Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μαρτίου μαρτυρολόγιον

Posted by sarant στο 1 Μαρτίου, 2015


rmartyr3Από τον Οκτώβριο άρχισα να παρουσιάζω κάθε αρχή του μηνός το Ημερολόγιο του Ρωμηού 1889. Τα ημερολόγια αυτά ήταν ένα πολύ συνηθισμένο είδος εντύπου από το 1880 ως το 1930 περίπου. Κυκλοφορούσαν τον Δεκέμβριο και είχαν το ημερολόγιο της επόμενης χρονιάς, συνήθως με μια σελίδα για κάθε μήνα, διανθισμένο με διάφορες χρήσιμες πληροφορίες και με κάποια στιχουργήματα ή ανέκδοτα. Σταδιακά, προστέθηκε και φιλολογική ύλη, κι έτσι στα επόμενα ημερολόγια το ημερολογιακό στοιχείο είχε περάσει στο περιθώριο ή και απουσίαζε εντελώς -όπως, ας πούμε, στο Ημερολόγιο του Μπουκέτου, που έβγαλε γύρω στα 8 ετήσια τεύχη από το 1925 έως το 1932 (το έχω παρουσιάσει εδώ).

Ημερολόγια τέτοια βγαίνουν ακόμα, πολυσέλιδα και φιλολογικά. Με ένα από αυτά, το Λεσβιακό ημερολόγιο, έχω συνεργαστεί κι εγώ ως εκ πατρός Λέσβιος.

Ο Σουρής, όσο έβγαζε τον Ρωμηό, την έμμετρη εβδομαδιαία εφημερίδα του, έβγαλε και μερικά “Ρωμηού ημερολόγια”, αν και όχι κάθε χρόνο (Στην Ανέμη υπάρχουν τρία ή τέσσερα). Το “Ρωμηού ημερολόγιον με το μαρτυρολόγιον” του 1889, που λογικά θα κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 1888.

Γραμμένο ολόκληρο από τον Σουρή (“Εργασία του Σουρή τύποις αδελφών Περρή) είχε 36 σελίδες και απαρτιζόταν μόνο από το έμμετρο και σατιρικό “μαρτυρολόγιο” του κάθε μήνα (“Των μηνών η δωδεκάς / με προσθέσεις μερικάς”), με λίγα σκίτσα από τον σκιτσογράφο του Ρωμηού, χωρίς να έχει καν σελίδες με ημερολόγιο.

Όπως μπορείτε να δείτε, ήταν όλο έμμετρο, από τον τίτλο ίσαμε την αναφορά της τιμής στο οπισθόφυλλο: Εις μεν το εσωτερικόν λεπτά πενήντα η τιμή εις δε το εξωτερικόν εξήντα με προπληρωμή.

Και του Μαρτίου το μαρτυρολόγιο δεν είναι πολύ μεγάλο, οπότε το ανεβάζω σε εμβόλιμο άρθρο, απογευματινό.

Μάρτης —Μυρίζει άνοιξις, μοσχοβολά τ’ αγέρι,
και βάζουν κόκκινες κλωστές στο ένα κι άλλο χέρι.

Αρχίζουν και τα βάσανα μεγάλων νηστειών
κι ο ήλιος ευρίσκεται απάνω στον Κριόν,
του δε Κριού τα κέρατα ολίγον κατ’ ολίγον
φυτρώνουν και εις κούτελα περιφανών συζύγων.

Της Ευθαλίας εορτή, της νέας Ευδοκίας,
που δεν εγνώρισαν ποτέ του κόσμου τας κακίας,
Ευτρόπιος, Κλεόνικος, Ησύχιος και Κόνων,
Κυριακή των νηστειών και των πολλών κανόνων,
ο άγιος Γεράσιμος καθώς και ο Τζαννέτος,                               Ο αστυνόμος Γεράσιμος Τζανέτος τα είχε βάλει με τους μάγκες του Ψυρρή
που Αστυνόμος άλλοτε υπήρξεν επί έτος,
οι εν Χερσώνι μάρτυρες και οι εν Σεβαστεία,                          Πρόκειται για τη Χερσώνα της Μαύρης Θάλασσας,
οπού ποτέ δεν έλεγαν κι ούτ’ έκαναν αστεία,
Κορδάτος και Σωφρόνιος ο Ιεροσολύμων,
που ήτο λίμα δυνατή καθώς και ό Φιλήμων,
της Σταυροπροσκυνήσεως, ο μέγας Θεοφάνης,
ο συγγραφεύς τής Κλίμακος και άλλος Άη-Γιάννης.
Βενέδικτος, Αγάπιος, Σαβίνος και οι άλλοι
επτά ιερομάρτυρες και όσιοι μεγάλοι,
που χάνεις τον λογαριασμό, αν όλους τους προσέξεις,
Αλέξιος ο του Θεού κι ο κουλουρτζής Αλέξης,
Υπάτιος ο των Γαγγρών, μαθήσεως υπάτης,
όπου ποτέ εις τα λουτρά δεν πήγε της Υπάτης,
Κυρίλλος ο διάκονος, Κυρίλλος ο δεσπότης,
Δαρεία τε και Χρύσανθος, πατέρες εν τοις πρώτοις,
του Αρχαγγέλου Γαβριήλ και του Γαβριηλίδη,
που την γνωστήν Ακρόπολιν νυχθημερόν εκδίδει,
ο Μάρκος ο επίσκοπος κι ο νέος Ιλαρίων,
ο νικητής μαγγανειών και πειρασμών μυρίων.

Ματρώνα η εξακουστή, κι αυτή από τις πρώτες,
οπού τιμούν την μνήμην της οι Χιώτισσες κι οι Χιώτες,
ο άγιος Ιάκωβος κι ο των επιγραφών
Δραγάτσης ό Ιάκωβος, εκ των πολύ σοφών,                                                             Ιάκωβος Δραγάτσης, αρχαιολόγος της εποχής
ο Νίκων, μάρτυς και αυτός και άνθρωπος της πένας,
και οι πιστοί του μαθηταί, διακόσοι παρά ένας,
ο μέγας Ευαγγελισμός της του Χριστού Μαρίας
και η της Λαύρας εορτή και της ελευθερίας,
συνεορτάζει τ’ όνομα και καθενός Βαγγέλη,
ολίγοι Παναγιώτηδες και όποιος άλλος θέλει.

Δεν ήξερα ότι ο Αλέξης γιορτάζει τούτον τον μήνα, στις 17. Δεν ξέρω ποιος ήταν ο κουλουρτζής Αλέξης πριν από 126 χρόνια, φέτος πάντως γιορτάζει ο πρωθυπουργός Αλέξης.

24 Σχόλια to “Μαρτίου μαρτυρολόγιον”

  1. Ο Γς με έστειλε να ανακοινώσω την πρωτιά του.

  2. Καλὸν μῆνα! Στὸν στίχο 10 ἡ Κυριακὴ εἶναι τετρασύλλαβος θαρρῶ!

  3. Για να κάνει σεφτέ και το Μαρτυρολόγιο:

    Είναι πολλοί Ιάκωβοι. Προτιμώ αυτόν:

    Και πιο πολύ αυτόν:

    Ο συγκεκριμένος του Μαρτίου, λέει το συναξάρι «Αναδείχθηκε επίσκοπος στα χρόνια των εικονομάχων και διώχθηκε σκληρά…κλπ, κλπ»

    Εγώ αν και εικονολάτρης, είμαι με τους εικονομάχους.

  4. Α..Ωσπου να το συντάξω και να βρω τις φωτογραφίες, με πρόλαβαν άλλοι.

  5. Γς said

    1:
    >Ο Γς με έστειλε να ανακοινώσω την πρωτιά του.

    Ο Γς μόλις επέστρεψε από την ταβέρνα του Χρυσίνα (Φωλιά) στο Γραμματικό. Καλό κρασί και παϊδάκια.

  6. Κάνα κοκκαλάκι;

  7. physicist said

    #7. — Κι εγώ αυτό άκουγα σήμερα το πρωί, Κορνήλιε, και ξανα-αναρωτιόμουν πότε και γιατί ο Κηλαηδόνης σταμάτησε να γράφει κανονικά τραγούδια και το γύρισε στις σαχλόσχλες σαχλαμάρες με το δήθεν υφάκι με τις οποίες μας έπρηξε επί σειρά δεκαετιών.

  8. Γς said

    6:

    >Κάνα κοκκαλάκι;

    Δεν την ξαναπατάω

    http://caktos.blogspot.gr/2015/02/blog-post_86.html

  9. sarant said

    Kαλησπέρα, ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    8: Σε μερικούς αρέσουν και τα μεν και τα δε.

    3: Ωραίος ο συνονόματός σου.

    2: Ναι, τετρασύλλαβο είναι.

  10. ΚΑΒ said

    >>μαθήσεως υπάτης

    αυτό το υπάτης αντί ύπατος; ποιητική αδεία;

  11. ΚΑΒ said

    .>>Δεν ήξερα ότι ο Αλέξης γιορτάζει τούτον τον μήνα, στις 17

    Μήπως όμως γιορτάζει στις 30 Αυγούστου;

  12. sarant said

    11: Όχι, είχε ύπατη μάθηση, άρα ήταν υπάτης μαθήσεως άνθρωπος.

    12: Στις 30 Αυγ. είναι ο Αλέξανδρος. Δεν είναι το ίδιο νομίζω.

  13. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Άγιος Αλέξιος
    Από την εποχή του Αλέξιων Κομνηνών είχαμε μάλλον να δούμε Αλέξιο ύπατο άρχοντα.Ας ελπίσουμε,για το καλό μας,να μην περιληφθεί ετούτος (φτου Μάρτη) σε μαρτυρολόγιο του μέλλοντος ,καθώς πατάει ως κυβερνήτης, σε σπασμένα γυαλιά (ναρκοθετημένα όπως είπε τα πρώτα βήματα της κυβέρνηση;)
    Αλεξίσφαιρο λέμε χαϊδευτικά τον Αλεξούλη φιλαράκο μας που έχει γενέθλια στις 17/3 εξ ου και το όνομα.

  14. «Εγώ αν και εικονολάτρης, είμαι με τους εικονομάχους.»
    Σσσς, Ιάκωβε, είναι και Κυριακή της εικονολατρίας Ορθοδοξίας σήμερα…

  15. Ωχ, μόνο το «εικονολατρίας» ήθελα να διαγράψω. Να μάθω να μην αστειεύομαι με τα ιερά και τα όσια…

  16. emma said

    Η Ματρώνα χιοπολίτιδα εορτάζεται στο Μορτερό στις 20 Οκτωβρίου

    …ολίγοι Παναγιώτηδες και οποίος άλλος θέλει: μάλλον όποιος

  17. voulagx said

    κι ο ήλιος, στον στίχο 4, πρέπει νάναι τρισύλλαβος.

  18. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    17: Σωστά, θα τον διορθώσω τον στίχο.

    18: Ναι, τρισύλλαβος.

  19. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    >>Κορδάτος και Σωφρόνιος
    Κοδράτος στις αγιογραφίες του και στα απολυτίκια αλλά παράλληλα και Κορδάτος. Ένας Άγιος κι ένας Απόστολος κι έχουν εκτός απ τις 10 Μάρτη,άλλες δυο φορές το χρόνο γιορτή.
    Α αυτά είναι σημαντικά,να ξέρουμε ,μην έχουμε κανένα Κορδάτο και δεν τον χαιρετίσουμε 🙂

  20. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    16. >>να μην αστειεύομαι με τα ιερά και τα όσια…
    Αγγελος σε κόντρα ρόλο 🙂

  21. sarant said

    20: Κι εγώ Κοδράτο περίμενα, αλλά λέει Κορδάτος.

  22. Earion said

    Όσιος Αλέξιος ο άνθρωπος του Θεού. Αγίασε παραμένοντας επί δεκαεπτά χρόνια ως επαίτης στον πατρικό του οίκο χωρίς να τον αναγνωρίζει κανείς.

    Il Sant’ Alessio, μουσικό δράμα σε τρεις πράξεις [= μπαρόκ όπερα] του Στέφανο Λάντι (Stefano Landi), 1631.

  23. sarant said

    23 Εύγε Εαρίωνα!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: