Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο συκαλειπτικός περιοδιστής και άλλοι ομογενείς εξωτερικού

Posted by sarant στο 12 Σεπτεμβρίου, 2014


Οι δυο πρώτες λέξεις του τίτλου (μετά το άρθρο) θα σας είναι άγνωστες υποθέτω -και μέχρι αυτή τη στιγμή δεν γκουγκλίζονταν και ήταν άγνωστες σε όλους, ανύπαρκτες στην ελληνική γλώσσα (Παρένθεση: τώρα που τις έγραψα, υπάρχουν τάχα; Όχι, θα έλεγα, διότι η γλώσσα δεν έχει ιδιωτικό χαρακτήρα).

Οι λέξεις αυτές είναι ανύπαρκτες λοιπόν στα ελληνικά, αλλά έχουν προκύψει με εξελληνισμό ελληνογενών λέξεων που υπάρχουν σε άλλες γλώσσες, λέξεων που έχουν πλαστεί στις γλώσσες αυτές από δομικά υλικά της ελληνικής γλώσσας, χωρίς να έχουν κάποιο ελληνικό πρωτότυπο. Δηλαδή, όπως, ας πούμε, από το αγγλικό telephone ή το γαλλικό téléphone πλάσαμε το τηλέφωνο, έτσι θα μπορούσαμε να έχουμε πλάσει και τις λέξεις αυτές αν δεν τύχαινε να έχουμε άλλες.

Ο περιοδιστής ίσως μαντέψατε σε ποια λέξη αντιστοιχεί -είναι ευτράπελος εξελληνισμός του ισπανικού periodista, που είναι ο δημοσιογράφος. Στα ισπανικά periodismo είναι η δημοσιογραφία και periódico δεν είναι το περιοδικό αλλά η εφημερίδα -καταλαβαίνουμε όμως εύκολα τη λογική της δημιουργίας της λέξης.

Τον συκαλειπτικό θα τον αφήσω για το τέλος.

Μια άλλη «ομογενής» λέξη, για την οποία έχουμε μιλήσει σε παλιότερο άρθρο, είναι η αλτηροφιλία. Δύσκολα θα μαντέψει κανείς σε τι αναφέρεται αν δεν ξέρει την ξένη λέξη που κρύβεται πίσω της. Ακόμα κι αν σας πω ότι πρόκειται για ένα άθλημα, δεν αποκλείεται να σκεφτείτε ότι θα πρόκειται για κάποιο είδος άλματος, ενώ στην πραγματικότητα είναι εξελληνισμός της γαλλικής λέξης haltérophilie, που είναι η άρση βαρών, όρος που φτιάχτηκε γύρω στα 1925. Οι haltères, αλτήρες ελληνικά, είναι τα βαράκια, δύο μεταλλικές σφαίρες ενωμένες μεταξύ τους με σιδερένια ράβδο, ενώ οι αρχαίοι αλτήρες ήταν βάρη που τα κρατούσαν στα χέρια οι άλτες του μήκους για να αυξάνουν τη φόρα τους.

Και τι θα μπορούσε να είναι τάχατες το βιοσκόπιο; Κάποιο επιστημονικό όργανο το δίχως άλλο, κάτι σαν το μικροσκόπιο. Όχι όμως, το βιοσκόπιο είναι ο εξελληνισμός του ολλανδικού bioscoop (ή και του αγγλικού bioscope) που είναι ο κινηματογράφος. Εξελληνισμός θεωρητικός βέβαια -διότι οι Έλληνες της Νότιας Αφρικής, που όντως εξελλήνισαν τη λέξη, όπως την κατέγραψε ο Σεφέρης το 1942, την είχανε πει «το μπαϊσκόπι».

Και ποιο επάγγελμα ασκούν οι χειροποδιστές; Κάτι που έχει να κάνει με τα χέρια και με τα πόδια; Ίσως ήταν έτσι στα τέλη του 18ου αιώνα που πλάστηκε η λέξη στα αγγλικά, αλλά σήμερα ο chiropodist είναι περίπου ο πεντικιουρίστας (ή ποδολόγος ή ποδοκόμος) και με τα πόδια κυρίως ασχολείται. Πάντως ο σχηματισμός της λέξης θεωρείται ελαττωματικός, και στην Αμερική η National Association of Chiropodists άλλαξε το 1958 το όνομά της σε American Podiatry Association. Αλλά επειδή πλησιάζουμε σε ναρκοθετημένη περιοχή όταν κάνουμε λόγο για ιατρικές και παραϊατρικές ειδικότητες που έχουν αλλάξει όνομα και που το ελληνογενές τους όνομα παραπέμπει σε ποδ- και πεδ- και παιδ-, το σταματάω εδώ.

Και τι είναι η καλλισθενική; Είναι η ανύπαρκτη ελληνική λέξη που αντιστοιχεί στο αγγλικό callisthenics, που είναι η γυμναστική ή ίσως η ρυθμική γυμναστική. Οι λόγιοι που έπλασαν τη λέξη, Άγγλοι ή ίσως Γάλλοι (γιατί υπάρχει και στα γαλλικά το callisthénie, αν και η αγγλική λέξη καταγράφεται νωρίτερα), είχαν ίσως στο νου τους την (αθησαύριστη, πάντως) ελληνική λέξη καλλισθένεια, συνδυασμός ομορφιάς και δύναμης, τα έχει όλα και συμφέρει. Υπάρχει βέβαια το κύριο όνομα Καλλισθένης, ενώ ο Ιωάννης Φιλόπονος καταγράφει επίθετο καλλισθενής.

Για να πούμε και ένα μακάβριο, το θανατόριο εύκολα καταλαβαίνουμε πως έχει σχέση με τον θάνατο. Στα ισπανικά tanatorio είναι το νεκροτομείο, ή τουλάχιστον έτσι το ήξερα, αν και από το άρθρο της Βικιπαίδειας βλέπω ότι τα θανατόρια προσφέρουν και άλλες υπηρεσίες γραφείου τελετών και γενικά θανατοπραξίας (καλλωπισμός του νεκρού, ταρίχευση και άλλα μακάβρια -μακριά από μας!) Να σημειωθεί ότι η ισπανική λέξη tanatopraxia έχει αντίστοιχά της σε γαλλικά, ιταλικά, γερμανικά και άλλες γλώσσες, ενώ γκουγκλίζοντας βρίσκω και μία και μοναδική ανεύρεση της λέξης «θανατοπραξία«, με σαφή νεολογικό ή πρωτολογικό χαρακτήρα, σε διδακτορική διατριβή.

Προχωρώντας, τυπίστρια είναι βεβαίως η typist, η δακτυλογράφος, αφού η γραφομηχανή είναι typewriter. Στα αγγλικά η λέξη καταγράφεται από τα μέσα του 19ου αιώνα, αρχικά ως όρος της τυπογραφίας, ενώ από το 1884 με τη σημασία του δακτυλογράφου.

Όσο για το επίθετο αινιγμιστικός δεν είναι παρά ο εξελληνισμός του ιταλικού enigmistico, που σημαίνει τον σχετικό με τους γρίφους και τις σπαζοκεφαλιές. Το μεγαλύτερο ιταλικό περιοδικό με σταυρόλεξα και σπαζοκεφαλιές ήταν (είναι μάλλον, διότι νομίζω πως ακόμα κυκλοφορεί) το La Settimana Enigmistica.

Οι λέξεις που είδαμε ίσαμε τώρα ήταν σχεδόν όλες λόγιες, όπως και είναι αναμενόμενο. Ας δούμε και μια λαϊκή λέξη -τι είναι τάχα ο ποιοσαυτός; Είναι η ανύπαρκτη ελληνική λέξη που αντιστοιχεί στην τουρκική λέξη pyosaftos, που σημαίνει «αγαπητικός», λέξη κυρίως της πολίτικης αργκό. Στην ίδια πολίτικη αργκό, παρεμπιπτόντως, ο αγαπητικός λέγεται και σκέτο aftos, ενώ υπάρχει και η λέξη marika, αντίστοιχη της «γκόμενα» -αν και δεν εμπίπτουν ακριβώς στην κατηγορία των λέξεων του άρθρου, τις αναφέρω μια κι έχουν γούστο.

Φυσικά, έχουμε και στα ελληνικά «αλλογενείς εσωτερικού», δηλαδή ξενικές λέξεις που όμως δεν υπάρχουν ή έστω δεν είναι τρέχουσες στην αντιστοιχη γλώσσα. Το καλοριφέρ είναι γαλλικό δάνειο, αλλά στα σημερινά γαλλικά λέγεται radiateur. Η αντίστοιχη γαλλική λέξη, calorifère, υπάρχει μεν αλλά δεν ακούγεται και πολύ σήμερα στη Γαλλία, αν και στο Κεμπέκ εξακολουθεί να χρησιμοποιείται. Προφανώς, όταν έγινε το δάνειο, στον μεσοπόλεμο, η λέξη calorifère ακουγόταν περισσότερο στη Γαλλία.

Μια άλλη πιθανή περίπτωση τέτοιας λέξης είναι το βουλκανιζατέρ, για το οποίο μια φίλη ορκίζεται ότι οι Γάλλοι φίλοι της δεν ξέρουν την αντίστοιχη γαλλική λέξη (vulcanisateur), και που πράγματι φαίνεται να σημαίνει τον εργάτη που κάνει βουλκανισμό ή το εργαλείο ή την ουσία που χρησιμοποιείται, όχι όμως την επιχείρηση που αλλάζει/επιδιορθώνει λάστιχα όπως στην Ελλάδα. Επειδή όμως η λέξη υπάρχει στα γαλλικά, θα θεωρήσουμε ότι έχουμε περίπτωση ετερογονίας μάλλον.

Πιο καθαρή είναι η περίπτωση του αράουτ, όπως λεγόταν μέχρι πρόσφατα το πλάγιο άουτ στο ποδόσφαιρο (τώρα έχει απαγορευτεί νομίζω η χρήση της λέξης), που πρέπει να είναι παραφθορά κάποιου our out. Το αράουτ ή πλάγιο άουτ στα αγγλικά λέγεται throw-in.

**Προσθήκη: Φίλος που με διαβάζει, έχει μια ενδιαφέρουσα πρόταση για το αράουτ, ότι θα μπορούσε να προέρχεται από το area out of bounds (παράδειγμα σύγχρονης χρήσης -μένει βέβαια να βρεθούν και παλιότερες).

Κάπου εδώ τελείωσαν οι λέξεις που είχα καταγράψει στο τεφτεράκι μου, αλλά ίσως μπορέσετε να προσθέσετε κι εσείς άλλες στον κατάλογο. Οι προδιαγραφές είναι οι εξής: Αναζητούμε ελληνογενείς λέξεις που να χρησιμοποιούνται σε κάποια ξένη γλώσσα, χωρίς να υπάρχει αντίστοιχη ελληνική λέξη. Επίσης, οι λέξεις καλό θα είναι να μην αποτελούν εργαστηριακά κατασκευάσματα λογίων, αλλά, στο μέτρο του δυνατού, να χρησιμοποιούνται στην καθημερινή ζωή -δηλαδή, δεν έχει πολύ ενδιαφέρον να βρούμε κατασκευασμένες λέξεις όπως τα διάφορα είδη φοβίας. Δεν είναι πολύ εύκολο να βρεθούν τέτοιες λέξεις, αλλά η συλλογική σοφία του ιστολογίου κάνει θαύματα.

Αλλά παραλίγο να ξεχάσω ένα χρωστούμενο, τη λέξη «συκαλειπτικός«. Τι θα μπορούσε να σημαίνει; Πριν από καιρό, θυμάμαι, είχε πέσει στα χέρια μου ένα ενδιαφέρον βιβλιαράκι, ο Οδηγός Στιλ της ισπανικής εφημερίδας El País. Πολλές μεγάλες εφημερίδες, περιοδικά και εκδοτικοί οίκοι έχουν τέτοιους χρησιμότατους εσωτερικούς οδηγούς, τυφλοσούρτες που συνοψίζουν τη γραμμή της εφημερίδας σε μια σειρά αμφισβητούμενα ζητήματα γλώσσας και στιλ, ενώ κάποιοι τέτοιοι οδηγοί κυκλοφορούν και στο εμπόριο, σαν τον Style Guide του βρετανικού Εκόνομιστ. Στον Οδηγό της Ελ Παΐς, λοιπόν, υπήρχε και μια ενότητα που συμβούλευε τους συντάκτες να αποφεύγουν την κατάχρηση αγγλογενών λέξεων. Ανάμεσα λοιπόν στις λέξεις που ο Οδηγός συνιστούσε να αποφεύγονται ήταν και η λέξη sexi, σέξι δηλαδή, αντί για την οποία πρότεινε τη λέξη erotico ή… sicaliptico. Πρόκειται για σπάνια ισπανική λέξη του 19ου αιώνα, κατασκευασμένη από τις ελληνικές λέξεις σύκο (με την έννοια του γεννητικού οργάνου, του γυναικείου τουλάχιστον) και άλειψις, με την έννοια του τριψίματος, άρα της διέγερσης. Έτσι, ο συκαλειπτικός περιοδιστής του τίτλου είναι ο σέξι δημοσιογράφος.

Η ισπανική λέξη γκουγκλίζεται και δίνεται η ετυμολογία της, αλλά βέβαια δεν έπιασε και δεν θα μπορούσε να πιάσει: η πρόταση του Οδηγού της Ελ Παΐς φαίνεται εντελώς εξωπραγματική, μεταξύ άλλων επειδή το sico- στα ισπανικά μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι εναλλακτική ορθογραφία των συνθέτων με το επίθημα psico-. Sicologia είναι η ψυχολογία (εναλλ. γραφή του psicologia) και όχι η συκολογία!

 

Advertisements

114 Σχόλια to “Ο συκαλειπτικός περιοδιστής και άλλοι ομογενείς εξωτερικού”

  1. Πολύ γουστόζικο το σημερινό. ευχαριστούμε!
    Στα ισπανικά υπάρχουν διάφορες ελληνογενείς λέξεις που δύσκολα μαντεύει ο Έλληνας τι σημαίνουν. Δύο τέτοια παραδείγματα είναι quirófano (χειρουργικό τραπέζι) και paraninfo (αμφιθέατρο).

  2. Γς said

    Καλημέρα

    >Αλλά επειδή πλησιάζουμε σε ναρκοθετημένη περιοχή όταν κάνουμε λόγο για ιατρικές και παραϊατρικές ειδικότητες που έχουν αλλάξει όνομα και που το ελληνογενές τους όνομα παραπέμπει σε ποδ- και πεδ- και παιδ-, το σταματάω εδώ.

    Χεχε,

    πες αλεύρι,

    [ο γιατρούλης του αυτόνομου παι(ε)διατρικού νήματος του ιστολογίου σε γυρεύει!]

  3. καλημέρα
    κάτι σαν την μοτοστκλέττα; Ίσως. Θυμήθηκα όμως την λέξη σαμπρέλλα, που εμπίπτει σε άλλη κατηγορία, αλλά την θέτω προς διαβούλευση: Είναι άραγε το «chambre d’ air» ;
    Πολλές υπαρκτές ελληνικές λέξεις πάντως παγιδεύτηκαν σε λίμνες ελληνισμού σε εδάφη ξένα, εχασαν την επικαιρότητά τους και επιστρέφουν μόνο ώς αστείο στην εποχή μας.
    Νεαρός ομογενής εξάδελφος είδε σε παραλία γυμνιστών όμορφη νεαρά και ανέκραξε: «Πω πω πω κάτι γιαουρτοσακούλες» ! .

  4. chrismagr said

    Ecdysiast (Αγγλικά): η στρίπερ

  5. Πάνος με πεζά said

    E;;;;

    Προτιμώ τις σαφέστερες ξενόφερτες λέξεις, ακόμα και τις κατασκευασμένες (π.χ. «μιντιάρχης» – να κοπανάς το κεφάλι σου στον τοίχο)

  6. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1: Πολύ ωραίες λέξεις αυτές που αναφέρεις, συμφωνώ ότι έχει κι άλλες παρόμοιες στα ισπανικά!

    4: Την αγνοούσα τη λέξη, ομολογώ -η εκδυσιάστρια αυτή πρέπει να είναι γέννημα του Μένκεν (λέει το OED).

    Όπως ενημερώνει φίλος από το Facebook: Bioskop/Биоскоп είναι ο κινηματογράφος και στα Σερβικά

  7. Νέο Kid Στο Block said

    Η ίδια η λέξη «λέξη» στα Ισπανικά: palabra προέρχεται από την «παραβολή» ,αλλά δεν της φαίνεται. 🙂
    nariz (ναρίθ) η μύτη (εκ της ρινός)
    obispo (επίσκοπος)
    pedazo (πιττάκιον)

  8. sarant said

    7: Κιντ, αυτές που λες είναι κανονικά γλωσσικά δάνεια, που έχουν, όπως όλα τα λαϊκά δάνεια παραλλαχτεί ώστε να «μην τους φαίνεται». Εγώ θέλω όχι δάνεια αλλά λέξεις φτιαγμένες στο εξωτερικό με ελληνικά γλωσσικά υλικά.

    Το ναρίθ είναι από τα λατινικά. Τα άλλα είναι από εκεί που λες.

  9. Νέο Kid Στο Block said

    8. To λατινικό naris δεν προέρχεται από το ρις,ρινος ; ή έχουν κοινή ρίζα;

  10. sarant said

    Το λατινικό για τη μύτη είναι nasus, nares ειναι το ρουθούνι, και η γενική του, naris, στην αυτοκρατορική εποχη πήρε τη σημασία μύτη, κι έτσι πέρασε στα ισπανικά. Στα γαλλικά nez είναι η μύτη αλλά narines τα ρουθούνια.

  11. Πάνος με πεζά said

    @ 6 : Ως παιδί,είχα το γνωστό πολωνέζικο κινηματογράφο . «Diaskop Bajka» όπου Bajka είναι η μάρκα.

  12. Νέο Kid Στο Block said

    haliography (description of the sea)
    ptochocracy (το ιδανικό πολίτευμα για τον Καπετάνιο)
    logodaedaly (cunning in words; “verbal legerdemain”)
    oligoglottism (να μιλάς τόσες ξένες γλώσσες,όσες οι Γάλλοι τελωνιακοί ή η Αγγέλα Μέρκελ)
    bibliotaph (η Ελλάς)
    magirology
    gastrosoph

  13. ε και όλους τος ιατρικούς όρους να προσθέσθουμε…

  14. cronopiusa said

    escatológicamente hablando

    mapa escatologico

    escate Eskeit y Mierda

  15. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    13: Ναι, η ειδική ορολογία είναι απέραντη, δεν εννοούσα τέτοιες λέξεις 😉

  16. cronopiusa said

    «… los griegos aman la lingüística hasta tienen una plaza dedicada al Sintagma
    «

  17. skol said

    Μια λέξη που θα αρέσει στον Κιντ: Διαληθεισμός (ή -εϊσμος) και διαλήθεια.

  18. alexisphoto said

    καλημέρα,
    στον κόσμο των γραφικών τεχνών ιδιαίτερη θέση έχει ο «κολορίστας».
    Συναντάται σε παλιές βιβλιογραφίες.
    Στα σύγχρονα εγχειρίδια ο όρος έχει αντικατασταθεί από τον «διαχωριστή»
    Ο γκουγκλης δε βγάζει και πολλά πράγματα πάνω σε αυτό.

  19. Νέο Kid Στο Block said

    Έλα Νικοκύρη, σ’έσσιασα! Ελεφαντοκητομαχία!
    elephantocetomachia (μάχη μεταξύ ελέφαντα και φάλαινας)

    Anthony R. Wagner uses this word in his foreword to G.D. Squibb’s 1959 book The High Court of Chivalry to describe the controversy in early 20th-century England over the right to bear arms

    «I therefore soon found myself studying the whole subject with close attention and in time I came to two conclusions. The first was that the original controversy had been an elephantocetomachia, a fight between an elephant and a whale, incapable of decision because the adversaries lived in different elements and could not come to grips. Oswald Barron, a historian, was trying to settle a legal question by reciting history. [A.C.] Fox-Davies, a lawyer, hoped to settle history by quoting law.»

  20. Νέο Kid Στο Block said

    17. Oh yes baby! 🙂

  21. keyser_soze said

    Το αγγλικό paradigm που δεν έχει σχέση με το ελληνικό «παράδειγμα»?

  22. Πάνος με πεζά said

    Το «αράουτ» εγώ νόμιζα ότι βγαίνει από τη μονάδα μέτρησης επιφάνειας «are» ή «acre». Βέβαια, και οι δύο (ιδίως η πρώτη), είναι μονάδες που αντιστοιχούν σε πολύ μικρότερο μέγεθος από αυτό ενός γηπέδου.

  23. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    21: Το paradigm είναι άλλου είδους πονοκέφαλος, νομίζω.

  24. Theo said

    hagiography, η Αγιολογία.

  25. Gesellschaftbeamter said

    Στο ναρκοπεδιο των ελληνογενων η εξελληνισμενων αγγλογαλλοσαξωνικων ιατρικων ορων, περιοπτη ναρκη αποτελουν και η παλαι ποτε ορθοπεδικη με την νεοτευκτη ορθοπαιδικη. Ξερει καποιος lexinaute, την ακριβη ετυμολογια; Στο «Περιγλωσσιο» (http://periglwssio.blogspot.gr/2009/07/blog-post.html), υπαρχει εκτεταμενη αναφορα που εν πολλοις δικαιωνει και τις δυο αποψεις.Τι ισχυει οριστικα, το «πε» η το «παι» ;

  26. Γς said

    24:
    Και η Hagiomania

  27. Και τσέχικα είναι biograf o κινηματογράφος.

  28. Gesellschaftbeamter, όχι, μη! Το έχουμε κουβεντιάσει κι εδώ μέχρις αηδίας το ζήτημα του ορθοπ*δικού!

  29. Andreas said

    «Τζαρτζάρισμα» (αφού πιάσαμε το ποδόσφαιρο). Μαντεύω ότι προέρχεται από το αγγλικό «charge», αλλά δεν έχω κάποια σοβαρή ένδειξη.
    Το πρόσθεσα στο βικιλεξικό πριν 2-3 χρόνια, για πλάκα και περιμένοντας διορθώσεις.

  30. sarant said

    25: Καλημέρα. Όπως λέει και ο Άγγελος στο 28, το θέμα το έχουμε συζητήσει εκτενέσΤΑΤΑ. Οριστική απάντηση δεν ξέρω αν υπάρχει, μπορείς όμως να δεις τη συζήτηση εδώ:
    https://sarantakos.wordpress.com/2014/01/27/orthop8dikos/

    29: Σωστά το λες. Αλλά το charging είναι ο αντίστοιχος αγγλικός όρος.

  31. Γς said

    26:
    Ολες οι μανίες [τουλάχιστον η κατάληξη «mania»

    Μερικές από Α μόνο:
    Ablutomania, Aboulomania, Acronymania, Agromania, Aidoiomania, Ailuromania, Alcoholomania, Andromania, Androphonomania, Anglomania, Anthomania, Aphrodisiomania, Apimania, Arithomania, Arithmomania,

  32. Κάτι δεν θάπρεπε να πούμε εδώ και για το αγγλικό empathy, που σημαίνει το αντίθετο από την ελληνική εμπάθεια;

  33. sarant said

    32: Τις περιπτώσεις αυτές ο Τάσιος τις έλεγε «ετερογονία». Ουσιαστικά πρόκειται για ψευδόφιλες λέξεις. Είναι πάντως πολλές.

  34. Καλημέρα. 🙂
    Απ’ όσες λέξεις πρόλαβα να γκουγκλίσω όλες οδηγούσαν εδώ. Η γλωσσοπλαστία – γλωσσοπλασία σε όλο της το μεγαλείο. 😛

  35. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    12 – bibliotaph, η Eλλάς, πέθανα στα γέλια, αν δεν ήταν στην μέση ο Γς, άνετα σε ψήφιζα για θεό του ιστολογίου.

  36. Gpoint said

    Εξαιρετικόν άρθρο !!

    Το ταξί έχει καμιά σχέση με το ταχύ ;

  37. Earion said

    Νικοκύρη, η συκαλειψία είναι εμφανέστατα άλλο όνομα για την … αιδοιολειχία (ή αιδοιολειξία) ! Την βρίσκω του γούστου μου και θα ήθελα να μπει κι αυτή στο λεξιλόγιο της κοινής νεοελληνικής.

  38. Γς said

    30:
    >μπορείς όμως να δεις τη συζήτηση εδώ:>

    Αφού βγάλεις πρώτα βίζα, φορέσεις κράνος και αντιαρματικό θώρακα.

    {ρε, που τον στέλνει τον άνθρωπο…]

  39. Γιάννης said

    Με το καλοριφέρ θυμήθηκα αμέσως και τις κουρτίνες. Που τα διάβασα στο μυθιστόρημα του Druon – Les rois maudits. Όπου δείχνει ότι στην τότε εποχή τα χρησιμοποιούσαν όπως εμείς σήμερα, αντίθετα με τους σημερινούς Γάλλους. Επίσης, πρόσεξα, πάλι εκεί, ότι έλεγαν ο ένας στον άλλον quiet! και συμπέρανα ότι κι αυτό μάλλον από κει πήγε στην Αγγλία.

    Τέλος, θυμάμαι τη ντροπή που ένιωσα όταν, στο αμφιθέατρο ο καθηγητής κοινωνιολογίας μου ζήτησε να εξηγήσω (εγώ ο έλληνας) στους υπόλοιπους τι σημαίνει paradigme και δεν μπόρεσα.

  40. Ιάκωβος said

    Στην αρχή κινηματογράφο δε λέγανε την αίθουσα αλλά την κάμερα, εκείνη με τη μανιβέλα, που η ίδια ήταν και η μηχανή προβολής.

    Το ίδιο σήμαινε και το biograph, που ήταν προγενέστερο. Υποθέτω ότι στις χώρες που είχε εισαχθεί η εφεύρεση από παλιά έμεινε η ονομασία biograf και εκεί που μπήκε αργότερα την είπαν κινηματόγράφο.(Ή, ίσως, στις χώρες που τη μάθανε μέσω Γαλλίας, όπου οι αδερφοί Λυμιέρ την κατοχυρώσαν με αυτό το όνομα. )

    Άλλες εφευρέσεις σχετικές που προϋπήρξαν του σινεμά:
    Πραξινοσκόπιο
    Ζωοτρόπιο
    Θαυματρόπιο
    Μεγαληθοσκόπιο και Φαντασμαγορία(!!!) κα

    http://en.wikipedia.org/wiki/Category:Precursors_of_film
    ___________________

    18, Αλεξίφωτο
    Κολορίστας λέγεται και ο ζωγράφος που είναι μάστορας στη χρήση των χρωμάτων. Ας πούμε πχ ο Μονέ θεωρείται κολορίστας, ενώ την Κάτε Κόλβιτς δεν θα την πεις κολορίστα με τίποτα.

  41. Πάνος με πεζά said

    @ 36 : Έτσι το ερμήνευε η προγιαγιά μου !

  42. Θρασύμαχος said

    Πολυσυγκειμενικό http://www.sakkoulas.gr/index.php?page=shop.product_details&flypage=flypage.tpl&product_id=1063&category_id=8&option=com_virtuemart&Itemid=118

  43. Γς said

    35:
    Λάμπρο, κάτσε φρόνημα…

    31:
    Δεν σχολιάσατε τις μανίες. Πάρ’τε λοιπόν μερικές ακόμη

    Beatlemania, Bracteomania, Decalcomania, Fennomania, Graecomania, Hellenomania, Italomania, Lisztomania, Maniamania, Pottermania, Svecomania, Tazmania, Teutomania, Trackmania, Trudeaumania, Tulipomania, Wrestlemania, bibliokleptomania, bibliomania, bruxomania, brycomania, cacodaemomania, cacodemomania, cacospectomania, callomania, capnomanioa, catapedamania, cheromania, chinamania, chiomomania, chiromania, chloralomania, choreomania, choromania, clinomania, copromania, cremnomania, cresomania, cynomania, cytheromania, dacnomania, decalcomania, decidomania, demonomania, dendromania, dermatillomania, desanimania, dinomania, dipsomania, discomania, doramania, doromania, drapetomania, dromomania, dysmorphomania, ecdemomania, ecomania, edeomania, egomania, eleutheromania, emetomania, empleomania, enomania, enosimania, entheomania, entomomania, epomania, eremiomania, ergasiomania, ergomania, erotomania, erythomania, esthesiomania, etheromania, ethnomania, eulogomania, flagellomania, florimania, francomania, fumomania, gallomania, gamomania, graphomania, gynaecomania, habromania, hagiomania, hankomania, hexametromania, hieromania, hippomania, hydromania, hylomania, hypermania, hypomania, hysteromania, iconomania, idolomania, infomania, islomania, kleptomania, klopemania, logomania, lypemania, macromania, mania, megalomania, melomania, methomania, metromania, micromania, misomania, monomania, morphinomania, morsusmania, musomania, mythomania, narcomania, necromania, nosomania, nymphomania, oenomania, oligomania, oniomania, onomamania, onomatomania, onychotillomania, opiomania, opsomania, orchidomania, paramania, parousiamania, pathomania, phagomania, phaneromania, pharmacomania, phonomania, photomania, phyllomania, phytomania, planomania, plutomania, polemomania, politicomania, polkamania, polymania, poriomania, pornomania, potichomania, potomania, pseudomania, pteridomania, pyromania, rhinotillexomania, rinkomania, satyromania, scribbleomania, sebastomania, sitiomania, sophomania, squandermania, stampomania, syphilomania, technomania, thanatomania, theatromania, theomania, timbromania, tomomania, toxicomania, trichotillomania, tulipomania, typhomania, typomania, uranomania, verbomania, xenomania, zoomania,

  44. fileasphogg said

    Μου ήρθε φλασιά ότι το ‘αραουτ’ θυμίζει αρκετά το ολλανδικό ‘eruit’ (εράουτ) που απ’όσον καταλαβαίνω σημαίνει ‘έξω/προς τα έξω’. Απο την άλλη, η Ολλανδία ως μεγάλη ποδοσφαιρική δύναμη εμφανίστηκε την δεκαετία του 1960 οπότε μάλλον χλωμό το να έχει κάτι να κάνει με το Ελληνικό αράουτ… 😐

  45. Tsopanakos said

    Το taxidermy εμπίμπτει σε αυτό που ψάχνουμε; Στα ελληνικά δεν έχω ακούσει ποτέ να λέμε «ταξιδερμία» την ταρίχευση, αν και ο Γούγλης βγάζει 2-3 αποτελέσματα.

  46. el sint said

    Στο γερμανικό λεξικό Wahrig έχει τη λέξη nekton, που είναι το αντίθετο του πλαγκτόν, τα έμβια όντα που μπορούν να κινηθούν με δική τους δύναμη στο νερό. Υπάρχει και λήμμα στη wikipedia http://en.wikipedia.org/wiki/Nekton. Στα ελληνικά νομίζω πως δεν υπάρχει αυτή η λέξη.

  47. Lavrentij said

    36

    το taxi προέρχεται από το taximeter, Taxameter και το tax, Taxe (fee, Gebühr), τα οποία νομίζω έχουν λατινική ρίζα.

  48. sarant said

    39: Ωχ!

    44: Ε, ναι,

    36-47: Ελληνική ρίζα στο τέλος, από την τάξη και το τάσσω.

    46: Νομίζω ότι λέμε κι εμείς «το νηκτόν»,

  49. Dimitris said

    «Η τρύπα του όζοντος δείχνει σημάδια ανάκαμψης» (τίτλος απο το nooz.gr).

    τωρα να ανησυχήσω ή οχι????

  50. Τσοπάνος said

    @26
    και theomania (ό,τι πρέπει για μερικούς παροικούντες)

  51. Alexis said

    Cosmetics και logistics.
    Ελληνογενείς αγγλικές λέξεις που λέγονται αλλιώς στα ελληνικά.

  52. Ιάκωβος said

    46,48
    Υπάρχει το νηκτόν, όπως υπάρχει και το benthos, βένθος, το σύνολο των οργανισμών που αναπτύσσεται πάνω ή κοντά στον πυθμένα της θάλασσας. Και ζωοβένθος, φυτοβενθος, κλπ.

  53. H λέξη logistics (με τη σημασία της υλικοτεχνικής οργάνωσης, της διοικητικής μέριμνας) ΔΕΝ είναι ελληνογενής. Προέρχεται από το γαλλ. logistique, και αυτό με τη σειρά του από τον maréchal des logis, ήτοι τον επί των καταλυμάτων. Logistics βέβαια ονόμασαν και οι Whitehead – Russel το λογικομαθηματικό τους σύστημα, και μ’αυτή τη σημασία, γνωστή μόνο στους ειδικούς και στους θαμώνες του Σαραντάκου, η λέξη είναι βέβαια ελληνογενής.

  54. «προβιοτικά» φάρμακα (δεν σημαίνει απολύτως τίποτα στα Ελληνικά) «Οργανικά» σαν μετάφραση του organics (δεν σημαίνει τίποτα ούτε στα Αγγλικά, ούτε το «βιολογικά» βέβαια σημαίνει κάτι περισσότερο), περναει σιγά σιγά και το «logistics» «Λογιστικά, μεταφορές, αποθήκες» (επιγραφή σε φορτηγό) αλλά είδα κι εναν τίτλο στο tvxs σήμερα «Βιωματικά Σεμινάρια φιλαναγνωσίας για εκπαιδευτικούς dlvr.it/6tdSDM»
    που με έβαλε σε σκέψεις.

  55. Πάνος με πεζά said

    Ο Γς μανιακός με τις μανίες !

    Βέβαια ξεχνάμε κάποιες νεώτερες μανίες, που έχουν να κάνουν με αυτούς τους απωθητικούς τίτλους καταστημάτων : Souvlakomania, Kaltsomania και δε συμμαζεύεται…

    Κι ήταν ωραίο αυτό το γραφικό που είχε φτιάξει ο Πανουσόπουλος στην ταινία του «Μανία», αντί τόνου στη λέξη.

  56. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    43 – Συγχώρεσέ με ΚΥΡΙΕ αμάρτησα.!!!

  57. Left said

    *****Rate This
    14:57 …και ούτε μία αξιολόγηση? Αιδώς Αχρείοι.

  58. Γς said

    56:
    Να μου λύσεις τη Λοτζίστικ

    (dP/dt )= kP(1-P/K)

    του Αγγελου (#53)

  59. sarant said

    53: Πολύ σωστά.

    54: Δίκιο έχεις και το μπέρδεμα με το προ- και το pro ίσως θέλει ξεχωριστό άρθρο.

    57: Με το ζόρι δε γίνεται 😉

  60. Joanna said

    Eulogy (όχι η ευλογία)
    Disaster (δυσ-αστερία;;;)

  61. Theo said

    @43, 50:
    Μήπως πρέπει να εφεύρουμε και τη smartassmania για μερικούς παροικούντες;

  62. Ilona said

    Πώς σας φαίνεται το disaster για την κατηγορία; Ο δύσαστρος δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ στην ελληνική.

  63. sarant said

    60-62: Δυσαστρία μάλλον αλλά δεν έχουμε ακριβώς ελληνική αρχή. Το πρόθεμα dis είναι συγγενικό με το δυσ-, δεν υπάρχει σχέση δανεισμού.

  64. Πάνος με πεζά said

    «Logistics» πια σήμερα, τουλάχιστον στη γλώσσα των εταιριών, ονομάζονται οι εκτενείς/αχανείς αποθήκες, οι κεντρικές αποθήκες.
    Μάλιστα του Φουρλή («Trade Logistics») στο Σχηματάρι, απ’ όπου ξεπηδούν όλα τα IKEA-oπράγματα που ψωνίζετε, έχουν έκταση γύρω στις 23-24 χιλιάδες τετραγωνικά, και το μεγαλύτερο μέρος λειτουργεί με πλήρως ρομποτικά κλαρκ (ελληνιστί περονοφόρα), χωρίς οδηγό.
    Πάρτε μάτι.

  65. Πάνος με πεζά said

    Πάρτε μάτι, λέω.

  66. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    65 – Ακριβώς αυτό δεν μπορούσε να φανταστεί ο Μάρξ, και δεν εννούν να αντιληφθούν (αν και έχω μια κάπως ακραία διαφορετική άποψη) οι σημερινοί μαρξιστές – κομουνιστές, όταν μιλούσε – μιλάνε για την αναγκαιότητα των προλετάριων για την παραγωγή και την παραγωγικότητα. Οι νέοι τρόποι παραγωγής των κεφαλαιούχων, παράγουν πολύ λιγότερες θέσεις εργασίας απο αυτές που καταργούν, οπότε η εξίσωσή του πάει περίπατο. Ο επόμενος πονοκέφαλος των κεφαλαιούχων, είναι τι θα κάνουν με τα τόσα εκατομύρια άχρηστου εργατικού δυναμικού, αλλα τους έχω εμπιστοσύνη, είμαι σίγουρος οτι θα βρούν μια δίκαιη και ΚΑΘΑΡΗ λύση.

  67. Πάνος με πεζά said

    Αφού το πήγαμε μέχρι την παραγωγή, να και η αυτοματοποιημένη παραγωγή…

  68. agnosy at enterotopia: http://www.last.fm/event/3412441+Agnosy+at+Enterotopia+on+2+November+2012

  69. LandS said

    Βλέπω ότι μας διαφεύγει ο οδοντογιατρός στα βουλγάρικα. Στοματολόγκ. Αν και όταν το είδα στη ταμπέλα κατάλαβα αμέσως τι σημαίνει. Πολλά χρόνια νωρίτερα είχα γελάσει με το cheiropodist.
    Στη Τουρκία υπάρχουν τα Kirat Hanesi. Κάτι σαν ταβέρνα που η ταμπέλα τους είναι με κεφαλαία γράμματα και οι Έλληνες τουρίστες τις διαβάζουν Κυρά Θανάση. Έχουν και στη Νομανσλανδη τέτοιες λέξεις.

    Τέλος, από το 2005 κάτι μελετητές της Σίτικορπ εισήγαγαν τον όρο plutonomy για να περιγράψουν την ανάπτυξη που τροφοδοτείται από και ωφελεί αποκλειστικά το (πολυ) πιο πλούσιο κομμάτι της Κοινωνίας. Κάποιοι λένε πως σήμερα τα χρυσά παιδιά στις μεγάλες τράπεζες κερδιζουν υπερβολικά μπόνους έχοντας προσανατολίσει τις υπηρεσίες των οργανισμών τους σε αυτές ακριβώς τις δραστηριότητες αυτού του συμβατικά λεγόμενου 1% (είναι μικροτερο).

  70. atheofobos said

    Γράφοντας στο τελευταίο μου ποστ για το κάστρο Μάλμπορκ της Πολωνίας http://atheofobos2.blogspot.gr/2014/09/blog-post_10.html
    ψάχνοντας για παλιές φωτογραφίες του, βρήκα μια στην wikipedia του 1890-1900 που αναφέρεται ως Photochrom print (color photo lithograph)

    Αναγκαστικά την μετέφρασα φωτοχρωμική και όποιος κατάλαβε κατάλαβε, γιατί την εξήγηση της λέξης Photochrom που δίνει η wikipedia δεν έχει καμία σχέση με την σημερινή χρήση της λέξης στους φωτοχρωμικούς φακούς κτλ
    http://en.wikipedia.org/wiki/Photochrom

  71. sarant said

    69: Νομίζω πως και ο όρος μονοψώνιο πρώτα πλάστηκε έξω και μετά ήρθε εδώ.

  72. gryphon said

    Δεν ειμαι σιγουρος εαν ανηκει σε αυτο το ειδος λεξεων που αναφερει το αρθρο αλλα διαβαζα μια φορα καποιο ξενο αγγλοφωνο εντυπο και βλεπω εναν τιτλο που ανεφερε κατι για «professional thespians»
    A ωραια λεω πριν διαβασω παρακαυω θα ειναι καμμια περιγραφη για τους αρχαιους Θεσπιεις που πολεμησαν στις Θερμοπυλες
    Αμεσως μετα ομως διαναζοντας ειδα οτι αναφεροταν σε καποια ομαδα θεατρικων ηθοποιων και οταν μετα το εψαξα ειδα οτι η λεξη προερχεται απο τον Θεσπι .Δεν το γνωριζω αλλα δεν νομιζω να υπαρχει η να υπηρξε καποτε τεοια λεξη για τους ηθοποιους στα ελληνικα.

  73. sarant said

    72: Μπορεί να δεις να λένε για ηθοποιούς του θεάτρου ότι είναι «θεράποντες του Θέσπιδος». Υπήρχε και το Άρμα Θέσπιδος, ένας οργανισμός του Εθνικού Θεάτρου. Αλλά μονολεκτικά, όχι, δεν υπήρξε τέτοια λέξη.

  74. Ιάκωβος said

    Το thespian είναι μάλλον ρομαντικής εποχής και ντεμοντέ έκφραση. Στην ταινία Withnail and Ι ο εκκεντρικός θείος του πρωταγωνιστή λέει -Οhh, so you are a thespian too..
    Εδώ στο 1.55

  75. Αθηνητσι said

    Bipolar- διπολικός;

  76. el sint said

    48, 52: Ευχαριστώ, δεν τα ήξερα. Είχα μείνει με την εντύπωση πως το nekton ήταν λέξη που είχαν κατασκευάσει γερμανοί λόγιοι.

  77. Vouts said

    Dendrology circa 1708. μαλλον εισαγομενο

  78. Αθηνητσι said

    Επίσης το deptocracy λόγω του ντοκιμαντέρ.

  79. 31
    Εξαιρείται η χαλκομανία! 🙂

  80. 39,
    Θυμάμαι συνάδελφο που ήταν σίγουρος, στ’ αστεία φυσικά, πως paradigm προέρχεται από τον καιρό του κραχ (1929).

  81. βκ said

    @54 Στη διατροφή εκτός απο τα προβιοτικά (probiotics – μικροοργανισμοί) υπάρχουν και τα πρεβιοτικά (prebiotics – ουσίες που ενισχύουν την μικρό χλωρίδα του πεπτικού συστήματος). Βρίσκω μάλιστα οτι στα αγγλικα το prebiotic έχει και αλλη σημασία και σημαίνει ακόμα «Existing or occurring before the emergence of life». Στο ΛΚΝ δε βρίσκω «προ/πρε-βιοτικος».

  82. 43,
    Προσθέτω την Τασμανία, χωρίς τον γνωστό της διάβολο!

  83. Ως γνωστόν, τα στοιχεία της ομάδας του φθορίου λέγονται στη χημεία αλογόνα, διότι σχηματίζουν άλατα (λες και μόνο αυτά το κάνουν…). Ε, στην Εσπερία τα στοιχεία της ομάδας του αζώτου αποκαλούνται ενίοτε πνικτογόνα (τον όρο τον έπλασε κάποιος Γερμανός χημικός, που στη γλώσσα του το άζωτο λέγεται Stickstoff, δηλαδή «πνιγηρό υλικό») και τα στοιχεία της ομάδας του οξυγόνου χαλκογόνα, που υποτίθεται ότι υπονοεί πως σχηματίζουν μεταλλεύματα. Απ’όσο ξέρω, οι παράλογες αυτές ονομασίες δεν έχουν χρησιμοποιηθεί ποτέ στα ελληνικά.

  84. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα και τις προσθήκες.

    83: Πνικτογόνα λοιπόν!

  85. Γς said

    82:
    >Προσθέτω την Τασμανία,

    Βολέψου με την Tazmania της λιστας (#43) ξαι άφησε τις Τασμανίες, Γερμανίες και Ρουμανίες

  86. Γς said

    79:

    Χαλκομανία.

    Φανταστικές ζωγραφιές που τις μεταφέραμε παντού με μια διαδικασία σαν κι αυτή με τις εικονίτσες στα κόκκινα αυγά.

    Και πάντα αναρωτιόμουν τι σχέση έχει με το χαλκό.

    Απ το Calque = το γαλλικό ξεπατικώνω + ελληνική μανία

  87. Γς said

    85:
    >και άφησε τις Τασμανίες, Γερμανίες και Ρουμανίες

    Και τις Ριμανίες, Βιλγαρίες και Τιρκίες της Τσιτσολίνας [που της άρεσαν οι πίτσες] 😉

  88. Συνεχίζω κι αντιγράφω από τις εκατό πιο πρόσφατες αναρτήσεις In a word του αγαπημένου Futility Closet:

    macrobian, adj. long-lived
    logofascinated, adj. fascinated by words
    logodaedaly, n. cunning in words; “verbal legerdemain”
    oligoglottism, n. limited knowledge of languages
    micropsychy, n. faint-heartedness
    abulia, n. an inability to act decisively
    gynophagite, n. an eater of women
    androphagous, adj. eating men
    brephophagist, n. one who eats babies
    bibliotaph, n. a hoarder of books
    magirology, n. the art or science of cookery
    gastrosoph, n. an expert or skilled eater
    sphalm, n. an erroneous doctrine or tenet
    monomachy, n. a duel
    philonoist, n. a lover of knowledge
    philalethist, n. a lover of the truth
    bechic, n. a cough medicine
    theic, n. one addicted to immoderate tea-drinking
    metoposcopy, n. the art of judging character by the features
    euphuistic, adj. using high-flown and affected language
    epeolatry, n. the worship of words
    anemocracy, n. a government by the wind
    mastigophorous, adj. carrying a whip
    Achillize, v. to harass or chase in a manner reminiscent of Achilles
    deuterogamist, n. one who marries a second time
    philologaster, n. an incompetent philologist
    nitigram, n. a second-rate epigram
    cacography, n. poor spelling
    macroscian, adj. casting a long shadow
    graocracy, n. government by old women
    epigamic, adj. attracting the opposite sex
    graphospasm, n. writer’s cramp
    analphabet, n. one who cannot read

    Θεϊκά το theic και -εκτός λίστας, τόχω κρατήσει από παλιότερα- το lethologica, n. the inability to remember.

  89. Λησμόνησα να σβήσω δυο-τρεις μετά την κοπιπαστή…

  90. 85, 🙂

  91. leonicos said

    Θα το βάλω εδώ μια και δεν ξέρω αν θα σας δω το πρωί…

    Πέρασα μερικές φοβερές μέρες από άποψη δουλειάς, που δεν μου επέτρεπαν να καιροφυλακτώ τον Σερ Σαρ, αποφάσισα να κάνω μερικά σχόλια εκτός τόπου.

    Σαμπού – Σιαμπού της 11ης Σεπτ.

    Κατ’ αρχήν πρέπει να πούμε ότι σαμπουάν είναι η γαλλική ‘ανάγνωση’ του shampooing.
    Φυσικά εξεπλάγην που το σαμπουάν και το σαπούνι δεν σχετίζονται ετυμολογικά. Εντούτοις, και παρά τις αντιθέτου δηλώσεις όλων δεν το αποκλείω η γαλατική και η χίντι λέξεις ν’ ανάγονται σ’ ένα κοινό Ι.Ε φώνημα που σημαίνει τρίβω, μαλάζω.

    Βέβαια ελέχθη, πολύ σωστά, ότι οι περισσότερες καταλήξεις σε –σιας και –σιος είναι στην πραγματικότητα –shas, -shos, και έτσι προφέρονται ακόμα σε πολλά μέρη της Ελλάδας, όπως και το ρήμα σιάζω, που δεν έχει τίποτα να κάνει με τ’ αρβανίτικα.

    Παναγιώτη Κ στο @22 η αλήθεια είναι πολύ πιο πικρή. Όταν παράγεις γνώση δημιουργείς και ορολογία. Έτσι έγιναν όλοι αυτοί οι ιατρικοί όροι για τους οποίους καμαρώνουμε, όταν η Ελλάδα παρήγε γνώση. Τώρα ποπυ η γνώση έρεται από αλλού, έρχεται και η ορολογία της.

    Πίνκο @31 Είδα με τα μάτια γράμμα δικηγόρου απευθυνόμενο στον δημοδιδάσκαλο της Αρτοτίνας ονόματι ‘Αναστάσιο’ (εγώ, αγροτικός) να αρχίζει: Αγαπητέ μου Τάσιο.
    Κατάλαβα τι συνέβαινε, και ο κατ’ εμέ Τάσος μού το επιβεβαίωσε. Ίσως πια να μην το γράφουν εκτός των αποκρυσταλλωμένων ονομάτων π.χ. Μήτσιος, αλλά το προφέρουν.

    Γρηγόρη @59, στις περίφημες περί το 50 Μεθόδους Ξ. Γλωσσών Xavier de Bouge, που δεν ήταν κακές αλλά δύσχρηστες μάλλον, η γιαγιά έτσι γραφόταν (αυτή τη λέξη μόνο θυμάμαι γιατί μου έκανε εντύπωση). Επίσης τοέχω δει και σε σχολικό βιβλίο ανάλογης παλαιότητας

    @73 Δύτη, αυτοί λένε και shoνισμένα βουνά. Άλλο ζήτημα.

    @95 Σμερδαλαίε λες: (φερραρέζικα) tarzanelli” στα φερραρέζικα είναι τα υπολείμματα κοπράνων που κρέμονται «σαν τον Ταρζάν» από τις τρίχες ενός μη καλά σκουπισμένου πισινού.
    Διερωτώμαι πώς είναι δυνατόν οι φερραρέζοι να έχουν τόσο εξειδικευμένο όρο; Το συνηθίζουν τόσο πολύ να κυκλοφορούν γυμνοί και ασκούπιστοι; Διότι για ν’ αναπτυχθεί μια σημασία πρέπει να υπάρχει μια κοινώς αναγνωριζόμενη έννοια μεταξύ των ομιλητών της γλώσσας.

    Πολύ μου άρεσε η παρατήρηση της Πηνελόπης Καμπάκη Βουγιουκλή στο @25 για τα Cymreg (ουαλικά) και θα ήθλα να την επεκτείνω. Δεν είναι μόνο οι αγγλικές λέξεις, όπως shop που γράφεται ως siop και το Sian / Shan. Στα ουαλικά το σύμπλεγμα si+φωνήεν προφέρεται σαν το αγγλικό sh· πρβλ yr y siarad = μιλάω, για πιο πρόχειρο παράδειγμα

    Απορία για τον Πέπε στο @48 Ο Πέπε είπε / έφη ας σώσουμε σκιας την ελληνική

    Πέπε: Επειδή αυτό το ‘σκιας’ μου άρεσε πάρα πολύ, ειλικρινά το λέω, έχεις την καλοσύνη να μου το εξηγήσεις περισσότερο και να μου βάλεις μερικά παραδείγματα.

    Τι σημαίνει κατά τη γνώμη σου; Τουλάχιστο ή κάτι άλλο; Θενκς (ελληνικά)

    συκαλειπτικός περιοδιστής της 12ης Σεπτ.
    Καταπληκτικό άρθρο και αναπάντεχα πλούσιο.
    Άσε που έπαθα πλάκα με τον διαληθεισμό. του / της Σκολ στοο @17

    Ο Γς [υπεροβολικός πάντα] στο @43. Ευτυχώς που δεν μας αράδιασε και τις –pathies (Οι αγκύλες δείχνουν ότι άλλο είχα γράψει αλλά αυτολογοκρίθηκα).

    @46 Ελ Σιδ, Πρέπει να έχει δίκιο διότι το π.χ. πτηνό που κολυμπάει λέγεται νηκτικό και όχι νηκτόν· εξ ου και η νηκτική μεμβράνη, που ενώνει τα δάχτυλα της πάπιας, της χήνας και των συναφών πουλιών.

    @50 Τσομπάνε εύγε! Βρήκες στόχο! Πιο εύκολο δεν υπήρχε. Καλύτερα όμως να επιδιώκεις πιο απαιτητικά πράγματα. Είναι πολύ εύκολο να λες Ουουουουου!

    @52 Ιάκωβε, το βένθος είναι αυτό καθεαυτό το ‘απύθμενο βάθος’. Υπάρχουν όμως βενθόβιοι και βενθοδίαιτοι οργανισμοί καθώς και Βενθοβιολογία.

    @54 Λευτέρη, είναι να μη σε βάλει;

    Αλλά το ερώτημα στον Πέπε θα το ξανακάνω, γιατί μάλλον δεν θα το δει

  92. alexisphoto said

    @40
    σωστά
    Ευχαριστώ

  93. Γς said

    91 @ Λεώ

    Ο Γς [υπεροβολικός πάντα] στο @43. Ευτυχώς που δεν μας αράδιασε και τις –pathies (Οι αγκύλες δείχνουν ότι άλλο είχα γράψει αλλά αυτολογοκρίθηκα).

    Μπράβο! Πιάσε κι ενα μικρό κλάσμα Πάθιζ:

    allelopathy, alloeopathy, allopathy, angiopathy, anthropopathy, arteriopathy, arthropathy, cardiopathy, cerebropathy, characteropathy, cholangiopathy, coronaropathy, cyberpathy, electropathy, encephalopathy, endocrinopathy, gastropathy, genopathy, hemopathy, hepatopathy, heteropathy, homeopathy, homeopathy, hydropathy, idiopathy, isopathy, keratopathy, leucopathy, leukopathy, meteoropathy, myopathy, naturopathy, nephropathy, onychopathy, osteopathy, otopathy, paedopathy, pampathy, pedopathy, psychopathy, renopathy, sociopathy, tauopathy, technopathy, telepathy, theopathy, uropathy, xanthopathy,

    Βλέπωκαι μια πάθι που την μαθαίνεις τελευταίος:
    keratopathy

  94. Νέο Kid Στο Block said

    83. Άγγελε, και Wasserstoff «νερουλό πράμα» το υδρογόνο και Sauerstoff ,»ξινόπραμα»,το οξυγόνο. 🙂
    (αυτοί οι θαυμαστοί τευτόνοι…τόσο έξυπνοι στην ουρά της γκαουσιανής καμπάνας ,αλλά μ’ενα ρόπαλο ξεχασμένο στην κολότσεπη…)

  95. daeman said

    @Leonicos #93

    Παρότι δεν είμαι ο Πέπε, επειδή είδα το ερώτημα για το «σκιας»:

    Ναι, «τουλάχιστον» σημαίνει το «σκιας». Προέρχεται από συνεκφορά των και + ας, και χρησιμοποιείται ακόμα συχνά στην Κρήτη.

    Θα το βρεις στον Κριαρά, στο λήμμα «κιας» (http://www.greek-language.gr/greekLang/medieval_greek/kriaras/search.html?lq=κιας&dq=), που έχει επίσης λήμμα για το «μηδεκιάς» (συνήθως μηδεσκιάς σήμερα, αν και όχι τόσο συχνό) και το αναφέρει και στο λήμμα για το μαγάρι (σκιας μαγάρι = τουλάχιστον).

    Στο λήμμα του «κιας» έχει μερικά παραδείγματα —αν θέλεις κι άλλα, κάνεις αναζήτηση και στο σώμα των λημμάτων (http://www.greek-language.gr/greekLang/medieval_greek/kriaras/search.html?lq=σκιας&loptall=true&dq=), όπου θα βρεις ακόμη περισσότερα, κυρίως από Ερωτόκριτο και άλλα κρητικά κείμενα.

    Κι ας είμαι μόνο λουρκιστής
    παέ στου Νικοκύρη
    σκιας απαντώ όντε μου ‘ρθεί
    ωσάν το μουσαφίρη

  96. daeman said

    Παρόραμα στο αποπάνω: @Leonicos στο #91 (βέβαια).

  97. sarant said

    95: Γεια σου Δαεμάνε, ξενιτεμένε Κρητικέ!

    Και μια μαντινάδα από τον Πιτυκάκη

    Σα μου τον ήπηρες το νου
    πάρε με σκιας κι εμένα
    κι είντα με θέλει κουζουλό
    η μάνα που μ’ εγέννα

  98. daeman said

    Γεια σου και σένα, Νικοκύρη!

    Με την άδειά σας, συνεχίζω τις αντικριστές μαντινάδες με συρραφή Ερωφίλης και Φορτουνάτου:

    Τον πόθο και τα πάθη μου να κάμω σκιας να γνώσεις
    μιας μέρας σκιας ανάπαψη σωστή για να μου δώσεις

    Συν το μετασχόλιο (από την Πανώρια, εκτός από τον πρώτο στίχο), όπου το σκιας + να + άρνηση = μήπως, άραγε:

    Τα σούφερα* των κοπελιώ:
    Σκιας να μηδέν τσι βρούμε
    τσι προξενιές των κορασώ
    τουνώ να τώσε πούμε;

    Και την ευκή (ο δεύτερος στίχος από τον Ερωτόκριτο, συμπληρωμένος με τον πρώτο για να βγει η μαντινιάδα), όπου σκιας + άρνηση = καθόλου:

    Ό,τι ‘θελε ν’ απαντωθεί, ό,τι θελε να τύχει
    Μα εσέ μη βρει ποτέ κακό σκιας στο μικρό σου νύχι

    Το μαντινάδωσα το λήμμα του «κιας». 🙂

    *σούφερα: λογισμοί | διαβολές (http://www.latofm.gr/index.php?file=03&news_id=433)

  99. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    97,98, Αφού είπα ν απαντήσω, δεν εδιάβαζα σκιας πρώτα κι από δω το νήμα; 🙂
    Ε μούμεινε σκιας η ευχαρίστηση ότι επήε ο νους μου στην ίδια μαντινάδα του Πιτυκάκη που τραγουδιέται ακόμη από τσι λυράρηδες.

  100. sarant said

    98: Αυτός είσαι! Όταν θα ανεβάσω το άρθρο για τα κρητικά επιρρήματα θα αναλάβεις τη μαντιναδική υποστήριξη (mantinadologistics).

  101. Ιάκωβος said

    91, leonicos
    @52 Ιάκωβε, το βένθος είναι αυτό καθεαυτό το ‘απύθμενο βάθος’.

    Ναι, αλλά στη Βιολογία σημαίνει το σύνολο των έμβιων όντων των διαφόρων οικοσυστημάτων του βάθους της θάλασσας. Δηλαδή ο Ωκεανογράφος θα ρίξει στο νερό τους διάφορους δειγματολήπτες του για να συλλέξει «δείγματα του βένθους» . Προφανώς πρόκειται για ένα είδος αντιδάνειου από τα Αγγλικά, από το benthos.

    Στα νέα ελληνικά λέμε τα βάθη ή η άβυσσος, δε λέμε το βένθος για τη θάλασσα, οπότε παρόλο που η λέξη χρησιμοποιείται μόνο από τους ειδικούς ενός κλάδου, μπορεί να πει κανείς, ότι είναι μια από τις λέξεις, που έχουν άλλη σημασία στα αρχαία και άλλη στη δημοτική (υπάρχει όρος γι αυτές;)

    82 Μιχάλης Νικολάου,
    Ωραίο -όπως πάντα- το λογοπαίγνιο, αλλά σε πρόλαβε η Γουόρνερ με την σειρά ΤΑΖ-mania, όπου πρωταγωνιστεί ο Δαίμονας της Τασμανίας,(ουαχχχρζουαργκλλάααου) που μ’ αυτόν μεγαλώσαμε εμείς, αλλά οι πιτσιρικάδες τον λένε απλά Ταζ.

  102. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    90.meta-mantinadologistics

    Η πρώτη μου αγαπητικιά
    μ άφηκε μόνο πόνους,
    και βάσανα να τέλομαι
    σκιας πεντακόσους χρόνους

  103. skol said

    91: Λεώνικε, του Σκολ (όχι ότι έχει σημασία αλλά έτσι έχει καθιερωθεί σ’ αυτό το ιστολόγιο 🙂 )

    Ο διαληθεισμός βλέπω ότι γκουγκλίζεται ως διαληθισμός. Είναι σωστότερο έτσι;

  104. Pedis said

    Νικοδέσποτα, ωραίο το χθεσινό άρθρο (που μόλις διάβασα).

    Εl periodico σημαίνει εφημερίδα αλλά efemérides σημαίνει κάτι άλλο, ως γνωστόν, στην αστρονομία

    http://es.wikipedia.org/wiki/Efem%C3%A9rides

    δήλωνε επίσης την καταγραφή μέρα τη μέρα των χρονικών του βασιλιά, όπως επίσης υπήρχαν και οι λογοτεχνικές ή επιστημονικές effemeridi (efemeridi)

    http://www.treccani.it/vocabolario/effemeride/

  105. sarant said

    104: Ναι μπράβο, και στα γαλλικά ephemeride (βάλε και καναδυό οξείες)

  106. Emphyrio said

    Και στα αγγλικα ephemeris… Το ιταλικο elenco το βαλαμε; Δεν νομιζω.

    Νικοκυρη, αν στα Windows (απο ΧΡ κι’απανω) βαλεις το πληκτρολογιο US International, θα εχεις σχεδον ολους τους πιο συνηθισμενους συνθετους ευρωπαϊκους χαρακτηρες – é è ú ï ü ê ç κουλουπου. Εξαιρουνται αυτοι οι παραξενοι των ρουμανικοπολωνικοσερβικων. Για αλλα λειτουργικα δεν ξερω – λογικα θα υπαρχουν, αλλα δεν ξερω ποια ειναι.

  107. Χωρίς να προλαβαίνω να διαβάσω τα σημερινά σχόλια, και επειδή μου έσκασε ξαφνικά: Η «αποθήκη» (= φαρμακείο στα ξένα) δεν θα μπορούσε να ενταχθεί σε αυτή την κατηγορία;

  108. Επίσης, τώρα που είδα το elenco του Emphyrio, από πάνω, θυμήθηκα και το (την) tessera.

  109. sarant said

    Κώστα, όλα αυτά που λέτε είναι άλλη κατηγορία, ψευδόφιλες ας πούμε, διότι λέξεις τέτοιες (έλεγχος, αποθήκη) υπάρχουν στα ελληνικά έστω με άλλη σημασία. Οι λέξεις του άρθρου δεν υπάρχουν στα ελληνικά.

  110. Emphyrio said

    Κωστα, ο Escher θα σε ευχαριστει που τον θυμηθηκες

  111. Ξέχασα να γράψω χτες ότι την ετυμολογία αράουτ απ’ το our out την κυκλοφορεί ο Πανούτσος εδώ και χρόνια· το αλατοπίπερό του, ότι έτσι το άκουγαν οι Πειραιώτες απ’ τους Εγγλέζους ναύτες που πρωτοέφεραν τη μπάλα στο λιμάνι…

  112. sarant said

    111: Ναι; Ομολογώ ότι δεν τον παρακολουθώ.

  113. Vouts said

    Το psephology φαινεται αλλοδαπής προελεύσεως

  114. sarant said

    113: Ναι, σωστά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: