Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μαρτυρολόγιο του Φλεβάρη -πριν από 126 χρόνια

Posted by sarant στο 2 Φεβρουαρίου, 2015


rmartyr3Από τον Οκτώβριο άρχισα να παρουσιάζω κάθε αρχή του μηνός το Ημερολόγιο του Ρωμηού 1889. Τα ημερολόγια αυτά ήταν ένα πολύ συνηθισμένο είδος εντύπου από το 1880 ως το 1930 περίπου. Κυκλοφορούσαν τον Δεκέμβριο και είχαν το ημερολόγιο της επόμενης χρονιάς, συνήθως με μια σελίδα για κάθε μήνα, διανθισμένο με διάφορες χρήσιμες πληροφορίες και με κάποια στιχουργήματα ή ανέκδοτα. Σταδιακά, προστέθηκε και φιλολογική ύλη, κι έτσι στα επόμενα ημερολόγια το ημερολογιακό στοιχείο είχε περάσει στο περιθώριο ή και απουσίαζε εντελώς -όπως, ας πούμε, στο Ημερολόγιο του Μπουκέτου, που έβγαλε γύρω στα 8 ετήσια τεύχη από το 1925 έως το 1932 (το έχω παρουσιάσει εδώ).

Ημερολόγια τέτοια βγαίνουν ακόμα, πολυσέλιδα και φιλολογικά. Με ένα από αυτά, το Λεσβιακό ημερολόγιο, έχω συνεργαστεί κι εγώ ως εκ πατρός Λέσβιος.

Ο Σουρής, όσο έβγαζε τον Ρωμηό, την έμμετρη εβδομαδιαία εφημερίδα του, έβγαλε και μερικά “Ρωμηού ημερολόγια”, αν και όχι κάθε χρόνο (Στην Ανέμη υπάρχουν τρία ή τέσσερα). Το “Ρωμηού ημερολόγιον με το μαρτυρολόγιον” του 1889, που λογικά θα κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 1888.

Γραμμένο ολόκληρο από τον Σουρή (“Εργασία του Σουρή τύποις αδελφών Περρή) είχε 36 σελίδες και απαρτιζόταν μόνο από το έμμετρο και σατιρικό “μαρτυρολόγιο” του κάθε μήνα (“Των μηνών η δωδεκάς / με προσθέσεις μερικάς”), με λίγα σκίτσα από τον σκιτσογράφο του Ρωμηού, χωρίς να έχει καν σελίδες με ημερολόγιο.

Όπως μπορείτε να δείτε, ήταν όλο έμμετρο, από τον τίτλο ίσαμε την αναφορά της τιμής στο οπισθόφυλλο: Εις μεν το εσωτερικόν λεπτά πενήντα η τιμή εις δε το εξωτερικόν εξήντα με προπληρωμή.

Tο μαρτυρολόγιο του Φλεβάρη είναι μάλλον μικρό, ίσως επειδή πρόκειται για τον Κουτσοφλέβαρο. Οπότε το ανεβάζω σε εμβόλιμο άρθρο, την ίδια μέρα με το Μηνολόγιο.

Φλεβάρης·—Μην απαίσιος, χωλός και απεχθής…
Ο ήλιος ευρίσκεται απάνω στους Ιχθύς.

Κατάλογος απείρων
πατέρων και μαρτύρων.

Ο Τρύφων, μάρτυς θαυμαστός, εν αμαρτίαις νήφων
και Τρύφων ο Μουτσόπουλος, οπού δεν χάνει ψήφον,                         Δήμαρχος Πειραιά -από αυτόν ονομάστηκε η Ακτή Μουτσοπούλου
η άχραντος Υπαπαντή και του Χριστού η μάνα,
ο θεοδόχος Συμεών και η προφήτις Άννα,
Βουκόλος και Ισίδωρος ο και Πηλουσιώτης,
ο Ζαχαρίας, έμπορος, μα και προφήτης πρώτης,
Χαράλαμπος, Μελέτιος και Μαρτινιανός,
Πολύκαρπος και Πάνοπλος και ο Κασσιανός,
Ονήσιμος, Ταράσιος, Πορφύριος ο Γάζης,
από τους πρώτους ευσεβείς που ηύρε ο Καζάζης.

Οι δύο πρώτοι Λέοντες, ο Λέων ο Δεσπότης,
ο Πάπας Λέων έπειτα κι ο Λέων ο Μηλιώτης,
Αγάπη, κόρη και αυτή από τας θελκτικάς,
Παρθένιος, Λαμψακηνός κι ο άγιος Λουκάς,
αλλά κι ο Μπέλλος ο Λουκάς ο και λαπαροτόμος,                       Γιατρός από τη Θήβαπου έγραψε επίσης μελέτες για τα αρβανίτικα/αλβανικά
που με τας εγχειρήσεις του σε πιάνει κρύος τρόμος,
προς δε και ο Παππαλουκάς, ο στύλος του Τρικούπη,
η του Ασώτου εορτή, που χόρτασε χαρούπι,
Απόκρεω, τρεχάματα, μουτσούνες και κακό,
και τόσοι μπάλοι κοστουμέ και μπάλοι καλικό.

Τελώνης ο αμαρτωλός και οι λοιποί Τελώναι,
που όσον έκλεψαν παρά στη φυλακή τον τρώνε,
η Θεοδώρα έπειτα, η άλλως και Αυγούστα,
που δεν αγόρασε ποτέ γουναρικό και φούστα,
Τιμόθεος, τα σύμβολα λατρεύων παραφόρως,https://sarantakos.wordpress.com/wp-admin/post-new.php?post_type=post
κατόπιν ο ηθοποιός και μάρτυς Νικηφόρος,
δύο ευρέσεις ενταυτώ μετά μεγάλου τρόμου
της παναγίας κεφαλής του Γιάννη του Προδρόμου,
των Θεοδώρων η δυάς, ο εις ο Στρατηλάτης,
κι ο άλλος ο του Τήρωνος, διαίτης απλουστάτης,
εν οις και ο Θεόδωρος ο εκ της Αρκαδίας,
που των Ελλήνων προ καιρού εξήψε τας καρδίας.

Ο Θεόδωρος ο εκ της Αρκαδίας του προτελευταίου στίχου είναι βέβαια ο Θεόδωρος Δηλιγιάννης, κατ’ επανάληψη πρωθυπουργός και μέγας αντίπαλος του Τρικούπη.

Όσο για το μπάλο καλικό, μας είχε απασχολήσει σε προηγούμενο Μαρτυρολόγιο. Είναι χοροεσπερίδα όχι με αποκριάτικα κοστούμια (μπάλος κοστουμέ) αλλά με φορέματα με καλικό σχέδιο (kaliko print dress), λουλουδάτα και πολύχρωμα. Νομίζω, δηλαδή.

Όποιος άλλος θέλει, προσθέτει πληροφορίες για όσα δεν σχολίασα.

22 Σχόλια to “Μαρτυρολόγιο του Φλεβάρη -πριν από 126 χρόνια”

  1. Πάνος με πεζά said

    Ε, αφού δεν του παίρνει κανείς την παρθενιά…

  2. Πάνος με πεζά said

    Με αφορμή αυτό, βρίσκω κάτι παράξενο, στις 24 Φεβρουαρίου του ορθόδοξου εορτολογίου : του Αγίου Εθελμπέρτου, βασιλέως της Αγγλίας.

  3. Γς said

    >Ο ήλιος ευρίσκεται απάνω στους Ιχθύς

    Ιχθείς;

    Τι λέει ο πσαράς μσς, ο Τζή(ς);

  4. voulagx said

    Ασχετο: Μήπως ξέρει κανείς τι είναι το ουρμάνι; Δεν γουγλίζεται.

  5. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Ουρμάνι είναι το ρουμάνι! 🙂

  6. Spiridione said

    Και γουγλίζεται 🙂

  7. Γς said

    2:
    Æthelberht of Kent

  8. voulagx said

    Ευχαριστώ, παίδες! Και μου τόλεγε ο γούγλης:«Μήπως εννοείτε ρουμάνι;»
    Το βρήκα σε συμβόλαιο του 1884: «ουρμανι στρεμμάτων…»

  9. Πάνος με πεζά said

    @ 7 : Α μάλιστα, αν κατάλαβα καλά, θέλησε να εισαγάγει το Χριστιανισμό στην Αγγλία.

  10. Νέο Kid Στο Block said

    8. Ορίστε κύριοι τι τραβάνε οι συνάδελφοι! Να χεις φάει τα νιάτα σου,τα μάτια σου και την ομορφαδα σου στους αριθμούς,τις κλωθοειδεις και τα νομογραφήματα ,και να πρέπει να γίνεσαι και Σαραντάκος στα πίσω ύστερα με τα οθντκ συμβόλαια του 1821… Γεια σου ρε Βουλαγξ γίγαντα! ☺

  11. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια.

    Νομίζω πως το ρουμάνι είναι δάνειο από το orman στα τούρκικα. Οπότε, λογικό το ουρμάνι.

  12. Aγάπη said

    2 Υποτίθεται ότι γιορτάζει στις 29 Μαΐου όπως βρίσκω σε διάφορα σημεία, π.χ. εδώ http://www.saint.gr/1664/saint.aspx και εδώ https://www.facebook.com/ierosnaosagiaskiriakis/posts/471348732940111 όπου μεταξύ άλλων αναφέρεται και η αγία Υπομονή
    Αλλού αναφέρεται 24/2 (Μνήμη της ευρέσεως της τιμίας κεφαλής του Προδρόμου , Οσίου Ιωάννου του Θεριστού, Οσίου Μποϊζίλ, του εκ Σκωτίας, Αγίου Εθελμπέρτου βασιλέως της Αγγλίας, Οσίου Εράσμου, του εκ Ρωσίας) Εκείνος ο όσιος Μποϊζίλ εκ Σκωτίας τί σού λέει;
    Μάλλον ακόμα δέν είχαν χωριστεί τόσο οριστικά οι Εκκλησίες

  13. Γς said

    Οι νόμοι του Æthelberht of Kent.

    Το πρώτο κείμενο στα Αγγλικά. [παλαιά αγγλικά των αρχών του 7ου αιώνα].

    Αρχίζει με:

    Þis syndon þa domas þe Æðelbirht cyning asette on AGustinus dæge.
    [για όποιον έχει λόουερ]

  14. voulagx said

    #10: Γεια σου, Νιουκιντ! Πάντως δεν ασχολούμαι για επαγγελματικούς λόγους με αυτά τα συμβόλαια τώρα, ένα απ’ τα χόμπυ μου είναι. Το συγκεκριμένο συμβόλαιο είναι του συμβολαιογράφου Ανδρέα Ροδόπουλου, ισως παππου του Καραγάτση, δεν είμαι σίγουρος.
    11#: Νικο, ναι για το orman, το ιδιο λέει και η βικυ, φανταζομαι θα συμφωνεί κι ο Δυτης.

  15. 14 Ε, ναι, συμφωνεί κι ο Δύτης. Ήθελες να βγαίνει το ρουμάνι από τους Αρωμούνους ε; :mrgreen:

  16. voulagx said

    #15: Όχι βέβαια, γιατί αυτοπροσδιοριζόμαστε ως Αρμάν(ο)ι 🙂

  17. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

  18. Λ said

    το ουρμάνι είναι το δάσος νομίζω. Έχουμε το τοπωνύμιο Ορμάνια του Λόρτου

    http://infognomonpolitics.blogspot.com/2010/04/blog-post_531.html

  19. Theo said

    @2 et alia:

    Οι Κέλτες, γηγενείς των βρετανικών νήσων (Ιρλανδοί, Σκώτοι, Πίκτοι, κλπ.) ασπάστηκαν τον χριστιανισμό γύρω στον 3ο αιώνα.
    Όι Αγγλοσάξονες ήσαν παγανιστές όταν εισέβαλαν εκεί τον 6ο αιώνα. Αλλά, λόγω του γνωστού αγγλοσαξονικοὐ ρατσισμού, δεν θέλησαν να εκχριστιανιστούν από τους κατακτημένους Κέλτες. Έτσι, ο άγιος Εθελβέρδος, που είχε νυμφευθεί τη χριστιανή πριγκίπισσα Βέρθα, ζήτησε από τον πάπα να στείλει ιεραπόστολο, να τους εκχριστιανίσει. Το 597 έφτασε ο άγιος Αυγουστίνος ο Ρωμαίος στην Αγγλία και τους εκχριστιάνισε. Λόγω όμως της φράγκικης νοοτροπίας των Σαξώνων (οι επίσκοποι και οι ηγούμενοί τους ήταν φεουδάρχες και λάμβαναν μέρος στις εκστρατείες με τους «ανθρώπους» τους, ενώ οι αντίστοιχοι Κέλτες ήσαν πάντα φτωχοί ακτήμονες και φιλειρηνικοί -και, ως γνωστόν, οὐ συγχρῶνται φεουδάρχαι ἀκτήμοσιν) υπήρχαν δύο χωριστές σύνοδοι στη Βρετανία, που ενώθηκαν μετά από 150 χρόνια περίπου.

    Μια και το οριστικό Σχίσμα συνέβη το 1054, όλοι οι μέχρι τότε Άγιοι της Δύσης, άρα και των βρετανικών νήσων, τιμώνται και από την Ορθόδοξη Εκκλησία.

  20. Πάνος με πεζά said

    @ 19 : Ευχαριστούμε πολύ για την επεξήγηση !

  21. leonicos said

    Όλα ωραία σου ρε Γς. Αυτό το ‘τους ιχθείς’ τι το ήθελες; Ασφαλώς είναι τους ιχθύς και με περισπωμένη

  22. Γς said

    Ου, εχει γίνει πια διπλοτυπία [εντός μου]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: