Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Η μικρή Κούλα, ο Παπαδιαμάντης και τα Τραγούδια του Θεού

Posted by sarant στο 10 Αύγουστος, 2014


koula2

Πολυξένη και Κούλα Μπούκη το 1911, έτος θανάτου του Παπαδιαμάντη

Tο σημερινό άρθρο είναι κατά συνέχεια του άρθρου της προηγούμενης Κυριακής, στο οποίο είχαμε αναδημοσιεύσει ένα άρθρο του Π. Κουλουφάκου, γιου του Κώστα, στο οποίο αποκαλυπτόταν ότι η μητέρα του Κώστα Κουλουφάκου, η Αγγελική το γένος Μπούκη είναι το ίδιο πρόσωπο με τη «μικρή Κούλα» που πρωταγωνιστεί στο διήγημα του Παπαδιαμάντη «Τα τραγούδια του Θεού«. Σήμερα θα αναδημοσιεύσω μια συνέντευξη με την ίδια την Αγγελική Μπούκη-Κουλουφάκου, όπως δημοσιεύτηκε στην Επιθεώρηση Τέχνης το 1961.

Bέβαια, όσοι θυμούνται το διήγημα ίσως εκπλαγούν, αφού η Κούλα του διηγήματος πεθαίνει σε ηλικία 11 χρονών -αλλά ευτυχώς αυτό έγινε μόνο στο διήγημα. Για τους ξεσκολισμένους παπαδιαμαντιστές αυτό δεν θα είναι κάτι νέο: η πληροφορία ότι ο Παπαδιαμάντης προτίμησε να «πεθάνει» τη μικρή και ότι η μητέρα της δεν του έκρυψε την ενόχλησή της όταν διάβασε στην εφημερίδα τον θάνατο της κόρης της δεν είναι καινούργια, έχει ξαναγραφτεί από τον Μερλιέ στον πρόλογο μιας συλλογής διηγημάτων του Ππδ. στα γαλλικά -και περιλαμβάνεται στο διάσημο αφιέρωμα που έκανε η Νέα Εστία το 1941 στον Παπαδιαμάντη.

Αυτό ακριβώς το περιστατικό έχει μεγάλη σημασία για την εκδοτική ιστορία του διηγήματος. Η (μέχρι στιγμής) πρώτη του δημοσίευση, με βάση τα όσα γνωρίζουμε, έγινε μετά τον θάνατο του Παπαδιαμάντη, στο περιοδικό Καλλιτέχνης του Βώκου το 1912. Ολοφάνερα, δεν μπορεί να το διάβασε τότε η Πολυξένη Μπούκη και να διαμαρτυρήθηκε στον Παπαδιαμάντη -μάλιστα, επειδή ο Παπαδιαμάντης έφυγε για τη Σκιάθο τον Απρίλη του 1908, το επεισόδιο πρέπει να έγινε το αργότερο έως τότε.

Τούτο σημαίνει ότι, αν η διήγηση αληθεύει, πρέπει να υπήρξε μια προηγούμενη δημοσίευση του διηγήματος σε εφημερίδα, γύρω στο 1906 ή 1907, η οποία μέχρι σήμερα λανθάνει. Στην κριτική του έκδοση (εκδ. Δόμος) ο Ν.Δ.Τριανταφυλλόπουλος  αποφεύγει να πάρει σαφή θέση ως προς το αν θεωρεί πιθανή την ύπαρξη προηγούμενης δημοσίευσης και παραθέτει απλώς τις απόψεις του Βαλέτα στο κριτικό υπόμνημα της δικής του έκδοσης (ο Βαλέτας γνωρίζει την αφήγηση του Μερλιέ αλλά διατηρεί επιφυλάξεις για το αν είναι αληθινή και αν υπήρξε προηγούμενη δημοσίευση).

Φαίνεται ότι ο ΝΔΤριανταφυλλόπουλος δεν είχε υπόψη του τη μαρτυρία του Π. Κουλουφάκου ούτε τη συνέντευξη της Αγγελικής Μπούκη-Κουλουφάκου που δημοσιεύουμε σήμερα. Ωστόσο, το σημερινό άρθρο (ή η μαρτυρία του Π. Κουλουφάκου) δεν είναι βέβαιο ότι ενισχύουν τη μαρτυρία του Μερλιέ, αφού στην πραγματικότητα η πηγή και των τριών αφηγήσεων φαίνεται να είναι η ίδια: η «οικογενειακή ιστορία» της οικογένειας Μπούκη.

Και ποια είναι τάχα η «αθηναϊκή εφημερίδα» στην οποία δημοσιεύτηκε το διήγημα του Παπαδιαμάντη και το διάβασαν οι συγγένισσες της Πολυξένης Μπούκη; Στη συνέντευξή της, η Αγγελική αναφέρει την εφημερίδα «Ομόνοια» -όμως τέτοια εφημερίδα δεν υπήρχε στην Αθήνα. Υπήρχε στην Αλεξάνδρεια μόνο, αλλά την εποχή εκείνη είχε συγχωνευτεί με μιαν άλλη και έβγαινε με διπλό τίτλο (Ταχυδρόμος – Ομόνοια) και δεν φαίνεται να κυκλοφορούσε στην Αθήνα -τόσο ώστε να τη διαβάζουν λαϊκές γυναίκες σαν τις κουμπάρες της Πολυξένης Μπούκη. Κι έτσι κι αλλιώς, δεν έχει βρεθεί συνεργασία του Παπαδιαμάντη με την αλεξανδρινή αυτή εφημερίδα.

Λοιπόν; Μήπως είναι θρύλος όλη η ιστορία, ένας οικογενειακός μύθος που τον ξεκίνησε κάποιος κάποτε και τον πίστευε για αληθινό η Αγγελική Μπούκη; Δεν μπορώ να το αποκλείσω. Όμως εξίσου πιθανό είναι απλώς να θυμάται λάθος η Αγγελική τον τίτλο της εφημερίδας.

Κι αν τον θυμάται λάθος, τολμώ να προτείνω μια λύση. Όχι Ομόνοια, αλλά Αλήθεια, πάλι σε θηλυκό γένος και με ίδιον αριθμό συλλαβών. Εφημερίδα Αλήθεια έβγαινε εκείνην την εποχή στην Αθήνα και όχι μόνο έβγαινε αλλά ξέρουμε και ότι ο Παπαδιαμάντης ήταν συνεργάτης της το 1906 και το 1907.

Στην Αλήθεια άλλωστε είχε δημοσιεύσει ο Παπαδιαμάντης το διήγημα «Η νοσταλγία του Γιάννη», που το ανακάλυψα πρόπερσι σε άλλο έντυπο και που θα εκδοθεί το φθινόπωρο σε βιβλίο. Βέβαια, τα φύλλα της Αλήθειας του 1906 δεν υπάρχουν ούτε στην Εθνική ούτε σε άλλη βιβλιοθήκη, κι έτσι δεν μπορούμε να επιβεβαιώσουμε αν όντως είχαν πρωτοδημοσιευτεί εκεί τα «Τραγούδια του Θεού».

Κι αν ποτέ βρεθεί το σώμα της Αλήθειας του 1906, το πρώτο μέλημα των παπαδιαμαντιστών δεν θα είναι να αναζητήσουν τα Τραγούδια του Θεού, διότι κατά πάσα πιθανότητα στα χαμένα αυτά φύλλα μπορεί να κρύβονται κι άλλα άγνωστα διηγήματα του Παπαδιαμάντη -και όχι μόνο ένα ή δυο. Ψηλώνει ο νους όταν το σκέφτεται κανείς!

Αλλά ας επιστρέψουμε στη σημερινή διήγηση, που είναι άρθρο του Τάσου Βουρνά με συνέντευξη της Αγγελικής Κ(ουλουφάκου: δεν την κατονομάζει, αν και αναφέρει ότι είναι μητέρα φίλου του) και δημοσιεύτηκε στην Επιθεώρηση Τέχνης το 1961 (τεύχος 73-74). Από τη συνέντευξη μαθαίνουμε επίσης ότι η «Ιστορία με το τόπι» που την ανέφερε και ο Πέτρος Κουλουφάκος στη δική του διήγηση δεν είναι διήγημα του Παπαδιαμάντη αλλά οικογενειακή ιστορία της οικογένειας Μπούκη. Οι αναμνήσεις της Αγγελικής Κ. παρουσιάζουν έναν οξύθυμο Παπαδιαμάντη, που μπορεί να ξενίζει μερικούς, όμως ταιριάζει θαρρώ και με άλλες αφηγήσεις που έχουμε για τον Ππδ.

Την πληκτρολόγηση την έκανε η Μαριλένα που την ευχαριστώ. Οι εικόνες είναι από το άρθρο της Επιθεώρησης Τέχνης.

Η «μικρή Κούλα» και τα «Τραγούδια του Θεού»

koula1

Η Αγγελική Κουλουφάκου το 1961

Σ’ ένα ταπεινό και πρόσχαρο σπιτάκι της λαϊκής συνοικίας των Πετραλώνων συναντήσαμε μια ηρωίδα του Παπαδιαμάντη. Δεν είναι υπόθεση φανταστική όσα θα σας αφηγηθώ εδώ, είναι πραγματικότητα που ξεπερνά και το πιο θαυμαστό παραμύθι.

Δεν υπάρχει αναγνώστης και φίλος του έργου του Παπαδιαμάντη που ν’ αγνοεί το μικρό και τρυφερό διήγημά του «Τα τραγούδια του Θεού». Ως τώρα πιστεύαμε όλοι ότι το αφήγημα εκεί περιγράφει ένα πραγματικό γεγονός που συνέβη στο στενό φιλικό κύκλο του Σκιαθίτη διηγηματογράφου. Είναι γνωστό πως ο Παπαδιαμάντης συνδέονταν με φιλικούς δεσμούς με τον κυρ Νίκο τον Μπούκη, εμπορομανάβη της Λαχαναγοράς και τη γυναίκα του Πολυξένη. Απλοί και ταπεινοί άνθρωποι, ενορίτες στο εκκλησάκι του Προφήτη Ελισαίου στο Μοναστηράκι, όπου ο Παπαδιαμάντης έψελνε, είχαν γνωριστεί μαζί του κι είχαν δεθεί με θερμή φιλία. Στο σπίτι του Νικόλα του Μπούκη εύρισκε ο Παπαδιαμάντης τη θερμή οικογενειακή ατμόσφαιρα που του έλειπε. Στο ταπεινό σπιτάκι τους μέσα σ’ ένα αδιέξοδο δρομάκι της οδού Σαλαμίνος φιλοξενούνταν συχνά. Εκεί έτρωγε, εκεί έγραφε, εκεί ξεκουραζόταν.

Το ζευγάρι των λαϊκών αυτών ανθρώπων είχε και μια κορούλα, εφτά χρονών τότε, την «μικράν Αγγελικούλαν». [εδώ υπάρχει στραβοτύπωμα και χάθηκαν 2-3 λέξεις] την «μικράν Κούλαν», που ο Παπαδιαμάντης τη λάτρευε κυριολεκτικά. Αλλά και το «θυγάτριον» έτρεφε αισθήματα αγάπης στο μπάρμπα-Αλέξανδρο που τραγουδούσε «τα τραγούδια του Θεού», όπως έλεγε την ψαλτική του Παπαδιαμάντη στην παιδική της γλώσσα.

Του μικρού αυτού κοριτσιού το θάνατο και το ξόδι έχει περιγράψει ο Παπαδιαμάντης στο διήγημά του «Τα τραγούδια του Θεού» και όλοι ως τώρα πιστεύαμε ότι πραγματικά το κοριτσάκι εκείνο πέθανε. Ε, λοιπόν, η «μικρά Αγγελικούλα» του Μπούκη ζει και βασιλεύει! Είναι η κυρία Αγγελική Κ., μητέρα ενός φίλου και συνεργάτη μας. Ζωηρή, λιγνή και κοντακιανή γριούλα, εξήντα ενός χρόνων σήμερα, με δέχτηκε στο απλό σπιτικό των Πετραλώνων όπου ζει με το μικρότερο γιο της και τη νύφη της και με πολλή προθυμία μας αφηγήθηκε τις αναμνήσεις της από τον Παπαδιαμάντη.

Ώστε ζείτε, κυρία Αγγελική!

–          Όπως βλέπετε… Ζω και γερνάω!

–          Ο κυρ Αλέξανδρος, λοιπόν, σας πέθανε στο χαρτί, σε ηλικία εφτά χρονών…

Tο σπίτι της Αγγελικής Μπούκη, οδός Σαλαμίνος στα Πετράλωνα, 1961

Tο σπίτι της Αγγελικής Μπούκη, οδός Σαλαμίνος στα Πετράλωνα, 1961

Η συμπαθέστατη κυρία Αγγελική χαμογελάει:

–          Όσο θυμάμαι τη φασαρία που του έκανε η μακαρίτισσα η μάνα μου…

–          Αφηγηθείτε μας, λοιπόν, την παράδοξη αυτή ιστορία…

–          Ήταν, όπως άκουσα από τη μάνα μου, ένα πρωινό χειμωνιάτικο. Η μακαρίτισσα καθόταν στην αυλή του σπιτιού και καθάριζε χόρτα, όταν χτυπάει η πόρτα και καταφθάνει μια κουμπάρα μας από τα Σεπόλια, η Αγγελική η Βίβαινα. Ο πατέρας μου κι η μάνα μου είχαν πολλές τέτοιες κουμπαριές στα γύρω της Αθήνας. Μπήκε, λοιπόν, η κουμπάρα σαστισμένη και κοιτούσε γύρω-γύρω σαν κάτι νάψαχνε. Η μάνα μου παραξενεύτηκε!

–          Καλό στην κουμπάρα, κάθισε. Πώς κι αυτό;

–          Έ, κάνει η άλλη με μισή φωνή, πέρασα να σας δω… Τι κάνετε;

–          Καλά, απαντάει η μάνα.

–          Τι κάνει η Κούλα; ρωτάει δειλά η κουμπάρα.

–          Καλά είναι, όπου νάναι θάρθει από το σχολειό.

Η κουμπάρα καθόταν στα καρφιά. Απάνω στην ώρα χτυπάει πάλι η πόρτα και φανερώνεται άλλη κουμπάρα.

–          Κουμπάρα μου, καλώς σας βρήκα, κάνει κι αυτή με ψεύτικο χαμόγελο. Πώς τα πάτε;

–          Καλά, λέει η μάνα μου και σαστίζει περισσότερο.

–          Τι κάνει το παιδί;

–          Καλά, όπου νάναι θάρθει!…

Πήγε η μακαρίτισσα μέσα να της φέρει καρέκλα κι οι δυο κουμπάρες έσκυψαν τα κεφάλια τους και μουρμούριζαν η μια στην άλλη. Το αυτί της μάνας μου άρπαξε τις λέξεις!

–          Τόχασε, φαίνεται, το μυαλό από τη λύπη την πολλή!…

–          Δε μου λέτε εσείς, τις ρώτησε νευριασμένη πια, τί πάθατε; Τί συμβαίνει;

Κουμπάρα, κάνει η μια κομπιάζοντας, είσαι βέβαιη ότι το παιδί είναι καλά;

–          Χριστός και Παναγιά, λαχτάρισε η μακαρίτισσα, έπαθε τίποτα στο σχολείο και μου το κρύβετε;

–          Ποιο σχολείο; Δεν… πέθανε χτες;

–          Κουνήσου, χριστιανή μου, από τη θέση σου! Τί σου ήρθε;

–          Εμένα μου ήρθε; νεύριασε η άλλη. Δεν κοιτάς τί γράφει στη φημερίδα ο μπαρμπ’ Αλέξαντρος; Και της ξεδίπλωσε την εφημερίδα «Ομόνοια» όπου ο Παπαδιαμάντης δημοσίευε το διήγημά του «Τα τραγούδια του θεού».

Η μάνα μου γίνηκε μπαρούτι.

–          Μπα που να φάει το κεφάλι του, ο καταραμένος! Μπα, που μου πέθανε το παιδί!…

Κατά τη μία το μεσημέρι ήρθε στο σπίτι ο Παπαδιαμάντης. Η μακαρίτισσα τον έπιασε απ’ τα μούτρα.

–          Τι σ’ έπιασε, χριστιανέ μου, στα καλά καθούμενα κ’ έγραψες στις φημερίδες ότι μας πόθανε το παιδί; Τρελάθηκες;

Η αυλή όπου διαδραματίστηκε η "ιστορία με το τόπι".

Η αυλή όπου διαδραματίστηκε η «ιστορία με το τόπι».

Ο Παπαδιαμάντης χαμογέλασε:

–          Μη φοβάσαι Πολυξένη! Το παιδί δεν παθαίνει τίποτα! Ζει και θα ζήσει πολλά χρόνια! Άκου με που στο λέω!

Με τα πολλά μαλάκωσε η μακαρίτισσα. Ωστόσο για πολλές μέρες έφταναν στο σπίτι συγγενείς και φίλοι να συλλυπηθούν τη μάνα μου για το …θάνατό μου. Και κάθε φορά η μακαρίτισσα νεύριαζε και τάβαζε με το μπαρμπ’ Αλέξαντρο.

–          Από τις παιδικές σας αναμνήσεις έχετε να μας πείτε τίποτα για τον Παπαδιαμάντη;

–          Βέβαια, λέει η κυρία Αγγελική. Θυμάμαι ένα πρωϊνό στην αυλή μας εγώ έπαιζα τόπι και ο μπαρμπ’ Αλέξαντρος έγραφε. Το τόπι τον ενοχλούσε και δεν τον άφηνε να συγκεντρωθεί.

–          Πάψε, Κούλα! μου κάνει.

Μαζεύτηκα. Πέρασε λίγη ώρα, ξεθάρρεψα και ξανάρχισα.

–          Ένα, δύο, τρία, τέσσερα… και κοπανούσα το τόπι στις πλάκες.

–          Πάψε, Κούλα!

Πάλι μαζεύτηκα. Αλλά, σε λίγο, ξανάρχισα.

–          Σκάσε, λοιπόν, Κούλα! μου κάνει θυμωμένος.

Η μάνα μου, που παιδευόταν στην κουζίνα, το άκουσε και της κακοφάνηκε.

–          Να σκάσεις εσύ μπαρμπ’ Αλέξαντρε! τού λέει θυμωμένη.

Ο μπαρμπ’ Αλέξαντρος αιφνιδιάστηκε από την κουβέντα της μάνας μου. Σηκώθηκε, μάζεψε τα χαρτιά του, φόρεσε το καπέλο, του δρασκέλισε την πόρτα και έφυγε.

Η μάνα μου τάχασε με το φευγιό του και για να ξεσπάσει μ’ άρπαξε εμένα και άρχισε να μου δίνει της χρονιάς μου.

Δεν πέρασαν παρά λίγα λεπτά κι ο Παπαδιαμάντης ξαναγύρισε. Ταπεινός, μετανοιωμένος για το φέρσιμό του, χριστιανός στα αισθήματά του, πήγε και ζήτησε συγγνώμη της μάνας μου, αφού πρώτα, εννοείται, με απόσπασε από τα χέρια της. Κι εκείνη, που του είχε ιδιαίτερη αδυναμία, συγκινήθηκε αφάνταστα και άρχισε να τον παρακαλεί αυτή πια να τη συγχωρέσει για την κουβέντα της. Ήταν μια σκηνή που την έζησα και δεν θα την ξεχάσω ποτέ».

ΤΑΣΟΣ ΒΟΥΡΝΑΣ

 

 

Advertisements

89 Σχόλια to “Η μικρή Κούλα, ο Παπαδιαμάντης και τα Τραγούδια του Θεού”

  1. atheofobos said

    ….γριούλα, εξήντα ενός χρόνων σήμερα…..

    Προφανώς δεν έμοιαζε με αυτήν την γριούλα των 66 ετών!

  2. BLOG_OTI_NANAI said

    Καλημέρα! Ωραίο το άρθρο.
    Να ήταν άραγε η Πολυξένη Μπούκη μυθομανής; Μήπως διάβασε το 1912 την ιστορία, και δημιούργησε ένα φανταστικό πλαίσιο κατόπιν;
    Όμως, η διήγηση της μικρής Αγγελικής, ήταν εκτενής. Πειργράφει συγγενείς να έρχονται στο σπίτι. Μια φανταστική ιστορία δεν θα έπρεπε να ήταν πιο απλή να μην μπλέκει ονόματα ανθρώπων, όπως η «Αγγελική η Βίδαινα», η κουμπάρα από τα Σεπόλια; Και ο τίτλος εφημερίδας; Σε μια φανταστική ιστορία να της είχε πει η μάνα της κάποιον τίτλο εφημερίδας;

    Αλλά και η Πολυξένη Μπούκη, η πηγή όλης αυτής της ιστορίας, πόσο τολμηρή θα ήταν για να διηγηθεί στον Μερλιέ μια πλαστή ιστορία; Μάλιστα, και στον Μερλιέ, αλλά και στην κόρη της, είπε ότι ειπώθηκαν συγκεκριμένες κουβέντες ανάμεσα σε αυτήν και τον Παπαδιαμάντη.

    Όλα αυτά, κάνουν δύσκολη την εκδοχή της πλαστής ιστορίας. Από την άλλη, ο Βαλέτας μας λέει σαφώς ότι προσπάθεια ανεύρεσης του διηγήματος έγινε, χωρίς όμως αποτελέσματα. Μάλιστα, ο Βαλέτας λέει ότι στον «Καλλιτέχνη» το 1912 το διήγημα εκδόθηκε από χειρόγραφο, ενώ ο Βλαχογιάννης και άλλοι σύγχρονοι του Παπαδιαμάντη, θεωρούσαν το διήγημα ανέκδοτο. θα ήταν δυνατόν αυτοί να μην έχουν ψάξει τις εφημερίδες, ειδικά την «Αλήθεια» και την «Νέον Άστυ» με τις οποίες συνεργαζόταν τότε;

    Το άνω όριο συγγραφής του διηγήματος που τοποθετεί ο Βαλέτας, με την προϋπόθεση βεβαίως ότι η ιστορία της Πολυξένης είναι αληθινή, είναι το 1908, καθώς μετά ο Παπαδιαμάντης έφυγε από την Αθήνα, και άρα το επεισόδιο θα μπορούσε να έχει συμβεί μόνο όσο ήταν στην Αθήνα.

    Πρόκειται για ένα εξαιρετικό φιλολογικό, και όχι μόνο, μυστήριο.

  3. BLOG_OTI_NANAI said

    Εντωμεταξύ, τι μυστήρια δομή έχει το άρθρο στην «Επιθεώρηση Τέχνης»; Ως συγγραφέα μας δίνει τον Ευθύμη Παπαδημητρίου, στο τέλος όμως έχει υπογραφή «ΤΑΣΟΣ ΒΟΥΡΝΑΣ»! Εννοεί ότι το δεύτερο μισό της ιστορίας είναι του Βουρνά;

  4. BLOG_OTI_NANAI said

    1: Εκτός ότι την λέει γριούλα 61 ετών, η «μικρή Κούλα» εκεί μοιάζει και με 80χρονη!

  5. Παναγιώτης Κ. said

    «Τα τραγούδια του Θεού»!!!!
    Με την πρώτη ματιά παραξενεύτηκα και ο νους πήγε σε τίτλους μυθιστορημάτων με γυναίκες συγγραφείς και με αναγνωστικό κοινό κατεξοχήν γυναικείο.(Διαβάζει η αδερφή μου ένα με τίτλο «Τα δάκρυα του Θεού»).
    Αν δεν δινόταν η εξήγηση ότι πρόκειται για τις ψαλμωδίες θα έμενα με την απορία για τον συγκεκριμένο τίτλο.

  6. BLOG_OTI_NANAI said

    Μια σκέψη ακόμα: Θα μπορούσε η Πολυξένη να έχει μάθει από τον Παπαδιαμάντη ότι όντως έχει γράψει μια ιστορία όπου η κόρη της πεθαίνει, να παραπονέθηκε νστον Παπαδιαμάντη, να είπε την ιστορία στις κουμπάρες της κ.λπ., αλλά να αποτελεί φανταστική προσθήκη μόνο η αναφορά σε προγενέστερη δημοσίευση στις εφημερίδες. Αν όμως η δημοσίευση είναι προσθήκη φανταστική, θα μπορούσε ο Βαλέτας να έχει δίκιο: Η Πολυξένη διηγήθηκε την ιστορία στον Μερλιέ, 20 και πλέον χρόνια μετά το συμβάν. Κατά συνέπεια, θα μπορούσε να η δημοσίευση στην «Επιθεώρηση Τέχνης» να είναι η αφορμή για την προσθήκη περί εφημερίδας. Και πάλι, το εμπόδιο είναι ότι δεν γνωρίζουμε τον χαρακτήρα της σε βάθος, ώστε να ξέρουμε αν θα μπορούσε να ξεφουρνίσει ένα τέτοιο παραμύθι στον Μερλιέ, ότι «το διήγημα δημοσιεύθηκε σε μιαν Αθηναϊκή εφημερίδα», ή αν από το λέγε-λέγε, είχε πιστέψει και η ίδια ότι η δημοσίευση είχε γίνει όσο ζούσε ο Παπαδιαμάντης. Στην κόρη της βεβαίως, την «μικρή Κούλα» θα μπορούσε πιο άνετα να έχει πει φανταστικές λεπτομέρειες για να κάνει την ιστορία πιο αστεία.

  7. Γς said

    >Ζωηρή, λιγνή και κοντακιανή γριούλα, εξήντα ενός χρόνων σήμερα

    Τώρα, τι του λες;
    Για την φερομένη ως μικροανιψιά της Ελισάβετ (Σίσσυ) της Αυστρίας, που μόλις είχε φιλμάρει τότε η Ρόμι Σνάιντερ

  8. spiral architect said

    @2-4: Ψηλώνει ο νους όταν το σκέφτεται κανείς!

  9. sarant said

    Kαλημέρα,. ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    2-3-4-6: Ολες σου οι σκέψεις είναι πολύ λογικές -και αν δεν βρούμε τη δημοσίευση [που μπορεί να μην υπάρχει] θα μείνουμε με το μυστήριο, Και το λεγε-λέγε μπορεί κάλλιστα να το πιστέψει κανείς.

    Για το δευτερεύον μυστήριο του συγγραφέα του άρθρου της ΕΤ, μαλλον ο ένας έγραψε το πρώτο μέρος του άρθρου με αναμνήσεις από τον Ππδ, που έιναι άσχετο με τη «μικρή Κούλα»,

  10. sarant said

    Όσο για την 61 ετών γριούλα… είδατε πόσο αλλάζουν τα κριτήρια μέσα σε 50 χρόνια. Κι ο Παπαδιαμάντης, γέρος πέθανε: πριν κλείσει τα 60 του χρόνια.

  11. Γς said

    7, 4:
    Φρίκη.
    Κι όμως σήμερα μια 60άρα είναι γκόμενα, που έτσι και έπεφτε στα χέρια του Γς στα 25 του, πήγαινε ντουγρού στον εισαγγελέα για αποπλάνηση ανηλίκου

  12. Γς said

    10:
    Ναι ήσουν γέρος με τα κριτήρια της εποχής εκείνης.
    http://caktos.blogspot.gr/2013/12/2014.html

  13. BLOG_OTI_NANAI said

    10: Μάλιστα, είδαμε τις τράπεζες στη δεκαετία του 2000, να δίνουν στεγαστικά με όριο ηλικίας τα 80 έτη του δικαιούχου! Εφόσον η υπόθεση αφορούσε χρήμα, οι τράπεζες θα είχαν μελετήσει την κατάσταση. Σίγουρα ο μέσος όρος πλέον, θα πλησιάζει τα 80. Αυτό έχει και τα κακά του: ας ετοιμαστούμε για σύνταξη (οΘντκ) κόντα στα 70 μας χρόνια…

  14. BLOG_OTI_NANAI said

    Ήταν και στη δεκαετία του ’50 ένα τραγούδι που έλεγε: «Βρε πως μπατηρίσαμε, που σαρανταρίσαμε»!!!

  15. Alexis said

    Πολύ ωραίο άρθρο και εξαιρετικά ενδιαφέρον το θέμα με τη δημοσίευση ή όχι του διηγήματος πριν το 1908.
    Εάν δεχτούμε ότι δεν υπάρχει δημοσίευση, θα μπορούσαμε να υποθέσουμε ότι ο ίδιος ο Παπαδιαμάντης κοινοποίησε το διήγημα στην Πολυξένη Μπούκη ενόσω ήταν στην Αθήνα.
    Φαίνεται λογικό και λόγω των στενών σχέσεων που είχε με την οικογένεια Μπούκη αλλά και λόγω του ότι το διήγημα τους «αφορούσε» κατά κάποιον τρόπο, αφού είχε σαν ηρωίδα τη μικρή Αγγελική.
    Όμως δεν ξέρω (και δεν είμαι ειδικός για να πώ) αν «δένει» με τη γενικότερη ιδιοσυγκρασία του Παπαδιαμάντη, εάν δηλαδή ήταν στις συνήθειές του να κοινοποιεί κάποια γραφτά του σε στενό φιλικό κύκλο, πριν τα εκδώσει.
    Σ’ αυτή την περίπτωση, παράπονα της Πολυξένης προς τον Ππδ πράγματι μπορεί να γίνανε, αλλά όλη η υπόλοιπη ιστορία με τις κουμπάρες και τους συγγενείς να είναι μυθοπλασία της Πολυξένης.
    Έτσι κι αλλιώς μου φαίνεται τραβηγμένο και υπερβολικό κάποιος να διαβάσει ένα διήγημα σε εφημερίδα και να πιστέψει ότι η υπαρκτή ηρωίδα του διηγήματος έχει στ’ αλήθεια πεθάνει.

  16. sarant said

    15: Δεν έχω ακούσει να έδειχνε ο Ππδ τα διηγήματά του στους φίλους του.

  17. Theo said

    @15, 16:
    Το αντίθετο: Υπάρχουν μαρτυρίες ότι ο Ππδ δεν ήθελε να διαβάζουν τα διηγήματά του οι ήρωές του (κυρίως, οι Σκιαθίτες, όπου ο κόσμος ήταν μικρός), γιατί αρκετές φορές, για να τα δραματοποιήσει, επινοούσε φανταστικά γεγονότα.

  18. Εαμοβούλγαρος said

    Ωραία ιστορία, συγκινήθηκα κι εγώ. Είναι τόσο μεγάλος ο Παπαδιαμάντης, που μάς συγκινεί ακόμα και η ιδέα ότι ενοχλούταν από ένα τόπι που βάραγε τον τοίχο. Ποτέ δεν θα μάθουμε την αλήθεια για το τί ακριβώς έγινε. Αυτό που με εντυπωσιάζει, είναι ότι ενώ ο Τάσος Βουρνάς (επαγγελματίας ιστορικός) είχε μπροστά του την κόρη της Πολυξένης, δίστασε να τη ρωτήσει για το πορνικό παρελθόν της μάνας της και πώς την παντρεύτηκε ο θεούσος πατέρας της, ο μανάβης ο Μπούκης.

    Αυτό συμβαίνει πάντα: Ο καθωσπρεπισμός και η κακώς εννοούμενη ευγένεια βλάπτουν την Αλήθεια και την Ιστορία. Αν δεν υπήρχε ο Αριστοφάνης, δεν θα ξέραμε πως ο Πελοποννησιακός Πόλεμος έγινε για το μουνί της Ασπασίας. Ο Θουκυδίδης δεν γράφει τίποτα γιά την φοβερή αδυναμία του Περικλέους σε αυτή τη Μιλησία πόρνη.

  19. BLOG_OTI_NANAI said

    Να υπενθυμίσουμε πόσο σημαντικό εύρημα είναι ένα πρώην ανεύρετο έργο, όπως αυτό που βρήκε ο Νίκος, και γράφει στο παρόν άρθρο:

    «Στην «Αλήθεια» άλλωστε είχε δημοσιεύσει ο Παπαδιαμάντης το διήγημα “Η νοσταλγία του Γιάννη”, που το ανακάλυψα πρόπερσι σε άλλο έντυπο και που θα εκδοθεί το φθινόπωρο σε βιβλίο.»

    Το διήγημα αυτό που βρήκε ο Νίκος, αναφέρεται ως «ανεύρετο» από τον Βαλέτα στα 1955, εξακολουθούσε όμως να αναφέρεται ως ανεύρετο και από τον Ν.Δ. Τριανταφυλλόπουλο στο τέλος της δεκαετίας του ’90.

    Αυτή η εξαφάνιση των φύλλων της «Αλήθειας» του έτους 1906 ίσως κρύβει και άλλα μυστικά.

    (από το «άφαντο» έτος 1906 της εφ. «Αλήθεια», υπάρχει μόνο το χριστουγεννιάτικο φύλλο της 25ης ΔΕΚ 1906, στο οποίο βλέπουμε ότι δημοσιεύτηκε το διήγημα «Το μικρό μανδράκι», γνωστό στα 1934 στον Κατσίμπαλη).

  20. Y. G. said

    Καλησπερα σας. Επειδη ξερω οτι υπαρχουν επαγγελματιες μεταφραστες-φανς αυτου του ιστοτοπου, παιρνω το θαρρος να σας ρωτησω κατι για την μεταφραστικοτητα (λεγεται αυτο ;!) του Παπαδιαμαντη που ισχυριστηκε ο K. Παπαγιωργης:

    «Πράγματι, ο Παπαδιαμάντης δεν μεταφράζεται, «γυρισμένος» στην αγγλική ή τη γαλλική θυμίζει ανούσια ηθογραφία, αδέξιο δραματούργημα ή ατυχές λογοτέχνημα. Το ακριβώς αντίθετο μπορούμε να πούμε ότι ισχύει για τον Καζαντζάκη. Ενώ ελληνιστί η γλώσσα του ενοχλεί μέχρι σημείου να σε «πετάει» εκτός σελίδας, γαλλιστί ή αγγλιστί διαβάζεται απρόσκοπτα, καθότι το λεβεντοκαμαρωμένο ιδίωμά του δεν γίνεται αισθητό. Επ’ αυτού η απορία που γεννιέται ειναι διδακτική: πως ένας τύποις καθαρευουσιάνος γίνεται δεκτός στην καρδιά του νεοέλληνα σαν θερμή σαρκοφανέλα, ενώ ένας κραχτός δημοτικιστής δεν τα καραφέρνει;»

    http://eimaistahaimou.blogspot.nl/2012/12/22-28122011-606.html

    Ειναι σωστος ο ισχυρισμος του Κ.Π.; Τι νομιζετε;

  21. BLOG_OTI_NANAI said

    Οι δύο διηγήσεις σε μια εικόνα, σε παράλληλες στήλες:

    1η Η διήγηση της μητέρας, Πολυξένης Μπούκη, στον Μερλιέ, στην μετάφραση από το γαλλικό όπως δημοσιεύτηκε στα 1941 στο αφιέρωμα της «Νέας Εστίας».

    2η Η διήγηση της κόρης, «μικρής Κούλας» στον Βουρνά, όπως δημοσιεύτηκε στην «Επιθέωρηση Τέχνης».

  22. sarant said

    20: Μεταφρασιμότητα θα πούμε.
    Νομίζω ότι τα περί σαρκοφανέλας είναι εξιδανικευμένα και τα περί ενόχλησης με τον Καζαντζάκη υποκειμενικά, αφού δεν έχει πάψει να αγοράζεται και στο εσωτερικό και μάλιστα περισσότερο από τον Παπαδιαμάντη.

    Όσο για τη μετάφραση, αν σκεφτούμε επίσης ότι ο Καβάφης μεταφρασμένος θριαμβεύει παρόλο που χάνεται η χιλιοτραγουδισμένη από τους καθαρευουσιάνους μικτή γλώσσα του, το συμπέρασμα είναι ότι, καλώς κακώς, η γλωσσική μορφή έχει δευτερεύουσα σημασία.

  23. Y. G. said

    22. Ευχαριστω.

    «και τα περί ενόχλησης με τον Καζαντζάκη υποκειμενικά»

    Σωστα. Ισωςπαρασυρθηκα να συμφωνησω με τον ΚΠ επειδη με ενοχλει αφανταστα ο καζαντζακης και θαυμαζω τον Παπαδιαμαντη. Χρειαστηκε πριν λιγα χρονια να πρεπει να διαβαζω Καζαντζακη σε τυφλο ηλικιωμενο αγαπημενο ανθρωπο και μπορω να πω με υποκειμενικη σιγουρια οτι ο Καζ. εχει χειριστη διαβασιμοτητα. Δεν διαβαζεται μεγαλοφωνα με τιποτα….

  24. sarant said

    23: Εξαρτάται τα διαβάσματα που εχει κάνει κανείς και την εξοικείωσή του.

    Παράδειγμα τυχαίο (που βρήκα γκουγκλίζοντας) από τον Ζορμπά. Μπορεί να μην αρέσει, αλλά για το περιεχόμενό του -όχι επειδή έχει «ου» στο συλλογίζΟΥμαι, ενώ σήμερα συνηθίζεται «ο».

    Θάλασσα, χινοπωριάτικη γλύκα, φωτολουσμένα νησιά, διάφανο πέπλο από ψιλή βροχούλα που έντυνε την αθάνατη γύμνια της Ελλάδας. Χαρά στον άνθρωπο, συλλογίζουμαι, που αξιώθηκε, προτού πεθάνει, ν’ αρμενίσει το Αιγαίο.
    Πολλές χαρές έχει ο κόσμος ετούτος – γυναίκες, φρούτα, ιδέες· μα να ’ναι χινόπωρο τρυφερό και να σκίζεις το πέλαο ετούτο, μουρμουρίζοντας τ’ όνομα του κάθε νησιού, θαρρώ δεν υπάρχει χαρά που να βυθίζει περισσότερο την καρδιά του ανθρώπου στην Παράδεισο.

    Πουθενά αλλού δεν μετατοπίζεσαι τόσο γαληνά και πιο άνετα από την αλήθεια στ’ όνειρο· τα σύνορα αραιώνουν και τα κατάρτια και του πιο σαράβαλου καραβιού πετούν βλαστούς και σταφύλια· αλήθεια, εδώ, στην Ελλάδα, το θάμα είναι ο σίγουρος ανθός της ανάγκης.

    Κατά το μεσημέρι η βροχή είχε σταματήσει, έσκισε ο ήλιος τα σύννεφα και πρόβαλε δροσερός, τρυφερός, νιολουσμένος και κανάκιζε με τις αχτίδες του τ’ αγαπημένα νερά και χώματα.
    Στεκόμουν στην πλώρα και περιχαιρόμουν, ως την άκρα του ουρανοθάλασσου, το θάμα· και μέσα στο βαπόρι οι τετραπέρατοι Ρωμιοί, τα μάτια τ’ αρπαχτικά, τα ψιλικατζίδικα μυαλά, οι μικροπολιτικοί καβγάδες, ένα ξεκουρδισμένο πιάνο, τίμιες φαρμακερές κυράτσες, μοχθηρή, μονότονη επαρχιώτικη μιζέρια. Σου ερχόταν να πιάσεις το βαπόρι από τις δυο άκρες, να το βουτήξεις στη θάλασσα, να το τινάξεις καλά καλά, να φύγουν όλα τα ζωντανά που το μολεύουν – άνθρωποι, ποντίκια, κορέοι – και να το ανεβάσεις πάλι απάνω στα κύματα, αδειανό και φρεσκοπλυμένο».

  25. NM said

    Το κρίμα ας κρέμεται από τον λαιμό του Σαραντάκου που ενώ αυτός κάνει εκδρομές στο Ααχεν (αυτή δεν είναι η υποτιθέμενη πατρίδα του Καρλομάγνου;), μας έχει βάλει εμάς στο λούκι, να ψαχνομαστε Κυριακάτικα και Αυγουστιάτικα μέσα στο καμίνι το αθηναίικο.
    Και τώρα που ξεμπέρδεψα με το ανάθεμα
    ας προχωρήσω στο προκείμενο
    παρατηρών το κείμενο.
    Είχαν επισημανθεί την περασμένη Κυριακή μερικές αμφιβολίες ή διαπιστωμένες ανακρίβειες. Σήμερα, προστίθεται και άλλη μια.
    Λοιπόν οδός Σαλαμίνος δεν υπάρχει στα Πετράλωνα. Υπάρχει όμως στον Κεραμεικό και μάλιστα πολύ κοντά στην τότε λαχαναγορά. Υπάρχει επίσης οδός Σαλαμινίας στην περιοχή Βοτανικού-Ελαιώνα-Ρουφ, αλλά αυτή ξεσκαρτάρεται λόγω μεγάλης απόστασης αλλά και γιατί εκεί τότε ήταν ακόμα περιβόλια (και σήμερα ακόμα δεν υπάρχουν κατοικίες).
    Το σπιτάκι του οποίου η πρόσοψη εικονίζεται στη φωτογραφία νομίζω ότι το θυμάμαι (έχει γκρεμιστεί σήμερα). Επιφυλάσσομαι να δείξω τη φωτογραφία στα τζόβενα (σήμερα 75+, τότε φοιτητές) της συνοικείας άμα τη επιστροφή τους από τα θερινά λουτρά και είμαι σχεδόν σίγουρος ότι κάτι θα θυμούνται.
    Το ερώτημα που μου γεννήθηκε: Γιατί υπάρχουν τόσες ανακρίβειες τόσο στον Κουλουφάκο όσο και στον Βουρνά; Το ενδεχόμενο να πρόκειται για λάθη το αποκλείω λόγω αριθμού. Καταλήγω στο συμπέρασμα ότι μάλλον πρόκειται για ηθελημένη θόλωση του τοπίου.

  26. Γς said

    Τα Περτράλωνα (Πουλόπουλου) απέχουν λιγότερο από 200 μέτρα από την Γωνία Σαλαμίνος [του Κεραμεικού] και Πειραιώς.
    Να λεγόταν έτσι κι εκεί;

  27. NM said

    #26: Με τίποτα, Εκεί η μικρογειτονιά ονομάζεται «Πιλ-Πουλ» και αποτελεί μέρος της ευρύτερης συνοικείας «Θησείο» . Τα Πετράλωνα αρχιζαν και αρχίζουν πολύ παρακάτω. Μάλιστα ουδέποτε αναφέρονταν/ονται έτσι γενικά «Πετράλωνα» αλλά σαν «Κάτω» ή «Ανω» (Πετράλωνα) καθώς παρά τη γειτνίαση και το ομώνυμο του 2ου συνθετικού, αποτελόυσαν/ούν δύο ξεχωριστές συνοικίες (με διαφορετικό χαρακτήρα, οικονομική, κοινωνική ζωή, σχολεία, υπηρεσίες κλπ) και πολύ δύσκολα προσπελάσιμες αναμεταξύ τους.

  28. sarant said

    25-27: Να ήθελε να θολώσει τα νερά και να δείχνει φωτογραφία, δύσκολο -μάλλον αφρόντιστα έγραψε Πετράλωνα αντί Κεραμεικός (για κάποιον που μένει αλλού, η διαφορά μπορεί να μην είναι μεγάλη). Αυτά για τη συγκεκριμένην ανακρίβεια.

  29. Aγάπη said

    24 Η τελευταία παράγραφος λες και μιλά για το σημερινό – και το «τοτινό» – κράτος 🙂

  30. Γς said

    25, 27, 28:
    Μα τι λες ΜΝ;
    Ολη η περιοχή λεγόταν Κατσικάδικα και μετά Πετράλωνα.
    Η αγορά που λέμε (η μετέπειτα Κορεάτικη!) ήταν σε απόσταση μικρότερη από 100 μέτρα(!) από την γωνία Σαλαμλίνος και Πειραιώς.
    Και κεγόταν Αγορά Π ε τ ρ α λ ώ ν ω ν.

    Δες και την φωτό [είναι το γκαζόν, ο πεζόδρομος απέναντι από το Γκάζι] Διπλα στον Κεραμεικό. Τόσο κοντά.
    http://www2.rizospastis.gr/story.do?id=5648263&publDate=16/5/2010

  31. Γς said

    >Και κεγόταν Αγορά Π ε τ ρ α λ ώ ν ω ν.

    λεγόταν

  32. 14,
    Όσο ζει ο άνθρωπος
    Κοίτα παρατήρησε
    Μέχρι τα σαράντα του
    Κι ύστερα μπατίρισε

  33. NM said

    1. «ΜΝ»; Εγώ είμαι ο ΝΜ της ένδοξης και ανδροπρεπούς οικογενείας των ΝΜαραίων! Εσύ είσαι ΜΝ που σου κανε την τρίπλα ο μάγκας και σουφαγε το γκομενάκι στην Κάρυστο !
    2. Λοιπόν, μόλις σταματήσεις να παριστάνεις τον άρρωστο και δροσίσει και λίγο ο καιρός και μπορεί και ο Νικοκύρης, λέω να διοργανώσουμε μια περιήγηση στις γειτονιές αυτές από του Φιλοπάππου μέχρι τον Ελαιώνα (στα πρότυπα και καλύτερη απ’ αυτήν που έγινε πριν μερικούς μήνες – και από την οποία την έκανες κοπάνα!) και θα μιλήσουμε και θα τα δούμε όλα αυτά.
    3.
    α) Των Πετραλώνων βαθύς γνώστης δεν είμαι. Απλώς κοντοχωριανός. Τα «Κατσικάδικα» πρώτη φορά τα ακούω. Πάντως η ενιαία περιοχή το όνομα Πετράλωνα το είχε πριν κατοικηθεί και πριν την κόψει η γραμμή του τρένου – όσο δηλαδή εκεί υπήρχαν αλώνια. Αργότερα κατοικήθηκε και δημιουργήθηκαν περισσότερες συνοικίες. Π.χ. Τα «Ατταλειώτικα», τα προσφυγικά δηλ. τα οποία δόθηκαν σε Τουρκόφωνους, σε δομική συνέχεια του Θησείου προς νότο. Το «Πιλ-Πουλ» γύρω από το ομώνυμο εργοστάσιο και αυτό σε συνέχεια του Θησείου προς δυσμάς. Το «Αστεροσκοπείο» (πολύ μικρή περιοχή στα ορεινά του κεντρικού Θησείου). Ο «Ασύρματος» γύρω από τη ναυτική βάση, μέσα στα όρια του σημερινού Φιλοπάππου (εκεί που έγιναν τα γυρίσματα της ταινίας «συνοικεία: Το όνειρο») – σήμερα κατεδαφισμένα. Η «Δεξαμενή» πολύ μακρύτερα προς Καλλιθέα κλπ. Ολες αυτές πολύ αργότερα και σταδιακά ενοποιήθηκαν οικιστικά –από επεκτάσεις- και έγιναν γνωστές υπό την ενιαία ονομασία «Ανω Πετράλωνα» με δυσδιάκριτα όρια από τη συνοικεία του Θησείου η οποία προϋπήρχε. Αντίθετα με τα «Ανω» , τα «Κάτω» Πετράλωνα (στη δυτική πλευρά των γραμμών) αναπτύχθηκαν σαν ενιαία βασικά συνοικία και κατοικήθηκαν κυρίως από μικρασιάτες πρόσφυγες. Αυτών των ανθρώπων τη ζωή περιγράφει και το άρθρο του λικνου σου. Με εξαίρεση δυο μικρές περιοχές που υπήρχαν στα 2 ακρα της συνοικίας. Τα «Μαρμαράδικα» (δεν είμαι βέβαιος για το όνομα γιατί μαρμαράδικα υπήρχαν και εκεί που σήμερα είναι το Πράκτικερ) στην «παραλίỨπρος Πειραιώς πάνω-πάνω και μια άλλη στο μέτωπο επί της Καλλιρόης (τότε ρέμα) στα σύνορα με Καλλιθέα όπου υπήρχαν ταβέρνες και δωμάτια ολιγόωρης παραμονής «δι’οικογενείας» (κοινώς γαμιστράδικα).
    β) Αγορά Πετραλώνων: Είναι γεγονός ότι η Κορεάτικη πήρε ιδιαίτερο το όνομα της το ’50. Μέχρι τότε αποτελούσε κομμάτι της κεντρικής λαχαναγοράς που λειτουργούσε εκατέρωθεν της Πειραιώς. Μέχρι να ονομαστεί έτσι δεν ξέρω αν είχε ιδιαίτερο όνομα. Πάντως (ΝΟΜΙΖΩ!) ότι αν σήμερα πεις «Αγορά Πετραλώνων» θα σου υποδείξουν την περιοχή που βρίσκεται γύρω από την εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης.
    4. Aυτά ως anteprima. Για τη συνέχεια παρακαλώ να προσέλεθεις στην ξενάγηση (και αμα κοτάς, φέρε και τις 2 νοσοκόμες που υποσχέθκες τις προάλλες)

  34. NM said

    ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ: Και όταν περάσουμε από τη Γεωπονική, ελπίζω να καταδεχτείς να μας πεις 2 λόγια

  35. sarant said

    33: Αυτό με την ξενάγηση να το κανονίσουμε!

  36. Γς said

    32:
    Ρε τι τραβάμε κι εμείς [οι επί τριακοντατίας] μπατίρηδες…

  37. SpyridonV said

    «Καλό στην κουμπάρα…». Είναι δυνατόν να ειπώθηκε ή να γράφτηκε αυτό αντί για το «Καλώς την κουμπάρα…»;

  38. sarant said

    Την ίδια απορία έχω κι εγώ -αλλά έτσι το έχει γράψει.

  39. Θυμάμαι ότι ο Τζάρτζανος το επισημαίνει ως συχνό λάθος κάπου στον πρόλογο του έργου του «Νεοελληνική Σύνταξις».

  40. Γς said

    33, 34, 35:

    Κι είχα μια τρέλα με τα μονοπάτια και τις διαδρομές. Ολον τον Υμηττό (το βουνό) το είχαμε γεμίσει με τέτοια. Και τα χαράζαμε πάνω σε μια μεγαλούτσικη καταπληκτική μακέτα που είχαμε φτιάξει. Κρατούσαμε σημειώσεις σε κάθε εξόρμηση με τα παιδιά [και τα σκυλιά].

    Και καλά σιγά μην δεν έκανα το ίδιο και με τις διάφορες διαδρομές που ακολουθούσα όταν πήγαινα με τα πόδια στη Σχολή. Από το Κέντρο, από την Πλάκα, Μοναστηράκι, το Θησείο, το Γκαζοχώρι κλπ.
    Περπάταγα και τις γέμιζα με ιστορίες, εικόνες και αργότερα φωτογραφίες.
    Μακάρι να μπορούσα να ξαναδω όπως θα έπρεπε τις αναμνήσεις μου και να βρω τα κιτάπια μου. Θα μπορούσα να μιλάω ασταμάτητα για κάθε δρόμο, μαγαζί, γωνία.

    Τέλος πάντων. Εχει ψωμί το εγχείρημα που ευχήθηκε ο Νικοκύρης να πραγματοποιήσουμε κάποτε.

    Και μιας που είπες για Πιλ-Πουλ, ξέρεις ότι εκεί κοντά ήταν ένας πύργος του τείχους που είχε χτίσει ο Τούρκος βοεβόδας της Αθήνας ο Χασεκί.
    Ο Χασεκί που έμενε στο αγρόκτημα που μετά έγινε η Γεωπονική Σχολή.
    Εμένα που με διαβάζεις τώρα, έχω κάνει μάθημα σε αίθουσα που ήταν το χαρέμι του!

    Πιάσε και ένα σχετικό pdf του φίλου μου του Γιάννη Χρονόπουλου.

    http://www.archaiologia.gr/wp-content/uploads/2011/07/69-6.pdf

  41. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Με τα μέχρι στιγμής στοιχεία, η πιθανότερη εξήγηση μου φαίνεται ότι η μητέρα έπλασε απλώς τον καβγά με τον Ππδ. Δηλαδή όλη η ιστορία με τις κουμπάρες που ήρθαν κλπ είναι αληθινή και συνέβη το 1912, με τη δημοσίευση στη σωστή βέβαια εφημερίδα. Απλά η μητέρα, ίσως επίτηδες, ίσως γιατί με τα χρόνια μπέρδεψε στο μυαλό της κάποιον άλλο καβγά με τον Ππδ, πρόσθεσε αργότερα αυτό το κομμάτι:

    «[ … ]Κατά τη μία το μεσημέρι ήρθε στο σπίτι ο Παπαδιαμάντης. Η μακαρίτισσα τον έπιασε απ’ τα μούτρα.
    -Τι σ’ έπιασε, χριστιανέ μου, στα καλά καθούμενα κ’ έγραψες στις φημερίδες ότι μας πόθανε το παιδί; Τρελάθηκες;
    Ο Παπαδιαμάντης χαμογέλασε:
    -Μη φοβάσαι Πολυξένη! Το παιδί δεν παθαίνει τίποτα! Ζει και θα ζήσει πολλά χρόνια! Άκου με που στο λέω!
    Με τα πολλά μαλάκωσε η μακαρίτισσα. [ … ]

    Και το γεγονός ότι ο διάλογος με τις κουμπάρες είναι πιο εκτενής δείχνει ότι αυτός είναι ο πυρήνας της διήγησης.

    Στην τελευταία αράδα ένα ‘να’ έγινε ‘βα’.

  42. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    παρόραμα: με τη δημοσίευση στο σωστό έντυπο

  43. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Τρισαγαπημένο το θέμα αυτό,απ όλες του τις πλευρές.΄Εχει και φωτογραφίες σήμερα και ξετρελάθηκα!
    Για το σπίτι της οδού Σαλαμίνος, τα εγγόνια της Αγγελικούλας, θα θυμούνται πού ήταν το σπίτι της γιαγιάς τους,αλλά δεν είναι να σκαλίσει κανείς με πρωτοβουλία του, τα της οικογένειας. Ας μένει μυθιστορηματικό κενό που περιμένει τις χαμένες ψηφίδες του από τους ρέκτες του μέλλοντος ή ,εύχομαι, από τον ίδιο το Νικοκύρη,σα θα βρεθούν π.χ. τα φύλλα της Αλήθειας ή της αλήθειας… 🙂
    Η Αγγελική Κ. πότε είπαμε (;) πέθανε;

  44. sarant said

    43: Δεν το ξέρω, πότε πέθανε η κυρα Αγγελική.

  45. Γς said

    Μην ξεχάσω να πάω αύριο στο LIDL.
    Εχει προσφορά κρέας Καγκουρό.

    [Το Καγκουρό δεν είναι αυτό που πηδάει;]

  46. BLOG_OTI_NANAI said

    41: Αυτή είναι ωραία σκέψη, ότι μεταγενέστερη προσθήκη είναι μόνο ο καυγάς.
    Η μόνη δυσκολία κατά τη γνώμη μου είναι η εξής:
    αν δεις στο σχόλιο 21 (https://sarantakos.wordpress.com/2014/08/10/aggeliki-2/#comment-236027), παραπέμπω σε εικόνα όπου φαίνονται και οι δύο σωζόμενες μαρτυρίες που υπάρχουν για το γεγονός. Στην πρώτη, την παλαιότερη, που έδωσε η Πολυξένη στον Μερλιέ γύρω στο 1933-1934, έχει ολόκληρη λεπτομέρεια από την (υποτιθέμενη;) απάντηση του Παπαδιαμάντη, η οποία αν την διαβάσεις, είναι τόσο ιδιαίτερη, που δυσκολεύει την υπόθεση ότι ο τσακωμός ήταν μεταγενέστερος. Σίγουρα μπορεί να εφεύρει κανείς έναν γενικό καυγά, αλλά τα μαθήματα ψαλτικής ειδικά, μου φαίνεται δύσκολο να εφευρεθούν.
    Όχι φυσικά ότι υπάρχει κάτι χειροπιαστό που να μπορεί να αποκλείσει την εκδοχή σου.

  47. Γς said

    Μόνο τα μεζεδάκια φρίκης μας έλειπαν τώρα, αλλάτούμε, αλλά,

    Στο MEGA τώρα:

    Οι Ισλαμιστές του Ιράκ σκώτωσαν 500 μέλη της μειονότητας (Τάδε) και τους έθαψαν ζωντανούς

  48. BLOG_OTI_NANAI said

    Διόρθωση στο 46: «δυσκολεύει την υπόθεση ότι ο τσακωμός ήταν μεταγενέστερη προσθήκη».

  49. Εαμοβούλγαρος said

    Απολαυστικός ο μακαριστός μοναχός Φιλόθεος Ζερβάκος (1884-1980) στο περίφημο κείμενό του για τον Παπαδιαμάντη

    http://www.papadiamantis.org/articles/49-articles/107-2011-10-03-12-44-35

    εξηγεί πώς μπήκε η Πορνεία στο Ρωμέϊκο:

    ΦΙΛΟΘΕΟΣ ΖΕΡΒΑΚΟΣ: «…Μετέβησάν τινες Ἑλληνίδες εἰς Εὐρώπην, εἶδον γυναίκας ἀσέμνως ἐνδεδυμένας, βαμμένας τὰ πρόσωπα, τὰ χείλη, τοὺς ὄνυχας, εἶδον γυναίκας νὰ καπνίζουν, νὰ χαρτοπαίζουν, ν᾿ ἀποφεύγουν τὴν τεκνογονίαν, νὰ κάμνουν ἐκτρώσεις, νὰ παίρνουν διαζύγια, νὰ χωρίζωνται τοὺς ἄνδρας των, νὰ κουρεύωνται, νὰ φοροῦν πανταλόνια, καὶ εὐθὺς τὰς ἐμιμήθησαν καὶ ὡμοιώθησαν αὐταῖς. Καὶ ὄχι μόνον τὰς ἐμιμήθησαν, ἀλλὰ καὶ ἐρχόμεναι εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐφρόντισαν νὰ μεταδώσουν τὰ τοιαῦτα καὶ εἰς ἄλλας γυναίκας, αἱ ὁποῖαι μετὰ χαρᾶς ἐδέχθησαν τὰ ἄσεμνα, τὰ σεσηπότα, τὰ σαθρὰ καὶ ὀθνεῖα….

    …Πρὸ 60 ἐτῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ὑπῆρχε γυνὴ ἀσέμνως ἐνδεδυμένη, οὔτε πλουσία οὔτε πτωχή, οὔτε μεγάλη οὔτε μικρή· ἐντρέπετο νὰ ἴδῃ τις γυμνὸν ὄχι τὸ χέρι, ἢ πόδι, ἢ τράχηλον ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ πρόσωπόν των. Διὰ τοῦτο αἱ μὲν τῶν πόλεων, ἰδίως αἱ τῶν πλουσίων κυρίαι, ὅταν ἐξήρχοντο εἰς περίπατον, ἢ μετέβαινον εἰς ἐπισκέψεις, εἶχον καλύπτρας εἰς τὸ πρόσωπον, αἱ δὲ τῶν ἐπαρχιῶν, ἰδίως τῶν χωρίων, εἶχον μανδήλας, μὲ τὰς ὁποίας ἐκάλυπτον ὄχι μόνον τὰς κεφαλάς, ἀλλὰ καὶ τὰ πρόσωπα καὶ μόνον γυμνὸν μέρος ἔμενον οἱ ὀφθαλμοὶ διὰ νὰ βλέπωσι καὶ ἡ ῥὶς διὰ νὰ ἀναπνέωσιν· πολλάκις ἐκάλυπτον καὶ τὴν ῥῖνα καὶ ὅταν συνήντων ἢ ὡμίλουν μὲ ἄνδρας ἔνευον πρὸς τὰ κάτω· σπάνιαι ἐβάφοντο· ἐβάφοντο ἰδίως αἱ τῶν θεάτρων καὶ τῶν οἴκων ἀνοχῆς.
    Εἰς τὰς περισσοτέρας ἐκκλησίας εἶχον τὰ λεγόμενα δικτυωτά, διὰ νὰ μὴ βλέπουν οἱ ἄνδρες τὰς γυναίκας, δι᾿ αὐτὸ αἱ πορνεῖαι, αἱ μοιχεῖαι, αἱ ἐκτρώσεις, τὰ διαζύγια ἐσπάνιζον, ἡ δὲ ἀποφυγὴ τῆς τεκνογονίας ἥτις ἐγενικεύθη ἀκόμη καὶ εἰς τὰ μικρότερα χωρία τῆς Ἑλλάδος καὶ εἰς τὰ ἀγροικίας, ἧτο ἄγνωστος καθὼς ἧτο ἄγνωστον καὶ τὸ σιγάρο καὶ ἡ χαρτοπαιξία εἰς τὰς γυναίκας. Ὁμοίως πολλοὶ ἄνδρες μεταβαίνοντες εἰς Εὐρώπην καὶ μαθόντες ὅτι ἐκεῖ ὑπάρχουν μασόνοι ἔχοντες μασονικὰς στοάς, ἐμιμήθησαν τούτους καὶ ἐπιστρέψαντες εἰς τὴν Ἑλλάδα, μετελαμπάδευσαν καὶ μετεφύτευσαν τὸν μασονισμόν, ἱδρύσαντες στοάς, ἀγωνιζόμενοι ὅπως προσελκύσουν καὶ προπαγανδίσουν, ὅσους δυνηθοῦν εἰς τὴν μασονίαν· ἄλλοι ἐγένοντο χιλιασταί, ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΑΙ, πνευματισταί, αἱρετικοί, κακόδοξοι καὶ ἀφοῦ ἐγένοντο υἱοὶ τοῦ σκότους οἱ πρῴην υἱοὶ τοῦ φωτός, προσπαθούν μὲ φανατισμὸν νὰ σκοτίσουν καὶ ἄλλους καὶ εἰ δυνατὸν νὰ κάμουν πάντας ὁμοίους των…

    …Ὅμοιόν τι μὲ τὰ ἀνωτέρω πάσχουσι καὶ αἱ γυναῖκες ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι σπεύδουν ἐπιδεῖξαι γυμνὰς τὰς σάρκας των. Ταύτας ὀφείλουν οἱ γονεῖς, οἱ ἀδελφοί, οἱ συγγενεῖς, οἱ φίλοι νὰ τὰς περιορίζωσι καὶ ἐὰν ἐπιμενοῦν τότε νὰ μεταχειρισθῶσιν ἁλύσεις καὶ σίδηρα καὶ ξύλο, διότι ὅταν τὰς ἀφίνουν ἐλευθέρας εἶναι φανερόν, ὅτι καὶ αὐτοὶ πάσχουν τὴν ἰδίαν ἀσθένειαν, καθὼς καὶ ἐκεῖνοί ποὺ τρέχουσι νὰ τὰς ἴδωσι καὶ θαυμάσωσι, νὰ τὰς τιμήσωσι καὶ νὰ τὰς δοξάσωσι καὶ νὰ ταῖς ἀποδώσωσι λατρείαν οἵαν ἀπέδιδον, οἱ ἄγνωστοι καὶ ἀσελγεῖς ἀρχαῖοι τῇ ψευδοθεᾷ Ἀφροδίτῃ.
    Ἄξιος ἐπαίνου εἶναι ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ἐδέσσης ὅστις δι᾿ ἐπιτιμίου ἀφορισμοῦ ἠμπόδισε τὴν ἐπίδειξιν καλλιστείων εἰς τὴν ἐπαρχίαν του καὶ ἔπρεπε πάντες οἱ μητροπολῖται νὰ τὸν μιμηθῶσι. Ποῦ εἶσθε Παπαδιαμάντη καὶ Μωραϊτίδη, ποῦ εἶσθε τῶν παρελθόντων αἰώνων διδάσκαλοι καὶ κήρυκες τῆς εὐσεβείας καὶ τῆς Ἐκκλησίας Ἅγιοι Ἀρχιερεῖς καὶ κληρικοὶ Κοσμᾶ Αἰτωλέ, Μακάριε Νοταρᾶ, Νικηφόρε Θεοτόκη, Εὐγένιε Βούλγαρη, Ἀθανάσιε Πάριε, Νικόδημε Ἁγιορεῖτα, Χριστοφόρε Παπουλάκε;»!..

    ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΕΑΜΟΒΟΥΛΓΑΡΟΥ: Μέγας ο Παπαδιαμάντης, αλλά αν διοικούσαν αυτός κι όμοιοί του το Ρωμέϊκο, όχι τσόντα δεν θα μάς άφηναν να δούμε (ως γνωστόν οι πορνο-ιστοσελίδες έχουν φίλτρο στην Τουρκία του Δημοκράτη Έρντογαν και σε όλο τον Αραβικό Κόσμο), αλλά ούτε κάν γυναικείο μπούτι. Θα εφάρμοζαν κατά γράμμα την εντολή του αποσυνάγωγου Ραββίνου Ιησού Χριστού στο 5ο Κεφάλαιο του Ματθαίου:

    «Ματθ. 5,27 Ηκούσατε ότι ερέθη τοίς αρχαίοις, ου μοιχεύσεις.
    Ματθ. 5,28 Εγώ δε λέγω υμίν ότι πάς ο βλέπων γυναίκα προς τον επιθυμήσαι αυτήν ήδη εμοίχευσεν αυτήν εν τή καρδία αυτού.
    Ματθ. 5,29 ει δε ο οφθαλμός σου ο δεξιός σκανδαλίζει σε, έξελε αυτόν και βάλε από σού· συμφέρει γάρ σοι ίνα απόληται έν
    των μελών σου και μη όλον το σώμα σου βληθή εις γέενναν».

    Τι λέει εδώ ο Χριστούλης; Πως αν ο οφθαλμός σου σε σκανδαλίζει, επειδή σε ωθεί να κάνεις μπανιστήρι σε μία ωραία γυναίκα, είναι προτιμότερο να τον αφαιρέσεις, για να μή καταλήξεις στην γέεννα του Πυρός!..

    Καλή και Άγια η Ορθοδοξία, αλλά μόνο επειδή αποβλακώνει τους Άλλους… Γι’ αυτό την επέλεξε και ο Μέγας Κωνσταντίνος…

  50. Γς said

    49:
    >ου μοιχεύσεις.

    Οταν οι άλλοι στο δημοτικό προσπαθούσαν να καταλάβουν τι σημαίνει «ου μοιχεύσεις» ο Γς είχε ήδη σχηματίσει τον μνημονικό ορθογραφικό κανόνα:
    Μοιχεία, με όμικρον γιώτα. «Ο» + «Ι» 😉

  51. BLOG_OTI_NANAI said

    49: Ρε άνθρωπε, έλεος πια. 60 χρονών είσαι, δεν είσαι στο γυμνάσιο για να γράφεις βλακείες όλη την ώρα.

  52. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Πολύ ενδιαφέρον το ζήτημα που άνοιξες, Νίκο, και μας έδωσες την ευκαιρία να ξαναβουτήξουμε για λίγο στην παπαδιαμαντική μαγεία. Διαβάζοντας πάλι τα «τραγούδια του Θεού», ψάρεψα ένα καλό παράδειγμα που θα σου χρειαστεί όταν ξανανοίξεις το θέμα των επαγγελματικών θηλυκών: Πριν να πιάσει ο κυρ Αλέξανδρος την Κούλα, περιγράφει την Ρηνούλα που είναι -πλην των άλλων- και ΖΩΓΡΑΦΙΝΑ! Εξαιρετικό παράδειγμα προοδευτικής χρήσης της γλώσσας και μάλιστα δια χειρός Παπαδιαμάντη!

  53. Νέο Kid Στο Block said

    51.Ρε συ Blog, και συγγνώμη για τον απότομο τόνο μου, αλλά τί κάθεσαι και ασχολείσαι τώρα με τον μισογύνη και τού δίνεις πατήματα να συνεχίζει να χρησιμοποιεί τα πόδια του στο πληκτρολόγιο; Υπάρχει κάποιος σοβαρός λόγος να πιστεύεις πως μπορεί ο οποιοσδήποτε να παίρνει στα σοβαρά το κόμπλεξ του με τη θρησκεία ή να επηρεάζεται επί της ουσίας από τις αηδίες που γράφει (τις ίδιες και τις ίδιες απο τότε που στούκαρε στον ύφαλο και έπιασε στεριά και κουμπιούτερ..) ;
    Don’t feed the troll!! λέμε… άστον!

  54. Εαμοβούλγαρος said

    @51: Είμαι μόλις 58 ετών (γ. 1956) και δεν καταλαβαίνω γιατί είναι γυμνασιακές βλακείες το να υπενθυμίζω στο ποίμνιο τι πιστεύει για το μπανιστήρι ο Ραββίνος σας

    @ 53: Δεν θέλω να επηρεάσω κανένα, ούτε κάνω προπαγάνδα κατά του Χριστιανισμού. Υπενθυμίζω γεγονότα και κείμενα που προσπαθούν να θάψουν οι θησαυρίζοντες από τη βλακεία του λαουτζίκου. Μιλάνε για άπειρη Αγάπη, ενώ στην πραγματικότητα ο Θεός τους είναι ο πιό Ρατσιστής και Φασίστας Θεός που εμφανίστηκε ποτέ σε αυτό τον πλανήτη. Ο Μωάμεθ – τουλάχιστον – επειδή ΔΕΝ ήταν αγάμητος όπως ο Χριστούλης, ωθούσε τους άνδρες να παίρνουν μέχρι 4 γυναίκες, εφόσον μπορούσαν να τις συντηρήσουν. Ο δικός μας μάς απαγορεύει και το μπανιστήρι, δηλώνοντας σαφώς πως μάς συμφέρει να βγάλουμε το μάτι μας, παρά να μπανίσουμε μιά ωραία γυναίκα.

  55. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    53. Έχει πανσέληνο απόψε 🙂

    Τηλεφώνησα σε φίλη,συμμαθήτρια,που μάλιστα τη βρήκα πέριξ Ακρόπολης να «πανσεληνιάζεται», εκεί κατά τους τσαλαπετεινούς για να τη ρωτήσω αν έχει ακόμη κονέ με τη σχολική μας γειτονιά (πολύ κοντά στον Προφήτη τάδε) που υποθέτουμε ότι εννοεί ο Πέτρος Κ. όταν λέει ‘οτι υπάρχουν αναθήματα επ΄ ονόματι της Πολυξένης.Σα να θυμόμουν ότι είχε έναν χωριανό ιερέα σε κείνες τις γειτονιές για να πα να δω, μόλις μπορέσω, αν υπάρχει κάτι όντως εκεί. Σα να λέμε παπαδικό «μέσον» να δω με την ησυχία μου στο ναό.

  56. Το πρόβλημα είναι ότι στο ιστολόγιο ετούτο κανέναν -ούτε καν τους άθεους- δεν ενδιαφέρουν τα ζητήματα που μονομανιωδώς πιστεύετε πως πρέπει να μας υπενθυμίζετε. Είστε εντελώς εκτός θέματος!

  57. Για να μην πω πως αν συνεχίσετε στο τέμπο αυτό, μέχρι και οι άθεοι μπορεί να μεταστραφούν από την αγανάκτησή τους! Έλεος δηλαδή, γαμώ την αγανάκτησή μου!

  58. Ριβαλντίνιο said

    @ Εαμοβούλγαρος

    Ας τους να λένε . Ειδικά αυτόν τον Μπλογκ ότι να’ναι , τον σταυροφοροχριστιανοταλιμπάν. Επειδή έχω καταλάβει ότι διαβάζεις πίσω από την ιστορία, θα ήθελα τα φώτα σου φίλε μου εδώ

    Γιατί ο Χέρκουλης δεν κατάφερε να νικήσει τον Σαμσόν ? ( Μην μου πεις ότι δήθεν αυτά είναι ψέματα της Τσινετσιτά και άλλα ηχηρά παρόμοια που θα έλεγαν οι αδαείς ). Εμπιστεύομαι την οξύνοια σου.

  59. Εαμοβούλγαρος said

    @51 + 56 + 57: Υπάρχει ένας χριστιανικότατος τρόπος να με αντιμετωπίσετε: Ζητείστε από τον κ. Σαραντάκο να με αποβάλει για βλασφημία εις βάρος του θεανθρωπίνου προσώπου του Κυρίου Ημών Ιησού Χριστού

  60. Γς said

    «Θα μου κόψεις το νερό να μην ποτίσω τα λάχανα».

    Παροιμία. Ηπια μορφή αντίδρασης σε απειλές.
    Κάπως έτσι αρχίζει κι η αισχρή βερσιόν της:

    «Θα μου κ(μπιπ) τα τέτοια».

    Αλλά να την πληρώνουμε εμείς όταν η Τουρκία απειλεί ότι θα κόψει το νερό στον Ευφράτη;

    -Θα καταλάβουμε την Κωνσταντινούπολη και θα ανοίξουμε τον διακόπτη.

    Απάντησαν οι Τζιχαντιστές του Χαλιφάτου στο Ιράκ.

    Κι εμεις τι δουλειά κάνουμε ρε παλικάρια;

    Μεγάλη Ιδέα εμείς. Μεγάλο διακόπτη αυτοί…

  61. sarant said

    52: Πολύ σωστή παρατήρηση!

  62. Δημήτρης Μ. said

    58. Τι μου θύμισες τώρα.
    Το έργο αυτό είναι το πρώτο έργο με μασίστες, που είδα. Αν θυμάμαι καλά, η κοπέλα είναι η Δαλιδά και την έχουν βάλει εκεί για δόλωμα στον Σαμσών. Ο Ηρακλής με τον Σαμσών τα βρίσκουν και, με τη βοήθεια του Οδυσσέα, νικάνε τους κακούς. Μετά τη νίκη ο Οδυσσέας γυρίζει στην Ελλάδα και πριν φύγει λέει στον Σαμσών να φυλάγεται από τη Δαλιδά.
    Αλλά, ως γνωστόν, ο Σαμσών, επειδή δεν ακολούθησε τις οδηγίες, του αποσυνάγωγου Ραββίνου Ιησού Χριστού, που λέει ο Εαμοβούλγαρος, έπαθε ό,τι έπαθε…

  63. Δημήτρης Μ. said

  64. Theo said

    Ενδιαφέρουσα η σημερινή συζήτηση.
    Κι η δική μου πρώτη σκέψη ήταν όμοια με την υπόθεση του Γρηγόρη στο σχ. 41, δηλαδή η πρώτη δημοσίευση να έγινε το 1912 στον «Καλλιτέχνη», τότε να διάβασαν το διήγημα και ν’ αντέδρασν οι κουμπάρες, κι η Πολυξένη να μην τα θυμόταν καλά και να ‘βαλε και λίγη «σάλτσα», όταν διηγήθηκε τα γεγονότα στον Μερλιέ.
    Όμως, η λεπτομέρεια που δίνει ο Μερλιέ για τον Ππδ., ότι ήθελε να δώσει ένα μάθημα εκκλησιαστικού τυπικού (όχι ψαλτικής, αγαπητέ BLOG_OTI_NANAI) στους παπάδες με προβληματίζει, γιατί φαίνεται δύσκολο να την επινόησε η Πολυξένη. (Κι η αφήγησή του Μερλιέ φαίνεται πιο πιστευτή απ’ αυτήν της Αγγελικής στον Βουρνά.)
    Μένει, νομίζω, ανοιχτό το θέμα του αν υπήρξε δημοσίευση τους διηγήματος προγενέστερη από αυτήν του «Καλλιτέχνη». Όταν το ανάφερα σε κάποιον φίλο που γνώρισε τον Κώστα Κουλουφάκο, μου είπε πως ο τελευταίος θα μπορούσε να το λύσει αν ζητούσε τη βοήθεια κάποιου λόγιου ονόματι Ιδρωμένου(;), που ο Κουλουφάκος τον φώναζε «παππού», κατά τη μανιάτικη συνήθεια, κι ήταν μάλλον αδελφός του νονού του. (Έτσι είναι, Νικοκύρη;)

  65. Εαμοβούλγαρος said

    @58 κ. Ριβαλντίνιο: Μόλις ήρθα από την μεγάλη πανσέληνο του Αυγούστου και είδα το βίντεο με Ηρακλή και Σαμψών. Η δική μου απάντηση είναι η εξής: Η Τσινετσιτά ήταν πάντα υποκατάστημα του Χόλυγουδ, και οι Εβραίοι χρηματοδότες της ταινίας θα απέσυραν τα λεφτά τους αν το σενάριο προέβλεπε πως θα έχανε ο Σαμψών.

    Αλλά γιατί ο Σαμψών στην ταινία είναι ξανθός; Χάζαρος ήταν; Οι Σημίτες ήσαντε σκούροι

  66. Left said

    @25+26 Δείτε: Ν. Σαραντάκος – 25 Απριλίου 2014 – «Δρόμοι που (δεν) αλλάζουν όνομα». Σχόλιο αριθμ. 25 – Ωρα 11:15 – Γιάννης Παππάς – Ενας εκπληκτικός χάρτης της Αθήνας (αρχές του 20 αι.) http://ids.lib.harvard.edu/ids/view/10812340?buttons=y

    Η περιοχή – που περιλαμβάνει την οδό Σαλαμίνος – είχε όνομα «Κεραμικός Εξω» και από το άκρο των Πετραλώνων (στο χάρτη η περιοχή αναγράφεται ως Βάραθρο) απέχει μερικές εκατοντάδες μέτρα (ή τρεις δρόμους).

    Δείτε τις λεπτομέρειες στο χάρτη. Αξίζει.

  67. Δημήτρης Μ. said

    62, 63. Σαμψών, προφανώς. Πάει, μας τα πήρε τα μυαλά ο γνωστός γερμανός…

  68. NM said

    #66: Αγαπητέ Λεφτ. Ο χάρτης αυτός είναι πασίγνωστος και ελάχιστα ακριβής όσον αφορά την ονοματολογία του. Πέραν των «λεπτομερειών» όπως την απουσία ολόκληρων δρόμων (υπαρκτών τότε και όχι μόνο εκείνων που χαράχτηκαν αργότερα) , λείπουν ολόκληρες συνοικίες όπως το Μεταξουργείο ή το Θησείο ή το Γκάζοχώρι (όλες τους υπαρκτές από τα μέσα του 19ου αι.) που για λόγους (υποθέτω) εξευγενισμού έχουν πάρει διάφορα «δοξασμένα» ονόματα (π.χ Μελίτη – από τον αρχαίο ομώνυμο Δήμο – που σήμερα τοποθετείται μάλιστα σε λίγο διαφορετική θέση) Αλλοι, ειδικώτεροι εμού, έχουν εντοπίσει αντίστοιχης ολκής λάθη και για άλλες περιοχές της πόλης όπως στα Εξάρχεια-Νεάπολη-Αμπελόκηποι. Ενα άλλο αλαλούμ γίνεται με τα ποτάμια και τους χειμάρους όπου όταν ο συντάκτης μπερδεύεται δεν διαστάζει να βάζει στο χάρτη δύο διαφορετικούς Ιλισσούς (οκ. γι αυτό τον πήραν στο λαιμό τους άλλοι) ή να θεωρεί 2 διαφορετικά ρέματα ως συνέχεια το ένα του άλλου (Κυκλοβόρος).
    Εκτός αυτού συντάχτηκε ή μάλλον αναθεωρήθηκε για τελευταία φορά το 1920 ενώ μας απασχολεί το 1961 που η πόλη είχε αλλάξει εντελώς. Μάλιστα το όνομα Κεραμεικός ήταν σχεδόν άγνωστο για όνομα συνοικίας ακόμα και τότε (υπήρχε μόνο Μεταξουργείο και Γκαζοχώρι ή Γκάζι) και η γειτονιά που σήμερα ονομάζεται έτσι πήρε το όνομα της -σταδιακά- μόλις τη δεκαετία του ’80. Επίσης είναι γνωστό ότι ο (σημερινός) Κεραμεικός δεν συνορεύει ούτε ποτέ συνόρευε με τα Πετράλωνα γιατί παρεμβάλεται και παρεμβαλόταν ανέκαθεν το Θησείο.
    Η γνώμη μου είναι ότι αν θέλουμε την εικόνα της πόλης του ’60 -η οποία ελάχιστα διαφέρει από τη σημερινή- καλύτερα να ψάχνουμε το googlearth που είναι προϊόν αεροφωτογράφισης και συνεπώς πιο αξιόπιστο. Πάντως ποτέ μην βασιστείτε σε αυτόν τον ΄χαρτη για κύρια πηγή σα παρά μόνο συμβουλευτείτε τον συμπληρωματικά.
    Με την ευκαιρία να πούμε ότι προσπάθειες ονοματολογικού εξευγενισμού περιοχών της Αθήνας γίνονται ακόμα και σήμερα. Ενας ευφάνταστος μεσίτης προ 2-3 ετών ανακάλυψε την (ανύπαρκτη) συνοικία «Γεράνι» την οποία τοποθέτησε λίγο πιο κάτω από την Ομόνοια προκειμένου να προσδώσει ένα άρωμα γραφικότητας και πολιτισμού στα κτήρια της υποβαθμισμένης περιοχής που διαπραγματεύεται. Το τραγικό είναι ότι ο Δήμος Αθηναίων, ή εφορία και πιθανόν και άλλοι έσπευσαν να τον πιστέψουν και το όνομα αυτό εμφανίζεται σε πλήθος διοικητικών πράξεων.

  69. Γς said

    Τον κοίταξα λίγο τον χαρτούλι.
    Ο ελαιώνας και η κατάντια του σήμερα! Το μεγάλο έγκλημα.
    Υπάρχουν και τα σημεία που υπήρχαν ακόμα υπολείμματα του τείχους του Χασεκί στην Ιερά Οδό Λαχαναγορά (Πετράλωνα μεριά, Βάραθρο κλπ).
    Βλέπω και μια «Εναέριο Σχολή Αγίου Σάββα» (ασύρματος της Ναυτικής Βάσης), λίγο πριν την σημερινή οδό Μαρκόνι στην Ιερά οδό. Είναι εκεί που θα γίνει το Τζαμί.

    Και φυσικά δεν υπήρχε ακόμη η Γεωπονική Σχολή στο αγρόκτημα του Βοεβόδα Χασεκή.

    Βλέπω όμως ότι υπήρχαν δύο πάροδοι. Την μία την έχω αναρτήσει εδώ:
    https://ssl.panoramio.com/photo_explorer#view=photo&position=668&with_photo_id=48406980&order=date_desc&user=2887052

    Και την άλλη που υπήρχε από τότε, την μπέρδεψε με την πρώτη μια φιλενάδα μου κάποτε.

    http://caktos.blogspot.gr/2013/08/606.html

  70. 20,
    Το «είμαι στα χάη μου», πάντως, έγραψε.

  71. 40 τέλος,
    Ωραίο, Γς, δεν την ήξερα την ιστορία καθόλου.

  72. sarant said

    Καλημέρα! Αν δεν γίνει επίσκεψη και αυτοψία στην οδό Σαλαμίνος δεν βγαίνει συμπέρασμα 🙂

    64: Για να πω την αμαρτία μου, δεν καταλαβαίνω ποιον εννοείς

  73. Theo said

    @72:
    Θα ξαναρωτήσω τον φίλο μου, όταν επιστρέψει από τις διακοπές του (δεν έχει κινητό).

    Αυτό που μου είπε για τη μανιάτικη συνήθεια ν’ αποκαλεί κανείς «παππού» τον αδελφό του νονού του είναι σωστό;

  74. sarant said

    73: Δεν το ξέρω, για να πω την αμαρτία μου.

  75. Γς said

    Ο Θανάσης Κανελλόπουλος

    [Ξέρει αυτός – Ο Νικοκύρης]

  76. Ριβαλντίνιο said

    @ Δημήτρης Μ.
    Αθώα παιδικά χρόνια φίλε μου !!! Θυμάμαι που δεν καταλάβαινα τίποτα. Ούτε τα γράμματα δεν μπορούσα να διαβάσω και ρώταγα τους δικούς μου » ποιοι είναι οι καλοί και ποιοι οι κακοί ? »

    @ Εαμοβούλγαρος
    » Αλλά γιατί ο Σαμψών στην ταινία είναι ξανθός; »
    Ο Ηρακλής ήταν ο ξανθός νομίζω.

    Με απογοήτευσες. Άκου γιατί δεν κατάφερε να τον νικήσει. Ο Σαμψών ήταν από τη φυλή του Δαν. Η φυλή του Δαν ήταν οι Δαναοί, δηλαδή Έλληνες. Γιατί νομίζεις ο Σαμψών είχε γκομενάκια Φιλισταίες ( πρώτη του σύζυγος, Δαλιδά ). Γιατί οι Φιλισταίοι ήταν και αυτοί Αχαιοί από την Κρήτη. Έτσι το ξυλίκι μεταξύ δύο Ελλήνων έληξε ισοπαλία !!! Το έπιασες ? Ωραία. Τώρα διέδωσε το.

  77. NM said

    Sarant (#72a): ΕΓΕΝΕΤΟ
    Οποιος θέλει ξενάγηση στην οδό Σαλαμίνος (640 μέτρα) και τις παρόδους, καθώς και συνοδεία στην αναζήτηση κτητορικών αναγραφών επι πινακίδων και κινητών αντικειμένων σε αμφότερες τις εκκλησίες που βρίσκονται στα 2 άκρα της οδού, ΝΑ ΤΟ ΔΗΛΩΣΕΙ ΤΩΡΑ και η αίτηση θα ικανοποιηθεί πάραυτα (εντος 24ώρου). Παράκληση: Όχι ένας-ένας παιδιά, φτιάξτε γκρουπ αμα γίνεται. Σημείωση: Η παραπάνω ξενάγηση ουδεμία σχέση έχει με την προταθείσα χτες long-play περιήγηση με τίτλο: «Από τον Φιλοπάππου στον Ελαιώνα» η οποία προετοιμάζεται.

  78. Γς said

    Α, όχι έτσι βιαστικά, άρπα κόλλα.
    Μέσα είμαι, αλλά γιατί να να φτιάξουμε και γκρουπ;
    Να το οργανώσουμε,
    Για πες μας, μιας και το ανέλαβες.
    Τι περίπου θα περιλαμβάνει η ξενάγηση.
    Α, δώσε μας και ένα χρονικό ορίζοντα [που λένε] για να προετοιμαστούμε στα θέματα αυτά [επ αγαθώ …δεν ξέρω παρακάτω].

    Και πού’σαι. Πότε προτάθηκε αυτή η ενδιαφέρουσα:

    >Σημείωση: Η παραπάνω ξενάγηση ουδεμία σχέση έχει με την προταθείσα χτες long-play περιήγηση με τίτλο: «Από τον Φιλοπάππου στον Ελαιώνα» η οποία προετοιμάζεται.

    Εδώ είναι που θα μας ετοιμάσεις διατριβή για την περιήγηση 😉

  79. sarant said

    Γκρουπ για να πάμε όλοι μαζί, υποθέτω.
    Από την Κυριακή και για 15 μέρες θα είμαι Ελλάδα -αν και όχι μόνο Αθήνα. οπότε είναι καλή ευκαιρία.

  80. NM said

    Γς (#77):
    1. Επ αγαθώ… φιλτάτης πατρίδος. Εχω δει ενα πάκο αντίγραφα πανομοιότυπων τηλεγραφημάτων που έστελνε Κοινοτάρχης επι Χούντας σε κάθε αξιωματικό της Επαρχίας του που αναλάμβανε κρατικό πόστο. «Αξιότιμε κύριε Ταδε. Συγχαίρομεν θερμώς επι τη αναλήψη υψηλών καθηκόντων σας, επ’ αγαθώ φιλτάτης πατρίδος. Τάδε Ταδόπουλος Κοινοτάρχης»
    2. Το #77 (δικό μου) ήταν απάντηση στο #72α (του Σαραντάκου) που έγραψε ότι χρειάζεται αυτοψία στην οδό Σαλαμίνος.
    3. Εννοείται ότι ειδικά για πάρτη σου κάνω και ατομική ξενάγηση οπουδήποτε. (Αν και δε θα με χάλαγε ναφερνες και τις νοσοκόμες που έλεγες – αν γίνεται εν στολή και με πλήρη εξάρτηση)
    4. Για τη «μεγάλη βόλτα» ψάξε τα κιτάπια που έλεγες και ετοιμάσου για τους 2 χώρους της Γεωπονικής. Τα υπόλοιπα με ημέϊλ ή τηλεφωνικά.

  81. NM said

    Sarant (#79): Περιήγηση καλοκαιριάτικα; Μα, με ποιούς;
    Tώρα που όλοι οι δολοφόνοι φύγαν για τις εξοχές?
    έμειναν τα ποδήλατα οι ψύλλοι και οι σκύλοι
    έμεινε η νονά μου
    έμειναν τα ψωριάρικα ρολόγια τα βρόμικα ποτήρια
    τα τέρατα
    Τωρα που έμεινα μόνος
    εγώ με το αόρατο δροσερό ραβδί μου;
    Μα ποιος θαρρείς ότι είμαι;
    ο Αύγουστος Στρίντμπεργκ με το τριαντάφυλλο ?

  82. Εαμοβούλγαρος said

    @77+ 78 + 79 + 80: Παιδιά, μήν πάτε πεζοί σ’ εκείνα τα μέρη ούτε για πλάκα. Θα σάς φάνε λάχανο. Πρίν λίγο ήμουν στην πλατεία Κουμουντούρου για μιά δουλειά και πήγα να ρίξω μιά ματιά Κολοκυνθούς, Αγησιλάου, Σαλαμίνος κλπ. Όλη η περιοχή είναι τίγκα στους αλλοδαπούς. Μαύρη – μαυρίλα πλάκωσε, που θάλεγε κι ο παναγιώτατος Άνθιμος Θεσσαλονίκης. Δεν είναι όπως τα ξέρατε στα νιάτα σας. Μή χάσουμε για μιά βλακεία σας τον κ. Σαραντάκο και δεν θα βρούμε άλλο τέτοιο ωραίο ιστολόγιο να γράφουμε

  83. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Η οδός Σαλαμίνος είδαμε πως είναι παράλληλος ανάμεσα στη Θερμοπυλών και την Πλαταιών ,από Αχιλλέως μέχρι Κεραμεικό.Δέκα τετράγωνα περίπου, πεζοδρομημένη σχεδόν όλη.Βρήκα άνθρωπο που ζει από το 60 στην περιοχή. Του έδωσα φωτογραφία του σπιτόπουλου (το εκτύπωσα από το νήμα εδώ) να ξύσει τη μνήμη του και να ρωτήσει κι άλλους μεγαλύτερους. Δεν είναι ξεφτέρι αλλά δεν ξέρεις καμιά φορά.

  84. sarant said

    Mπράβο Έφη!

  85. Γς said

    Η Νικολούλη μας

  86. Aγάπη said

    79: αν είσαι στη γνωστή γειτονική νήσο στείλε μήνυμα αν έχεις και χρόνο βεβαίως διότι παρατηρώ ότι το τσιπουράδικο τού δήμου έχει συχνά άδεια τραπέζια 😉

  87. Γς said

    >αν είσαι στη γνωστή γειτονική νήσο

    γειτονική νήσος της Μπόρα Μπόρα στη Γαλλική Πολυνησία του Ειρινικού;

    Η Ταϊτή!

  88. Γς said

    του Ειρηνικού

  89. sarant said

    86: Δεν προβλέπεται να εκδράμω στη γνωστή νήσο, ήμουν εκεί τον Ιούλιο. Μόνο αν έρθω απρογραμμάτιστα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: