Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μαρτυρολόγιο του Γενάρη -πριν από 126 χρόνια

Posted by sarant στο 1 Ιανουαρίου, 2015


Το Μηνολόγιο του Γενάρη θα το ανεβάσω αύριο, αλλά ας δούμε σήμερα το Μαρτυρολόγιο!

 

rmartyr3Από τον Οκτώβριο άρχισα να παρουσιάζω κάθε αρχή του μηνός το Ημερολόγιο του Ρωμηού 1889. Τα ημερολόγια αυτά ήταν ένα πολύ συνηθισμένο είδος εντύπου από το 1880 ως το 1930 περίπου. Κυκλοφορούσαν τον Δεκέμβριο και είχαν το ημερολόγιο της επόμενης χρονιάς, συνήθως με μια σελίδα για κάθε μήνα, διανθισμένο με διάφορες χρήσιμες πληροφορίες και με κάποια στιχουργήματα ή ανέκδοτα. Σταδιακά, προστέθηκε και φιλολογική ύλη, κι έτσι στα επόμενα ημερολόγια το ημερολογιακό στοιχείο είχε περάσει στο περιθώριο ή και απουσίαζε εντελώς -όπως, ας πούμε, στο Ημερολόγιο του Μπουκέτου, που έβγαλε γύρω στα 8 ετήσια τεύχη από το 1925 έως το 1932 (το έχω παρουσιάσει εδώ).

Ημερολόγια τέτοια βγαίνουν ακόμα, πολυσέλιδα και φιλολογικά. Με ένα από αυτά, το Λεσβιακό ημερολόγιο, έχω συνεργαστεί κι εγώ ως εκ πατρός Λέσβιος.

Ο Σουρής, όσο έβγαζε τον Ρωμηό, την έμμετρη εβδομαδιαία εφημερίδα του, έβγαλε και μερικά “Ρωμηού ημερολόγια”, αν και όχι κάθε χρόνο (Στην Ανέμη υπάρχουν τρία ή τέσσερα). Το “Ρωμηού ημερολόγιον με το μαρτυρολόγιον” του 1889, που λογικά θα κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 1888.

Γραμμένο ολόκληρο από τον Σουρή (“Εργασία του Σουρή τύποις αδελφών Περρή) είχε 36 σελίδες και απαρτιζόταν μόνο από το έμμετρο και σατιρικό “μαρτυρολόγιο” του κάθε μήνα (“Των μηνών η δωδεκάς / με προσθέσεις μερικάς”), με λίγα σκίτσα από τον σκιτσογράφο του Ρωμηού, χωρίς να έχει καν σελίδες με ημερολόγιο.

Όπως μπορείτε να δείτε, ήταν όλο έμμετρο, από τον τίτλο ίσαμε την αναφορά της τιμής στο οπισθόφυλλο: Εις μεν το εσωτερικόν λεπτά πενήντα η τιμή εις δε το εξωτερικόν εξήντα με προπληρωμή.

Γενάρης —Η περιτομή και μνήμη Βασιλείου,
στον Υδροχόον έρχεται ο δίσκος του ηλίου.
Κι αυτός ο μήνας εορτών μεγάλον έχει πλούτον,
διότι άγιασαν πολλοί και εις τον μήνα τούτον,
και τώρ’ αυτούς τους μάρτυρας του Ιανουαρίου,
που όλοι ανεπαύθησαν ’στους κόλπους του Κυρίου,
τους παραθέτομεν εδώ με πάσαν συντομίαν
και δίχως παρατήρησιν να φέρωμεν καμίαν.

Ο Πάπας Ρώμης Σίλβεστρος, Προφήτης Μαλαχίας,
όπου πολλάς υπέφερε και είδε δυστυχίας,
οι Εβδομήντ’ Απόστολοι και δούλοι του Υψίστου,
Θεόπεμπτος και Θεωνάς μετά του Θεοκτίστου,
τα Φώτα και η Σύναξις του Γιάννη του Προδρόμου,
λειψάνων ανακομιδή του νέου Χρυσοστόμου,
της Δομινίκης της λιγνής, ωραιότατης κόρης,
κατόπιν ο Πολύευκτος, της Νύσσης ο Γρηγόρης,
Ερμύλος και Στρατόνικος και η Μελιτηνή,
ο μαρτυρήσας Γόρδιος και η Τατιανή.

Οι εν Σινά και Ραϊθά πανόσιοι πατέρες,
παλουκωθέντες άπαντες εκείνες τες ημέρες,
ο άγιος Ιγνάτιος κι Ιγνάτιος Μοσχάκης,
που λόγους θεολογικούς μάς εκφωνεί συχνάκις,
ο Μάρκος ο Εφέσιος, Αρσένης ο Κερκύρας,
ο της Ποικίλης της Στοάς, κι ο Κλήμης της Αγκύρας,
Νεόφυτος και Μάξιμος κι ο Πέρσης Αναστάσης,
όπου πολλά ετράβηξε στας τότε περιστάσεις,
κι ο Τάσσος ο Θεόφιλος, που πάντοτε ροδίζει,
αλλά ποτέ εις το μπεζίκ πεντάρα δεν κερδίζει.

Ο άγιος Ευθύμιος, βασανισθέίς αμέτρως,
προς δε και ο Ευθύμιος εκείνος Χατζηπέτρος,
που τρώει με τον βασιλιά ψωμί που λεν κι αλάτι
κι είναι χοροδιδάσκαλος προ χρόνων στο Παλάτι,
η μνήμη των Ιεραρχών, που ήσαν πρώτοι φίλοι,
του Γρηγορίου δηλαδή, του Γιάννη και Βασίλη,
του Τιμοθέου εορτή και Ξένης της οσίας,
που έκαμε στον βίον της πολλάς ανοησίας,
προσκύνησις αλύσεως του Πέτρου τ’ Αποστόλου,
ο θαυμαστός Αντώνιος, ο τρόμος του διαβόλου,
κι Άντώνης ο Ζυγομαλάς, ιερομάρτυς νέος,
στας τελευταίας εκλογάς αποτυχών γενναίως.

Ο Αντώνιος Ζυγομαλάς ήταν βουλευτής Αττικής -το «ιερομάρτυς» είναι σατιρικό, επειδή είχε αποτύχει στις εκλογές. Ο Ευθύμιος Χατζηπέτρος (1833-1890) ήταν στρατιωτικός και αυλάρχης. Ο Κερκυραίος Ιωάννης Αρσένης εξέδιδε το περιοδικό Ποικίλη Στοα (γράφει γι’ αυτόν ο Βάρναλης στα Φιλολογικά Απομνημονεύματα).

Τελικά και ο Γενάρης έχει πολλές γιορτές. Οι Θεόπεμπτοι γιορτάζουν στις 5 Ιανουαρίου -έχω  έναν φίλο που λέγεται έτσι. Χρόνια πολλά Θέμο!

 

Advertisements

25 Σχόλια to “Μαρτυρολόγιο του Γενάρη -πριν από 126 χρόνια”

  1. ΚΑΒ said

    >> Ξένης της οσίας,
    που έκαμε στον βίον της πολλάς ανοησίας

    Η οσία Ξένη η δια Χριστόν σαλή

  2. ΚΑΒ said

    >> .Ιγνάτιος Μοσχάκης,
    που λόγους θεολογικούς μάς εκφωνεί συχνάκις,

    και που αργότερα πρωτοστατούσε στις αντιδράσεις για τη μετάφραση του Ευαγγελίου στη δημοτική.

  3. ΚΑΒ said

    >>προς δε και ο Ευθύμιος εκείνος Χατζηπέτρος,
    που τρώει με τον βασιλιά ψωμί που λεν κι αλάτι
    κι είναι χοροδιδάσκαλος προ χρόνων στο Παλάτι

    Υπηρέτησε και τους δυο: Όθωνα και Γεώργιο.

  4. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ τον ΚΑΒ για τα πρώτα σχόλια, που προσθέτουν πληροφορίες!

  5. atheofobos said

    Τι είναι το μπεζίκ;

  6. ΚΑΒ said

    Αλ. Παπαδιαμάντη Το θαλάσσωμα «Μέσα εἰς τὸ καφενεῖον, ὀλίγοι τινὲς ἔκαμνον τὸν σταυρόν των, ὅταν ἤκουον τὰς τρομακτικὰς βροντάς. Οἱ ταβλισταὶ δὲν ἐκινήθησαν. Τὸ τρὶκ-τρὰκ ἠκούετο διαρκῶς. Ὁ καπετὰν Γάγαρης κι ὁ μαστρο-Γιάννης, ἔχων καὶ τὸν ναργιλέν του ἀκοίμητον, ἐξηκολούθουν ἀπτόητοι τὸ μπεζίκι τους μὲ τὰ 256 φύλλα».

  7. ΚΑΒ said

    https://sarantakos.wordpress.com/2012/10/17/52cards/

    Είχε συζητηθεί από το σχ. 81 κ.ε.

  8. sarant said

    6-7: Με πρόλαβες!

  9. Μα πόσον είναι φρέσκος
    την σήμερον ημέρα
    ακόμη ο Σουρής
    μακάρι να υπήρχε
    στην εποχή μας μια
    τέτοια εφημερίς

  10. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Ωπ! κόβετε πίτα εδώ με το Σουρή;
    κι Άντώνης ο Ζυγομαλάς, ιερομάρτυς νέος
    Χμ κι Αντώνιος ο Σαμαράς, επικαιροποιείται μια χαρά 🙂

  11. ΚΑΒ said

    κι ο Μπένι σε καμιά εικοσιπενταριά.

  12. ΚΑΒ said

    οι δυο ερωτευμένοι πιγκουίνοι θα φάνε χυλόπιτα εκλογική.

  13. sarant said

    10: Σωστό!

  14. ΚΑΒ said

    να το διορθώσω:

    οι δυο ερωτεμένοι πιγκουίνοι χυλόπιτα θα φαν εκλογικιά

    χαρά-εικοσιπενταριά-εκλογικιά

  15. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Στων πατωμένων ποσοστών τη δίνη
    οι δυο ερωτευμένοι πιγκουίνοι
    14.>>ερωτεμένοι πιγκουίνοι
    ή το βαλς των σκορπιών

  16. Των Φώτων και τον Φώτιον
    τιμούμε, τον Κουβέλη,
    κι είθε να μην τον δουμε πια
    στο της Βουλής κουβέλι

    Κι Αλέξη, καλή Φώτιση,
    να διώχνεις γενιτσάρους,
    δημάρ, γαμογατούληδες,
    κι άλλους καλικαντζάρους

    Χρόνια πολλά και του χρόνου.

  17. Θέμος said

    Ξεκίνημα με πρωτοχρονιάτικο διπλό.
    Νάσαι καλά Νίκο.
    Ευχαριστώ για τις ευχές.

  18. sarant said

    16: Και του χρόνου!

    17: 🙂

  19. "Ετεροδημότισσα" said

    Συμβαίνει τωρα: η Νατασα Θεοδωριδου σαραντακικιά! Στην εκπομπη του Σεφερλή χρησιμοποιήσε τον αναλογικό τυπο » να παραξω» (σικ ρε)

  20. sarant said

    19: Μπορεί να είναι Κύπρια 🙂

  21. leonicos said

    Ευτυχώς στου Σεφερλή! Χα χα χα χα

  22. leonicos said

    έχω σπίτι μου μια Βάσω και μια Φωτεινή, και δεν γιορτάζει καμιά από τους δυό τους.

    Του Βασίλη, του φίλου μου από το Περιστέρι Ιωαννίνων του εύχομαι καθημερινά: Έρρωσο! Τι άλλο να του πω;

    Γι’ αυτό μη με παρεξηγείται αν σιωπώ ιχθυοειδώς επί μερικών θεμάτων. Είμαι γενικώς μη εορταστικολύ στιλ

  23. leonicos said

    Ευτυχώς που υπάρχουν κάτι Έφες λαλίστατες, κάτι Χρονοποιούσες και κάτι ΚΑΒ σήμερα και χθες.

    Φιλιά σε όλους πάντως

  24. sarant said

    Καλημέρα Λεώνικε!

  25. Παύλος said

    19
    Και οι ελληνικοί υπότιτλοι στην ταινία του Γκοντάρ Αποχαιρετισμός Στη Γλώσσα που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο λένε αυτό:
    Είναι δυνατό να παράξεις μια έννοια
    Δεν ξέρω αν στους κινηματογράφους χρησιμοποιούνται οι ίδιοι υπότιτλοι.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: