Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο πρύτανης και η πρυτάνισσα

Posted by sarant στο 14 Νοέμβριος, 2014


Παρά τον τίτλο, δεν θα αφιερώσω το άρθρο στις καινούργιες προκλήσεις του πρύτανη του ΕΚΠΑ κ. Φορτσάκη, που έκλεισε το Πανεπιστήμιο Αθηνών για… να διασφαλίσει τη λειτουργία του, σε ένα ιδιότυπο λοκ-άουτ που ολοφάνερα έχει σκοπό να λειτουργήσει σαν θρυαλλίδα ενόψει των εορτασμών της επετείου της εξέγερσης του Πολυτεχνείου.

Βέβαια, ο κ. Πρύτανης δεν είναι παρά το προϊόν του εκτρωματικού νόμου για τα πανεπιστήμια, αφού εκλέχτηκε από εκλογές-παρωδία από τις οποίες είχαν αποκλειστεί οι μη αρεστοί στα Συμβούλια Ιδρύματος υποψήφιοι (σκεφτείτε πώς θα ήταν το αντίστοιχο σε εθνικές εκλογές: να επιτρέπεται να παίρνουν μέρος μόνον όσα κόμματα εγκρίνονται από την τρόικα).

Πριν από 41 χρόνια στη Θεσσαλονίκη, ο πρύτανης του ΑΠΘ κ. Ευάγγ. Σδράκας είχε καλέσει τα τανκς της χούντας στο κτίριο της Πολυτεχνικής («εισήλθον και μερικά άρματα μάχης προς εκφοβισμόν») με αποτέλεσμα να κερδίσει το ντροπιαστικό προσωνύμιο του «πρύτανη των τανκς». Ο κ. Φορτσάκης, αν συνεχίσει έτσι, εμφανίζεται βασικός διεκδικητής για να του κατακυρωθεί ο αντίστοιχος ντροπιαστικός τίτλος του «πρύτανη των ΜΑΤ», παρόλο που έχουν προηγηθεί κι άλλοι που τον είχαν επίσης αποσπάσει πρόσκαιρα.

Αλλά εμείς εδώ λεξιλογούμε. Η λέξη πρύτανης είναι αρχαία. Ο σημερινός νεοελληνικός τύπος, πρύτανης, είναι μεταπλασμός του αρχαίου, πρύτανις, ο οποίος επίσης διατηρείται -και ήταν ο βασικός τύπος έως τη μεταπολίτευση. Η αρχαία λέξη, που εμφανίζεται ήδη στον Όμηρο ως κύριο όνομα, πρέπει να είναι δάνειο από κάποια ανατολική γλώσσα, μια υπόθεση που ενισχύεται από την ποικιλία τύπων (πρότανις, βρύτανις, πρώτανις) σε διάφορες αρχαίες διαλέκτους.

Η λέξη δήλωνε στην αρχαιότητα διάφορα αξιώματα, ενώ στην αρχαία Αθήνα πρυτάνεις ήταν πενήντα βουλευτές που διαλέγονταν με κλήρο και διεύθυναν τις εργασίες της Βουλής των Πεντακοσίων για διάστημα πέντε εβδομάδων. Οι εκάστοτε πρυτάνεις, για να μένουν απερίσπαστοι στο έργο τους, σιτίζονταν δωρεάν στο Πρυτανείο. Από τον πρύτανη και το ρήμα πρυτανεύω, που έχει διπλή σημασία: αφενός σημαίνει «ασκώ τα καθήκοντα του Πρύτανη», και αφετέρου λέγεται όταν μια ιδέα ή άποψη ή στάση επικρατεί ανάμεσα σε άλλες. Λέμε, για παράδειγμα «ελπίζουμε ότι θα πρυτανεύσει η λογική» -μια ελπίδα η οποία στην περίπτωση του φορτσάτου κ. Φορτσάκη αποδεικνύεται εντελώς φρούδα.

Διαβάζω στο λεξικό του Μπαμπινιώτη ότι ο (αρχαιότροπος) πρύτανις είναι από τα λίγα ουσιαστικά της αρχαίας σε -ις που έχουν διατηρηθεί και στη νέα ελληνική. Δύο άλλα ουσιαστικά σαν τον πρύτανι αναφέρει το καλό λεξικό: όρχις και όφις (δεν θέλω συνειρμούς), ενώ τα λάτρις και μάντις έχουν προ πολλού μεταπλαστεί σε λάτρης και μάντης και κλίνονται ομαλά (κατά το ναύτης) αλλά στον πληθυντικό ακολουθούν το αρχαίο πατρόν: μάντεις-μάντεων. Ο πρύτανις έδωσε μεν τον πρύτανη, αλλά κρατάει και τον λογιότερο τύπο.

Εδώ και μερικές δεκαετίες, στις πρυτανικές εκλογές, είτε τις ομαλές όπως τα προηγούμενα χρόνια είτε στις αμφίβολης γνησιότητας τωρινές, εκλέγονται και γυναίκες. Πώς είναι όμως το θηλυκό του πρύτανη; Ο επίκοινος (δηλαδή ίδιο θηλυκό με τον αρσενικό) τύπος «η πρύτανης, της πρύτανη» που προτιμήθηκε αρχικά, δεν έχει καθιερωθεί -ίσως επειδή στα ελληνικά δεν υπήρχαν και παρά τις προσπάθειες των οπαδών του ερμαφροδιτισμού είναι δύσκολο να υπάρξουν θηλυκά σε -ης. Κι όταν χρησιμοποιείται ο επίκοινος τύπος, συχνά η διαφοροποίηση εμφανίζεται στη γενική πτώση (η πρύτανης – της πρυτάνεως ενώ ο πρύτανης του πρύτανη, ακριβώς όπως η βουλευτής της βουλευτού -ενώ του βουλευτή- ή η εισαγγελέας της εισαγγελέως -ενώ του εισαγγελέα).

Κατά τη γνώμη μου, σαφώς προτιμότερος είναι ο έμφυλος τύπος: η πρυτάνισσα, με μια κατάληξη που είναι βαθιά ριζωμένη στην ελληνική γλώσσα από τα αρχαία χρόνια, τόσο για αξιώματα όσο και για ανθρωπωνυμικά (Φοίνισσα). Κάποιοι λένε ότι η κατάληξη είναι υποτιμητική γιατί τους θυμίζει τη μάγισσα -απορώ πώς πάει εκεί ο νους τους και όχι στη βασίλισσα, την πριγκίπισσα ή την αρχόντισσα. Άλλοι αποφαίνονται ότι πρυτάνισσα είναι η γυναίκα του πρύτανη -είναι από αυτούς που αδυνατούν να δουν τις γυναίκες ως αυτοτελείς υπάρξεις χωρίς έναν άντρα στο πλευρό τους’ θα μου πείτε, τι φταίνε αυτοί, όταν κοτζάμ κράτος δεν επιτρέπει, ας πούμε, στη γυναίκα να ασφαλίσει στο βιβλιάριο υγείας της το ανήλικο παιδί της αν δεν προσκομίσει υπεύθυνη δήλωση του συζύγου της -αλλά ο άντρας μπορεί να ασφαλίζει τα παιδιά χωρίς ανάλογη προϋπόθεση. (Όχι, δεν είναι πολύ σημαντικό: είναι μία από τις χίλιες δεκατρείς μικρές και μεγάλες διακρίσεις που τις θεωρούμε αυτονόητες).

Η συζήτηση για την πρυτάνισσα δεν είναι απλώς ακαδημαϊκή (το λογοπαίγνιο δεν το επιδίωξα, αλλά τώρα που βγήκε το κρατάω). Στις πρόσφατες εκλογές, στο Πανεπιστήμιο Πατρών εξελέγη πρυτάνισσα η κυρία Βενετσάνα Κυριαζοπούλου. Πιο σωστά, πρυτάνισσα τη λέω εγώ. Η ίδια η κυρία Κυριαζοπούλου φαίνεται ότι προτιμά τον λόγιο ή λογιοφανή τύπο «η πρύτανις», και αυτόν χρησιμοποιεί στα δελτία τύπου της, με αποτέλεσμα προς το παρόν να επικρατεί ένα μικρό αλαλούμ στον τοπικό Τύπο, αφού (παράδειγμα) συνυπάρχουν οι δυο τύποι, «η πρύτανις» και «η πρύτανης», μαζί με τέρατα όπως «της νέας πρύτανι». Να επισημάνουμε πάντως πως το «η πρύτανις – της πρυτάνεως» είναι τύπος μουστακοφόρος και ιδιότυπος, αφού αν πάρουμε το αρχαίο κλιτικό πατρόν η γενική θα έπρεπε να είναι «της πρυτάνιδος».

Και σε αυτό, όπως και στα περισσότερα άλλα, θα συμφωνήσω με όσα γράφει στο περιοδικό του Πανεπιστημίου η κ. Άννα Ρούσσου, γλωσσολόγος, καθηγήτρια του Πανεπ. Πατρών, και όχι επειδή μού κάνει την τιμή να παραπέμπει σε ένα παλιό άρθρο μου. O σύνδεσμος δεν ανοίγει προς το παρόν, οπότε αντιγράφω εδώ το σύντομο άρθρο της.

Η αλλαγή της πρυτανικής αρχής συνοδεύτηκε και με μια ορθογραφική αλλαγή: η γραφή Πρύτανης αντικαταστάθηκε με το Πρύτανις. Αυτό μπορεί να σημαίνει μια συνειδητή στροφή προς έναν αρχαϊσμό που φαίνεται και στη γενική «Πρυτάνεως» (μιλάμε για «Αναπληρωτές Πρυτάνεως» και όχι «Αναπληρωτές Πρύτανη»), ή ότι η αρχαΐζουσα κατάληξη –ις δηλώνει το θηλυκό γένος, ενώ η κατάληξη -ης το αρσενικό. Πράγματι στην πρόσκληση για την Τελετή παράδοσης-παραλαβής των Πρυτανικών Αρχών έχουμε «από τον απερχόμενο Πρύτανη» και «από την Πρύτανι». Περιμένουμε, επομένως, και αντίστοιχη συμμόρφωση των επιθετικών προσδιορισμών, δηλαδή «η αξιότιμος Πρύτανις» και όχι «η αξιότιμη Πρύτανις». Η αλήθεια είναι ότι τα θηλυκά επαγγελματικά ουσιαστικά είναι μπελάς για τους χρήστες της γλώσσας, όχι όμως και για το ίδιο το γλωσσικό σύστημα (βλ. http://www.sarantakos.com/language/gynaike.html). Κάποια έχουν βρει το δρόμο τους, π.χ. ο διευθυντής/καθηγητής – η διευθύντρια/καθηγήτρια. Η δυσκολία ενσωμάτωσης άλλων τύπων δεν είναι γλωσσική, αλλά κοινωνιολογική. Τα υψηλά αξιώματα δυσκολεύουν και τείνουν συνήθως στη απλή διαφοροποίηση με τη χρήση του θηλυκού άρθρου, όπως ο/η βουλευτής, ο/η δικαστής, αν και βρίσκουμε και τα βουλευτίνα, δικαστίνα. Αντίστοιχα, τα γυμνασιάρχης και λυκειάρχης έχουν δώσει δόκιμους τύπους όπως γυμνασιάρχισσα και λυκειάρχισσα, αλλά πιο δύσκολα περιφερειάρχισσα, παρόλο που πρόκειται για μορφολογικό ισοδύναμο (βλ. Α. Ιορδανίδου και Ε. Μάντζαρη «Τα θηλυκά επαγγελματικά ουσιαστικά: γλωσσική χρήση και τυποποίηση». Ανακοινώσεις 5ου Συνεδρίου ΕΛΕΤΟ, 2005, 73-87). Η λέξη «Πρύτανης», επίσης, διαφοροποιείται με το άρθρο κι έτσι είχαμε «η Αντιπρύτανης». Αν υιοθετήσουμε τη γραφή με –ις, τότε θα πρέπει να έχουμε αναλογικούς σχηματισμούς με άλλα θηλυκά σε –ις, όπως η καλλιτέχνις, δίνοντας ως γενική της Πρυτάνιδος, κατά το της καλλιτέχνιδος. Η υιοθέτηση του –ις για το θηλυκό του Πρύτανη, επομένως ,δεν είναι χωρίς προβλήματα. Υπάρχει βέβαια και ο καθαρά θηλυκός σχηματισμός, όπως η Πρυτάνισσα (κατά το βασίλισσα). Το πρόβλημα δε βρίσκεται στη γλώσσα, αλλά στη στάση μας απέναντι στη γλώσσα.

Διότι βέβαια ζήτημα στάσης είναι το αν θεωρούμε μειωτικούς ή υποδεέστερους τους έμφυλους τύπους όπως η πρυτάνισσα ή η δικάστρια. Αλλά και οι ενδιαφερόμενες πρέπει κι οι ίδιες θαρρετά να υιοθετήσουν τους τύπους που αντιστοιχούν στο φύλο τους.

Advertisements

92 Σχόλια to “Ο πρύτανης και η πρυτάνισσα”

  1. Γς said

    Καλημέρα!

  2. Καλημέρα! Από ποιο τεύχος είναι το παράθεμα της ΑΡ;

  3. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρες !

    Μεγάλη κουβέντα… Εμένα, ακόμα και το «αρχιτεκτόνισσα» μου μοιάζει υποτιμητικό για τις συναδέλφους (και όχι συναδέλφισσες), και δεν το λέω.
    Κατά κάποιο τρόπο, αν και εύδμητη αυτή η κατάληξη (τςςςςςς…. αυτό το «εύδμητος» το είδα ως όνομα τεχνικής εταιρίας και το τσίμπησα), θεωρήθηκε «αριστερίζουσα», ξεκινώντας από το «συντρόφισσα». Δεν είναι όμως γι αυτό, που δε μ’ αρέσει, είναι και άλλες θηλυκές «εύδμητες» που δε μου αρέσουν, όπως π.χ. πουκαμισού, κοπτοραπτού κλπ. Προσωπικό κριτήριο…

  4. Πάνος με πεζά said

    Θυμήθηκα και τον Τσοβόλα στι Ειδικό Δικαστήριο (τόοτε…) που είχε πετάξει ένα «Αξιότιμη Κυρία Πρόεδρος»…

  5. Γς said

    >όρχις και όφις (δεν θέλω συνειρμούς),

    που έχουν μεταπλαστεί αμφότερα με κατάληξη -ίδι (δεν θέλω συνειρμούς).

  6. physicist said

    Ημισχετικό-ημιάσχετο αλλά το διάβασα τις προάλλες και μ’ άρεσε. Ήταν μια σύντομη κριτική στην πολιτικά ορθή μόδα να χρησιμοποιείται στα γερμανικά η λέξη «σπουδάζων» (der/die Studierende) αντί για τα έμφυλα «σπουδαστής-σπουδάστρια». Κι έγραφε ο σχολιαστής περίπου τα εξής:

    Ο σπουδάζων, πριν πάει στο μάθημα, αγοράζει ένα ψωμάκι απ’ τον φουρνίζοντα και μετά πάει το τζην του για μπάλωμα στον ράφτοντα.

    Καλημέρα.

  7. gmich said

    Πριν τεθεί έντονα το ζητήματα αυτό, δηλαδή πως θα είναι το θηλυκό των επαγγελμάτων επειδή οι γυναίκες που ασκούσαν τα επαγγέλματα αυτά ήταν ελάχιστες, δεν είχαμε πρόβλημα πως θα αποκαλούσμε τις συζύγους των συζύγων που ασκούσαν αυτά τα επαγγέλματα.Τα κάναμε όλα θηλυκά Πχ την σύζυγο ττου γιατρού γιατρίνα, του διακαστή διακαστίνα, του λυκειάρχη λυκειάρχινα, του δημάρχου δημαρχίνα . Υπήρχε όμως και μια δημαρχίνα που εξαιτίας της συμπεριφοράς της την αποκαλούσαμε δημαρχέσα .

  8. Νέο Kid Στο Block said

    6. Είσαι πρυτανεύων τη λογική! Εύγε νέε μου! 😉

  9. Παναγιώτης Κ. said

    Καλημέρα,

    Κάποια πράγματα είναι ζήτημα χρόνου για να τα συνηθίσουμε παρόλο που αρχικά μας ξενίζουν.
    Αν μάλιστα τα βλέπουμε συχνά γραμμένα και ακουστούν και κάμποσες φορές από τα ΜΜΕ τελικά καθιερώνονται.
    Στην περίπτωση δε που υπάρχει και τεκμηρίωση γιατί πρέπει να χρησιμοποιείται ο ένας τύπος και όχι ο άλλος τότε ριζώνουν.
    Ήδη σε μένα σήμερα συντελέστηκε η πρώτη εγχάραξη για να χρησιμοποιώ το πρυτάνισσα.
    Το αρχιτεκτόνισσα μου έρχεται εντελώς φυσιολογικό.

  10. Νέο Kid Στο Block said

    Όχι και υποτιμητικό το «Αρχιτεκτόνισσα» ρε συ Πάνο! Μην τρελλαθούμε τώρα.

  11. physicist said

    #8. — Γειασ’ κι εσένα, Κίντοντα.

  12. Γς said

    5:
    Όσο δέρμα και αν πετάξεις φίδι είσαι δεν θα αλλάξεις

    [δεν θέλω συνειρμούς].

  13. Προτείνω πρυτανίνα με υποκοριστικό το Νίνα

  14. » Η αρχαία λέξη, που εμφανίζεται ήδη στον Όμηρο ως κύριο όνομα, πρέπει να είναι δάνειο από κάποια ανατολική γλώσσα, μια υπόθεση που ενισχύεται από την ποικιλία τύπων (πρότανις, βρύτανις, πρώτανις) σε διάφορες αρχαίες διαλέκτους.»

    Να ρωτήσω, ο άσχετος, γιατί να πηγαίνει το μυαλό μας σε δάνειο καί όχι σε διαφορετικές αποδόσεις των φθόγγων σε άλλες διαλέκτους ; Γνωστή η περίπτωση του Φίλιππου-Βίλιππου καθώς και οι κατα καιρούς προφορές των ο, υ, ω

    Μέχρι και το ορθογραφικό λάθος παίζει

  15. Πάνος με πεζά said

    @ 9,10 : Στο τέλος γράφω «προσωπικό κριτήριο». Αν πας να πείς «όπως πρότεινε η Αρχιτέκτων του Έργου», ακούγεται καλύτερο. Αν πας να πεις «σύμφωνα με πρόταση της Αρχιτέκτονα του Έργου», πράγματι μπορείς ν’ αποζητήσεις το «Αρχιτεκτόνισσας» (κι εγώ φυσικά, θα αποζητούσα να το γυρίσω στην ονομαστική).

    Αλλά ξέρετε, αν γενικεύσουμε, θα φτάσουμε σε «φιλολόγισσα». «παθολόγισσα» και τέτοια…

  16. odinmac said

    0: «Κάποιοι λένε ότι η κατάληξη είναι υποτιμητική γιατί τους θυμίζει τη μάγισσα -απορώ πώς πάει εκεί ο νους τους και όχι στη βασίλισσα, την πριγκίπισσα ή την αρχόντισσα».

    Θεωρώ άκυρο το παράδειγμα γιατί η πρόπαραλήγουσα είναι άλφα και όχι ιώτα.

    Προσωπικά το πρυτάνισσα μου φέρνει στον νου τυράννισσα (η) και ας μην υπάρχει ως λέξη, ή: τυράννησα.

    Εάν θα έπρεπε σώνει και καλά να αλάξουμε τον τύπο (που δεν συμφωνώ) θα προτιμούσα τον πρυτανίδα.

    10: «Αρχιτεκτόνισσα»– φόνισσα–αυτοκτόνησα 😯

    Καλημέρα.

  17. Πάνος με πεζά said

    @ 15 : Σεβασμός στις κυρίες συναδέλφους, κι όπως θα έλεγε και η Τζένη Μπότση «Τι έγινε Παναγιωτάκη; Γουστάρουμε την αρχιτεκτόνισσα;»:)

  18. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!
    Φυσικά, το θέμα με τα επαγγελματικά θηλυκά είναι τέτοιο που θα το συζητήσουμε κι άλλες φορές και το έχουμε ήδη συζητήσει. Η επανάληψη χρειάζεται, όπως λέει και ο Παναγιώτης στο 9.

    17: Από πού είναι αυτό;

    14: Μεταφέρω τη γνώμη των λεξικών. Η ποικιλία των τύπων πάντως είναι συνήθως ένδειξη δανείου.

  19. sarant said

    2: Μαριάννα, το σημείωμα της ΑΡ είναι από το τεύχος Οκτωβρίου, που τώρα ανοίγει, εδώ:
    http://www.upatras.gr/sites/www.upatras.gr/files/magazine/pdf/up_october2014.pdf

  20. "ετεροδημότισσα" said

    Οι απόψεις μου επί του θέματος είναι νομίζω γνωστές εδω μέσα και δε θα κερδίσουμε τίποτε αν τις επανακαταθέσω, ούτε θα πείσω των αντιεμφυλοταλιμπαν φυσικό, ούτε αυτός εμένα.
    Ωστόσο θέλω να πω κάτι πρώτον για την κατακλείδα: «Αλλά και οι ενδιαφερόμενες πρέπει κι οι ίδιες θαρρετά να υιοθετήσουν τους τύπους που αντιστοιχούν στο φύλο τους.»
    Οτι έχουμε μια στάση για τη γλώσσα και ότι παλεύουμε για να έχουν ίσα δικαιώματα οι ας πούμε κάπως παραγκωνισμένες/ ευαίσθητες/ πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες επουδενι δε μας δίνει το δικαίωμα να τις πατρονάρουμε, ούτε και να περιμένουμε απ’ αυτές να υιοθετούν την ίδια στάση με εμάς. Παλεύουμε ώστε κάθε γυναίκα να έχει τις ίδιες ευκαιρίες με έναν άντρα να γίνει βουλεύτρια, πρυτάνισσα, ηλεκτρολόγα και να μπορεί όπως κάθε άντρας να είναι όσο συντηριτική θέλει και γιατί όχι με το θάρρος της γνώμης της να απορρίπτει τους έμφυλους γλωσσικούς τύπους ή και τη δημοτική ακόμα.
    Το ίδιο με τους μετανάστες. Μπορεί παραδοσιακά να είναι η Αριστερά εκείνη που παλεύει για τα δικαιώματα των μεταναστών, αλλά ας μη γελιόμαστε, αυτό δε σημαίνει ότι οι μετανάστες νιώθουν να αντιπροσωπεύονται απ’ αυτήν. Οι περισσότεροι, αν μπορούσαν, θα ψ΄φιζαν για φοροαπαλλαγές, λιγότερο κράτος, ενίσχυση της επιχειρηματικότητας και περισσότερο πατρις-θρησκεία-οικογένεια και θα ψήφιζαν φιλελεύθερους ή ακόμα καλύτερα Χριστιανοδημοκράτες.

    Επιπλεόν για τον Φορτσάκη. Δεν παρακαλουθώ τόσο στενά την ελλ. επικαιρότητα, ούτε γνωρίζω το νόμο που εδώ περιγράφεται ως «εκτρωματικός», έχω μια άποψη για το ελλ. Πανεπιστήμια, του οποίου είμαι απόφοιτος, και την εικόνα που παρουσιάζει. δεν είναι δυνατόν, Έλεος όπως λένε κάποιοι, να μην μπορεί να συνεδριάσει η Σύγκλητος ή να οργανώνει συνεδριάσεις με άκρα μυστικότητα γιατί έχει γίνει πια παράδοση (!!!) να μπουκάρουν οι φοιτητές και να φωνασκούν -ναι ας μην κρυβόμαστε, δεν επιδιώκουν το διάλογο- και να απειλούν τους καθηγητές με καρέκλες.
    Εντάξει στραβός είναι ο νόμος, αλλά δεν είναι και ισια όλα αυτά που συνβαίνουν τόσα χρόνια. Δεν γίνεται να επαφίεται η έρευνα και η πανεπιστημιακή μόρφωση στον προσωπικό και μοναχικό αγώνα των λίγων ατόμων που στην τελική στο τέλος απηυδουν και φεύγουν από τη χώρα. και ναι δεν πιστεύω πια ότι κάτι μπορεί να αλλάξει χωρίς να υπάρξουν ρήξεις.

    Να καταθέσω και προσωπική εμπειρία. προ μηνών ο σύζυγός μου κάλεσε την ελληνιδα παλιά καθηγήτρια του, από ελλ. πανεπιστήμιο, να δώσει ένα σεμινάριο (τα έξοδα και η αμοιβή από φαντς του άντρα μου). Φοβερή ερενήτρια με βαρειά θητεία σε κέντρα του εξωτερικού και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. στο περιθώριο της συνάντησης (σικ) μας εκμυστηρεύτηκε ότι είχε βδομάδες να πατήσει στο εργαστήριο λόγω κάποιας κατάληψης. ότι ακόμα κι όταν βρίσκουν λεφτά διστάζουν να καλέσουν ξένους να δώσουν διαλέξεις-που τόσο θα οφελούσε τους φοιτητές- γιατί αφενός ντρέπονται για την εικόνα του πανεπιστημιου -σκουπίδια, «οδοφράγματα» από σπασμένες καρέκλες κτλ- συν ότι δεν ξέρουν αν καν θα μπορούν να μπουν στο κτίριο. Η καθηγήτρια είναι γνωστή αριστερή.

    Σόρρυ για το σεντόνι

  21. Πάνος με πεζά said

    @ 18 : Από το σήριαλ «Το σημάδι του έρωτα». Η Τζένη Μπότση λέει στον (άντρα της) Στράτο Τζώρτζογλου «Τι έγινε Κωστάκη; Γουστάρουμε τη χωριάτισσα;» (Βάνα Μπάρμπα – πώς αλλιώς…), ατάκα που «έχει μείνει».
    Βεβαίως, «χωριάτισσα» καθόλου υποτιμητικό, «χωριάτα» ίσως πολύ περισσότερο.

  22. Πάνος με πεζά said

    @ 20 (τέλος) : Τάσιος, στο Πολυτεχνείο : τι κρίμα που είστε τόσοι λίγοι ! Τα ίδια που θα σας πω σήμερα, τα έλεγα πριν από μια βδομάδα στη Νιγηρία, και το αμφιθέατρο ήταν γεμάτο…

  23. gbaloglou said

    13 Αν πάμε και σε υποκοριστικά, γιατί όχι και «πρυτανίτσα»;;;

    [Πιο σοβαρά, όπως έχω υποστηρίξει και παλιότερα, ο βαθμός αποδοχής της κατάληξης «-ισσα» φαίνεται να είναι ευθέως ανάλογος της λαϊκότητας του αντίστοιχου όρου για το αρσενικό: για παράδειγμα το «συντρόφισσα» είναι και ήταν ευρέως αποδεκτό για την κομμουνίστρια, δεν είναι όμως τόσο αποδεκτό για το αστεφάνωτο έτερον ήμισυ (επειδή και το «σύντροφος (μου)» δεν λέγεται τόσο συχνά, προτιμάμε τα «καλός (μου)», «ταίρι (μου)», κλπ)]

  24. cronopiusa said


  25. gbaloglou said

    20 Επικροτώ και επαυξάνω!

  26. sarant said

    23: Αν ήταν η κομμουνίστρια συντρόφισσα το πρόβλημα, θα είχε πρόβλημα και η αναφορά στο «ο σύντροφος». Οι παλιοί λέγανε «η συντρόφισσά μου» (ανάμεσα σε άλλα πολλά). Νομίζω ότι η γενίκευση του ο/η σύντροφος για το έτερον ήμισυ επιβλήθηκε εν πολλοίς άνωθεν, από τα ΜΜΕ, και βέβαια εξυπηρετεί και την υπαρκτή ανάγκη να μην αναφερθείς με ακρίβεια στο είδος της σχέσης, έγγαμη ή όχι.

  27. "ετεροδημότισσα" said

    κι εγώ 10 χρόνια φοιτήτρια στο ελληνικό πανεπιστήμιο, την εικόνα των φοιτητών να σπάνε με αυτοσχέδιο πολιορκητικό κριό την πόρτα της αίθουσα της συγκλήτου δεν πρόκειται να την ξεχάσω καθώς ήμουνα εκεί. Και για να μην το παίζω γενναία, θα σας πω και τι έκανα. ένιωσα άβολα και επειδή ήξερα ότι δεν είχα τα κότσια να εκφράσω τη γνώμη μου έκανα μεταβολή και έφυγα και δεν πήρα ποτέ ξανά μέρος σε…»φοιτητικούς αγώνες». Μόλις πήρα το πτυχίο μου έφυγα…

  28. Γς said

    23:
    [Σχόλιο ΝΣ: Σβήστηκε ένα σχόλιο που καλώς ή κακώς μού φάνηκε σεξιστικό. Ίσως γιαυτό να μην προτιμάνε τους έμφυλους τύπους οι γυναίκες, επειδή κάποιοι τούς διαστρέφουν].

  29. Γς said

    25:
    Κι εγώ. Μέσα

  30. christos k said

    «Η δυσκολία ενσωμάτωσης άλλων τύπων δεν είναι γλωσσική, αλλά κοινωνιολογική.»

    Μα αυτό δεν υποστηρίζουμε όλοι; Θέλω να πω πως η χρήση από τον κόσμο δεν καθορίζει τους τύπους ακόμα και όταν διαφοροποιείται από την σημερινή γραμματική; Δεν γινόμαστε λίγο ρυθμιστικοί όταν λέμε πρυτάνισσα; Εντάξει η πρύτανης θέλει λίγο ξύρισμα αλλά τα άρθρα και τις προτάσεις γι’ αυτό τα έχουμε. Προσωπικά βλέπω το » η πρύτανης» μια χαρά ωστόσο όποτε η κατάληξη «ισσα» δεν προσκρούει στο γλωσσικό αισθητήριο του κοσμάκη όπως το φιλιλόγισσα που είπε και ο Πάνος (15) με βρίσκει σύμφωνο.

  31. Ἁρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    όταν κοτζάμ κράτος δεν επιτρέπει, ας πούμε, στη γυναίκα να ασφαλίσει στο βιβλιάριο υγείας της το ανήλικο παιδί της αν δεν προσκομίσει υπεύθυνη δήλωση του συζύγου της -αλλά ο άντρας μπορεί να ασφαλίζει τα παιδιά χωρίς ανάλογη προϋπόθεση.

    Δὲν ἰσχύει. Ὅποιος κι ἂν ἀσφαλίση τὸ παιδί, πρέπει νὰ προσκομίση ὑπεύθυνη δήλωση τοῦ ἄλλου.

  32. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    «Σκεφτείτε πως θα ήταν το αντίστοιχο σε εθνικές εκλογές, να επιτρέπεται να παίρνουν μέρος μόνον όσα κόμματα εγκρίνονται απο την τρόϊκα». Γιατί παίρνουν μέρος κι άλλα;

    «για να του κατοκυρωθεί ο αντίστοιχος ντροπιαστικός τίτλος ο πρύτανης των ΜΑΤ». Εξαρτάται, είναι καθαρά θέμα οπτικής γωνίας, για πολλούς είναι τίτλος τιμής.

  33. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Δυστυχώς, δεν πρυτανεύει πλέον η λογική.

  34. Ριβαλντίνιο said

    Πώς σας φαίνεται » η πρυτάνα » ?

    @ 23 » πρυτανίτσα »
    Όπως μανίτσα ? ( Αλήθεια το μανίτσα είναι τουρκικό ? )
    ———————————————————————————

    » Βέβαια, ο κ. Πρύτανης δεν είναι παρά το προϊόν του εκτρωματικού νόμου για τα πανεπιστήμια, αφού εκλέχτηκε από εκλογές-παρωδία από τις οποίες είχαν αποκλειστεί οι μη αρεστοί στα Συμβούλια Ιδρύματος υποψήφιοι (σκεφτείτε πώς θα ήταν το αντίστοιχο σε εθνικές εκλογές: να επιτρέπεται να παίρνουν μέρος μόνον όσα κόμματα εγκρίνονται από την τρόικα). »

    Όταν έχετε χρόνο μπορείτε να το εξηγήσετε λίγο περισσότερο αυτό ?

  35. Μια διευκρίνιση από χθες

    Οι Λωτοφάγοι είναι των Δημήτρη Παπαδημητρίου και Χρήστου Παναγιωτόπουλου

    Αν δείχνει για διαφήμιση, παρακαλώ να σβηστεί.

  36. αλλά κρατάει και τον λογιότερο τύπο.

    και δηνστην κλητική: κ. πρύτανι

  37. και δη στην κλητική: κ. πρύτανι

  38. 34 β
    Το Συμβούλιο Ιδρύματος προεπιλέγει τους υποψηφίους για τις διοικητικές θέσεις των ΑΕΙ (πρυτάνεις, κοσμήτορες κλπ). Παράδειγμα:
    http://tvxs.gr/news/ellada/%C2%ABpistopoiitika-fronimaton%C2%BB-zitisan-apo-toys-ypopsifioys-prytaneis-ta-symboylia-ton-aei
    http://www.kathimerini.gr/775313/article/epikairothta/ellada/syzhthsh-se-e3i-a3ones-sto-emp
    http://www.alfavita.gr/arthron/%CF%83%CF%8D%CE%BB%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%BF%CF%82-%CE%B4%CE%B9%CE%B4%CE%B1%CF%83%CE%BA%CF%8C%CE%BD%CF%84%CF%89%CE%BD-%CF%83%CE%B8%CE%B5-%CE%B5%CE%BA%CF%80%CE%B1-%CF%83%CF%87%CE%B5%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AC-%CE%BC%CE%B5-%CF%84%CE%BF%CE%BD-%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BA%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C-%CF%85%CF%80%CE%BF%CF%88%CE%B7%CF%86%CE%B9%CF%8C%CF%84%CE%B7%CF%84%CE%B1%CF%82-%CE%BA%CE%BF%CF%83%CE%BC%CE%AE%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%BF%CF%82%E2%80%8F
    http://www.avgi.gr/article/3237196/panepistimia-oi-pollaples-opseis-ton-apokleismon

  39. δεν επιτρέπει, ας πούμε, στη γυναίκα να ασφαλίσει στο βιβλιάριο υγείας της το ανήλικο παιδί της αν δεν προσκομίσει υπεύθυνη δήλωση του συζύγου της -αλλά ο άντρας μπορεί να ασφαλίζει τα παιδιά χωρίς ανάλογη προϋπόθεση.

    Εάν συνέβη αυτό ήταν παραξενιά / καπρίτσιο / γα»ϊδουριά υπαλλήλου. Δεν ισχύει. Σήμερα η εργαζόμενηη γυναίκα ασφαλίζει τον σύζυγό της. Ίσως γίνεται για ν’ αποδειχτεί ότι είναι πράγματι παιδί της διότι πλεόν μητέρα και παιδιά δεν έχουν το ίδιο επώνυμο.

    Η κυρίαρχη ‘αυτονόητη’ διάκριση είναι ότι σε κανένα γάμο δεν ορίζεται ότι ταπαιδιά θα έχουν τοεπώνυμο της συζύγου, ενώ υπάρχει η δυνατότητα τυπικά

  40. αφού αν πάρουμε το αρχαίο κλιτικό πατρόν η γενική θα έπρεπε να είναι “της πρυτάνιδος”.

    Νομίζω πως όχι, μήνις μήνιος και μήνιδος. Βέβαια δεν μπορ΄ψω να πω αν στέκει το πρυτάνιος, πάντως όχι πρυτάνεως

  41. Το πρόβλημα δε βρίσκεται στη γλώσσα, αλλά στη στάση μας απέναντι στη γλώσσα.

    Μα ακριβώς αυτό είναι το ζητούμενο. Η στάση μας απέναντι στη γλώσσα! Μάθαμε κάτι καινούργιο τελικά;

  42. Διότι βέβαια ζήτημα στάσης είναι το αν θεωρούμε μειωτικούς ή υποδεέστερους τους έμφυλους τύπους όπως η πρυτάνισσα ή η δικάστρια. Αλλά και οι ενδιαφερόμενες πρέπει κι οι ίδιες θαρρετά να υιοθετήσουν τους τύπους που αντιστοιχούν στο φύλο τους.

    θα συμπλήρωνα ότι αν θεωρούμε κάποιους έμφυλους τύπους υποδεέστερους, αποκαλύπτουμε τη δική μας στάση απέναντι στις γυναίκες που τους αποκτούν και γενικότερα στη γυναίκα. Αν οι έμφυλοι τύποι θεωρηθούν μειωτικοί, τότε πρέπει να υπάρξουν και αρσενικοί μειωτικοί αντίστοιχοι. Δεν είναι δυνατό η αρχιτεκτόνιοσσα να είναι του πεταματού και ο αρχιοτέκτων διαμάντι! θα συμβεί και το αντίθετο.

  43. sarant said

    39: Ξέρω ζευγάρι όπου τα παιδιά έχουν το επώνυμο της μητέρας και όχι του πατέρα -που του βγάζω το καπέλο.
    Είναι πολλά ζευγάρια που τα παιδιά τους έχουν διπλό επώνυμο.

    34-38: Με πρόλαβε ο Δύτης. Και η προεπιλογή δεν ήταν τυπική. Αποκλείστηκαν υποψήφιοι για «ιδεολογικούς» λόγους.

    31: Αρχιμήδη, μακάρι να έχω κάνει λάθος.

    28: Το σχόλιο το έσβησα

  44. Ριβαλντίνιο said

    @ Δύτης Των Νιπτήρων και Sarant
    Ευχαριστώ.

    Και τα Συμβούλια των Ιδρυμάτων πώς έχουν προκύψει ? Με εκλογές ή κυβερνητικό διορισμό ? Και πόσο κρατά η θητεία τους ?

  45. cronopiusa said

    Άννα Φραγκουδάκη Γλώσσα και ιδεολογία, Οδυσσέας
    http://www.sepen.gr/files/73.pdf

    Παγκοσμιοποίηση, ανατροπές και η θέση της γυναίκας

    Μαρία Φραγκιαδάκη
    http://www.poreiagynaikon.gr/idrytiko/idr_30.htm


    ΔΑΠ: Φορτσάκη είσαι το πρυτανάκι μου
    http://greki-gr.blogspot.gr/2014/11/blog-post_918.html

  46. Ἁρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    43. Ὅταν ἀσφάλισα τὸ γιό μου, τὸ ΤΣΑΥ μοῦ ζήτησε ὑπεύθυνη δήλωση τῆς γυναίκας μου. Γιὰ ἄλλα ταμεῖα δὲν μπορῶ νὰ βάλω τὸ χέρι μου στὴ φωτιά.

  47. @12 Τι σου ήρθε, ρε Γς, και το πάτησα να δω τι είναι!

    @13 Τζι με πρόλαβες, μάλλον το στριφογύριζα στο μυαλό μου για πλάκα, και μου ερχόταν στο νου η Μίνα. Τι με νοιάζει και αν είναι κελνερίνα…

    @14 Διότι δεν ετυμολογείται με τίποτα ελληνικά, Τζι, το ίδιο ο βασιλεύς, η Ήρα, η Άρτεμις, ο Οδυσσεύς, τύραννος, ο Όλυμπος, Παρνασσός, Λυκαβηττός, Λάρισα, Αθήνα και Αθηνά και πολλά άλλα. Δεν είχαν τίτλους αρχικά (εάν ισχύει η θεωρία των μεταναστεύσεων) και αν δεν ισχύει (Μαράν, Γιαννόπουλος) ήταν πιο εύκολο να δανειστούν κάποιον. Και σε άλλες γλώσσες συμβαίνει. Η αλβανική έχει τη λέξη afentiko και η γεωργιανή პატრონო (πατρονο)

    @15 Πάνο, μου αρέσουν οι ανθιστάμενοι, αλλ’ όχι επί σαθρού εδάφους γιατί θα με παρασύρουν. Τα θηλυκά σε –ος υπάρχουν· θηλυκά σε –ης δεν υπάρχουν.

    @16 odinmac (όνομα που το έχεις κι εσύ, βρε παιδί μου… ούτε ο Τζι να ήσουν).
    Καμιά τύραννος δεν υπήρξε κι ελπίζω να μην υπάρξει· αλλά θα ήταν θηλυκό σε –ος.
    Η τυραννίς είναι το πολίτευμα που έχει τον τύραννο ως κεφαλή του κράτους.

    @20 Ετεροδημότισσα
    να είναι όσο συντηρητική θέλει και γιατί όχι με το θάρρος της γνώμης της να απορρίπτει τους έμφυλους γλωσσικούς τύπους ή και τη δημοτική ακόμα.

    Αυτή όντως είναι μια διάσταση που δεν τη λάβαμε υπόψη (βλέπετε προόδους; μονολεκτικό) ακριβώς επειδή είμαστε άντρες. Ασφαλώς δεν πρέπει να πατρονάρουμε.

    Και σε αντιγράφω προς επανάληψη κι εμπέδωση
    Να καταθέσω και προσωπική εμπειρία. προ μηνών ο σύζυγός μου κάλεσε την ελληνιδα παλιά καθηγήτρια του, από ελλ. πανεπιστήμιο, να δώσει ένα σεμινάριο (τα έξοδα και η αμοιβή από φαντς του άντρα μου). Φοβερή ερενήτρια με βαρειά θητεία σε κέντρα του εξωτερικού και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. στο περιθώριο της συνάντησης (σικ) μας εκμυστηρεύτηκε ότι είχε βδομάδες να πατήσει στο εργαστήριο λόγω κάποιας κατάληψης. ότι ακόμα κι όταν βρίσκουν λεφτά διστάζουν να καλέσουν ξένους να δώσουν διαλέξεις-που τόσο θα οφελούσε τους φοιτητές- γιατί αφενός ντρέπονται για την εικόνα του πανεπιστημιου -σκουπίδια, “οδοφράγματα” από σπασμένες καρέκλες κτλ- συν ότι δεν ξέρουν αν καν θα μπορούν να μπουν στο κτίριο. Η καθηγήτρια είναι γνωστή αριστερή.

    Και δεν αμφισβήτησε κανείς ούτε τη δική μου θέση στα κοινωνικά ζητήματα.
    Πονάμε όλοι από αυτό. Το πανεπιστημιακό άσυλο είχε στόχο να διασφαλίσει την έρευνα και όσους μετείχαν από τις παρεμβάσεις των ιησουιτών καλογήρων και κατάντησε κέντρο μη ελεγχόμενου παραεμπορίου. Να το λέμε κι αυτό. Τον προηγούμενο πρύτανι τον τραυμάτισαν στο πρόσωπο. Θα μπορούσε να του είχαν βγάλει το μάτι. Είχαν δίκιο;

    Όταν δεν σέβεσαι μια ελευθερία σου τη χάνεις. Ελεύθεροι δεν είμαστε στο σπίτι μας να κάνουμε ό,τι θέλουμε; Είμαστε! Εντούτοις υπάρχουν συμπεριφορές που θα τις θεωρούσαμε ατόπημα. Μπορείς να κάνεις ό,τι θέλεις, αλλ’ όχι, π.χ. να σκοτώσεις τα παιδιά σου. Όταν χάνεται η λογική και το πρόσχημα καταντάει αρχή, αυτά γίνονται.

    Και αυτά δεν σημαίνουν ότι διαφωνώ και με την Κρόνι στο @24

    @28 Σεξιστικό σχόλιο ο Γς; Θα παλαβώσω! Είναι δυνατόν ο Γς να μιλάει για γυναίκες; Αφού δεν τις ξέρει!

  48. Κουνελόγατος said

    Υπάρχει και η προβοκατόρισα… (σκέτο παρακράτος).
    Καλημέρα σε όλους.

  49. Πάνος με πεζά said

    @ 47@15: Δηλαδή ράφτης-ράφτρα (ράφτρια) δεν υπάρχει, ή εγώ δεν κατάλαβα;

  50. spiral architect said

    Καλημέρα. 🙂
    Τη συνάδελφό μου τη Γιωργία πώς να την αποκαλώ; Ηλεκτρολόγισσα; 😳

  51. tamistas said

    Με τη διασπορά των τμημάτων στη νησιωτική Ελλάδα, φαντάζομαι ότι

    …και θα λένε στα νησά – γεια σου ωρή πρυτάνισσα!

  52. sarant said

    49-50: Θηλυκά σε -ος υπάρχουν: άρα, μπορούμε να λέμε «η ηλεκτρολόγος». Θηλυκά σε -ης, λέει και ο Λεώ, δεν υπάρχουν, άρα: η ράφτρα, όχι η ράφτης. Και όχι η πρύτανης αλλά η πρυτάνισσα.

  53. Πάνος με πεζά said

    Πρυτάνισσα ντερμπεντέρισσα,
    του ΑΕΙ καπετάνισσα,
    που τους άντρες σαν τα ζάρια τους μπεγλέρισα…

  54. Πάνος με πεζά said

    @52 : Τώρα σαφές…

  55. Συμφωνῶ μὲ τὸν Ἁ?ρχιμήδης Ἀναγνώστου. Ἀπαιτεῖται ὑπ. δήλωση καὶ ἀπὸ τοὺς δύο γονεῖς. Ἄλλοι οἱ λόγοι καὶ ὄχι φυλετικοί. Μὴν εἴμαστε ὑπερβολικοί.

  56. Πάνος με πεζά said

    Εγώ πάω με το «πρυτάνιδα» πάντως. Ξεκινάω από το «ο-η εύχαρις, το εύχαρες», απολίθωμα στο μυαλό, κι όσο κι αν ο Πρύταν*ς άλλαξε το «ι» του, και πήγε στο -ης, όπως θα πω «σκηνοθέτιδα», θα πώ και «πρυτάνιδα». Νομίζω;
    (κι όσο το καλοσκέφτομαι, τα περισσότερα -ισσα, δεν ξεκινάνε από αρσενικό σε -ης : μάγισσα, απατεώνισσα, βασίλισσα, πριγκήπισσα, αρχόντισσα. Όχι;)

  57. keyser_soze said

    Για όλες τις ωραίες αρχιτεκτόνισσες:

  58. Πάνος με πεζά said

    Και περιφραστικά, «Γυναίκα-πρύταν*ς» 🙂 🙂 🙂

  59. Πάνος με πεζά said

    Να και μια -ίσσα από -ης (φυσικά, δια χειρός Ελύτη) :

  60. spiral architect said

    @58: Άμα είσαι από Λάρσα μεριά και βλέπεις στον ουρανό της να ίπτανται πλιά … 🙂

  61. Ηλεφούφουτος said

    58 Όπως λέμε «ο μπαμπάς ασβός», «η μαμά ασβός»

    0 » αν πάρουμε το αρχαίο κλιτικό πατρόν η γενική θα έπρεπε να είναι “της πρυτάνιδος” »

    Γιατί; Αφού «η πόλις», «της πόλεως»

    20 «…κάθε γυναίκα να έχει τις ίδιες ευκαιρίες με έναν άντρα να γίνει βουλεύτρια, πρυτάνισσα, ηλεκτρολόγα και να μπορεί όπως κάθε άντρας να είναι όσο συντηριτική θέλει και γιατί όχι με το θάρρος της γνώμης της να απορρίπτει τους έμφυλους γλωσσικούς τύπους ή και τη δημοτική ακόμα.
    Το ίδιο με τους μετανάστες. … Οι περισσότεροι, αν μπορούσαν, θα ψ΄φιζαν …θα ψήφιζαν φιλελεύθερους ή ακόμα καλύτερα Χριστιανοδημοκράτες.»

    Πράγματι.
    Όλα αυτά μού θυμίζουν τον πρωτο καιρό του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία, που έδινε ψήφο στα 18, συνδικαλισμό στους μαθητές, αύξηση των εισαγόμενων φοιτητών στα πανεπιστήμια, και όλο αυτό σ ένα κλίμα ευφορίας ότι με το να ενισχύεις το ρόλο των νέων μπαίνει ταφόπλακα στην υπόθεση «η Δεξία στην εξουσία», αφού οι νέοι, και μάλιστα οι πολιτικοποιημένοι, είναι βέβαια αριστεροί και προοδευτικοί· μέσα σε πολύ λίγο καιρό η παράταξη της ΝΔ ΜΑΚΙ σάρωνε στις μαθητικές αρχαιρεσίες, λίγο αργότερα και η ΔΑΠ στα πανεπιστήμια, ενώ το αντιδραστικότατο λαϊφστάιλ έριχνε από το βάθρο της κυρίαρχης νεανικής κουλτούρας την αμφισβήτηση και το μαρξισμό.

  62. spiral architect said

    Ο Πρύτανης των ΜΑΤ:

    Των εχθρών τα Φουρτσάκια περάσαν,
    σαν το λίβα που καίει τα σπαρτά…

    (απ’ τον ιστότοπο του Γιάννη Ιωάννου)

  63. gbaloglou said

    26 Αυτό που εννοούσα είναι ότι από την στιγμή που ‘λαϊκοποιήθηκε’ ο «σύντροφος» (ως κομμουνιστής συναγωνιστής) … ήταν εύκολο να γίνει αποδεκτή και η «συντρόφισσα» (ως κομμουνίστρια συναγωνίστρια). Αν όμως όντως οι παλιοί λέγαν και «η συντρόφισσα μου» αντί του «η καλή μου» … τότε πάει περίπατο η θεωρία μου!

    [Ζόρικο πάντως/πάντα το «σύντροφος» και τα παρακολουθήματα του: στην γνωστή στο ιστολόγιο Παιδιόφραστο Διήγηση, για παράδειγμα, όπου ο ποντικός στέλνεται από τα σαρκοφάγα στα φυτοφάγα ως συνοδός του πρέσβη γάτου, εις συντροφίαν του κάτου, κάποιος υστεροβυζαντινός αντιγραφέας γράφει, στο πνεύμα του ποιήματος τελικά, δια φαγίν του κάτου!]

  64. gbaloglou said

    Βέβαια … για να επιλέξει το ΚΚΕ το «σύντροφος» … ίσως και να ήταν λαϊκότερο απ ότι νόμιζα … εκτός και αν ήταν, και αυτό, ξενόφερτο!

  65. Pedis said

    Πρύτανης ο Νόμος, Τάξις η Πρυτάνισσα. «Τάξις και νόμος» πρυτανεύουν.

  66. Πάνος με πεζά said

    Με το ΚΚΕ θυμήθηκα γελοιογραφία του ΚΥΡ : Σπίτι, ανοιχτό παράθυρο, κι απέξω έρχεται ο ήχος της ντουντούκας : (π.χ.) ΕΜΠΡΟΣ ΓΙΑ ΝΕΕΣ ΑΓΩΝΕΣΤΕΚΕΣ ΚΕΝΕΤΟΠΕΕΣΕΣ, ΕΝΑΝΤΕΑ ΣΤΑ ΑΝΤΕΛΑΕΚΑ ΜΕΤΡΑ (σχολίαζε τη σχετική εκφορά).
    Μια και δυο, ο ΚΥΡιούλης που δε μπορούσε να βρει ησυχία, πάει απέναντι, και στο επόμενο καρέ λέει «Πήγα,τους φώναξα και τελικά το χαμέλωσαν.» 🙂

  67. sarant said

    56: Θηλυκό σε -ισσα έχουν ποικίλα αρσενικά, δεν βγαίνει κάποιος κανόνας από εκεί. Αλλά το σκηνοθέτιδα έχει μεγάλη πλάκα, διότι πριν αρχίσουν οι γυναίκες να σκηνοθετούν υπήρχαν ταξιθέτριες. Οπότε, ταξική είναι η επιλογή του σκηνοθέτιδα αντί για το ομαλό σκηνοθέτρια.
    (Πρβλ. επίσης και συνθέτρια)

    63: Τι να σου πω, εγώ το θυμάμαι. Ίσως βέβαια το λέγαν αριστεροί 🙂

  68. Spiridione said

    Πρύτανης αναφέρεται στην Ιλιάδα κάποιος ήρωας των Λυκίων, που τον σκότωσε ο Οδυσσέας όταν είχε πάρει φόρα:
    τώ ῥα κατὰ πληθὺν Λυκίων τράπε θυμὸν Ἀθήνη.
    ἔνθ’ ὅ γε Κοίρανον εἷλεν Ἀλάστορά τε Χρομίον τε
    Ἄλκανδρόν θ’ Ἅλιόν τε Νοήμονά τε Πρύτανίν τε.
    καί νύ κ’ ἔτι πλέονας Λυκίων κτάνε δῖος Ὀδυσσεὺς
    εἰ μὴ ἄρ’ ὀξὺ νόησε μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ·

  69. Πάντως, από τα χρόνια του Ομήρου είναι σαφές πως άλλος ο Πρύτανης κι άλλος ο Νοήμων…

  70. gbaloglou said

    27 Θα μπορούσαν πάντως να ρωτήσουν οι κριοφόροι (και όχι μόνο αυτοί): γιατί μας εκδιώκετε ΤΩΡΑ και όχι πριν 10, 20, 30 χρόνια;;;

  71. sarant said

    68-69: 🙂

  72. Theo said

    Και μένα το πρυτάνισσα και το αρχιτεκτόνισσα μου ακούγονται καλύτερα.
    Να λέω πως η ξαδέλφη μου είναι αρχιτέκτων ή αρχιτέκτονας μού φαίνεται κομμάτι σόλοικο.

  73. Spiridione said

    69.΄:) Τον έφαγε και τον καημένο τον Νοήμονα 🙂

  74. ΚΑΒ said

    http://www.tanea.gr/news/greece/article/5180162/kindyneyoyn-na-xasoyn-to-eksamhno-oi-foithtes-toy-tmhmatos-hlektrologwn-mhxanikwn-patras/

    η πρύτανης

  75. Δεν κατασταλάξατε ακόμα; Δεν πρόκειται!

  76. johndas said

    Όταν μας κατέστρεψαν ενα γραφείο που δουλεύαμε υποψήφιοι διδάκτορες πρώτη φορά, πείστηκα οτι δεν το έκαναν παιδιά της κατάληψης. Όταν τους ρωτήσαμε, γέλασαν ειρωνικά. Τη δεύτερη φορά που μας κατέστρεψαν ή έκλεψαν τους υπολογιστές με την έρευνά μας (ας είναι καλά τα backup και το dropbox), αντιμετωπίσαμε και άλλα ειρωνικά χαμόγελα και διαβεβαιώσεις αθωότητας. Όταν ήρθε 19χρονος «στρατάρχης» να με πετάξει έξω από το γραφείο, την ώρα που έστηνα ένα πείραμα που μου χε πάρει 14 ώρες, είπα οκ, είναι της ηλικίας. Όταν με έπιασε από το γιακά να με σπρώξει έξω με το ζόρι, τον κοίταξα απορημένος από τη θέρμη του να υποστηρίξει την ελεύθερη διακίνηση ιδεών. Τώρα 1 μήνα πριν παρουσιάσω το διδακτορικό μου, δε με ενδιαφέρει κανένας τους. Κοντεύω πλέον 20ετια στο πανεπιστήμιο, απο το 95. Προπτυχιακος, μεταπτυχιακος, μπλοκάκιας στα προτζεκτ, μετά υποψήφιος διδάκτορας, πάλι μπλοκάκιας,πάντα έτσι. Οι μονοι που δεν έμειναν 2 λεπτά μετά το πτυχίο στο πανεπιστήμιο, ήταν τα φυντάνια αυτά. Οκ μερικοι πηγαν στην Αμερικη, γιατι καλή η επανάσταση,αλλα να σοβαρευτούμε μετα το πτυχιο. Αυτοι που ειναι μονιμως θύματά τους, είμαστε εμεις, οι αόρατοι. Οι ηλίθιοι που ξημεροβραδιάζονται στα γραφεία. Που μπαίνουμε ή βγαίνουμε στις καταλήψεις απο τα παραθυρα στο εργαστήριο να δουλέψουμε μη μας πάρουν χαμπάρι και μας τσακίσουν. Οι δημοκράτες. Οι υπερασπιστές της έρευνας και της ελευθερίας. Αυτοί τους σπάνε τους υπολογιστές με τα κείμενα, τα paper, τους κώδικες και τη δουλειά κάθε τρεις και λίγο. Και μετά όταν με ηρεμία τους λέμε «ρε παιδιά, περιφρουρείτε λίγο καλύτερα, έγινε ζημιά» είτε μας κοροιδεύουν μέσα στα μούτρα είτε θυμλωνουν κ από πάνω. Και τώρα θέλουν να τους υπερασπιστώ που ο Φορτσάκης δεν τους επέτρεψε μέσω των ΜΑΤ να κάνουν τα ίδια σε άλλους συναδέλφους; μάλλον είναι η σειρά μου να γελάσω ειρωνικά. Ευτυχώς από τη μια τελείωσε το εργο που δούλευα στο εργαστήριο και εμεινα χωρίς δουλειά. Τουλάχιστον γράφω το διδακτορικό με την ησυχία μου στο σπίτι χωρίς στρατάρχες της ΑΝΑΦΗ.

  77. Μαρία said

    63
    Καλά, ρε συ, σε μη κουμμουνιστική λογοτεχνία δεν έχεις πετύχει τη συντρόφισσα, π.χ. στον Παλαμά;.
    Το σερνικοθήλυκο η σύντροφος είναι νέα μόδα.

    Οι Κακριδ. Καζαντζάκης χρησιμοποιούν και το συγκόρμισσα.

  78. Μάνος said

    Να επισημάνουμε πάντως πως το “η πρύτανις – της πρυτάνεως” είναι τύπος μουστακοφόρος και ιδιότυπος, αφού αν πάρουμε το αρχαίο κλιτικό πατρόν η γενική θα έπρεπε να είναι “της πρυτάνιδος”.

    Η γραμματική του Οικονόμου στη σελ. 62 αναφέρει ορισμένα προπαροξύτονα θηλυκά που κλίνονται σύμφωνα με το «η δύναμις» κι εκεί προσθέτει και το αρσενικό «ο πρύτανις». Άρα το τοποθετεί στην κλίση σε -ις -εως, ο πρύτανις, του πρυτάνεως. Δεν έχω πρόχειρη, κάποια άλλη γραμματική για να δω αν το κατατάσσουν σε άλλη κλιτική τάξη.

  79. sarant said

    78: Μπορεί και να έκανα λάθος με το «πρυτάνιδος».

  80. cronopiusa said

    http://www.efsyn.gr/arthro/gamiste-toys

  81. VaD said

    Κατά το «γιατρέσσα»,που λεγανε στο γενεθλιο τόπο μου,θα μπορούσαμε να πούμε και «πρυτανέσσα» 🙂

  82. gbaloglou said

    77 Δεν γνώριζα για την εμφάνιση της «συντρόφισσας» στον Παλαμά, αλλά μιλούσα(με) για χρήση από τον λαό ούτως ή άλλως.

  83. εσπερινό κομούνι said

    ‘Και βάλτα πάλι να τ’αρμέξουμε’ έλεγαν στο χωριό μου.Πάλι πλησιάζουμε στη ‘γιορτή’ του πολυτεχνείου που φουντώνει και ξεφτίζει ανάλογα με τα συμφέροντα.Τα τελευταία χρόνια ήταν εντελώς ψόφια ,εν μέσω κρίσης.Πού ήταν οι μεγάλες κόκκινες γιορτές;Έπεσε εντολή φαίνεται δεξά και κυρίως ζερβά.

    Αυτό που έκανε ο φορτσάκης,άσχετα με το πώς εκλέχτηκε (το ότι το σύστημα είναι σάπιο το ξέρουμε ,έχουμε πλείστα παραδείγματα από πράσινα ,κόκκινα,κίτρινα και μπλε κοπρόσκυλα που το λυμαίνονται ακόμα) κάποτε έπρεπε να γίνει.Κόμματα και κομματόσκυλα δεν έχουν καμιά θέση στην παιδεία.Κάτα σύμπτωση έτυχε να κάνει την αρχή ο φορτσάκης που το λέει και τ’όνομά του,από το forza.

    Πάντως φαίνεται ότι η ΄γιορτή’ φέτος θα είναι λαμπρή εν όψη διακυβέρνησης συριζα όπως πάει το πράμα,με πολλές καταλήψεις ή τουλάχιστον απόπειρες,αγωνιστικές καταστροφές αυτοκινήτων,καταστημάτων και περιουσιών κακομοίρηδων έτυχε να…βρεθούν στο δρόμο των αγωνιζομένων.

    Τώρα η όλη κουβέντα για τον πρύτανη και την πρυτάνισσα μου θύμισε μια προσφώνηση σε επιστολή που είχα διαβάσει τυχαία στο ιντερνέτ,δεν θυμάμαι που, και όχι ότι εγώ είμαι τέρας μορφώσεως αλλά μου προκάλεσε αρκετό γέλιο :΄ αξιότιμη κυρία Διοικητή…΄ .Δηλαδή έχουμε ο διοικητής ,η διοικητή…

  84. εσπερινό κομούνι said

    A,ναι τώρα μου ρθε.Στην ετρουσκική υπήρχε η λέξη purθ ή purθne που ήταν τίτλος δικαστικού αξιωματούχου.Κατά μία εκδοχή από εκεί προέρχεται και ο πρύτανης.

  85. Spiridione said

    «Αιματηρή βομβιστική επίθεση εναντίον βουλευτού στο Αφγανιστάν». Γιατί τέτοιο έκτρωμα η ΕφΣυν; Μέσα στο κείμενο λέει βέβαια βουλευτίνα, αλλά μάλλον είναι του ΑΠΕ το κείμενο, υπάρχει και σε άλλα σάιτ. Και η Ναυτεμπορική ας πούμε έχει και στον τίτλο βουλευτίνα.
    http://www.efsyn.gr/arthro/aimatiri-vomvistiki-epithesi-enantion-voyleytoy-sto-afganistan

    http://www.naftemporiki.gr/story/880468/afganistan-traumatistike-bouleutina-apo-bombisti-autoktonias

  86. Εσπερινό Κομούνι, υποθέτω ότι η προσφώνηση ΄ αξιότιμη κυρία Διοικητή…΄ είναι κλητική, και ότι η ονομαστική θα ήταν ΄η αξιότιμη κυρία Διοικητής.΄ Και πάλι σόλοικο και φουστανομουστακάτο βέβαια (πρβ. «η δεσποινίς διευθυντής»), αλλά όχι τόσο γελοίο όσο αυτό που υποθέτεις!

  87. sarant said

    86: Ακριβώς.

    85: Ωχ!

  88. Λ said

    52. Εμείς λέμε ράφτης-ράφταινα, μπακάλης-μπακαλαινα

  89. nestanaios said

    Πρώτα ετυμολογούμε και ἄν δεν έχουμε αποτελέσματα τότε πάμε σε παλαιά βιβλιοπωλεία για ξεχασμένα βιβλία και ἄν δεν βρούμε κάτι εκεί πάμε στην ανατολή να δούμε τι λένε οι ανατολίτες και ἄν κάτι μοιάζει με την δική μας λέξη, σίγουρα, η δική μας λέξη προέρχεται από την ανατολή
    .
    Η ετυμολογία όμως είναι ελληνική και πάντοτε επιφέρει αποτελέσματα.

    Όταν έχουμε μία λέξη, πρέπει να αποκαλύψουμε το θέμα της λέξεος. Το θέμα διαιρείται (ετυμολογείται) και φαίνονται οι συλλαβές και τα στοιχεία. Οι συλλαβές είναι μέσα στο θέμα και τα στοιχεία είναι μέσα στις συλλαβές. Από τα στοιχεία γίνονται οι συλλαβές και από τις συλλαβές το θέμα το οποίο ενέχει την έννοια και από αυτή την έννοια η οποία είναι πάντοτε μία και μόνο μία και συνυφασμένη με τον άνθρωπο, εκδίδονται όλες οι συνεκδοχικές σημασίες των καιρών και των τόπων.

    Η αποκάλυψη του θέματος από μία λέξη η οποία τις περισσότερες φορές είναι στην ονομαστική ενική, θέλει προσοχή. Πρέπει να αφαιρέσουμε την πτωτική κατάληξη και θα μας μείνει το θέμα αλλά, η πτωτική κατάληξη δεν είναι πάντοτε καθαρή διότι έχει μέσα της και άλλα στοιχεία. Υπάρχει όμως μία καθαρή πτωτική κατάληξη και αυτή είναι της γενικής ενικής. Η κατάληξη «ος» και μη μου πείτε για άλλες γενικές ενικές.

    Ας ξεκινήσουμε από τρεις γενικές ενικές. Πόλεος, πόλιος και πόλιδος. Αφαιρούμε την πτωτική κατάληξη και μένουμε με τρία διαφορετικά θέματα. Πολε, πολι και πολιδ. Κάθε ένα εξ αυτών έχει και μία έννοια διαφορετική από τις άλλες. Τώρα, αν θέλουμε να εκφωνήσουμε τις τρείς αυτές γενικές στην ονομαστική, προσέξτε τι έχουμε. Πόλις. Μόνο μία. Εδώ αρχίζει η σύγχυση και ψάχνουμε σε παλαιά βιβλιοπωλεία και σε νέα λεξικά και τελικά παίρνουμε την απόφαση ότι όλα τα έχουμε πάρει από την ανατολή και ντρεπόμαστε να πούμε «We are Greeks” και ἄν το πούμε, ντρέπονται αυτοί που το ακούνε.

    Επειδή το στόμα, αδυνατεί να εκφωνήσει την λέξη πρυτανιδς , αποβάλλεται το δ και μένουμε με το «πρύτανις» στην ενική. Θα μπορούσαμε να έχουμε ένα διπλό για το δς όπως έχουμε το ξ για κς και το ψ για πς ἤ μήπως έχουμε. Τι θα πείραζε να λέγαμε Ελλάζ, παλλάζ, πρυτανίζ, τυρανίζ, πανίζ για να έχουμε Ελλάδα, παλλάδα, πρυτανίδα, τυρανίδα, πανίδα; Όχι μόνο δεν θα πείραζε αλλά θα ξέραμε ότι είναι ονομαστική ενική και ενέχει το δ και σ της ονομαστικής.

    Ο πρύτανιζ. Η πρυτανίδα. Ο πρυτάνιδας και η πρυτανίδα αλλά πίσω στην ετυμολογία. Το θέμα είναι πρυτανιδ. Οι συλλαβές είναι πρυ, ταν και ιδ. Οι συλλαβές διαβάζονται από τα δεξιά προς τα αριστερά και έχουμε ιδ + ταν +πρυ. Η έννοια είναι στην συλλαβή πρυ.
    Π = πίεση (ψιλή, καλή), δύναμη, εξουσία και πολλά άλλα.
    Ρ = χρονικό (ψιλό).
    Υ = επιτατικό ποιότητος.
    Η επίταση καλής ποιοτικής (υ) εξουσίας (π) για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα (ρ), λέγεται πρυ και κλίνεται• πρυς, πρυος, πρυι, πρυα.
    Η συλλαβή ιδ
    Το Ι είναι επιτατικό μόριο και επιτάσσει το μεγάλο, το πάνυ.
    Το δ είναι μεταφορικό. Το δίδω, το μεταφέρω από σώμα σε σώμα ἤ τόπο σε τόπο.
    Η συλλαβή ιδ είναι η επιτεταμένη μεταφορά, η επίδοση.
    Και αυτός που επιδίδει ταν πρυ η αυτή που επιδίδει ταν πρυ, είναι πρύτανις ἤ πρυτανίδα ἤ πρυτανίδας. Η πτωτική κατάληξη έχει λίγη σημασία. Την μεγάλη σημασία την έχει η ετυμολογία.

    Τελειώνοντας, θέλω να πω δύο λόγια για την «σσα» κατάληξη.
    Έχουμε το θέμα ανακ-
    Ονομαστική ενική αναξ εκ του ανακ +ς
    Το Θηλυκοποιούμε προσθέτοντας την θηλυκή κατάληξη α και έχουμε αναξα εκ του ανακσα και τρέποντας το κ σε σ έχουμε άνασσα. Εδώ όμως έχουμε κάνει ένα μεγάλο λάθος. Έχουμε διατηρήσει το ς της ονομαστικής και έχουμε προσθέσει το α όχι στο θέμα αλλά στην ονομαστική ενική. Το σωστό θα ήταν άνακα. Ω βαθυζώνων άνακα.

  90. Μαρία said

    Βορίδης: συμμαχητές και συμμαχήτριες (στο 57:30) σε βαρυσήμαντη ομιλία στην Πρέβεζα.
    http://tvxs.gr/news/ellada/o-boridis-analyei-gkramsi-kai-akro-aristero-lazopoylo?utm_source=dlvr.it&utm_medium=twitter&utm_campaign=tvxs

  91. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    90.
    -Ηγεμόνες και ηγεμόνισσες της ιδεολογίας λοιπόν!

  92. Spiridione said

    90. Ωραίος ο μητσοτακικός που πετάχτηκε …. και ποιος τον έριξε … τι θυμήθηκες και συ τώρα 🙂 Του χάλασε όλη τη σούπα με την ιδεολογική ηγεμονία 🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: