας, 1934, σελίδες 198-208.

Ο παππούς μου Πέτρος, λοιπόν, έκανε με τη γυναίκα του Αγγελική τρία παιδιά: τον Κώστα, τον Τάσο και τον Νίκο. Ζει μόνον ο τελευταίος.»

Εδώ τελειώνει η αφήγηση του Πέτρου Κουλουφάκου. Ο Theo σχολιάζει:

Ο Παπαδιαμάντης, για να δραματοποιήσει το διήγημα «Τραγούδια του Θεού», το κλείνει με μια δήθεν αρρώστια και τον θάνατο της Κούλας:

«Ἔκτοτε ἀπουσίασα ἀπὸ τὰς Ἀθήνας. Εἶχα ἐνθυμηθῆ τοὺς πτωχοὺς οἰκείους, εἰς τὴν μικρὰν πατρίδα μου, μακρὰν τῆς ὁποίας εἶχα ζήσει, ἐκ μικρῶν διαλειμμάτων, ὑπὲρ τὸ ἥμισυ τῆς ζωῆς μου. Ὅταν τέλος μὲ εἶχον βαρυνθῆ κ᾿ ἐκεῖ, ἐτόλμησα, μετὰ τρία ἔτη νὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν πρωτεύουσαν, μὲ τὴν ἀμυδρὰν ἐλπίδα ὅτι δὲν θὰ ἐγενόμην καὶ πάλιν βαρετὸς εἰς τοὺς φίλους μου.

Ἀφοῦ ἐκρύβην ἐπὶ ἑβδομάδα εἰς ταπεινόν τινα ξενῶνα, ἐπῆγα λάθρᾳ μίαν πρωίαν νὰ ἀνταμώσω τὸν φίλον μου Νικόλαν τὸν Μπούκην. Φεῦ! τί ἔμαθα; Ἡ μικρὰ Κούλα, ἥτις ἦγε τώρα τὸ ἑνδέκατον ἔτος τῆς ἡλικίας της, ἦτον ἄρρωστη βαριά! Εἶχε δέκα ἡμέρας στὸ κρεβάτι, κι ὁ ἰατρὸς εἶπεν ὅτι ἦτο κακὸς πυρετός, ἴσως τυφοειδοῦς φύσεως.

Ἐπῆγα κατ᾿ εὐθεῖαν ἀπὸ τὸ ὀπωροπωλεῖον, ὅπως μὲ προέτρεψεν ὁ Νικόλας, διὰ νὰ βοηθήσω μὲ λόγια καὶ ἐνθαρρύνω τὴν μητέρα. Ἡ πτωχή, ἥτις τὴν ἠγάπα ὡς νὰ ἦτο γέννημα τῶν σπλάγχνων της, ἴσως καὶ περισσότερον, ἐχάρη ἅμα μὲ εἶδεν, εἶτα μοῦ ἔδειξε τὴν κλίνην. Ἡ μικρὰ Κούλα ἦτο ἰσχνή, κάτωχρος, πυρέσσουσα, κ᾿ ἔκειτο σχεδὸν ἀναίσθητος ἐπὶ τῆς κλίνης. Εἶπα εἰς τὴν μητέρα τὰ συνήθη λόγια τῆς παρηγορίας καὶ τῆς ἐνθαρρύνσεως, ἔμεινα δύο ὥρας ἐκεῖ, εἶτα ἐπανῆλθα πάλιν τὸ δειλινόν, καὶ τὴν νύκτα, καὶ τὴν ἄλλην πρωίαν. Ἡ Κούλα ἔβαινε χειρότερα. Εἶτα, τὴν τρίτην ἡμέραν, ἐφάνη νὰ εἶχε βελτιωθῆ κάπως, καὶ ᾐσθάνετο. Ἡ μητέρα της μοῦ εἶπε νὰ πλησιάσω καὶ νὰ τῆς ὁμιλήσω.

― Περαστικά, Κούλα. Δὲν ἔχεις τίποτα, κορίτσι μου.

―Ἄ! μπάρμπ᾿ Ἀλέξανδρε, ἐψέλλισεν ἀσθενῶς. Πότε θὰ μοῦ πῇς πάλι τὰ θεῖα… τραγούδια;

―Ὅποτε θέλεις, Κούλα μου. Ἅμα γίνῃ ἀγρυπνία εἰς τὸν Ἅγιον Ἐλισσαῖον νὰ ἔλθῃς, νὰ σοῦ τὰ πῶ.

― Νὰ μοῦ τὰ πῇς. Μὰ θὰ τ᾿ ἀκούσω;

―Ἅμα προσέχῃς, θὰ τ᾿ ἀκούσῃς…

― Ὤχ!

Ἐστέναξεν, ἔκλεισε τὰ ὄμματα, καὶ δὲν μοῦ ὡμίλησε πλέον. Ἐφαίνετο ὅτι εἶχε πολὺ κουρασθῆ (ἔφερεν ἀσθενῶς τὴν ἰσχνὴν χεῖρα πρὸς τὸ οὖς ἐνῷ ἐψέλλιζε. Φαίνεται ὅτι εἶχε πάθει βαρυηκοΐαν ἕνεκα τῆς νόσου). Τῆς ἔφεραν χρῖσμα, ἔλαιον ἀπὸ τὴν κανδήλαν. Αὐτὴ ἀνέλαβε πρὸς στιγμὴν τὰς αἰσθήσεις της, κ᾿ ἐψιθύρισε:

― Μοσχοβολᾷ ἡ ψυχή μου. Λάδι, γαλήνη, ἠρεμία. Θὰ πλέψω καλά.

*
* *

Μετὰ τρεῖς ἡμέρας τὴν προεπέμπομεν εἰς τὸν τάφον. Οἱ ἐπαγγελματικοὶ ἱερεῖς κ᾿ οἱ ψάλται ἔψαλλον τὰ κατὰ συνθήκην, ἀπὸ τὴν «Ἄμωμον ὁδὸν» ἕως τὸν «Τελευταῖον ἀσπασμόν». Μόνος ὁ παπα-Νικόλας ἀπ᾿ τὸν Ἁι-Γιάννη τοῦ Ἀγροῦ, ὁ Ναξιώτης, ἐφαίνετο ὅτι ἔκανε χωριστὴν ἀκολουθίαν, ἐμορμύριζε μέσα του, καὶ τὰ ὄμματά του ἐφαίνοντο δακρυσμένα.

― Τί μουρμουρίζεις, παπά; τοῦ εἶπα, ἀπὸ τὸ ὄπισθεν τοῦ στασιδίου, ὅπου εἶχεν ἀκουμβήσει.

― Λέγω τὴν ἀκολουθίαν τῶν Νηπίων μέσα μου, εἶπεν ὁ παπα-Νικόλας. Εἰς αὐτὸ τὸ ἄκακον ἁρμόζει ἡ κηδεία τῶν νηπίων.

Τῳόντι κ᾿ ἐγώ, μὲ ὅλον τὸν πόνον καὶ τὰ δάκρυά μου, εἶχα ἀναλογισθῆ ἐκείνην τὴν στιγμὴν τὴν ἀκολουθίαν τῶν Νηπίων. Καὶ ἀκουσίως ἔλεγα μέσα μου τὰ τραγούδια τοῦ Θεοῦ: «Τῶν τοῦ κόσμου ἡδέων ἀναρπασθὲν ἄγευστον» καὶ «ὡς καθαρόν, Δέσποτα, στρουθίον πρὸς καλιὰς ἐπουρανίους ἔσωσας» καὶ «τοῦ Ἀβραάμ, ἐν κόλποις, ἐν τόποις ἀνέσεως, ἔνθα τὸ ὕδωρ ἐστὶ τὸ ζῶν, τάξαι σε Χριστὸς ὁ δι᾿ ἡμᾶς νηπιάσας» καὶ «οἷς ἀριθμοῖς τὸ πλάσμα σου, νήπιον φοιτῆσαν τανῦν πρὸς σέ».

Καὶ ἀντὶ τοῦ «Δεῦτε τελευταῖον», «Ὢ τίς μὴ θρηνήσει, τέκνον μου, ὅτι βρέφος ἄωρον ἐκ μητρικῶν ἀγκαλῶν νῦν, ὥσπερ στρουθίον τάχος ἐπέτασας». Καὶ ἀκροτελεύτιον, ὕστερον ἀπὸ τόσα καὶ τόσα τραγούδια τοῦ Θεοῦ, τὰ ὁποῖα πρὸ τριῶν ἡμερῶν εἶχε προφητεύσει ὅτι δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ τ᾿ ἀκούσῃ, τό: «Ἄλγος τῷ Ἀδὰμ ἐχρημάτισεν, ἡ τοῦ ξύλου ἀπόγευσις πάλαι ἐν Ἐδέμ, ὅτε ὄφις ἰὸν ἐξηρεύξατο». Ἀλλὰ τὰ ἤκουε τάχα ἡ ἁγνὴ ψυχή, ἂν ὁ ἄγγελός της τῆς ἐπέτρεπε νὰ περιίπταται ἐκεῖ γύρω;»*

Αυτόν τον μυθιστορηματικό θάνατο της Κούλας, η κυρά Πολυξένη δεν μπόρεσε να τον χωνέψει, κατά πληροφορία του Οκτάβιου Μερλιέ.

Ο δε Τριανταφυλλόπουλος, στηριζόμενος μάλλον στον Μερλιέ, μας πληροφορεί πως ο Παπαδιαμάντης δίδαξε ανάγνωση και γραφή στην Πολυξένη, η οποία ήταν νοσοκόμα στον «Ευαγγελισμό, για να μή χάσει τη θέση της. Ο Μερλιέ πρωτοδημοσίευσε πέντε επιστολές της Πολυξένης (των ετών 1908-1910) στον Παπαδιαμάντη που είχε εγκατασταθεί μόνιμα στη Σκιάθο (που επανεκδόθηκαν σ᾿ όλες τις γνωστές εκδόσεις της αλληλογραφίας του Παπαδιαμάντη). Στη δεύτερη από αυτές, σημειώνει: «Θαυμάσια γράφο. Π.Μ.».

Σ᾿ ένα άρθρο του για τον Παπαδιαμάντη** ο Τέλλος Άγρας αναφέρεται και σ᾿ αυτό το περιστατικό:

«Τα ωραιότερα θηλυκά πλάσματα του έργου του είναι σφραγισμένα για να πεθάνουν· και, πολύ περισσότερο από την αρρώστεια, από το κακό ριζικό ή απ᾿ τα μαγικά, ειν᾿ ο Θεός που τ᾿ ανακαλεί από τον κόσμον τοῦτον… Όπως και για τον Πόε, και για τον Παπαδιαμάντη, η τελειοποίηση της ομορφιάς των ηρωίδων του βρίσκεται στο θάνατο. Είναι το κορύφωμα της τέχνης του. Και μήπως τι άλλο φανερώνει εκείνο το ανέκδοτο που αναφέρει ο κ. Μερλιέ; Για να δώση τέλος στο διήγημά του «τα Τραγούδια του Θεού», έγραφεν ότι η ηρωίδα πέθανε και την εκήδευσαν. Αλλ᾿ η ηρωίδα ζούσε ‒την είχε γράψει με το πραγματικό της όνομα‒ κ᾿ ήταν κάποιο υγιέστατο ακόμα κοριτσάκι, υιοθετημένο από γνωστή του κυρία. Η κυρία εδιάβασε «στον τύπο» το διήγημα, πήρε, φυσικά, το πράγμα για γρουσουζιά, κ᾿ ετρεξε και τούκαμε παράπονα πικρά. Και τρόμαξε να δικαιολογηθή ο Παπαδιαμάντης…· η ομορφιά λοιπόν που ενασμενίζεται να περιγράφη, δεν είναι ‒ω, κάθε άλλο! ‒ η σαρκική· είναι η επιθανάτια· η πνευματική.

Την Κούλα τη μνημονεύει κι ο Μάνος Ελευθερίου στο εκτενές ποίημά του «Αγρυπνία για το σκοτεινό τρυγόνι»

[Το σχετικό απόσπασμα:

Αὐτός      τὸ σκοτεινὸ τρυγόνι
ποὺ εἷχε χρεωθεῖ ἐτοῦτο τὸν ἀγαρηνὸ αἰώνα
ἦταν γιὰ κάποια νοσοκόμο τοῦ Εὐαγγελισμοῦ
τὴν Πολυξένη Μπούκη
τὸν ἄντρα της μὲ τοὺς ρευματισμοὺς τὸ Νίκο
τὸ μανάβη
(παρακαλῶ οἱ δίκαιοι ἂς μεσιτέψουνε στὴ Δέσποινα
τοῦ κόσμου ν᾿ ἀναπαυτοῦν κι οἱ δυό τους)
γιὰ τὴ γερόντισσα Συγκλητικὴ γιὰ τὴ μικρὴ
τὴν Κούλα
τὴ Φιφὴ τὴν Οὐρανία τὸ Σεραϊνὼ
γιὰ τὴ φαμίλια τοῦ Φλασκογιάννη τοῦ αἰγοβοσκοῦ

κι ἄλλους ποὺ πῆρε τὸ ἄδικο κι ἡ νύχτα]

 

*Η πρώτη γνωστή δημοσίευση του διηγήματος έγινε τον Μάρτιο του 1912, μετά τον θάνατο του Παπαδιαμάντη, στο περιοδικό Καλλιτέχνης. Ο επιμελητής, όμως των Απάντων του, στο υπόμνημά του Δ΄ τόμου (σ. 675-676), με βάση την πληροφορία του Μερλιέ για την αντίδραση της Πολυξένης Μπούκη, θεωρεί πιθανόν να υπήρξε και προγενέστερη δημοσίευση σε αθηναϊκή εφημερίδα, αν και τα λάθη, οι ατέλειες και οι παραναγνώσεις μαρτυρούν αδυναμία αναγνώσεως του χειρογράφου του συγγραφέα. Ίσως, όμως [δική μου η επισήμανση], το περιοδικό Καλλιτέχνης να αντέγραψε κάποια προγενέστερη δημοσίευση, άρα, και τα λάθη της.

** Στη μελέτη του «Πῶς βλέπομε σήμερα τον Παπαδιαμάντη», στο «Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. Είκοσι κείμενα για τη ζωή και το έργο του» (επ. Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλου), Αθήνα 1979, σ. 165. Πρωτοδημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Αρχείον Ευβοϊκών Μελετών», τ. Β΄, (1936), σσ. 60-121.

Για να σχολιάσω κι εγώ κάτι σε αυτή την απίθανη ιστορία, δεν μπόρεσα να βρω την πρώτη έκδοση (1934) της Αλληλογραφίας του Παπαδιαμάντη, για να δω πώς είναι διατυπωμένη η πληροφορία του Μερλιέ για την ενόχληση της Πολυξένης Μπούκη. Επίσης, δεν μπόρεσα να καταλάβω ποιο διήγημα του Παπαδιαμάντη εννοεί ο Πέτρος Κουλουφάκος όταν λέει για «Ιστορία με το τόπι» (τέτοιος τίτλος δεν υπάρχει στον Παπαδιαμάντη) ούτε ποια άλλα «χρονογραφήματα» εννοεί. Κούλα υπάρχει σε άλλα δύο παπαδιαμαντικά διηγήματα, αλλά δεν πρόκειται για μικρό κορίτσι, παρά για ενήλικη κοπέλα. Αν έχετε κάποια ιδέα, ευχαρίστως να μας διαφωτίσετε!

 

 

121 Σχόλια to “Ο Παπαδιαμάντης και ο εγγονός του αρχιδούκα Φερδινάνδου (συνεργασία του Theo)”

  1. leonicos said

    1

  2. leonicos said

    Πρόλαβα σήμερα. Κυριακή, κοιμούντααι, αλλά ο ΣΣ δουλεύει

  3. leonicos said

    Ή στέλνει από τα έτοιμα

  4. Alexis said

    Φοβερή ιστορία!
    Σαν παραμύθι.
    Ευχαριστούμε…

  5. spiral architect said

    Μικρός που είναι ο κόσμος …

  6. BLOG_OTI_NANAI said

    Ιστορία «με το τόπι», μήπως εννοεί το «Φλώρα ή Λάβρα»; (Άπαντα (Τριανταφυλλόπουλος), τ.4, σ. 555 κ.ε. (κυρίως σ. 556)

  7. Γς said

    Καλημέρα
    Εύγε Theo!

  8. BLOG_OTI_NANAI said

    «θα μας το διηγηθεί ο φίλος μας ο Theo, που ουσιαστικά δικό του είναι το σημερινό άρθρο

    Μπράβο Theo, ωραίο άρθρο.

  9. Theo said

    Καλημέρα και ευχαριστώ τον Νικοκύρη και τους συχολιαστές.

    Μια διόρθωση και μια διευκρίνηση:

    Το βιβλίο με τη σφραγίδα του Νικ. Μπούκη δεν βρίσκεται στη συλλογή μου αλλά σε συλλογή στην οποία έχω πρόσβαση. (Όταν δημοσιευθεί ο επιστημονικός κατάλγος των παλαιτύπων της, οι ενδιαφερόμενοι θα πληροφορηθούν για την ταυτότητά της.)

    Ξαναμέτρησα τα γράμματα της Πολυξένης προς τον Παπαδιαμάντη. Είναι έξι.

    @σχ. 6:
    Όχι, δεν φαίνεται η «Ιστορία με το τόπι” στην οποία αναφέρεται ο Κουλουφάκος να είναι το διήγημα «Φλώρα ή Λάβρα». Υπάρχει μόνο η λέξη «τόπια», αλλά καμία μνεία για την Κούλα.
    (Του Πεντζίκη του «άρεγε» πολύ αυτό το διήγημα, σ’ ένα ονειρικό πλαίσιο, με ελάχιστη λογική αλληλουχία. Γι’ αυτό και, το 1981, έγραψε τη μελέτη «Aριθμητικές και άλλες εξισώσεις στο διήγημα “Φλώρα ή Λαύρα” του Παπαδιαμάντη» για τον συλλογικό τόμο «Φώτα ολόφωτα).

  10. Theo said

    διορθώσεις:
    συσχολιαστές
    κατάλογος

  11. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    5: Σαν την παλάμη σου…

    6-9: Κι εγώ προς στιγμή σκέφτηκα τη Φλώρα ή Λάβρα, αλλά ούτε το όνομα Κούλα υπάρχει σε αυτό, ούτε κοριτσάκι, και άλλωστε είναι αθηναϊκό διήγημα.

  12. Theo said

    @ 6, 9: Να, και τι γράφει παλαιότερα (λίγο πριν το ’70) ο Πεντζίκης για το εν λόγω διήγημα:

    Τὸ παιγνίδι αὐτὸ μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων διανοητῶν τὸ ἀντιλήφθηκε καλύτερα ὁ Παπαδιαμάντης ὅταν, ἐγκαταλείποντας τὰ ξένα πρότυπα ποὺ τοῦ ἐπέτρεψαν τὴν συγγραφὴ τῆς Φόνισσας, μᾶς χαρίζει στὰ τέλη του διηγήματα, σχεδὸν δίχως περιεχόμενο, ἀρχὴ καὶ τέλος, ἐκφράσεις τοῦ ὀντολογικοῦ του εἶναι περισπούδαστες.

    Τὸν τελευταίο καιρὸ δὲν χορταίνω νὰ διαβάζω τὸ διήγημά του «Φλώρα ἢ Λάβρα». Θέμα του ὁ περίπατος «παρὰ θῖν’ ἁλός». Θέμα ποὺ ἀπ’ τὸν Ὅμηρο ἴσαμε τὸν Τζόυς δὲν ἔπαψε ἡ ἀνθρώπινη ψυχὴ νὰ τὸ ἐπεξεργάζεται. Κατὰ τοῦτο μ’ ἀρέσει τὸ ἐπίτευγμα τῆς σκέψης τοῦ μεγάλου Σκιαθίτη, ποὺ ἀφ’ ἕνὸς μᾶς φέρνει στὴν πιὸ μακρινή μας παράδοση, τὸν Ὅμηρο, καὶ ἀφ’ ἑτέρου προπορεύεται τῶν σύγχρονων Εὐρωπαίων ποὺ ζηλοφθονοῦμε.

    Πιστεύω ὅτι, ἂν προσπαθήσουμε νὰ λάβουμε συνείδηση τῆς πνοῆς μας, ὅπως τό ’καμε ὁ Παπαδιαμάντης, ὄχι μόνο θὰ συνδεθοῦμε μὲ τὴν νεοελληνική μας πνευματικὴ παράδοση, ἀλλὰ καὶ μὲ τὸ Βυζάντιο καὶ διὰ μέσου αὐτοῦ ὀρθῶς πρὸς τῆν ἀρχαιότητα. Κι’ ὅταν, διὰ τῆς παραδόσεώς μας καὶ τοῦ Βυζαντίου, μάθουμε ὀρθὰ νὰ διαβάζουμε τὸν Ὅμηρο, τότε ἀδίσταχτα θὰ μποροῦμε νὰ διδάσκουμε καὶ κείνους ποὺ λάβαμε ὡς πρότυπα.

    Νίκος Γαβριὴλ Πεντζίκης, Πρὸς Ἐκκλησιασμὸ

  13. Theo said

    @11:
    Για σκιαθίτικο διήγημα φαίνεται, πολλές φορές συνδέεται με παιδικές αναμνήσεις του Παπαδιαμάντη (βλ. Ἐλαχταρούσαμεν τότε ὡς παιδία νὰ ἐκτείνωμεν ἕως τὸ μέρος αὐτὸ τοὺς περιπάτους μας διὰ ν᾿ ἀπολαύσωμεν τὸ ὄνειρον, τὴν μαγείαν. Ἀλλ᾿ ὁ δάσκαλος δὲν ἐπέτρεπε.

  14. Γς said

    Γιατί αυτή η θανατολαγνεία των παλιών, αλλά και των παιδικάτων μας;
    Τουλάχιστον του Γς. Επηρεασμένος από εκείνη [κοντινή μου] την εποχή, είχα ρίξει κλάμα στα 11-12 μου για το ποιηματάκι της ξαδελφούλας μου, που την ήθελα να έχει πεθάνει κι ας μην υπήρξε ποτέ

  15. BLOG_OTI_NANAI said

    Άν ο Κουλουφάκος δεν έχει κάνει λάθος, τότε δεν μένει πιστεύω άλλο από το «Μια Ψυχή» (Άπαντα, τ.2, σ. 229 κ.ε.) όπου αναφέρεται η μικρή με το πλήρες όνομα ως Αγγελική.

  16. sarant said

    11-13: και άλλωστε ΔΕΝ είναι αθηναϊκό διήγημα, ήθελα να γράψω!

    15: Βέβαια, το «Μια ψυχή» είναι διήγημα του 1891 οπότε δεν μπορεί να αναφέρεται στην Αγγελικούλα Μπούκη, που δεν είχε γεννηθεί τότε -και, αν δεν κάνω λάθος, η Αγγελικούλα του διηγήματος είναι ορφανή από πατέρα.

  17. spiral architect said

    Μπράβο σου ρε Theo! 🙂

  18. BLOG_OTI_NANAI said

    16: Νομίζω ότι δεν θα ήταν πρόβλημα να αλλάξει τα δεδομένα. Έδω έγραψε διήγημα που έστειλε στον… τάφο το κοριτσάκι, θα τον πέιραζε να αλλάξει την οικογενειακή του κατάσταση; Αλλά η χρονολογία είναι αξεπέραστο εμπόδιο. Η Αγγελική πότε γεννήθηκε; Μετά το 1900;

    Αν είναι έτσι, μένει μόνο η άλλη πλοκή στο «Φλώρα ή Λάβρα» με το κύμα, που παρομοιάζεται με παιδί κ.λπ., θα ταίριαζε, παρά το γεγονός ότι δεν αναφέρει την Κούλα ονομαστικά. Διότι δεν βλέπω και διήγημα που να αναφέρεται σε τόπι.

    Το μόνο εναλλακτικό σενάριο σχετικά με την «Ιστορία με το τόπι» είναι το εξής:

    Η μικρή Αγγελικούλα, μεγάλη πλέον, υποτίθεται ότι διηγείται μια ιστορία ότι έπαιζε με ένα τόπι και ενοχλούσε τον Παπαδιαμάντη την ώρα που έγραφε. Επειδή όμως δεν βλέπω περισσότερες λεπτομέρειες, η ιστορία αυτή υποτίθεται ότι αναφέρεται σε άρθρο του Ευθύμη Παπαδημητρίου με τίτλο, «Αναμνήσεις από τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη», στην «Επιθεώρηση Τέχνης», τχ. 73-74 (1961), σ. 40-47.

    Μήπως το έχεις Νίκο να δεις τι λέει ακριβώς;

  19. Νέο Kid Στο Block said

    Κάποιο σχόλιο για το «Η δίκαια χειρ» ;

  20. BLOG_OTI_NANAI said

    19: «Δεν κλέβω στο ζύγι» 🙂

  21. Νέο Kid Στο Block said

    20. Ναι, μέχρι εκεί μού κόβει, αλίμονο. Απλώς έλεγα μήπως είναι κάποια στάνταρ ξερω γω χριστιανική-βιβλική ή άλλη ρωμαιοβυζαντινή έκφραση το «η δίκαια χειρ» . Μού θύμισε λίγο την «αόρατη χειρ» της «αγοράς» του Άνταμ Σμιθ.
    Μήπως -όπως στα καλά μανάβικα της Δύτ.Ευρώπης σήμερα- η διαλογή οπώρων και λαχανικών υπό του πελάτου απαγορευόταν και διάλεγε μόνο ο μανάβης ,δίκαια πάντα! (χωρίς δηλαδή να ξεδιαλέγει ή να πασάρει σκαρταδούρα) ;
    Γκουγλίζοντας βρήκα ένα χασάπικο στα Τρίκαλα σήμερα «Η δίκαια χειρ». 🙂

  22. sarant said

    19-21: Φαίνεται πολύ λογικό να είναι έκφραση χριστιανική, αλλά δεν βρήκα τίποτα στα κιτάπια μου.

    18: Η ιστορία με το τόπι, πράγματι, είναι αυτό που λες: όχι διήγημα αλλά μια οικογενειακή ιστορία που την αφηγήθηκε η μητέρα του Κουλουφάκου (η μικρή Αγγελικούλα, μεγάλη πια) στον Τάσο Βουρνά: έπαιζε με το τόπι και ενόχλησε τον Παπαδιαμάντη, που της είπε μια βαριά κουβέντα και μετά το μετάνιωσε.

    Όμως θαρρώ πως βρήκα θέμα για την επόμενη Κυριακή!

  23. Theo said

    @18:
    Ο Παπαδιαμάντης αναφέρεται στην μικράν Κούλαν ως οκταετή και ότι πέθανε τρία χρόνια μετά. Αν πράγματι το διήγημα δημοσιεύθηκε πριν από το 1908, έτος της οριστικής μετάβασής του στη Σκιάθο, (οπότε ευσταθεί η πληροφορία του Μερλιέ πως η Πολυξένη το είδε δημοσιευμένο και του παραπονέθηκε, τότε η Κούλα μάλλον γεννήθηκε στα τελευταία χρόνια του αιώνα, οπωσδήποτε μετά το 1891, όταν δημοσιεύθηκε το διήγημα «Μια ψυχή».
    Στα γράμματά της στον Παπαδιαμάντη η Πολυξένη, και το 1910, αναφέρεται στην μικράν Κούλαν, δηλαδή δεν θα ήταν τότε πάνω από δεκαπέντε χρόνων.
    Όπως και να ‘χει, ο Κώστας Κουλουφάκος, ο πρώτος γιος της, γεννήθηκε το 1924. Έχοντας υπ’ όψιν τη συνήθεια της εποχής οι κοπέλες να παντρεύονται γύρω στα 20 ή λίγο μετά, αν η Κούλα παντρεύτηκε το 1923, θα ήταν τότε γύρω στα 20-25 ετών, άρα θα είχε γεννηθεί στο διάστημα 1898-1903.

    Για το τόπι κάτι θυμάμαι για κάποιο δωμάτιο που είχαν παραχωρήσει στον Παπαδιαμάντη κι ένα παιδί της οικογένειας που έπαιζε με το τόπι του τον ενοχλούσε αλλά δεν θυμάμαι πού το διάβασα (όχι όμως στην «Επιθεώρηση Τέχνης»). Μάλλον σ᾿ αυτό θα αναφέρεται ο Κουλουφάκος.
    Άλλωστε, ο Παπαδιαμάντης πρέπει να είχε φιλοξενηθεί στο σπίτι του Μπούκη. Το 1909 η Πολυξένη του γράφει: «Και Σας παρακαλούμεν και πάλιν να επισπεύσητε ει δυνατόν την άφιξίν Σας […] όσον δε αφορά εις την διαμονήν, ελθέ εις την σάλαν μου κατ᾿ ευθείαν.»

    Στις 13 Μαρτίου 1908 γιορτάζεται στον «Παρνασσό» η 25ετηρίδα του στα ελληνικά γράμματα, υπό την προστασία της πριγκίπισσας Μαρίας Βοναπάρτη. Αμέσως μετά επιστρέφει στην πατρίδα του όπου και μένει ως το τέλος της ζωής του.
    Ο ποιητής Μάρκος Μέσκος μού είχε πει παλιά πως ο Παπαδιαμάντης δεν πήγε σ᾿ αυτή την τιμητική για λόγου του εκδήλωση αλλά προτίμησε να πάει στο σπίτι του Μπούκη. Δεν μπόρεσα να διασταυρώσω αυτή την πληροφορία.

  24. Theo said

    @19-21:
    Η δικαί χειρ.
    Κι εγώ νομίζω πως αναφέρεται στο ζύγι.

  25. Theo said

    ωχ, μου τα μαύρισε όλα!!
    Επαναλαμβάνω:

    @19-21:
    Η δικαία χειρ.
    Κι εγώ νομίζω πως αναφέρεται στο ζύγι.

  26. sarant said

    23: Ναι, ο Ππδ. δεν πήγε στην εκδήλωση πυο τον τιμούσαν, πέρασε τη βραδιά με την οικογένεια Μπούκη. Θα το βρω και αυτό για την επόμενη Κυριακή

  27. Γς said

    21:
    >Γκουγλίζοντας βρήκα ένα χασάπικο στα Τρίκαλα σήμερα “Η δίκαια χειρ”.

    Κι ένα γραφικό παντοπωλείο στο Συρράκο στην Ήπειρο

  28. BLOG_OTI_NANAI said

    Η παραπομπή που έχω για το γεγονός ότι δεν πήγε στην εκδήλωση του Παρνασσού, είναι και πάλι ο Μερλιέ, «Α. Παπαδιαμάντη Γράμματα», στη σελίδα λ΄. Δεν έχω το βιβλίο, αλλά από το «λ΄» καταλαβαίνω ότι μάλλον στα εισαγωγικά θα το αναφέρει.

  29. sarant said

    28: Είμαι βέβαιος ότι έχει δημοσιευτεί και αλλού -επιφυλάσσομαι.

  30. Καλημέρα Νικο

    Χίλια Ευχαριστώ για τη σημερινή συγκίνηση .

    Το μόνο που θα ήθελα να προσθέσω σ’αυτό τ’αληθινό … που μοιάζει με παραμύθι, … ‘Όποια πέτρα κι αν σηκώσεις, βρίσκεις κάποιον Έλληνα ή κάτι το Ελληνικό ή συνδεδεμένο με την Ελλάδα .

    Η Μετουσίωση του …\Αρχαίου Οβολού’ σε .. συγχρονο Ελληνικό Νόμισμα έχει δύο Πλευρές . Στη μία όψη καθρεφτίζεται ο Παπαδιαμάντης και στην άλλη ο Καβάφης . Ολοι οι Άλλοι στη Λογοτεχνία και Ποίηση μας, Παμμέγιστοι, είναι ίσως περισσότερο … επικουρικοί .
    Προσωπικά δεν διστάζω να τους Θεωρώ με μέτρο κάποια αναλογία … το σύγχρονο … Ομηρικό Ευαγγέλιο με την Ιλιάδα και την Οδύσσεια και χωρίς να θέλω ή να επιδιώκω να θεωρηθώ Βλάσημος, αλλά ούτε να εισέλθω στ’αμπέλια των … Κριτικών .

    Σήμερα … Άξιος ο Μισθός σου , … Σχήμα λόγου

  31. Γς said

    Και η Σίσσυ. Θεία του πατέρα της

  32. BLOG_OTI_NANAI said

    18: Μην σου πω ότι δεν αμφέβαλλα ότι θα την είχες την “Επιθεώρηση Τέχνης”! Ευτυχώς που ήταν αυτό, γιατί με είχε φάει η περιέργεια για το «τόπι».

    23: Ναι, δεν βγαίνουν οι χρονολογίες με τίποτα. Το 1891 είναι πολύ παλιό για να έχει ως αφορμή την Αγγελικούλα.

    Πάντως, το μεγάλο ζήτημα από το σημερινό άρθρο παραμένει το εξής που γράφει ο Τριανταφυλλόπουλος:
    «Ας μου επιτραπεί να παρατηρήσω τα εξής: α) Η Πολυξένη Μπούκη, αv είχε διαβάσει στον «Καλλιτέχνη» του Μαρτίου 1912 το διήγημα, δεν θα μπορούσε να παραπονεθεί στον Παπαδιαμάντη που πέθανε τον Ιανουάριο του 1911«.

    Μεγάλο μυστήριο…
    Και βεβαίως, ο Τριανταφυλλόπουλος δεν βάζει κανένα ερωτηματικό: με θετικό τρόπο αναφέρει ότι το «Τραγούδια του Θεού«, είχε «Πρώτη δημοσίευση στο περ. «Ι Καλλιτέχνης», τόμ. Β΄, Μάρτιος 1912«.

    Άρα; Δεν την πιστεύει την ιστορία ότι Πολυξένη Μπούκη παραπονέθηκε; Ή μήπως υπήρξε προγενέστερη δημοσίευση; Αλλά, έτσι όωπς το γράφει ο Τριανταφυλλόπουλος, μου φαίνεται ότι μάλλον δεν πιστεύει την ιστορία ότι παραπονέθηκε η Πολυξένη Μπούκη.

  33. sarant said

    Ίσως ο Τριανταφυλλόπουλος δεν έχει δει το άρθρο της Επιθεώρησης Τέχνης. Εκεί αναφέρεται διά μακρών το επεισόδιο με τη δημοσίευση του θανάτου της μικρής Κούλας και πώς οι γειτόνισσες ήρθαν να συλλυπηθούν -και δίνεται και το όνομα της εφημερίδας, Ομόνοια. Το ψάχνω, έχει ψωμί το θέμα.

  34. Γς said

    33:

    >Το ψάχνω, έχει ψωμί το θέμα.

    Ερευνητική δια(σ)τροφή

  35. NM said

    Η δικαία χειρ -έχετε δίκιο- πρέπει να είναι αυτή που δεν ήρξατο χειρών αδίκων. Γιατί έτσι και ήρξατο, άντε να ξανασταυρώσει πελάτη μετά.
    Ομολογώ πάντως ότι δεν ότι αγνοώ την προέλευση αμφοτέρων των εκφράσεων. Τη «δικαία» μάλιστα, σήμερα την πρωτάκουσα.

  36. NM said

    Διορθ: Ομολογώ πάντως ότι αγνοώ….
    (αυτό το «ότι δεν» το πρόσθεσε το φάντασμα του πύργου)

  37. γιώργος said

    καλησπέρα ,επειδή εδώ και λίγο καιρό έχω μία απορία που δεν κατάφερα να λύσω απευθύνομαι στην κοινότητα του μπλόγκ που ξέρω πως είναι πολύ ενημερωμένη.το θέμα είναι μεταφραστικού ενδιαφέροντος και αφορά τον τίτλο ενός δίσκου.»a saucerful of secrets» είναι ο δίσκος των pink floyd λοιπόν και δεν μπορώ να βρώ τι σημαίνει στα ελληνικά.ευχαριστώ εκ των προτέρων λοιπόν και συγγνώμη για το οτι είμαι εκτός θέματος!

  38. spiral architect said

    @37: Ήταν οι εποχές του αμετάφραστου:

    (λέω εγώ τώρα, ε;)

  39. Δεν ξέρω σχεδόν τίποτα για τους Pink Floyd, αλλά υπάρχει κανένας λόγος να μη σημαίνει ο τίτλος αυτό που εκ πρώτης όψεως φαίνεται να σημαίνει, «μια σαλτςιέρα (ή: ένα πιατάκι) μυστικά»;

  40. Gpoint said

    Αυτό πάντως το να στέλνουν κάποια στο εξωτερικό να ξεγεννήσει το αναφέρει κι ο Σουρής για κάποιες κυρίες της αθηναϊκής κοινωνίας,
    Πάντως μια ιστορία (για αγρίους) περί βασιλικής ή ευγενούς εν γένει πατρικής καταγωγής βοηθούσε το ανεπιθύμητον βρέφος να υιοθετηθεί ταχύτερα και καλύτερα.
    Σε μια περίπτωση που έχω ακούσει κάποια ξεγένησε νεγράκι και το έδωσε λέγοντας πως ήταν καρπός της μαύρης υπηρέτριάς της με τον υψηλό φιλοξενούμενό της. Η φερομένη υψηλή καταγωγή υπερνίκησε και τις φυλετικές επιφυλάξεις, η είσοδος στην καλή κοινωνία ήταν ζητούμενο γύρω στα 1900

  41. BLOG_OTI_NANAI said

    Ο τίτλος «η Δικαία Χειρ» μετά από σχετική έρευνα, δεν πρέπει να είναι ούτε βιβλική, ούτε βυζαντινή, αλλά υποθέτω ότι μπορεί να παραπέμπει μόνο στο ποίημα «Η χειρ του Δικαίου«, του Βιζυηνού.
    Το οποίο ποίημα είναι και πάρα πολύ ωραίο και δυνατό, κατά τη γνώμη μου.

  42. BLOG_OTI_NANAI said

    37: Μπορεί το «saucerful of secrets» να σημαίνει «μάτια ορθάνοιχτα γεμάτα μυστικά».

  43. Γς said

    39:
    Α, θυμάμαι πολύ καλά το Αλμπουμ. Αλλά και τον “δίσκο”. Μόνο που για μας τότε το saucerful μας θύμιζε περισσότερο το flying saucer που ήταν πολύ διαδεδομένο.

    Τόσο που στη μνήμη μου αυτό που είδα στη σκοπιά τον Δεκέμβρη του 68 είναι καταχωρημένο με το Αλμπουμ saucerful της ίδιας χρονιάς.

    http://caktos.blogspot.gr/2014/08/blog-post.html

    Είναι κι αυτή η Φάτα Μοργκάνα που χρησιμοποιείται για να υποδηλώσει ένα ιδιαίτερο είδος διπλού αντικατοπτρισμού, ένα οπτικό φαινόμενο, που οφείλεται σε θερμοκρασιακή αναστροφή.
    Και να άτια και παλάτια και Νίκος Καβαδίας και Κωχ.

    Πούθ’ έρχεσαι; Απ’ τη Βαβυλώνα.
    Πού πας; Στο μάτι του κυκλώνα.
    Ποιαν αγαπάς; Κάποια τσιγγάνα.
    Πώς τη λένε; Φάτα Μοργκάνα.

    Κι άντε να καταλάβουμε ότι μιλάει για την Μόργκαν ή Μοργκάνα λε Φέι, τη μάγισσα αδελφή του Βασιλιά Αρθούρου

  44. Γς said

    40:
    Εδώ να ξαναπώ ότι ποτέ δεν πίστεψα ότι μου έλεγαν ψέματα ότι με πήραν απ τους γύφτους…

  45. Aγάπη said

    37 σωστά τα λέει ο Άγγελος στο 39, αλλά έχω την εντύπωση πως στο βάθος τού μυαλού τους είχαν εικόνες από την Αλίκη στη Χώρα τών Θαυμάτων, αν και φυσικά μπορεί να είναι φαντασίωσή μου και να πέφτω πολύ έξω

  46. NM said

    Οι ιστορίες των απλών ανθρώπων με γοητεύουν. Το σημερινό άρθρο μου έφτιαξε τη μέρα. Σας ευχαριστώ πολύ Theo και Νικοκύρη.
    Αλλά επειδή οι καταγραμμένες ιστορίες που ανάγονται σε προφορικές πηγές περιέχουν πολλές φορές λαθάκια στις λεπτομέρειές τους (καθώς η μνήμη δεν είναι ο καλύτερος σύμβουλος), πρέπει να επεμβαίνουμε και να τα διορθώνουμε ή να βάζουμε έστω κάποιο ερωτηματικό, έτσι ώστε η ουσία της ιστορίας να παραμένει λαμπερή και γοητευτική και κανείς να μην της προσάψει ποτέ κάποιο ψεγάδι αμφισβήτησης.
    Θα επισημάνω λοιπόν δυο τέτοια και στη σημερινή σας ιστορία, με τη ελπίδα ότι οι επουσιώδεις διορθώσεις θα συμβάλουν θετικά.
    1. «Ο Παπαδιαμάντης, μάλιστα, την γνώρισε στον Προφήτη Ηλία του Βοτανικού. Στην εκκλησία αυτή υπάρχουν ακόμα αναθήματα της προγιαγιάς μου, και μάλιστα στο τέμπλο.»
    Εκκλησία όμως αφιερωμένη στον Πρ.Ηλία δεν υπάρχει στον Βοτανικό. Υπάρχει βέβαια εκείνη του Πρ.Δανιήλ στο σταυροδρόμι λεωφόρου Αθηνών και Κωνσταντινουπόλεως (στα όρια της σημερινής συνοικίας του Βοτανικού με το Μεταξουργείο και την Ακαδ.Πλάτωνος) αλλά μάλλον ούτε αυτήν εννοεί. Κατά τη γνώμη μου η εκκλησία της ιστορίας πρέπει να είναι η Αγία Τριάδα Κεραμεικού που βρίσκεται στη συμβολή Πειραιώς και Ιεράς Οδού –σφηνωμένη κυριολεκτικά- μέσα στον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμεικού. Αυτή η εκκλησία είναι γνωστή σαν η «εκκλησία των λαχαναγοριτών» και είναι χτισμένη εξ ολοκλήρου (τόσο το παλιό όσο και το σημερινό κτίσμα) από δωρεές μεγαλεμπόρων μανάβηδων της κεντρικής λαχαναγοράς Αθηνών που την εποχή εκείνη (και μέχρι να πάει στον Ρέντη) στεγαζόταν σε δυο μεγάλους χώρους απέναντι και δίπλα από την εκκλησία. Ο ένας χώρος σήμερα είναι υπόγειο γκαράζ –προοριζόταν για σταθμός Μετρό- και βρίσκεται στη γωνία Ιεράς οδού & Πειραιώς και ο άλλος είναι η πλατεία της Κορεάτικης Αγοράς, στη συμβολή της Ερμού με την Πειραιώς και της οποίας τα ερειπωμένα κτίσματα-καταστήματα κατεδαφίστηκαν σχετικά πρόσφατα. Μάλιστα το όνομα «Κορεάτικη Αγορά» εικάζεται ότι το πήρε εξ αιτίας κάποιας διαφωνίας μεταξύ των εμπόρων που αναγκάστηκαν να διαχωριστούν από τους υπόλοιπους συναδέλφους τους και να εγκατασταθούν απέναντι. Αυτό έγινε στη δεκαετία του ’50 και οι «αποσχισθέντες» ονομάστηκαν «Κορεάτες» λόγω του τότε διαχωρισμού της Κορέας και του γνωστού πολέμου.
    (Προσοχή όμως: Αυτό το τελευταίο μου φαίνεται πολύ απίθανο. Το αναφέρω όμως γιατί είναι η μόνη διαδεδομένη άποψη)
    Ακριβώς δίπλα από τη λαχαναγορά υπήρχε το εργοστάσιο φωταερίου (η σημερινή Τεχνόπολις) και παραδίπλα η συνοικία του Γκαζοχωρίου στην οποία κατοικούσε η πλειοψηφία των χονδρεμπόρων και των εργατών της λαχαναγοράς και μάλιστα οι πιο πλούσιοι σε καταπληκτικής ομορφιάς νεοκλασικά σπίτια.
    Η εκκλησία της Αγιάς Τριάδος είναι γεμάτη από κτητορικές επιγραφές ανθρώπων της λαχαναγοράς ακόμα και σήμερα. Μάλλον αυτή λοιπόν θα εννοεί το άρθρο. Σήμερα λοιπόν έμαθα (αν αληθεύουν οι παραπάνω ισχυρισμοί μου) –και προσθέτω την πληροφορία στα κιτάπια μου- ότι την επισκεπτόταν (πιθανά και να έψαλλε) ο Παπαδιαμάντης.
    Η δεύτερη επισήμανση που ήθελα να κάνω αφορά την βιολογική πατρότητα της υιοθετημένης, αλλά απ ότι βλέπω κάτι γράφτηκε ήδη από τον GPoint (#40). Θα επανέλθω λοιπόν με νεότερο σχόλιο.

  47. Ωραία ιστορία αλλά εγώ απορώ με το πώς οι θετοί γονείς γνώριζαν την ταυτότητα του πατρός. Καλά, ο Αρχιδούξ την έκανε την πιτσικουλιά του και ξαπόστειλε την κυρία εις τας Αθήνας, προκειμένου να μην μαθευτεί και γίνει σούσουρο. Η κυρία πώς αποκάλυψε στο έτσι-άντε την ταυτότητα του πιτσικουλαριστού;
    Μήπως, όντως, όπως αναφέρεται και παραπάνω, η ιδέα περί Αρχιδουκός πιτσικουλαρίζοντος επιστρατεύτηκε μόνο και μόνο για να ξεφορτωθεί η κυρία μιαν ώρα αρχύτερα το μπασταρδάκι της;

  48. Εαμοβούλγαρος said

    Λυπάμαι που θα σάς στεναχωρέσω όλους, αλλά ασχολείστε με ανούσιες λεπτομέρειες και σάς διαφεύγει η ουσία: Ποιά είναι η μεγάλη είδηση που βγάζει το σημερινό εξαίρετο άρθρο του κ. Σαραντάκου; Ότι ο Παπαδιαμάντης αρεσκόταν στις πόρνες κι ας μή μπορούσε να τις απολαύσει σε απευθείας επαφή (τις απολάμβανε με την δεξιά του χούφτα, όπως έλεγε ο Ηλίας Πετρόπουλος), εξαιτίας της χριστιανικής του παιδείας. Είναι αποδεδειγμένο (δεκάδες οι μαρτυρίες) πως ο κύρ-Αλέξανδρος λάτρευε την Πολυξένη Μπούκη και στο σπίτι της κατέφυγε για να τα πιεί, όταν ο Νιρβάνας, ο Βλαχογιάννης και οι άλλοι του είχαν ετοιμάσει στον «Παρνασσό» (αρχές του 20ού αιώνα) μιά ειδική βραδυά βράβευσης για το Έργο του, στην οποία παρέστη η Βασιλομήτωρ Όλγα. Σκεφτείτε το: Να τιμάνε τον Παπαδιαμάντη στον «Παρνασσό» κι αυτός να μή πηγαίνει και να καταφεύγει στο σπίτι της αγαπημένης του πόρνης, της Πολυξένης Μπούκη!..

    Μιά παρόμοια ιστορία διηγείται και ο Ρουσσώ (μέγας λάτρης και αυτός της δεξιάς χούφτας, όπως ο κύρ-Αλέξανδρος) στην σελ. 114 του Β΄ Τόμου των «Εξομολογήσεών» του (ελληνική έκδοση από το «Ιδεόγραμμα»): Ο Βασιλιάς της Γαλλίας Λουδοβίκος ΙΕ΄ τον καλεί στο Παλάτι προκειμένου να τον βραβεύσει και να του χορηγήσει ένα επίδομα για την μεγάλη επιτυχία της Όπεράς του «Ο Μάγος» και ο Ρουσσώ δεν πάει, λόγω ντροπής: Φοβήθηκε πως θα κατουριόταν (από την συχνουρία που τον ταλαιπωρούσε) μπροστά στον Βασιλέα και θα γινόταν ρεντίκολο σε όλη τη Γαλλία. Προτίμησε να χάσει το επίδομα και το βραβείο, λόγω της ντροπής του. Αλλά τουλάχιστον, εκείνη την ημέρα της βράβευσης, ο Ρουσσώ δεν πήγε στο σπίτι μιάς πόρνης, όπως ο δικός μας ο εξίσου ντροπαλός Παπαδιαμάντης!

    Όσο γι’ αυτό που λέει ο Κουλουφάκος πως η μαμά του η Αγγελική Μπούκη δεν ήταν κόρη της Πολυξένης αλλά του Αρχιδούκα Φερνινάνδου, είναι κατά την γνώμη μου ιστορία για αγρίους και για χαχόλους: Ντρεπόταν ο Κουλουφάκος να παραδεχθεί πως η γιαγιά του η Πολυξένη ήταν μία δηλωμένη ιερόδουλος που παντρεύτηκε ο θεοσεβούμενος μπακάλης Νίκος Μπούκης και έπλασε την ιστορία με τον Αρχιδούκα: Κάλλιο γαλαζοαίματος, παρά εγγονός ιερόδουλης. Και παιδεύονται τώρα οι ιστορικοί του μέλλοντος (Theo + Νίκος Σαραντάκος) να βγάλουν άκρη και να ανακαλύψουν αν λέει αλήθεια ο Κουλουφάκος

  49. Theo said

    Όπως προκύπτει από παράθεμα του Βαλέτα στην έκδοση Τριανταφυλλόπουλου, η πληροφορία του Merlier για την αντίδραση της Πολυξένης στη δημοσίευση του διηγήματος περιέχεται στην εισαγωγή της μετάφρασής του κάποιων διηγημάτων του Παπαδιαμάντη (Skiathos le grecque. Nouvelles par A. Papadiamantis … Paris 1934, σελ. 69 εισαγωγής).

    23, 26, 28:
    Πιο αναλυτικά για την εκδήλωση στον «Παρνασσό»:
    «
    Κάποτε η πριγκίπισσα Μαρία Βοναπάρτη, η σύζυγος του πρίγκιπος γεωργίου, εδιάβασε ένα έργο του Παπαδιαμάντη και έμεινε κατενθουσιασμένη. Πληροφορηθείσα ότι ο συγγραφεύς ήτανε φτωχός, διωργάνωσε προς τιμήν του μίαν φιλολογικήν απογευματινήν εις τον «Παρνασσόν» με είσοδον. Ωμίλησαν τότε ο Κακλαμάνος και ο Νώντας ο Δεληγιώργης. Εμαζεύθηκαν περίπου 3.000 δραχμαί. Τις έδωσαν του Μαλακάση δια να τον ντύση. Του επήρε αμέσως ένα καινούργιο κοστούμι, ένα καπέλλο, ένα παλτό, μερικά ασπρόρουχα και στο τέλος του είπε να του πάρη κι ένα ζευγάρι παπούτσια, γιατί αυτά που φορούσε ήσαν χαλασμένα και τρύπια και εφαίνοντο τα δάχτυλα των ποδιών του. Ο Παπαδιαμάντης αντέτεινε ζωηρώς. Και είπε του Μαλακάση:
    ‒Α, όλα κι όλα! παπούτσια καινούργια εγώ δε βάζω, γιατί θα μου χαλάσουν τα πόδια…
    » (Απόσπασμα κειμένου του Στέφανου Στεφάνου, κατά διήγηση του Μιλτιάδη Μαλακάση, φίλου του Παπαδιαμάντη, όπως το παραθέτει ο Γιώργος Ζεβελάκης σε άρθρο του στη «Λέξη», τεύχος 162 [2001], σσ. 292-294)

    Ο Παπαδιαμάντης, λοιπόν, φίλος των απλών, ταπεινών και καταφρονεμένων, αλλά δύσκολος με τους μεγαλόσχημους, τους πλούσιους και τους σχετιζόμενους με την εξουσία, δεν πήγε σε μια εκδήλωσε που συγκέντρωσε ένα σεβαστό για την εποχή ποσό, ικανό να τον ντύσει και τον ποδέσει από την κορυφή ως τα νύχια και προτίμησε τη συντροφιά του μανάβη και της οικογένειάς του.

    @32:
    Ναι, τώρα που ξαναδιάβασα τη σημείωση του Τριανταφυλλόπουλου, ναι, φαίνεται ότι μάλλον δεν πιστεύει την ιστορία του Μερλιέ. Σημειώνει, όμως: «
    κατά Βαλέτα terminus post quem to 1908«, ενώ από τα γραφόμενα του Βαλέτα που παραθέτει παρακάτω («η πληροφορία του Merlier […] μας επιβάλλει να παραδεχτούμε ότι το διήγημα γράφτηκε στην Αθήνα και συνεπώς πριν από τον Απρίλη του 1908, οπότε ο συγγραφέας έφυγε για το νησί του«) φαίνεται πως ο Βαλέτας θεωρεί το 1908 ως terminus ante quem, δηλαδή χρονικό όριο πριν (και όχι) μετά από το οποίο γράφτηκε το διήγημα.
    Κι ο Μιχάλης Περάνθης, στην αχρονολόγητη (στα τέλη της δεκαετίας του ’60) έκδοση των Απάντων του Παπαδιαμάντη που επιμελήθηκε σημειώνει, χωρίς να το τεκμηριώνει, πως το διήγημα γράφτηκε το 1908 και δημοσιεύθηκε στον «Καλλιτέχνη» το 1912. Μάλλον ο Τριανταφυλλόπουλος ή δεν την είχε υπ᾿ όψιν του (δεν μνημονεύει πουθενά την εν λόγω έκδοση) ή θεώρησε αναξιόπιστη την πληροφορία του Περάνθη.

    @46:
    Ευχαριστώ για την πληροφορία.
    Ο Πέτρος Κουλουφάκος φαίνεται πως έγραψε αρκετά πρόχειρα (βλ. την «Ιστορία με το τόπι», τα «Χρονογραφήματα» του Ππδ., κλπ.)

    @40, 47:
    Αν πράγματι η κυρία που έδωσε το νόθο της στο ζεύγος Μπούκη ήταν της αυστριακής Αυλής, νομίζω πως εύκολα οι θετοί γονείς θα πίστευαν την ιστορία της. Οπότε, αν ο Κουλουφάκος δεν ήταν εγγονός του Δούκα, θα ήταν κάποιου επιφανούς Αυστριακού, εκτός κι αν η εν λόγω κυρία ήταν εύκολο να σχετίζεται και με ανθρώπους του λαού στη Βιέννη…

  50. Theo said

    μια διόρθωση:
    Skiathos ile grecque

  51. Theo (στο 49)

    Οι θετοί γονείς, απλοί λαϊκοί άνθρωποι και όπως αποδείχθηκε ιδιαίτερα μεγαλόκαρδοι, δύσκολα θα μπορούσαν να γνωρίζουν εάν η κυρία (την οποία αμφιβάλλω εάν γνώρισαν ποτέ προσωπικά) ήταν όντως μέλος της Αυστρο-ουγγρικής αυλής, θα αρκούσε ο λόγος της μαμής, που συνήθως έκανε τέτοιες μεσιτείες.

    Με αυτό δεν θέλω καθόλου να μειώσω την αξία αυτής της ρομαντικής ιστορίας, εννοείται!

  52. Aγάπη said

    Πρέπει να ομολογήσω πως έχω μαγευτεί, ανεξάρτητα από ημερομηνιες, χρονολογίες και βάσιμες ή μή πατρότητες 🙂

  53. Γς said

    Ούτε η Μεγάλη Δούκισσα Αναστασία της Ρωσίας να ήταν.

  54. Ιάκωβος said

    Καταπληκτική Ιστορία, κάπως απίστευτη αλλά σίγουρα μπεν τροβάτα.

    Οπότε η κόρη του Κώστα Κουλουφάκου θα πρέπει να ονομάζεται Γεωργία Χόχενμπουργκ Αψβούργου Αρχι-Δούκισσα Αυστρίας και Έστης και πριγκήπισσα Ουγγαρίας και Βοημίας-Κουλουφάκου (of Ulm).
    Ποια Κυπριωτάκη-Περάκη και τρίχες…

  55. Γς said

    Αντε. Κι αφήστε ήσυχο τον Παπαδιαμάντη που κοντεύετε να τον Ρασπουτινοποιήσετε …

  56. Γς said

    Στον Αλφα τώρα, μιλάει η πρόεδρος μεγάλου τουριστικού γραφείου για την περιπέτεια Ρώσικου τουριστικού κολοσσού.

    -Σήμερα μάθαμε ότι βάρεσε καν…,ουπς, ότι κήρυξε πτώχευση.

  57. μπαμπης α. said

    Καλησπέρα
    Πολύ καλό άρθρο, μου έκανε εντύπωση το γεγονός ότι η Αγγελική ήταν μητέρα του Κουλουφάκου.

    Στο Λεύκωμα Παπαδιαμάντη που είχε βγαλει ο Φ. Δημητρακόπουλος θυμάμαι μια συνέντευξη που είχε πάρει ο Τάσος Βουρνάς από την ηλικιωμένη πια Αγγελικούλα, που κατέθετε τις αναμνήσεις της από τον Παπαδιαμάντη. Εκεί αν θυμάμαι καλά αναφέρεται εκτενώς και το διασκεδαστικό επεισόδιο του λογοτεχνικού «θανάτου» της μικρής.

  58. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεότερα σχόλια, να με συμπαθάτε που έλειπα αρκετές ώρες.

    57: Πρόκειται για το άρθρο της Επιθεώρησης Τέχνης (1961) που λέω να το παρουσιάσω την επόμενη βδομάδα.

    46-49: Η αφήγηση του Π.Κ. είναι πράγματι πρόχειρη. Φαίνεται κι από εδώ ότι ακόμα και τις μαρτυρίες δεν μπορεί κανείς να τις δέχεται ανεξέταστα.

  59. BLOG_OTI_NANAI said

    37: Στο διαδίκτυο βρήκα μια εικόνα που μπορεί ίσως να δείχνει την έννοια του “saucerful of secrets”. Είναι το κίτρινο μάτι στην εικόνα. Υποτίθεται ότι αυτή εικόνα είναι μία από αυτές που υπάρχουν στο περιεχόμενο βιβλιαράκι του CD.

  60. Theo said

    @57:
    Ευχαριστώ.
    Α, ώστε στο λεύκωμα του Δημητρακόπουλου είναι. Από εκεί θα το διάβασα.
    (Μου το είχε χαρίσει ο Δημητρακόπουλος, κάπου το έδωσα, και πρέπει τώρα να το ψάξω.)

  61. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Ευχαριστούμε για την απόλαυση Τheo και Νικοκύρη.
    Για την επισήμανση ενδεχομένων ανακολουθιών, που βέβαια σε τίποτα δε μειώνουν την ωραία σαν παραμύθι ιστορία, σκέφτηκα πως είναι απίθανο ο Κουλουφάκος να μιλά γι΄αυτήν την καταγωγή της μητέρας του αν δεν υπήρχαν σίγουρα στοιχεία.
    Εκτός εάν,τώρα μου ρθε η ιδέα,η κυρία Κούλα (υιοθετημένη αναμφισβήτητα) πίστευε ακράδαντα,για κάποιο λόγο,αυτή την ιστορία της γέννησής της και τα παιδιά της, όπως όλα τα παιδιά, ήξεραν αυτό που η ίδια η μητέρα τους μετέφερε.
    Για τα υιοθετημένα παιδιά της εποχής,το εξαιρετικό επίσης αφήγημα του Παπαδιαμάντη «Φιλόστοργοι».Εκεί λίγο προς το τέλος, μου φαίνεται πως μας δίνει το αντίθετο για τη δικαία χείρα : «χείρα και μέλι» 🙂

    http://www.papadiamantis.net/%CE%94%CE%B9%CE%B7%CE%B3%CE%AE%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1/%CE%A6%CE%B9%CE%BB%CF%8C%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B3%CE%BF%CE%B9-1895

  62. BLOG_OTI_NANAI said

    Για το «Τραγούδια του Θεού», και ο Κατσίμπαλης που γράφει το 1934, λέει ότι πρώτη δημοσίευση ήταν στον «Καλλιτέχνη», τ.Β΄, Μάρτιος 1912 (Γ. Κ. Κατσίμπαλη, «Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Πρώτες κρίσεις και πληροφορίες, Βιβλιογραφία», Εστία, 1934, σ. 79)

  63. Ριβαλντίνιο said

    @ 47, 51

    » η ιδέα περί Αρχιδουκός πιτσικουλαρίζοντος επιστρατεύτηκε μόνο και μόνο για να ξεφορτωθεί η κυρία μιαν ώρα αρχύτερα το μπασταρδάκι της; »

    » εάν η κυρία (την οποία αμφιβάλλω εάν γνώρισαν ποτέ προσωπικά) ήταν όντως μέλος της Αυστρο-ουγγρικής αυλής, »

    Μπορεί και κάτι πιο απλό. Ίσως ο Κουλουφάκος να ήθελε να δημιουργήσει κάποια ένδοξη καταγωγή. Ένας συμπατριώτης του

    http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CF%85%CF%81%CE%B9%CE%AC%CE%BA%CE%BF%CF%82_%CE%9A%CE%AC%CF%83%CF%83%CE%B7%CF%82

    ισχυρίζεται ότι κατάγεται από αυτόν

    Θίβρακος

    http://epigraphy.packhum.org/inscriptions/main?url=oi%3Fikey%3D14172%26bookid%3D5%26region%3D1%26subregionid%3D71

    ἐνταῦθα καὶ ἀποθνῄσκει Χαίρων τε καὶ Θίβραχος, ἄμφω πολεμάρχω, καὶ Λακράτης ὁ Ὀλυμπιονίκης καὶ ἄλλοι οἱ τεθαμμένοι Λακεδαιμονίων πρὸ τῶν πυλῶν ἐν Κεραμεικῷ.

    http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0205%3Abook%3D2%3Achapter%3D4%3Asection%3D33

  64. Y. G. said

    61 – μπραβο εφηεφη!

    Απαιχτος ο Α.Π.

    » Τὸν καιρὸν ἐκεῖνον ἦτο ἐπόπτης ἢ σύμβουλος, ἢ δὲν ἠξεύρω τί, τοῦ ἱδρύματος ἐκείνου [*], εἷς κύριος ἄγαμος, μὲ γυαλιά, μὲ ἀσημένια δόντια, μὲ παγωμένον μειδίαμα. Οὗτος ἠγάπα τὰ ὀρφανὰ ὡς νὰ ἦσαν ἰδικά του. Καὶ τίς ἠξεύρει ἂν δὲν ἦσαν! Ἐπροστάτευε τὰ ἐσωτερικά, καὶ δὲν ἤθελε νὰ δώσῃ παραπάνω ἀπὸ 25 δραχμὰς εἰς τὸν μπαρμπα-Στέργιον. Τέλος ἐπείσθη νὰ δώσῃ τὰς 30. Ὁ ἄγαμος κύριος μὲ τὰ γυαλιὰ δὲν ἔλειπε ποτὲ ἀπὸ τὰ φιλανθρωπικά, καὶ ἦτο πάντοτε μέσα εἰς διαχειρίσεις καὶ ἐπιμελητείας, καὶ εἰς ὅλας τὰς ὀνομασίας τὰς ἐμπεριεχούσας χεῖρα καὶ μέλι. Τοιοῦτοι αὐστηροὶ ἄνθρωποι χρειάζονται πράγματι εἰς τὰ εὐαγῆ καθιδρύματα.»

    * εκθετοτροφειο!

  65. sarant said

    61-64: Ναι, καταπληκτικό λογοπαίγνιο!

  66. Spiridione said

    Μπράβο Theo και Νικοκύρη για το άρθρο. Περιμένουμε και τη συνέχεια την επόμενη Κυριακή.
    Για το θέμα με τον Αρχιδούκα, νομίζω ότι είναι οικογενειακές ιστορίες που είναι δύσκολο να αποδειχθούν.
    Βλέπω εδώ σε ένα φόρουμ με οικογενειακά δέντρα κλπ, για μια πολωνέζικη οικογένεια που μετανάστευσε στην Αμερική, και κάποιος λέει ότι η γιαγιά της της είχε για κάποια πρόγονή τους που ήταν νόθο παιδί του Αρχιδούκα Φερδινάνδου. Και κάποιος απαντά ότι όταν διαβάζει ποστ για την Αυστροουγγαρία αναρωτιέται πόσα νόθα παιδιά είχε η οικογένεια των Αψβούργων.
    http://boards.ancestry.com/thread.aspx?mv=flat&m=11403&p=localities.ceeurope.austria.general
    Σίγουρα θα υπήρχαν νόθα παιδιά, και για τον Κάιζερ λένε ότι είχε εξώγαμες σχέσεις, και ο αδελφός του Φερδινάνδου, ο Όθωνας, που πέθανε το 1906 από σύφιλη, ήταν διαβόητος για τις εξώγαμες σχέσεις του και τα νόθα παιδιά του. Επίσης, μια άλλη τακτική ήταν ότι διάφορες γυναίκες ισχυρίζονταν ότι είχαν παιδί κάποιου γαλαζοαίματου και προσπαθούσαν να διεκδικήσουν χρήματα, για να μην γίνει σκάνδαλο. Δύο τέτοιες περιπτώσεις αναφέρονται και για τον Φερδινάνδο, το 1885 και το 1889, που λένε ότι έδωσε χρήματα σε δύο γυναίκες για να μην κάνουν τίποτα, αν και δεν αποδείχθηκε ότι ήταν παιδιά του.
    http://books.google.gr/books?id=jct6AAAAQBAJ&pg=PA17&lpg=PA17&dq=Ferdinand+Kurt+Hahn+illegitimate+child&source=bl&ots=N59d8RwQh1&sig=h8YjUDawwLrt6nrbhidy0a87j-s&hl=el&sa=X&ei=wZPeU56qI4Xk4QTMk4GwAQ&ved=0CC0Q6AEwAg#v=onepage&q=Ferdinand%20Kurt%20Hahn%20illegitimate%20child&f=false

  67. Νέο Kid Στο Block said

    Εγώ δεν θέλω πάλι Παπατέτοιον πάλι την άλλη Κυριακή! Να μπει κάτι πιο ανάλαφρο για να γράψουμε όλοι ,όχι μόνο τα «ιδιωτικά» και τα » κυριλέ φροντιστήρια».

  68. sarant said

    67: Χαχά! Αν υπάρχει ήδη στο Διαδίκτυο δεν θα το βάλω.

  69. norse said

    ΛΑΧΑΝΟΠΩΡΟΠΩΛΕΙΟ «Η ΔΙΚΑΙΑ ΧΕΙΡ». ο τίτλος, η ταμπέλα του μαγαζιού του Νικολάου Μπούκη
    Περίεργη σύμπτωση : ο Σέρβος που σκότωσε τον Φερδινάρδο ανήκε στην οργάνωση «ΜΑΥΡΗ ΧΕΙΡ».

  70. Γς said

    Κανένα κέρατο;

    Το μελανό κέρας, πχ

  71. Theo said

    Κάποιος φίλος μού έστειλε φωτοαντίγραφα άρθρου του Βασίλη Μουστάκη, με τίτλο Ο Νικόλας ο Μπούκης από το περιοδικό «Κιβωτός» του Κόντογλου. (Το άρθρο έχει αναρτηθεί εδώ κι εδώ). Ο Μουστάκης αφηγείται την ιστορία του Μπούκη, όπως την άκουσε από τον ιερομόναχο Φιλόθεο Ζερβάκο, κοινό φίλο του Παπαδιαμάντη και του Μπούκη, που συνέψαλλε για κανένα χρόνο με τον πρώτο στον Άγιο Ελισσαίο, πριν να καρεί μοναχός στην Πάρο.
    Εδώ αναδημοσιεύεται κι ένα απόσπασμα από τα Τραγούδια του Θεού, όπου και η φράση του Παπαδιαμάντη για την Αγγελικούλα: «Τὴν εἶχαν υἱοθετήσει ἀπὸ τὸ βρεφοκοµεῖον, ὡς ἄτεκνον ὁπού ἦτο τὸ ἀνδρόγυνον, ἀλλ’ αὐτὴ τὸ ἠγνόει», κάτι που εξασθενεί την ιστορία του Π. Κουλουφάκου για τον αρχιδούκα.

    Στο ίδιο άρθρο υπάρχει και μια άλλη εκδοχή για το πώς ο Νικόλας επέλεξε την Πολυξένη για γυναίκα του. (Διαβάζοντας την εκδοχή του Π. Κ. μού φάνηκε αρκετά αφύσικο, το 1900, ένας τόσο θεοσεβής άνθρωπος, του κύκλου του αγίου Νικόλαου Πλανά, του Παπαδιαμάντη και του Μωραϊτίδη να συχνάζει σε οίκους ανοχής. Κι η εκδοχή του Ζερβάκου και του Μουστάκη μού φαίνεται φυσικότερη, ιδιαίτερα για τα ήθη της εποχής.)

  72. sarant said

    71: Δεν ξέρω, δεν βρίσκω πολύ πειστική αυτή την εκδοχή.

  73. Theo said

    @72:
    Πάντως, και ο Ζερβάκος και ο Μουστάκης ήταν άνθρωποι με σπάνιο ήθος.

  74. NM said

    #71,72,73: Το ήθος δεν αναιρεί την ευπιστία. Γιατί και ο Ζερβάκος την ιστορία θα την άκουσε από τρίτους. Ασχολούμαι καιρό τώρα με το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της ευρύτερης γειτονιάς στην οποία διαδραματίζεται η ιστορία σας και σας διαβεβαιώνω ότι το δυσκολότερο πράγμα είναι να ξεμπερδέψεις τις κλωστές των διηγήσεων.
    Συμμερίζομαι τις αμφιβολίες του Σαραντ.#72. Ιδίως γιατί την ίδια ιστορία την έχω ξανακούσει δύο ακόμα φορές και μάλιστα εκτενέστερα. Η πρώτη αφορούσε οικογένεια Ποντίων στη Δυτ.Μακεδονία και η δεύτερη αντίστοιχη της Κρήτης.
    Το «εκτενέστερα» σημαίνει ότι περιελάμβαναν και τις αιτίες της ατεκνίας. Στην πρώτη εκδοχή οφειλόταν σε κακότεχνη έκτρωση κατά τη διάρκεια της πρώτης αμαρτωλής περιόδου της γυναίκας, δηλ.πριν τη γνωριμία του ζευγαριού, ενώ κατά την δεύτερη (την πιο «προχωρημένη» της Κρητης) στο ότι ο σύζυγος συγχώρεσε μεν τη μοιχαλίδα μετά το δεύτερο «ξανακύλισμα στην αμαρτία» -κατόπιν των ταυτόσημων ιερών και θαυματουργών παραινέσεων- αρνούμενος όμως να συνουσιαστεί στο μέλλον μαζί της εφ όρου ζωής. (Παρενθ: Φανταστείτε τα εκατέρωθεν επιχειρήματα στις διαπραγματεύσεις μεταξύ του Θείου Λόγου από τη μια πλευρά και του πιστού (μεν) κερατά (δε) από την άλλη!)
    «Δράττομαι της ευκαιρίας» και «ένεκα η περίστασις» να αναφέρω ότι το θέμα της αντιμετώπισης της συζυγικής απιστίας και της προγαμιαίας σεξουαλικής συμπεριφοράς, τόσο στην Ελλάδα όσο και στις υπόλοιπες χώρες του του εν Χριστώ ευρωπαϊκού νότου, έχει …πολύ ψωμί. Μιλάμε για την κατ εξοχήν «λαϊκή αμαρτία» σε πληθυσμούς φτωχών και συντηρητικών «δεμένων» κοινωνιών που η κλοπή ή ο φόνος ήσαν σπάνια, ενώ ο εξωγαμιαίος έρωτας κάτι το σχεδόν αναγκαστικά διαδεδομένο

  75. Aγάπη said

    74 προς επίρρωσιν: http://www.snhell.gr/anthology/content.asp?id=82&author_id=11

  76. sarant said

    75: Από τα πιο συγκλονιστικά διηγήματα.

  77. Theo said

    @74, 75:
    Συγγνώμη, αλλά το ότι κάποια ιστορία μοιάζει με κάποια άλλη δεν είναι απόδειξη πως είναι ψευδής. (Αν ήταν ακριβώς η ίδια με μια προγενέστερη, αυτό θα με έβαζε σε υποψίες. Αλλά δεν είναι.)

    Το πιο πιθανό είναι ο Ζερβάκος να άκουσε την ιστορία από τον ίδιο τον Μπούκη, μια και αρκετόν καιρό ήταν στον ίδιο κύκλο, του Αγίου Ελισαίου και των αγρυπνιών που τελούνταν εκεί, πριν να γίνει μοναχός, ή μεταγενέστερα, όταν έγινε πνευματικός και ηγούμενος με πανελλήνια φήμη. Κι εδώ μετράει η αξιοπιστία του, ενός ανθρώπου που στήριξε ποικιλότροπα την Πάρο και τους Παριανούς επί δεκαετίες.

  78. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    74. Ο τρόπος αφήγησης, δυστυχώς δυστυχώς ,θυμίζει και σ΄εμένα (προσωπική εμπειρία στο άκουσμα) συγκεκριμένες στερεοτυπικές ιστορίες από την πλευρά ιερωμένων και ειδικότερα μοναχών.Στη μια περίπτωση ο αφηγητής συνδύαζε και υψηλές σπουδές θεολογίας.
    Κρίμα.Στερείται και τη γοητεία της αφήγησης του Παπαδιαμάντη, να πάρε!
    Αυτό με την αναζήτηση συζύγου από πορνείο (και που η γυναίκα δεν κάθεται ποτέ στ΄ αυγά της στη συνέχεια,και μετανοεί και δος του ο μύλος), είναι βασική πλατφόρμα.

  79. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    75. Τόσο δυνατό! Αυτό ,ναι, κατά την ταπεινή μου άποψη είναι «αξιαφήγητο» δίπλα στην ιστορία της Αγγελικούλας Μπούκη κατά Παπαδιαμάντη και Κουλουφάκο.

  80. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Όσο για τη γίδα (του καθενός), που αν του του έφευγε θα την αναζητούσε, συνεπώς το ίδιο έπρεπε να πράξει και για την λοξοδρομημένη σύζυγο, είναι ταμάμ το ίδιο π΄ άκουγα παιδί ότι συμβούλευαν λέει έναν χωριανό που γύρισε από φαντάρος και του είπαν ότι εν απουσία του άλλος έμπαινε στο σπίτι. Ο Γιάννης όμως δεν ήταν τόσο χριστιανός και την ξαπόστειλε.(Στα τσακίδια η άταχτη αίγα, είπε). Εκείνη μεν έφυγε κι έζησε ως το θάνατο στο Κάστρο,μ έναν μάρτυρα του Ιαχωβά λέγανε (τυχαίο κι άσχετο αυτό φαντάζομαι) κι αυτός πήγε σ’ ένα διπλανό χωριό και πήρε άλλη σύζυγο.Μοίρασαν και τα παιδιά και πήραν, οι παπούδες βέβαια, και μεγάλωσαν καθένας από ένα.Και η ζωή συνεχίστηκε κι έφτασε η ιστορία ως εμάς όταν η εγγονή ήθελε να φέρει τα κόκκαλα της γιαγιάς της και ο παπάς,όπως και η οικογένεια από την άλλη πλευρά, σήκωσαν μπαεράκι ότι ήτο «Ιαχωβού» και τέτοιο πράμα μακριά κι αλάργα από το νεκροταφείο «μας».
    Χριστέ μου τί θυμήθηκα νυχτιάτικά.(Έχει και βρυκολακίστικη συνέχεια το πράμα αλλά δεν είναι της παρούσης).

  81. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Καληνύχτα.

  82. Γς said

    81:
    Καλημέρα.
    Οταν με το καλό ξημερώσει και ξυπνήσεις, ρίξε και τη συνέχεια. Την «βρυκολακίστικη συνέχεια»

  83. sarant said

    80: Ιστορίες νυχτιάτικα… 🙂
    Ιεχωβού τη λέγανε ή Γιαχωβού;

  84. Theo said

    @78, 80:
    Το ύφος της αφήγησης, θυμίζει και σ΄εμένα συγκεκριμένες στερεοτυπικές ιστορίες από την πλευρά ιερωμένων και μοναχών. Όμως, το ύφος, η «λογοτεχνική» αγιολογική επένδυση, είναι του Μουστάκη (που, όσο και να το προσπαθούσε, ούτε Παπαδιαμάντης ούτε Κόντογλου μπορούσε να γίνει), ενώ το περιεχόμενο, η ουσία της είναι του Ζερβάκου.

    Το στερεότυπο του ήθους, επιμένω, δεν μπορεί να αποδείξει ότι η αφήγηση είναι ψευδής.

    Οι βίοι Αγίων του αγίου Συμεών του Μεταφραστή έχουν ένα στερεότυπο ύφος και, εκ πρώτης όψεως, απωθούν. Όμως, έχουν ιστορικό υπόβαθρο και δεν είναι σωστό να αντιμετωπίζονται ως «κοινός αγιολογικός τόπος». Σώζονται αρκετοί προ-μεταφραστικοί βίοι Αγίων (κάποιοι είναι απλώς τα πρακτικά των δικών κάποιων Μαρτύρων που κρατούσαν τα ρωμαϊκά δικαστήρια) που συγκινούν με την αμεσότητά τους. Αν κανείς τους συγκρίνει με τους «μεταφραστικούς», φαίνεται πως ο άγιος Συμεών απλώς τους διασκεύασε κατά τον 10ο-11ο αιώνα, κατά τα γούστα της εποχής τους, για να ακούγονται πιο ευχάριστα στους ακροατές τους. Δεν τους αλλοίωσε.

    Κι ο Μουστάκης σίγουρα δεν αλλοίωσε τη διήγηση του Ζερβάκου, που τότε ζούσε και συνεργαζόταν με την «Κιβωτό».
    Και, δυστυχώς ή ευτυχώς, ο Ζερβάκος δεν είναι ο τυχών ιερωμένος ή μοναχός. Σε ομιλία του το 2004 στην Αβάνα, παρουσία του Φιδέλ Κάστρο (μέχρι κι ο Ριζοσπάστης την ανέφερε), ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος αναφέρθηκε σε αυτόν ονομαστικά ως έναν απ’ αυτούς που το πλήρωμα της Εκκλησίας ομοφώνως αναγνωρίζει ως Αγίους, αν και επίσημος πράξις αναγνωρίσεως της Αγιότητος αυτών δεν έχει εισέτι εκδοθή. (Κατονόμασε άλλους τέσσερις, ένας από τους οποίους, ο Πορφύριος, ανακηρύχθηκε Άγιος πέρυσι). Αυτό σημαίνει πως το Πατριαρχείο έχει δεχτεί μαρτυρίες γι᾿ αυτούς από πολλούς, από διαφόρους τόπους, και αιτήσεις για την αγιοκατάταξή τους.

    Μια μαρτυρία, λοιπόν, είναι λάθος να κρίνεται μόνο από το ύφος της.

  85. Theo said

    83:
    Λαϊκά ονομάζονται «ο γιαχωβάς», «η γιαχωβού».

  86. Γς said

    84:
    >Οι βίοι Αγίων του αγίου Συμεών του Μεταφραστή

    Υπάρχει και τέτοιος;

    Ασχετο:
    Ακουγα χτες τον Ερντογάν στην Πόλη να κριτικάρει τον αντίπαλό του στις προεδρικές εκλογές:

    -Είναι λένε Καθηγητής. Μιλάει και τρεις γλώσσες. Ε, και λοιπόν; Διερμηνέα ψάχνουμε;

  87. Spiridione said

    74. Και πολλά δημοτικά τραγούδια για την άπιστη γυναίκα. Αυτό το συγκεκριμένο ήταν πηγή έμπνευσης της «Γαλάτειας» του Βασιλειάδη (το παραθέτει και στον πρόλογο).

    http://books.google.gr/books?id=IXoTAAAAYAAJ&pg=PA348&dq=%22%CF%84%CE%B1+%CE%BC%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B9%CE%AC+%CF%84%CE%B7%CE%BD+%CE%AC%CF%81%CF%80%CE%B1%CE%BE%CE%B5+%CE%BB%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%AC+%CE%BB%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%AC+%CF%84%CE%B7%CE%BD+%CE%BA%CF%8C%CE%B2%CE%B5%CE%B9%22&hl=el&sa=X&ei=VY7gU6fyMYaw0QWfm4CoBg&ved=0CCUQ6AEwAA#v=onepage&q=%22%CF%84%CE%B1%20%CE%BC%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B9%CE%AC%20%CF%84%CE%B7%CE%BD%20%CE%AC%CF%81%CF%80%CE%B1%CE%BE%CE%B5%20%CE%BB%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%AC%20%CE%BB%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%AC%20%CF%84%CE%B7%CE%BD%20%CE%BA%CF%8C%CE%B2%CE%B5%CE%B9%22&f=false

  88. NM said

    Γς #86:
    «>Οι βίοι Αγίων του αγίου Συμεών του Μεταφραστή
    Υπάρχει και τέτοιος;»
    Και που να δεις Γς και τον βίο του αγίου Συμεών του Σαλού!
    Εκεί να δεις τι πα να πει εξευγενισμός.

  89. Theo said

    @88:
    Κάτι έχω γράψει για την εν Χριστώ σαλότητα: Η οσία Σοφία της Κλεισούρας και η δια Χριστόν σαλότητα στην Ορθόδοξη Εκκλησία

  90. Εαμοβούλγαρος said

    Κύριε Theo (σχόλιο 89)

    Για τον άγιο Ευσίγνιο που γιορτάζει σήμερα 5 Αυγούστου και ήταν θείος της Αγίας Ελένης, δεν έχετε γράψει τίποτα, αγαπητέ εν Χριστώ αδελφέ; Μή κουράζεστε, σάς έχει προλάβει ο αντίχριστος Κωνσταντίνος Σάθας στη σελ. 136 του 7ου Τόμου της «Μεσαιωνικής Βιβλιοθήκης» του

    http://books.google.gr/books?id=ch85AAAAMAAJ&q=%CF%80%CE%BF%CF%81%CE%BD%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82&dq=%CF%80%CE%BF%CF%81%CE%BD%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82&hl=el&sa=X&ei=bgnhU4TmK_KY0QXfpIGAAg&ved=0CCMQ6AEwAQ

    Αντιγράφω επί λέξει από την σελ. ρλς΄= 136 της Εισαγωγής του 7ου Τόμου της «Μεσαιωνικής Βιβλιοθήκης» του κορυφαίου ιστοριοδίφη Κωνσταντίνου Σάθα (1842-1914):

    http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CE%AC%CE%B8%CE%B1%CF%82

    «…Και η Ιστορία οφείλει να αναζητήσει την εξήγησιν του Μυστηρίου, αφού μάλιστα οι τας σεπτάς γυναίκας εκφαυλίζοντες επί πορνεία, ήσαν σύγχρονοι, φίλοι και μάλιστα συγγενείς αυτών και άγιοι άνθρωποι. Αυτή η μήτηρ του ιδρυτού του χριστιανισμού Κωνσταντίνου, η Αγία Ελένη, παρίσταται υπό των ορθοδόξων χρονογράφων και αυτού μάλιστα του συγγενούς της Αγίου Ευσιγνίου “ΕΥΤΕΛΗΣ ΕΤΑΙΡΑ”, κόρη ταπεινού πανδοχέως εν Δρεπάνη της Βιθυνίας, ένθα διανυκτερεύσας εγνώρισε αυτήν ο Κωνστάντιος Χλωρός»…

    ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΙΖΕΙ Ο Κ. ΣΑΘΑΣ στην επόμενη σελ.137: «…Εταίρα ομοίως η σύζυγος του Αρκαδίου Ευδοξία, συλλαβούσα μετ αυτού του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, τον μέλλοντα Βασιλέα Θεοδόσιον τον Β’, ως λέγει ο Ζώσιμος…..Εταίρα και η σύζυγος του Θεοδοσίο τούτου, η Αθηναΐς , λαβούσα μάλιστα εν αυτώ τω βαπτισματι το όνομα μιας Εβραίας παλλακιδος του Δαυίδ, Ευδοκία. Εταίρα η σύζυγος του Λέοντος του Α και η προμνημονευθείσα θυγάτηρ αυτής Αριάδνη. Αλλά πάσας τας εστεμμένας εταίρας υπερηκόντισε η Θεοδώρα (σ.σ: η σύζυγος του Ιουστινιανού!), της οποίας ο φίλος Προκόπιος συνέγραψε τον σκανδαλώδη βίον».

    Αντιλαμβάνεστε γιατί κανείς δεν σκέφτηκε να γιορτάσει φέτος τα 100 χρόνια από τον θάνατο του Κωνσταντίνου Σάθα, του μοναδικού Έλληνα ερευνητή που μνημονεύεται συνεχώς από όλους τους κορυφαίους Βυζαντινολόγους, ενώ ο μεγάλος του αντίπαλος Κων/νος Παπαρρηγόπουλος έχει ξεχαστεί εντελώς από την παγκόσμια βιβλιογραφία; Διότι ο Σάθας αποδεικνύει με ατράνταχτα στοιχεία την πορνική φύση του Ορθόδοξου Χριστιανισμού και την παράνοια του Ελληνο-Χριστιανικού κατασκευάσματος.

    Τιμή και δόξα στον σήμερα (5 Αυγούστου) εορταζόμενο Άγιο Ευσίγνιο, που μάς αποκάλυψε πως η διάσημη ανηψιά του η Αγία Ελένη, η Ιδρύτρια του Χριστιανισμού, εργαζόταν σαν ευτελής πόρνη στο πανδοχείο του πατέρα της στην Δρεπάνη της Βιθυνίας, όπου πήγε σαν πελάτης ο Κωνστάντιος ο Χλωρός, με αποτέλεσμα να αλλάξει η Παγκόσμια Ιστορία…

    Κι επειδή οι πάντες(Google Books, Scribd, Anemi κλπ) φρόντισαν να εξαφανίσουν από το Διαδίκτυο τον 7ο Τόμο της «Μεσαιωνικής Βιβλιοθήκης ιδού τα πειστήρια με την δοκιμασμένη μέθοδο του χριστιανού φίλου μου κ. Blog-oti-nanai

    http://postimg.org/image/bmz0j6xm3/

  91. Emphyrio said

    Κατσε να δεις που το αυτοκλητο Ρωυτερς του ιστολογιου αρχιζει να μοιαζει με καποιον που ειχε απειρως τεραστια περιουσια (τοσο τεραστια που συνεχως την εκοβε στην μεση και την εχανε, και που ποτε δεν του τελειωνε), και που ηταν και τοσο πονοψυχος που συνεχως μας τροφοδοτουσε με αναγνωστικο υλικο… Πώς τον ελεγαν να δεις…

    Αληθεια Νικοκυρη, εχει γινει ποτε μια αποπειρα καταγραφης/καταλογογραφησης οσων εμφανιζονται ξαφνικα απο το πουθενα, αρχιζουν να εκθετουν τσαμπουκαλιδικα τις αποψεις τους, πρηζουν τα σκωτια και τα ματια των αναγνωστων (θα μου πεις, τί καθεσαι και τους διαβαζεις – ε, σκρολαροντας ολο και πεφτει καπου το ματι), ουρλιαζουν με υφος χιλιων καρδιναλιων (οχι του Cardinal Fang, ευτυχως), και μετα απο λιγο τους τρωει η μαρμαγκα; Θα’χε πλακα.

  92. sarant said

    91: Πού καιρός;

  93. BLOG_OTI_NANAI said

    90: Εϊναι γνωστό ότι ο Σάθας έγραφε και πολλές ηλιθιότητες, και μαζί συζητήσαμε ξανά με την άλλη σου ταυτότητα ότι όσο και να χτυπιέται ο Σάθας και ο πλανήτης ολόκληρος, δεν προκύπτει από πουθενά ουδεμία βεβαιότητα ότι η Αγία Ελένη ήταν πόρνη.

    Είχαμε ξαναπεί ότι οι αρχαιότερες πηγές μιλούν για γάμο του Χλωρού, και γάμος με πόρνη δεν επιτρεπόταν λόγω της αβεβαιότητας για την πατρότητα και άρα για τα δικαιώματα των παιδιών.
    Άντε παίξε με κανέναν άλλον, στο είπα και σήμερα και στο είπα άλλες 100 φορές.

  94. BLOG_OTI_NANAI said

    Νίκο, στο ουρανό το έψαχνα, στη γη το βρήκα το άρθρο από την «Επιθεώρηση τέχνης» με τη συνέντευξη της 60χρονης… «γριούλας» κ. Αγγελικής-«μικράς Κούλας».
    Πολύ σημαντικό το άρθρο όντως, σε τρώει η περιέργεια με το που το διαβάζεις.
    Αλλά δυστυχώς, εγώ βρήκα αδιέξοδο: τελικά ο Τριανταφυλλόπουλος είχε άγνοια του άρθρου, ή μπας και η κ. Αγγελική θυμόταν λάθος; Θα μου πεις, αν το είχε διαβάσει ο Τριανταφυλλόπουλος, θα το είχε αναφέρει πιστεύω, και μόνο για να μην θεωρηθεί ελλιπής η έρευνα του. Αλλά εφημερίδα «Ομόνοια», είναι πρόβλημα. βεβαίως, υπάρχει μαι εφημερίδα με διπλό όνομα, αλλά τα έτη 1906 και 1907 που έψαξα δεν βλέπω τίποτα.

    Βρήκες καμιά άκρη; Μην μου πεις λεπτομέρειες αν έχεις σκοπό να το κάνεις άρθρο, απλά αν έχεις βρει κάποια άκρη στο αδιέξοδο (τουλάχιστον αυτό που εγώ βλέπω αδιέξοδο ως τώρα).

  95. Εαμοβούλγαρος said

    @93: Ευχαριστώ γιατί από εσάς έμαθα την δυνατότητα να ποστάρουμε εικόνες στο Διαδίχτυο που μπορεί να δεί όλος ο κόσμος με ένα κλικ.

    Κατά τα άλλα, συμφωνώ κι εγώ ότι ο δάσκαλός σας ο Μεταλληνός (θα ανεβάσω μετά το Δεκαπενταύγουστο τί έγραφε γι’ αυτόν ο μακαρίτης Σάββας Αγουρίδης και να δώ πού θα κρυφτείτε) είναι κλάσεις ανώτερος του Κ. Σάθα. Τί κι αν ο Σάθας εμφανίζεται συνέχεια στις παραπομπές που κάνουν απαξάπαντες οι κορυφαίοι Βυζαντινολόγοι του κόσμου από το 1880 μέχρι σήμερα, ενώ τον παπα-Μεταλληνό δεν τον ξέρει ούτε η Μαλτέζα μάνα του;

    Αλλά, γιατί δεν λέτε τίποτε αγαπητέ κύριε BLOG_OTI_NANAI για την πληροφορία που δίνει ο Ζώσιμος (και μνημονεύει ο Σάθας στο απόσπασμα που ανάρτησα) ότι ο Ιερός Χρυσόστομος γαμούσε την αυτοκράτειρα Ευδοξία (σύζυγο του αγίου Αρκαδίου) και κάνανε μαζί τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο Β΄ τον Μικρό (άγιος κι αυτός) που εξέδωσε το περίφημο (και χριστιανικότατο) διάταγμα «Ες έδαφος φέρειν»; Ξέρω την απάντηση, την έχω ακούσει από το δάσκαλό σας τον παπα-Μεταλληνό: Ο Ζώσιμος ήταν Εθνικός ιστορικός και άρα αναξιόπιστος. Δηλαδή, κατ’ εσάς τους Ρωμιούς, μόνο τους Ορθόδοξους ιστορικούς πρέπει να πιστεύουμε (γι’ αυτό και φροντίσατε να κάψετε όσα συγγράμματα των άλλων μπορέσατε), οι υπόλοιποι δεν ξέρουν τι λένε.

    Διαβάστε στην ελληνική Wikipedia

    http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CE%AC%CE%B8%CE%B1%CF%82

    τι έλεγε ο μακαρίτης Κωστάκης Τσάτσος για τον θείο του τον Κ. Σάθα κι ελάτε μετά να μού πείτε με τί προσόντα εσείς τον αμφισβητείτε. Γελάνε όλοι όσοι μάς διαβάζουν και γνωρίζουν 5 κολλυβογράμματα

  96. Theo said

    @93:
    Don’t feed the troll, φίλε μου, δεν λέγαμε;

  97. sarant said

    94: Νομίζω ότι και η κυρία Αγγελική δεν τα θυμάται όλα καλά, αλλά και ότι ο ΝΔΤ δεν είχε δει το άρθρο. Βρήκες αθηναική εφημερίδα Ομόνοια; Εγώ όχι (μόνο μια με διπλό όνομα, που λες) και νομίζω ότι είναι άλλη.

  98. BLOG_OTI_NANAI said

    95: Στην δική σου την κατάσταση, ακόμα και η Wikipedia καλό θα σου έκανε….
    Ο Σάθας ήταν κατά βάση ένας καλός ιστοριοδίφης. Το να είσαι ιστοριοδίφης δεν σημαίνει οπωσδήποτε ότι είσαι και καλός ιστορικός.
    Και όταν χαρακτηρίζει τον Σάθα «συχνά παραδοξολόγο» ο Στυλιανός Αλεξίου, αυτό αρκεί για να ψάχνεις πρωτίστως αλλού πληροφορίες. Ακόμα και ο Παπαρρηγόπουλος, που σε κάποια σημεία είχαν ίδιες ιδέες εξαιτίας του κλίματος και των γνώσεων της εποχής, κορόιδευε τον Σάθα για κάποια συμπεράσματα του.

    96: Σωστός… πρέπει να το εφαρμόσω…

  99. BLOG_OTI_NANAI said

    97: Σκέτη Ομόνοια όχι. Αυτή με το διπλό όνομα μόνο, αλλά έβγαινε στην Αλεξάνδρεια. Να ήταν αυτή; Μάλιστα, δεν κατάφερα πουθενά να βρω συνεργασία του Παπαδιαμάντη με εφημερίδα «Ομόνοια». Πάντως, έκανα έναν υπολογισμό περίπου πότε ήταν 7ετής η μικρή Κούλα, κοίταξα στην Αλεξανδρινή εφημερίδα τα έτη 1906 και 1907, αλλά τίποτα δεν βρήκα. Μου βγήκαν τα μάτια έξω. Ελπίζω να μην ήταν εκεί και να μην το είδα. Θα κοιτούσα και το έτος 1908, αλλά δεν υπάρχει. να ήταν άραγε πιο μετά από το 1908 και να μην θυμόταν η κ. Αγγελική σωστά το 7ετής; θεωρητικά, μέχρι το θάνατο του Παπαδιαμάντη, θα μπορούσε να έχει δημοσιευτεί.
    Αλλά να κοιτάξω άλλα τρία χρόνια χωρίς να ξέρω καν αν είναι η σωστή εφημερίδα; Τα βίτσια μου τα έχω να πω την αλήθεια, αλλά αυτό το ψάξιμο θέλει ώρες.

  100. Εαμοβούλγαρος said

    @98: Από την πόλη έρχομαι και στην κορφή κανέλλα. Δεν απαντάτε για τον Ζώσιμο και την πληροφορία για τον Ιερό Χρυσόστομο που γαμούσε την ευεργέτιδά του την Ευδοξία, η οποία τον έφερε στην Κων/λη από την Αντιόχεια και με την οποία μάλωσε αργότερα ο άθλιος και την αποκαλούσε πόρνη. Αυτό ήταν το ήθος του κορυφαίου ρήτορα της Ρωμιοσύνης: Γαμούσε την ευεργέτιδά του, έκανε παιδί μαζί της και μετά την διέσυρε στο ποίμνιο ως πόρνη.

    Πείτε το ανοιχτά: Μόνο τους ορθόδοξους ιστορικούς δέχεστε, όλοι οι άλλοι στην πυρά. Ακόμη και ο Αρειανός Ευσέβιος Καισαρείας που διέσωσε όλες σχεδόν τις πληροφορίες που έχουμε για τον Μ. Κωνσταντίνο. Όπου σάς συμφέρει τον δέχεστε τον Ευσέβιο Καισαρείας, αλλά τις Επιστολές προς Άβγαρον που έγραψε ο Χριστούλης τις θεωρείτε αποκύημα της φαντασίας του Καισαρείας.

    Θα σάς κάνω μιά τελευταία ερώτηση πρίν πάω για ύπνο και από την απάντηση θα καταλάβω πόσο άσχετος είσαστε:

    Γιατί ο αιρεσιάρχης Άρειος δεν εκλήθη στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο να αναπτύξει τις απόψεις του; Τόσο δημοκράταροι ήσαντε οι Ορθόδοξοι που στην μεγάλη δίκη του Αρείου (γιατί αυτό βασικά ήταν η Α΄ Οικ. Σύνοδος) δεν επέτρεψαν να εμφανιστεί στο Δικαστήριο ο βασικός κατηγορούμενος; Ούτε επί Χίτλερ δεν γινόσαντε αυτά, ούτε στην Βόρεια Κορέα δεν γίνονται σήμερα. Κατά τα άλλα… Αγάπη Χριστού, αγαπάτε τους εχθρούς υμών, νηστεύετε 250 μέρες τον χρόνο κι αφήστε εμάς τους Δεσποτάδες να ζυγίζουμε 120 οκάδες έκαστος…

  101. Εαμοβούλγαρος said

    Κύριο Blog-oti-nanai (σχόλιο 98): Από την πόλη έρχομαι και στην κορφή κανέλλα. Δεν απαντάτε για τον Ζώσιμο και την πληροφορία για τον Ιερό Χρυσόστομο που γαμούσε την ευεργέτιδά του την Ευδοξία, η οποία τον έφερε στην Κων/λη από την Αντιόχεια και με την οποία μάλωσε αργότερα ο άθλιος και την αποκαλούσε πόρνη. Αυτό ήταν το ήθος του κορυφαίου ρήτορα της Ρωμιοσύνης: Γαμούσε την ευεργέτιδά του, έκανε παιδί μαζί της και μετά την διέσυρε στο ποίμνιο ως πόρνη.

    Πείτε το ανοιχτά: Μόνο τους ορθόδοξους ιστορικούς δέχεστε, όλοι οι άλλοι στην πυρά. Ακόμη και ο Αρειανός Ευσέβιος Καισαρείας που διέσωσε όλες σχεδόν τις πληροφορίες που έχουμε για τον Μ. Κωνσταντίνο. Όπου σάς συμφέρει τον δέχεστε τον Ευσέβιο Καισαρείας, αλλά τις Επιστολές προς Άβγαρον που έγραψε ο Χριστούλης τις θεωρείτε αποκύημα της φαντασίας του Καισαρείας.

    Θα σάς κάνω μιά τελευταία ερώτηση πρίν πάω για ύπνο και από την απάντηση θα καταλάβω πόσο άσχετος είσαστε:

    Γιατί ο αιρεσιάρχης Άρειος δεν εκλήθη στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο να αναπτύξει τις απόψεις του; Τόσο δημοκράταροι ήσαντε οι Ορθόδοξοι που στην μεγάλη δίκη του Αρείου (γιατί αυτό βασικά ήταν η Α΄ Οικ. Σύνοδος) δεν επέτρεψαν να εμφανιστεί στο Δικαστήριο ο βασικός κατηγορούμενος; Ούτε επί Χίτλερ δεν γινόσαντε αυτά, ούτε στην Βόρεια Κορέα δεν γίνονται σήμερα. Κατά τα άλλα… Αγάπη Χριστού, αγαπάτε τους εχθρούς υμών, νηστεύετε 250 μέρες τον χρόνο κι αφήστε εμάς τους Δεσποτάδες να ζυγίζουμε 120 οκάδες έκαστος…

  102. sarant said

    99: Δεν έχει νόημα να ψάχνεις άλλο, δεν είναι αυτή κατά 99,99%

  103. BLOG_OTI_NANAI said

    100: «Θα σάς κάνω μιά τελευταία ερώτηση πρίν πάω για ύπνο»

    Με συγχωρείς, δεν είχα καταλάβει ότι τόση ώρα που μιλούσαμε ήσουν ξύπνιος.

  104. BLOG_OTI_NANAI said

    102: Θα πρέπει λες η εφημερίδα να ήταν αθηναϊκή;

  105. Εαμοβούλγαρος said

    Κύριε Σαραντάκο, μάλλον πρέπει να σάς έχει διαφύγει: Πέθανε η γυναίκα του Μπόστ. Έγραψε ένα ωραίο κομμάτι στην «Καθημερινή» του Σαββάτου η κ. Ελένη Μπίστικα

    http://www.kathimerini.gr/778656/opinion/epikairothta/politikh/apoxairetismos-sth-maria-thn-agaphmenh-moysa-toy-mpost

    Σάς ενημερώνω για να το βάλετε στην επόμενη ανάρτηση για τον Μπόστ

    @103 Τόση περιφρόνηση προς τον πλησίον από έναν χριστιανό, δεν την περίμενα. Καλή σας Νύχτα

  106. sarant said

    105: Ναι, μου είχε διαφύγει -σας ευχαριστώ πολύ. Βασανιζόταν στα τελευταία η καημένη.

    104: Για να τη διαβάζει ο απλός λαός, μάλλον.

  107. BLOG_OTI_NANAI said

    105: Έλα τώρα, είναι σοβαρά αυτά που λες; Βλαστημάς με χυδαιότητα όλη την ώρα κάθε τι με το οποίο δεν συμφωνείς με τον «πλησίον σου» και πας να παραστήσεις και τον θιγμένο. Και βλέπεις, ούτε καν στο 1 χιλιοστό δεν σου έχω ανταποδώσει τις επιθέσεις. Τέλος πάντων, κάνεις κάποια πράγματα που δείχνουν ότι κάτι δεν πάει καλά. Ασφαλώς δεν έχω τη δυνατότητα να σου λύσω τα προβλήματα, αλλά απλά, να ξέρεις τι εικόνα δίνεις. Κάπως περίεργη να πω την αλήθεια. Από εκεί και πέρα, τι να σου πω άλλο. Καλό βράδυ και σε σένα, και ασχολήσου με τίποτε άλλο σε παρακαλώ.

  108. SophiaE said

    83: εγώ ι-α-χωβάς και ι-α-χωβού (ασυνίζητα) τα έχω ακούσει από τους παπούδες μου, Νίκο. Και δε νομίζω ότι το ευπρέπιζαν, όπως το έλεγε όλος ο κόσμος το έλεγαν.

  109. BLOG_OTI_NANAI said

    Νίκο, τελικά η ενόχληση της Πολυξένης Μπούκη δεν αναφέρεται στην «Αλληλογραφία» του Μερλιέ. Αλλού την δημοσίευσε ο Μερλιέ στα Γαλλικά. Από εκεί το πήρε ο Άγρας.

    Γενικά, το θέμα της πρώτης δημοσίευσης απ’ ότι φαίνεται παραμένει αδιέξοδο (εδώ ήταν αδιέξοδο για τα σύγχρονα του Παπαδιαμάντη μεγαθήρια…).

    Ήθελα να σου στείλω κάποια που βρήκα. Δεν ξέρω βέβαια, αν τα έχεις ήδη ή μπορεί να έχεις περισσότερα.
    Μπορώ να τα ανεβάσω postimage.org αλλά μπορώ να στα στείλω σε email, με το σκεπτικό μήπως τυχόν έχεις ανάλογα θέματα στο άρθρο σου ώστε να τα δημοσιεύσεις στην ώρα τους εκεί.

  110. Theo said

    @109:
    Όπως έγραψα και στα σχ. 49 και 50, την πληροφορία του ο Μερλιέ για την ενόχληση της Πολυξένης Μπούκη τη δημοσίευσε στην εισαγωγή της μετάφρασής του κάποιων διηγημάτων του Παπαδιαμάντη το 1934.

  111. sarant said

    109: Το μέιλ είναι sarantπαπάκιpt.lu

  112. leonicos said

    Δ΄ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ‘ΠΟΤΕ ΚΑΙ ΠΟΘΕΝ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ’ ΤΟΥ κ. Θ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ

    Οι σελίδες 12 και 13 πάντα της Εισαγωγής) όπου το κλίμα αλλάζει, είναι αποκαλυπτικές, διότι ναι μεν λέει ότι «Εάν οι ανωτέρω παρατηρήσεις έχουν σημασία είναι επειδή το θέμα του παρόντος βιβλίου ανήκει κατ’ εξοχήν σε εκείνα που η υγιής προσέγγισή τους, κυρίως από τον μέσο αναγνώστη, δυσχεραίνεται σε μεγάλο βαθμό από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα όπως σκιαγραφήθηκε,» αλλά τελικώς μας αποκαλύπτει νέα μεθοδολογία που θ’ ακολουθήσει, επί τη βάσει των νεότερων δεδομένων της επιστήμης, ευρημάτων κι επανεκτίμησης, όπως εκτίθενται στο έργο του καθηγητού του κ. Μαράν.

    Πριν περάσω στη σελ 12 (ας πω άλλο ένα παράπονο. (Σελ. 8 γράφει) «Κι εδώ δεν μπορεί ν’ αποφευχθεί ο παραλληλισμός με ιδιότυπες καταστάσεις της νεοελληνικής ζωής, όπως π.χ. ο ρόλος που ακόμη και σήμερα παίζει η δεκαετία του 1940 για την πολιτική υπόσταση αρκετών κομματικών και εν γένει ιδεολογικών μορφωμάτων.»
    Ο Θ. Γ. γεννήθηκε το 1977. Επομένως ίσως να μην έχει αντιληφθεί τη σημασία της δεκαετίας του 1940, επειδή προφανώς δεν άκουσε περί Μακρονήσου ούτε επισκέφθηκε, ως γιατρός, τον Άγιο Ευστράτιο, πολλά χρόνια μετά την απελευθέρωση και του τελευταίου εξορίστου, για να μάθει από τους ντόπιους που τους συνανανστράφηκαν, κι επομένως δεν αντελήφθη ότι η δεκαετία του 1940 συνεχίστηκε μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1960, και μέσω της Εθνοσωτηρίου Επαναστάσεως της 21ης Απριλίου 1967, μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1970. Δεν εφημέρευε στο Ρυθμιστικό Κέντρο τη βραδιά του Πολυτεχνείου, δεν έκρυψε βιαστικά τα σήματα του Ράσελ που κρέμονταν από το λαιμό των τραυματιών, ούτε τους έκρυψε μη γράφοντας τα ονόματά τους. Επίσης δεν ήταν προφανώς στη μεγάλη διαδήλωση της 21ης Απριλίου του 1975 με αφετηρία το Πολυτεχνείο και προορισμό την Αμερικανική Πρεσβεία, που αναχαιτίστηκε βάναυσα, επί υποτιθέμενης δημοκρατίας με δακρυγόνα στην Πλατεία Ρηγίλλης και ούτε πήρε μιαν άγνωστη λιπόθυμη κοπέλα στην αγκαλιά του για ν’ ανέβει τρέχοντας τον Λυκαβηττό. Όχι μόνο η δεκαετία του 1940 αλλά και αυτή του 1920 βαραίνει ακόμα πάνω μας, και ως ιστορικώς ασφαλώς το γνωρίζει.

    Εδώ, επιτέλους, στη σελ. 12, ο Θ. Γ. αρχίζει να ‘ξετυλίγει το κουβάρι’ του ‘ποιος είναι ο δικός του τρόπος έρευνας.’ Αναφέρεται σε κάποια διαδικτυακή σκωπτική ή μάλλον ‘γλαφυρά χιουμοριστική’ καταχώρηση του ιδίου σχετικά με τον καθ. Μαράν, τον οποίο περιγράφει ‘περιπατοῦντα ἐπὶ τὴς ὁδοῦ τῶν Φιλοσόφων καὶ ατενίζοντα τὴν νύμφην τοῦ Νέκαρ (Χαϊλδεβέργη) σύννουν’ ενώ ‘ἅπαντες διερωτῶνται… ἐν τῇ Κυρίᾳ Ὁδῷ καὶ ἐν ταῖς ἀγυιαῖς τῆς Παλαιᾶς Πόλεως: Πόθεν καὶ πότε οἱ Ἕλληνες;

    Στην πραγματικότητα, όπως ήδη αναφέρθηκε, το 1998 εκδόθηκε το Kulturwandel auf dem Griechischen Festland und den Kykladen im späten 3. Jahrtausend v. Chr. (Πολιτιστική μεταβολή στην ηπειρωτική Ελλάδα και τις Κυκλάδες κατά την ύστερη 3η π.Χ. χιλιετία) δίτομο έργο του καθ. Μαράν, στο οποίο κατ’ουσία ανασκευάζεται αυτό που μάθαμε στο σχολείο, κι εμπεδώσαμε ακολούθως, ότι τα πρώτα ελληνικά φύλα, αιολείς και αχαιοί, κατέβηκαν στην Ελλάδα περί το 2000 π.Χ. ‘εγκαινιάζοντας μαι μεταναστευτική διαδικασία που έληξε περί το 1200 π.Χ. με την λεγόμενη Κάθοδο των Δωριέων.’
    Όσο κι αν είναι αναπάντεχο, ο Θ. Γ. πετυχαίνει ακριβώς αυτό. Ν’ αποδείξει ότι η ανάδυση του ελληνικού στοιχείου σ’ αυτόν τον χώρο έγινε διαφορετικά. Και το κάνει εμπεριστατωμένα προσφέροντας ταυτόχρονα ένα συναρπαστικό ανάγνωσμα.

  113. BLOG_OTI_NANAI said

    111: Το έστειλα. Αν το λάβεις με το καλό, πες μου να ξέρω ότι έφτασε.

  114. BLOG_OTI_NANAI said

    112: leonicos τι ακριβώς είναι αυτό που αναφέρεις; Λες «Δ΄ ΣΥΝΕΧΕΙΑ», υπάρχουν και προηγούμενα;

  115. BLOG_OTI_NANAI said

    110: Ναι έτσι είναι. Στα Γαλλικά.

  116. sarant said

    113: Έλαβα και απάντησα!

  117. BLOG_OTI_NANAI said

    117: Διάβασα την απάντηση, μου φάνηκε πολύ ενδιαφέρουσα και περιμένω να διαβάσω το άρθρο σου!

  118. sarant said

    (Δεν θα έχει πολύ περισσότερα)

  119. BLOG_OTI_NANAI said

    Όπως φαίνεται από ΑΥΤΗ την αναφορά του Κατσίμπαλη, η εφημερίδα είναι ΑΥΤΗ εδώ.

    Υπάρχουν διαθέσιμα τα φύλλα από 25/12/1906 έως 28/2/1910.
    Έψαξα όσο καλύτερα μπορούσα τα φύλλα από 25/12/1906 έως και τον Μάιο του 1908 αλλά τίποτα. Βεβαίως, λείπει σχεδόν όλο το έτος 1906.
    Ψύλλοι στα άχυρα…

  120. Γς said

    Τον αναφέραμε κάμποσες φορές τον Κωνσταντίνο Σάθα εδώ.

    Από τους επιφανέστερους Έλληνες ιστορικούς της νεότερης Ελλάδας και από τους πρωτοπόρους των νεοελληνικών ερευνών.

    Τον θυμήθηκα σήμερα 12 Αυγούστου με τις Περσίδες

    http://caktos.blogspot.gr/2014/08/blog-post_12.html

  121. sarant said

    119: Το ζήτημα είναι αν και τι υπάρχει στους οχτώ μήνες από τον Απρίλη του 1906 που πρωτοβγήκε ίσαμε τον Δεκέμβρη. Η Νοσταλγία είχε μπει Απρίλη, στο πασχαλινό φύλλο (το ξέρουμε από αγγελία σε άλλη εφημερίδα).

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: