Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Kolotumba, a Greek word

Posted by sarant στο 9 Φεβρουαρίου, 2015


Πολύ σπάνια βάζω τίτλο αμιγώς σε ξένη γλώσσα, αλλά νομίζω ότι δικαιολογείται. Βλέπετε, ενώ στο λεξιλόγιο των ευρωπαϊκών γλωσσών είναι πάμπολλες οι λέξεις ελληνικής προέλευσης, στη συντριπτική τους πλειοψηφία πρόκειται για γλωσσικά δάνεια από την κλασική ή τη μεταγενέστερη αρχαιότητα, ή έστω από τα βυζαντινά χρόνια -και βέβαια για νεολογισμούς φτιαγμένους με ελληνογενή δομικά στοιχεία του τύπου telephone.

Μετρημένες είναι οι νεοελληνικές λέξεις που έχουν περάσει στα αγγλικά ή σε άλλες μεγάλες ευρωπαϊκές γλώσσες στον εικοστό και τον εικοστό πρώτο αιώνα. Συνήθως πρόκειται για πολιτισμικά δάνεια, λέξεις που περιγράφουν πράγματα της ελληνικής ζωής που εξάγονται στο εξωτερικό, κυρίως στον τομέα των τροφίμων και ποτών (moussaka, feta cheese, ouzo, retsina, gyros: να προσεχτεί ότι δεν εξετάζω την απώτερη προέλευση της λέξης) ή γενικά της διασκέδασης και του πολιτισμού (π.χ. syrtaki παλιότερα).

Άλλοτε πρόκειται για λέξεις που περιγράφουν καταστάσεις και θεσμούς της ελληνικής πραγματικότητας, που (υποτίθεται ότι) δεν έχουν εύκολο αντίστοιχο στη γλώσσα υποδοχής ή απλώς για να δοθεί στην αφήγηση αυτό που λέμε κουλέρ λοκάλ. Για παράδειγμα, όταν πήγαινα στην Αγγλική Φιλολογία έβλεπα ανακοινώσεις του τύπου «Certificate for  frontistirio», ίσως επειδή ήταν δύσκολο να βρεθεί η αντίστοιχη αγγλική μονολεκτική απόδοση.

Μια άλλη ελληνική λέξη που εμφανίστηκε σε ρεπορτάζ του ξένου τύπου αυτή τη φορά, είναι το fakelaki. Εδώ βρισκόμαστε ανάμεσα στη δυσκολία απόδοσης και στο κουλέρ λοκάλ. Ασφαλώς ο Άγγλος έχει δεκάδες όρους για να αποδώσει τη γενική έννοια της δωροδοκίας και του δωροδοκήματος, αλλά μπορεί να βρήκε ότι σε ορισμένα συμφραζόμενα δεν του ταιριάζει κανείς -ή απλώς να ήθελε να δώσει το τοπικό χρώμα, όπως θα έγραφε baksheesh (μια λέξη που έχει λεξικογραφηθεί στα αγγλικά) αν αναφερόταν στη Μέση Ανατολή. (Παρεμπιπτόντως, το φακελάκι δεν είναι ελληνική αποκλειστικότητα. Μάλιστα, σύμφωνα με το ΛΚΝ πρόκειται για μεταφραστικό δάνειο από το ιταλικό bustarella, που θα πει ακριβώς το ίδιο, φάκελος και μέσο δωροδοκίας, παρά το γεγονός ότι οι Ιταλοί έχουν περάσει διαφωτισμό).

Ευχαρίστως να συμπληρώσετε τον κατάλογο των νεοελληνικών λέξεων που πέρασαν σε ξένα κείμενα. Εννοείται ότι οι περισσότερες από αυτές τις λέξεις, όσες δεν είναι πολιτισμικά δάνεια του τύπου moussaka, είναι εφήμερα δάνεια, που δεν θα ριζώσουν στη γλώσσα υποδοχής και δεν έχουν λεξικογραφηθεί. Μια από τις λέξεις αυτές είναι και η kolotumba ή kolotoumba, όπως μεταγράφουν στα ρεπορτάζ τους την κωλοτούμπα οι Ευρωπαίοι δημοσιογράφοι που έχουν κατακλύσει τις τελευταίες εβδομάδες τη χώρα μας.

Για παράδειγμα, σε προεκλογικό άρθρο της Γκάρντιαν, διαβάζουμε: And with creditors ruling out both, analysts say it will require a major kolotumba, or U-turn, on the part of the leader to avert a head-on collision. Και αν γκουγκλίσετε θα βρείτε εκατοντάδες άλλες ανευρέσεις (μπορεί να είναι και χιλιάδες), και θα πρόκειται σχεδόν πάντοτε για άρθρα αν όχι των τελευταίων τριών μηνών πάντως του τελευταίου χρόνου.

Περισσότερο για κουλέρ λοκάλ χρησιμοποιεί ο Ευρωπαίος δημοσιογράφος το kolotumba. Εύκολα μπορεί να βρει αντίστοιχα, π.χ. στα αγγλικά είτε U-turn όπως είδαμε πιο πάνω, είτε το somersault που αποδίδει την κυριολεκτική σημασία του όρου.

Και επειδή εδώ λεξιλογούμε και επειδή το θέμα το έχουμε συζητήσει παλιότερα, μεταφέρω εδώ (με επικαιροποίηση) κάποια κομμάτια από εκείνο το παλιό άρθρο, γραμμένο τον Φλεβάρη του 2012, πριν από τρία χρόνια -που φαίνονται πολύ περισσότερα, αν σκεφτεί κανείς ότι το άρθρο είχε γραφτεί με αφορμή τις θεαματικές μεταστροφές του Γιώργου Καρατζαφέρη, που κοντεύει ο καημένος να ξεχαστεί εντελώς -σε λίγο θα πρέπει να βάζουμε υποσημείωση όταν γράφουμε γι’ αυτόν, άσε που μάλλον δεν θα γράφουμε.

Κωλοτούμπα, στην αστική αργκό μας, λέγεται η αλλαγή στάσης, γνώμης, απόψεων, ιδεών, συμπαθειών, και «κωλοτούμπας» αυτός που δεν μένει σταθερός σε φιλίες, συμπάθειες και ιδέες αλλά τις αλλάζει. Δεν είναι μόνο όρος της πολιτικής: επειδή έχω τη νοσηρή περιέργεια να διαβάζω τα σχόλια των επισκεπτών σε αθλητικούς ιστοτόπους, συναντάω πολύ συχνά φράσεις όπως: Όταν κέρδιζε σερί η ομάδα ήταν προπονηταράς ο ισπανός, τώρα που έχασε δυο παιχνίδια έγινε άχρηστος; Πόσο κωλοτούμπας είσαι, ρε παιδί μου!

Αυτή η μεταφορική σημασία της λέξης «κωλοτούμπα» δεν είναι η μοναδική που έχουμε στη φρασεολογία μας για να ειρωνευτούμε ή να στιγματίσουμε την αλλαγή στάσης κάποιου. (Για να μην παρεξηγηθώ: δεν θεωρώ εξ ορισμού κατακριτέα την οποιαδήποτε αλλαγή στάσης, άποψης, κτλ.) Για να κατακρίνουμε λοιπόν τη μεταστροφή κάποιου, ή την αθέτηση υποσχέσεων, συχνά προεκλογικών, μπορούμε επίσης να πούμε ότι «έκανε γαργάρα όσα έλεγε» κι όταν ένας κατήγορος μεταστραφεί σε υμνητή, ότι «γλείφει εκεί όπου έφτυνε». Για όποιον αλλάζει συχνά στάση λέμε ότι είναι «όπου φυσάει ο άνεμος» εξού και τα αρχικά του κόμματος ΟΦΑ (αυτός είναι ΟΦΑ), έκφραση που λιγάκι έχει παλιώσει -και που άλλωστε συνήθως δεν χαρακτηρίζει πολιτικούς αλλά μάλλον απλούς πολίτες. Για όποιον συμβιβάζεται εύκολα με όλες τις καταστάσεις λέμε ότι «πάει με το δοβλέτι», ενώ μπορούμε να τον αποκαλέσουμε «χαμαιλέοντα». Ο πολιτικός που αλλάζει πολλά κόμματα λέγεται «γυρολόγος», ενώ κάποτε και «μπίστης» (δεν ξέρω αν έχει λεξικογραφηθεί).

Η κωλοτούμπα, φυσικά, ετυμολογείται από την τούμπα. Στην κυριολεξία της, κωλοτούμπα είναι «ακροβατική άσκηση κατά την οποία, αφού στηριχτεί κάποιος με τα χέρια στο έδαφος, φέρνει το κεφάλι κάτω και τα πόδια ψηλά και στη συνέχεια με κατάλληλη στροφή του σώματος γυρίζει στην όρθια στάση» (ο ορισμός από το ΛΚΝ).

Στα ελληνικά υπάρχουν τριών ειδών τούμπες, ή για να το πω λιγότερο παραπλανητικά, υπάρχουν τρεις ομόηχες λέξεις «τούμπα», με διαφορετική σημασία: πέρα από τη γνωστή μας τούμπα, που είναι η γυμναστική άσκηση ή απλώς το πέσιμο, η κουτρουβάλα, ή και η δουλοπρεπής υπόκλιση, έχουμε ακόμα την τούμπα της κλασικής ορχήστρας, καθώς και τον λόφο που έχει δημιουργηθεί από συσσώρευση χωμάτων.

Τρεις τούμπες, που τις είπα ομόηχες και μερικοί θα διαφωνήσουν, γιατί το χάλκινο πνευστό όργανο, η τούμπα, προφέρεται tuba, όχι έρρινο, ενώ οι άλλες δυο προφέρονται έρρινες, tumba. Πάντως η τούμπα της ορχήστρας είναι δάνειο από τα ιταλικά (tuba), ίδια ρίζα με το αγγλικό tube, σωλήνας απ’ όπου και το γιουτούμπι. Η τούμπα με τη σημασία του χωματένιου λόφου είναι αντιδάνειο· το μεσαιωνικό τούμπα είναι δάνειο από το υστερολατινικό tumba (τάφος) που όμως ανάγεται στο αρχαίο τύμβος. Και ο τύμβος του Μαραθώνα, τελικά, μια τούμπα είναι, όπως και η Αμφίπολη· τέτοιοι τάφοι υπάρχουν πάρα πολλοί στην ύπαιθρο, συλημένοι βέβαια σχεδόν όλοι· πάμπολλες είναι οι διηγήσεις για χωρικούς που έσκαψαν σε τούμπες και μετά βρέθηκαν ξαφνικά πλούσιοι.

Η συνηθισμένη τούμπα, της γυμναστικής και των κάθε λογής ακροβατικών, προέρχεται είτε από την τούμπα το ύψωμα είτε από το ιταλικό tombare (πέφτω) ή ίσως από τα ρουμάνικα (tumba η κουτρουβάλα) -οι γνώμες διίστανται. Καθώς η τούμπα είναι αρκετά παλιά λέξη, θα περίμενε κανείς να είναι παλιά και η κωλοτούμπα, με την κυριολεκτική τουλάχιστον σημασία της. Ωστόσο, με έκπληξη είδα ότι τα παλιότερα λεξικά, σαν του Σταματάκου, της Πρωίας ή του Δημητράκου, δεν λημματογραφούν καθόλου την κωλοτούμπα (και όχι από σεμνοτυφία διότι έχουν π.χ. τον κωλομπαρά), οπότε σκέφτομαι ότι ίσως να μην είναι και τόσο παλιά λέξη.

Η αναζήτηση σε σώματα κειμένων δεν βοηθάει και πολύ· δεν βρίσκω σε εφημερίδες τη λέξη «κωλοτούμπα» (με οποιαδήποτε σημασία) πριν από τη δεκαετία του 1980 (το 1982 ή 1983 η πρώτη ανεύρεση) αλλά αυτό δεν λέει και πολλά, αφού αφενός δεν είναι και τόσο εύηχη λέξη και αφετέρου ανήκει μάλλον στο παιδικό-εφηβικό λεξιλόγιο, κι έτσι δεν θα περιμέναμε να τη δούμε σε εφημερίδες. Ακόμα και στην Αθλητική Ηχώ, που έχει λιγότερο επίσημο λεξιλόγιο από τις πολιτικές εφημερίδες, η κωλοτούμπα απουσιάζει πριν από το 1995. Αυτά για την κωλοτούμπα με την κυριολεκτική της σημασία.

Και η μεταφορική σημασία; Ο χαρακτηρισμός «κωλοτούμπα» για τον πολιτικό ή άλλο ελιγμό ή τη θεαματική αλλαγή γνώμης και «ο κωλοτούμπας» για τον πολιτικό που συνηθίζει τέτοιες μεταστροφές, δεν πρέπει να είναι παλιός. Βρίσκω τις πρώτες αναφορές στα μέσα της δεκαετίας του 1990. Ίσως όχι τυχαία, στο αθλητικό ρεπορτάζ (βρίσκω π.χ. τον Οκτώβριο του 1995, σε ρεπορτάζ για τα διοικητικά της ΑΕΚ, ειρωνική αναφορά στην κωλοτούμπα του Μιχάλη Τροχανά). Μερικά χρόνια αργότερα η λέξη με τη μεταφορική σημασία έχει εδραιωθεί κι έτσι χρησιμοποιείται, ας πούμε, το 1999 από τον Γ. Πρετεντέρη (βέβαια τότε ήταν νεότερος και πιο γηπεδικός, πετούσε και μπουκάλια όπως λένε) σε άρθρο στο Βήμα. Τα πολύ τελευταία χρόνια η συχνότητα χρήσης της λέξης έχει αυξηθεί κατακόρυφα. Όχι τυχαία, η μεταφορική σημασία της λέξης «κωλοτούμπα» δεν υπάρχει στο ΛΚΝ (που βγήκε το 1998), αλλά δεν τη βρίσκω ούτε στις τρεις πρώτες εκδόσεις του λεξικού Μπαμπινιώτη -την τέταρτη έκδοση δεν την έχω, δεν περισσεύουν τα ογδοντάευρα. Το πρόσφατο Χρηστικό Λεξικό της Ακαδήμίας έχει τη μεταφορική σημασία: «ενέργεια ή δήλωση αναίρεσης προηγούμενης θέσης, άποψης ή στάσης (ως ένδειξη ασυνέπειας)».

Κάποιοι, είτε ειρωνικά είτε από ευπρεπισμό, χρησιμοποιούν τη λόγια εκδοχή της τούμπας, τη λέξη κυβίστηση, που βέβαια οι περισσότεροι την έχουμε ακούσει από τους γυμναστές μας στο σχολείο. Είναι λέξη αρχαία, από το ρήμα κυβιστώ, άσχετο αν μερικοί, που έχουν μπόλικο το ευπρεπιστικό πιπέρι ώστε να το βάζουν και στα λάχανα, εξευγενίζουν περαιτέρω την κυβίστηση σε… κυβίσθηση (είναι πιο επίσημο έτσι, σκέφτονται), κάτι που είχαμε παλιότερα επισημάνει στο ιστολόγιο.

Στις συζητήσεις του Διαδικτύου βλέπει κανείς και πιο εξεζητημένους όρους από την κυβίστηση, με όρους παρμένους από την ορολογία της γυμναστικής, π.χ. τριπλό αξέλ και τέτοια (δεν ξέρω καλά το θέμα, ομολογώ). Παλιότερα έλεγαν για κωλοτούμπες του Καρατζαφέρη ή του Σαμαρά (τον είχαν χαρακτηρίσει «Αντώνη Κομανέτση», φράση που πρόλαβε να την καταγράψει το slang.gr, φόρος τιμής στην ρουμάνα ολυμπιονίκισσα της γυμναστικής Νάντια Κομανέτσι, η οποία, διαβάζω στη Βικιπαίδεια, έχει δώσει το όνομά της σε κανα-δυο εντυπωσιακές φιγούρες του αθλήματος), τώρα θα πούνε για τον ΣΥΡΙΖΑ.

Για την κωλοτούμπα της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ διαβάζει κανείς συνεχώς: όλοι οι αντίπαλοι της κυβέρνησης την έχουν προεξοφλήσει, όσο κι αν οι ίδιοι άνθρωποι, μία ώρα ή μία μέρα μετά τα χαιρέκακα σχόλια για κωλοτούμπα μπορεί να γράφουν ότι η επιπολαιότητα και η αδιαλλαξία της κυβέρνησης θα καταστρέψει τη χώρα.  Άλλοτε η κωλοτούμπα αναμένεται, άλλοτε έχει ήδη συντελεστεί -και μάλιστα όχι μόνο μία κωλοτούμπα, αλλά πολλές, για παράδειγμα σε αυτό το άρθρο του Huffington Post η αρθρογράφος μετράει ίσαμε δέκα κωλοτούμπες αν και μάλλον το κάνει με διάθεση αποδόμησης της χρήσης του όρου. (Κι άλλοι τις μετράνε: ένας γνωστός μου που είναι με το ΚΚΕ είχε μετρήσει δέκα ή δώδεκα κωλοτούμπες στο πρώτο τριήμερο -τώρα θα έχει φτάσει σε τριψήφιο αριθμό). Τον όρο τον έχουν «οικειοποιηθεί» και οι Συριζαίοι -ο Θ. Καρτερός έγραψε στην Αυγή ένα καλογραμμένο άρθρο με τίτλο «Περιμένοντας την κωλοτούμπα«, ενώ πάλι η Αυγή χαρακτήρισε «οδηγίες… κωλοτούμπας» τις χτεσινές παραινέσεις Σουλτς προς Τσίπρα.

Κατά τη γνώμη μου, τον όρο τον πολυχρησιμοποιούμε και έχει τριφτεί. Η παραμικρή αλλαγή τακτικής σε ένα επιμέρους ζήτημα ή η ιεράρχηση των θεμάτων ή και η υπαναχώρηση σε μιαν επιμέρους δέσμευση δεν είναι κωλοτούμπα αφού δεν συνεπάγεται ολοκληρωτική μεταστροφή, στροφή 180 μοιρών που λέμε (μερικοί λένε και… 360 μοιρών για να το τονίσουν ακόμα περισσότερο!) Στις διαπραγματεύσεις δίνεις και παίρνεις, δεν μπορείς να περάσεις όλες σου τις θέσεις. Προσωπικά, εύχομαι και ελπίζω να υπάρξει ένας έντιμος και αξιοπρεπής συμβιβασμός με τους εταίρους μας, και ασφαλώς δεν θα χαρακτηρίσω ‘κωλοτούμπα’ κάτι τέτοιο, αλλά αντίθετα θα το χειροκροτήσω. Και όσοι εκφράζουν φόβους ότι με την πολιτική της κυβέρνησης δημιουργείται κίνδυνος για την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας, ας μην σπεύδουν να χαρακτηρίσουν κωλοτούμπα τη μία ή την άλλη εξαγγελία -χάνουν την αξιοπιστία τους.

 

Advertisements

96 Σχόλια to “Kolotumba, a Greek word”

  1. chrismagr said

    Καλημέρα,
    Έχω δει την katalipsi να χρησιμοποιείται σε Βρετανικά πανεπιστήμια.

  2. Aγάπη said

    Καλημέρα
    Μού άρεσε πολύ ο ορισμός από το slang.gr
    H κωλοτούμπα είναι ένα αειθαλές φυτό που φύεται κατ’ αποκλειστικότητα στον ελλαδικό χώρο.

    Συναντάται κυρίως στην πολιτική, αλλά και σε άλλους κλειστούς χώρους, όπως ομάδες, συντεχνίες και συνδικάτα. Πολύ συχνή είναι επίσης η εμφάνιση της στις διαπροσωπικές σχέσεις. Φημίζεται για τις αναρριχητικές της ικανότητες και την ιδιότητά της να παραλλάσσεται βάσει των εκάστοτε συνθηκών και συγκυριών. Όταν συναντήσει το κατάλληλο υποστήριγμα μπορεί να φτάσει πολύ ψηλά στην ιεραρχία, καθώς αν και ευκόλως αντιληπτή, ακόμα και δια γυμνού οφθαλμού, βρίσκει πάντα τρόπο να περνά απαρατήρητη, κλέβοντας τις εντυπώσεις!

    Η λέξη σφουγγοκωλάριος ήταν δημιούργημα, λέγεται, τού Λ. Χρηστάκη και η χρήση της γενικεύτηκε. Συγγενική τής κωλοτούμπας ως προς τα είδη τών ανθρώπων που είναι το δεύτερο και φυσικώ τω λόγω συνηθίζουν και τις κωλοτούμπες

    Συγγνώμη για την κωλο- συμβολή μου πρωί πρωί 🙂

  3. Aγάπη said

    1 ίσως να υπήρχαν και – ίσως κυρίως; – Έλληνες μεταξύ τών καταληψιών;

  4. chrismagr said

    3. Χρησιμοποιήθηκε ο όρος για να περιγράψουν κατάληψη σε Ελληνικό πανεπιστήμιο φοιτητές που είχαν έρθει με Εράσμους

  5. LandS said

    Στη κυριολεξία όμως, κολωτούμπα είναι στροφή 360° στο κατακόρυφο επίπεδο ή με οριζόντιο αξονα.
    Πάλι όρθιος είσαι, πάλι στην ίδια κατεύθυνση κοιτάς. 🙂

  6. Tsopanakos said

    Χαχα! Νόμιζα ότι μόνο «κυβίσθηση» υπάρχει. Κουκλάρα η γυμνάστρια στο δημοτικό, αλλά μάλλον το σπρέχαρε περίεργα το ελλήνικος.

    Μια μικρή προσθήκη: από τη δεκαετία του 90 και εξής, ο καλός ο κωλοτούμπας λέγεται συχνότερα Μελισσανίδης (Ιάννης, βέβαια) παρά Κομανέτσι.

  7. Aγάπη said

    4 Ευχαριστώ 🙂

  8. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρες και καλή βδομάδα !

    Κι έχουμε δύο ακόμα εκφράσεις, την πολύ όμορφη «ανέκρουσε πρύμναν», και την επίσης λαϊκή «είπα-ξείπα», με μια κακόηχη συνέχεια, βεβαίως.

    «Eίπα-ξείπα, Λέλα μου», που έλεγε κι ο Λογοθετίδης.

  9. Μαρία said

    Αυτές τις μέρες είδα και τη diaploki.

  10. Γς said

    Καλημέρα

    >στα αγγλικά είτε U-turn όπως είδαμε πιο πάνω

    Και στρίβω από τα δεξιά και μπαίνω στην αντίθετη λωρίδα αριστερά.

    -Στοπ! Ο τροχονόμος και δεν τον είδα.
    -Δίπλωμα και άδεια κυκλοφορίας αυτοκινήτου
    -Μα τι έκανα;
    -Αναστροφή, που απαγορεύεται όπως λέει η πινακίδα.
    -Γιου τερν, έκανα, -Ααστροφή! –Γιου τερν.
    -Δίπλωμα!

    Του έδωσα το αμερικάνικο που είχα για σουβενίρ.

    -Τι είναι αυτό;
    -Ντράιβερ λάισενς

    Και μου έκανε νόημα μα φύγω, μουρμουρίζοντας κάτι στα τουύρκικα

  11. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    9: Α, δεν την είχα δει τη diaploki.

    6: Ωραία, χαίρομαι που το ξεμαθαίνεις!

  12. Κύρος Μοναχός said

    Καλημέρα.
    Νεοελληνικό δάνειο σχεδὸν σὲ ὅλες τὶς γλῶσσες (τουλάχιστον ὅσες ὁμιλοῦνται σὲ ἔθνη ποὺ μᾶς τροφοδοτοῦν κάθε χρόνο μὲ τουρίστες) εἶναι μακρὰν πρῶτο τὸ malaka.

  13. Πάνος με πεζά said

    Και φυσικά το αντίθετο της κωλοτούμπας : «ο λόγος μου συμβόλαιο».

  14. Γς said

    2:
    >Συγγνώμη για την κωλο- συμβολή μου πρωί πρωί 🙂

    Θενκ γιου φορ γιορ τζένερους κοντριβιούσιον

    😉

  15. spiral architect said

    Καλημέρα και καλή βδομάδα.
    Το άσμα της ημέρας:

    Τώρα που `ρθαν όλα τούμπα
    Μια Ελλάδα κωλοτούμπα
    Έλα απάνω μου κι ακούμπα
    Τώρα που `ρθαν όλα σκούρα
    Ο καθένας μια φιγούρα
    Ο καθένας μια καμπούρα


  16. sarant said

    15: Λοιπόν αυτό το άζμα δεν το ήξερα, ευχαριστώ!

    12: Φυσικά. Δίκιο έχεις, το είχα αρχικά στις σημειώσεις μου και μετά το ξέχασα.

  17. Vrach said

    Καλημέρα!
    Το κωλομπαράς θεωρώ ότι πρέπει να γράφεται με -ο-, εφόσον είναι άλλης ετυμολογικής αρχής (δάνειο από τα τουρκικά) που δεν έχει σχέση με τον κώλο. Επίσης, διαλεκτικά βρίσκω και το ρ. κωλοτουμπίζω, που σημαίνει ‘κάνω κωλοτούμπες’ αλλά και ‘αναποδογυρίζω’.

  18. Walter Ego said

    17,
    «ο κωλομπαράς δεν έχει σχέση με τον κώλο»;;;
    Ο Κωλοκοτρώνης;

    (Πολύ γέλασα με τη μπουσταρέλλα, κύριε Νίκο! Να είστε καλά!)

  19. ΚΑΒ said

    ανεμοδούρης <ανεμοδούρα.

  20. ΚΑΒ said

    Το λεξικό του Πάπυρου έχει το κωλοτούμπα μόνο με την κυριολεκτική σημασία.

  21. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    17: Δίκιο έχεις, ο κολομπαράς γράφεται με ο γιατί προέρχεται από το kulampara ή κάτι τέτοιο, αλλά στα λεξικά που αναφέρω (Δημητράκος κτλ.) τον γράφουν με ω, κωλομπαράς.

  22. Πάνος με πεζά said

    @ 5 : Aλλά το ίδιο είναι και η «ρόδα» !

  23. 18: > Ο Κωλοκοτρώνης;

    Μα υπάρχει και το γνωστό ιστορικό ανέκδοτο, το οποίο αντιγράφω από έναν ιστότοπο χωρίς να βάλω λινκ γιατί δεν ξέρω το ποιόν του (του ιστοτόπου) και δεν έχω χρόνο τώρα για έρευνες:

    «Ένα πολύ χαρακτηριστικό επεισόδιο διηγείτο τη δεκαετία του ’60 ο δισέγγονος του Στρατηγός Βλαδίμηρος Κολοκοτρώνης. Η Πρεσβεία της Γαλλίας είχε χορό. Πρώτος και καλύτερος από τους προσκεκλημένους ήταν ο Γέρος του Μοριά. Τον υποδέχθηκε εγκάρδια η Πρέσβειρα που όμως επειδή γνώριζε πολύ καλά την Ελληνική γλώσσα ήξερε και τι σημαίνει το πρώτο συνθετικό του επωνύμου του. Γι’ αυτό ντράπηκε και άρχισε να τον αποκαλεί με το δεύτερο μόνο συνθετικό. Καμμία αντίδραση από το Στρατηγό, μέχρι που κάποια στιγμή του είπε: «Καθίστε κύριε Κοτρώνη». Αμέσως αυτός γύρισε στην Πρέσβειρα και ρώτησε δήθεν με απορία: «Πώς να καθίσω εξοχοτάτη αφού εσείς μου κόψατε τον … ;» και ανέφερε το πρώτο μέρος του σύνθετου ονόματος του.»

  24. 21 Τα ξαναλέγαμε (μα πόσο παλιά…) για τον κολομπαρά.

  25. sarant said

    23 Στην ορθογραφία επωνύμων παίζει ρόλο και η παράδοση και η θέληση της ίδιας της οικογένειας. Ο Κολοκοτρώνης έχει επικρατήσει να γράφεται με ο.

  26. Σχετικά με την τελευταία παράγραφο δεν νομίζω πως υπάρχουν πολλά περιθώρια διαπραγματεύσεων, ο λαός δεν ψήφισε Σύριζα μ’ αυτό το σκεπτικό, του αργού θανάτου.Γιατί με δεδομένο πως ξοδεύουμε περισσότερα από όσα παράγουμε στο τέλος δεν θα μείνει ευρώ στιν ελλαδικό χώρο, είναι αναπόφευκτο
    Αρα ή επιστροφή στην δραχμή ή επαναφορά των πακέττων στήριξης όπως παλιά ώστε να σταματήσει η νομισματική αιμορραγία.
    Με τα δάνεια ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΛΥΣΗ, είναι ηλίου φαεινότερον
    Δεν ταιριάζει σε αριστερό κόμμα να θυσιάζονται τρεις για να τρώει ο ένας στην Ελλάδα και να συντηρείται αυτή κατάσταση με δάνεια, αυτό ήταν πρακτική της προηγούμενης κυβερνησης.
    Και εννοείται όσο πιο γρήγορα γίνει αυτό το βήμα τόσο καλύτερα

  27. Alexis said

    #8: Στην Ήπειρο έχουνε και μια ωραία παροιμία για να περιγράψουν τον κωλοτούμπα:
    «Μένα με λένε Ρίζο κι όπως θέλω το γυρίζω».
    Δεν ξέρω την ιστορία της, αν δηλαδή υπάρχει κάτι με κάποιον υπαρκτό Ρίζο από πίσω, αν ξέρει κάποιος από τους σχολιαστές, ας πει…

    #25: Ναι, και νομίζω ότι μπορεί να οφείλεται και σε τάση ευπρεπισμού η γραφή κολο- αντί για κωλο-, μου ΄ρχεται τώρα στο μυαλό κι ο παλιός ποδοσφαιριστής της Λάρισας Κολομητρούσης που κι αυτός με ο γραφόταν.
    Όμως το να προσπαθείς να ευπρεπίσεις το κωλο- σε κολο- μου θυμίζει ένα παλιό ανέκδοτο που είχα ακούσει κάποτε:
    Πάει κάποιος στο ληξιαρχείο για να αλλάξει το ονομά του γιατί είναι κακόηχο.
    -Θέλετε λοιπόν να αλλάξετε όνομα, του λέει ο ληξίαρχος. Πώς λέγεστε;
    -Γιώργος Σκατάς, λέει αυτός.
    -Χμ, καταλαβαίνω… Και πώς θέλετε να το κάνετε;
    -Γιάννης Σκατάς!

  28. gbaloglou said

    Παλιό (γνήσιο) Ποντιακό ανέκδοτο, όσο το θυμάμαι: μαζεύονται συγγενείς και φίλοι για να γιορτάσουν την αποθεραπεία (;) ενός τρελού και όλα πηγαίνουν περίφημα, ώσπου λίγο πριν φύγουν οι καλεσμένοι ο αποθεραπευθείς (;) αναφωνεί «….. ας κάνω(μεν) και μίαν κατάκλαν» («όλα καλά, ας κάνω τώρα και μια κωλοτούμπα»).

  29. Κολομπαράς ή και κολόμβος.

    Ανέβασέ με μάνα μου απάνω στο τουμπάκι
    να βλέπω το βασιλικό και το ζαβλακουδάκι( 😉

    Δημοτικό της Χίου. Τουμπάκι εδώ είναι το λοφάκι αλλά έτσι λέγεται και το μικρό χιώτικο τύμπανο, τουμπί.

    Το Τυμπάκι στην Κρήτη, που νόμιζα οτι προέρχεται από την τούμπα ή τον τύμβο, μάλλον δεν έχει σχέση.

    Η μισητή Θάτσερ έκανε και λογοπαίγνια με το U-turn και το you turn.

  30. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @29,
    «H μισητή Θάτσερ, …κλπ.»: Η νεκρή δεδικαίωται.
    Με τους ζωντανούς να δούμε τώρα.

  31. Πάνος με πεζά said

    @ 27 : Τα περισσότερα «κοντά» δισύλλαβα επώνυμα είναι ηπειρώτικα, ειδικά όμως το «Ρίζος» είναι Αρτινό.

  32. Κουνελόγατος said

    27α. Μα την παροιμία την ξέρω κι εγώ, κι ας μην είμαι από την Ήπειρο, κάπου την έχω ακούσει… και μάλιστα σχετικά πρόσφατα;;; αλλά που; Γέρασα…

  33. Στο χιώτικο, ένα απλό ερωτηματικό έβαλα, τώρα πως βγήκε το πονηρό κλείσιμο ματιού….

    Υποθέτω ότι οι παλιοί δεν μιλούσαν πολύ για την κωλοτούμπα, γιατί θεωρούσαν δεδομένο ότι ο πολιτικός, όταν πάρει την εξουσία δε θα κάνει αυτά που έχει υποσχεθεί.

    Ο Μακιαβέλι έχει γράψει (αντιγράφω από μία περιληπτική εκδοση):

    » Όσο κι αν είναι αξιέπαινο σε έναν Ηγέτη να τηρεί τις αποφάσεις του και να ζει με ακεραιότητα και χωρίς πονηριά, η πείρα έχει δείξει ότι οι πραγματικά φωτισμένοι Ηγέτες επέδειξαν ευελιξία στον τρόπο εφαρμογήςτων αποφάσεών τους και ότι χρησιμοποίησαν την πονηριά τους για να γυρίσουν τα κολλημένα μυαλά των άλλων.»

    Και ο λόγος που συμβαίνει αυτό, είναι η Τύχη, που αλλάζει μαζί με την αλλαγή των αντικειμενικών συνθηκών. Όμως , λέει ο ίδιος:

    «Η τύχη σαν γυναίκα που είναι, αγαπάει τους νεαρούς, επειδή είναι λιγότερο επιφυλακτικοί, πιο άγριοι και πιο τολμηροί. Είναι προτιμότερο λοιπόν να είσαι στη ζωή σου ορμητικός παρά επιφυλακτικός»

    Αυτά για τον Αλέξη. Και πού θα πάει, θα φανεί πού το πάει, κι η Τύχη κι ο Αλέξης.

  34. Avonidas said

    Καλημέρα.

    Η κυβίστηση, τι ετυμολογική σχέση έχει με τον κύβο;

  35. physicist said

    Μήπως που ο κύβος (ζάρι) κωλοτουμπιάζεται κάμποσες φορές όταν το ρίξεις;

  36. 30, Γιώργος Λυκοτραφίτης

    Η νεκρή δεδικαίωται της αμαρτίας. Δηλαδή ότι αμάρτησε, αμάρτησε. Ο νεκρός τώρα δεν μπορεί να αμαρτήσει πια, ούτε με ακτίνα ποδηλάτου.

    Προτιμάω το «Η νεκρή δεδικαίωται κατα τας πράξεις αυτής» , που δεν ξέρω από που είναι, αλλά σ’αυτή την περίπτωση, η Θάτσερ έχει πάει στον «κώλο της Κόλασης», το πιο κάτω μέρος του ανάποδου κώνου, μαζί με τους προδότες, όπου η σοφία του Δάντη το θέλει εντελώς παγωμένο, σαν την ψυχή αυτών των προδοτών νεο-φιλελεύθερων.

  37. Γς said

    33:
    >πως βγήκε το πονηρό κλείσιμο ματιού….

    από τον συνδυασμό ερωτηματικού και παρένθεσης. [ ; και ) = 😉 ]

    >το βασιλικό και το ζαβλακουδάκι( ; )

  38. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    33: Το ερωτηματικό μαζί με την παρένθεση κάνουν το πονηρό χαμογελάκι.

    34-35: Δεν αποκλείεται να υπάρχει σχέση του κυβιστώ με το κύβος = ζάρι. Όπως κυλάει το ζάρι δηλαδή.

    27-32: Νομίζω ότι στην παροιμία αυτή ο Ρίζος είναι βαφτιστικο όνομα, που υπήρχε παλιότερα και μάλλον ακόμα υπάρχει. Aλλά πρέπει να μπήκε όχι από υπαρκτό πρόσωπο αλλά χάριν της ρίμας, όπως νομίζω και ο λωλοΣτεφανής ή ο Μανωλιός στις αντίστοιχες παροιμίες

  39. stratosbg said

    Reblogged this on a hairless ape.

  40. 37,38
    Α, μάλιστα, κατάλαβα,
    σας μερσώ.

  41. Πάνος με πεζά said

    @ 38 : «Έλα στον Ηλία, πού’χει όλα τα εργαλεία» !

  42. Spiridione said

    Μερικές επισημάνσεις για την κωλοτούμπα στις βαλκανικές γλώσσες:
    Στα ρουμανικά υπάρχει και culutumba
    http://dex.md/?page=word&word=tumb%C4%83
    Όπως και στα αρομουνικά (νομίζω)
    http://dixionline.net/index.php?inputWord=tumb%C3%A32#rel=«bookmark»
    Στα αλβανικά kallatumbë
    https://books.google.gr/books?id=qjTVAAAAMAAJ&q=%22kallatumb%C3%AB%22&dq=%22kallatumb%C3%AB%22&hl=el&sa=X&ei=g6jYVI_sPIfnauKAgtAJ&ved=0CB4Q6AEwAA
    Και μια ποιητική συλλογή αλβανικών ποιημάτων κάποιου Αμερικανού λεγόταν Κallatumba
    https://books.google.gr/books?id=LepUAAAAMAAJ&q=%22kallatumba%22+albania&dq=%22kallatumba%22+albania&hl=el&sa=X&ei=p6jYVIePLM6qaYzzgpAL&ved=0CB4Q6AEwAA
    Δεν ξέρω βέβαια αν όλα αυτά έχουν σχέση με την δική μας κωλοτούμπα.
    Επίσης στην Κρήτη και Κύπρο υπάρχει ή υπήρχε η κουλουμούντρα ή κουλουμίντρα = κουτρουβάλα, που ο Γιαγκουλλής λέει ότι προέρχεται απ’ το κουλούμι – λατ. cumulus δηλ. κατά σύμπτωση τον σωρό από χώματα όπως η τούμπα.
    https://books.google.gr/books?id=gUXnAAAAMAAJ&q=%22%CE%BA%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%BF%CF%85%CE%BC%CE%BF%CF%8D%CE%BD%CF%84%CF%81%CE%B1%22&dq=%22%CE%BA%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%BF%CF%85%CE%BC%CE%BF%CF%8D%CE%BD%CF%84%CF%81%CE%B1%22&hl=el&sa=X&ei=Q5DYVLj_B8XpaOnUgIAE&ved=0CDQQ6AEwBQ

  43. κουτρούφι said

    @42. Στη Σίφνο (από κει είμαι) χρησιμοποιείται η «κουλουμεντάρα».

  44. Avonidas said

    Ειλικρινα, δεν καταλαβαίνω την διαμαρτυρία και την κριτική ορισμένων! Φαίνεται να κατηγορούν τον ΣΥΡΙΖΑ ταυτόχρονα ότι επιμένει σε μια επικίνδυνη πορεία ρήξης με την ΕΕ, και ταυτόχρονα για κωλοτούμπα, ότι υπαναχωρεί από τις δεσμεύσεις του… Και μέρος αυτής της κριτικής έρχεται, ασφαλώς, κι από ανθρώπους που ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ ή ΑΝΕΛ.

    Η πικρή αλήθεια είναι ότι κάποιοι ψήφισαν τον ΣΥΡΙΖΑ θεωρώντας ότι δεσμεύεται να μας βγάλει από το Μνημόνιο κρατώντας μας μέσα στο ευρώ και χωρίς στάση πληρωμών. Αυτό είναι ασυνάρτητο. Ο ΣΥΡΙΖΑ θα μπορούσε να υποσχεθεί μόνο ότι θα προσπαθήσει να το πετύχει αυτό, και πράγματι προσπαθεί. Το να το επιτύχει εγγυημένα δεν είναι στο χέρι του, εφόσον η άλλη πλευρά εμμένει στο «καμία διαπραγμάτευση».

    Ποια είναι, λοιπόν, η κατάσταση; Ο Βαρουφάκης είπε «δώστε μας χρόνο, το τρέχον πρόγραμμα είναι λάθος και δεν δουλεύει, δώστε μας την ευκαιρία να αποδείξουμε ότι μπορούμε να συγυρίσουμε τα του οίκου μας χωρίς οικονομική αιμορραγία». Εισέπραξε — αν πάρουμε τοις μετρητοίς τη στάση του Σόιμπλε, του Ντράγκι και του Γιούνκερ — την απόλυτη άρνηση. Από δω και πέρα οι επιλογές είναι δύο: ή εμμένουμε στο αίτημά μας για νέο πρόγραμμα, οπότε η μπλόφα της στάσης πληρωμών/εξόδου από το ευρώ μπορεί να χρειαστεί να γίνει πράξη, ή κάνουμε μιαν ωραιότατη κωλοτούμπα και λέμε «μη βαράτε, δεχόμαστε τα (και καλά) συμφωνηθέντα».

    Το δεύτερο όμως αντιβαίνει στη λαϊκή εντολή (αν είμαστε σοβαροί σαν λαός, και δεν ψηφίζουμε με το πουλί στο χέρι, να ξηγιόμαστε…)· κι άλλωστε, μπορούσαμε να είχαμε εκλέξει τον Σαμαρά για να το κάνει αυτό, άρα μάλλον δεν τον θέλαμε. Άρα, μένει σαν μόνη έντιμη επιλογή το πρώτο, κι οι όποιες παρενέργειες θα είναι ευθύνη του Σόιμπλε, της Μέρκελ, της ΕΚΤ και της ΕΕ.

    Προτείνω, λοιπόν, να αρχίσουμε να φωνάζουμε προς τη σωστή κατεύθυνση, έτσι για αλλαγή, προς την κατεύθυνση των αδιάλλακτων, των υποκριτών, των εν γνώσει τους συνεργατών με παράνομες, παράτυπες και προδοτικές κυβερνήσεις, που τώρα παριστάνουν τους καλούς νοικοκύρηδες. Προτείνω να θυμίσουμε στον Γερμανικό λαό, που τόσο νοιάζεται ο Σόιμπλε για την εντολή του, ότι ήταν οι ΔΙΚΟΙ του πολιτικοί ηγέτες που έβαλαν τα ΔΙΚΑ του λεφτά ενέχυρο για να χρηματοδοτήσουν μια χρεωκοπημένη χώρα μέσω ενός ασυνάρτητου προγράμματος που εγγυάται την τελική κατάρρευση.

    Τι λέτε; Αντί να βρίζουμε, γενικά κι αόριστα, τους «Γερμανούς», δεν θα ταν καλύτερο να αρχίζαμε να ξεβρακώνουμε τα δικά τους λαμόγια ΚΑΙ στα μάτια τους;

  45. sarant said

    42: Μπράβο Σπύρο. Με προβληματίζουν τα ρουμάνικα ευρήματα, πρέπει να πω. Και επιπλέον, η ρουμάνικη λέξη δεν είναι σύγχρονη αλλά μεσαιωνική, αν κατάλαβα καλά.

    43: Δεν την έχω ακουσει, ευχαριστώ.

  46. Υπάρχει και το Τουμπες-τουμπες στο ρεφρέν του μάλλον δημοτικοφανούς Τσοπανάκου .

    Δεν υπονοεί ότι οι βλάχοι κάνουν τούμπες. Είναι ηχοποίητο. Τούμπε-τούμπε ή και τούντε- τούντε, είναι, πως το λένε αυτό, ένα είδος λα-λα-λά ή το χρησιμποιούσαν αρχικά σαν «οιονεί μουσικό όγανο» ή «μη-όργανο» που λέει ο Πετρόπουλος.

  47. Το τουμπα-τούμπα το χουν κι αλλοι λαοί σαν τραλαλά, και ίσως από κεί το πήρε ο συνθέτης του δημοτικοφανούς Τσοπανάκου και γι αυτό οι δικοί μας δεν το κατάλαβαν και ακούσανε τουμπες (λέω μια πιθανή εκδοχή).

    Εδώ, η Ίντα Καμίνσκα, που την έχω ξαναφέρει εδώ, σε τραγούδι στα γίντις:

  48. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    «Τρεις τούμπες, που τις είπα ομόηχες και μερικοί θα διαφωνήσουν,» Περίμενα να διαφωνήσει ο Gee που παρέλλειψες την τέταρτη (που είναι μόνη της, ξεχωριστή κατηγορία) αλλά μετά το χθεσινό 0-0 και την φανερή μεροληψία της παναγιάς υπέρ του θρύλου, θα απογοητεύτηκε.
    Εκτός απο την τούμπα, υπάρχει βέβαια κι η τάμπα τούμπα.

  49. Λ said

    Εμείς λέμε κουτρουμπέλλα

  50. Λ said

    Υπάρχει και ρήμα: κουτρουμπελλίζουμαι, να κουτρουμπελλιστώ

  51. Λ said

    Υπάρχει τοπωνύμιο κολοφάς στο χωριό Γουδί της Πάφου

  52. Λ said

    Έχουμε και το ρήμα κωλοσύρνουμαι δηλαδή έρπω και το ουσιαστικό κωλοσυρμαθκιά (της κουφής). Η κουφή είναι το φαρμακερό φίδι.

  53. Ηλεφούφουτος said

    Σε ανταποκρίσεις της δεκαετίας του ’80 αναφερόταν συχνά και το allagi.

    Νομίζω όμως κι εγώ ότι η πιο αναγνωρίσιμη στι εξωτερικό νεοελληνική λέξη που δεν έχει περάσει πουθενά ως δάνειο ούτε αναφέρεται σε προϊόν είναι το malaka(s).

    Μου φαίνεται κάπως, που διεθνοποιείται μία ελληνική λέξη προϊόν πρόσφατης σχετικά αλλαγης στο λεξιλόγιό μας. Η σημασιολογική εξέλιξη δηλαδή από την κυβίστηση στην αδιάντροπη αλλαγή πολιτικής στάσης έγινε υπάρχοντος εμού, και μέσα σε λίγα χρόνια τη βλέπω λατινόγραπτη σε αρθρογραφίες ευσεβών πόθων.
    Γιατί -θα συμφωνήσω με το Νικοκύρη- στην πρεμούρα πολλών να εμφανίσουν τον Τσίπρα ίδιο με το Σαμαρά/ΓΑΠ/… ξεχειλώνουν τελικά τη σημασία της λέξης, ώστε να περνά πια και στη σημασία του τακτικού ελιγμού, του αναπόφευκτου συμβιβασμού, του μη αδιάλλακτου, ενώ ταυτόχρονα ανησυχούν που με την προπέτειά του ο ΣΥΡΙΖΑ θα δυσαρεστήσει τους Ογροπαίοι και θα μας πετάξουν όξω.

    Και για να μην ξεχνιόμασταν ποιοι μας κυβερνούσαν μέχρι χτες, διαβάστε σχόλια εδώ:
    http://www.skai.gr/news/politics/article/274987/glezos-opos-spasame-ta-moutra-tou-fasismou-to-40-to-idio-tha-ginei-kai-tora/

    42 Μπερδεύτηκα τώρα. Δεν πρέπει δηλαδή να γράφουμε την κωλοτούμπα με ω;
    Υπάρχει περίπτωση οι σημασίες του τύμβου και της κουτρουβάλας να συνδέονται;

    47 Φοβερή η ταινία!

  54. cronopiusa said

    Σητεια – χορός κουλουμουντρα

  55. Νίκος Α. said

    Θα συμφωνήσω με το @5 LandS οτι είναι ατυχής η μεταφορά γιατί με την κωλοτούμπα έρχεσαι πάλι να κοιτάς στην ίδια κατεύθυνση. Το σωστό θα ήταν «τούμπα» που χρησιμοποιείται και σαν αναποδογύρισμα π.χ. «τα έφερε τούμπα» ή «γύρνα το τούμπα». Μπορεί αυτή η εικόνα να υπήρχε αρχικά και να προστέθηκε το -κωλο για να δώσει έμφαση και κάποια κοροϊδία.

    Επίσης λέγανε νομίζω κωλοτούμπα και τον Καραγκούνη γιατί έπεφτε πολύ εύκολα για να παίρνει φάουλ. Δεν ξέρω αν αυτό μπορεί να θεωρηθεί άλλη σημασία και αν χρησιμοποείται γενικότερα.

  56. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    49κε Σαν να την έχω ακούσει κάπου την κουτρουμπέλα

  57. sarant said

    49κε Επανέρχομαι. Γκουγκλίζονται και στην Κέρκυρα πάντως οι κουτρουμπέλες.

    Ενώ είδα κι ένα ωραίο κυπριακό, «που να φακκάς κουτρουμπέλες»

  58. cronopiusa said

    Πλήσας ερωντικής χαράς κάνουνε κουλουμούντρα
    όσοι χαιράμενη εσμιγά έχουνε με τη θρούμπα.

  59. Spiridione said

    Άλλες παλιότερες λέξεις: Η τάκλα και ο τακλάς δημ τουρκ. η τούμπα. Υπάρχει και φρ. κάνει τακλάδες. Από εδώ και το τάκλιν 🙂
    https://books.google.gr/books?id=ltMiAwAAQBAJ&pg=PA365&dq=%22%CF%84%CE%AC%CE%BA%CE%BB%CE%B1%22&hl=el&sa=X&ei=utPYVK2pD8XUaorqgZAN&ved=0CEAQ6AEwBQ#v=onepage&q=%22%CF%84%CE%AC%CE%BA%CE%BB%CE%B1%22&f=false
    Εδώ, ο Ρήγας στο Σχολείο των Ντελικάτων Εραστών λέει για το έμβρυο ότι κάμνει έναν τακλά.
    https://books.google.gr/books?id=08EyAQAAIAAJ&q=%22%CF%84%CE%B1%CE%BA%CE%BB%CE%AC%22&dq=%22%CF%84%CE%B1%CE%BA%CE%BB%CE%AC%22&hl=el&sa=X&ei=KdTYVP-EI8rVaq-jgdgH&ved=0CCwQ6AEwAg
    Λέω εγώ τώρα, η γνωστή ντάγκλα προέρχεται από αυτή τη σημασία, δηλαδή επειδή παραπατά, τρεκλίζει ο μαστουρωμένος;
    Επίσης, βλέπω στη Θράκη εκτός από ντακλάδες = τούμπες, έχουν και ντάκλες/ντούκλες = επιφάνεια όχι λεία, με βουναλάκια. Νάτα πάλι τα βουναλάκια! Και επίσης, η ντούγλα το μουστάκι του Καπετανάκη λέτε να έχει καμία σχέση με αυτά και όχι με την δημοφιλή προέλευση από τον Ντάγκλας Φέρμπανκς;
    https://books.google.gr/books?id=FHI_AQAAIAAJ&q=%22%CE%BD%CF%84%CE%AC%CE%BA%CE%BB%CE%B5%CF%82%22&dq=%22%CE%BD%CF%84%CE%AC%CE%BA%CE%BB%CE%B5%CF%82%22&hl=el&sa=X&ei=n8jYVIP0NI7xaOXFgogO&ved=0CCAQ6AEwAA

  60. Άντε να μπει στον γκούγκλη και το κατλαβάκι, που τα γκουγκλοβιβλία λένε ότι είναι η κωλοτούμπα. Τσέκαρα ότι πράγματι ο 46ος τόμος από τα Θρακικά είναι του 72-73, άρα υπήρχε κωλοτούμπα το 72.

  61. Δημητρης said

    Επειδή ο αντικαγκελάριος της Γερμανίας Γκάμπριελ επαναλαμβάνει για πολλοστή φορά ότι τι θέμα των αποζημιώσεων έχει τελειώσει οριστικά με την ¨συνθήκη 2 συν 4″ με την ένωση των δύο Γερμανιών το 1990, και στην Ελλάδα δεν γίνεται κανένα σχόλιο, ξέρει κανείς αν είναι έτσι; ‘Η τι είναι επιτέλους αυτή η «συνθήκη 2 συν 4» και κατά πόσο μας δεσμεύει; Ευχαριστώ

  62. Spiridione said

    53. Τι να σου πω, δεν ξέρω αν είναι σύμπτωση ή όχι.
    60. Ναι, άρα αρχές του εβδομήντα υπήρχαν οι κωλοτούμπες.
    59. Μια διόρθωση, ντάκλες-ντούκλες είναι έκφραση, λέγεται μαζί όχι διαζευκτικά.

  63. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Μια φορά ήταν η…Κολοτούμπα

    Ειπώθηκε,γεια σου Σπάιραλ, το αγαπημένο μου «Κωλοτούμπα» των Κραουνάκη-Κακουλίδη με τη στρογγυλή αρρενωπή φωνή του Στέλιου Διονυσίου.
    και η «Κουλουμούντρα»μας, γεια σου Κρονού! κουλουμούντρες και κουλουμουτρίζω ή κουλουμουντρώ (κουτρουβαλώ-κατρακυλώ).Εχάθηκε μπλιο το δρομαλάκι στα χόρτα κι εκατέβηκα κουλουμουντριστά στη ρεματιά.
    Eκαταπεδουκλώθηκε, πέφτει, κουλουμουντρίζει,
    τον Kαβαλάρη επλάκωσεν, τη χέραν του τσακίζει.
    Ερωτόκριτος Β 1713

    Αξανάκωλα είναι το ανάποδα όπως και το «κώλου-κώλου»,πισωπατώ,πάω με την όπισθεν

  64. Λ said

    57. Σηκώνει μελέτη το θέμα Κύπρου – Κέρκυρας. Πάντως όπως είπα προχθές ο Θωμάς Φλαγγίνος, που προικοδότησε τη Φλαγγίνιο Σχολή στη Βενετία είχε δώσει σαφείς οδηγίες να φοιτούν σε αυτή Κύπριοι και Κερκυραίοι. Παρεμπιπτώντος το επίθετο Φλαγγίνος προέρχεται από την Κυπριακή λέξη φλαγγί ή φλαντζίν που σημαίνει συκότι.

  65. Theo said

    Πριν από λίγο:
    Κουτσούμπας: «Πρώτο το ΚΚΕ χρησιμοποίησε τον όρο «κωλοτούμπα» πριν δυο χρόνια»

  66. Λ said

    εντάξει, συκωώτι

  67. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    ✔ Γράφει έκθεση στα Αγγλικά με θέμα πώς περνάει συνήθως τα Σαββατοκύριακά της.
    Γράφει λοιπόν για την Κυριακή:
    «It’s a halarosis day».

  68. Λ said

    Στα αγγλοοκυπριακά ή τσάρλικα (λέμε τους κύπριους της Αγγλίας Τσάρλιδες), υπάρχει το εξής αστείο:
    Ι love you που τζαιρόν, έχω την picture σου κάτω που την μαβλούκα μου. (μαβλούκα είναι το μαξιλάρι).

  69. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    68: Τσάρλικα, τι ωραίο! Μου είχαν διηγηθεί κι ένα ανέκδοτο για τις γλωσσικές διαφορές -αλλά το ξέχασα.

    67: Χαχά!

    65: Μα τι λέει; Για τον Καρατζαφιόζη το είπανε το 2012 και για τον Σαμαρά το 2011.

    64: Φλαντζί, από το γαλλ. flanc, πλευρό.

    59: Πολύ ωραία όλα που βρήκες -αλλά η σύνδεση με τη ντάγλα δεν μου φαίνεται πιθανή.

    61: Δεν το ξέρω καλά το θέμα, Δημήτρη.

    60: Ότι θα υπήρχε το 1972 δεν με παραξενεύει, ότι δεν υπάρχει στα λεξικά είναι περίεργο.

  70. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    61.Ανεξάρτητα από την ανάλυση του συγκεκριμένου,¨συνθήκη 2 συν 4″ που ανάγεται στο 1990 δεν είναι δυνατόν να ισχύει κάτι τέτοιο αφού περί το 2000 ο αείμνηστος δικηγόρος Σταμούλης είχε κερδίσει τη αγωγή για την αποζημίωση του Διστόμου και πέτυχε εντολη εκπληστηρίασης περιουσιακών στοιχείων της Γερμανίας στην Ελλάδα (Ινστ.Γκαίτε, Αρχ.Εταιρεία) αλλά μετά το ρίξανε στην ετεροδικία και άλλα στρεψοδικα,δες εδώ http://www.kathimerini.gr/96820/article/epikairothta/ellada/agwgh-kakodikias-kata-dikastoy

    http://www.iskra.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=4692:germanoi-distomo&catid=80:koin-dikaiomata&Itemid=180

    http://www.distomo.gr/war.htm

  71. Παλαιών Πατρών Ιωάννης said

    Η στέκα θα τουμπάρει 🙂 έλεγε ο Λιουίς Λιάκ τω καιρώ εκείνω.
    Σεγού κα τόμπα, τόμπα, τόμπα

    http://en.wikipedia.org/wiki/L%27Estaca

    @47: Τι συγκλονιστική ταινία Ιάκωβε!

  72. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    κι ένα οργισμένο στους «ξένους» κυβερνήτες μας του 2014
    Τζάλα Μπαλαμέ (Φύγε Ξένε)
    τζάλα μπαλαμέ τραμπατρούμπα
    κωλοτούμπα κωλοτούμπα
    άπληστε χοντρέ
    κιβδηλοποιέ σαμαροποιέ

  73. Οταν η (κωλο)τούμπα γίνεται πάνω σε λινό ύφασμα λέγεται τούμπαλιν

  74. ...!? said

    Στη Μύκονο κωλομάντρα 🙂

  75. 69: θυμήθηκα ότι κοινός μας Κερκυραίος φίλος την γράφει με δύο όμικρον. Την κοίταξες έτσι στα λεξικά;

  76. Τούμπο (το) ο σωλήνας (ή ή σωλήνα) της ύδρευσης και στο Πλωμάρι, τούμπα στον πληθυντικό (σπάσανε τα τούμπα και κόπηκε το νερό).

  77. sarant said

    75: Τα λεξικά που σου λέω έχουν όλα τα σύνθετα/παράγωγα του κώλου με ω. Αλλά κοίταξα -και δεν υπάρχει ουτε με ο.

    76: Α, ευχαριστώ, δεν το ήξερα!

  78. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Τούμπο λέγαμε τη φιάλη υγραερίου.
    Ο μπαρμπα Γιάννης Σκαρίμπας στην πολύκλωνη χλωρή γλώσσα του είχε και το κωλοτουμπηδόν:
    «Ριζόποδα – ρεκόρ ευφυΐας. Επικόρυφη δε πηδητική ικανότητα – οπουφυγισμός στο σκοτάδι! Τα αρθρόκνημα τόσκασαν! Χρησιμοποιώντας την πηδητική τους αντίληψη, τόσκασαν κωλοτουμπηδόν μέσ’ στη νύχτα, αφήνοντας και τη λεγεώνα ακάλυπτη – ανύποπτη μέσ’ στην αφρικάνικη ασβόλη»
    από το «Μαριάμπα»

  79. Λ said

    Τοπωνύμιο Κολοφάες στο Γουδί
    http://parcel.dls.moi.gov.cy/search/ParcelSearch.aspx

  80. sarant said

    78 οπουφυγισμός 🙂

  81. cronopiusa said

  82. nestanaios said

    Υπάρχει και η λέξη κολοτύμβα από το κολέω και τύμβος.
    Περιφέρομαι γύρο από τον τύμβο όπου είναι ενταφιασμένα τα πτώματα της νίκης μου.

    Κατά την διάρκεια της κτχς 2010-2015 μάθαμε πολλά.
    Βενιζέλος «θα κάναμε ένα ντου» και πολλά άλλα από στόματα αρχηγών κομμάτων.

  83. leonicos said

    Υπάρχει και η ανάποδη κωλοτούμπα με την πλάτη. Υπάρχει και κωλοτούμπα στο αέρα.

    Η κυβίστιση δεν είναι απλώς κωλοτούμπες. Είναι ‘κόλπα’ που γίνονται ανάποδα, όπως το να περπατάς ή να χορεύεις με τα χέρια και τα π[όδια ψηλά.

  84. Τσοπάνος said

    και συ τέκνον Gpoint…?
    τόσα σχόλια για την (κωλο)τούμπα, και τίποτε για ΤΗΝ Τούμπα….

  85. Λ said

    Να αναφέρω και το κατεχόμενο χωριό Τύμβου ή Τύμπου

    Η ονομασία της Τύμβου, όπως είναι η επίσημη ονομασία της, ή Τύμπου όπως επικράτησε στην καθομιλουμένη, προέρχεται από την αρχαία λέξη «Τύμβος» που σημαίνει τάφος, λόγω ακριβώς της πληθώρας των αρχαίων τάφων που υπήρχαν εκεί.

    http://www.tymbou.com/?page_id=8

  86. el sint said

    Pasokofication 🙂 Υπάρχει εδώ και μερικά χρόνια αλλά δεν το είχα πετύχει μέχρι σήμερα (https://twitter.com/hashtag/pasokification).

  87. sarant said

    85: Η Τύμπου, σωστά.

  88. Λ said

    Ναι είναι θηλ. όπως τόσες άλλες κοινότητες: Μόρφου, Χούλου (χωριό της Αροδαφνούσας), Σίμου, Κρίτου (Κρίτου Τέρρα και Κρίτου Μαρόττου), Οδού, Γιόλου, Γύψου, Λαπηθιού, Κανναβιού, Αξύλου και άλλα χωριά που δεν μπορώ να θυμηθώ αυτή τη στιγμή. Υπάρχει όμως και το Μενεού,

  89. Theo said

    @88:
    Ταξιδεύοντας στην Κύπρο, συνάντησα πολλά τοπωνύμια με κατάληξη -ου.
    Υποθέτω πως είναι βυζαντινά, με το όνομα του γαιοκτήμονα στη γενική: Πχ. τα Μόρφου>η Μόρφου, τα Γύψου>η Γύψου.
    Πείτε μου, παρακαλώ, αν είναι βάσιμη η υπόθεσήμου.

  90. Spiridione said

    Επειδή κάποιος φίλος παραπάνω ρώτησε για το κατοχικό δάνειο και τη συνθήκη 2 συν 4, ένα καλό άρθρο εδώ
    http://www.avgi.gr/article/5307760/prepei-i-germania-na-epistrepsei-to-anagkastiko-daneio-

  91. Λ said

    Theo, μάλλον δίκαιο έχετε αλλά δεν ξέρω και δεν μπορώ να τεκμηριώσω προς το παρόν. Να προσθέσω τα χωριά Λεμύθου, Αυδήμου (και Ευδήμου όπως γράφεται στη συνθήκη Λονδίνου για τις βρ βάσεις) και Συλίκου απ όπου κατάγεται ο Συλικιώτης.

  92. Emphyrio said

    Κι’οταν η Μαρια παει μαζι με τις αλλες κοπελες, αντηχουν τα κονγκας στην γιορτη που χορευουν το καντομπε: https://www.youtube.com/watch?v=h1I4qgFKjzI

  93. Emphyrio said

    Εχω την εντυπωση πως την κωλοτουμπα την χρησιμοποιουσαμε στα χρονια που ημουν στο δημοτικο (1966-1972), αλλα ειναι αμυδρη εντυπωση και ισως να εχει μπερδευτει με τα γυμνασιακα μου χρονια.

  94. Λ said

    Μια νέα λέξη:
    https://skopelosnews.wordpress.com/2015/02/09/eliotravio-olive-press/

  95. […] είχε αναφερθεί ο όρος Pasokification σε συνάρτηση με ένα άρθρο γραμμένο λίγο μετά τις εκλογές (στις αρχές Φεβρουαρίου), όταν ο ξένος τύπος ήταν […]

  96. Spiridione said

    Μερικά λινκ για την κωλοτούμπα, να υπάρχουν:
    culutumba ρουμανική (δεν ανοίγει παραπάνω το λινκ)
    https://dexonline.ro/definitie/tumb%C4%83
    túmbă (-be), s. f. – Săritură peste cap rotire a corpului în aer. – Mr. tumbă, culutumba, megl. tumbă. Creație expresivă, care ar putea fi anterioară rom. (Pușcariu 1770; REW 8975; Tiktin), cf. it. tombolo, fr. tomber, prov., cat. tombar, ngr. τοῦμπα. Mr., megl. nu trebuie să se confunde cu mr. tumbă „mormînt”, din lat. tumba (REW 8977), cuvînt care s-a pierdut pierdut în rom. Bg. tumba trebuie să provină din rom. (Capidan, Raporturile, 213).

    Κουλουμουντάρα, κουλουμουντρίζω από τον Meyer, που τα συσχετίζει με το γαλλ. culbuter (για το οποίο πάντως δίνονται άλλες ετυμολογίες).
    http://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?filename=%2Fvar%2Fwww%2Fanemi-portal%2Fmetadata%2F6%2Fe%2F3%2Fattached-metadata-01-0000987%2F142361.pdf&rec=%2Fmetadata%2F6%2Fe%2F3%2Fmetadata-01-0000987.tkl&do=142361.pdf&width=417&height=654&pagestart=1&maxpage=406&lang=el&pageno=339&pagenotop=339&pagenobottom=353

    Ένα λινκ του Λιθοξόου με πολλές διαλεκτικές ονομασίες της κωλοτούμπας.
    http://www.lithoksou.net/p/kolotoympa

    Κυλημοκυτρώ στον Σπανό = κάνω κωλοτούμπες
    http://www.greek-language.gr/greekLang/medieval_greek/kriaras/search.html?lq=18426

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: