Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Του Γραικού το σαλτανάτι, του Βουργάρου το γινάτι

Posted by sarant στο 8 Αύγουστος, 2014


Το καλοκαίρι, το έχουμε ξαναπεί, βάζουμε πότε-πότε επαναλήψεις, άρθρα από τα πρώτα χρόνια του ιστολογίου μας, που πιθανώς οι σημερινοί αναγνώστες να μην τα έχουν διαβάσει. Και το σημερινό άρθρο επανάληψη είναι, αν και αυτή τη φορά διάλεξα να αλλάξω εντελώς τον αρχικό τίτλο, που ήταν «Όπου πατάει ο Έλληνας, χορτάρι δε φυτρώνει!» Το παλιό εκείνο άρθρο, που είχε δημοσιευτεί πριν από πέντε χρόνια και βάλε, ήταν συνεργασία του φίλου Ηλεφούφουτου. Εδώ τη μεταφέρω έχοντας προσθέσει μερικά πράγματα από τα σχόλια του αρχικού άρθρου.

Με χαρά παρουσιάζω μια ενδιαφέρουσα εργασία του αγαπητού Ηλεφούφουτου, που εστιάζεται σε μια πτυχή του ευρύτερου θέματος των εθνικών στερεοτύπων: στα στερεότυπα που υπάρχουν σε διάφορες γλώσσες και πολιτισμούς για τους Έλληνες. Έχει περισσότερο ιστορικό ενδιαφέρον, με την έννοια ότι οι παροιμίες και φράσεις τις οποίες θα δείτε πιο κάτω είναι εντελώς άγνωστες σε σημερινούς Βούλγαρους. Το βασικό στερεότυπο που υπάρχει σήμερα στα βουλγάρικα για τους έλληνες είναι «βυζαντινός» (βιζαντίετς), που χρησιμοποιείται συχνά στις εφημερίδες. Περισσότερα για τον εθνοφαυλισμό αυτόν μπορείτε να δείτε σε άρθρο των Ιών, εδώ.

Ο Ηλεφούφουτος αντλεί το υλικό του από ένα πολύτομο βουλγάρικο λεξικό, του Νάιντεν Γκέροφ, που κυκλοφόρησε πριν από έναν αιώνα και κάτι. Στο τέλος, προσθέτω κι εγώ τα δικά μου.

Το λήμμα Έλληνας από το λεξικό του Γκέροφ

Το λήμμα Έλληνας από το λεξικό του Γκέροφ

Найден Геров,  Речник на блъгарский язик с тлъкувание речити на блъгарски и руски ( = Λεξικό της βουλγάρικης γλώσσας με ερμηνείες στα Βουλγάρικα και στα Ρώσικα)  (1895–1904), 5 τόμοι + συμπλήρωμα το 1908 από τον Πάντσεφ

Παρά τον τίτλο του λεξικού, οι εξηγήσεις στα Ρωσικά είναι καθ’ όλο το λεξικό λίγες και σποραδικές.

Λίγα λόγια για τον κυριούλη:
Την πανεπιστημιακή του παιδεία την απέκτησε στη Ρωσία, μέρος όμως από τη σχολική του εκπαίδευση το έλαβε στο ελληνικό σχολείο της Φιλιππούπολης (Πλόβντιβ). Είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στην εθνική αφύπνιση των Βουλγάρων κατά το 19ο αι.

Το πλαίσιο στο οποίο κινήθηκε ήταν η προώθηση της συμμαχίας των Βουλγάρων με τη Ρωσία και η καταπολέμηση, με ιδιαίτερη εμπάθεια, της ελληνικής (φαναριώτικης) επιρροής στα μέρη του. Ιδιαίτερα ευαίσθητος ήταν στο θέμα των Βούλγαρων που “προσπαθούν να γίνουν Έλληνες”. Όλα αυτά τον έκαναν ιδιαίτερα μισητό στους Φαναριώτες που πρωταγωνίστησαν σε εκείνες τις κόντρες, πράγμα που αποδεικνύεται από τα επανειλημμένα διαβήματά τους προς τις οθωμανικές αρχές εις βάρος του, με τα οποία προσπαθούσαν να τις πείσουν (γλιτς γλιτς) ότι είναι επικίνδυνος και Ρώσος κατάσκοπος.

Μεγάλη προσπάθεια κατέβαλε μεταξύ άλλων και προκειμένου να προβάλει στους Βουλγάρους τον Κύριλλο και τον Μεθόδιο, ώστε να γίνουν σημεία αναφοράς της εθνικής τους συνείδησης. Ανέπτυξε ένα δικό του σύστημα γραφής για τη βουλγαρική γλώσσα, όπου το μεν αλφάβητο είναι σχεδόν ίδιο με το καθαυτού κυριλλικό η δε ορθογραφία ακολουθεί αυστηρά το ετυμολογικό κριτήριο, ώστε να αναδεικνύεται η σχέση της σύγχρονής του Βουλγαρικής με την παλιά εκκλησιαστική Σλαβική. Τελικά το σύστημά του δεν υιοθετήθηκε και ξενίζει έντονα τους σημερινούς Βουλγάρους. Το υλικό του για το λεξικό προέρχεται από τη λαϊκή γλώσσα της εποχής και αποθησαυρίζει χιλιάδες παροιμίες και δημοτικά τραγούδια. Μην ξεχνάμε άλλωστε ότι η λαογραφία  ανθούσε κι έθαλλε στη Ρωσία την εποχή του και αποτέλεσε βάση (ίσως περισσότερο από τις αναγωγές σε κάποιο ένδοξο απώτερο γλωσσικό παρελθόν) για την ανάπτυξη του ρωσικού εθνικισμού αλλά και των εθνικισμών άλλων σλαβικών και μη εθνών της Ανατολικής Ευρώπης. Το πώς ευνόησαν όλα αυτά έμμεσα και τον δικό μας δημοτικισμό νομίζω ότι δεν έχει τονιστεί αρκετά στην ιστορία του γλωσσικού μας ζητήματος.

Λοιπόν, η μετάφραση:

1. Έλληνας και λύκος ένα και το αυτό/ Ο Έλληνας είναι σαν το λύκο
(Εδώ έχουμε παιχνίδι με την ηχητική ομοιότητα των δύο λέξεων: grək και vlək)
Грък като влък. (σημειωτέον ότι ο σημερινός καθιερωμένος τύπος για τη λέξη στα Βουλγάρικα είναι вълк)

2. Όπου πατά ο Έλληνας χορτάρι δε φυτρώνει
Грък дето стъпи, трева не никне.

3. Οι Έλληνες είναι σαν την ψωριάρα κατσίκα: όσο τη δέρνει το χαλάζι, τόσο πιο πολύ σηκώνει την ουρά της.
Гърцити са като крастава коза: колкото я чюка градът, толкова повяче си вири опашката.

Σύμφωνα με σχόλιο αναγνώστη στην αρχική δημοσίευση, παρόμοια παροιμία υπάρχει στην Ήπειρο: “Του γιδ του βάργι του σιούγκραβου κι αυτό μι τουν ούρου απάν”. Δηλαδή το γίδι το χτύπαγε το χαλάζι κι αυτό εξακολουθούσε να έχει την ουρά όρθια. Χρησιμοποιείται για ανθρώπους που εξακολουθούν να περηφανεύονται παρά τις πολλαπλές κακοτυχίες που τους βρίσκουν ή που δεν έχουν συναίσυηση της δύσκολης θέσης τους.

4. Μουρμουρίζει σαν Έλληνας που τον κλέψαν στο παζάρι (εννοεί ότι παριστάνει τον αδικημένο)

Брътви си като обран Грък на купне.

5. Κράζει σαν Έλληνας πάνω απ’  το φίδι.

Грачи като Грък над змии.
(Πάσα ερμηνεία ευπρόσδεκτη – παίζει βέβαια κι εδώ συνήχηση του graci „κράζει“ με το grək «Έλληνας»)

6. Φουκαράς χατζής, Έλληνας κουρελής και γουρούνι που σφαδάζει, ένα και το αυτό.

Сиромах хаджия, дрипав Грък и гръчява свиня едно е.
(Σημειωτέον ότι ο σημερινός τύπος για το «σφαδάζουσα» είναι  гърчава· με τον τύπο που χρησιμοποιείται στην παροιμία έχουμε πάλι συνήχηση με το grək «Έλληνας»)

7. «Παραφούσκωνέ τα, Έλληνα, κι ύστερα συνέρχεσαι
Посвали, Гръче! или; лъжи, Гръче, и свестися!
Λέγεται για κάποιον όταν ψεύδεται συνέχεια.

8. Ο Έλληνας τον Τσιγγάνο τον ξεπερνά στα ψέματα.
Грък Циганина надлъгва.

9. Ο Έλληνας ψεύδεται για εννιά Τσιγγάνους.
Грък лъже за девят Цигани.

10.  Ο Έλληνας λέει ψέματα και πιστεύει κι ο ίδιος τις καυχησιές του.
Грък лъже и сам си вяра хваща.

11. Ο Θεός να φυλάει από λύκους της Βλαχίας κι από Έλληνες του Αιγαίου.

(εδώ υπάρχει ρίμα)
Бог да пази от Влашки влъци и от Беломорски Гръци.

12. Θε μου, φύλαγε από Έλληνα που τούρκεψε, από αλεπού που καλογέρεψε κι από γάιδαρο που έγινε περιβολάρης!

Пази, Боже, от Грък потурчен, от лисица калугерка и от магаре градинар.

13. Από Βούλγαρο εξελληνισμένο από Τσιγγάνο τουρκεμένο και από φουκαρά χατζή, να φυλάει ο Κύριος!

От Българин Грък, от Циганин Турчин и от сиромах жаджия да пази Господ!
(Σημείωση Ν.Σ.: αυτό με τον φουκαρά χατζή, εξηγείται με το ότι όταν ένας φτωχός πήγαινε για χατζιλίκι στα Γεροσόλυμα αναγκαζόταν στο δρόμο να ζητιανεύει, και θα τον θεωρούσαν μεγάλη ενόχληση οι νοικοκυραίοι)

14. Θε μου, όλοι τους οι Έλληνες κάνε να αφανιστούν, έναν μόνο άφησε, κι αυτόν δραγάτη κάνε τον!
Боже, наспори, всите Гръци разпори, само едного остави и него пъдар направи!

15. Στου Τσιφούτη (= Εβραίου) πιες κρασί, μα μην κοιμάσαι! Στου Αρμένη πίνε, μα μην τρως! Στου Τούρκου πιες καφέ και τσιμπούκι, κρασί μην πίνεις! Στου Αρβανίτη πιες και φάε, στο δρόμο όμως μαζί του μη βγεις! Και στου Έλληνα τίποτα μην κάνεις!

У Чафутин пий вино, не спи; у Ерменец пий, не яж; у Турчин пий кахве и чюбук, вино не пий; у Арнаутин пий и яж, на път с него не ходи; а у Грък ни-что не прави.

Τέλος, από άλλη πηγή ξέρω την παροιμία “Гърците ги съсипва салтанатът, а българите – инатът.”
Τους Έλληνες τούς τρώει το σαλτανάτι, τους Βούλγαρους το ινάτι.

Είναι δε σαλτανάτι οι τσιριμόνιες, η μανία για φρου-φρου κι επίδειξη. Άλλωστε το συνηθέστερο μειωτικό προσωνύμιο για τους Έλληνες στα Βουλγάρικα είναι Βιζαντίετς.

Περιττό να είπω ότι ρώτησα καμιά δεκαριά Βουλγάρους, κανείς τους δεν ήξερε ούτε μία από τις παροιμίες.

Τέλος, επειδή πολλές από τις λέξεις είναι διαλεκτικές ή ξεχασμένες ή δεν εμφανίζονται ακριβώς με τη μορφή που έχουν στα σημερινά τυποποιημένα Βουλγάρικα, η μεταγραφή που έκανα κατόπιν παρακλήσεως του Οικοδεσπότα στο σύγχρονο αλφάβητο μπορεί να μην είναι η καλύτερη δυνατή.

Τάδε έφη Ηλεφού. Εγώ να επισημάνω την εξαιρετικά εύστοχη τελευταία παροιμία, που θα την παραφράσω λίγο για να αποκτήσει μέτρο:

Του Γραικού το σαλτανάτι – του Βουργάρου το γινάτι.

Ήταν όμως πράγματι διαδεδομένες αυτές οι παροιμίες ή τις ανέδειξε ο Γκέροφ που είχε σκοπό να πολεμήσει την ολέθρια, όπως πίστευε, φαναριώτικη επιρροή; Αυτό είναι ερώτημα στο οποίο δεν μπορώ να απαντήσω.

Στους αντίστροφους εθνοφαυλισμούς, δηλαδή των Ελλήνων για τους Βούλγαρους, τα ευρήματα είναι κάπως λιγότερα και εντοπίζονται κυρίως σε περιοχές που ανήκουν στη σημερινή Βουλγαρία ή που βρίσκονται κοντά της (με εξαίρεση την Κύπρο). Από το Ιστορικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής, κοινώς το Λεξικό της Ακαδημίας, αυτό που σταμάτησε στο γράμμα Δ (λήμμα δαχτυλωτός), αντιγράφω από το λήμμα «Βούργαρος» [αυτόν τον τύπο θεωρούν πρώτο] και τα παράγωγά του, προσθέτοντας και κάποιες λιγοστές ανευρέσεις από άλλες πηγές:

α)         βουργάρικο κεφάλι: επί ανθρώπου αγροίκου και ανεπιδέκτου πολιτισμού ή πείσμονος (Θράκη)· αγύριστο κεφάλι, πεισματάρης, κακός (Νάνου-Σκοτεινιώτη, Παροιμίες της Μακρινίτσας, σ. 141).

β)         σαν τον Βούρκαρη ή είν’ τέλεια Βούρκαρος (Κύπρος): επί ανθρώπου απλήστου, αγροίκου, σκαιού και αφιλοξένου.

γ)         Βούλγαρο αν κάμεις φίλο, βάστα και κομμάτι ξύλο (Βάρνα)

και επαυξημένο:

Βούλγαρο αν κάμεις φίλο, βάστα και κομμάτι ξύλο

κι αν τον Τούρκο κάμεις φίλο, βάστα πάντοτε και ξύλο (Πολίτης, Βάρνα)

δ)         Όταν του γουρουνιού η τρίχα γίν’ μετάξ’

τότες κι ο Βούργαρος θα μάθ’ την τάξ’ (Θράκη, Σαράντα Εκκλησιές)

ε)         Είν’ Βούλγαρος ανάλατος και κρομμυδοκέφαλος (μωρός, ανόητος· Βέροια)

στ)       Ξέρει ο Βούλγαρος ποιο είν’ το κυδωνάτο; (Αν.Ρωμ. Σωζόπολη· επί ανθρώπου αγροίκου μη δυναμένου να εκτιμήσει την αξία πράγματος τινός)

ζ)         Έδωκαν του Βουργάρου αυγό, θέλει κι άλας (Πολίτης, Σωζοπόλεως)

Ακόμα, υπάρχει και το εξής (μη εθνοφαυλιστικό) λεξιλογικό υλικό:
βουργαρομηλιά (Αιτωλικό) = μηλιά που κάνει μεγάλα και ξινά μήλα
βουργαρίτσα (Αν. Ρωμυλία) = η σίκαλη
Βούργαρος, βουργάρα, γουργάρα = το πουλί μελισσουργός ή μελισσοφάγος (και: βουργαρίτσα, βουργαρόπουλο)

ενώ προσθέτω και ότι στη Μακρύνεια λένε «βουλγάρες» τα μπαρμπουνοφάσουλα.
Αν έχετε να προσθέσετε άλλο ανάλογο λεξικογραφικό υλικό, ευχαρίστως!

Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι ο Νικόλαος Πολίτης, η πληρέστερη πηγή ελληνικού παροιμιολογικού υλικού, αποδελτιώνει μόνο δύο «αντιβουλγαρικές» παροιμίες. Έτσι κι αλλιώς, πάντως, και οι περισσότεροι από τους εφτά αυτούς εθνοφαυλισμούς δεν ακούγονται πλέον σήμερα, νομίζω, εκτός από τον γ), που τον ξέρουν πολλοί –και μάλιστα σε παραλλαγές για όλους τους γειτονικούς λαούς.

Βέβαια, η αντιπαλότητα μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας αντικατοπτρίστηκε και στα σχολικά βιβλία της εποχής. Για τα βουλγαρικά βιβλία, μόνο εικασίες μπορώ να κάνω· για τα ελληνικά έχουμε την εργασία του Δημήτρη Γληνού, από όπου ξεσηκώνω μια χαρακτηριστική παράγραφο από σχολικό βιβλίο του 1914, αναγνωστικό της Ε’ Δημοτικού:

Δύο υπήρξαν οι μεγαλύτεροι εχθροί του Ελληνισμού, οι Βούλγαροι και οι Τούρκοι. Οι πρώτοι είναι πλέον επίφοβοι και απάνθρωποι. Φρίττει κανείς, όταν διαβάζει εις την ιστορίαν μας τας σκληρότητας και τας κακουργίας των θηρίων αυτών, οι οποίοι τολμούν να λέγωνται και Χριστιανοί. Είναι Τάταροι, συγγενείς με τους Τούρκους. Επέρασαν τον Δούναβιν και εζήτησαν φιλοξενίαν εις τας χώρας μας. Τοις εδώσαμεν γην να καλλιεργούν, ασφάλειας, δικαιοσύνην και τέλος την χριστιανικήν πίστιν δια να σώσουν τας ψυχάς των. Όλα όμως εις μάτην· έμειναν πάντοτε οι ίδιοι Τάταροι.

Στα μεταπολεμικά χρόνια, η νικήτρια εθνικοφροσύνη θα ονομάσει Βούλγαρους τους αριστερούς (και βουλγαρική τη δημοτική γλώσσα: σε εισαγωγικές για το πανεπιστήμιο το 1948, ο επιτηρητής είχε προειδοποιήσει τους εξεταζόμενους ότι «όποιος χρησιμοποιήσει την βουλγαρικήν θα μηδενισθεί»). Και πολύ πιο πρόσφατα, η λέξη βούλγαροι θα ακουστεί σαν βρισιά στα γήπεδα κατά των οπαδών από ομάδες της Θεσσαλονίκης, μια ιστορία που θα πάρει ευρύτερη δημοσιότητα, κατά εντελώς παράλογο τρόπο, το 1998 με το περιβόητο λήμμα του λεξικού Μπαμπινιώτη. Αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία.

Υποσημείωση: Πάνω στο ίδιο θέμα των στερεοτύπων, δυο ακόμα εργασίες (που προτάθηκαν σε σχόλια της αρχικής δημοσίευσης).
Χάγκεν Φλάισερ, Οι Έλληνες και οι «άλλοι». Λεξικογραφικές ερμηνείες εθνικής ταυτότητας. Από το μπλογκ του Γιάννη Χάρη.

Αλέξης  Πολίτης, Η διαφοροποίηση της συμπεριφοράς των Ελλήνων απέναντι στους Βουλγάρους στα μέσα του 19ου αι. (στα γαλλικά)

 

Advertisements

82 Σχόλια to “Του Γραικού το σαλτανάτι, του Βουργάρου το γινάτι”

  1. Γς said

    Καλημέρα Λεώ.
    Σε πρόλαβα;

  2. ππαν said

    Πολύ ωραίο! Του Πολιτη νομίζω υπάρχει και στα ελληνικά, επιφυλάσσομαι

  3. Νέο Kid Στο Block said

    Πολύ με στεναχωρούν αυτές οι παροιμίες μίσους που βγάζουν οι άνθρωποι για τους γείτονές τους,αλλά μερικές έχουν πλάκα γαμώτο! Μιας και λείπει ο χερ Φύζικερ σε ούρλαουμπ ,ας βάλω μια ωραία ρώσικη:
    «O Γερμανός μπορεί να είναι και καλό παιδί, αλλά για νά’σαι σίγουρος καλύτερα κρέμασέ τον!»

  4. Munich said

    Βλεπεις ένα Βλάχο κι ένα φιδι, άσε το φίδι και πάτα το Βλάχο

  5. Βαγγέλης από τη Χίο said

    Καλημέρα
    Υπάρχει βέβαια και το Βούλγαρος γουρουνομύτης από την εποχή πριν τους Βαλκανικούς πολέμους.

    Το Βουλγαρέλι Άρτας έχει σχέση;

    Επίσης υπάρχει και το «Αρβανίτικο κεφάλι»

    Τα στ και ζ υπάρχουν στα μέρη μου αλλά όχι ως εθνοφαυλισμοί:
    «Ξέρει ο γάϊδαρος τι είν’ το κυδωνάτο»
    και
    «Έδωκαν του χωριάτη αυγό ήθελε κι άλας να το φα» (=φάει)

  6. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    5: Πολλά από αυτά υπάρχουνκαι με χωριάτες -και «ξέρει ο βλάχος τι είναι το σφουγγάτο;»

  7. Γς said

    3:
    Πολύ διαδεδομένη παροιμία.
    Υπάρχει κι η ουγκαντέζικη εκδοχή της.
    [Την έλεγε κι ο ίδιος ο Αμήν για τους Μπουγκάντα – η μεγαλύτερη φυλή της χώρας, της γυναίκας μου]

    -Καλός ο Μουγκαντα, αλλά καλύτερος ο νεκρός Μουγκάντα]

    [ Μπουγκάντα – πληθυντικός, Μουγκάντα – ενικός ]

  8. Γς said

    Είναι κι ο Φασίολος βουλγάρις.
    Phaseolus vulgaris (Φασίολος ο κοινός)

  9. leonicos said

    Γς… με πρόλαβες γιατί έκανα καφέ στη γυναίκα μου

  10. takis#13 said

    H γιαγιά μου έλεγε πως ο πατέρας της χρησιμοποιούσε την φράση : έκανες Τούρκο φίλο κράτα και μεγάλο ξύλο .
    Ανάλογα , λοιπόν με το που βρισκόσουν (χωρικά) έλεγες και την ανάλογη φράση !

  11. Γς said

    9:
    Α, χαλάς την πιάτσα.

    Εγώ μόνο τον δικό μου φτιάχνω.

    Η συχωρεμένη μου έφτιαχνε καφέ.
    [και την πάτησα]

    http://caktos.blogspot.gr/2013/02/1988.html

  12. leonicos said

    @7 Γς πολύτροπε, πολύμαθε, πολύκροτε, πολύγλωσσε, πολύγνωστε και όλα τ’ άλλα τα πολύ…

    Έχω κι εγώ μερικά στερεότυπα να συμπληρώσω.

    Αν είναι να σε σχολιάσει ο Γς, καλύτερα ν’ αλλάξεις ιστολόγιο.

    Καλύτερα ο Γς κρεμασμένος παρά στην πόρτα σου κρυμμένος

    Τον Γς να τονε δέρνεις κι ό,τι έχει να του παίρνεις

    Του Γς μας το μουστάκι μοιάζει με αετοράχη

    Θα επανέλθω…. ας μου απαντήσει πρώτα… Αν τολμήσει!

  13. leonicos said

    Πήραμε τέσσερεις (4 και με -ει) βουλγάρες να κρατάνε τον παππού μέχρι να πεθάνει, μέσα στο σπίτι μας.

    Η πρώτη, συμπαθέστατη, αξιοπρεπέστατη αλλά λίγο σαλεμένη, όλο φοβίες
    Η δεύυτερη πιο στρωτή, τα συμπαθέστατη, αξιοπρεπέστατη ισχύουν, αλλά είχε οικογένεια και αποδείχτηκε λίγο πονηρούλα.
    Η τρίτη θρησκόληπτη αλλά τέτοιο φαγανό που δεν έχω ξαναδεί. Πέντε κιλά σταφύλια τα εξαφάνιζε ώς το πρωί
    Η τέταρτη η πιο γραφική, ήταν τσιγγάνα. Δεν έτρωγε σχεδόν τίποτα, δεν ζήταγε τίποτα και ήταν η μόνη που τον πάχυνε (τον παππού)

    Και το πιο ωραίο. Την ίδια εποχή ένας φίλος μου τσιγγάνος, με είχε πάρει να δω τη μάνα του κατάκοιτη, σπίτι, είχε πάρει κι αυτός βουλγάρα για να του την κρατάει. Μαθαίνει ότι η δικιά μου βουλγάρα είναι τσιγγάνα… και μου κάνει μια πλάκα: «Έχω παραδουλεύτρα δικιά σας, έχω γιαρό εσένα… κι εσύ πήρες τσιγγάνα και την έβαλες στο σπίτι σου;» Και απάντησα φυσικά: Εσύ πώς μ’ έβαλες στο δικό σου.

  14. Y. G. said

    Καλημερα σας. Πολυ ενδιαφερον αρθρο, Νικο και Ηλεφου!

    » Ήταν όμως πράγματι διαδεδομένες αυτές οι παροιμίες ή τις ανέδειξε ο Γκέροφ που είχε σκοπό να πολεμήσει την ολέθρια, όπως πίστευε, φαναριώτικη επιρροή;»

    Εδω σε θελω καβουρα!

    Δε πολιτικς οφ παροιμιολοτζυ! Tις ανεδειξε [καποιος … οποιοσδηποτε] για να πολεμησει [κατι…οτιδηποτε] η’ τις συνελεξε σαν αντικειμενικα δεδομενα;

    Εγω παντως ψηφιζω την πρωτη εκδοχη 🙂

  15. BLOG_OTI_NANAI said

    Δύο ακόμα:

    «Έχουμε πάλε Βούργαρη γαμπρό και κουλκουβάγια νύφη» (Πολίτης, «Μελέται περί του Βίου…», τ.Γ΄, σ. 399).

    «Ας χαρ’ η Βουργάρα, κ’ ας πον’ η ποδάρα» (και: «Ας χαρή το γουρουνάκι, κ’ ας πονή το ποδαράκι«) (Βενιζέλος Ιωάννης, «Παροιμίαι δημώδεις», 1867, σ. 35).

  16. leonicos said

    @11 Η συχωρεμένη σού έφτιαχνε καφέ και την πάτησες;

    Δηλαδή, αντί να δηλητηριάσει εσένα, τον ήπιε και πέθανε;

    Τι ατυχία!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

    Κρίμα! Κρίμα! Κρίμα! Κρίμα!

  17. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    15: Μπράβο, το πρώτο θα ήταν σε άλλο λήμμα του Πολίτη.

  18. Γς said

    13:
    >κι εσύ πήρες τσιγγάνα και την έβαλες στο σπίτι σου;” Και απάντησα φυσικά: Εσύ πώς μ’ έβαλες στο δικό σου.

    «στο τσαντίρι σου», ίσως;

  19. BLOG_OTI_NANAI said

    17: Ναι, στο «Γαμπρός» ήταν.

  20. Νέο Κid said

    Το πιο προσβλητικό είναι αυτό το «Βυζαντίετς»! Καλύτερα να με πουν ξέρω γω λαζογερμανό,παρά βυζαντνιάρικο. Θα τσατιστώ πολύ, και «αν νευριάσει ο Βυζαντινός, γίνεται Τούρκος!»

  21. Ηλεφούφουτος said

    Νεοκίδη, αν βάλουμε κάτω τα στερεότυπα των Βουλγαρων για τους Έλληνες και τα στερεότυπα των Ελλήνων για τους Βουλγάρους, όπως φαίνονται στην προσθήκη του Νικοκύρη, αυτό που βγαίνει είναι κάτι αντίστοιχο με το πώς έβλεπαν οι γερμανοειδείς δυτικοί τους Βυζαντινούς και αντίστροφα το Μεσαίωνα.
    ύπουλοι, πονηροί, μανιώδεις για τελετές, επίδειξη και πολυτέλεια vs. βάρβαροι, άξεστοι και ξεροκέφαλοι
    Διάλεξε στρατόπεδο!

    Πάντως το ελληνικό παροιμιολογικό υλικό μού φαίνεται πιο αξιόπιστο, αν μη τι άλλο γιατί οι φράσεις έχουν μετρική, όπως στις παροιμίες, ενίοτε δε και ρίμα.

    Κάποιες από αυτές που δίνει ο Γκέροφ δεν έχουν ούτε το ένα ούτε το άλλο και αναρωτιέμαι πώς διαδίδονταν.
    Να υποψιαστώ ότι μες στην εμπάθειά του ανήγαγε σε παροιμίες αφορισμούς που άκουσε άπαξ π.χ. από κάποιο φίλο ομοϊδεάτη του;

    Με αυτό θυμήθηκα ένα ασυνήθιστα ενδιαφέρον μάθημα Αρχαίων στη Φιλοσοφική, το οποίο έκανε ο Ανδρέας Βοσκός: ανάλυση των δελφικών χρησμών που παρέθετε ο Ηρόδοτος, με σκοπό με ταξύ άλλων να αναδειχθεί η αμφισημία τους και να εξεταστεί ποιοι μπορεί να θεωρηθουν γνήσιοι και ποιοι τζούφιοι. Ένα κριτήριο τζουφιότητας ήταν ακριβώς η απουσία μέτρου. Οι μη γνήσιοι χρησμοί θα ήσαν προϊόν του δικτύου προπαγάνδας που διέθετε το μαντείο ανά τον ελληνόφωνο κόσμο και σκοπό είχαν να εξαφανίσουν από τη συλλογική μνήμη τον πραγματικό χρησμό, κάθε φορά που το μαντείο έπεφτε έξω σε σοβαρό πολιτικό ζήτημα.

  22. Ριβαλντίνιο said

    Διάβαζα κάπου ( σε εφημερίδα ή στο Νάσιοναλ Τζεογκράφικ ) ότι οι Παστούν στο Αφγανιστάν λένε για τις μειονότητες τους

    » Οι Τατζίκοι να πάνε στο Τατζικιστάν, οι Ουζμπέκοι στο Ουζμπεκιστάν, οι Τουρκμένιοι στο Τουρκμενιστάν και οι Χαζάρα στον έξω από εδώ .»

  23. Theo said

    Ένας τούρκικος εθνοφαυλισμός:
    Του Ρωμιού η γνώση ύστερα έρχεται (πού είν’ ο Δύτης;)

    Και κάποιοι αρχαίοι για τους Καππαδόκες, Κρητικούς, κα:
    Κρῆτες, Καππαδόκες, Κίλικες, κακὰ τρία.
    Ὄφις Καππαδόκην ἔδακε και ἔθανεν (ο όφις).
    Κρῆτες ἀεὶ ψεῦσται, γαστέρες ἀργαί, θηρία κακά (Τίτ. 1, 12)

  24. sarant said

    23: Γιουνάν ακίλ σονραντάν γκελίορ ή κάτι τέτοιο, το λέει ο Παπαδιαμάντης στον Ξεπεσμένο δερβίση νομίζω.

  25. Theo said

    24:
    Δε νομίζω πως την αναφέρει ο Ππδ. Στον Ξεπεσμένο δερβίση έχει την άλλη (δερβίσικη) παροιμία: «Μπου ντουνιά τσαρκ φιλέκ.»

  26. Theo said

    @23, διόρθωση:
    Κρῆτες, Καππαδόκες, Κίλικες, κάππα τρία κάκιστα.

  27. smerdaleos said

    Πολύ καλά αναρωτήθηκες Νίκο κατά πόσο αυτές οι παροιμίες ήταν «παραδοσιακές».

    Η όλη δουλειά βρομάει «επινοημένη παράδοση» του Hobsbawm:

    http://en.wikipedia.org/wiki/Invented_tradition

    H ελληνο-βουλγαρική έχθρα είναι κατασκεύασμα των μέσων του 19ου αιώνα. Ελπίζω να γνωρίζετε την ιστορία του Μπαρμπα-Γιάννη του Κανατά:

    http://smerdaleos.wordpress.com/2014/05/25/%CE%BF-%CE%BC%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%BC%CF%80%CE%B1-%CE%B3%CE%B9%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B7%CF%82-%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%84%CE%AC%CF%82/

  28. sarant said

    25: Λάθος. Στον Γείτονα με το λαγούτο, όπου έχει κι αυτήν που λες εσύ.
    http://www.sarantakos.com/kibwtos/mazi/ppd_lagouto.html

    27: Μερσί!

  29. Ριβαλντίνιο said

    Από τοπικισμούς

    Αθηναίοι και Θηβαίοι
    και κακοί Μυτιληναίοι
    άλλα λένε το πρωί
    κι άλλα λένε το βραδύ.

    Όλ’ οι Χιώτες ειν λωλοί
    ποιος ολίγο ποιος πολύ.

    Μανιάτης κι άγιος να γενεί σκατένια δόξα θα ‘χει.

    Ένας ποιητής είχε πάει να διαβάσει στους Βοιωτούς ένα ποίημα του. Αυτοί οχλαγωγούσαν και αυτός τους είπε » καλά σας λένε Βοιωτούς αφού έχετε αφτιά βοδιού «.

  30. Εαμοβούλγαρος said

    1) Ως Εαμοβούλγαρος συγχαίρω θερμά τον κ. Ηλεφούφουτο και τον κ. Σαραντάκο γι’ αυτό το εξαιρετικό άρθρο. Νομίζω πως τέτοιου είδους κείμενα (πώς βλέπει ο ένας λαός τον άλλο) θα έπρεπε να διδάσκονται υποχρεωτικά στα σχολεία, στη θέση των βλακωδών «αγαπητικών» κειμένων που διδάσκονται σήμερα και που τα παιδιά τα κοροϊδεύουν.

    Ακόμα κι αν υπήρχαν στην ίδια τάξη Έλληνες, Βούλγαροι, Τούρκοι κλπ. μαθητές, πιό κοντά θα τους έφερναν τέτοια τεκμηριωμένα κείμενα από τις αγαπητικές χριστιανικές μαλακίες που τρώνε στη μάπα σήμερα. Αν μή τι άλλο, θα μάθαιναν πώς αισθανόντουσαν οι παππούδες τους για τους γείτονες και θα προσπαθούσαν να εξηγήσουν το γιατί. Έχουν μεγάλο λάθος όσοι ισχυρίζονται πως τέτοια κείμενα δεν πρέπει να διδάσκονται στα σχολεία γιατί αποτελούν βούτυρο στο ψωμί των εθνικοπαραφρόνων χρυσάβγουλων.

    2) Σχόλια 23 + 24: Έχει δίκιο ο κ. Σαραντάκος. Στον «Γείτονα με το λαγούτο» (1900) ο Παπαδιαμάντης αναφέρει την παροιμία ως εξής:

    «Καλὰ τὸ λὲν οἱ Ἀγάδες ἐκεῖ πέρα-μωρέ, ποῦ εἶστε, τ᾽ ἅγια χώματα;… Τοῦ Ρωμιοῦ ἡ γνώση ὕστερα ἔρχεται… Γιουννανὶν ἀκὶλ σονραντὰν γκελίορ*!»..

    http://www.papadiamantis.org/works/58-narration/321-03-30-o-geitonas-me-to-lagoyto-1900

  31. Theo said

    @30:
    Ναι: «Γιουννανὶν ἀκὶλ σονραντὰν γκελίορ.»

  32. Gpoint said

    Οι Ρουμάνοι πάντως ΄λένε για τους Βούλγαρους » μαύροι στο κορμί, μαύροι στην ψυχή»

    Βούλγαρους λένε τους ΠΑΟΚτσήδες, οι Αριανοί είναι σκουλήκια (ή Εβραίοι) και οι Ηρακλειδείς γριές

    Γς αυτό «τον Αύγουστο είναι παχειές οι μύγες» στέκει ή όχι ;;

  33. Akate said

    Καλημέρα σας!
    @10 «Κάνε Τούρκο φίλο, πάρε και ένα ξύλο», μας έλεγε η γιαγιά απτά Δαρδανέλια.

    …“ΤΟΝ ΦΡΑΝΚΟΝ ΦΙΛΟΝ ΕΧΙC , ΓΕΙΤΟΝΑ ΟΥΚ ΕΧΙC”…
    σ.20, Oswald Holder-Egger(Edit.) , Einhardi Vita Karoli Magni, Hannover 1911.

    Όντως στη Μακρυνεία και στην ευρύτερη περιοχή της Αιτωλοακαρνανίας τα μπαρμπουνοφάσουλα τα λένε «βουρ(λ)γάρες».
    Επίσης μικροτοπωνύμια στην ίδια περιοχή, «Βουλγάρες» (μέσος ρους Αχελώου) και «Βούλγαροι» (Παρακαμπύλια).

  34. Akate said

    …“ΤΟΝ ΦΡΑΝΚΟΝ ΦΙΛΟΝ ΕΧΙC , ΓΕΙΤΟΝΑ ΟΥΚ ΕΧΙC”…
    σ.20, Oswald Holder-Egger(Edit.) , Einhardi Vita Karoli Magni, Hannover 1911.

    …και ο λίκνος : https://archive.org/stream/einhardivitakaro25einh#page/20/mode/2up

  35. Μούλιος Τάτας said

    κάποιος συμφοιτητής μου πειραχτικα με φώναζε μία φαναριότ μία βυζαντίετς…..
    και νόμιζα ότι είναι δικιά του έμπνευση !

    Πράγματι από τις παροιμίες δεν έχω ακούσει κ’ εγώ καμμία

    Μόλια, πως βάζουν κυριλικά στο πληκτρολόγιο;

  36. leonicos said

    Πώπω καλοκαιρινή ραστώνη! Δεν είμασρε καλά!

    Κι εγώ ήλπιζα ότι θα σφαζόμαστε για τα ετυμολογικά της λέξης ινάτι. Έχω ήδη σφαχτεί στο slang.gr. Εγώ υποστηρίζω ότι δεν είναι ούτε τούρκικο, ούτε αραβικό, κι αν έχουν ανάλογα οι αραβοτούρκοι είναι δάνεια. Πιστεύω ότι οφείλεται στην πρώτη λέξη του Β’ Ψαλμού κατάτους Ο’ Ἵνα τι οἱ λαοὶ ἐμελετησαν μάταια….

    Σε πιάνει το ‘ινάτι’ όταν δεν καταλαβαίνεις ‘γιατί’ συνέβη αυτό.

  37. leonicos said

    Βρήκα στη βιβλιοθήκη μου μια μετάφραση των Αθλίων του 1900 τυπωμένη μάλλον στην Πόλη ή στο Βουκουρέστη, από κάποιον Γιανναράκη, διευθυντή της Κλειοῦς στο Βουκουρέστι.

    Βέβαια είμαι πάνρτα άσχετοςε οπότε δεν ιδρώνει το αφτί μου πλέον, θα βρω τι μας είχε απασχολήσει προ καιρού, και θα δώσω τη συνεισφορά μου.

    Σημειωτέον, πρόκειται για πλήρη μετάφραση σε γλώσσα που αν όχι ο Ξενοφών, ο Λουκιανός θα είχε μικροδυσκολίες.

  38. leonicos said

    Της ασχετοσύνης άσχετε!

  39. leonicos said

    Μπα! Εγώ το έγραψα για τον εαυτό μου; Χαμένα τά ‘χω! Θα εξαφανιστώ μερικές μέρες… μην κλαίτε κροκόδειλοι!

  40. leonicos said

    Πολυμαθίη νόον ἔχειν οὐ διδάσκει = η πολυμάθεια δεν σου βάζει μυαλό

    Έμαθα τρεις λέξεις, λίμπα, σαμάς, μαδήστρα από βιβλίο του Οργανισμού (σχολικό)

    Δεν έχω τσαγανό να προκαλέσω ερωτήσεις, αλλά αν μέχρι το πρωί δεν έχει κάποιος απαντήσει, θα τις πω.

  41. Γς said

    36:
    Και ινατί σε πιστεύσομεν;

    Το ινάτι (αραβικό ή μη) είναι συνώνυμο του αραβικού «κος» [για να μην λέμε κακές λέξεις στα ελληνικά].
    Πόθεν τεκμαίρω τούτον;

    Δεν έχεις ακούσει που λένε
    «το γινάτι βγάζει μάτι»;
    Ε, τούτον εν συνδυασμώ με το «πήγε κι έβγαλε τα μάτια του».

    Ωχ, περισσότερα εδώ:

    http://caktos.blogspot.gr/2013/06/blog-post_16.html

  42. Γς said

    13:
    >Πήραμε τέσσερεις (4 και με -ει) βουλγάρες

    Πιάσε και μια δικιά μου

    http://caktos.blogspot.gr/2013/03/blog-post_26.html

  43. ...!? said

    Εδώ κάτω στα κυκλαδονήσια τό’χω ακούσει (μπάτσο έχεις φίλο,κράτα κι ένα ξύλο). Ο καθένας με τις αντιπάθειες του.

  44. Γς said

    Μπα, ανηφορικό τούνελ.

    Για φως βέβαια κουβέντα, αλλά τουλάχιστον αναβαθμίστηκε…

    Ετσι το απεκάλεσε υπουργός τις (Σταϊκούρας) και δεν πρόσεξα όλο το κοντέξτ.

    [Μωρέ κατηφορικό είναι το άτιμο. Ντουγρού στην μαύρη άβυσσο. Στον Αδη.]

  45. Ριβαλντίνιο said

    @ 27

    «H ελληνο-βουλγαρική έχθρα είναι κατασκεύασμα των μέσων του 19ου αιώνα. »

    Δηλαδή όταν το 1762 ο Παΐσιος ο Χιλανδαρινός έγραφε

    » Αλλά για πιο λόγο, ανόητοι άνθρωποι ντρέπεστε για το λαό σας και σέρνεστε πίσω από μια ξένη γλώσσα ? Απαντούν ότι τάχα οι Έλληνες είναι σοφότεροι και περισσότερο πολιτισμένοι, ενώ οι Βούλγαροι είναι απλοϊκοί και ανόητοι και δεν χρησιμοποιούν εκλεπτυσμένο λεξιλόγιο. Γι’αυτό, λένε, προτιμάμε να ενωθούμε με τους Έλληνες. Αλλά προσέξτε, ανόητοι, υπάρχουν πολλοί λαοί σοφότεροι και πιο ένδοξοι από τους Έλληνες. Απαρνιέται κανένας Έλληνας τη γλώσσα του, το γένος του και το λαό του, όπως εσείς, ανόητοι, απαρνιέστε τα δικά σας ? (…) Ή μήπως νομίζεις ότι οι Βούλγαροι δεν είχαν κάποτε και αυτοί το βασίλειό τους και τη χώρα τους ? Πολλά χρόνια βασίλεψαν, δοξάστηκαν, έγιναν ξακουστοί σ’όλο τον κόσμο και εξανάγκασαν τους δυνατούς Ρωμαίους και τους σοφούς Έλληνες να τους καταβάλουν φόρους. Και οι τσάροι και οι βασιλιάδες αυτών των λαών έδιναν τις θυγατέρες τους ως συζύγους στους δικούς μας τσάρους, για να έχουν ειρήνη με τους Βούλγαρους τσάρους. »

    είχε υπόψιν του την κατασκευασμένη ελληνοβουλγαρική έχθρα του 19 ου αι. ? Κακά τα ψέματα. Ολόκληρη η νεότερη βουλγαρική εθνική αφύπνιση βασίστηκε κυρίως στην αντίδραση κατά της επιρροής του Ελληνισμού και κατά του εξελληνισμού.

  46. Σπύρος Ν. Παππάς said

    στο μουσικό συνάφι χρησιμοποιείται για την μπάσα χορδή του οργάνου η λέξη μπουργάνα, μουργκάνα ή βουργάρα (βουλγάρα).

  47. leonicos said

    λίμπα, σαμάς, μαδήστρα

    Ο λόγος για τους ταμπάκηδες, βυρσοδέψες.
    Σαμάς είναι κόπρανα σκύλων κυρίως που χρησιμοποιούνται για την απομάκρυνση υπολοιμμάτων κρέατος και λίπους από τα προς κατεργασία δέρματα

    Λίμπα είναι μια βούτα που αποσκοπεί στην απομάκρυνση του σαμά διότι είναι πολύ διαβρωτικός

    Μαδήστρα είναι αυτή που μετά από την λίμπα, μαδάει τις τρίχες. Λαδώνει τα χέρια της για να μην ματώσουν. Αμοιβή, το μαλλί που βγάζει.

    Αν θέλετε περισσότερα, όταν γυρίσω, τα ξαναλέμε.

  48. leonicos said

    @45 Ριβαλντίνο, όλες οι έχθρες είναι προκατασκευασμένες και απότοκες αβυσσαλέων σκοπιμοτήτων ή έστω αντιδράσεις σε αβυσσαλέες σκοπιμότητες.

    Αλλά μάλλον δεν ξέρεις πολλά για τους βουλγάρους. Μη βλέπεις που οι σκοπιανοί θέλουν να περάσουν για μακεδόνες! Αν δεν είχαν αυτή την κάψα, ολόκληρα τα σύνορά μας, μ εξίρεση τα ελληνο-αλβανικά, ελληνο-βουλγαρικά θα ήσαν. Η μεσαιωνική εξαρχία της Βουλγαρίας ήταν στην Οχρίδα. Και οι άνθρωποι βουλγάρικα μιλάνε

  49. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα, να με συμπαθάτε που έλειπα αρκετές ώρες!

    46: Μουργκάνα και βουργάρα, ποιο νάναι τάχα το αρχικό.

  50. «Ολόκληρη η νεότερη βουλγαρική εθνική αφύπνιση βασίστηκε κυρίως στην αντίδραση κατά της επιρροής του Ελληνισμού και κατά του εξελληνισμού.»
    Σαφώς. Μόνο που η κίνηση αυτή ξεκίνησε ουσιαστικά μόλις στα μέσα του 19ου αιώνα (τα εξηγεί πολύ ωραία ο Αλ. Πολίτης στο άρθρο όπου μας παραπέμπει ο Νικοκύρης). Ο Παΐσιος ήταν πρωτοπόρος πολύ ante literam.
    Μ’ αρέσει πάντως πολύ η φράση του που παραθέτεις: «Απαρνιέται κανένας Έλληνας τη γλώσσα του […] όπως εσείς, ανόητοι, απαρνιέστε τα δικά σας;» Που να ‘βλεπε σημερινές ταμπέλες μαγαζιών!

  51. Λεώνικε, τα βόρεια σύνορά μας είναι εκεί που είναι γιατί εκεί έφτασε ο στρατός μας το 1912-13. Τη Φλώρινα την πήραμε γιατί οι Τούρκοι πρόκριτοι ειδοποίησαν τον ελληνικό στρατό να έρθει να την πάρει προτού φτάσουν οι Σέρβοι (χωρίς βέβαια να φαντάζονται ότι χάρη σ’αυτήν τους την απόφαση θα βρίσκονταν πρόσφυγες στη Τουρκία δώδεκα χρόνια αργότερα…), και με λίγο διαφορετικό στρατιωτικό σχεδιασμό θα παίρναμε και το Μοναστήρι (με κίνδυνο να μην πάρουμε τη Θεσσαλονίκη). Και αν οι Βούλγαροι δεν ήταν πλεονέκτες, θα είχαν κρατήσει όλη τη Θράκη, ως αντιστάθμισμα της Βόρειας Μακεδονίας, επί της οποίας εθνολογικά σαφώς πιο βάσιμες βλέψεις είχαν, αλλά όπου δεν ήταν δυνατόν να φτάσει ο στρατός τους…

  52. Και ακριβώς για το λόγο που αναφέερεις, Λεώνικε, δεν μας συμφέρει εθνικά να αμφισβητούμε την εθνική συνείδηση των Ακατονόμαστων. Θα προτιμούσαμε άραγε τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα να έφταναν ως την Πρέσπα;

  53. sarant said

    51-52: Έτσι!

  54. Γς said

    51, 52:
    Θυμάστε εκείνο το ταξείδι αστραπή (οδικώς) του Μιλόσεβιτς στην Αθήνα;
    [στον κόσμο του αυτός] Είχε προτείνει λέει στον Μητσοτάκη τον διαμελισμό της FYROM

  55. Σπύρος Ν. Παππάς said

    49. μάλλον ο τύπος «μπουργάνα-μουργκάνα» που επικράτησε, αποτελεί παραφθορά του αρχικού -ίσως- βουργάρα/μπουλγκάρα (υπάρχει και το όργανο μπουλγκαρί).

  56. Εαμοβούλγαρος said

    Έρχεται μεγάλο κακό στο Ρωμέϊκο: Δεν εμφανίστηκαν εφέτος στην Κεφαλονιά τα φιδάκια της Παναγίας. Χιλιάδες Κεφαλονίτες έχουν πάρει τα βουνά και τα ψάχνουν

    http://www.protothema.gr/greece/article/401385/kefalonia-pou-pigan-kai-den-ehoun-emfanistei-fetos-ta-fidakia-tis-panagias/

  57. sarant said

    55: Μάλλον! Το μπουλγαρί από τους Βούλγαρους ετυμολογείται; Μάλλον.

    56: Με το σεισμό θα διαταράχθηκε ο κύκλος τους.

  58. Γς said

    56, 57β:

    Από τα σχόλια στο άρθρο του λίκνου:

    «θα το μάθουν οι κολόγοι και θα αμολύσουν τίποτα φιδούκλες εισαγωγής»

  59. Alexis said

    Τελικώς το инатът (ινάτ) και το γινάτι είναι η ίδια λέξη για το πείσμα;

  60. BLOG_OTI_NANAI said

    Από την εποχή του μεκεδονικού Αγώνα:
    Έλληνες αντάρτες σλαβόφωνοι, τραγουδούν αντιβουλγαρικό πολεμικό τραγούδι (περ. «Μακεδονικά», τ. 5 (1963), σ. 464-465).

    57: Σχετικά με Μπουλγκαρί και Βουλγαρία από το περ. Αρχαιολογία (βλ. PDF download).

  61. 8,
    Γς, να προσθέσουμε και τον lactobacillus bulgaricus, υπεύθυνο για το γιαούρτι.

  62. 3,
    Κιντ, τι να φτουρίσουν οι εθνομειωτικές παροιμίες, όταν υπάρχουν πανώ που ανακοινώνουν «ΠΡΟΣΕΧΩΣ ΒΟΥΛΓΑΡΕΣ»…

  63. 56,
    Μα είμαστε ακόμα στις 9 Αυγούστου, δεν έχει φτάσει της Παναγίας. 🙂

  64. 41,
    Το ινάτι (αραβικό ή μη) είναι συνώνυμο του αραβικού “κος” [για να μην λέμε κακές λέξεις στα ελληνικά].

    Δούλευε, που λες Γς, ο θείος μου ο Κυριάκος στην Τζέντα, παλιά, κι άκουγαν οι σαουδάραβες που οι Έλληνες τον φώναζαν «Κυριάκοοοο», οπότε είπανε «Πρέπει να το αλλάξουμε αυτό το μακρόςυρτο κος. Ελληνικά, χμμ, τι είναι κοντά; Να δοκιμάσουμε ιταλικά: Ντομένικοοοο… Φτου γαμώτο, ούτε αυτό δουλεύει… Ας δοκιμάσουμε Τζο. Καλό είναι!» Κι έτσι ο Κυριάκος έγινε Τζο…

  65. sarant said

    64: Καλό!

    61: Να κάτι που δεν ήξερα!

    59: Ναι, ίδια λέξη είναι.

  66. 65β,
    Κοίτα να δεις, η Βίκη με ενημερώνει πως το lactobacillus bulgaricus, όπως το ήξερα, μας τελείωσε το 1984 (αφότου πήρα το πτυχίο μου), και έκτοτε λέγεται Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus (until 1984 known as Lactobacillus bulgaricus)! 🙂

  67. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Βούργαρος είσαι; το λέγαν οι παλιότεροι ως ξεροκέφαλος,πεισματάρης.Τώρα με τόσους Βουλγαρους που δουλεύουν κάτω,κυρίως στα θερμοκήπια και στις ελιές, δε ξέρω πόσο λέγεται πια αφού γνωρίζοντας τους, μάλλον άλλα χαρακτηριστικά αναδείχθηκαν.Π.χ. είναι μεγαλόσωμοι και θεωρούνται σκληροί γενικά(και ειδικά)
    Βουργάρα, η βάρβαρη,ακοινώνητη. Δεν ακουγόταν ‘ομως απ ευθείας «Βουργάρα είσαι;» αλλά «είναι αυτή μια Βουργάρα…»
    Κι αυτό επίσης πριν έλθουν οι Βουλγάρες οικιακές βοηθοί-νοσοκόμες για παπουδογιαγιάδες

    Ινάτι και ινατζής άθρωπος που κάνει πεισματικά.
    ‘Αχι πως μου το λέγανε
    και το ΄βανα ινάτι
    πως είχα αγάπη ψεύτικη
    κι εγώ καμάρωνά τη
    6.>>Πολλά από αυτά υπάρχουν-και με χωριάτες -και “ξέρει ο βλάχος τι είναι το σφουγγάτο;”
    Κατέχει ο μπουρμάς,ιντά ν΄ο χουρμάς;
    μπουρμάς, ο χοχλιός με μαλακό ακόμη το γείσο του κελύφους του.Γενικά μπουρμάς,ο άψητος,νερόβρατος,ανώριμος χαρακτήρας.
    «Αγιοπετρίτη κάνεις φίλο,βάστα και κανένα ξύλο» τ΄ακουσα στην Αρκαδία, το ίδιο που λέμε και κάτω για κάποια χωριά, και ανατολικά και δυτικά.

    Σλάβοι,γλυκύς λαός,έλεγε ‘ομως,σ΄εμάς τους φοιτητές(απασχολούσε πάντα φοιτητές τα καλοκαίρια),ο κος Τάκης Γρηγορίου ο βιβλιοπώλης στη Σόλωνος.

  68. Σπύρος Ν. Παππάς said

    59. Σημαίνει ακριβώς γινάτι, πείσμα (μάλιστα, οι Έλληνες της Αγχιάλου, Σωζοπόλεως κλπ. χρησιμοποιούν και σήμερα την έκφραση «χοντροκέφαλες Βουργάρες», για να δηλώσουν αυτό το πείσμα και το χαρακτηριστικό βουλγαρικό «αμετάπειστον»).

    60. Ευχαριστώ για την παραπομπή. Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι κάποτε το μπουλγκαρί παιζόταν και στην Κρήτη (ο Στ. Φουσταλιέρης
    ήταν ο πιο γνωστός παίκτης του οργάνου).

    Σχετικά πρόσφατα, στην Βουλγαρική Ακαδημία Επιστημών (БΑН), έγινε μια ενδιαφέρουσα εκδήλωση με θέμα «Образи на другостта: етнически стереотипи в българските традиционни пословици и поговорки» (Εικόνες της διαφορετικότητας: εθνοτικά στερεότυπα στις βουλγαρικές παραδοσιακές παροιμίες και εκφράσεις»).

    Στην εφημερίδα Vesti δημοσιεύτηκε σχετικό άρθρο με τίτλο «Стереотипите на българина за роми, гърци и евреи» («Τα στερεότυπα του Βουλγάρου για Ρομά, Έλληνες και Εβραίους») διευκρινίζοντας ότι για άλλες εθνοτικές ομάδες (λ.χ. Τούρκους, Αρμενίους) τα στερεότυπα έχουν μεταβληθεί σε τέτοιο σημείο ώστε σχεδόν να απουσιάζουν πλεον οι όποιες παροιμίες ενώ για τις υπόλοιπες ομάδες έχει εκλείψει το
    αρνητικό φορτίο. Πάντως, για τους Έλληνες ως βασικό αρνητικό χαρακτηριστικό στις παροιμίες παρουσιάζεται η απληστία («…Гърците, според българските поговорки, са определяни като алчни…») σύμφωνα με την καθηγήτρια Λίνα Γκέργκοβα.

    http://www.vesti.bg/bulgaria/obshtestvo/stereotipite-na-bylgarina-za-romi-gyrci-i-evrei-6010722

  69. Σπύρος Ν. Παππάς said

    Υπάρχει επίσης και η σχετική, ενδιαφέρουσα εργασία της καθηγήτριας Μαγκνταλένα Κόστοβα-Παναγιότοβα «Έλληνες και Βούλγαροι: εικόνες σε τεθλασμένο κάτοπτρο» (δυστυχώς είναι μόνο στα βουλγαρικά):

    http://www.journal-informo.eu/content/015/003.pdf

  70. Σπύρος Ν. Παππάς said

    Μια ακόμα παροιμία με ομοικαταληξία: В гората -вълци, а в града – гърци (Στο δάσος είναι λύκοι, και στην πόλη είν’ Γραικοί),
    σε σχέση με την πρώτη που αναφέρεται :

    1. Έλληνας και λύκος ένα και το αυτό/ Ο Έλληνας είναι σαν το λύκο
    (Εδώ έχουμε παιχνίδι με την ηχητική ομοιότητα των δύο λέξεων: grək και vlək)
    Грък като влък. (σημειωτέον ότι ο σημερινός καθιερωμένος τύπος για τη λέξη στα Βουλγάρικα είναι вълк)

  71. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    «Eίτε στο βουνό λύκοι,είτε στο χωριό Τούρκοι »
    λέμε εμείς, το ίδιο οι Βούλγαροι* και με μικρή αλλαγή: χωράφι (αντί χωριό) οι Γιουγκοσλάβοι*

    *Από το βιβλίο του Μ.Γ.Μερακλή «Παροιμίες» ελληνικές και των άλλων βαλκανικών λαών (Συγκριτική εξέταση), Πατάκης 1985

  72. sarant said

    Πολύ ενδιαφέροντα όλα τα νεότερα σχόλια!

    68: ‘Εχει και σήμερα Έλληνες στην Αγχίαλο-Σωζόπολη; Γράψτε λίγο περισσότερα -λες να βρούμε και τους απογόνους των συγγενών του Θ. Λασκαρίδη;

  73. Σπύρος Ν. Παππάς said

    Αν και υπάρχει ακόμα ελληνικό στοιχείο στα μέρη αυτά, δυστυχώς, παρουσιάζει μείωση και αλλοίωση, λόγω και των μικτών γάμων (κυρίως από την δεκαετία του 1960 και μετά, καθώς παλαιότερα υπήρχε συμπαγής πληθυσμός με γάμους μόνο μεταξύ Ελλήνων). Μην ξεχνάμε ότι μετά τη Συνθήκη του Νεϊγύ (1919) απέμειναν στην Αγχίαλο μόλις 346 ελληνικές οικογένειες, όταν στα 1906 (οπότε και κάηκε σχεδόν ολόκληρη η πόλη) υπήρχαν 5.000 Έλληνες. Αμφίβολο αν σώθηκαν ληξιαρχικά ή άλλα εκκλησιαστικά τεκμήρια έπειτα από όλες αυτές
    τις περιπέτειες του ελληνισμού της Αγχιάλου.
    Για τον Λασκαρίδη, τα είχαμε ξαναπεί παλαιότερα, στα σχόλια του σχετικού άρθρου. Στην Αγχίαλο διατηρείται σήμερα το εκβουλγαρισμένο επώνυμο Λάσκαροφ (το οποίο πιθανότατα προέρχεται από το Λάσκαρης). Ίσως, οι γηραιότεροι κάτοικοι της Αγχιάλου να γνωρίζουν κάποια παραπάνω στοιχεία για την οικογένεια Λασκαρίδη (ακόμα και σε περίπτωση όπου δεν υπήρξε αρρενογονία ώστε να διατηρηθεί αυτούσιο το επώνυμο). Είναι κλειστός κύκλος και υπάρχει ευρύτερη σχέση και συγγένεια στις εκεί ελληνικές οικογένειες. Χρειάζεται, σίγουρα, επιτόπια έρευνα για να βρεθεί -αν βρεθεί- κάποια άκρη.

  74. Μούλιε Τάτα, το πώς μπορείς να προσθέσεις κυριλλικό πληκτρολόγιο εξαρτάται από το λειτουργικό σου σύστημα. Για Windows, το έχουμε ξαναπεί: βλ. π.χ. http://windows.microsoft.com/el-gr/windows-8/add-language-keyboard Για να ξέρεις πού βρίσκονται τα δίαφορα γράμματα και σύμβολα στο πληκτρολόγιο που προσθέτεις, δες http://windows.microsoft.com/el-gr/windows-8/add-language-keyboard

  75. ππαν said

    Το άρθρο του Πολίτη στα ελληνικά βρίσκεται στο περιοδικό Η Αριστερά σήμερα, n° 8, 1984. Επίσης υπάρχουν ενδιαφέροντα κείμενα σχετικά με το θέμα στα πρακτικά του Ά΄ελληνοβουλγαρικού συνεδρίου «Πνευματικές και πολιτισμικές σχέσεις Ελήνων και Βουλγάρων από τα μέσα του ΙΕ΄ως τα μέσα του ΙΘ΄αιώνα», πχ της Ντανοβα το « Les bulgares vus par les intellectuels Grecs à la fin du XVIIe et au début du XIXe siècles »

  76. Μούλιος Τάτας said

    #74 Ευχαριστώ Αγγελε αλλά για τα XP που έχω (ο δόλιος και καμαρώνω) φαίνεται δεν υπάρχει μάλλον τίπουτις πια τουλάχιστον απο τη microsoft.

  77. Γς said

    Μια εύκολη λύση που χρησιμοποιώ εγώ είναι από το Google Translate για τα Ρωσικά. Εχει πληκτρολόγιο στα Κυριλλικά. Δουλεύω εκεί και μετά μεταφέρω το κείμενο όπου θέλω (Word doc klp)

  78. Μούλιε Τάτα, κι εγώ XP έχω (σ’αυτόν τουλάχιστον τον υπολογιστή). Δεν προσφέρει βέβαια πια νέα εξυπηρέτηση η Microsoft, αλλά τα κυριλλικά πληκτρολόγια είναι μέρος των αρχείων Windows που περιέχουνται από τη μάνα τους τα PC — κι αν για κάποιο λόγο δεν τα έχεις πια, ευχαρίστως να σου τα στείλω. — Φυσικά, για μικρά κείμενα και η μέθοδος του Γς δουλεύει.

  79. Μούλιος Τάτας said

    веше толкова лесно !

    Αλλά έλεος τα γράμματα είναι αλλού για αλλού
    (7 λάμδα σε μια φράση)

    merci bien

  80. sarant said

    79: Αλλεπάλληλα (πέντε σε μια λέξη).

  81. Της Βουργαριάς ο Τσάρος, said

    Τι γίνηκε ωρέ παίδες; Βρέθηκε ο τάφος του Μεγαλέξαντρου; Γιατί τόση σπουδή του Σαμαρά να πάει πουρνό-πουρνό στην Αμφίπολη;

  82. Μούλιε Τάτα, υπάρχουν πολλά κυριλλικά πληκτρολόγια, ακόμα και στον κόσμο της microsoft. Δες εδώ και εδώ και διάλεξε όποιο μοιάζει περισσότερο μ’ εκείνο που έχεις συνηθίσει.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: