Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Στήσιμο ξένου περιπτέρου (εις μνήμην Καρόλου Τσίζεκ)

Posted by sarant στο 14 Δεκεμβρίου, 2014


Συμπληρώνεται σήμερα ένας χρόνος από τον θάνατο του Κάρολου Τσίζεκ (1929-2013). Ο Τσίζεκ, γεννημένος στη Μπρέσια από Τσέχους γονείς, έζησε από το 1929 στη Θεσσαλονίκη και ήταν από τις εμβληματικές πνευματικές μορφές της -ζωγράφο θα τον λέγαμε αν θέλαμε να τον χαρακτηρίσουμε με μια λέξη. Το αφήγημα που παραθέτω σήμερα, που το πληκτρολόγησε η φίλη Μαρία, περιλαμβάνεται στη συλλογή Η λιμνοθάλασσα της Γεωργικής Σχολής και άλλες αφηγήσεις (Κίχλη 2013).

Επειδή εδώ λεξιλογούμε, να πούμε ότι η λέξη «τσίμπουλκα», όπως είναι στα τσέχικα το κρεμμυδάκι, είναι ομόρριζη με το γαλλ. ciboulette, το ιταλ. cipolla, το ισπανικό cebolla, το γερμ. Zwiebel. Όλα ανάγονται στο λατιν. cepa. Περισσότερα όμως για τα κρεμμύδια, σε παλιό μας άρθρο.

ΣΤΗΣΙΜΟ ΞΕΝΟΥ ΠΕΡΙΠΤΕΡΟΥ

Τσίζεκ 3Τσίμπουλκα στα τσέχικα σημαίνει κρεμμυδάκι ή και Κρεμμυδάκης, αν πρόκειται για επώνυμο. Για τα ελληνικά αυτιά ωστόσο το επώνυμο αυτό ηχούσε Τσιμπούκας. Κι έτσι φωνάζαμε αυτόν που το είχε οι λίγοι ντόπιοι που δουλεύαμε στο στήσιμο του ξένου περιπτέρου στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Η παρερμηνεία οφειλόταν κατά μεγάλο μέρος και στη συνήθειά του να καπνίζει πίπα. Ο Τσίμπουλκα ή Τσιμπούκας ήταν ένας πρόσχαρος γέρος Τσέχος μαραγκός. Με την ευκαιρία του ερχομού του στην πόλη των αδελφών ιεραποστόλων Κυρίλλου και Μεθοδίου, λαχταρούσε να επισκεφθεί το Άγιον Όρος. Εκτός από αυτό, υπέφερε από δυσκοιλιότητα. Όταν τελικά η εκδρομή στο Άγιον Όρος ματαιώθηκε, έδειχνε απαρηγόρητος. Ήταν το όνειρο της ζωής του. Όσο για τη δυσκοιλιότητα, του έδωσαν καθαρτικό. Την επομένη, όταν συνάδελφοί του τον ρωτούσαν περιπαιχτικά, αλλά χωρίς κακία: «Τσίμπουλκο» (κλητική του Τσίμπουλκα), «πώς πάει ο κωλαρίκος σου;» εκείνος απαντούσε περιχαρής: «Νάιλον!» εννοώντας «φίνα». Και σήκωνε το χέρι με τον δείκτη και τον αντίχειρα να σχηματίζουν κύκλο και τα υπόλοιπα τρία δάχτυλα σε σχήμα βεντάγιας στον αέρα.

Για το προσωπικό των ξένων περιπτέρων η Διεθνής Έκθεση διοργάνωνε πότε πότε εκδρομές, ιδίως στους αρχαιολογικούς χώρους και τη Χαλκιδική. Τη δεκαετία του ΄50, στην οποία αναφέρομαι, το οδικό δίκτυο της χερσονήσου ήταν υποτυπώδες. Αυτό προσέδιδε μια πρωτόγνωρη και σχεδόν εξωτική γοητεία στις ακρογιαλιές της, που άρεζαν ιδιαίτερα στον διευθυντή Δαμιανό Γαλαζούδη. Όμως οι σχετικές ανακοινώσεις, με μεγάλη μου δυσφορία (δούλευα στο περίπτερο σαν διερμηνέας και μεταφραστής), καταχωνιάζονταν ανεξήγητα στα συρτάρια της διεύθυνσης του περιπτέρου. Κάποιος απ’ το προσωπικό μου εξήγησε, τελικά το λόγο: «Οι διευθυντές δεν θέλουν τις εκδρομές. Φοβούνται μήπως κάποιος από μας το σκάσει και βρουν το μπελά τους. Μην επιμένετε, κύριε Τσίζεκ, να μας ενημερώνετε, θα μπλεχτείτε άσχημα».

Κάτι ανάλογο συνέβαινε και με τα καταλύματα. Όλο το προσωπικό του περιπτέρου διέμενε σε κεντρικό ξενοδοχείο της πόλης, κοντά στην πλατεία Ελευθερίας. Έτυχε όμως κάποτε μερικοί που είχαν φθάσει χωριστά να προτιμήσουν δωμάτιο σε ελληνική οικογένεια και να είναι μάλιστα υπερευχαριστημένοι με την επιλογή τους. Είχαν συνδεθεί φιλικά με τα μέλη της. Μόλις όμως το πληροφορήθηκε ο υπεύθυνος, τους ανάγκασε να αφήσουν το δωμάτιο και να πάνε στο ξενοδοχείο, σαν ξεστρατισμένα πρόβατα στο μαντρί, μαζί με τους άλλους. Δυσανασχέτησαν. Όμως ακόμα περισσότερο δυσανασχέτησε ο ιδιοκτήτης του δωματίου, που δεν είχε πια ελπίδες να βρει άλλους ενοικιαστές. Έτσι, χωρίς να φταίνε, έγιναν αφορμή να δημιουργηθεί μια δυσάρεστη κατάσταση, που εγώ, σαν διερμηνέας, στάθηκε αδύνατο να τη διευθετήσω. Πολύ δύσκολο επίσης ήταν να καλέσουμε κάποιον απ’ το προσωπικό στο σπίτι μας. Απέφευγε την επίσκεψη με διάφορες δικαιολογίες. Έμαθα αργότερα ότι τους συνιστούσαν να μην έρχονται σε επαφή με συμπατριώτες τους στο εξωτερικό. Αρκετά χρόνια μετά το τέλος του πολέμου όμως το τοπίο εξακολουθούσε να είναι θολό. Πολλά ήταν αυτά που μας ξένιζαν, γιατί ήμασταν απληροφόρητοι. Εκτός των άλλων, ότι είχε πεθάνει ο «συμπατριωτισμός», σαν συγγενής σε χειρουργείο, χωρίς εμείς να έχουμε ενημερωθεί.

Εφτά καλοκαίρια δούλεψα στο περίπτερο της κρατικής συμμετοχής της σοσιαλιστικής Τσεχοσλοβακίας στη ΔΕΘ, αποκομίζοντας χρήσιμες εμπειρίες και γνωρίζοντας λογής λογής ανθρώπους. Κάποτε, μετά το κλείσιμο της έκθεσης, εξέφρασα την επιθυμία να συνοδέψω τους τεχνικούς διευθυντές (που ήταν πάντα δύο) και τον διακοσμητή των βιτρινών στην Αθήνα. Μόνο πολύ αργότερα μου πέρασε απ’ το νου ότι μπορεί να τους δημιούργησα την υποψία ότι τους παρακολουθώ, ενώ απλώς επιδίωκα την παρέα τους. Ο διακοσμητής ήταν πραγματικός καλλιτέχνης, επιδέξιος, καταρτισμένος, με γούστο και φαντασία. Γι’ αυτό και το ίδιο βράδυ, στην πλατεία Συντάγματος, του πρότεινα να πάμε στο Σούνιο. Είχε πανσέληνο και τα λεωφορεία στάθμευαν εκεί κοντά. Επενέβησαν όμως οι διευθυντές, ιδίως ο ένας, που ήταν ζηλωτής του καθεστώτος, και μας χάλασαν τα σχέδια. Απαγόρευσαν στον διακοσμητή να έρθει μαζί μου. Κι αυτός μετά από έντονη στιχομυθία, θέλοντας και μη, συμμορφώθηκε. Εγώ απόρησα. «Ξέρετε», μου είπε αργότερα, «τι λέει ένα τσέχικο γνωμικό; Όταν θέλεις να δείρεις ένα σκυλί, τη μαγκούρα τη βρίσκεις». Εννοούσε ότι, ακόμα κι αν δεν έκανε τίποτα επιλήψιμο, αν ήθελαν οι διευθυντές να τον βλάψουν, έστω και μόνο από πίκα, εύκολα θα έβρισκαν κάποια αφορμή.

Και είχε δίκιο. Δεν ήταν μονάχα ένας από τους εργαζόμενους στο περίπτερο που, όπως έμαθα αργότερα, είχε φάει τρία χρόνια φυλακή με κάποια απίθανη κατηγορία. Άλλος ανακλήθηκε απ’ την Ελλάδα, όπου καλοπερνούσε, για να σηκώνεται πάλι χαράματα, με τα μάτια του να τσούζουν απ’ την παγωνιά, και να πηγαίνει σε υποδεέστερη δουλειά, για κάποιο ατόπημα που μου φαινόταν αστείο. Και η σύζυγος κάποιου «τέως», που ενδεχομένως μας είχε φερθεί με κάποια συγκατάβαση βλέποντάς μας να περιμένουμε την Έκθεση για να οικονομήσουμε καμιά παραπανίσια δραχμή, μας εκλιπαρούσε τώρα να της στείλουμε μερικές κούκλες μαλλί, για να πλέξει ένα πουλόβερ για τον χειμώνα. Μας τα έλεγε ο εκτελωνιστής Σώτος Αναστασόπουλος, που πηγαινοερχόταν κατά καιρούς στην Πράγα. Τύχαινε να μην ξαναβρίσκει κάποιον γνωστό του αρμόδιο εκεί όπου τον είχε συναντήσει την προηγούμενη φορά, αλλά ούτε και κάποιον αντικαταστάτη πρόθυμο να του εξηγήσει ξεκάθαρα τι είχε απογίνει. Έπαιρνε μόνο αόριστες απαντήσεις.

Ότι οι τεχνικοί διευθυντές, όσο το υπόλοιπο προσωπικό δουλεύανε υπεύθυνα και ευσυνείδητα, το έβλεπες καθαρά. Οι εργασιακές μας σχέσεις μαζί τους θα έλεγα ότι γενικά ήταν καλές. Μας χώριζε ωστόσο μια φοβερή διαφορά νοοτροπίας. Οι πιέσεις που δέχονταν από τις λογής λογής υποχρεώσεις τους ή τις ευθύνες που είχαν αναλάβει μεταβιβάζονταν, ενίοτε κάπως χαιρέκακα, και σε μας. Μερικοί κατεξοχήν γραφειοκράτες μας αντιμετώπιζαν, αν και σπάνια, με μιαν ανεπαίσθητη υπεροψία, που ενισχυόταν απ’ τη διαφορά των καθεστώτων και την ανασφάλειά μας, παρόλο που και η θέση τους, όπως αποδείχθηκε τελικά, δεν είχε μεγαλύτερη σταθερότητα από μια τραμπάλα, η οποία πότε σε ανεβάζει ψηλά και πότε σε καταβαραθρώνει. Αυτό όμως ήθελες χρόνο για να το αντιληφθείς. Τέλος, στη μικροσκοπική κι εφήμερη αποικία του περιπτέρου μπορούσες μερικές φορές να νιώσεις σαν μιγάς, λιγότερο αρεστός απ’ τον αράπη.

Πρόκειται, ωστόσο, τελικά, για μικρολεπτομέρειες. Τις αναφέρω για να ξεκαθαρίσω την εικόνα, όχι για να την κάνω αρνητική. Πράγματι, γνώρισα όλα αυτά τα καλοκαίρια στο περίπτερο αρκετά πρόσωπα για τα οποία λυπήθηκα ειλικρινά μαθαίνοντας ότι τα είχε πάρει η μπόρα και άλλα που θα τα ξανάβλεπα ευχαρίστως, αν υπήρχε ακόμα αυτή η δυνατότητα μετά τα σαράντα και πλέον χρόνια που έχουν περάσει. Θυμάμαι με ιδιαίτερη συμπάθεια έναν τεχνικό διευθυντή που ήταν και αεροπόρος. Στο ημίωρο της μεσημεριανής ανάπαυλας κατά το στήσιμο του περιπτέρου, το μόνο που έκανε ήταν ν’ ακουμπά το μέτωπό του στα σταυρωμένα μπράτσα κι αυτά πάνω στη γραφομηχανή, για να ξαποστάσει μερικά λεπτά.

Είχαμε κάποτε κι ένα ζηλωτή του καθεστώτος, παθιασμένο με το αξίωμά του, που ήδη τον έχω αναφέρει. Ενώ οι άλλοι διευθυντές ήταν συνήθως απλώς δραστήριοι, σχολαστικοί και αποδοτικοί γραφειοκράτες, αυτός το παράκανε. Είχε πάρει μέρος στην αντίσταση, είχε βασανιστεί από τους Γερμανούς και είχε κλειστεί σε στρατόπεδο συγκεντρώσεως. Όταν αποφυλακίστηκε, ζύγιζε μόλις είκοσι πέντε κιλά, όσο και οι πέτρες που έπρεπε να σηκώνει. Κοιμήθηκε κάτω από γέφυρες, μέχρι που χάρις στο κόμμα μπόρεσε να σπουδάσει και να σταδιοδρομήσει. Τώρα περηφανευόταν που τα πόδια του, σακατεμένα απ’ τα βασανιστήρια, μάτωναν απ’ την ορθοστασία που του επέβαλλε η πολλή δουλειά. Έβγαινε απ’ τα ρούχα του, μόλις κάτι δεν πήγαινε καλά και πιο πολύ, φυσικά, όταν αυτό συνέβαινε, επειδή είχες παρακούσει κάποια εντολή του. Αν έφταιγαν οι δικοί μας, έτρεχε ωρυόμενος να διαμαρτυρηθεί στη διεύθυνση, στον πρόεδρο Σαμαρά, σαν τον Ντον Λολλό στο διήγημα «Το πιθάρι» του Πιραντέλλο, που για ψύλλου πήδημα φώναζε να του σελώσουν το μουλάρι για να κατεβεί στην πόλη, να δει το δικηγόρο του. Φοβόταν δόλιους αυτοτραυματισμούς, με σκοπό την αποζημίωση. Γι’ αυτό κι έδιωξε σχεδόν με τις κλωτσιές, αντί να του συμπαρασταθεί, έναν δικό μας ευκαιριακό εργάτη που προσπάθησε ανεπιτυχώς να σηκώσει με το παλάνκο έναν ατσάλινο τροχό ηλεκτρικής τουρμπίνας. Το παλάνκο λύγισε απ’ το βάρος κι ο τροχός σωριάστηκε με πάταγο στο τσιμεντένιο πάτωμα. Ο εργάτης, ευτυχώς, δεν σκοτώθηκε, αλλά έχασε ένα από τα δάχτυλά του.

Ψηλός, ξανθός και γαλανομάτης, ο ζηλωτής θαύμαζε όσους άντεχαν στον κάματο ή στον πόνο, όπως ένας δικός μας χαμάλης που πάτησε αδάκρυτος ένα μεγάλο καρφί. Κάποτε στο εστιατόριο της οδού Κομνηνών όπου τρώγανε συνήθως, μάσησε επιδεικτικά ατάραχος μια τσούσκα, που ο λεπτεπίλεπτος διακοσμητής βιτρινών, τον οποίο έχω ήδη αναφέρει, δεν μπόρεσε ούτε λεπτό να την αντέξει, παρατηρώντας πως η δουλειά στο περίπτερο «χρειάζεται άντρες, κι όχι τίποτα καλαμαράδες. Αποκαλούσε «αδέρφια» τους Σοβιετικούς, που εκθέτανε σε άλλο σημείο, χωρίς να υπονοεί ειρωνικά, όπως εμείς, «γιατί τους φίλους τους διαλέγει κανείς». Οι παθιασμένοι με τη δουλειά τους πάντα κάνουν τη ζωή των γύρω τους δύσκολη. Αυτή ήταν ακριβώς η περίπτωσή του. Ωστόσο, στα σύντομα μεσημεριανά διαλείμματα, που τρώγαμε όλοι μαζί, μισοξαπλωμένοι όπου λάχαινε, δεν έκρυβε ότι είχε δύσκολο χαρακτήρα γιατί η μάνα του, με την υπερβολική αγάπη της, τον είχε χαλάσει. «Ως και πρωινό στο κρεβάτι μου έφερνε. Το φαντάζεστε τι κακό μπορεί να κάνει αυτό σ’ έναν άντρα;» Πράγματι, δεν σήκωνε αντίρρηση, δεν άντεχε να μη γίνεται το δικό του και αγανακτούσε ακόμα και για ελλείψεις που δεν τον αφορούσαν άμεσα, όπως με το περδικάκι (parietaria officinalis), που, κατ’ αυτόν, κατέστρεφε τα βυζαντινά ερείπια της οδού Δημητρίου Γούναρη κοντά στο τότε πυροσβεστείο. Είχες την εντύπωση πως, αν ήταν στο χέρι του, θα έσπευδε να κάνει του αλατιού κάποιον υπάλληλο της αρχαιολογικής υπηρεσίας, υπεύθυνο για το ξερίζωμα του φυτού. Πάντως, όσο κι αν ο ευέξαπτος χαρακτήρας του θα σε έφερνε μοιραία κάποια στιγμή σε σύγκρουση μαζί του, δεν ήταν τελικά πρόσωπο να το αντιπαθήσεις. Είχε καρδιά. Του άρεζε, βέβαια, ιδίως όταν είχε να κάνει με καμιά ταλαίπωρη κοπέλα που είχε παραλείψει κάτι, να παριστάνει τον ισχυρό. Όχι τον άτεγκτο που συντρίβει, αλλά τον μεγαλόψυχο που συγχωρεί. Ήταν σαν παιχνίδι γι’ αυτόν. Δεν του έλειπε ωστόσο τελικά παρά τις εξάψεις του και κάποια αίσθηση χιούμορ. Ένα κρυολόγημά του άλλαξε κάπως τον συσχετισμό δυνάμεων. Η διερμηνέας του περιπτέρου προθυμοποιήθηκε να πάει στο ξενοδοχείο να τον τρίψει, εκείνος προσπάθησε να της ριχτεί, εκείνη τραβήχτηκε. Τότε φοβισμένος την ικέτεψε να μην το πει σε κανένα και την επομένη, φυσικά, εγώ το έμαθα πρώτος. Στο κυκλοφοριακό χάος τον κατέκλυζε τέτοια αγωνία, που, όπως έλεγε, δεν θα περνούσε ούτε τρίχα από την κωλοτρυπίδα του. Στην Πράγα κάποτε που οδηγούσε χουφτώνοντας με το ένα χέρι τη γυναίκα του και τον σταμάτησε ένας τροχονόμος ρωτώντας τον ειρωνικά: «Με τα δυο χέρια, δεν γίνεται;», είχε απαντήσει: «Και τότε πώς θα οδηγήσω;».

Ήμασταν τόσο κουρασμένοι μετά τη μεσημεριανή διακοπή, που δυσκολευόμασταν να σηκωθούμε. Όπως είπε παραστατικά ο διακοσμητής, ένιωθες σαν να σε είχαν ποδοπατήσει ελέφαντες. Ωστόσο, μέσα στο πλήθος όλων αυτών που μοχθούσαν, υπήρχε πάντα ένας που δεν έκανε τίποτα, απλώς παρακολουθούσε τους άλλους και συνέτασσε τις αναφορές που μπαίνανε στον φάκελο του καθενός. Δεν ήταν πάντα εξ ορισμού αντιπαθής λόγω της ιδιότητάς του. Θυμάμαι μάλιστα έναν, πρώην παρτιζάνο και πότη, που είχε και κάποια χάρη. Ίσως να μην έπαιρνε πολύ στα σοβαρά το αξίωμά του, αν και είχε προσπαθήσει, ανεπιτυχώς είναι αλήθεια, να διανθίσει ιδεολογικά μ’ ένα λογύδριο μπροστά σ’ ένα έρημο μαντρί (δείγμα της αγροτικής μας οικονομίας) και σ’ ένα απρόθυμο ακροατήριο, μια ομαδική ημερήσια εκδρομή στη Θάσο με λεωφορείο, που κατόρθωσα κάποια στιγμή, παρ’ ελπίδα να οργανώσω. Οι περισσότεροι πάντως δεν ήταν άτομα ικανά να κερδίσουν τη συμπάθειά σου. Δεν υπάρχει χειρότερο πράγμα από την εξουσία μεταμφιεσμένη σε συναδελφικότητα. Θυμάμαι μια παρέμβαση του κομμουνιστή προέδρου Άντονιν Ζάποτοτσκυ (πέθανε το 1957) σ’ ένα συνέδριο της Ένωσης Συγγραφέων στο οποίο είχε πάρει μέρος σαν λογοτέχνης, επειδή είχε γράψει μερικά βιβλία. Ρωτούσε ποιος, τέλος πάντων, εμπόδιζε τους ανθρώπους των γραμμάτων να λένε όλη την αλήθεια, όπως είχε τολμήσει κάποιος από τους παρευρισκόμενους να ισχυριστεί.

Ένας από αυτούς τους στελεχάρχες» – αν μπορώ έτσι να τον ονομάσω – με απωθούσε ιδιαίτερα, με την αυτοπεποίθησή του που δεν φαινόταν να συνοδεύεται από κανένα χάρισμα – αν εξαιρέσουμε το μπόι του. Όταν πηγαίναμε μαζί στην αγορά για ψώνια, χαζοκουβέντιαζε με κάποια πωλήτρια, κοιτάζοντάς την επίμονα κατάματα, ενώ εγώ καθόμουνα σε αναμμένα κάρβουνα από την ανυπομονησία να ξαναγυρίσω στο Γραφείο Τύπου, όπου στο μεταξύ η δουλειά μου συσσωρευόταν. Είχε επίσης την αγένεια να απολαμβάνει στο διπλανό γραφείο μέσα στην αυγουστιάτικη κάψα απανωτές τσέχικες μπίρες – τις καλύτερες του κόσμου – και να τις επαινεί χωρίς να κερνάει. Αναγκάστηκα τελικά να του πω ότι είχα βαρεθεί να ακούω επαίνους για κάτι που δεν μου προσφερόταν να το γευτώ. Δεν έδωσε σημασία. Σε μια κοινωνία που δήθεν θα επέφερε την ισότητα οι περισσότερο «ίσοι», όπως τους αποκαλεί ο Τζωρτζ Όργουελ χαρακτηριστικά, αρέσκονταν να επιδεικνύουν τα προνόμιά τους.

Το περίπτερο στήνονταν και διακοσμούνταν με βάση μια κεντρική ιδέα, ένα αρχικό σενάριο. Κατόπιν, ο αρχιτέκτονας που θα αναλάμβανε την εκτέλεση του έργου του προσέδιδε και το δικό του στυλ, περισσότερο ή λιγότερο πρωτότυπο, συμβατικό ή μοντέρνο, αλλά πάντα, πρέπει να το τονίσω, άκρως καλαίσθητο. Ένας από αυτούς, που ήταν πολεοδόμος, μου παρουσίασε τη δουλειά του περιπτέρου σαν ένα καλοκαιρινό του χόμπι, μιαν επωφελή διασκέδαση. Να όμως που μερικά βαγόνια με εκθέματα σκάλωσαν κάπου στη Γιουγκοσλαβία και δεν έφτασαν στην ώρα τους. Κι όταν έφτασαν τελικά, έπρεπε ο αρχιτέκτονας και το συνεργείο του, για να προλάβουν το άνοιγμα της Έκθεσης, να πιάνουν δουλειά απ’ τα χαράματα και να συνεχίζουν αδιάλειπτα μέχρι τα μεσάνυχτα. Σε λίγες μέρες είχαν γίνει πελιδνοί σαν φαντάσματα. Μια τέτοια εικόνα του εαυτού του και των συναδέλφων του μου περιέγραψε ο φίλος τσιγκογράφος Σωτήρης Αρτοποιός αιτιολογώντας την απόφασή τους να ξαναγυρίσουν στην Ελλάδα από την Αυστραλία, όπου είχαν μεταναστεύσει, για να βρουν καλύτερη τύχη.

Δεν θα ξεχάσω και την επίσκεψη μιας ομάδας αριστερών που είχαν φυλακιστεί αλλά τώρα ήταν ελεύθεροι. Δεν έβρισκαν δουλειά και ζήτησαν από τον διευθυντή του τσεχοσλοβάκικου περιπτέρου μήπως μπορέσει να προσλάβει κάποιον από αυτούς. Ο διευθυντής ήταν ένας τυπικός αριβίστας, που στην αστυνομία δήλωνε άθεος ή άθρησκος (δεν θυμάμαι), και δικαιολογήθηκε υποκριτικά ότι, για να προσλάβουν ένα από τους πρώην κρατούμενους κομμουνιστές, θα έπρεπε να απολύσουν έναν δικό τους. Οι αριστεροί πρώην κρατούμενοι είδαν να καταρρέει ξαφνικά η πίστη τους σε μια συναδέλφωσή τους λόγω κοινών φρονημάτων. Φεύγοντας, ωστόσο, ο ένας δεν κρατήθηκε και είπε: «Λυπάμαι που θα σας το πω, αλλά η γραμματέας σας δούλευε σε κρυφά σπίτια. Το ξέρατε;». «Αν το ξέραμε», απάντησε ο διευθυντής με περισσή υποκρισία, «ασφαλώς δεν θα την είχαμε προσλάβει». Και όμως, την επόμενη χρονιά η γραμματέας ήταν πάντα στη θέση της και ο διευθυντής είπε χαριτολογώντας: «Θέλαμε να έχουμε στο γραφείο μας κάποιον που να μπορεί να μας κάνει κι ένα τσάι».

Δεν θα επεκταθώ στα καταναλωτικά αγαθά που πρόσφερε η ντόπια αγορά και που οι εκθέτες των ανατολικών χωρών επιθυμούσαν και μπορούσαν, με τα χρήματα που τους περίσσευαν, να τα αποκτήσουν. Δεν ήταν πάντα σημαντικά, όπως ένα κουστούμι, ένα ρολόι του χεριού ή μια ηλεκτρική ξυριστική μηχανή. Επρόκειτο συχνά για μικροαντικείμενα που ενδεχομένως απέβλεπαν σε κάποια φιλική εξυπηρέτηση: ένα κούφιο ξυράφι, μια σφυρίχτρα για διαιτητή ποδοσφαίρου, ξίγκι από ελάφι… «Προς τι;» «Σκάνουν τα χείλια μας απ’ τον ήλιο και την αλμύρα». «Βούτυρο από κακάο λοιπόν, εισαγωγής βέβαια, γιατί τα ελάφια σπανίζουν στην Ελλάδα. Και μην κάθεστε στην Περαία στον ήλιο πολλή ώρα μετά το μπάνιο. Ο ήλιος εδώ είναι διαφορετικός και θα πάθετε εγκαύματα» – όπως και έγινε τελικά με κάποιον από αυτούς και αναγκάστηκα να τον πάω στο γιατρό.

Βλέποντας αυτά που ανέφερα και άλλα που τα παραλείπω, έλεγα μέσα μου καμιά φορά: «Κάρολε, μπορεί η ζωή σου εδώ που βρίσκεσαι να είναι κάθε άλλο παρά ρόδινη, όμως αν γύριζες στην πατρίδα, ίσως να σε έστελναν κατευθείαν σε στρατόπεδο αναμόρφωσης λόγω οκνηρίας, παρασιτισμού ή δεν ξέρω τι άλλο, που εδώ στην Ψωροκώσταινα τουλάχιστο δεν αποτελούν αδίκημα». Τις υποψίες μου για το τι ενδεχομένως μπορούσε να μου συμβεί σ’ ένα περισσότερο «οικείο» περιβάλλον δεν μου τις επιβεβαίωσε ένα ταξίδι, που δεν έκανα ποτέ, αλλά η τύχη.

Για κάποιον άγνωστο λόγο, το 1961 δεν με τοποθετήσανε στο Γραφείο Τύπου, όπου πνιγόμουν στη δουλειά, αλλά σ’ ένα άλλο, όπου μ’ εκνεύριζε η απραξία. Σε μια παρτίδα εικονογραφημένα περιοδικά με τίτλο Τα τσεχοσλοβακικά συνδικάτα υπήρχε ένα επιλήψιμο τεύχος, που κανείς δυστυχώς δεν το είχε προσέξει. Περιείχε ένα άρθρο με σχετική φωτογραφία για ένα τσέχικο ορυχείο, στο οποίο είχε δοθεί η τιμητική ονομασία «Μανόλης Γλέζος». Ο Γλέζος βρισκόταν τότε φυλακή. Το άρθρο προσέχθηκε από τους λογοκριτές της Έκθεσης, από τον έλεγχο των οποίων περνούσαν όλα τα έντυπα, πριν διανεμηθούν στο κοινό. Επακολούθησε αναστάτωση. Δεν πέρασε πολλή ώρα και κατέφθασε μαινόμενος στη διεύθυνση του περιπτέρου ο ίδιος ο Αύγουστος Θεολογίτης[i]. Όχι μόνο κατασχέθηκε το περιοδικό, αλλά ξηλώθηκε και μία ατυχής όσο και άτοπη έκθεση φωτογραφιών, στην είσοδο του περιπτέρου, με θέμα τον γερμανικό ρεβανσισμό. Οι συμπατριώτες μου τα χρειάστηκαν. Ήταν φανερά ταραγμένοι. Και μη βρίσκοντας άλλη δικαιολογία έριξαν το φταίξιμο σε μένα, τον «αποδιοπομπαίο τράγο», όπως σχολίασε το γεγονός ο Στρατής Δούκας, περαστικός εκείνες τις μέρες από τη Θεσσαλονίκη. Ότι δήθεν δεν είχα ελέγξει το περιοδικό (λες και δεν ήξεραν οι ίδιοι τι είχαν φέρει) και ότι θα επανόρθωναν απολύοντάς με. Ένιωσα στ’ αλήθεια πολύ άσχημα. Και όταν τους ρώτησα σε τι τέλος πάντων είχα φταίξει, μου απάντησαν: «Δεν έχει σημασία ποιος έφταιξε… Τσέχοι δεν είμαστε όλοι;», θυμίζοντάς μου προς στιγμή την επιγραφή σε πύλη ναζιστικού στρατοπέδου συγκεντρώσεως: «Δίκιο ή άδικο, αυτή είναι η πατρίδα μου». Αναξιόπιστοι οι ίδιοι, προσπαθούσαν να μου ρίξουν στάχτη στα μάτια, ποντάροντας στο πατριωτικό μου φιλότιμο.

Έχασα τη δουλειά μου. Λίγο αργότερα, ευτυχώς, βραβεύτηκα από τον Ταχυδρόμο στον διαγωνισμό μακέτας για χαρτί περιτυλίγματος. Το επόμενο καλοκαίρι συνάντησα τυχαία τον έναν από τους τεχνικούς διευθυντές, τον σύντροφο Γόρζανεκ, στην Τράπεζα Ελλάδος, όπου είχα πάει για να βγάλω συνάλλαγμα για την Ιταλία. Τον κοίταξα ειρωνικά και του είπα: «Μπορεί να τα χρειαστήκατε πέρυσι, αλλά, όπως βλέπετε, δεν έγινε δα και κανένα μεγάλο κακό». «Πράγματι, είχαμε φοβηθεί ότι δεν θα μας επιτρέπανε να ξαναεκθέσουμε στη Θεσσαλονίκη», μου απάντησε, σαν να μην έτρεχε τίποτα. Θυμήθηκα πόσο συντροφικά informal μου είχε φανεί, με τα καλαμπούρια του και με το να αφήνει ένα αδέσποτο γατί να χώνεται και να σκαρφαλώνει μέσα στο μανίκι του σακακιού του ή στο μπατζάκι του παντελονιού του όσο διαρκούσε το στήσιμο του περιπτέρου.

 

Θεσσαλονίκη, 2003

[i] Υπουργός Βορείου Ελλάδος

 

1η δημοσίευση: Κάρολος Τσίζεκ, Η λιμνοθάλασσα της Γεωργικής Σχολής και άλλες αφηγήσεις, Κίχλη 2013.

 

 

 

135 Σχόλια to “Στήσιμο ξένου περιπτέρου (εις μνήμην Καρόλου Τσίζεκ)”

  1. Κρίμα τόση ώρα να μην έχει γράψει κανείς σχόλιο 🙂

    Ωραίο κείμενο –βέβαια δεν είμαι σίγουρος πόσο η σύγκριση της Τσεχοσλοβακίας του ’61 με την αντίστοιχη Ελλάδα, στο σύνολο της, θα απέβαινε εις βάρος της πρώτης…

  2. sarant said

    Α μπράβο, έκανες εσύ ποδαρικό!

    Εδώ που τα λέμε, μάλλον το αντίθετο πρέπει να ισχύει (για τη σύγκριση που λες), ιδίως προς τα μέσα και χαμηλά στρώματα.

  3. atheofobos said

    Το διήγημα περιγράφει με απόλυτη παραστατικότητα την κατάσταση που επικρατούσε τότε στις χώρες του ανατολικού μπλοκ.
    Τις ιλαροτραγικές προσωπικές μου εμπειρίες από την Μόσχα επί εποχής Μπρέζνιφ τις έχω περιγράψει στο ποστ μου
    ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΜΟΣΧΑ ΕΠΙ ΥΠΑΡΚΤΟΥ
    http://www.atheofobos2.blogspot.gr/2013/08/blog-post_29.html

  4. physicist said

    Ωραίο κείμενο, ενδιαφέρον και πολύ καλογραμμένο, ένα-δυο απορίες τις έχω όμως:

    Κάποτε στο εστιατόριο της οδού Κομνηνών όπου τρώγανε συνήθως, μάσησε επιδεικτικά ατάραχος μια τσούσκα, που ο λεπτεπίλεπτος διακοσμητής βιτρινών, τον οποίο έχω ήδη αναφέρει, δεν μπόρεσε ούτε λεπτό να την αντέξει, παρατηρώντας πως η δουλειά στο περίπτερο «χρειάζεται άντρες, κι όχι τίποτα καλαμαράδες.

    Τι είναι η τσούσκα; Επιπλέον, η διατύπωση είναι κάπως ασαφής. Ποια είναι αυτή που ο διακοσμητής βιτρίνων δεν μπόρεσε να αντέξει; Η τσούσκα ή το μάσημά της; Ακόμα, το «παρατηρώντας» αναφέρεται στον ζηλωτή, υποθέτω, αλλά έτσι όπως είναι γραμμένο μοιάζει να αναφέρεται στον διακοσμητή. Είναι γενικώς προβηματική αυτή η πρόταση, τη διαβάζω και την καναδιαβάζω και σκοντάφτω συνεχώς. Φταίει και η τσούσκα, λέω.

    Ο διευθυντής ήταν ένας τυπικός αριβίστας, που στην αστυνομία δήλωνε άθεος ή άθρησκος (δεν θυμάμαι), και δικαιολογήθηκε υποκριτικά ότι, για να προσλάβουν ένα από τους πρώην κρατούμενους κομμουνιστές, θα έπρεπε να απολύσουν έναν δικό τους.

    Τι έχει να κάνει ότι ήταν αριβίστας με το ότι δήλωνε άθεος ή άθρησκος;

    Φεύγοντας, ωστόσο, ο ένας δεν κρατήθηκε και είπε: «Λυπάμαι που θα σας το πω, αλλά η γραμματέας σας δούλευε σε κρυφά σπίτια. Το ξέρατε;».

    Συγγνώμη, τι είναι τα κρυφά σπίτια; Εννοεί ότι η γραμματέας αύξαινε το εισόδημά της με την παροχή ερωτικών υπηρεσιών, να το πούμε έτσι; Ε, και τι σχέση έχει αυτό και όσα ακολουθούν με το ότι ο διευθυντής ήταν αριβίστας; Γιατί θα έπρεπε να την έχει απολύσει;

  5. Πολύ ενδιαφέρον!
    Κάπου εδώ κολλάει και αυτή η συζήτηση:

    «Πιο ελεύθεροι στον κομμουνισμό!»

    Όταν οι πρώην «διαφωνούντες» έζησαν τον κόσμο της Δύσης

    Τώρα πρέπει να φιλήσουν τους κώλους των αφεντικών τους, πολύ περισσότερο από ό, τι έπρεπε με τον κομμουνισμό

    http://pergadi.blogspot.gr/2014/12/blog-post_4.html#more

  6. Φυζικέ, τσούσκα είναι η μακεδονίτικη κόκκινη πιπεριά, πολύ-πολύ-πολύ καυτερή!

  7. physicist said

    Α, μπράβο Σκύλε! Βλέπεις, ο Νικοκύρης μας ενημέρωσε για το βοημικό κρεμμυδάκι αλλά τη μακεδονική πιπεριά τη θεώρησε πασίγνωστη. 😉

  8. ΚΑΒ said

    >>Με την ευκαιρία του ερχομού του στην πόλη των αδελφών ιεραποστόλων Κυρίλλου και Μεθοδίου, λαχταρούσε να επισκεφθεί το Άγιον Όρος.

    Κάτι έχει παραλειφτεί.

  9. physicist said

    #8. — Όχι, γιατί; Μια χαρά είναι η πρόταση, τι λείπει;

  10. Νέο Kid Στο Block said

    Καλά ρε Φυζικέ, δεν έχετε τσούσκες στην Ήπειρο; 🙂
    Mη πεις ότι δεν ξέρεις και το παλάγκο! («παλάνκο» στο κείμενο)

    Κουίζ: Ποια είναι η επίσημη ονομασία του παλάγκου;
    Ερώτηση/απορία: Πόθεν η ετυμολογία του παλάγκου;

  11. physicist said

    Το παλάγκο το ξέρω, γράφεται και παλάγγο ή όχι;

    Τσούσκες δεν ήξερα ωρέ παλικάρι, τι να σου πω.

  12. physicist said

    #10 στο τέλος. — Αν υποθέσω ότι σχετίζεται το ιταλικό bilancia (ζυγαριά, ισορροπία) θα είναι άραγε παρετυμολογία;

  13. Παναγιώτης Κ. said

    @10. Kid. Πολύσπαστο (;).

  14. Νέο Kid Στο Block said

    Πρόβλημα Φυσικής διά Παοκτσήδες και ΜπαοκGeeδες:
    Στο παλάγκο του σχήματος το χέρι του αοράτου ανθρώπου είναι το «χέρι του Θεού» (όχι του αληθινού,του Ντιέγου! Του Αγγέλλλου του). Ο Άγγελος θέλει να κρεμάσει τον Κλάους (χωρίς Σάντα) ο οποίος προσομοιούται με το καφέ φορτίο. Βάρος Κλαόυς=120 Κp. (έφαγε πολύ στις γιορτές…)
    Θεωρώντας αμελητέες τις τριβές, να βρεθεί η δύναμη με την οποία πρέπει να τραβήξει ο Άγγελλλος για να σηκώσει το φορτίο ,αν ο κινητός τρόχιλος ζυγίζει 5 kp. Nα βρεθεί επίσης πόσα μέτρα σκοινί πρέπει να τραβήξει ο Άγγελλλος ώστε το βάρος (Κλάους) να ανυψωθεί κατά 2,5 μέτρα (όπου και θα σταυρωθεί,κρεμαστεί και ντοματαυγουλωθεί).

  15. physicist said

    Λες νάναι τζίφος η μπιλάντσια; Ο γούγλης βγάζει μια σελίδα που λέει ότι προέρχεται από τη φάλαγγα.

  16. Νέο Kid Στο Block said

    Σωστά Παναγιώτη Κ.! Ή και σκέτο «σύσπαστο». Tackle ή chain block (τα σύγχρονα με αλυσίδα αντί για σκοινί) στα εγγλέζικα.
    Φυσικέ, το σκέφτηκα κι εγώ ,αλλά απ’αυτό (και τα συναφή) έχουμε την «παλάντζα», που είναι και άλλο πράμα όσο να πεις, οπότε δεν είμαι σίγουρος.

  17. physicist said

    Δεν ξέρω Κίντο, ενδιαφέρον.

    Όσο για τις τροχαλίες, αφενός φεύγω αφετέρου παραείναι εύκολο. Και αφετρίτου, αρνούμαι ν’ ασχοληθώ με πρόβλημα στο οποίο η δύναμη μετριέται σε kp. 😛

  18. Από το το Palenque προέρχεται, την αρχαία πόλη του Μεξικού. Εκεί έζησαν οι Μάγιας και κατασκεύασαν τεράστιους ναούς από ογκώδεις λίθους. Και αναρωτιόνταν οι κονκισταδόρες: μα τι μάγια έκαναν οι Μάγιας και σήκωναν αυτές τις κοτρωνάρες στο Παλέγκε; Ε, από ‘δώ, από κεί, νάτο το παλάγκο. Φοριέται και στο αυτί ως κόσμημα!

  19. Ευτήχησα να τον έχω καθηγητή λογοτεχνικής μετάφρασης στην Ιταλική Φιλολογία …Στα αρμάνικα, ceapă (< lat.cepa) το κρεμμύδι …

  20. ουπς…tseapă είναι το σωστό…..το άλλο,έχει ουρανική προφορά….

  21. Παναγιώτης Κ. said

    @14.Κid. Διατίθεμαι να κάνω το λάθος 🙂 (συνεισφορά στους συνιστολογούντες).Στα γρήγορα λοιπόν F=62,5 Kp και l=2,5m.

  22. ΚΑΒ said

    >>κούφιο ξυράφι

    τι είναι;

  23. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Ο Τσίζεκ, στενός συνεργάτης και φίλος του Ντίνου Χριστιανόπουλου και τις «Διαγωνίου», ήταν από τις σεμνές φυσιγνωμίες που σχημάτισαν κατά τις τελευταίες δεκαετίες το πρόσωπο της πνευματικής και λογοτεχνικής Θεσσαλονίκης και ήταν ΑΡΙΣΤΗ η επιλογή σου, Νίκο, να μας τον θυμήσεις..

  24. ό,τι θέλω λέω σήμερα….στην »ceapă » έχουμε το t͡ʃ ʧ (voiceless postalveolar affricate) ενώ στο »tseapă» ,το σωστό δηλαδή, έχουμε t͡s ʦ voiceless alveolar affricate ..αν και οι συνθήκαι , εις την Ελλάς, δεν μας επιτρέπουν ακόμη την χρήση ενός κοινά αποδεκτού αλφάβητου στην γραπτή απόδοση της αρμάνικης, εμείς το προσπαθούμε παρ’ όλα αυτά…..την καλημέρα μου !

  25. ξανά λάθος…ΑΙ συνθήκαι, το σωστό : )

  26. Όλες οι καυτερές πιπεριές είναι τσούσκες, ανεξαρτήτως προέλευσης και χρώματος.

  27. Νέο Κid said

    Μα στις μονάδες κολλάς μωρ αδερφάκι μου; κάντα Νιουτόνια ή Λεϊβνίτια ή οκάδες ή ό,τι τραβάει η ψυχούλα σου να ούμε! 🙂 κάποτε είχα πει σ’έναν παλιό συμμαθητή μου που έγινε φυστικάς «βάλε ένα νιούτον αράπικο!» (1 Ν ίσον με 100 γραμμάρια χοντρικά) περιττό να πω τί μου απάντησε(δικαιολογημένα ο άνθρωπος!)..γιατί σούρνονται και πορτοκ. καρτούλες.

  28. Νέο Κid said

    Μπράβο ρε Στάζυ! Και μένα ο πεθερός μου (Ευρυτάν ή επί τας) κάτι πράσινες «θανατερές» λέει τσούσκες.

  29. "Ετεροδημότισσα" said

    πολύ ωραίο. έχω διαβάσει τη συλλογή και είναι πολύ διαφωτιστική για την εποχή εκείνη.

    @1-2
    Οι τσέχοι θα διαφωνήσουν κάθετα μαζί σας
    ο καθένας βέβαια τείνει να πιστεύει ότι τα δικά του κακά είναι πιο επώδυνα απ’ τον άλλων

  30. Καλά, ο ΔΟΛ το τερμάτισε!
    Μεζεδάκι περιοπής!

    http://valiacaldadog.blogspot.gr/2014/12/blog-post_14.html

  31. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    6-7 – Για την ακρίβεια, είναι μικρή κόκκινη (και όχι μόνο) πολύ καυτερή πιπεριά, και δεν είναι μόνο μακεδονίτικη, η κόκκινη Φλωρίνης είναι γλυκειά. Και στην Θράκη έτσι την λένε, το ξέρω απο την μάνα μου που βάζει ακόμα μερικές φορές σε κάποια λαδερά φαγητά που φτιάχνει, κι όταν τύχει να φάω με στέλνει άψαλατο. Ποτέ δεν μου άρεσε το πολύ καυτερό, και ποτέ δεν κατάλαβα αυτούς που τρώνε πολύ καυτερά φαγητά (όπως κι ο αδερφός μου) το θεωρώ μαζοχισμό.

  32. Νομίζω πως το μπούκοβο, η ξερή τριμμένη κόκκινη πιπεριά που ρίχνουμε πάνω στον πατσιά, από τσούσκες γίνεται. Βέβαια, το Μπούκοβο είναι χωριό στην «ακατανόμαστη» γείτονα αλλά οι τσούσκες είν΄ελληνικές!

  33. Νέο Kid Στο Block said

    Σωστός Παναγιώτη Κ.! 🙂

  34. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα σχόλια! Είχα βγει για μερικές ώρες -ενώ είχε γίνει ένα μόνο σχόλιο- και αναρωτιόμουν μήπως έκανα λάθος που έβαλα αντιτουριστικό τίτλο και όχι κάτι σαν «Ο Τσίζεκ, η ομοιοπαθητική και η αντίθεση επιστήμης και θρησκείας στην πολυπολιτισμική Θεσσαλονίκη», αλλά βλέπω ότι κι έτσι το τιμήσατε το διήγημα 🙂

    Ναι, την τσούσκα έπρεπε να την έχω εξηγήσει. Αλλά παοκτζής και να μην την ξέρει;

  35. Η καυτερή πιπεριά τσούσκα (ούτε κι εγώ την ήξερα) είναι πιπεριά που τσούζει;

  36. "Ετεροδημότισσα" said

    35
    τσούζει αλλά μας αρέσει….
    😉

  37. "Ετεροδημότισσα" said

    @34
    στοιχηματίζω ότι αυτός θα είναι ο τίτλος μετά το σχόλιο 173
    😀

  38. (Προς στιγμή νόμισα ότι τα μάτια μου έκαναν βελόνες, αλλά μάλλον το είδα απ’ την ανάποδη 😉 )

  39. "Ετεροδημότισσα" said

    άσχετο αλλά μήπως έχει πάρει το αφτί σας κανά άρθρο/ ανάρτηση με φρεσκοεκδοθεισα νεοελληνική λογοτεχνία-προτάσεις βιβλιοδώρων ενόψει εορταστικής περιόδου;

  40. (παρακαλώ τα σχόλια 37 και 38 να αντιμετατεθούν) 🙂

  41. παρντόν, 38 και 39 εννοούσα

  42. sarant said

    41: Μη μου ζητάς δύσκολα μεσημεριάτικα. 🙂

    39: Συνήθως για καλοκαίρι κάνουμε αναρτήσεις τέτοιες. Αλλά αν θέλετε να προτείνετε, ευχαρίστως.

  43. Νέο Kid Στο Block said

    Παναγιώτη Κ. Απάντησα λίγο βιαστικά στο 21. σου. Σωστό το 62,5 ,αλλά το μήκος του σκοινιού που πρέπει να τραβήξει ο Άγγελλλος είναι 5μ. Όταν το σώμα έχει ανέβει μισό μέτρο ,το χέρι ‘εχει κατέβει 1μ. επειδή έχοντας διπλάσια επιτάχυνση έχει και διπλάσια μετατόπιση. Αλλά σταματώ εδώ,διότι οσμίζομαι μπανάρισμα.
    ΥΓ. Kαι «παλάγκο» εξ Αρχιμήδειας «Φάλαγγας» ως προς τα γλωσσικά.

  44. Avonidas said

    #14. Να πάρει, άργησα στις εξετάσεις! Kid, εγώ θα ξαναδώσω τον Σεπτέμβριο 😉

    Εύκολος τρόπος να βρει κανείς τα 5μ: διατήρηση της ενέργειας. Αντίστροφα, είναι πανεύκολο να βρει κανείς το μήκος (μετρώντας τμήματα του σκοινιού που ανεβαίνουν/κατεβαίνουν) και μετά να υπολογίσει τη δύναμη από τη διατήρηση της ενέργειας.

    Ή, πιο απλά, «ό,τι κερδίζουμε σε δύναμη το χάνουμε σε δρόμο» (γι’ αυτό ο ΣΥΡΙΖΑ έχει ακόμα πολύ δρόμο να κάνει 😉 )

  45. physicist said

    #43. — Αλλιώς: αν το σώμα ανέβει κατά ύψος h, θα κερδίσει δυναμική ενέργεια mgh. Αυτή πρέπει να δοθεί με τη μορφή έργου από τη δύναμη F, η οποία όμως είναι το μισό της mg. Άρα, το μήκος που πρέπει να κινήσει αυτή η δύναμη είναι 2h.

  46. physicist said

    Δεν θα ξαναγράψω σχόλιο προτού διαβάσω τι λέει ο αποπάνω.
    Δεν θα ξαναγράψω σχόλιο προτού διαβάσω τι λέει ο αποπάνω.
    Δεν θα ξαναγράψω σχόλιο προτού διαβάσω τι λέει ο αποπάνω.
    Δεν θα ξαναγράψω σχόλιο προτού διαβάσω τι λέει ο αποπάνω.
    Δεν θα ξαναγράψω σχόλιο προτού διαβάσω τι λέει ο αποπάνω.
    Δεν θα ξαναγράψω σχόλιο προτού διαβάσω τι λέει ο αποπάνω.
    Δεν θα ξαναγράψω σχόλιο προτού διαβάσω τι λέει ο αποπάνω.
    Δεν θα ξαναγράψω σχόλιο προτού διαβάσω τι λέει ο αποπάνω.
    Δεν θα ξαναγράψω σχόλιο προτού διαβάσω τι λέει ο αποπάνω.
    Δεν θα ξαναγράψω σχόλιο προτού διαβάσω τι λέει ο αποπάνω.

  47. physicist said

    #34. — Ναι, την τσούσκα έπρεπε να την έχω εξηγήσει. Αλλά παοκτζής και να μην την ξέρει;

    Ξέρεις, Νίκο, δεν υπάρχουν ειδικά σεμινάρια για παοκτσήδες του Νότου, που να τα διαοργανώνει η Θύρα 4 και να σε μαθαίνουν το λλλάμμδα, τη διαφορά μπουγάτσας και τυρόπιτας, και τις τσούσκες. Δεν μας ξεχωρίζεις από άλλους Αθηναίους, λόγω τιμής!

  48. sarant said

    47: Α, δεν κάνουν σεμινάρια; 🙂 Ούτε καν σου τα έχει μεταλαμπαδεύσει ο Τζι;

  49. cronopiusa said

    Memorias del subdesarrollo-Pelicula cubana.

    Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΟΝ ΨΥΧΡΟ ΠΟΛΕΜΟ (1950-1980), ΕΜΕΙΣ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ – ΣΚΑΪ

  50. spiral architect said

    Tι εποχές! Η ΔΕΘ, τα περίπτερά της, οι πολιτισμοί και οι πολιτικές.
    Ποιος μιλούσε τότενες στα εγκαίνια;

  51. Πάνος με πεζά said

    @ 45 : Επειδή προς το παρόν μόνο τα σχόλια της (ελεύθερης, τη λένε αυτή) τροχαλίας, θυμίζω το πάλαι ποτέ ρητό των απλών μηχανών «Με τις απλές μηχανές, ό,τι κερδίζουμε σε δύναμη, το χάνουμε σε απόσταση». Γι αυτό άλλωστε και θέλουμε διπλό βοιδόσκοινο τράβηγμα.
    Στην περίπτωση πάγιας τροχαλίας (μονής, στερεωμένης στο ταβάνι), θα βάζαμε ίση δύναμη (χωρίς να κερδίσουμε κάτι) και φυσικά θα τραβούσαμε ίσο μήχος με την ανύψωση (μια η άλλη).

    Πάμε και στη ΔΕΘ : έχω φωτογραφία που τράβηξε η μάνα μου, Αντρέα και Μαργαρίτα να μπαίνουν στα εγκαίνια. Είναι φωτογραφημένοι από τα 20 μέτρα. Φαντάζεστε εποχή 1981<Ε<1985.

    Την αντίστοιχη φωτογραφία σήμερα, αν ήθελε κάποιος να την τραβήξει, θα προσπαθούσε από τη Σταυρούπολη, μην πω από την Κατερίνη…

  52. Πάνος με πεζά said

    @ 44 : Δεν θα ξαναγράψω σχόλιο προτού διαβάσω τι λέει ο αποπάνω.
    Δεν θα ξαναγράψω σχόλιο προτού διαβάσω τι λέει ο αποπάνω.

  53. physicist said

    #52. — 😀

  54. Πάνος με πεζά said

    O Καζαντζίδης έχει πρόσφατη φωτογραφία στην ταυτότητά του, επειδή καθώς βλέπω, ο αριθμός αρχίζει από Ν…. Άρα είναι εποχή της πρώτης δικιάς μου, ~1984 !

  55. Παναγιώτης Κ. said

    @48. Νίκο, ο περισσότερος κόσμος όταν έρχεται η κουβέντα στα μαθητικά του χρόνια, μιλάει για δασκάλους που «μεταδίδουν την γνώση». Είναι συνηθισμένη η φράση: Ο τάδε δάσκαλος είχε μεταδοτικότητα.
    Εσύ όμως, κατά τη γνώμη ορθώς, μιλάς για γνώση που μεταλαμπαδεύεται (όχι μεταδίδεται διότι,αν μεταδιδόταν η γνώση τότε όλοι οι μαθητές θα την αποκτούσαν εξίσου πράγμα που δεν συμβαίνει στην πράξη και αυτό όλοι το γνωρίζουμε). Το ερώτημά μου είναι: υπάρχει ρήμα ισοδύναμο με το μεταλαμπαδεύω;

  56. Παναγιώτης Κ. said

    @45. Φυσικέ, απολύτως κατανοητή η εξήγηση γιατί l=2h.Θυμάμαι από τα μαθητικά μου χρόνια οι …ενεργειακές ερμηνείες ήταν οι πλέον κατανοητές έναντι των άλλων.
    Ως καθ ύλην αρμόδιος γράψε μας την απόδειξη γιατί F=B/2 ώστε να είναι ολοκληρωμένη η απάντηση και ως προς τα δύο ερωτήματα.

    (Εν καιρώ τω δέοντι θα ζητήσω τα φώτα σου για την εντροπία πέρα βεβαίως από τον τύπο της Φυσικής και τα σχετικά.Έως τότε θα προετοιμάζομαι ώστε…η προετοιμασία -μου- να συναντήσει την ευκαιρία -..σου-)

  57. ΚΑΒ said

    50.
    http://www.thessalonikiartsandculture.gr/blog/palia-thessaloniki/i-istoria-tis-deth-istoria-tis-thessalonikis#.VI3UNsmypTc

    Μέχρι το 1952 τα εγκαίνια της ΔΕΘ τα έκανε ο υπουργός βορείου Ελλάδος. Μετά άρχισαν οι πρωθυπουργοί. Το 1955 τα έκανε ο αντιπρόεδρος της κυβερνησης Κανελλόπουλος

  58. sarant said

    55: Αν υπάρχει, δεν μου έρχεται τώρα.

  59. Νέο Kid Στο Block said

    Παναγιώτη Κ. Αν σε ενδιαφέρει,Mια απόδειξη «χωρίς λόγια» για 4 παλάγκα (σε φθίνουσα σειρά απαιτούμενης δύναμης για να σηκώσεις τα 100 Ν)

  60. physicist said

    #56. — Δες το έτσι: δύο κομάτια σχοινί σηκώνουν τον τροχίσκο με το βάρος, άρα το καθένα θα πάρει B/2 λόγω συμμετρίας. Αυτό το Β/2 είναι όμως ταυτοχρόνως και το μέγεθος της τάσης Τ του (ενός και μοναδικού) σχοινιού κατά μήκος του, δηλ. η δύναμη με την οποία οποιδήποτε κομάτι του σχοινιού «τραβάει» το υπόλοιπο σχοινί. Καλά μέχρι εδώ;

    Ωραία, θεώρησε τώρα ένα αυθαίρετο κομάτι του σχοινιού κοντά στο άκρο στο οποίο ασκείς τη δύναμη με το χέρι σου. Αυτό το κομάτι ισορροπεί, άρα η συνολική δύναμη πάνω του είναι μηδέν. Αυτή έχει δύο συνιστώσες: την τάση Τ = B/2 με την οποία το υπόλοιπο σχοινί τραβάει το συγκεκριμένο κομάτι και τη δύναμη F που ασκείς με το χέρι σου. Εφόσον το άθροισμά τους πρέπει να είναι μηδέν, θα έχουν αντίθετες φορές αλλά το ίδιο μέγεθος. Επομένως F = B/2.

    Μεγάλο θέμα η εντροπία. Πώς είπε να δεις πρόσφατα συνάδελφος σπουδαίος με βαριά δουλειά στο ζήτημα … παραφράζω: η εντροπία είναι σαν ένας ελέφαντας, κι εμείς οι Φυσικοί είμαστε τυφλοί που μπορούμε να ψηλαφήσουμε ο καθένας μόνο ένα μέρος του. Άλλος θα σου πει ότι ο ελέφαντας είναι μακρόστενος σαν φίδι γιατί θα πιάσει μόνο την προβοσκίδα, άλλος ότι είναι πλατύς γιατί θ’ ακουμπήσει μόνο τ’ αυτιά κ.ο.κ. Εγώ μπορεί να έχω ψηλαφήσει λίγο την ουρά. Ρώτα με το καλό όποτε θες και βλέπουμε, πάντως να ξέρεις ότι είναι ζόρικη έννοια και να έχεις υπόψη σου ότι δεν είσαι ο μόνος που μπερδεύεται με δαύτην.

  61. physicist said

    Νομίζω η εικόνα του Κίντου λέει χίλιες λέξεις.

  62. "Ετεροδημότισσα" said

    @42b
    για να είμαι ειλικρινής ήλπιζα να μου προτείνετε όλοι εσείς ή πραγματικά να με παραπέμψετε πραγματικά σε κάποιο άρθρο χαρακτηριστικό της σεζόν.
    Μου ήρθε γιατί θυμήθηκα ότι του Τσίζεκ τη λιμνοθάλασσα το χα πάρει πέρσυ τέτοια εποχή.

  63. Μαρία said

    58
    Μεταδίδω. Δεν βλέπω κάποια διαφορά απ’ το μεταλαμπαδεύω.

  64. ΚΑΒ said

    Τα 8 και 22 σχόλια εξακολουθούν να είναι εκκρεμή.

  65. 64 Όχι το 8: πόλη των αδελφών ιεραποστόλων Κυρίλλου και Μεθοδίου = η Θεσσαλονίκη. Με την ευκαιρία του ερχομού του στην Θεσ/νίκη, λαχταρούσε…

  66. Νέο Kid Στο Block said

    Παναγιώτη Κ. Από μεριάς μου να προσθέσω πως ένα πολύσπαστο (όπως και οποιοδήποτε φυσικό σύστημα) δεν λειτουργεί ποτέ με 100% απόδοση. Έχει απώλειες (λόγω τριβών. Αυτές ελαχιστοποιούνται με διάφορους τρόπους. Π.χ σφαιροτριβεία (ρουλεμάν) κ.λ.π. ) στο «μηχανικό κέρδος». Ετσι αποκαλείται ο λόγος απαιτούμενης δύναμης/φορτίο [ 1, 1/2 ,1/3. και 1/4 στα παραδέιγματα της εικόνας] Η βασική Στατική εξηγήθηκε από το Φυσικό. Το βασικό που έχουμε κατά νού είναι πως η τάση νήματος δεν αλλάζει όταν αυτό στρέφεται περί τον τροχίλο ,αλλιώς το νήμα θα έσπαζε.

  67. Πάνος με πεζά said

    Θα σου το εξηγήσω πρώτα εγώ μπακάλικα :
    Κόβουμε το σύστημα μόνο με την αριστερή ελεύθερη τροχαλία, προς το παρόν. Αυτή κρέμεται από δύο σημεία, το δεξιό σκοινί και το αριστερό. Αν σηκώνει βάρος Β, τα δύο σκοινιά δεξιά κι αριστερά, μεταφέρουν Β/2, λόγω συμμετρίας. Το «αριστερό» Β/2 ασκεί δύναμη αντίστοιχα Β/2 στο ταβάνι, προς τα κάτω, στι πάνω αριστερά σημείο (αρχή του σκοινιού). Πάμε παρακάτω :

    Εξετάζουμε τώρα απομονωμένο το σύστημα της δεξιάς τροχαλίας. Σε αυτό, έρχεται μέσω του σχοινιού αριστερά δύναμη Β/2 προς τα κάτω (ως αντίδραση). Εφόσον η τροχαλία είναι σταθερή, για να να ισορροπήσει, χρειάζεται επίσης δύναμη Β/2 προς τα κάτω, από την αριστερή μεριά, αυτή που θα βάλουμε με το χέρι μας. Κι έτσι, βρήκαμε την Β/2 του χεριού μας. Το σημείο ανάρτησης της δεύτερης τροχαλίας, της πάγιας, ασκεί δύναμη στο ταβάνι Β/2+Β/2 = Β, κι αυτή προς τα κάτω, αυνισταμένη από το άθροισμα των δύο προηγούμενων.

    Το «ταβάνι» λοιπόν, καταλαβαίνει συνολικά προς τα κάτω, δύναμη Β/2 + Β, απόλυτα λογικό, αφού είναι ίση με τις προς τα κάτω δυνάμεις.

    Τώρα, όπως καταλαβαίνεις, αν στη διαδρομή του σκοινιού υπήρχε και μια ακόμα ελεύθερη τροχαλία, θα μπορούσαμε να φτάσουμε στο ένα τέταρτο του βάρους, ως απαιτούμενη δύναμη.

    Αυτό, ίσως και με παραπάνω τροχαλίες, είναι πια το πολύσπαστο, ή παλάγκο, που αναφέρει το κείμενο. Χρειάζεται όμως όλο και περισσότερο μήκος σκοινιού για να λειτουργήσει, καθώς κι ένα αρκετό «νεκρό» ύψος, του μηχανισμού. Εν προκειμένω, στο παλάγκο δε μιλάμε για σκοινί αλλά για αλυσίδα, η οποια, για να μην καταστραφεί όλη η προσπάθειά μας, έχει μηχανισμό εμπλοκής της αντίστροφής κίνησής της, κι έτσι ανεβάζουμε το βάρος με διαδοχικές «στάσεις», σαν να «κουρδίζουμε».

    (Μπακάλικα, γιατί θυμάμαι ότι είχα βάλει ένα πολύσπαστο σε μπακάλικο, για ν’ ανεβάζει τα βαρέλια φέτας στο πατάρι ο μαγαζάτορας…)

  68. Πάνος με πεζά said

    Α, βλέπω ότι καλύφθηκα εν τω μεταξύ, κατά παρόμοιο τρόπο εξήγησης ! 🙂

  69. cronopiusa said

    χάθηκαν οι βιβλιοπροτάσεις μου στην «Ετεροδημότισσα», σνιφ….

  70. Theo said

    Καλησπέρα,

    Τον Τσίζεκ τον είχα συναντήσει το 1999 μαζί με τον Χριστιανόπουλο. Ευγενέστατος και σεμνός κύριος!

    Αγόρασα πέρσι το Η λιμνοθάλασσα της Γεωργικής Σχολής. Ωραίες ιστορίες, με χιούμορ και νοσταλγία, για μια Θεσσαλονίκη και τα πέριξ τους που δεν υπάρχουν πια 😦

  71. Παναγιώτης Κ. said

    @60.Φυσικέ είσαι άπαιχτος.
    Η ιδέα που έχω για τον σπουδαίο δάσκαλο είναι τούτη:Να του θέτεις την ερώτηση ως μαθητής, να αρχίζει να σου την λέει και να τον σταματάς λέγοντας: Οκ το κατάλαβα μη συνεχίζεις οπότε, λάμπει και των δύο το πρόσωπο!

  72. Theo said

    Όσο για τις συνθήκες στην Τσεχοσλοβακία πριν και μετά την εφήμερη Άνοιξη της Πράγας, καλό είναι να διαβάσει κανείς τα πρώτα βιβλία του Κούντερα (Το αστείο, Γελοίοι έρωτες, Το βαλς του αποχαιρετισμού, Η ζωή είναι αλλού, Το βιβλίο του γέλιου και της λήθης).

    Τόσος σουρεαλισμός, γελοιότητα και παράνοια δε νομίζω ότι υπήρξαν ποτέ στην Ελλάδα 🙂

  73. Παναγιώτης Κ. said

    Ο Γς τι έγινε;
    Πού βρίσκεται;

  74. cronopiusa said

    Ξύλο από τα ΜΑΤ σε δημοσιογράφους στην ΕΣΗΕΑ, λόγω επίσκεψης Σαμαρά

  75. "Ετεροδημότισσα" said

    69
    κρονοποιούσα λυπάμαι αλλά δεν καταλαβαίνω, τα έγραψες κάπου και δεν τα είδα;
    ευχαριστώ πάντως

  76. Ιάκωβος said

    Οι Τσέχοι (μαζί και οι Σλοβάκοι ) είχαν οπως όλες σχςδόν οι Ανατολικές χώρες μαζί με τις δευτεράτζες και πολύ καλό σινεμά.
    Μια από τις καλύτερες ταινίες που έχω δει είναι Το μαγαζάκι της Κεντρικής Οδού, το συνιστώ. Υπάρχει όλο με Ελληνικούς υπότιτλους στο ΥΤ Εδώ:https://www.youtube.com/watch?v=E4Moe1tYsjk

    Παίζει η Ίντα Καμίνσκα, μεγάλη ηθοποιός, και η τελευταία που έπαιζε στο θέατρο γίντις:

  77. physicist said

    Νίκο, σχετικά με τον τονισμό της γενικής στον τίτλο του σημερινού άρθρου, κάνω μιαν υπόθεση εργασίας, δηλ. αστήρικτη κι όποιον πάρει ο Χάρος: επειδή πρόκειται για εκθεσιακό περίπτερο, γράφεις στη γενική «του περιπτέρου», ενώ αν ήτανε το συνηθισμένο περίπτερο, θα έγραφες «του περίπτερου».

    Αληθεύει η υπόθεση;

  78. Νέο Kid Στο Block said

    77. Εγώ θα πιθανολογήσω ότι έτσι το τονίζει ο συγγραφέας, οπότε ο Νίκος δεν είχε επιλογή . 🙂

  79. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    >>τσούσκα
    αυτή η πιπερά τσει, καίει δηλαδή.
    Τσούγδω,η «φαρμακόγλωσση» γυναίκα όπως είπε τη Στάη ο Βαγγ. Γιαννόπουλος

  80. physicist said

    #78. — Α, νέα ενδεχόμενα πέφτουν στο τραπέζι.

    Ωραία, τότε ας κάνουμε το Gedankenexperiment ότι ο Νίκος έχει την επιλογή. Τι θα επέλεγε; Και σε ποια κατάσταση θα βρισκόταν η γενική πτώση της λέξης «το περίπτερο» προτού ανοίξουμε τον υπολογιστή μας και δούμε το αποτέλεσμα;

    (Να σε μάθω εγώ να με κάνεις τον έξυπνο 😛 ).

  81. Παναγιώτης Κ. said

    @79. Έφη, έσπαγα το κεφάλι μου να θυμηθώ τη λέξη τσούγδω που πράγματι είχε πει ο Γιαννόπουλος στη Στάη!

  82. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    περιπτέρου, όπως είναι η φράση στο κείμενο. Είχε πει θαρρώ μια φορά πως θα έκανε άρθρο με τις γενικές των σύνθετων.

  83. Πάνος με πεζά said

    @ 78 : Το «μνήμη Καρόλου Τσίζεκ» έρχεται μετά από αυτό, συμμετρικά, αλλά θα μπορούσε να είναι και Κάρολου. Ακόμα και στο «ιερό τέρας» Κουν, συνηθίζεται να μην κατεβαίνει ο τόνος, ενώ το «Καρόλου», χωρίς να θέλω να υποτιμήσω το συγγραφέα, θυμίζει «Καρόλου Ντίκενς».

  84. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    81.:) αλλού τη λένε τσούχτρα τη φαρμακόγλωσση ,όπως το θαλασσινό

  85. physicist said

    #82. — Φτου … μου χαλάτε το επιχείρημα με την εμμονή σας στην πραγματικότητα, που να σας πάρει και να σας σηκώσει 🙂

    Το θέμα είναι το εξής: μου φαίνεται ότι εγώ θα έλεγα αυθόρμητα το προαύλιο του εκθεσιακού περιπτέρου της Ισπανίας αλλά η σκιά που έριχνε η τέντα του περίπτερου. Το ερώτημα είναι αν συμφωνεί η δική μου αίσθηση με τη δική σας.

  86. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    και Καρόλου Κουν αλλά Κάρολου Παπούλια (στο καλό)

  87. Νέο Kid Στο Block said

    83. !! Δηλαδή αλά Κουν συνιστά «υπερτίμηση» και αλά Ντίκενς «υποτίμηση»; 😆

  88. Νέο Kid Στο Block said

    85. Nαι.Ισχύει και για μένα. Είναι το γλωσσικό φαινόμενο που ο Σαραντάκος έχει περιγράψει στο παρελθόν ως: «φράκο vs. φστανέλα» 😆

  89. cronopiusa said

    62

    Άρης Φακίνος Το κάστρο της μνήμης

    Ισμήνη Καπάνταη ΟΚΤΩ ΦΟΡΕΣ ΤΟ ΔΑΧΤΥΛΙΔΙ

    Ο ΛΟΙΜΟΣ του Ανδρέα Φραγκιά

    Άρης Φακίνος Τα παιδιά του Οδυσσέα

    Πλάτωνος Ροδοκανάκη Το φλογισμένο ράσο

    Αλέξης Πανσέληνος Η μεγάλη πομπή

    Έντουαρντ Μέρικε Ο Μότσαρτ στο δρόμο για την Πράγα

    Αλέξης Πανσέληνος Ζαΐδα ή Η καμήλα στα χιόνια

    Ρέα Γαλανάκη Ελένη, ή ο Κανένας

    Ελεάννα Βλαστού Εξαφανίσεις

    Απόστολος Κ. Δοξιάδης Ο θείος Πέτρος και η εικασία του Γκόλντμπαχ

    Γιάννης Μακριδάκη Η δεξιά τσέπη του ράσου

  90. Πάνος με πεζά said

    Ναι, με κάποιο τρόπο υπονόησα ότι το «Καρόλου» υποδηλώνει μια -παλαιάς κοπής- αναγνώριση του έργου του περί ου ο λόγος, αλλά πάντα υπό την αίρεσή σας. Έτσι κι αλλιώς, στη νεώτερη γλώσσα πολλά ξένα ονόματα μεταφέρονται πια αυτούσια (κανείς δε θα έλεγε «του Καρόλου Μαρξ ή του Φρειδερίκου Σοπεν»).

  91. physicist said

    #88. — Α! Ο Βοϊδομάτης είναι ποτάμι ενώ ο Ρήνος ποταμός — θα θυμάσαι που λέγαμε …

  92. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    85. 🙂
    ε να πώ την ταπεινή μου αίσθηση, σάμπως χωρίς άρθρο έρχεται ευκολότερα το περιπτέρου
    είδη, κλοπή, άδεια περιπτέρου

  93. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    77 και επόμενα: η γενική «περιπτέρου» είναι του Τσίζεκ, εγώ θα έβαζα «περίπτερου». Αντιθέτως, το «εις μνήμην Καρόλου Τσίζεκ» είναι δικό μου. Θα μπορούσα να βάλω και Κάρολου. Με επηρέασε η «Καρόλου Ντηλ» που είναι βεβαίως δρόμος.

    89: Είχε πολλά λινκ και το κράτησε η σπαμοπαγίδα. Όλος ο Μακριδάκης προτείνεται θερμά.

  94. Μαρία said

    85
    Όχι. Του περίπτερου ή του περιπτέρου και στα δύο.
    Στα προπαροξύτονα σε -ος ο τύπος με τον κατεβασμένο τόνο είναι ο λόγιος. Γι’ αυτό ο Νικοκύρης λόγω του εις μνήμην γράφει Καρόλου, ενώ στη συνέχεια για θάνατο Κάρολου.

  95. physicist said

    #93. — Ευχαριστώ, Νίκο.

    #92, #94. — Άρα, αντίστοιχα, όταν η Έφη λέει «κλοπή περιπτέρου» έλκεται από εκφράσεις Αστυνομικού Δελτίου.

  96. Πάνος με πεζά said

    @ 94 : Aυτό είναι σωστό, αλλά θα λέγαμε και «εις μνήμην Αλέξανδρου Ωνάση».

  97. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Η εικασία του Γκόλντμπαχ,δε μ΄άρεσε ντιπ. Πάνω πάνω και δήθεν μου φάνηκε αλλά μπορεί να έχω άδικο ή επειδή το διάβασα κοντά με το αριστουργηματικό κατά τη γνώμη μου «ο αγαπημένος μαθηματικός τύπος του καθηγητή» της Γιόκο Ογκάουα.Μιας και ειπώθηκε θα παρακαλούσα τη Μαρία αν γίνεται, να πει τη γνώμη της ειδικά γι αυτό.

  98. Νέο Kid Στο Block said

    «..ενώ ο Ρήνος ποταμός» . Μα δεν είναι «σύνορο» ο Ρήνος;; Έπεσε το Στρασβούργο;; :mrgreen: 🙂

  99. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Πέθανε κι ο Τόνυ Άντονυ όπως διάβασα πριν λίγο, και μετά την ψαλμωδία σε κάποια εκκλησία του Αιγάλεω, ο αδερφός του θα μεταφέρει την σωρό στο εξωτερικό για να αποτεφρωθεί όπως ήταν η επιθυμία του. Στο Ελλαδιστάν του 2014, ανεξαρτήτως του τι λέει το σύνταγμα για τις θρησκείες, ή τι επιθυμείς για το σώμα σου μετα θάνατον, αποφασίζουν και διατάσσουν οι χριστιανοταλιμπάν.

  100. Νέο Kid Στο Block said

    97. Ε μα ρε Έφη και σύ! Περίμενες με ένα διάβασμα να σ’αρέσει; Άλλοι προσπαθούνε μια ζωή μ’αυτή την εικασία τη ρουφιάνα! 😆

  101. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    89.Cronopiusa
    Επειδή τον Γκόλντμπαχ βλέπω να προτείνεται συχνά και μάλιστα ως βιβλίο για εφήβους, γι αυτό και το ερώτημά μου.Στα υπόλοιπα της λίστας, όσα ‘εχω διαβάσει και ειδικά το Μακριδάκη,ιδίως το «ενάμισης τενεκές», με χίλια που λέμε.

  102. sarant said

    101: Ανάμισης 🙂

  103. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    100 🙂 Η φοβερή εικασία φταίει λες ή η γραφή; Προχθές μ’ εκείνη τη «διπρόσωπη» πόλη των εφτά γεφυρών εδώ,είδα ποιανού άλλου (φερώνυμης εικασίας) πατρίδα ήταν.Αεί διδασκόμενή (σας),διατελώ.

  104. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    102.Πω! Ανάμισης! και ντενεκές μήπως; πα να δω 🙂

  105. Theo said

    @89 et al:
    Από τα βιβλία έχω διαβάσει τα δυο τελευταία. Μου άρεσαν και τα συνιστώ ανεπιφύλακτα.

  106. Νέο Kid Στο Block said

    103. ΟΚ. Εφάρα! Mη ψαρώνεις όμως! O Κρίστιαν είχε απλά τη σπάνια τύχη να απαθανατιστεί επειδή απλά έκανε μια ΚΑΛΗ ερώτηση (σε γράμμα του στον Όϋλερ) κι όχι επειδή βρήκε μια λύση! Κατά τα λοιπά, ελάσσων μαθηματικός ήτο.
    (είναι η κωλοφαρδία που έχουν μερικοί άνθρωποι… ) 🙂

  107. Πάνος με πεζά said

    @ 99 : Yποτίθεται πως τα ξόδια καταργήθηκαν με κάποια τελευταία εκκλησιαστική απόφαση, σε όσους επιθυμούν καύση. Ίσως όμως αυτό να εφαρμόζεται με την ύπαρξη κάποιας τυπικής έγγραφης υπεύθυνης δήλωσης προ του θανάτου, γι αυτό και δε συνέβη στη συγκεκριμένη περίπτωση.

    Πάντως είναι από τα περίεργα το ότι ο Τόνι Άντονυ θύμιζε σε αρκετά σημεία το Σάκη Μπουλά (ακόμα και στη φάτσα και τη φωνή), και πήγε την ίδια χρονιά από τον ίδιο λόγο…Εγώ, τον πρόλαβα μέχρι και κομπέρ σε αναψυκτήρια, τότε που υπήρχαν στην Αθήνα (δεκαετία 80). Μαζί με τον…Ξανθό Μάγο !

    Άλλη είδηση : ο Δήμαρχος Μπέος έφτιαξε στο Βόλο φάτνη με …»ζώντα ζώα», που γράφαν παλιά και στις καρότσες, προκαλώντας την οργή των φιλόζωων και κάποια επεισόδια…

  108. Νέο Kid Στο Block said

    Πάντως ο θείος Πέτρος εμένα μού άρεσε πολύ. Αλλά παίζει ρόλο και το θέμα που δεν είναι για όλα τα γούστα βεβαίως.

  109. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    107 – Κι εγώ τότε τον πρωτοείχα δεί, κυρίως στο ΑΧ ΜΑΡΙΑ με την γνωστή παρέα.

    Εμ το ζώο απευθύνεται στα ζώα που τον έβγαλαν δήμαρχο, ΖΩΝΤΑΝΑ ΜΕ ΤΑ ΖΩΝΤΑΝΑ.

  110. Pedis said

    # 108 – Από λογοτεχνικό ύφος και δομή δεν είναι κι ότι σκίζει … Σπρωχό πάει, λαχανιασμένο, δυσκοίλιον. Όσον αφορά τις πληροφορίες από την ιστορία των Μαθηματικών και τα βιογραφικά στοιχεία των μαθηματικών, πάντως, απ’ όσο μπορώ να κρίνω, το κείμενο είναι ακριβές. (Να μας πει κι ο Κιντ.)

  111. Μαρία said

    97
    Ο θείος διαβάζεται ευχάριστα αλλά λογοτεχνικά μου ήταν αδιάφορος.
    Ωραία η Γιαπωνέζα, νομίζω οτι εδώ τα μαθηματικά είναι πρόσχημα, και ακόμα καλύτερη η μετάφραση και τα σχόλια του Παναγιώτη Ευαγγελίδη, που μας έδωσε και καλά σενάρια και είναι ίσως ο μόνος που μεταφράζει απ’ τα γιαπωνέζικα.

  112. cronopiusa said

    Μου άρεσε Εφούλα, όπως μου άρεσε και το

    όπως μου άρεσουν και τα μυθιστορήματα του Τεύκρου Μιχαηλίδη.

    Θα μπορούσε να είναι πολύ μεγαλύτερη η λίστα, δεν ξέρω ποια απ’ αυτά τα βιβλία έχει διαβάσει η ξενιτεμένη μας νεαρή επιστημόνισα, πρότεινα κάποια αγαπημένων μου Ελλήνων συγραφέων και μόνο μία μετάφραση που ενέπνευσε το μεταφραστή κι έγραψε ένα αριστούργημα

    Έγραψα με παιγνιώδη διάθεση, ακούγοντας τη διαίσθησή μου,
    τι θα της άρεσε να διαβάσει

    και προτείνω άλλο ένα
    Του Γέλιου «…δραστικότερον του πυρός του καθαρτηρίου…», εκδ. του Εικοστού Πρώτου 1994 πάρτε μια μικρή γευση
    Το ξεσκάτωμα (Γιώργος Ιωάννου)

  113. Για το Θείο Πέτρο:
    Εμένα μου άρεσε ΠΟΛΥ, γιατί περιγράφει πολύ αληθινά τον κόσμο των εκκολαπτόμενων μαθηματικών. Δεν έιμαι όμως αμερόληπτος κριτής, αφενός γιατί ανήκα κι εγώ σ´ αυτόν τον κοσμο στα νιάτα μου και αφετέρου γιατί γνωρίζω προσωπικά από τότε το συγγραφέα.
    Πείσθηκα ότι το βιβλίο είναι όντως καλό όταν το έδωσα ένα βράδυ στο γιο μιας φίλης, ετών 26 και τελείως άσχετον με τον κόσμο των μαθηματικών, και μου είπε την επομένη «τι ήθελες και μου το ´δωσες, ευλογημένε, ξενύχτησα ως τις 3 για να το τελειώσω!»

  114. Μαρία said

    113
    Να του δώσεις κι αυτό 🙂
    http://www.biblionet.gr/book/4784/Singh,_Simon/%CE%A4%CE%BF_%CF%84%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%85%CF%84%CE%B1%CE%AF%CE%BF_%CE%B8%CE%B5%CF%8E%CF%81%CE%B7%CE%BC%CE%B1_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%A6%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%AC

  115. Πέπε said

    @112: Ωραίο… Κάπως περίεργη ιστορία, αλλά εξαιρετικά γραμμένη. Μαθαίνουμε και λέξεις:

    «Τον είχα δει από μακριά κι άλλες φορές τελευταία. Κάθε φορά όμως υπήρχαν διάφορα εμπόδια και δεν μπορούσα να τον φωνάξω. [… Και] ήμουν αρκετά βέβαιος πώς κάποια μέρα θα τον σταυρώσω και θα τα λέγαμε, αν ήταν βέβαια πιο βολικές οι συνθήκες. »

    !!!

    Ώστε γι’ αυτό λέμε «δεν μπορώ να σταυρώσω φράγκο / γκόμενα» κλπ.! Είναι εμφανές από το απόσπασμα ότι η έκφραση σημαίνει «διασταυρώνομαι με κάποιον», άρα όχι απλώς δεν μπορώ να κερδίσω φράγκο / γκόμενα αλλά ούτε καν να τα συναντήσω φευγαλέα!

    Και άλλα, άσχημη σαν καλαπόδι, ξυλοπινάκα… (Δεν είναι αυτή η αξία του κειμένου, αλλά αφού εδώ λεξιλογούμε! )

    Για τον Μακριδάκη συμφωνώ με όλους τους προλάλ. Και ο ντενεκές εξαιρετικός, και το ράσο (ίσως κατά σειρά), αλλά και όλα γενικώς.

    Για τον θείο Πέτρο πάλι… Πάνε πολλά χρόνια που τον διάβασα, αν δεν ήμουν έφηβος θα ήμουν φοιτητής, το πολύ. Κάπως θολή και αναξιόπιστη η ανάμνησή μου, ελπίζω όχι και άδικη, αλλά μάλλον θα έλεγα ότι διαβάζεται ευχάριστα χωρίς να είναι υψηλή λογοτεχνία. Οπωσδήποτε πάντως το να μην δεν είσαι μαθηματικός δεν είναι εμπόδιο (αν και υποψιάζομαι ότι ο μαθηματικός θα «διαβάζει» και πολλά που του αλλουνού του διαφεύγουν).

  116. nestanaios said

    Πολύ μου αρέσει το «παλάγκο» αλλά δεν λέμε «πόθεν η ετυμολογία».
    «πόθεν η ετυμολογία» λένε οι ξένοι. Οι Έλληνες λέμε «ποία η ετυμολογία».

    Η ετυμολογία του παλάγκου είναι αυτή•
    Το θέμα είναι παλαγκ. (Αφαιρούμε την πτωτική κατάληξη).
    Επαναφέρουμε το ν στη θέση του γ και έχουμε παλανκ.
    Χωρίζουμε τις συλλαβές και έχουμε παλ-ανκ.
    Και Παλ –ανκ είναι η ετυμολογία.

    Ἄν τα επιλεγμένα στοιχεία είναι σωστά, η λέξη θα επιβιώσει.
    Ει δε μη, θα καταγραφεί στις ξεχασμένες. ἤ μήπως δεν χρειάζεται;

    Για την αντικατάσταση, το σωστό είναι να επέμβουμε
    στο DNA του ονόματος (στοιχεία των συλλαβών) και να τα τροποποιήσουμε.
    Ο άλλος τρόπος δεν είναι ετυμολογικός. Σίγουρα υπάρχουν πολλές λέξεις στον σωρό
    αλλά να είστε σίγουροι ότι όλες θα έχουν την ίδια τύχη και δεν θα καταλαβαίνει ο εγγονός τον παππού
    και δεν θα μπορεί να διαβάσει την διαθήκη….

  117. 114, Επικροτώ κι εγώ την σύσταση – o Σάιμον Σίνγκ γράφει ωραία – και προσθέτω The Equation that couldn’t be solved (Mario Livio) που έχει κάποια σχέση με την απόδειξη του θεωρήματος του Φερμά με την χρήση κυβικών εξισώσεων και της θεωρίας των ομάδων (ανάμεσα σε πολλά πολύ προχωρημένα μαθηματικά τεχνάσματα).

    Logicomix και θείος Πέτρος (από τα προηγούμενα σχόλια 112, 113) μού άρεσαν κι εμένα πολύ, αλλά συνήθως διάκειμαι ευνοϊκά εκ προοιμίου σε ό,τι έχει σχέση με μαθηματικά.

  118. spiral architect said

    Για τα πολύ μεγάλα βάρη χρησιμοποιείται το κρικοπάλαγκο όπου τα γερό σχοινί του πολύσπαστου αντικαθίσταται από αλυσίδα (και σε μικρότερα βάρη από συρματόσχοινο) μαζί με σύστημα καστάνιας που το σταθεροποιεί σε επιθυμητή θέση. Χρησιμοποιείται όχι μόνο στην ανύψωση μεγάλων βαρών, αλλά και στην τάνυση εναερίων γραμμών ηλεκτρικής ενέργειας όπου οι δυνάμεις τάνυσης των αγωγών είναι της τάξης των μερικών τόννων

  119. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Σίγουρα ο Τσίζεκ υπήρξε άνθρωπος μεγάλου ταλέντου, του οποίου τις λογοτεχνικές ικανότητες διαπιστώσαμε, ειρωνικά, λίγο προτού πεθάνει, με την ευκαιρία της έκδοσης αυτού του κομψού τομιδίου από την Γιώτα Κριτσέλη (καλά, είχαν δημοσιευθεί προηγουμένως σε περιοδικά, από εκείνα που διαβάζει κάποιος, του αφήνουν μια γλυκιά επίγευση κι έπειτα, σχεδόν πάντα, και υπό την πίεση των επερχομένων, τα προσπερνά). Ευχαριστίες, λοιπόν, κα στην Κίχλη που τα εξέδωσε, και στον Αλέξη Ζήρα, που φαίνεται ότι ήταν ο κινητήριος μοχλός, ο επιστημονικός, που θά ΄λεγαν τα παιδιά πιο πάνω, του όλου εγχειρήματος).
    Είναι, πάντως, ενδιαφέρον ότι ολότελα άλλη άποψη για τον Τσίζεκ εκφράζει ο Καχτίτσης, στο βιβλίο του «Η περιπέτεια ενός βιβλίου», που διαβάζεται, ομολογουμένως, επίσης, απνευστί: δυο μεγάλοι και σπουδαίοι άνθρωποι που κάποτε, στο μούχρωμα της Θεσσαλονίκης και της Σχολής της, συναντήθηκαν, σαν ζωντανά πειστήρια μιας ποιότητας ανθρώπων ενός κόσμου άλλου.

  120. Νέο Kid Στο Block said

    110. Pedis, είναι πολύ ακριβές θεωρώ. Άλλωστε ο Δοξιάδης είναι μαθηματικός ,συνθήκη όχι κατ’ανάγκη αναγκαία και ικανή για να μην γράψει κάποιος κουτουράδες 🙂 , αλλά οπωσδήποτε βοηθητική. 🙂

    117. Μιχάλη, απ’τον τίτλο φαντάστηκα πως θα πραγματεύεται την ιστορία επίλυσης της τριτοβάθμιας (πολύ πιασάρικο θέμα! Μεσαιωνικές και αναγεννησιακές Ίντριγκες ,δολοπλοκίες, ακόμα και δολοφονίες! Χωρίς πλάκα!) αλλά βλέπω στο σάμμαρυ πως ασχολείται γενικά με τη συμμετρία (;)

    Προσωπικά θεωρώ ότι το καλύτερο μαθηματικολογοτεχνικό βιβλίο που έχω διαβάσει είναι το Θεώρημα του Παπαγάλου του μακαρίτη Ντενί Γκετζ. Όταν η εκλαϊκευση/ιστορική αναφορά είναι σωστή και μετρημένη και από άνθρωπο με βαθιά γνώση του αντικειμένου -και η απόδοση/μετάφραση του Μηχαηλίδη εξαιρετική- κάποια βιβλία είναι ανώτερα από 5-6 «διδακτικά» «εγχειρίδια».
    Πολύ μου έχει αρέσει και το «Τα κουνέλια του Σρέντινγκερ» του Κόλιν Μπρους ,το οποίο πραγματεύεται κυρίως τους πιθανώς πολλούς κόσμους της Κβαντομηχανικής (χωρίς να παριστάνει πως είναι επιστημονικώς κάτι ανώτερο από αυτό που είναι. Ένα ευχάριστο ανάγνωσμα και ένα ίσως έναυσμα για κάποιον που θέλει να εμβαθύνει ,και πρέπει όμως να έχει μια κάποια υποδομή).

  121. sarant said

    119: Να μια άλλη αναγνωστική πρόταση.

  122. 72 Theo, για σκέψου όμως λίγο και την Ελλάδα του ’61.

  123. Πάνος με πεζά said

    @ 118 : Ναι, το κρικοπάλαγκο.. Όμως αυτό μοιάζει να λειτουργεί με άλλο μηχανισμό : δε φαίνονται τροχαλίες, απλώς έχει μια μικρή μετάδοση που λειτουργεί με τη ροπή που δίνεις στο μοχλό, κι ανεβάζει ή σφίγγει κρίκο-κρίκο.
    Με αντίστοιχο μηχανισμό (που τον λένε και «κιθάρα») γίνεται και τάνυση σε επίτονους ιστών και σε ιμάντες συγκράτησης φορτίων.

  124. Παναγιώτης Κ. said

    @113. Άγγελε, το διάβασα και εγώ μονορούφι την εποχή που εκδόθηκε και θεωρώ ότι αξίζει.
    Τον Δοξιάδη των παρακολουθώ και πιστεύω ότι δεν ψαρεύει στα θολά νερά.Αυτά που γράφει τα γράφει μετά λόγου γνώσεως.

  125. "Ετεροδημότισσα" said

    Σας ευχαριστώ πολύ για τις βιβλιοπροτάσεις. έχω διαβάσει τα περισσότερα, τον Μακριδάκη εννοείται όλον αλλά και τα δύο του Δοξιάδη που λέτε (το λογκικόμιξ δεν ήταν του γούστου μου). Δεν διαβάζω πολύ, αλλά απότι φαίνεται αρκετά. Τον τσιζεκ τον αγόρασα γιατί είναι εμιγκρές και ταυτίζομαι.
    Θέλω να κρατήσω μια σχέση με τις νέες εκδόσεις στη νέα ελληνική λογοτεχνία.  καινούργια ονόματα ή καλά βιβλία..
    Το τελευταίο που διάβασα ήταν το
    «Αγρια Ακρόπολη»
    του Μάντη που μου άρεσε πολύ και ήταν μια έκπληξη γιατί δεν ήξερα ότι πολυγράφεται επιστημονική φαντασία στα ελληνικά

  126. Theo said

    @122:
    Την Ελλάδα του ’61 τη θυμάμαι λίγο (διάβαζα τον «Ελληνικό Βορρά» μαζί με τον παππού μου, που μου είχε μάθει ανάγνωση από την εφημερίδα, πριν να πάω στο νηπιαγωγείο). Δε νομίζω πως ο μέσος Έλληνας τότε αντιμετώπιζε τόση παράνοια όση οι σύγχρονοί του ήρωες του Κούντερα, όπως έγραψα στο σχ. 72.

  127. 120, Ο Παπαγάλος μού άρεσε κι εμένα.
    Η συζήτηση για συμμετρία στην Εξίσωση που Δεν Μπορούσε να Λυθεί παραμένει στα μαθηματικά (στην περιγραφή διαφόρων συμμετρικών εξισώσεων που ικανοποιούν οι ρίζες πολυωνύμων) και δεν επεκτείνεται στην φυσική σωματιδίων – θα ήταν πάρα πολύ υλικό για ένα βιβλίο.
    Επ’ ευκαιρία, προσιτή περιγραφή της συγκεκριμένης συμμετρίας και της θεωρίας ομάδων του Γκαλουά βρήκα το Galois Theory του (υπέροχου) Ian Stewart (γραμμένο όχι για το ευρύ κοινό, αλλά κατανοητό – με κάποια προσπάθεια – από μηχανικούς με μαθηματικό προσανατολισμό).

  128. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Ωραία! Τα «περιμαθηματικά» βιβλία που αναφέρθηκαν κυκλοφορούν στα ράφια μας καθώς συγκατοικώ με κάτι μαθηματικολάτρες επίσης 🙂 κι ας μην τα έχω τιμήσει άπαντα.
    Τη λογοτεχνική πλευρά τους βλέπω γω και από αυτήν τα κρίνω μιας και δε θα μ΄ ενδιέφερε ακόμη κι αν δεν έστεκαν,αρκεί να τα έλεγαν με τέχνη που «να με πιάνει».Από το λαιμό, από την καρδιά, από τη συνείδηση,από τ ‘άντερα ξέρω γω.
    111.Ευχαριστώ Μαρία.
    112.Cronopiusa, ναι,του Τεύκρου μ΄ άρεσαν περισσότερο.Επ΄ ευκαιρία να σας πω ότι στα μουσικά σας κεράσματα βρίσκω τ΄αγαπημένα μου ή τα προσθέτω σ΄αυτά.
    106.Προς τί το -άρα;

  129. Νέο Kid Στο Block said

    128. Eεε..ξέρω και γώ, Έφη; Έτσι μου βγήκε εκείνη την ώρα ,έτσι το έγραψα. Είναι επιτατικό εκτίμησης/θαυμασμού για τη γενικότερη παρουσία σου που τη θεωρώ κόσμημα για το ιστολόγιο, και τίποτε άλλο. Αν δεν σού αρέσει για οποιονδήποτε λόγο, το αποσύρω ασφαλώς και με συγχωρείς!

  130. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    129. 🙂 (ασ΄ τα σάπια, «κόσμημα» ! φο! 🙂 )

  131. sarant said

    Κόσμημα, κόσμημα! Διαμαντόπετρα στου μπλογκ το δαχτυλίδι!

  132. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    130,131 Σας συγχωρώ αμφότερους 😉
    Δεν είμαι τόσο κατεχαρού αλλά έχω καλή καρδιά 🙂 🙂

  133. Παναγιώτης Κ. said

    124. Διόρθωση: Τον Δοξιάδη τον παρακολουθώ…

  134. 39: Χωρίς προσωπική άποψη, αλλά με μπόλικη ενημέρωση:
    http://www.bookpress.gr/politismos/teleutaia-nea/ta-vivlia-tou-xeimona-2014

  135. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @134,

    πω, πω, πόσα πολλά! Τι πάει να πει «τα βιβλία του χειμώνα»; Δεν φτάνει μια ζωή για να διαβάσουμε εκείνα που μας ενδιαφέρουν…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: