Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μη στιγματίζετε για να μη στιγματιστείτε

Posted by sarant στο 10 Σεπτεμβρίου, 2014


Στα μεζεδάκια του περασμένου Σαββάτου ασχολήθηκα, ανάμεσα στα άλλα, με έναν τίτλο σε πρόσφατη συνέντευξη: Η Μαρία Χαραμή μού στιγμάτισε την καριέρα.

Τη φράση την είπε ένας σεφ, και την εννοούσε θετικά, αλλά, όπως έγραψα και προχτές, νομίζω ότι η χρήση αυτή, παρόλο που ακούγεται μερικές φορές, είναι αδόκιμη στα ελληνικά. Στο μεταξύ, το μεζεδάκι το σχολίασε επίσης ο Νίκος Λίγγρης στη Λεξιλογία, και ξαναδιαβάζοντας εκείνη την παλιά συζήτηση σκέφτομαι ότι ίσως δεν είναι περιττό να την αναπτύξω σε ιδιαίτερο άρθρο.

Όπως είπα, δεν είναι πρώτη φορά που ακούγεται η θετική χρήση του «στιγματίζω». Πριν από μερικά χρόνια, είχα επισημάνει μια συνέντευξη του Δημ. Καταλειφού στην ΕΡΤ, όπου είχε πει ότι «τον έχουν στιγματίσει οι Αδελφοί Καραμαζόφ», προφανώς με την έννοια «σημαδέψει».

Ας πάμε στα λεξικά. Στο ΛΚΝ, τέτοια σημασία δεν υπάρχει. Το ΛΝΕΓ πράγματι καταγράφει αυτή τη σημασία (3. επιδρώ σε βάθος, καθοριστικά, αποτελώ καθοριστικό σημείο/γεγονός για κάποιον, κάτι) αλλά οι παραδειγματικές φράσεις που δίνει αφορούν όλες αρνητική επίδραση: οι εμφύλιες συγκρούσεις στιγμάτισαν την περιοχή / τα οικογενειακά προβλήματα κατά την εφηβεία της στιγμάτισαν την ενήλικη ζωή της.

Στο γκουγκλ, ωστόσο, υπάρχουν πολλά παραδείγματα χρήσης με «ουδέτερους» ή «θετικούς» στιγματισμούς, όπως αυτό του Καταλειφού που προανέφερα. Για παράδειγμα, ο Μπέζος λέει «με έχει στιγματίσει το έργο του Ζαμπέτα», ενώ κάποιος αφιερώνει «σ’ ένα πλάσμα που έχει στιγματίσει τη ζωή μου». Βέβαια, συνυπάρχει η παλιότερη σημασία των λεξικών, π.χ. ο Σαρκοζί που στιγματίζει τους Ρομά (τους στηλιτεύει, τους κατηγορεί με οξύτητα). Στις νεκρολογίες είναι συχνό να διαβάζεις ότι ο εκλιπών στιγμάτισε την εποχή του (όπως λέγεται εδώ για τη Μέριλιν Μονρόε). Καμιά φορά, πρέπει να ξέρεις ποιος λέει τι, διότι όταν διαβάζεις ότι «ο εθνικισμός θα στιγματίσει τον 21ο αιώνα» σκέφτεσαι ότι είναι αρνητικό, όταν όμως δεις ότι το υπογράφει η Χρυσή Αυγή (το απόσπασμα δεν υπάρχει πια στο Διαδίκτυο) καταλαβαίνεις ότι το εννοεί θετικά, θα αφήσει τη σφραγίδα του.

Το στίγμα, βέβαια, είναι λέξη αρχαία, που υπάρχει ήδη στον Ησίοδο. Η βασική του σημασία ήταν το σημάδι και μάλιστα το ανεξίτηλο σημάδι -και ιδίως αυτό που γίνεται πάνω στο σώμα με αιχμηρό αντικείμενο ή με καυτηριασμό. Προέρχεται από το ρήμα στίζω, που σημαίνει χαράζω, κεντώ (Η στίξη και η στιγμή στην ίδια οικογένεια λέξεων ανήκουν). Αντιστοιχεί περισσότερο σε αυτό που οι Εγγλέζοι λένε brand (που είχε σαφώς αρνητικές σημασίες, π.χ. to brand someone as a traitor, αν και στη συνέχεια πήρε τη σημασία της εμπορικής μάρκας) και στο LSJ το αποδίδει σαν tattoo mark (άλλωστε σήμερα η ελληνική για το τατουάζ είναι δερματοστιξία και θυμόμαστε και τον Καββαδία που λέει ότι «του Αννάμ τα στίγματα δεν βγαίνουνε ποτές»). Με τη σημασία αυτή έχουμε στον Ηρόδοτο «στίγματα ιρά (ιερά)» για κάποιον ταγμένο να υπηρετεί σε ναό. Έτσι και τα στίγματα του Ιησού από τα καρφιά είναι πληγές και όχι… σπίλος.

Όμως, στην αρχαιότητα τα στίγματα σημάδευαν δούλους και εγκληματίες, για να μη μπορούν να αποδράσουν ή να είναι εύκολη η σύλληψή τους αν το επιχειρήσουν, κι έτσι ήταν επόμενο η λέξη να πάρει καθαρά (και… ανεξίτηλα) αρνητική σημασία. Πλάστηκε και η λέξη «στιγματίας» που σήμαινε τον δούλο ή τον κακούργο που ήταν στιγματισμένος με πυρακτωμένο στιγέα, που ήταν σημαδεμένος (π.χ. ώσπερ στιγματίας δραπέτης πεπεδημένος, στον Λουκιανό). Κι επειδή οι αρχαίοι είχαν και την πλάκα τους, έναν γραμματικό, τον Νικάνορα, που είχε γράψει πραγματεία «περί στιγμής», όπου στιγμή ήταν σημείο στίξεως, η τελεία, κοροϊδευτικά του έβγαλαν το παρατσούκλι «στιγματίας»!

Η έντονα αρνητική σημασία του στίγματος πέρασε στα λατινικά και στη συνέχεια στις δυτικές γλώσσες. Στα αγγλικά, το στίγμα είναι stigma και είναι μια από τις λίγες (πια) λέξεις που διατηρούν τον ελληνότροπο πληθυντικό τους: stigmata, που είναι και επωνυμία διαφόρων μουσικών συγκροτημάτων ή τίτλος τραγουδιών (π.χ. το Stigmata Martyr). Κάποτε ήταν πολλές αυτές οι λέξεις (μια φορά κι έναν καιρό έλεγαν και problemata) αλλά από τότε που καθιερώθηκε το μονοτονικό ξεχάστηκε η κλασική παράδοση κι έτσι έχουν λιγοστέψει (αυτό με το μονοτονικό το είπα για πλάκα).

Κι έτσι, όπως πολύ καλά το διατυπώνει ο Νίκος Λίγγρης, μπορεί να έχουμε τα στίγματα του Κυρίου ή το στίγμα της μεσογειακής αναιμίας ή το στίγμα των ραδιοναυτιλιακών βοηθημάτων, αλλά, όταν μιλάμε για ανθρώπους (και δεν ψάχνουμε για το… πολιτικό τους στίγμα — που είναι θέση και όχι σημάδι), το στίγμα και το στιγματίζω, σε Δύση και Ανατολή, σχετίζεται με το όνειδος. Αφού λοιπόν έχει τόσο σαφή και χρήσιμη σημασία τόσους αιώνες, είναι αστείο να έρχεται κάποιος σήμερα και να θέλει να στιγματίζεται θετικά.

Στην ίδια συζήτηση στη Λεξιλογία, που έγινε πριν από 4 χρόνια, ο φίλος μου ο Θέμης έγραψε κάτι που το βρίσκω πολύ εύστοχο σαν στάση απέναντι σε μια γλωσσική αλλαγή που τη θεωρούμε άστοχη. Θα διόρθωνε, είπε, τη φράση «με έχει στιγματίσει» με θετική σημασία, διότι: Δεν είμαστε λεξικογράφοι του 22ου αιώνα, είμαστε ομιλητές του τώρα, καθ’ όλα συνεργοί στις «μοριακές» διαδικασίες καθιέρωσης ή απόρριψης. Και, ευελπιστώ, όχι τυφλοί για να αδυνατούμε να διαπιστώσουμε αν οι Μήδοι επιτέλους θα περάσουν.

Οπότε, προσωπικά, αποφεύγω το «στιγματίζω» με θετική έννοια και, μέχρι νεοτέρας, το διορθώνω: η συνεργασία μου με τον Τάδε στάθηκε καθοριστική/σημάδεψε την καριέρα μου, ο Δείνα έχει σημαδέψει, έχει αφήσει το αποτύπωμά του, τη σφραγίδα του (ακόμα και το στίγμα του) στην εποχή. Άλλωστε, οι Μήδοι δεν έχουν ακόμα διαβεί, διότι γκουγκλίζοντας βρίσκω το «με στιγμάτισε» κατά πλειοψηφία με αρνητικό πρόσημο. Μπορεί βέβαια, όπως είπε κάποιος σε μεταγενέστερη συζήτηση στη Λεξιλογία, όταν θα συζητάμε το θέμα αυτό ύστερα από 20 χρόνια να έχουν αλλάξει τα πράγματα -μιλάμε όμως για τώρα.

Και πριν κλείσω, να πω ότι υπάρχει και ένα ακόμα εντελώς ουδέτερο στίγμα, πέρα από το γεωγραφικό/ναυτικό. Είναι το έκτο γράμμα του αρχαίου ελληνικού αλφαβήτου, το Ϛ, που συνήθως το αντικαθιστούμε με το στ (κάποιοι παλιοί δάσκαλοι το χρησιμοποιούσαν και για να δηλώνουν το «και»).

Αλλά θα κλείσω γκρινιάζοντας. Στο ετυμολογικό λεξικό Μπαμπινιώτη, τουλάχιστον στην β’ έκδοση, διαβάζω στο λήμμα «στίγμα» ότι: Ορισμένες σύγχρονες χρήσεις στην ιατρική και στη ναυτική ορολογία οφείλονται σε επίδρ. του ελληνογενούς αγγλ. stigma. Όμως, το αγγλικό stigma δεν έχει ναυτικές χρήσεις, απ’ όσο ξέρω, άρα είναι δύσκολο να επηρέασε την ελληνική ναυτική ορολογία.

 

 

 

 

123 Σχόλια to “Μη στιγματίζετε για να μη στιγματιστείτε”

  1. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρες ! Κι όπως έγραψα και τότε, προτιμώ το πολύ καλύτερο «χαρακτήρισε την καριέρα μου», «με χαρακτήρισε». Γιατί να μπλεχτούμε με στίγματα, βουκέντρες και στιλέτα;

  2. Πάνος με πεζά said

    Κι όπως βλέπω, με χαρακτήρισε η ταχύτητα !

  3. Καλημέρα,
    να συμπληρώσω ότι στο Κολλέγιο Αθήνών τα κακά παιδιά τα φόρτωναν με στίγματα, κάτι σαν point system διαγωγής. Εγώ είχα πάντα πολλά απο δαύτα, λοιπόν κατέχω τον όρο ως αρνητικό και μόνο. Με τα χρόνια, βλέποντας αστιγμάτιστους τότε συμμαθητές να είναι στιγματισμένοι παράγοντες του δημόσιου βίου, μπερδεύτηκα ως πρός την παιδαγωγική αξία αυτών των στιγμάτων.

  4. LandS said

    Κανών: «Αφήνω το στίγμα μου» καλό. «Στιγματίζω» κακό, αν και δικαιολογημένο κάποιες φορές. «Στιγματίζομαι» πολύ κακό.

  5. Πάνος με πεζά said

    Ήθελα επίσης να πω ότι όταν λέμε σε επικήδειους κλπ. ότι «αυτός άφησε το στίγμα του», ή ακόμα και το «στιγμάτισε την εποχή του», αν σκεφτούμε λίγο καλύτερα, θα δούμε ότι το λέμε με την άλλη έννοια του στίγματος, της πλοήγησης. Αυτός ο άνθρωπος δηλαδή δημιούργησε ένα δικό του, ιδιαίτερο χώρο, όπου απόθεσε το έργο του, για να περνάμε και να το βλέπουμε όλοι. Τουλάχιστον το πρώτο, το «άφησε το στίγμα του», δε θα μπορούσε να έχει άλλη σημασία : άφησε το σημείο αναφοράς του. Κατ΄επέκταση και το «στιγμάτισε την εποχή» = άφησε ένα σημείο αναφοράς που έχει να κάνει με αυτόν.

  6. Πάνος με πεζά said

    Και μια παλιά διαφήμιση :
    -Χρυσή μου,έχω πρόβλημα !
    -Με τον άντρα σου; (η «καλή» φίλη, όλο ενδιαφέρον)
    -Όχι καλέ ! Με το πλυντήριο ! Δε δουλεύει καλά και βγάζει στίγματα !

    (και νομίζω ότι κάποιος χαριτολογώντας το είχε αντιστρέψει : με το πλυντήριο; Όχι καλέ, με τον άντρα μου ! Δε δουλεύει καλά και βγάζει στίγματα !)

  7. ππαν said

    Μονο αρνητικά το καταλαβαίνω. Υπαρχει ως έννοια και στις μελέτες του κοινωνιολόγου Ερβιν Γκόφμαν για τους ψυχικά ασθενείς

  8. Πάνος με πεζά said

    Δερματοστιξία : οι αθάνατες εποχές της Αγίας Αθανασίας του Αιγάλεω !

  9. spiral architect said

    Καλημέρα. 🙂
    Εδώ πια δεν μιλάμε για αγγλισμό στυλ «call me back –> πάρε με πίσω», αλλά για κακή χρήση -έως παρεξηγήσεως- μιας ελληνικής λέξης.

  10. LandS said

    Δεν νομίζω ότι μπορούμε να πούμε «στιγματιζω» και να εννοούμε «βάζω το στίγμα μου». Θα το χρησιμοποιούσε ποτέ δάσκαλος σε μαθητή του, σε πρώτο πρόσωπο;
    «Θα στιγματίσω τη μόρφωση σου» αντί «θα αφήσω το στίγμα μου στη μόρφωση σου»; Δεν λέει.

  11. Γς said

    >Δεν ήταν γραπτό να εγκαταλείψω τον μάταιο τούτον κόσμο με αυτό το στίγμα.

    Ευτυχώς

    http://caktos.blogspot.gr/2013/08/blog-post_5.html

  12. spiral architect said

    @3: Καλόοοο! 😆

  13. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    3: Οπότε έπαθες αστιγματισμό 🙂

    4: Καλοδιατυπωμένος ο κανόνας.

    5: Καλύτερα πάντως να αφήνουμε τη σφραγίδα ή το αποτύπωμά μας.

  14. Christos said

    Είναι συγγενικό και με το αγγλικό stitch?

  15. Alexis said

    Πεζοπάνε, αυτό που έκανε η Αγία Αθανασία λεγόταν δερμογραφισμός.
    Ή καλύτερα θα ήταν να πούμε αυτό από το οποίο έπασχε. Γιατί πρόκειται για δερματική πάθηση κατά την οποία εάν χαράξεις το δέρμα σου με αιχμηρό αντικείμενο το αποτύπωμα της χαραγής εμφανίζεται ευκρινώς πάνω σου, (λόγω αλλεργικής αντίδρασης) και παραμένει για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα.
    Απλώς η «Αγία» το εκμεταλλευόταν για να κοροϊδεύει τους αφελείς.

  16. Γς said

    Και η πατέντα:

    Αναίμακτος έλεγχος στίγματος, ετερόζυγοτών β-Μεσογειακής Αναιμίας.

    [Με ηλεκτροφόρηση αιμοσφαιρίνης, ουπς, ηλεκτροφόρηση Αστυνομικής Ταυτότητας]

    http://caktos.blogspot.gr/2013/02/blog-post_8862.html

  17. sarant said

    14: Και το stitch και τo stick ανάγονται σε παλαιοαγγλική λέξη που προέρχεται από την ίδια ΙΕ ρίζα όπως και το στίζω.

  18. Πάνος με πεζά said

    @ 13 : Ε βέβαια, το είπε και ο Καζαντζίδης. «Όπου ρίξω τη ματιά μου, βλέπω τη σφραγίδα σου». Μπορεί όμως να έχει γραφτεί και κυριολεκτικά, για γραφείο ακατάστατου μηχανικού. 🙂

    @ 15 : Σωστά το λες. Εκείνες τις εποχές βέβαια, κάποιοι δημοσιογράφοι που προκύπτουν και γιατροί, χρησιμοποιούσαν και τη «δερματοστιξία» (βλέπεις, δε νήταν και τόσο μόδα το τατουάζ…)

  19. cronopiusa said

  20. Πάνος με πεζά said

    Ξέχασα ένα παγωτό ξυλάκι πάνω στο τραπέζι, κι άφησε το τήγμα του…

  21. Gpoint said

    Καλημέρα

    όσον αφορά το γράμμα στίγμα, η έκδοση του λεξικού ου βυζάντιου πό το 1850 που εχω το χρησιμοποιεί κανονικά σαν γράμμα

    όσον αφορά τα χρυσάβγουλα και την έννοια της έξης ισχύειι το γλώσσα λανθάνουσα (έστω και κατά έννοια μόνον) τα αληθή λέγει, όντως στιγματίστηκε η εποχή μας…

  22. cronopiusa said

    Καλημέρα,

    добро утро,

    Chào buổi sang,

    Bonjour,

    Buongiorno,

    Buenos días,

    Good morning

    …!!!

  23. sarant said

    18-20: Κέφια έχουμε 🙂

  24. atheofobos said

    Στις κινηματογραφικές ταινίες επικρατεί σαφώς η αρνητική έννοια της λέξης
    Έτσι όταν παίχτηκε εδώ η ταινία The Rose Tattoo από το έργο του Τένεσι Ουίλιαμς βαφτίστηκε Το Στιγματισμένο Ρόδο
    Ήδη βέβαια από το 1913 υπάρχει η ταινία The Stigma αλλά και μετά κάπου 60 χρόνια η δραματική ταινία του 1972 Stigma
    Ακολούθησε το 1999 η ταινία τρόμου Τα Στίγματα (Stigmata) και πιο προσφατα Το Ανθρώπινο στίγμα (2003) από το βιβλίο του Φίλιπ Ρόθ THE HUMAN STAIN
    Στον ελληνικό κινηματογράφο υπάρχουν Οι Στιγματισμένοι [1966] του Κώστα Ανδρίτσου, μετά το 1985 Το Στίγμα της Ενοχής του Ερ. Ανδρέου και τέλος η βραβευμένη ταινία του Παύλου Τάσιου «Το στίγμα» (1982)

  25. cronopiusa said

    Βασίλης Παπακωνσταντίνου**William George Allum**Ηρώδειο 2005

    Εγνώρισα κάποια φορά σ’ ένα καράβι ξένο
    έναν πολύ παράξενον Εγγλέζο θερμαστή
    όπου δε μίλαγε ποτέ κι ούτε ποτέ είχε φίλους
    και μόνο πάντα εκάπνιζε μια πίπα σκαλιστή.

    Όλοι έλεγαν μια θλιβερή πως είχε ιστορία
    κι όσοι είχανε στο στόκολο με δαύτον εργαστεί
    έλεγαν ότι κάποτες, απ’ το λαιμό ως τα νύχια,
    είχε σε κάποιο μακρινό τόπο στιγματιστεί.

    Είχε στα μπράτσα του σταυρούς, σπαθιά ζωγραφισμένα,
    μια μπαλαρίνα στην κοιλιά, που εχόρευε γυμνή
    κι απά στο μέρος της καρδιάς στιγματισμένην είχε
    με στίγματ’ ανεξάλειπτα μιαν άγρια καλλονή…

    Κι έλεγαν ότι τη γυναίκα αυτή είχε αγαπήσει
    μ’ άγριαν αγάπη, ακράτητη, βαθιά κι αληθινή·
    κι αυτή πως τον απάτησε με κάποιο ναύτη Αράπη
    γιατί ήτανε μια αναίσθητη γυναίκα και κοινή.

    Τότε προσπάθησεν αυτός να διώξει από το νου του
    την ξωτική που αγάπησε, τόσο βαθιά, ομορφιά
    κι από κοντά του εξάλειψεν ό,τι δικό της είχε,
    έμεινεν όμως στης καρδιάς τη θέση η ζωγραφιά.

    Πολλές φορές στα σκοτεινά τον είδανε τα βράδια
    με βότανα το στήθος του να τρίβει, οι θερμαστές…
    Του κάκου· γνώριζεν αυτός καθώς το ξέρουμ’ όλοι
    ότι του Αννάμ τα στίγματα δε βγαίνουνε ποτές…

    Κάποια βραδιά ως περνούσαμε από το Bay of Bisky,
    μ’ ένα μικρό τον βρήκανε στα στήθια του σπαθί.
    Ο πλοίαρχος είπε: «θέλησε το στίγμα του να σβήσει»
    και διάταξε στη θάλασσα την κρύα να κηδευθεί.

  26. Πάνος με πεζά said

    Και η κλασική Αυγουστιάτικη ερώτηση στα τηλεφωνήματα : «Πού είσαι; Για δώσε στίγμα !»

  27. στα σημερινά σχόλια ο Πάνος Με Πεζά άφησε το στίγμα του.

  28. Marulaki said

    Καλημέρα! Ξεχάσαμε και το στίγμα της Μεσογειακής αναιμίας.

  29. sarant said

    24: Χρήσιμες αναφορές, ευχαριστούμε!

    25: Δεν βγαίνουνε ποτές, είπαμε!

    27: Σωστά! 🙂

    28: Ε, κάτι λέει και το άρθρο στην αρχή, έστω και απλή αναφορά.

  30. Πάνος με πεζά said

    @ 27 : 🙂

    Συνώνυμα και παραλλαγές, σε εισαγόμενα :

    – μαρκάρω. Ξεκίνησε από τις αγελάδες με τη βουκέντρα, και κατέληξε στο ποδόσφαιρο (στην ουσία, με την ίδια έννοια, ξεχωρίζω έναν αντίπαλο και τον ακολουθώ). Βέβαια, κάποιοι μαρκάρουν και με τα μάτια…

    – σταμπάρω. Κι αυτό με αρνητική έννοια (προτροπή σε ηθοποιούς «μην κάνεις τον έξυπνο στο σκηνοθέτη γιατί όλοι αυτοί σταμπάρουν, και θα σε θυμηθεί αν σε πετύχει σε άλλη δουλειά»)

    – σταμπιλάρω. Οριοθετώ κάποια κίνηση πρέπει να σήμαινε (επίσης το χρησιμοποιούν στο θέατρο), αλλά μετά μας προέκυψε και το … Stabilo. Ωστόσο, ακόμα δε σημαίνει «επισημαίνω», όπως θα περιμέναμε.

    – τσεκάρω (ελέγχω, αλλά όταν το κάνω σε γραπτό, το κάνω με κάποιο σημάδι συνήθως, σαν την τετραγωνική ρίζα). Ευρύτερη έννοια, βεβαίως…

  31. Γς said

    28 @ Marulaki

    >Ξεχάσαμε και το στίγμα της Μεσογειακής αναιμίας.

    Δεν το ξεχάσαμε (Σχ. 16):

    Και η πατέντα:

    Αναίμακτος έλεγχος στίγματος, ετερόζυγοτών β-Μεσογειακής Αναιμίας.

    [Με ηλεκτροφόρηση αιμοσφαιρίνης, ουπς, ηλεκτροφόρηση Αστυνομικής Ταυτότητας]

    http://caktos.blogspot.gr/2013/02/blog-post_8862.html

    Μου ζήτησε λοιπόν η μακαρίτισσα κυρά μου την ταυτότητά μου για κάτι επί πλέον χαρτιά που απαιτούντο για την άδεια του γάμου.

    Μου την επέστρεψε μαζί με την ιατρική βεβαίωση που έλεγε:

    “Ο κάτωθι υπογεγραμμένος ιατρός πιστοποιώ ότι ο Κάκτος Κακτόπουλος με αριθμό ταυτότητος τόσο δεν είναι φορεύς της δρεπανοκυτταρικής αναιμίας.”

    Η συχνότητα των φορέων είναι 8% και σε ορισμένες περιοχές φτάνει το 15%.
    Δηλαδή περίπου 1 στα 100 ζευγάρια που πήραν αυτές τις πλαστές βεβαιώσεις μπορεί να απέκτησαν ένα ή περισσότερα παιδιά με τη φοβερή ασθένεια (Κούλεϋ ), συνεχείς μεταγγίσεις άθλια επιβίωση.

    Στον τέτοιο του ο ντοτόρος και οι ελεγκτικοί μηχανισμοί.
    Τέτοιο ήταν πάντα το ρωμαίικο.

    Θυμάται κανείς πόσα εργαστήρια έφτιαχναν ψεύτικα φάρμακα το 50 και 60 στην ελλάδα;
    Πόσοι και πόσοι ασθενείς αντί των ενέσεων που θα τους κρατούσαν στη ζωή έπαιρναν φυσιολογικό ορό στην καλύτερη περίπτωση.

  32. Γς said

    31:
    Υπόψη:
    Η «βεβαίωση» αυτή ήταν υποχρεωτική τότε για την έκδοση άδειας γάμου

  33. sarant said

    32: Ναι, ήταν. Στην εποχή μου είχε καταργηθεί πάντως.

  34. Πάνος με πεζά said

    Πάντως εγώ πρόλαβα την ατάκα «Σκεφτόμαστε να παντρευτούμε, οπότε αρχίσαμε κάποιες εξετάσεις».

  35. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Mια και ο λόγος για στίγματα και δερματοστιξία, ένα παλιό ανεκδοτάκι.
    Πάει ένας γύφτος στον δερματολόγο γιατι πόναγε, γδύσου του λέει ο γιατρός, με το που γδύνεται βλέπει το σώμα του ο γιατρός γεμάτο τατουάζ, μπαμπά μη τρέχεις, η παναγιά μαζί σου, και ένα σωρό άλλα. Εκεί που τον εξέταζε ο γιατρός, βλέπει στο πουλί του την λέξη ξίδι, καλά ρε του λέει, τα άλλα λίγο πολύ τα καταλαβαίνω, αλλα εδώ γιατί έγραψες ξίδι; Α γιατρέ, αυτό όταν μεγαλώνει, ΚΑΛΟ ΤΑΞΙΔΙ.

  36. Πάνος με πεζά said

    @ 35 : Σε άλλη εκδοχή, «ζί σου», το οποίο μετατρεπόταν σε «Καμάρι μου,λεβέντη μου, η Παναγιά μαζί σου»

  37. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Αλλά θα κλείσω γκρινιάζοντας. Στο ετυμολογικό λεξικό Μπαμπινιώτη, τουλάχιστον στην β’ έκδοση, διαβάζω στο λήμμα “στίγμα” ότι: Ορισμένες σύγχρονες χρήσεις στην ιατρική και στη ναυτική ορολογία οφείλονται σε επίδρ. του ελληνογενούς αγγλ. stigma. Όμως, το αγγλικό stigma δεν έχει ναυτικές χρήσεις, απ’ όσο ξέρω, άρα είναι δύσκολο να επηρέασε την ελληνική ναυτική ορολογία.

    Νομίζω οὔτε καὶ ἰατρική

  38. cronopiusa said

    29
    έχετε δίκιο
    κοπυπαστάρισα από το συσωλήνα

  39. sarant said

    38: Δεν είχα σκοπό να σε διορθώσω, ούτε ξέρω αν είναι «δε» ή «δεν». Το επανέλαβα επειδή μ’ αρέσει.

    34. Ε, εσύ είσαι μεγαλύτερος 🙂

  40. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    36 – Ανακόντα είχε;

  41. Γς said

    22:
    Πολλές καλημέρες βλέπω

    Πάρε και το γερμανικό:

    Γκουτεντάγκ μάινε ντάμεν ουντ χέρεν!

    σε δυο άλλες γλώσσες [ ποιες; ]

    Ναμπίμπι μα ναμπουάνα, τζάμπο!

    και

    Αμπάμι να αβατσιάλα, Μουασουζέ μουτιά!

  42. atheofobos said

    35-36
    Στο ποστ μου -Πέους διθύραμβος- υπάρχει και η αμερικάνικη εκδοχή του ανεκδότου.
    http://atheofobos2.blogspot.gr/2009/01/blog-post_26.html

  43. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Νομίζω ότι τα στίγματα των ροκ και συναφών συγκροτημάτων παραπέμπουν στις γκότικ μαζοχιστικές εκφράσεις θρησκειών, του καθολικού δόγματος ας πούμε (όχι ότι το ορθόδοξο υστερεί, βεβαίως): τα στίγματα του Αγίου Φραγκίσκου της Ασσίζης, επί παραδείγματι, τον στιγμάτισαν για τα καλά (κι εκατομμύρια πιστών ή practicants, στη συνέχεια). Και η παραλογοτεχνία, όπως και ο παρακινηματογράφος, άντλησαν απ’ το θέμα πολλές ευπώλητες στιγμές. Α, και ο Καζαντζάκης -εδώ χωρίς «παρά-«, εξ ου, μεταξύ άλλων αιρέσεων, και οι ποινές.

  44. Λευτέρη (3), τι χρονιάς είσαι; Εγώ είμαι του 1971.

  45. munich said

    @42
    πολύ ενημερωτικό ποστ, σας ευχαριστούμε.

  46. Πέπε said

    > > το έκτο γράμμα του αρχαίου ελληνικού αλφαβήτου, το Ϛ, που συνήθως το αντικαθιστούμε με το στ (κάποιοι παλιοί δάσκαλοι το χρησιμοποιούσαν και για να δηλώνουν το “και”)

    Δεν είναι ακριβώς γράμμα. Είναι ένα καλλιγραφικό σύμπλεγμα που προέρχεται από το Σ (C) και το Τ, σημαίνει Σ+Τ (π.χ. Ϛαύρος – το βρίσκουμε σε βυζαντινές εικόνες και σε παλιά έντυπα βιβλία, μέχρι τέλη 19ου χονδρικά) και που ποτέ δε θεωρήθηκε ξεχωριϚό γράμμα – για παράδειγμα δεν αλλάζει τίποτε στην αλφαβητική σειρά των λέξεων. Λόγω μιας κάποιοας οπτικής ομοιότητας με το F (δίγαμμα), ως αριθμητικό μπαίνει στην ιστορική αλφαβητική σειρά του F, μεταξύ Ε και Ζ.

    Όσο για τη χρήση του ως «και», μάλλον θα πρόκειται για κάποια καλικαντζούρα διαφορετικής προελεύσεως που συμπτωματικά μοιάζει. Θα είναι κάτι που προέρχεται από καλλιγραφική σύντμηση του «και» ή ίσως και του λατινικού et, όπως το & είναι ένα Ε κι ένα Τ συμπεπλεγμένα. (Έχω δει και ένα άλλο σύμβολο για το «και», που έμοιαζε με καλλιγραφικό π – εκείνο το π που είναι σαν ω με στέγαστρο: προφανώς είναι ένα κ και μια ουρίτσα, που συμπτωματικά μοιάζει με π).

  47. 44 Μη μου θυμίζεις ότι κάποτε σε έβγαζα του ’40! 😳

  48. Πέπε said

    > > Στο γκουγκλ, ωστόσο, υπάρχουν πολλά παραδείγματα χρήσης με “ουδέτερους” ή “θετικούς” στιγματισμούς…

    Αυτό το στοιχείο, που αναφέρεται συχνά, δεν το καταλαβαίνω. Στο γκουγκλ θα βρει κανείς κάθε πιθανό και απίθανο λάθος, αφού στο ίντερνετ η συντριπτική πλειοψηφία των κειμένων δεν επιδιώκουν καμία ορθότητα και ακρίβεια, είναι πρόχειρα σαν προφορικές ατάκες. Ναι μεν την ορθή σημασία της κάθε λέξης τη δίνει η χρήση και όχι το λεξικό, αλλά ως χρήστης μετράει εκείνος που έχει μια συγκεκριμένη άποψη, εκείνος που επιλέγει συνειδητά να βάλει αυτή τη λέξη γι’ αυτή την έννοια και όχι κάποιαν άλλη, και όχι εκείνος που χωρίς καμία προτίμηση επιλέγει τυχαία.

  49. Alexis said

    #49: Μεγάλο, και χωρίς εύκολες απαντήσεις είναι το θέμα που βάζεις. Λέμε συχνά ότι στη γλώσσα η συχνή χρήση ενός λάνθασμένου τύπου μπορεί να τον καθιερώσει σαν σωστό με τα χρόνια.
    Και το ερώτημα είναι ποιά χρήση;
    Η χρήση γενικά και αόριστα από όλους τους φυσικούς ομιλητές;
    Ή η χρήση από συγκεκριμένες ομάδες του πληθυσμού που κατά τεκμήριο θεωρούνται ως «μορφωμένες» και γλωσσικά επαρκείς; (π.χ. λογοτέχνες, δημοσιογράφοι, καλλιτέχνες, επιστήμονες)
    Και πως θα σταθμίσουμε την βαρύτητα που έχει η κάθε περίπτωση χρήσης του «λανθασμένου» τύπου;
    Εάν π.χ. ο απόφοιτος Δημοτικού πει «ανεξαρτήτου ηλικίας» έχει την ίδια βαρύτητα με το να το ξεστομίσει ο καθηγητής πανεπιστημίου;
    Και στην περίπτωση του γκουγκλ που αναφέρεις, πώς μπορεί κανείς να μετρήσει τις ανευρέσεις που συνιστούν συγκροτημένο επίσημο λόγο και αυτές που αφορούν ανεπίσημες συζητήσεις επιπέδου καφενείου;
    Εγώ ομολογώ πως δεν έχω πειστικές απαντήσεις για όλα αυτά…

  50. Alexis said

    Στο σχ. 48 αναφερόμουν βεβαίως…

  51. Πάνος με πεζά said

    Η Άννα Παναγιωταρέα υπεύθυνη επικοινωνίας του τάφου της Αμφίπολης» (!!!). Αν πω «ο Σαμαράς την έστειλε στον τάφο», τι καταλαβαίνετε; Αν πω «την έβγαλε απ’ τον τάφο και την έστειλε στον τάφο», τι καταλαβαίνετε;

    Φήμες κατά τις οποίες η εν λόγω κυρία θα δημιουργήσει το κατάλληλο κλίμα για τη μεταφορά εκεί του Επίτιμου, όταν πια θα σημάνει η ώρα, ελέγχονται. Άλλωστε εκείνος έχει προετοιμάσει ήδη, λέει, ένα υπόσκαφο σε βουνό.

    Προς αποφυγή έκθεσης του κοινού σε τοξικά απόβλητα…

  52. Πάνος με πεζά said

    «αποφυγήν», να ακούγεται και όμορφα.

  53. Ιάκωβος said

    O Μάνος Χατζιδάκις συχνά μιλούσε για τα πράγματα που «σφγαγίζουν την ευαισθησία μας».

    Ο Γιαν Κοτ έχει γράψει ένα καταπληκτικό άρθρο που το περιέλαβε στο βιβλίο Ένα Θέατρο Ουσίας που το λέει Το στίγμα του Φιδιού. Το συνιστώ. Αν βρω το βιβλίο θα φέρω κανένα απόσπασμα.

  54. Αλάστωρ said

    Υπάρχουν και οι στιγματικοί. Αυτοί δηλαδή που εμφανίζουν στο σώμα τους τις πληγές του Χριστού. Πρώτος εξ’αυτών ο Άγιος Φραγκίσκος της Ασίζης (κατ’άλλους ο Απόστολος Παύλος).

  55. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    42 – Νασαι καλά βρε Αθεόφοβε που μου το θύμησες, πόσο έχουν αλλάξει τα πράγματα απο τότε όμως. Έχω πολύ καιρό να σχολιάσω στο ιστολόγιό σου, αλλα το επισκέπτωμαι συχνά. Ταξιδεύεις ακόμα ή ποστάρεις τις αναμνήσεις πλέον;

  56. Γς said

    51:
    Γυναίκα του αρχαιολόγου και διευθυντή του Μουσείου της Ακρόπολης, Δημήτρη Παντερμαλή δεν είναι ακόμα;
    Ε, τι περιμένεις;
    Υπουργείο Πολιτισμού εναι αυτό [με ιστορία, μεγάλη]

  57. cronopiusa said

    Η απίστευτη γκάφα με τη δήθεν ανακάλυψη του Κολοσσού της Ρόδου στην οποία βοήθησε ολλανδή οραματίστρια!

  58. Πάνος με πεζά said

    Α, έχει τέτοια αρχαία ιστορία η Άννα; Εγώ την ήξερα μόνο ως καθηγήτρια Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Πάντως, εκεί θα πάει αμισθί (σύμφωνα με ανακοίνωση της «ΑΦΙΛΟΚΕΡΔΩΣ Α.Ε») 🙂

  59. @ 41: Το πρώτο είναι αν δεν απατώμαι Σουαχίλι, και είναι και η μεγάλη μου αγωνία, πότε ο ιδιοκτήτης των Jumbo θα πάρει χαμπάρι ότι τζάμπο = γειά, χαλόου, κ.λπ. στα Σουαχίλι, και θα βγάλει την αντίστοιχη διαφήμιση. (Μετά την διασκευή του Jango, τα είδα όλα).

  60. Βέβαια η διαφήμιση χρησιμοποιούσε την καινούργια βερσιόν.

    http://www.comicvine.com/forums/battles-7/django-vs-django-1578884/

  61. sarant said

    51: Αυτό είναι αλήθεια; Δεν είναι τρολιά; Τελικά ούτε να τρολάρει δεν μπορεί κανείς…

    48: Το γκουγκλ σου δίνει σώματα κειμένων. Κοιτάς κι εσύ.

    46: Αυτό ακριβώς γράφουν και τα δυο λεξικά μας. Το ένα που υπάρχει ονλάιν:
    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%B3%CE%BC%CE%B1&dq=

    43: Σωστά!

  62. Λευτέρης 2 said

    Λευτέρη (3) μετά από 4-5 στίγματα είχε και ξυλιές …. εγω έφαγα αρκετές…
    Αλλά μάλλον θα πρέπει να είμαι μεγαλύτερος……

  63. @ 6: Καλά, η διαφήμιση όλα τα λεφτά! Διαφήμιζε το «Πλυντηρέξ». (Τι μόδα κι αυτή με τα -εξ!). Μου έχει μείνει αξέχαστη η προσμονή και η ελπίδα με την οποία ρωτάει, και η απογοήτευση που έρχεται μετά!

    – [Η φίλη, δεν την ακούμε]
    – Έχεις προβλήματα; (ανακάθεται) ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΡΑ ΣΟΥ;
    – [Η φίλη, δεν την ακούμε]
    – Α, με το πλυντήριο… δε δουλεύει καλά και βγάζει στίγματα… Ε, τι να σου πω, πάρτε άλλο, λεφτά έχετε. Άντε, γεια σου χρυσό μου!

  64. #46μὲ πρόλαβες!

    ἀρνητικὴ σημασία τοῦ στίγματος, ἐπίτηδες ὅμως χρησιμοποιούμενη θετικά, εἶναι ἡ περίφημη φράσι τοῦ Παύλου: (Γα 6,17)» ἐγὼ γὰρ τὰ στίγματα τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐν τῷ σώματί μου βαστάζω» ποὺ ἔδωσε ἀφορμὴ γιὰ πολλὲς παρανοήσεις, μέχρι καὶ κινηματογραφικὰ θρίλλερ.

  65. Spiridione said

    Στιγματίες μπορούμε να ονομάσουμε τους υπόδικους και κατάδικους που θα έχουν ηλεκτρονικά βραχιολάκια. Τόσο επειδή θα είναι στιγματισμένοι όσο και επειδή θα στέλνουν το στίγμα τους. Ιδέες τους βάζω τώρα…

  66. skol said

    Ωραία η διατύπωση του φίλου σου άλλα νομίζω ότι μπλέκονται δυο διαφορετικοί ρόλοι. Ως διορθωτής οφείλεις μεν να κάνεις τη διόρθωση, αλλά, απ’ την άλλη, ως μελετητής των γλωσσικών αλλαγών οφείλεις να μην στιγματίζεις μια διαφαινόμενη, πιθανή αλλαγή ως άστοχη ή αστεία. Θα έκανες το ίδιο για τις ψευδόφιλες(π.χ. γελοίος);

  67. #46: Και αν δεν κάνω λάθος, όπως & είναι η λιγκατούρα των e, t στα λατινικά, έτσι και το @ είναι το αντίστοιχο των a, t.

  68. Γς said

    59:
    Ναι, Σουαχίλι. Στην Κένυα είναι «καλημέρα»
    και Λουγκάντα της Ουγκάντα.
    Μπράβο.

  69. Ιάκωβος said

    Ιδού

    Γιαν Κοτ ,Το Στίγμα του Φιδιού, από το βιβλίο Ενα Θέατρο Ουσίας, σε μετάφραση Έλενας Πατρικίου και Ειρήνης Παπάζογλου.

    «…Ίσως είναι καλύτερα να αρχίσουμε από την ετυμολογία. Το στίγμα (sting στα αγγλικά, picure στα Γαλλικά) υπάρχει στο έν-στικτο, εν-στίζω. Απ’ αυτήν την κοινή Ινδο-ευρωπαϊκή ρίζα stig προέρχεται το λατινικό ρήμα stingere (που σημαίνει στίζω), όπως και το ρήμα instigare που σημαίνει κεντώ, παροξύνω. Stigare σημαίνει διεγείρω, κεντρίζω, δαγκώνω σα φίδι, τσιμπάω σαν σφήκα, αιχμάζω. Αιχμή είναι η λόγχη, ο φαλλός,το κεντρί, το στίγμα. Στο Instigare και το instiguere υπάρχει το αγγλικό sting και το ελληνικό στίγμα. Η Γερμανική λέξη steichen σημαίνει τρυπώ, στίζω και στην τρέχουσα γλώσσα σημαίνει διακορεύω. Οι νέες γυναίκες, οι ανέγγιχτες ακόμα λέγονταi stichreif από το στίγμα και το ώριμη. Όμως το κεντρίζω (to sting) ετυμολογικά δε σημαίνει μόνο κεντρίζω , αλλά και διεγείρω, παροτρύνω με κάτι αιχμηρό, ή υποδαυλίζω ζωώδη πάθη:
    «Γιατί ο ίδιος είναι ακόλαστος, φιλήδονος σα το κεντρί το σαρκικό» (Όπως σας αρέσει ΙΙ, vii,65-66)
    Το ένστικτο στίζει «τα κεντριά της σάρκας, τους αχαλίνωτους πόθους» (Οθέλλος κλπ)…»

    Ο Κοττ μετά συνδέει το στίγμα με το δάγκωμα του φιδιού και τον Αδαμ, που το φίδι του ανοίγει τα μάτια.

    «Διανοιχθήσονται υμων οι οφθαλμοί και έσεσθαι ως θεοί γιγνώσκοντες καλόν ή πονηρόν» Η γνώση οδηγεί στην αναπαραγωγή και η αναπαραγωγή στο θάνατο.»

    «…Ο καρπός του θανάτου γίνεται καρπός της αναγέννησης. Το θανατηφόρο στίγμα, το κεντρί και ο φαλλός γίνονται εμβόλιο κατά του θανάτου. «Πού σου, θάνατε το κέντρον; που σου Άδη το νίκος; Το δε κέντρον του θανάτου η αμαρτία, η δε δύναμις της αμαρτίας ο νόμος»

    Και παρακάτω γράφει για την απώλεια της ελπίδας που είναι το σύμπτωμα του φαουστιανού στίγματος και μιλάει για τη γνώση που βάζει ένα τέλος στον Παράδεισο της αθωότητας. Καταλήγει στη δική του εμπειρία και «τα στίγματα της γενιάς μας»

    «…Αν ήταν να διαλέξω ξανά τότε θα διάλεγα πάλι το «No passaran» και το «Θάναντος στους φασίστες», όμως η αλληλεγγύη στις Διεθνείς Ταξιαρχίες και η σιωπηρή συναίνεση των Δικών της Μόσχας δεν ήταν η ίδια επιλογή…»

    «…Το στίγμα του φιδιού κυριεύει το νού.Μέσα στο μαγικό κύκλο, ο νους κινείται σε ένα πλασματικό σύμπαν, ανίκανος να διακρίνει την πραγματικότητα από την ψευδαίσθηση. Η ιστορία του σχίσματος των κομμουνιστών διανοουμένων δεν έχει γραφτεί ως το τέλος.
    Δύο κεφάλαιά της, δύο στιγμές αξίζει να περιγραφούν με λεπτομέρειες. Η προσχώρηση στο κομμουνιστικό κίνημα και η αποχώρηση, το γήτεμα και η ανάρρωση.Η στιγμή της ανάρρωσης είναι η πιο σημαντική..»

    (Πρέπει να το διαβάσει κανείς ολόκληρο.Περιττό να σας πω ότι το θεωρώ ένα εκπληκτικό κεφάλαιο ενός εκπληκτικού βιβλίου ενός εκπληκτικού συγγραφέα.)

  70. sarant said

    66: Τη γλωσσική απόκλιση που δεν έχει εδραιωθεί μπορώ (και πρέπει) να την καυτηριάζω αν βρίσκω ότι είναι άστοχη. Θα δεχτείς, ας πούμε, το «Κανείς ήρθε να με δει» επειδή το γράφουν μερικοί;

    (Και τι εννοείς με τις ψευδόφιλες; )

  71. Γς said

    62:
    Ξυλιές;
    Με το χάρακα;

    http://caktos.blogspot.gr/2013/05/blog-post_18.html

  72. Πάνος με πεζά said

    «Στιγματίας»

    Τελικά τα εις -ίας; έχουν αρνητική, και μόνον, έννοια; Ο στιγματίας, ο δηλωσίας, ο αντιρρησίας, ο βυσματίας, ο εφαψίας, ο ηδονοβλεψίας…
    Μόνη διαφορετική περίπτωση ο εισοδηματίας, αλλά κι αυτόν μάλλον με κακό μάτι τον ονόμασαν έτσι.

    Αντίθετα, οι -ούχοι κρατούν τη θετική έννοια : πτυχιούχος, συμβασιούχος, οικοπεδούχος, συνταξιούχος…

    Και μια απορία, μετά από εκατόν οχτακόσα σχόλια : bold και links πώς βάζετε;
    Για να δοκιμάσω εγώ κάτι αντίστοιχο που ξέρω :

    [SPOILER] Bάλε spoiler ρεεε ! [/SPOILER]

  73. Πάνος με πεζά said

    Φτού !

  74. atheofobos said

    55-
    Βεβαίως και ταξιδεύω και γράφω σχετικά, μετά το ταξίδι, για το μέρος που πήγα.
    Πχ από τις 15-7 έχω γράψει μέχρι σήμερα 10 ποστ από τον γύρο της πανέμορφης Πολωνίας που επισκέφτηκα φέτος και με ενθουσίασε.
    Αξιοσημείωτο δε είναι ότι περισσότερους φαίνεται να ενδιαφέρουν τα ταξίδια στην Ευρώπη ,πχ ποστ για την Ρουμανία έχει φτάσει κοντά στις 10.000 επισκέψεις, παρά αυτά που έχω γράψει πρόσφατα για την Ινδία, το Ουζμπεκιστάν ή την Αιθιοπία που προσωπικά τα βρίσκω και πιο ενδιαφέροντα.

  75. Γς said

    72:

    Οδηγίες προς λικνιζομένους, μαυρισμένους και πλαγιασμένους

    http://caktos.blogspot.gr/2013/06/blog-post_9.html

  76. skol said

    70: Ναι, αλλά στο κείμενο δεν βρίσκω το λόγο για τον οποίο θεωρείται άστοχη. Βρίσκω μόνο τη διαπίστωση ότι αλλάζει.
    Ψευδόφιλες δεν λέμε τις λέξεις που είχαν άλλη σημασία στα αρχαία και άλλη στα νέα (άρα άλλαξε η σημασία τους);

  77. Λευτέρης 2 said

    71 :
    ποιός χάρακας ??? …βέργα ήταν και έτσουζε …

  78. Πάνος με πεζά said

    @ 75 : Μάλιστα ! Κοντά πέσαμε, αντί αγκύλης ανίσωση.

    @ 77 : Ένας δικός μου «ψαγμένος» δάσκαλος είχε τον πήχυ του υφασματέμπορα,που μετρούσε. Κι είχε και μεταλλικές γωνίες στο τέλος ! (δεν ξέρω και αν η Επιτροπή Μέτρων και Σταθμών τον έβρισκε για να του κολλάει και το αυτοκολλητάκι, κάθε χρόνο !)

  79. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    72 – «Αντίθετα, οι ούχοι κρατούν την θετική έννοια, πτυχιούχος, συμβασιούχος, οικοπεδούχος, συνταξιούχος» είσαι σίγουρος ή εννοείς για την κυβέρνηση;

    74 – Είχα δεί το πολύ ενδιαφέρον πόστ για το Άουσβιτς αρχές Αυγούστου, αλλα δεν θυμάμαι αν έγραφες οτι είχες πάει πρόσφατα. Σε κάθε περίπτωση, σου εύχομαι να είσαι υγιής και οικονομικά αυτάρκης, για να μπορείς να ταξιδεύεις μέχρι τα βαθειά γεράματα.
    Υ.Γ – Κι εγώ αυτά τα ταξίδια θεωρώ πιο ενδιαφέροντα, και ένα που είναι εφηβικό όνειρο, είναι ο υπερσιβηρικός, τώρα μάλιστα υπάρχει και το Πεκίνο – Λάσα, ευελπιστώ μέχρι τα 60 μου (σε 7 χρόνια) να τα έχω κάνει.

  80. Left said

    @51 Εκπληξη? Γιατί? Ανέκαθεν «τοποθετημένη». Από τη δεκαετία του ΄70, στην ΕΡΤ. Διεύθυνση μορφωτικών εκπομπών. Τότε, Αννα Μωραϊτου.

  81. μανωλης said

    Και κάτι χαριτωμένο,σχετικα με το ανεξίτηλα.Η κόρη μου στα πεντε της/αυτοι οι μαρκαδοροι δεν πλένονται,είναι ανεξιπλυτοι..

  82. Πάνος με πεζά said

    Είχαμε κι εμείς τη δική μας Παναγιωταρέα

  83. Ιάκωβος said

    Η Παναγιωταρέα είναι κάποιο είδος ανηψιάς (θετή;) του Ευάγγελου Αβέρωφ. Από κει και το τακίμιασμα με ακροδεξιό Σαμαρά. Είχε πάντα τα μέσα.
    Και κατα τ’ άλλα, πατρίς-θρησκεία-πέντε οικογένειες. Εμείς και η Ινδία.

  84. gryphon said

    Ενα τραγουδι με καπως σχετικο τιτλο που μπορεσα να θυμηθω. Καποιος δικος μας εν τω μεταξυ το εκλεψε εβαλε ελληνικους στιχους και το εδωσε στον Μαργαριτη (δεν με νοιαζει τι σε νοιαζει κλπ)

  85. sarant said

    72: Αυτό με τα -ίας θέλει λίγη σκέψη.

    76: Α, τώρα κατάλαβα τι εννοείς. Μα, και στα νέα ελληνικά έχει αρνητική σημασία η λέξη -όπως την καταγράφουν τα λεξικά. Δεν είναι ίδια περίπτωση με το σεμνός που στα αρχαία σήμαινε μεγαλοπρεπής και στα νέα περίπου το αντίθετο.

    80: Τότε είχε ανακύψει το θέμα, αν θα λένε στα δελτία ειδήσεων: «οι καθηγηταί»ή «οι καθηγητές». Και είχε γνωματεύσει; αν είναι γυμνασίου, καθηγητές. Αν είναι πανεπιστημίου, καθηγηταί.

    81: Πολύ καλό!

  86. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    ταινίες:
    -Οι Στιγματισμένοι,1966. – Γιώργος Φούντας, Μάρω Κοντού
    -Οι στιγματισμένοι /αρχικός τίτλος Paranormal Activity: The marked Ones

  87. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    72. επαγγελματίας, ευνούχος

    83. >>κάποιο είδος ανηψιάς
    του Άγγελου Βλάχου (δντη της ερτ) λένε

  88. BLOG_OTI_NANAI said

    Ένα απόσπασμα κειμένου με το «στίγμα» ως «στ» και η αντίστοιχη ερμηνευτική κλείδα από την εισαγωγή του βιβλίου.

  89. Spiridione said

    Καλό του σχόλιο του Lands #10. Για το αν είναι άστοχη ή αστεία η (μη εδραιωμένη ακόμα) γλωσσική αλλαγή του στιγματίζω: Νομίζω ότι υπάρχει μια λογική που οδηγεί ορισμένους ομιλητές σε αυτήν την αλλαγή. Εννοώ ότι δεν είναι κάτι εντελώς παράλογο και λανθασμένο, όπως ας πούμε η περίπτωση του εδώδιμου ή το κανείς ήλθε. Είναι διαφορετικής φύσης αλλαγή. Στα αρχαία ελληνικά δεν υπήρχε η ναυτική σημασία της λ. στίγμα, και στα νέα ελληνικά δεν ξέρω πότε ακριβώς εμφανίστηκε, φαντάζομαι τον 19ο αιώνα; Πάνω σ’ αυτή τη σημασία δημιουργήθηκαν πολλές και δημοφιλείς μεταφορικές φράσεις, όπως έδωσε το στίγμα του, άφησε το στίγμα του κλπ. Κάποιοι ομιλητές θέλουν να αποδώσουν μονολεκτικά αυτές τις περιφραστικές μεταφορές, κάτι που νομίζω ότι συμβαίνει γενικά, δηλ. επιζητούμε να εκφράσουμε αυτό που θέλουμε με λιγότερες λέξεις. Έτσι συναντήθηκε η σημ. στιγματίζω = αφήνω το στίγμα μου με την παλιά αρνητική σημασία του στιγματίζω. Δηλαδή αυτή η γλωσσική αλλαγή δεν έγινε έτσι ξεκάρφωτα, αλλά ακολούθησε αυτόν τον δρόμο νομίζω. Βέβαια έτσι υπάρχει σύγχυση σημασιών, αλλά δεν είναι και η πρώτη φορά. Τώρα για την παθητική φωνή, πράγματι κανείς δεν λέει στιγματίστηκε με τη θετική σημ., και κάποιος λόγος θα υπάρχει που γίνεται αυτό.

  90. Pedis said

    Αν ο Ζαμπέτας ήταν θεός τότε ο Μπέζος, ως στιγματισμένος, θα είχε προταθεί να γίνει άγιος του Ζαμπετισμού. Ακολουθούν όλοι όσοι εμφάνισαν στίγματα, δηλ. στιγματίστηκαν από το Χριστό. Σε κάποιους, δε, εμφανίστηκαν μετά θάνατον. Δεν είναι και λίγοι. Σαν τη μόδα των τατουαδισμένων, ένα πράμα.

    San Paolo
    San Francesco d’Assisi
    Santa Caterina da Siena
    Santa Caterina de’ Ricci
    Santa Teresa d’Avila
    San Carlo da Sezze
    Santa Rita da Cascia
    Santa Veronica Giuliani
    Santa Maria Francesca delle Cinque Piaghe
    Santa Faustina Kowalska
    Santa Gemma Galgani
    Santa Maria Maddalena de’ Pazzi
    San Pio da Pietrelcina
    Beata Anna Katharina Emmerick
    Beata Anna Rosa Gattorno
    María de León Bello y Delgado
    Teresa Neumann
    Marta Robin
    Beata Elena Aiello
    Natuzza Evolo

    http://it.wikipedia.org/wiki/Stigmate

  91. BLOG_OTI_NANAI said

    72: κινηματίας, εγκληματίας, αντιρρησίας, καυχηματίας,

    αλλά:

    επαγγελματίας, επιχειρηματίας, εισοδηματίας, επιτηδευματίας, κτηματίας.

    Μάλλον δεν βγαίνει άκρη.

  92. Πέπε said

    @61>46 (για το «γράμμα» στίγμα):

    Πράγματι, το λεξικό έτσι λέει. Εκπλήσσομαι. Το στίγμα ποτέ δεν ήταν γράμμα – όχι περισσότερο απ’ όσο είναι γράμμα το ΟΥ των μπισκότων Παπαδοπούλου.

  93. skol said

    85β: Ας αναπτύξω λίγο το θέμα μου, τώρα που βρήκα λίγο χρόνο.
    Γράφεις:
    Αφού λοιπόν έχει τόσο σαφή και χρήσιμη σημασία τόσους αιώνες, είναι αστείο να έρχεται κάποιος σήμερα και να θέλει να στιγματίζεται θετικά
    Γιατί να βρίσκει αστεία μια τέτοια διαδικασία ένας γλωσσολόγος (και όχι διορθωτής ή απλός ομιλητής) αφού έχει ξανασυμβεί κάποιες λέξεις να υποστούν δείνωση ή βελτίωση της σημασίας τους. Ποιοι είναι αυτοί οι μηχανισμοί αλλαγής που ενώ σε άλλες περιπτώσεις δούλεψαν εδώ απουσιάζουν ή δεν αναμένεται να τελεσφορήσουν;
    Θέλω να πω ότι έχω την αίσθηση ότι αλλιώς πρέπει να τεκμηριώσει το άστοχο ένας διορθωτής και αλλιώς ένας γλωσσολόγος.

  94. sarant said

    90: Χα-χα!

    91: Αντιρρησίας, διαδοσίας, δηλωσίας, οιηματίας, εγκληματίας, κινηματίας, πραξικοπηματίας, αμφισβητίας, τολμητίας, καταληψίας

    Σωσίας, Μεσσίας, αισθηματίας, επαγγελματίας, τραυματίας, επιτηδευματίας, λοχίας

    Πέρα απ όσα ειπώθηκαν. Τα αμφισβητούμενα τα έβαλα στα αρνητικά (πρώτη γραμμή). Δεν βγαίνει άκρη.

  95. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    >>να θέλει να στιγματίζεται θετικά
    ένα άλλο ρήμα, περίπου συνώνυμο,το σημαδεύω, σημαδεύομαι (και σημαδεμένος,σημάδι) είναι που μπορεί να έχει θετική ή αρνητική σημασία.Ανάλογα με τα συμφραζόμενα.

    εμφραγματίας είναι η τελευταία λέξη που έμαθα στην κατηγορία

  96. Πέπε said

    @93 + διάφορα προηγούμενα μνμ σχετικά με το ορθό ή όχι των νέων σημασιών των λέξεων:

    Κύριοι, νομίζω ότι όλοι λέμε άκρες μέσες το ίδιο πράγμα. Το μόνο σημείο στο οποίο δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε, γιατί δεν μπορεί να υπάρξει απόλυτη απάντηση, είναι από ποιο σημείο και μετά το λάθος δεν είναι πια λάθος αλλά εξέλιξη.

    Προσωπικά υποστηρίζω ότι το σωστό προκύπτει από την παρατήρηση του πώς το λένε οι ομιλητές, και όχι από αυθεντίες όπως το λεξικό ή η γραμματική, που στο κάτω κάτω μπορεί να καθρεφτίζουν μια παλιότερη πραγματικότητα. Αυτή είναι και του Sarant η γενική άποψη. Νομίζω όμως ότι εκείνος την τραβάει λίγο πιο πέρα απ’ ό,τι εγώ.

    Εάν μέχρι χτες όλοι ανεξαιρέτως και αταλάντευτα χρησιμοποιούσαν το «στιγματίζω» μόνο με αρνητική σημασία, και σήμερα κάποιοι το χρησιμοποιούν και με θετική ή ουδέτερη, αυτό είναι μια ένδειξη ότι πιθανόν αύριο η θετική ή ουδέτερη σημασία να έχει υποκαταστήσει πλήρως την αρνητική. Το αύριο όμως δεν έχει έρθει ακόμα.

    Οι αλλαγές αυτές γίνονται γιατί κάποιος δεν ξέρει πώς το χρησιμοποιούν όλοι οι άλλοι, και το χρησιμοποιεί έτσι όπως νομίζει ο ίδιος. Όσο είναι ένας, κάνει λάθος. Όταν ο ένας γίνει όλοι, θα έχει δίκιο. Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε κάπου στο ενδιάμεσο.

    Προσωπικά εκτιμώ ότι ακόμη το σωστό είναι αυτό που ήταν παραδοσιακά, δηλαδή ότι το στιγματίζω έχει αρνητική σημασία και ότι η θετική ή ουδέτερη αποτελούν λάθη. Και το υποστηρίζω για τους εξής λόγους:

    Γενικά, χονδρικά, η (παραδοσιακή) έννοια του «στιγματίζω» είναι η ίδια με του «σημαδεύω» ή του «σφραγίζω», όπως και «αφήνω το στίγμα μου» σημαίνει περίπου ό,τι και το «αφήνω το σημάδι/χνάρι/σφραγίδα μου». Οι διαφορές στην λίγο πιο θετική ή λίγο πιο αρνητική απόχρωση είναι λεπτές. Γίνονται αισθητές μόνο στο λόγο των πολύ προσεκτικών ομιλητών (ή συγγραφέων). Όποιος εκφράζεται πιο αφρόντιστα δεν ενδιαφέρεται καν να τις καταδείξει, επομένως δεν επιλέγει εκείνο από τα περίπου συνώνυμα που ταιριάζει για να δηλώσει αυτό ακριβώς που έχει ο ίδιος στο νου του αλλά ένα στην τύχη, γιατί αυτό που έχει στο νου του είναι γενικό και υπεράνω λεπτών αποχρώσεων. Όποτε πέσουμε σε ομιλητή που τον ενδιαφέρει συνειδητά η ακριβής αποτύπωση της απόχρωσης, οι επιλογές του θα είναι πάντοτε οι παραδοσιακές. Και αν υπάρχει και καμιά εξαίρεση, θα είναι τόσο σπάνια ώστε να μη συνιστά εξέλιξη αλλά (προς το παρόν) απλό λάθος.

  97. sarant said

    93: Μπορεί η λέξη «αστείο» να είναι άστοχη, αλλά και πάλι όσο μια αλλαγή είναι υπό αίρεση μπορούμε να εκφράζουμε προτιμήσεις.

  98. Πάνο με πεζά, σοβαρά δεν το ξέρεις; Γίνεται πολύ παρόμοια μ’ αυτό που πήγες να κάνεις: <b>παχιά </b> και <i>πλάγια </i>

  99. Πέπε said

    96 συμπλ.:

    Μόλις σχολιάστηκε σε προηγούμενη ανάρτηση (ο βουλευτής που με κάνει να ντρέπομαι – https://sarantakos.wordpress.com/2014/08/29/homophobeniko/#comment-241395 – #284) για άλλη μια φορά η εσφαλμένη χρήση του «απολογούμαι» ως apologise, δηλαδή «ζητώ συγγνώμη». Θυμήθηκα λοιπόν ότι μια απ’ αυτές τις μέρες είχε ξανααναφερθεί το ίδιο παράδειγμα, και κάποιος Κύπριος σχολίασε «κι εγώ το κάνω συχνά αυτό το λάθος».

    Λοιπόν, τι ισχύει εδώ (κατα τη γνώμη μου φυσικά):

    Στην Ελλάδα είναι όντως λάθος. Το «ζητάω συγγνώμη» λέγεται «ζητάω συγγνώμη». «Απολογούμαι» σημαίνει ότι εξηγώ γιατί το έκανα, δίνω τη δική μου οπτική για το σφάλμα μου ή γι’ αυτό που θεωρήθηκε σφάλμα μου. Επομένως αν πεις απλώς «απολογούμαι» και δεν προσθέσεις τίποτε, δεν έχεις απολογηθεί. Η εσφαλμένη χρήση αποτελεί αγγλισμό, γιατί apologise, ίσα ίσα, δε σημαίνει «απολογούμαι» αλλά «ζητάω συγγνώμη».
    Στην Κύπρο όμως όχι. Δεν έχω καλή εικόνα της κρατούσας γλωσσικής κατάστασης στην Κύπρο, αλλά έχω μείνει με τη γενική εντύπωση ότι εκεί η χρήση του «απολογούμαι» με την έννοια «ζητώ συγγνώμη» είναι πλήρως καθιερωμένη. Ιστορικά, κι εκεί αγγλισμός είναι βέβαια. Είναι όμως ένας αγγλισμός που έχει καθιερωθεί. Όποιος το πει δε σημαίνει ότι ξεχνάει να σκεφτεί ελληνικά και σκέφτεται αγγλικά: ελληνικά σκέφτεται, αλλά εκεί τα ελληνικά είναι έτσι.

  100. Gpoint said

    # 90

    Ξεχάσανε τον Γκορμπατσόφ

  101. Pedis said

    100 – Μπα, αυτός είναι αποστιγματισμένος …

  102. 31 Αφού το ξανάβαλες ολόκληρο, να μεταφέρω κι εγώ το σχόλιο που σου έγραψα:

    Πολύ παλιά ιστορία. Γιατί αργότερα καταργήθηκε αυτό το χαρτί. Κι όταν εγώ το 1987 είπα να κάνω τέτοια εξέταση με κοιτάζαν καλά καλά. Όχι στο αιματολογικό. Γι’ αυτούς ήταν φυσιολογικό. Και παίρνω τ’ αποτελέσματα και δεν είχα στίγμα αλλά «πλήρης έλλειψη G6PD». Άλλος νταλκάς…
    Κι είχαμε περιστατικό στην οικογένεια, αλλά δεν μας είπε κανείς να ψαχτούμε.

  103. Πέπε said

    Να πούμε επίσης ότι η λέξη στιγμή σημαίνει και «στίγμα, σημαδάκι, τελίτσα». Το σημείο στίξης που έχει αυτή τη μορφή, μιας πολύ μικρής πιτσιλιάς από μελάνι, αρχικά ονομάστηκε στιγμή από τη μορφή του και όχι από το νόημά του. Μιας και το νόημα ήταν ότι εδώ κάνουμε παύση, όταν διαπιστώθηκε ότι οι παύσεις δεν είναι όλες ίδιες την προσδιόρισαν στενότερα ως τελεία στιγμή, και έβγαλαν και διάφορες άλλες στιγμές για την μη τέλεια παύση. Μετά, όπως γίνεται και στα σημερινά ελληνικά, το ουσιαστικό εξέπεσε (κινητό τηλέφωνο > κινητό), και το σημαδάκι έμεινε να ονομάζεται μόνο από το επίθετο, δηλαδή η τελεία στιγμή έγινε σκέτη τελεία.
    Το τελεία λοιπόν έγινε ουσιαστικό, και τα άλλα σημάδια παύσεως ονομάστηκαν άνω τελεία, διπλή τελεία κλπ.. Κατά την υποκατάσταση του ουσιαστικού από το επίθετο διατηρήθηκε λανθανόντως η ανάμνηση ότι η αρχική ονομασία αφορούσε τη μορφή και όχι τη χρήση (αντίθετα λ.χ. από το κόμμα, που λέγεται έτσι επειδή κόβει τη φράση και δεν ονομάστηκε π.χ. μισοφέγγαρο από το σχήμα του), κι έτσι και σήμερα το υποκοριστικό τελίτσα σημαίνει μικρό στίγμα, βουλίτσα, όπως το σημείο στίξης «τελεία» .

    Στιγμή εξακολουθεί να ονομάζεται και σήμερα ένα σημάδι της μουσικής σημειογραφίας, που έχει μορφή τελίτσας και μπαίνει δίπλα σε μια νότα για να της προσθέσει το 1/2 της αξίας (διαρκείας) της. Η νότα μαζί με τη στιγμή λέγεται παρεστιγμένη.

    Αντίθετα από όλα αυτά, δεν μπορώ να φανταστώ πώς η στιγμή έφτασε να σημαίνει τη χρονική στιγμή. Μπορώ να υποθέσω κάποια αναλογία με το γεωμετρικό σημείο (που έχει μηδενικές διαστάσεις, όπως η χρονική στιγμή έχει μηδενική διάρκεια), αλλά το γεωμετρικό σημείο το λένε σημείο και όχι στιγμή.

  104. Γς said

    Για μια στιγμή και μια αιωνιότητα

  105. Γς said

    102:
    Κυαμισμός (ανεπάρκεια της αφυδρογονάσης της 6-φωσφορικής γλυκόζης).

    Σήμερα νομίζω ότι όλα τα νεογνά εξετάζονται για την δραστικότητα του ενζύμου G6PD.
    Οχι όμως τότε 40 χρόνια περίπου πίσω, στο μαιευτήριο [στον δεύτερο μου γιο] όπου ένας μπαμπάς με βεβαρημένο οικογενειακό ιστορικό έφερνε κάθε μέρα ειδικό παιδίατρο απ έξω για να παρακολουθεί το μωράκι του. Ωραίος γιατρός, πλακατζής.

    Και μια μέρα όπως τον είδα να έρχεται στο διάδρομο, μέσα στην καλή χαρά, του λέω να την κοπανήσει γιατί τον περίμενε ο μπαμπάς να τον ξεσκίσει. Το είχαν πάρει το μωρό με ίκτερο!

    Και έχω μια φάβα Σαντορίνης, μούρλια. Δεν σου λέω τίποτα. Εσύ απλώς θα πίνεις, παρέα με την αφυδρογονάση σου και θα βλέπεις τους υπόλοιπους με τη φάβα.

  106. Gpoint said

    # 103

    Το λένε σημείο αλλά συμβολίζεται με στιγμή (υποτίθεται μηδενικών διαστάσεων)

  107. leonicos said

    Χτες, διαβάζοντας το άρθρο αισθάνθηκα μια διάθεση ‘φυγής’ και δεν σχολίασα. Η διάθεση φυγής προκλήθηκε από την προτελευταία παράγραφο, που λέει επί λέξει:

    «Στην ίδια συζήτηση στη Λεξιλογία, που έγινε πριν από 4 χρόνια, ο φίλος μου ο Θέμης έγραψε κάτι που το βρίσκω πολύ εύστοχο σαν στάση απέναντι σε μια γλωσσική αλλαγή που τη θεωρούμε άστοχη. Θα διόρθωνε, είπε, τη φράση “με έχει στιγματίσει” με θετική σημασία, διότι: Δεν είμαστε λεξικογράφοι του 22ου αιώνα, είμαστε ομιλητές του τώρα, καθ’ όλα συνεργοί στις “μοριακές” διαδικασίες καθιέρωσης ή απόρριψης. Και, ευελπιστώ, όχι τυφλοί για να αδυνατούμε να διαπιστώσουμε αν οι Μήδοι επιτέλους θα περάσουν.»

    Του νοικοκύρη
    Οπότε, προσωπικά, αποφεύγω το “στιγματίζω” με θετική έννοια και, μέχρι νεοτέρας, το διορθώνω: η συνεργασία μου με τον Τάδε στάθηκε καθοριστική/σημάδεψε την καριέρα μου, ο Δείνα έχει σημαδέψει, έχει αφήσει το αποτύπωμά του, τη σφραγίδα του (ακόμα και το στίγμα του) στην εποχή. Άλλωστε, οι Μήδοι δεν έχουν ακόμα διαβεί, διότι γκουγκλίζοντας βρίσκω το “με στιγμάτισε” κατά πλειοψηφία με αρνητικό πρόσημο. Μπορεί βέβαια, όπως είπε κάποιος σε μεταγενέστερη συζήτηση στη Λεξιλογία, όταν θα συζητάμε το θέμα αυτό ύστερα από 20 χρόνια να έχουν αλλάξει τα πράγματα -μιλάμε όμως για τώρα.

    Και τούτο διότι η θέση ‘είμαστε θεατές και απλώς παρακολουθούμε τους Μήδους αν περάσουν, για να τους χειροκροτήσουμε. ή όχι για να τους γυρίσουμε την πλάτη’ από υποτιθέμενοι επιστημονική ανωτερότητα και ουδετερότητα, είναι άστοχη.
    Ναι μεν ο επιστήμονας γλωσσολόγος περιγράφει, αποδέχεται και δεν παρεμβαίνει στη γλώσσα, δεν διορθώνει όπως λέμε, ΑΛΛΑ δεν υπάρχει η έννοια της κακής χρήσης της γλώσσας; Αν θυμίσω πως κάποτε οι έλληνες δεν άφησαν τους μήδους να περάσουν… θα με πείτε ΧΑ; Τότε ποιος ο λόγος να επιμένουμε να είμαστε έλληνες; Ας γίνουμε Φοξ-Τροτ (έτσι μου ήρθε) να μην έχουμε και πρόβλημα!
    Όσο για τον Νοικοκύρη, ενώ αρχίζει καλά… νομίζω ότι καταλήγει όχι απλώς άσχημα αλλά κάτι χειρότερο… μεσοβέζικα. Αλλά το μετέωρο βήμα του πελαργού είναι για τους πελαργούς. Οι άνθρωποι δεν στέκονται με το ένα πόδι σηκωμένο εκτός από της μπαλαρίνες, κι αυτές μόνο όταν το απαιτεί η χορογραφία.

    Προ καιρού, πριν από πολύ καιρό, έγινε εδώ μέσα σαματάς για κάποιον περιώνυμο και περισπούδαστο ο οποίος χρησιμοποίησε μια προστακτική με αύξηση [επέλεξέ το] και πολύ σωστά καταγελάστηκε. Από την άλλη θυμάμαι δασκάλους και φιλολόγους να στηλιτεύουν το ‘παρήγγειλέ μου ένα καφέ’ και την άλλη στιγμή να μπαίνει ο μαθηματικός και να λέει ‘αντέγραψέ το στον πίνακα’. (Αφήνω κατά μέρος το “αι ιδιότηται των οξέων…” του χημικού (μιλάμε για το 1962).
    Και είχα και την κόρη μου, φιλόλογο κι αυτή και προσεκτική χρήστης ( χρήστρια κατά Σαραντάκο) της ελληνικής, να μου λέει «αν όλοι βάλουν αύξηση στην προστακτική, η προστακτική θα έχει αύξηση από δω και πέρα.»

    Αυτό, και ας το είπε η κόρη μου, δεν μπορώ να το δεχτώ.

    Το ερώτημά μου είναι: ΔΕΝ υπάρχει η έννοια της ΚΑΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ της γλώσσας; Δεν υπάρχει μια χρήση που σε καμιά περίπτωση δεν θα δεχτούμε, ακόμα και αν την πει όλος ο ελληνόφωνος κόσμος;

    Υπάρχουν και δύο παραθέματα
    Κατά το ΛΚΝ,
    αποδίδω σε κπ. ένα βαρύ χαρακτηρισμό, που έχει ως αποτέλεσμα την οριστική ηθική του μείωση ή εξόντωση

    Το ΛΝΕΓ πράγματι καταγράφει αυτή τη σημασία (3. επιδρώ σε βάθος, καθοριστικά, αποτελώ καθοριστικό σημείο/γεγονός για κάποιον, κάτι) αλλά οι παραδειγματικές φράσεις που δίνει αφορούν όλες αρνητική επίδραση: οι εμφύλιες συγκρούσεις στιγμάτισαν την περιοχή / τα οικογενειακά προβλήματα κατά την εφηβεία της στιγμάτισαν την ενήλικη ζωή της.
    Αυτό σημαίνει απλώς ότι ο ορισμός του ΛΝΕΓ είναι ατελής, και το ίδιοτο λεξικό καταγγέλλει τον εαυτό του.

    Από τις εξωτερικές παραπομπές (λίνκια) η αναφερόμενη στον Σαρκοζί δείχνει ότι ο συντάκτης του άρθρου ΔΕΝ ξέρει τη λέξη. Την δανείζεται από τον κ. Luc Chatel που τη χρησιμοποιεί σωστά, αλλά τη βάζει σε λάθος χρήση. «Ο αρχηγός του κράτους δεν επιδιώκει να στιγματίσει μια κοινότητα, αλλά επιχειρεί να απαντήσει σε ένα πρόβλημα».

    Όσο ‘για τη γυναίκα που στιγμάτισε μιαν ολόκληρη εποχή…’ ο συντάκτης πρέπει να ξαναπάει σχολείο.

    Όσι για τα παραθέματα Καταλειφού “τον έχουν στιγματίσει οι Αδελφοί Καραμαζόφ” και Μπέζου, “με έχει στιγματίσει το έργο του Ζαμπέτα”, δεν νομίζω ότι αποτελούν ‘λεξιλογική καταγραφή’, όπως στερείται σοβαρότητας και η αναφορά στον ανώνυμο που αφιερώνει “σ’ ένα πλάσμα που έχει στιγματίσει τη ζωή μου”. Ούτε ο ένας ούτε ο άλλος, ούτε και ο τρίτος, αποτελούν παραδείγματα άμεμπτης χρήσης της γλώσσας, και ο ένας από τους δυο τουλάχιστο δεν αποτελεί παράδειγμα άμεμπτης χρήσης και άλλων ιδιοτήτων, διότι μια φωνή ανεκτή ή έστω πλήρης ΔΕΝ σε κάνει τραγουδιστή και δη του ρεμπέτικου. Με παρέσυραν κι εμένα και πήγα σε μια παράσταση σ’ ένα θέατρο στην αρχή της οδού Πειραιώς, και γέλασα με την ψυχή μου. Στερείται του ρεμπέτικου ήθους, απλώς εκφέρει λέξεις που ανήκουν σε ρεμπέτικα και λαϊκά τραγούδια χωρίς ν’ αντιλαμβάνεται το πνεύμα τους, κι επιπλέον φαλτσάρει όσο δεν πάει άλλο. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και όταν η Μαρινέλα προσπαθεί να σταθεί δίπλα στον Χατζή… (συνέβη χθες στην Νίκαια) όσο συγκινητικό κι αν είναι, όσο συγκινητικός κι αν είναι ο Χατζής, ό,τι κι αν λέει ο Χατζής… που δεν ξέρω αν συνειδητοποιεί ή όχι ότι ‘αυτό το πάντρεμα είναι γαϊδουρολιόνταρο’. Αντίθετα, ο καθένας μόνος του ήταν εξαιρετικοί. Άλλο θέμα!

    Αρκετά είπα, δυσάρεστος έγινα, κακός είμαι, τι άλλο να πω; Ευτυχώς που ο Λαντς στο @4 είπε τα πράγματα νηφάλια και σωστά. Αλλά δεν αντέχω να δω τώρα όλα τα σχόλια.

    Αναρωτιέμαι τι θα έχει πει ο καταστιγματισμένος του παρόντος ιστολογίου κ. Γς

  108. leonicos said

    Για μια στιγμή και μια αιωνιότητα

    Είναι Γς ο άτιμος! Είναι Γς

  109. leonicos said

    διάβασα και μια πολύ ψύχραιμη θέση του Πεπε στο @99

  110. sarant said

    107: Καλημέρα Λεώνικε.
    Εφόσον διορθώνω κάτι και γράφω επικρίνοντάς το, συμμετέχω στη διαμόρφωσή του. Απλώς, αναγνωριζω όταν κάτι καθιερωθεί.
    Η κόρη σου έχει δίκιο -αν και με άλλο παράδειγμα. Αν αύριο όλοι (ή οι περισσότεροι, ενδεχομένως ακόμα και απλώς πολλοί) χρησιμοποιούμε μεταβατικά το επικοινωνώ (ο πρωθυπουργός επικοινώνησε τους στόχους του για την επόμενη περίοδο) τότε το επικοινωνώ θα κατοχυρωθεί ως μεταβατικό, όπως έγινε πρωτύτερα με τόσα άλλα ρήματα.

    Με την εναύξητη προστακτική δεν είμαι και τόσο βέβαιος γιατι θα πρέπει (για να γίνει κανόνας) να ισχύσει για όλα τα ρήματα της κατηγορίας αυτής, κάτι που προς το παρόν δεν συμβαίνει.

  111. Aγάπη said

    χάσαμε και το στίγμα τών πλοίων (εδώ ΔΕΝ ταιριάζουν τα στίγματα φυσικά 🙂 )
    http://news.travelling.gr/2011/07/%CF%80%CE%BF%CF%85-%CE%B5%CE%AF%CE%BD%CE%B1%CE%B9-%CF%84%CE%BF-%CF%80%CE%BB%CE%BF%CE%AF%CE%BF/

  112. Πέπε said

    109: Μάλλον στο #96. Το #99 είναι για άλλο θέμα.

  113. Πέπε said

    @107: > > Δεν υπάρχει μια χρήση που σε καμιά περίπτωση δεν θα δεχτούμε, ακόμα και αν την πει όλος ο ελληνόφωνος κόσμος;

    Εδώ η απάντηση είναι λίγο σοφιστική.

    Όλος ο ελληνόφωνος κόσμος δεν πρόκειται ποτέ να αποτελείται από ανθρώπους συνομήλικους. Ακόμη κι αν όλοι όσοι γεννηθούν από σήμερα και εξής χρησιμοποιούν τις προστακτικές των σύνθετων ρημάτων αποκλειστικά με αύξηση (υπέγραψέ μου εδώ) και ποτέ χωρίς, για κάποιο διάστημα θα ζούμε κι εμείς των διάφορων προηγούμενων γενεών που μιλάμε αλλιώς. Τη νέα κατάσταση θα τη δεχτούμε όσοι είμαστε δεκτικότεροι – κάποιοι ασφαλώς δε θα τη δεχτούν ποτέ.
    Έστω λοιπόν ότι κάποιος που γεννήθηκε χτες, και που ανήκει στους τελευταίους που μεγάλωσαν με το «υπόγραψέ μου», ζήσει 108 χρόνια σαν τον Κριαρά, κι ότι είναι τόσο πείσμων ώστε μέχρι την τελευταία του πνοή, το 2122, επιμένει να μη δέχεται το «υπέγραψε» ως σωστό, παρόλο που είναι προ πολλού ο μόνος στον κόσμο που λέει «υπόγραψε» και άρα μιλάει «παλιά». Ε, με το που πεθάνει αυτός, θα το έχουν αποδεχτεί πλέον όλοι.

    Συνεπώς: όχι, δεν υπάρχει καμία χρήση που σε καμιά περίπτωση δεν θα δεχτούμε, ακόμα και αν την πει όλος ο ελληνόφωνος κόσμος!

    * * * * * * * * * * * * *
    Σε λιγότερο φιλοσοφικό επίπεδο:

    Όταν μια λέξη φτάσει να μην την καταλαβαίνει σχεδόν κανείς όπως τη μάθαμε εμείς, θα είναι λειτουργικότερο να τη λέμε με την έννοια που καταλαβαίνουν οι συνομιλητές μας, την καινούργια, παρά κάθε φορά να εξηγούμε.

    Πέραν αυτών όμως συμφωνώ με το γενικό νόημα του 107. Αυτό που λεγόταν από παλιά και εξακολουθεί κατά πλειοψηφία να λέγεται, είναι σωστό. Αν ειπωθεί αλλιώς είναι λάθος και ναι, δικαιούμαστε να το διορθώσουμε. Αν όμως, παρά τις διορθώσεις, το λάθος επικρατήσει, τότε δε θα είναι πια λάθος.

  114. skol said

    Αγαπητέ Λεώνικε(107), το λάθος δεν το αμφισβήτησε κανείς, απλώς θελήσαμε λίγο να το εξετάσουμε σε βάθος χρόνου. Το στίγμα δεν φαίνεται ότι είναι απ’ τις λέξεις που πλάστηκαν για να παραμείνουν κακόσημες, δεν έχει κάποια κακόσημη πρωτογένεια 🙂

    Ήδη αναφέρθηκε(4) ότι το «αφήνω το στίγμα μου» έχει θετική σημασία. Προσθέτω ότι στην παθητική διάθεση το στιγματίζω τις περισσότερες φορές μπορεί να αντικατασταθεί από το σημαδεύω. Σε ποια φράση αν αλλάξουμε το «με στιγμάτισε» με το «με σημάδεψε» θα προκύψει λάθος φράση; Το πολύ να πει κανείς ότι δεν δηλώνεται έντονα (και με το ρήμα) το κακό. Ε, πολύ θέλει κάποιος, ξεκινώντας ίσως από κάποιες περιπτώσεις που η σημασία δεν είναι ξεκάθαρα καλή ή κακή, να κάνει το ανάποδο: να χρησιμοποιήσει το «με στιγμάτισε» στη θέση του «με σημάδεψε»; Εξάλλου μπορεί το «με σημάδεψε» να είναι ουδέτερο αλλά το «μου άφησε σημάδι» είναι τις περισσότερες φορές αρνητικό.

    Σε αρκετές περιπτώσεις λοιπόν που εμπλέκεται το στίγμα και το σημάδι το πρόσημο είτε είναι δυσδιάκριτο ή παρουσιάζει άτακτες μεταπτώσεις. Μπορεί σε ένα τέτοιο περιβάλλον το «στιγματίζω» να παραμείνει αταλάντευτο; Ίσως και να μπορεί αφού έμεινε μέχρι τώρα (και με λίγη προσπάθεια από τους διορθωτές). Εκείνο που εγώ ήθελα να παρατηρήσω εξαρχής είναι ότι δεν έγινε στο άρθρο κάποια προσπάθεια εξήγησης του λάθους. Μου φάνηκε ότι παρουσιάστηκε απλώς σαν σύμπτωμα αγραμματοσύνης.

    (Μπορεί στο ΛΝΕΓ να είναι θολά τα πράγματα, αλλά εδώ φαίνεται ότι και ο Μπαμπ. είναι υπέρμαχος της κακοσημίας του «στιγματίζω»)

  115. Spiridione said

    96. Συμφωνώ γενικά με αυτά που λες. Μια παρατήρηση στο εξής σημείο:
    «Γενικά, χονδρικά, η (παραδοσιακή) έννοια του “στιγματίζω” είναι η ίδια με του “σημαδεύω” ή του “σφραγίζω”, όπως και “αφήνω το στίγμα μου” σημαίνει περίπου ό,τι και το “αφήνω το σημάδι/χνάρι/σφραγίδα μου”.
    Σωστό αυτό, αλλά με την επισήμανση ότι όλες αυτές οι λέξεις έχουν ή είχαν χονδρικά την ίδια σημασία μόνο στην κυριολεξία τους (παλιότερα και το στιγματίζω είχε κυριολεκτική σημασία – στιγματίζω δια καυτηριάσεως – ενώ ας πούμε στο ΛΚΝ βλέπουμε σήμερα ότι έχει μόνον μεταφορική – αρνητική – σημασία).
    http://books.google.gr/books?id=ltMiAwAAQBAJ&pg=PA190&dq=%22%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%B3%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%AF%CE%B6%CF%89%22&hl=el&sa=X&ei=lrARVKO7FcHsaPbTgPgO&ved=0CDgQ6AEwBQ#v=onepage&q=%22%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%B3%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%AF%CE%B6%CF%89%22&f=false
    Στη μεταφορική του σημασία το στιγματίζω, όπως και το στίγμα, παλιότερα ήταν πάντοτε κακόσημο. Το στίγμα μεταφορικά ήταν πάντα αρνητικό, το στίγμα του προδότη κλπ. Αυτήν την εντύπωση έχω, δεν ξέρω αν κάνω λάθος. Η φράση «αφήνω το στίγμα μου» αντί «για αφήνω το σημάδι μου» νομίζω ότι είναι πολύ πρόσφατη. Το ΛΚΝ π.χ. δεν την έχει, έχει μόνο τη μτφ. φράση «δίνω το στίγμα μου», (που πιστεύω ότι το ναυτικό στίγμα με τις μεταφορικές του σημασίες συνέβαλε σε αυτήν την αλλαγή). Δηλαδή η αλλαγή αυτή έχει ξεκινήσει με το ουσ. στίγμα στις μτφ. του σημασίες και τώρα περνάει και στο ρήμα. Έτσι νομίζω τουλάχιστον.

  116. Emphyrio said

    http://en.wikipedia.org/wiki/The_Three_Stigmata_of_Palmer_Eldritch

  117. sarant said

    116: Έχοντας δει τον ελληνικο τίτλο μόνο, δεν φανταζόμουν ότι ο ξένος τίτλος έχει stigmata.

    115: Κι εγώ περίπου έτσι λέω.

  118. Emphyrio said

    Και μου πηρε καιρο να χωνεψω πως ειναι στιγκμάτα και οχι στίγκματα (αναθεμα τις ελληνικες ριζες!)

  119. Emphyrio said

    Για μενα, ο PKD ειναι ο τεταρτος απο τους τρεις σωματοφυλακες: Jack Vance (τον χασαμε προσφατα, κοντεψε τα 100), Ursula K LeGuin, Larry Niven. Και ο Dick διπλα τους. Απλως λογω ψυχοσυνθεσης, καταναλωσης διαφορων σκονεων (Can-D και Chew-Z, ας πουμε), και γενικης τρελλας (το’πα χοντρα) δεν ειναι μαζι τους αλλα ενα βημα διπλα – ή one step beyond.

  120. Spiridione said

    117. Ναι, αλλά την αλλαγή του ουσ. στίγμα δεν την στιγματίζεις 🙂
    Μια άλλη συζήτηση της Λεξιλογίας
    http://lexilogia.gr/forum/archive/index.php/t-12574.html
    Nickel: Το θετικό στίγμα έχω την υποψία ότι έχει προκύψει από απόδοση του αγγλικού left his mark:

  121. Πράγματι, παροξύτονα προφέρονται τα stigmata (και τα stomata των φύλλων) στα αγγλικά, αλλά… κακώς. Οι λόγιες λέξεις που έχουν περάσει αυτούσιες από τα ελληνικά και τα λατινικά στα αγγλικά τονίζονται κανονικά σύμφωνα με το λατινικό κανόνα: στην παραλήγουσα αν αυτή είναι φύσει ή θέσει μακρά, ειδάλλως στην προπαραλήγουσα. Γι’ αυτό Sócrates, Eurípides, αλλά neurósis, Narcíssus, charísma. Υπάρχουν εξαιρέσεις, όπως chàracter και metamòrphosis, αλλά είναι ελάχιστες. Ίσως τα stigmàta κ.τ.ό. να επηρεάστηκαν από τις λατινικές μετοχές σε -ata (errata), που είναι όντως παροξύτονες. Αναρωτιέμαι αν οι αγγλόφωνοι καθαρολόγοι, ο Fowler λ.χ., το έχουν επισημάνει ως λάθος!

  122. ...!? said

    @84 gryphon
    Τις προάλλες στις στογκές και τα μποχιώματα στο σχόλιο σου 253 δεν ξέραμε τι λέγαμε. Ενώ τώρα μας λες ότι ο Δέτσικας είναι κλέφτης στους δρόμους του πουθενά. Άσε που και το tatoo’d lady σαν συρτός χανιώτικος μου φέρνει όπως λέει κι ο Μίκης στο 25.50 του βιντεακιού του σχολίου.

  123. odinmac said

    Κάποιες απλοϊκές σκέψεις και μια δοξασία (θεωρία):

    O μανιχαϊσμός της έννοιας είναι ένα φαινόμενο το οποίο έπαψε να υφίσταται στην σκέψη μου, ήδη, από τον καιρό που απέκτησα μία σχετική οικειότητα με τα «σώματα» εκείνα της ρομαντικής ποίησης (αλλά και της παραδοσιακής ενίοτε), όπου η αλλαγή του σθένους των λέξεων , αποκαλυπτόταν μπροστά μου από κείμενο σε κείμενο.
    Προσωπικά, βλέποντας νέτα–σκέτα την λέξη στίγμα, ή αποκομένη από τα συμφραζόμενα ενός κειμένου, το μόνο που μου έρχεται στο μυαλό είναι όχι μια θεωρία των άκρων αλλά αυτό καθ’ αυτό το νόημα της λέξης που στις δικές μου πλέον (υποκειμενικές) προσλαμβάνουσες μεταφράζεται ως «ανεξίτηλο σημάδι».
    Τα συμφραζόμενα του κειμένου, τα εννοώ ως το πρίσμα εκείνο, το οποίο μας οδηγεί (αποκαλύπτει) στο πρόσημο.
    Το ανεξίτηλο σημάδι δέ, νοώντας το ψυχολογικά τω τρόπω, το νοηματοδοτώ ως αυτό το σημάδι, το οποίο υφίσταται ως δομικό στοιχείο πλέον της ψυχοσύνθεσης του καθ’ εκάστου ατόμου.
    Η δισπροσημία (sic) της λέξης, δεν νοείται ως μάχη στο μυαλό μου αλλά ως σύμπνοια.

    Το ίδιο άλλωστε εν-νοώ και με όλες τις υπόλοιπες λέξεις αυτής της sic κατηγορίας, όπως για παράδειγμα η: δεινός.

    Αλλά όπως προείπα: απλοϊκές σκέψεις, ενός απλοϊκού μυαλού.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: