Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το έχω σε μεγάλον παράπονο να γένομαι ρεζίλης

Posted by sarant στο 22 Μαρτίου, 2015


Την Κυριακή βάζουμε συνήθως φιλολογικά ή λογοτεχνικά κείμενα. Σήμερα όμως, επειδή πλησιάζει η 25η Μαρτίου, που κάθε φορά της αφιερώνω ένα ή περισσότερα άρθρα, αφού είναι το ιδρυτικό γεγονός του νεοελληνικού κράτους, σκέφτηκα να βάλω κάποιο κείμενο της εποχής, γραμμένο από αγωνιστή του 1821, που να μην υπάρχει ήδη στο Διαδίκτυο.

Δεν ήταν τόσο εύκολο, ευτυχώς -εννοώ ότι τα γνωστά και τρανταχτά κείμενα (Μακρυγιάννης, Κολοκοτρώνης, γράμματα του Ανδρούτσου) είναι τα περισσότερα ήδη διαθέσιμα.

Τελικά αποφάσισα να βάλω αποσπάσματα από επιστολές ενός δευτεραγωνιστή, του Βαγγέλη Νικότση, που τις βρήκα στο βιβλίο που εξέδωσε η Ακαδημία με το αρχείο Κωλέττη. Ο Νικότσης, άνθρωπος του Κωλέττη, βρίσκεται το 1824 στο φρούριο της Μονεμβασιάς, και από εκεί στέλνει διαδοχικά γράμματα στον Κωλέττη, δίνοντάς του πληροφορίες και κυρίως ζητώντας του χρήματα -χωρίς μεγάλη ανταπόκριση, αν κρίνω από τα γράμματά του. Τα γράμματα πρέπει να τα έχει γράψει γραμματικός, αφού ο ίδιος ο Νικότσης υπογράφει «ευαγγελείς Νικοτζεις». Εδώ τα μεταγράφω σε μονοτονικό και με σημερινή ορθογραφία (εκσυγχρονίζοντας την υποτακτική και τον συγκριτικό των επιθέτων).

Ο Νικότσης ή Νικότζης δεν ξέρω αν διακρίθηκε αλλού -πάντως το όνομά του εμφανίζεται στις ανακρίσεις για τη δολοφονία του Καποδίστρια. Κάθε συμπλήρωση δεκτή.

Επειδή δεν προλαβαίνω να ερευνήσω το θέμα, παραλείπω τις αναφορές των επιστολών στις ίντριγκες και στα πολεμικά γεγονότα, μια και δεν μπορώ να τα σχολιάσω, και περιορίζομαι στο πιο προσωπικό θέμα, τις συνεχείς οχλήσεις για χρηματοδότηση. Μερικές λέξεις τις εξηγώ στο τέλος.

Το πρώτο γράμμα γράφεται στις 12 Μαρτίου 1824:

1824 Μαρτίου 12

(…)

Λοιπόν, είναι γνωστόν σου, σιόρ Κωλέττη, ότι κρέμομαι εις τον λαιμόν σας και εγώ κάλλια έχω θάνατον πέρι να ντροπιασθώ. Μόνον να με τηράξετε, ότι η δύναμίς μου είναι ολίγη και δεν ημπορώ καμίαν δουλειά να καταφέρω τιμημένη, οπού να σας αρέσει και της Εξοχότητός σας. Ακόμης σας περικαλώ να με ιδεάσετε και διά τους λουφέδες. Είναι και εντροπής, όμως είμαι και εγώ πτωχός και δεν έχω τακάτι· την κατάστασίν μου την ηξεύρετε.

Σου δίδω την είδησιν ότι εγώ, διαβάζοντας εδώ την διαταγήν σας οπού είχατε στείλει εις τους Εφόρους διά τα υπάρχοντα του ΧηΣτεφανή να γραφτούν, διά να πληρωθεί ο Λάζαρος Σπετζιώτης, σε αυτό είδα δύο πόντους οπού εγράφατε πως τον επήγαν οι λησταί εις τον αρχηγόν τους και ότι του επήραν και επτά χιλιάδες γρόσια. Εγώ όμως είμαι πληροφορημένος από το ίδιον του στόμα ότι δεν είναι τόσα, μόνον είναι όσα φανερώνει ο ντεσκερές οπού σας περικλείω μέσα. Διατί εγώ είμαι να αποθάνω εις την αλήθειά μου παρά να λάβω τιμήν, διά να ειπώ ψεύματα και να ζω ψεύτης, οπού αυτό δεν το καταδέχομαι και το κάμω αλήθεια και να μην σας ιδεάσω. Όμως είμαι με ψυχή και με ζωή έτοιμος εις ό,τι με προστάξετε να σας δουλεύσω. Ταύτα και μένω εις τους ορισμούς σας.

Τη 12 Μαρτίου 1824, εκ φρουράς Μονεμβασίας

Εις τας προσταγάς σας

ευαγγελείς Νικοτζεις

Το δεύτερο γράμμα στέλνεται τον Μάη του 1824 (χωρίς ακριβέστερη χρονολόγηση) και εκφράζει παράπονα για τη συμπεριφορά του υποφρούραρχου, που είναι ο Σπύρος Δρακόπουλος σύμφωνα με τον υπομνηματισμό της έκδοσης.

(…)

Εσήμερις μού έκοψε και το ταγίνι των ανθρώπων· έχοντας είκοσι δύο στρατιώτες μού έδωσε δεκάξι ταγίνια. Λοπόν, σού δίδω την είδησιν μαζί με τον κύριον Έπαρχον ότι είναι όλα του τα καμώματα διά να ενοχληστούμε. Όμως εγώ με τον κύριον Έπαρχον κάνομε μεγάλην υπομονή, όμως τώρα επερίσσεψε το κακό και δεν έχει βασταμό, επειδής εφαντάστη πολύ οπού δεν μπορώ να σας το φανερώσω. Μόνον το αγληγορότερο να κάμετε εκείνο οπού σας φανεί καλό, διά να μην πέσει το φρούριον εις άλλα χέρια, επειδής –τι να κάμω ο δυστυχής μόνος- οι άνθρωποί μου ολίγοι, μπαρούτια δεν έχω εις το χέρι μου τίποτας, απ’ όλα είμαι υστερημένος από κάτω εις Κεφαλονίτας. Δόξα να έχει ο Θεός, δι’ αγάπη της πατρίδος αυτά τραβάγω, τ’ άρματά μου τα έβαλα αμανάτι διά να φάγω, δίχως ταγίνι, δίχως γεμεκλίκια των ανθρώπων, και απορώ το τι να κάμω. Εγώ το ξέρω, του Θεού είμαι φταίχτης, ειδέ του γένους μη γένοιτο!

Όμως, σιόρ Κωλέττη, σε περικαλώ να κάμεις αλλέως εις εμένα τον φτωχόν, ότι τόσον ένταισα, οπού δεν κάνει πλιο παραπάνω ΄να. Να κάθομαι ως μίαν πουτάνα εδώ και να βρίζομαι από Κεφαλονίτες η πατρίς δεν μού το συγχωρεί, και πάλι να φύγω το γένος δεν μου το ελεεί· λοιπό, και τα δυο μου στενά. Έτσι λοιπόν, όπως ορίζετε κάμετε· όμως το ογληγορότερον να κάμετε, να μην πέσει το φρούριον εις χείρας των Μανιατών, επειδής και το γνωρίζομε καλά. Όμως εις δυο-τρεις ημέρες να κάμετε, για τον Θεόν, να προφτάσει η δύναμις της Υπέρτατης Διοίκησης. Όπως ορίζετε. Ταύτα και μένω βιαστικώς.

1824 Μαγιού, φρούριον Μονοβασιάς,

εις τας προσταγάς σας

ευαγγελείς Νικότζεις

Το τρίτο γράμμα, που το παραθέτω ολόκληρο, είναι γραμμένο στις 28 Μαΐου 1824:

1824 Μαΐου 28

Προς τον Εξοχώτατον κύριον Ιωάννην Κωλέττην

Ταπεινώς προσκυνώ

Με το ταπεινόν μου σε φανερώνω ό,τι σας έχω δυο-τρεις βολές φανερώσει διά την στενοχωρίαν μου οπού τραβάγω, οπού δεν μου απόμεινε τίποτας· οι ανθρώποι μας με σφίγγουν διά ουλεφέδες, ξέψωρα διά τα γεμεκλίκια. Εμένα κανένας παράς δεν με απόμεινε, διά να τους οικονομήσω, οπού να μην βαρύνω την ευγενίαν σας. Στοχάσου, κυρ Κωλέττη, όπου ένας άνθρωπος –τώρα τέσσερις μήνες- οπού τρώγω από το πουγγί μου, δίχως να μου δώσουν τίποτας. Εδώ οι κύριοι Έφοροι τους λέγω και αυτοί κάνουν κουφά αυτιά.

Ομοίως περικαλώ σε να κάμεις ένα έλεος, ότι το έχω σε μεγάλον παράπονο να βρίσκομαι τόσον καταδικασμένος τώρα, να γένομαι ρεζίλης, να μην έχω κάνα μπαρά, να χρωστώ στ’ αργαστήρια. Ακόμα διά τα πεντακόσια γρόσια οπού τους έδωσα και πήραν αλεύρι του ίδιου κυρ Δεσποτόπουλο δεν μου φανερώσατε το πούθε θα τα λάβω.

Αυτού έρχεται ο εδικός μου Πάτροκλος και σου τα λέγει όλα στοματικώς τα εδώ τρέχοντα και περικαλώ σε να ηθέλετε να με οικονομήσει τίποτις και με τον ίδιον Πάτροκλον το ογληγορότερον.

Ταύτα και μένω εις τους ορισμούς σας.

1824 Μαγίου 28, φρούριον Μονεμβασίας

Το τελευταίο γράμμα που παραθέτω είναι γραμμένο στις 19 Ιουνίου. Τα προβλήματα του Νικότση δεν έχουν λυθεί.

1824 Ιουνίου 19

Εξοχότατε κυρ Ιωάννη, ταπεινώς προσκυνώ

Με το ταπεινόν σε φανερώνω τα εδώ τρέχοντα· μάλιστα σάς έχω γράψει πολλές φορές και απορώ οπού δεν έχω αξιωθεί να λάβω μίαν τιμίαν σου γραφήν, διά να παρηγορηθώ, διατί πρώτα έχω τον Θεόν και δεύτερον την ευγενίαν σου. Μάλιστα γνώρισέ το πολλά καλά ότι διά το χατίρι σου είμαι έτοιμος να θυσιάσω την ζωγήν μας και δεν τήνε αψηφώ διά τίποτας ομπρός στο χατίρι σου. Όμως, σε περικαλώ, πρέπει να με λυπηθείς εις τα όσα βάσανα τραβάγω με δίχως κανέναν παρά, δίχως ταγίνι, δίχως γεμεκλίκια οι άνθρωποί μου. Δεν ημπορώ να υποφέρω και να είμαι και καταφρονημένος από έναν Κεφαλονίτη, οπού όποιος έχει το σπίτι του εις την Κεφαλονιά και το γυρίζει όπως θέλει.

Επροχτές μού εσκοτώθη ένας άνθρωπός μου μουναχός· του λοιπόν έβγαλα τ’ άρματά του στο τελιάλη, διά να του τα πουλήσω και να ιδώ τι μαζώνουνται (διά να τα φυλάξω και αν έρθει κάνας κληρονόμος να τα δώσω) και ο καπετάν Σπύρος, ο Υποφρούραρχος, τα πήρε από τον τελιάλη και τα κάμει ζάπτι αυτός. Λοιπό τι να κάμω; Ο κύριος Έπαρχος μου λέγει «αμάν, για το Θεόν, διατί αφουρμήν γυρεύει» και έτζι τα κρατάγει· όμως, αδελφέ, διά το χατίρι της πατρίδος εγίνηκα ωσάν μία πουτάνα, όμως, αμάν, πλιον δεν βαστιέται· είναι γινομένος το ένα με τους Εφόρους πλιον και τον κύριον Έπαρχον τον έχουν το ουδέν, ωσάν έναν Εβραίον.

Και μερικές λέξεις που δεν τις έχουν τα λεξικά:

γεμεκλίκι: διατροφή ή έξοδα διατροφής των στρατιωτών -αγνοώ σε τι διαφέρει από το ταγίνι

ζάπτι’ κάνω ζάπτι (εδώ) αποκτώ, οικειοποιούμαι. Σήμερα, ζάφτι.

λουφές: μισθός, μισθοτροφοδοσία

πόντος: θέμα, ζήτημα (είδα δύο πόντους)

(ν)τεσκερές: έγγραφο, σημείωμα

ουλεφές: βλ. λουφές

ταγίνι: σιτηρέσιο, έξοδα διατροφής των στρατιωτών

τακάτι: δύναμη, αντοχή

Κλείνοντας, να αναφέρω τα εξής παλιότερα άρθρα του ιστολογίου που έχουν σχέση με το 1821 και την 25η Μαρτίου:

Από την Αγίου Μάρκου στη Ραφήνα

Από τον γλούπον καπνισμένον

Βρίζοντας και πολεμώντας πάλι

Ένας Δανός στο Μεσολόγγι

Η μπουγάτσα και τα όρνια

Λόρδε πριν να ξεψυχήσεις…

Μεθύστε με τ’ αθάνατο κρασί του Εικοσιένα

Περσιάνοι και φραγκοφορεμένοι

Πούτζον θα πει πηγάδι

Σελίδες από τον δεύτερο εμφύλιο της επανάστασης

Σκόρπια για την 25η Μαρτίου

Το μοιρολόι της Πάργας και ο θρήνος της Κάρυστος

Το πλαστό γράμμα του οπλαρχηγού Τζήμα Ζέρβα

Το στερνό ταξίδι του Βύρωνα

Και ένας επετειακός Μποστ με θέμα από το 1821.

Υ.Γ. Επειδή μπορεί να λείπω και να βρίσκομαι εκτός σύνδεσης (το άρθρο θα ανέβει με αυτόματο πιλότο) ίσως δεν θα μπορέσω να απαντήσω σε σχόλια ως αργά το απόγεμα.

71 Σχόλια to “Το έχω σε μεγάλον παράπονο να γένομαι ρεζίλης”

  1. Γς said

    Κλημέρα

    >και σου τα λέγει όλα στοματικώς

    😉

  2. Καλημέρα

    αντί σχολίου : όμως το ογληγορότερον να κάμετε, να μην πέσει το φρούριον εις χείρας των Μανιατών, επειδής και το γνωρίζομε καλά.

    κάτω απ’ τ΄αυλάκι…

  3. sarant said

    Eυχαριστώ για τα πρώτα σχόλια! Θα τα πούμε αναλυτικότερα μάλλον το βραδάκι.

  4. Alexis said

    Καλημέρα.
    Μερικές γλωσσικές παρατηρήσεις:
    1. Το ταγίνι ή ταϊνι δεν είναι ακριβώς τα έξοδα διατροφής, αλλά κατά κυριολεξία η μερίδα.
    «έχοντας είκοσι δύο στρατιώτες μού έδωσε δεκάξι ταγίνια.» δεκαέξι μερίδες δηλαδή.
    Λέγεται και σήμερα σε τοπικές διαλέκτους με την ίδια σημασία, π.χ. «είναι αρκετό αυτό το κρέας, θα βγάλω τρία ταγίνια», τρεις μερίδες, τρεις μαγειρεψιές αν προτιμάτε…
    2. Η λέξη «πουτάνα», που επαναλαμβάνεται δύο φορές στο κείμενο, ήταν ήδη πανελλήνια λαϊκή λέξη το 1824, ή την χρησιμοποιούσαν μόνο οι Επτανήσιοι και οι έχοντες επιρροή από τα Επτάνησα;
    3. Το «ταύτα και μένω..» φαίνεται πως ήταν τυποποιημένη φράση κλεισίματος μιας επιστολής, την έχουμε δει πολλές φορές σε επιστολές αγωνιστών.
    4. Και μια γενικότερη παρατήρηση για το γλωσσικό ύφος των επιστολών: Εάν κάποιοι από τους αγωνιστές επιχειρούσαν να γράψουν όπως ακριβώς μιλούσαν, ίσως τα γραπτά τους να ήταν πιο στρωτά και κατανοητά για τον σημερινό αναγνώστη. Μπλέκοντας όμως λόγια στοιχεία μέσα, παρέα με τούρκικες, ιταλικές κλπ. λέξεις, ουσιαστικά «διαλύουν» το κείμενο συντακτικά και νοηματικά, με αποτέλεσμα να είναι δυσνόητο από έναν μέσο Έλληνα σήμερα…

  5. cronopiusa said


    ο Σταύρος Παπασταύρου στο εξωτικό νησί Τορτόλα στην Καραϊβική δεν θα γίνει ρεζίλης

  6. cronopiusa said

  7. Y. G. said

    Πολυ ενδιαφερον αρθρο του Παπαγιωργη για τους γραμματικους της επαναστασης εδω http://news247.gr/incoming/kwsths_papagiwrghs_to_21_ws_metafrastiko_provlhma.2705467.html?service=print

    «Μπορεί όντως τα καθήκοντα της σπάθης να μη συγκρίνονται με κείνα της γραφίδας, αλλά ο ρόλος των κάθε λογής γραφιάδων αποδείχθηκε μείζων σε σημασία.»

  8. Μεγάλες στιγμές προβλέπεται να ζήσουμε πάλι απόψε με την εθνική μας σταρ: Μόνο στην Ελληνική μπορείς να βάλεις ένα κύμα πάνω σε ένα άλλο κύμα.

    Βικάρα για όλο το σαββατοκύριακο…

  9. Λ said

    Τώρα λέμε γίνομαι ρεζίλι (δηλ. ρεζιλεύομαι). Ο ρεζίλης και η ρεζίλισσα (ναι υπάρχει) είναι αυτός που δεν ντρέπεται να δημιουργήσει σκάνδαλο, να αρχίσει να φωνάζει και να βρίζει σε κοινή θέα.

    ότι τόσον ένταισα, οπού δεν κάνει πλιο παραπάνω

    Το ένταισα σημαίνει ένδεια; είμαι σε τέτοια ένδεια;

  10. Το γεμεκλίκι το χρησιμοποιούσαν παλιότερα κι εδώ (στην Πλαγιά της Μυτιλήνης – που βρέθηκα για μια περατζάδα) με την έννοια του εφοδιασμού με ποσότητα ικανή για μια περίοδο (μέχρι να ξανάρθει η εποχή για το ίδιο τρόφιμο). Π.χ. «έκανα το γεμικλίκι μου απ’ τα καρύδια». Με παρόμοια έννοια το βρήκα γκουγκλίζοντας τη λέξη χρησιμοποιημένη από Χσνιώτη!

  11. Παναγιώτης Κ. said

    Νίκο, για την επέτειο της 25ης Μαρτίου νομίζω ότι αξίζει να δημοσιευθεί κάποιο απόσπασμα από το βιβλίο του Τάσου Βουρνά, «Αρματωλοί και Κλέφτες». Το είχα διαβάσει παιδί και με είχε συνεπάρει! Το αναζητώ αλλά δεν το βρίσκω.

  12. Παναγιώτης Κ. said

    @4. (Alexis). Συμφωνώ ότι το ταγίνι ή ταϊνι η ταϊμι είναι το μερίδιο.

  13. Παναγιώτης Κ. said

    @9. (Λ)….και ο Ενεστώτας του ένταισα ποιος είναι;

  14. Παναγιώτης Κ. said

    Ζάπτι. Οι ζαπτιέδες από αυτή τη λέξη προκύπτουν;

    Υπάρχει η έκφραση » τον έκανα ζάφτι » (ή » δεν μπορώ να τον κάνω ζάφτι»).
    Σημαίνει , «τον ηρέμησα «.

  15. Λ said

    13. ἐν + δέω «έχω ανάγκη 😉
    http://www.lexigram.gr/lex/omor/%CE%AD%CE%BD%CE%B4%CE%B5%CE%B9%CE%B1#Hist0

  16. 14 μάλλον κατάφερα να τον διαχειριστώ, θα έλεγα, να τον θέσω υπό τον έλεγχό μου. Κάπως έτσι τα λέει και το Βικιλεξικό.

  17. το κομούνι της αυγής said

    Το εθνικό φρόνημα αυτή την 25 Μαρτίου φαίνεται ότι θα είναι υψηλότερο από οποιαδήποτε φορά τα τελευταία χρόνια για να μην πω δεκαετίες (μεταπολιτευτικές).Και όλα αυτά με ριζοσπαστική αριστερή κυβέρνηση.

  18. Να κάνω ως συνήθως τον έξυπνο με τα αραβοοθωμανικά. Το αραβικό zabt σημαίνει ας πούμε απόκτηση, έλεγχος, εξού και κάνω ζάφτι. Παράγωγο ή μάλλον ομόρριζο είναι π.χ. το zabıta, δηλ. αστυνόμευση, και zabtiye που είναι το μέλος της αστυνομίας ή μάλλον ενός είδους χωροφυλακής που αντικατέστησε τους γενίτσαρους μετά τη σφαγή τους το 1826. Πράγματι λοιπόν, εξού και ζαπτιέδες. http://tr.wikipedia.org/wiki/Zaptiye

  19. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα και τις απαραίτητες προσθήκες και διευκρινίσεις!

    4: Γραμματικός γράφει το κείμενο, αν έχω καταλάβει καλά
    Και δεν ξέρουμε αν ήταν επτανήσιος ο Νικότσης, Επτανήσιος ήταν ο υποφρούραρχος που τον κατάτρεχε. Πάντως νομίζω πως έχω ξανασυναντήσει την πουτάνα σε κείμενο της εποχής.

    9-13-15: Όχι, το νταίνω δεν σημαίνει αυτό. Έπρεπε βέβαια να το εξηγήσω, παράλειψή μου, Είναι το ανταίνω ή νταίνω ή ντένω, που σημαίνει συναντώ, πετυχαίνω, αλλά κυρίως με την κακή έννοια: προσκρούω σε εμπόδιο, μπλέκομαι, μπλέκω. Ο αόριστος είναι άντεσα και έντεσα. Προέρχεται από το αρχαίο ρ. αντάω-ώ, που το βρίσκουμε σε σύνθετα ρήματα όπως απαντώ και συναντώ. Ακούγεται κυρίως στην Ήπειρο, Κέρκυρα και Δυτική Στερεά, Θεσσαλία, Δυτική Μακεδονία.
    Ο Κοτζιούλας σε ένα ποίημά του οικτίρει μια νύφη που «με πεθερά έντεσε, με σύντροφο κακό».

  20. Ένα κυριολεκτικά νόστιμο σχετικό με τη διατροφή των ανταρτών, που έχω πολλές φορές συναντήσει, διαβάζοντας για την Εθνική Αντίσταση είναι και το ακόλουθο:

    όταν πλησίαζαν οι αντάρτες σε κάνα χωριό, στο οποίο μπορούσαν να φτάσουν οι Ιταλοί (κυρίως), κατέβαιναν λίγοι και παράγγελναν στους χωρικούς να τους φτιάξουν φαί για 300 άτομα, κι ας ήταν μόνο 100. Κι αυτό όχι μόνο για να χλαπακιάσουν ύστερα από τόσες μέρες περιπλάνησης στα βουνά, αλλά και για να παραπληροφορήσουν τους Ιταλούς, που θα νόμιζαν πως είχαν να κάνουν με τους τριπλάσιους.
    Το τερπνόν μετά του ωφελίμου!

    >:D

  21. Pedis said

    # 20 – στα σοβαρά;

  22. Pedis στο 21

    Ναι, γιατί όχι; Επρόκειτο για πολύ καλό κόλπο παραπληροφόρησης του εχθρού.
    Προσοχή: μιλάω για την Αντίσταση και όχι για τον Εμφύλιο, όπου τα πράγματα ήταν πολύ δυσκολότερα για τους αντάρτες.

  23. Μαρία said

    19
    Θυμάσαι τον «πουτανιάρη» στην ανακριτική κατάθεση που πήρε ο Δ. Βυζάντιος απο έναν Λεβιδιώτη;
    Ο Αλέξης όμως ρωτάει αν η πουτάνα ήταν πανελλήνια, πράγμα δύσκολο να βρεθεί. Εδώ απάνω οι λαϊκοί μάλλον προτιμούσαν την καλτάκα.

  24. giorgos said

    θά βάλω ένα απόσπασμα από βιβλίο τού Γ.Κ. πού αναφέρεται στην δράση και στό φαινόμενο τών αρματολών καί κλεφτών .

    …Τό φαινόμενο αύτό – πού δέν έχει άποτελέσει άκόμη άντικείμενο έπιστημονικής μελέτης -φαίνεται νά όφείλεται ή μάλλον νά λειτουργή στήν περιοχή έπαφής τών δύο δικαίων , τού χριστιανικού καί τού μωαμεθανικού .
    Γι’ αύτό καί έμφανίζεται σχεδόν άμέσως μετά τήν πτώση τής Κων/πόλεως . Τό ίδιο φαινόμενο ίσχυε καί στήν Ανατολία , σέ περιοχές πού έμφάνιζαν «διακύμανση» δικαιακών καταστάσεων .
    Κλέφτες βέβαια είναι γνωστοί άπό τήν άρχαιότητα ,άλλά ώς είδος ρεμπέλων πού λειτουργούν έκτός τής ύπαρχούσης τάξεως δικαίου .
    Εδώ οί κλέφτες λειτουργούν ώς ένας συμπληρωματικός θεσμός δικαίου , άποδεκτός τόσο άπό τό Πατριαρχείο όσο καί άπό τήν όθωμανική διοίκηση , ή όποία τούς χρησιμοποιεί ώς άρματολούς , δηλαδή ώς φοροεισπράκτορες . Η πλήρης διοικητική καί δικαιακή αύτονομία τών περιοχών , οί όποίες όμως τελούν ύπό τήν πολιτική διοίκηση τών Τούρκων , φαίνεται νά είναι ή δημιουργός τού φαινομένου . Κάθε πιθανή αύθαιρεσία έκ μέρους τής τουρκικής διοίκησης , όπως καί κάθε ύπέρβαση μέσα στά πλαίσια τού ίσχύοντος δικαίου ,»διορθώνεται» άπό τούς κλέφτες έκτός δικαίου . Μπορούμε συνεπώς νά πούμε πώς οί κλέφτες ήταν ένα είδος ίδιορρύθμου «μυστικής ύπηρεσίας» , πού λειτουργούσε βάσει πραγματικών δεδομένων , πέραν τής τυπικότητος τού ύπάρχοντος δικαίου. Ο πλούσιος λ.χ. , μέσα στό άνέκαθεν σοσιαλιστικό πνεύμα τής Ανατολής , δέν έπαφίεται στήν έλεύθερη βούλησή του , άν θά δώση ή δέν θά δώση . Είναι ύποχρεωμένος νά έπενδύση κοινωνικά , διότι άλλως κινδυνεύει όλο του τό βιός . Μέ τήν έξέλιξη τού καπιταλισμού στήν Δύση , τόν άντίστοιχο ρόλο τόν άναλαμβάνουν οί «ταξικοί άγώνες» . Σημειωτέον έπίσης ότι καί στήν Δύση ύπάρχει τό φαινόμενο τών κλεφτών , ύμνηθέν μάλιστα καί άπό μεγάλους ποιητές , όπως ό Σίλλερ , σχεδόν μέχρι τό 1850 .
    Τό καθεστώς τών κλεφτών στήν Ανατολή δέν είναι άκριβώς έκείνο τού ληστάρχου , διότι ό κάθε κλέφτης στήν κοινωνική του συμπεριφορά έλέγχεται άπό τόν κλέφτη τής διπλανής περιοχής . Είναι μάλλον ένας θεσμός ίσορροπίας δικαίου . Εκτός αύτού , έγκατεσπαρμένοι παντού στήν ύπαιθρο , άποτελούσαν καί έναν παράγοντα άσφαλείας τού κράτους , διότι ήταν δύσκολο νά είσχωρήση κανείς στά Βαλκάνια χωρίς νά μπορή νά δικαιολογήση έπαρκώς τήν παρουσία του… Στήν Ελλάδα οί κλέφτες ύπήρχαν μέχρι τό 1930 περίπου καί έκκαθαρίσθησαν μέ «είδικές προσπάθειες» έπί Βενιζέλου , διότι άποτελούσαν βασικό παράγοντα διακινήσεως τής πολιτικής . «Τά σχέδια άναπτύξεως» τών κυβερνήσεων είχαν νά λάβουν ύπ’ όψη καί τούς κλέφτες , στούς όποίους βασικά άνήκαν οί περιοχές . Τό κάθε «πρόγραμμα» έπρεπε νά συμφωνηθή καί ίδιαιτέρως μέ τού κλέφτες . Χαρακτηριστική είναι ή περίπτωση μέ τήν σφαγή τού Δήλεσι τό 1870 ΄.
    Η κυβέρνηση τού Βούλγαρη , μή έχοντας καμμιά πίστωση γιά ξένα δάνεια στό έξωτερικό , θέλησε νά προσελκύση τό παροικιακό κεφάλαιο , άπό τήν Κων/πολη ίδίως , καί έδημιούργησε τό φιάσκο τού Λαυρίου .
    Οί πάντες τρελλάθηκαν γιά …χρυσάφι καί μεταξύ τών άλλων μιά όμάδα «περιηγητών» (Αγγλων καί Ιταλών) ,πού θέλησε νά «έξερευνήση» τό πράγμα έπιτοπίως : τούς έπιασαν οί κλέφτες καί τούς έσφαξαν…»

  25. Pedis said

    # 22 – Πηγή?

  26. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Η «ποτάνα» εμφανίζεται και σε τοιχογραφίες με τις τιμωρίες των αμαρτωλών, σίγουρα του 18ου αιώνα. Συνήθως βέβαια είναι πόρνη.

  27. @ 25

    Μία που θυμάμαι (δεν είμαι στη βάση μου) είναι μια βιογραφία του αντάρτη Πέρδικα (Μήτσου Γιαννακούρα) γραμμένη και τυπωμένη από έναν καλαματιανό αριστερό δικηγόρο.

    Μια άλλη (αν και δεν αποκλείω να αναφέρεται στο ίδιο περιστατικό) είναι «Η Νεκρή Μεραρχία» για τον ΔΣΕ Πελοποννήσου.

  28. sarant said

    23: Ναι μπράβο. Ε, ο Αλέξης θα δεχτεί για πανελλήνια μια λέξη μωραϊτικη 🙂

  29. spatholouro said

    πουτάνα: αφού την καταγράφει ο Σ. Βυζάντιος (1835) στο «Λεξικόν της καθ’ ημάς διαλέκτου», μια χαρά είμαστε (και «πουταναρειόν»/»πουτανήστικος»/»πουτανιάρης»)

  30. Πολύ ωραία αυτά τα γράμματα και από ιστορικής πλευράς και από γλωσσικής.

    23,
    Ο Καραισκάκης έχει γράψει το γνωστό από το Διαδίκτυο για τον «Εβραίον Σιλιχτάρ Μπόδα την πουτάνα » που όλοι οι εθνοψεκασμένοι το βάνουν και το ξαναβάνουνε στις φασιστοσελίδες τους. Χρησιμοποιεί και το Εβραίος σα βρισιά,(πράγμα που κάνει κι ο Μακρυγιάννης, αν θυμάμαι καλά) οπότε δένει το γλυκό.

    Κι ο Αντρούτσος προφανώς το χρησιμοποιούσε, μια που μίλαγε και Ιταλικά.

    Η καλτάκα μου ήταν παντελώς άγνωστη. Τη λέξη την έμαθα από την καρακαλτάκα του Λαζόπουλου. Μετά είδα την έκφραση καλτακανά στον Πετρόπουλο, που σημαίνει τον τρόπο που βάζει κανείς το παλτό χωρίς να βάλει τα χέρια στα μανίκια, ριχτό, δηλαδή σαν τις πουτάνες που κάθονταν γυμνές , με ανοιχτά πόδια μπροστά στο μαγκάλι έχοντας ρίξει στην πλάτη κάποιο ρούχο για να ζεσταίνεται και η πλάτη.

  31. LandS said

    Προς γιαλαντζί ειρωνεία περί πιο πατριωτικού του εορτασμού με αριστερή κυβερνηση:
    Τρέχει τίποτα;
    http://tvxs.gr/news/ellada/epistoli-mpalta-se-mathites-gia-tin-25i-martioy-emeis-o-laos%E2%80%A6

  32. Pedis said

    # 27 – ΟΚ. ευχαριστώ, θα ρωτήσω …

  33. Pedis στο 32

    Το βιβλίο για τον Πέρδικα το έχει γράψει ο δάσκαλος Γρηγόρης Κριμπάς (και όχι δικηγόρος) και τιτλοφορείται «Πέρδικας»

    ISBN: 960-299-053-88

    (δεν αναφέρεται εκδοτικός οίκος)

  34. Μαρία said

    30
    Το πιο βαρύ, αυτό δηλαδή για τις επαγγελματίες, είναι οροσπού, που οι δικοί μας παλιοί το χρησιμοποιούσαν παραδόξως μόνο για πράγματα κακής ποιότητας όπως τώρα το πρόστυχο.

  35. Alexis said

    #28: Ε, ναι… 😀

  36. spatholouro said

    34: «ροσπού» έλεγε ο πατέρας μου (Σμυρνιός) και, επίσης, «κασόμπρα»

  37. sarant said

    Kαι η κασόμπρα είχε προβληματίσει κάποιο φόρουμ για την ετυμολογία της, χωρίς να βρεθει, απ’ ό,τι θυμάμαι.

  38. BLOG_OTI_NANAI said

    Νικότσης ή Νικοτζής είναι όνομα εντυπωσιακά… ανύπαρκτο. Ιστορικό φάντασμα. Μόνο στα γράμματα αυτά φαίνεται να σώζεται το όνομα του. Ούτε στα «Αρχεία της Ελληνικής Παλιγγενεσίας». Μου κάνει μεγάλη εντύπωση.

    30: Ήταν πολύ της μόδας την εποχή εκείνη η λέξη «εβραίος» εκτός άλλων να σημαίνει διάφορα αρνητικά, όπως ύπουλος, δειλός, προδότης κ.λπ. Ο Ανώνυμος της Νομαρχίας γράφει π.χ. πως όσοι εκφράζουν διαρκώς αμφιβολίες για την επιτυχία ενός πολέμου κατά των Οθωμανών, όσα λένε, «δηλοποιούσι την άναδρον και όντως εβραϊκήν των καρδίαν«. Επίσης, αλλού γράφει ότι «η εβραϊκή θρησκεία κάμει τον λαόν μισάνθρωπον«.

    Μην ξεχνάμε ότι στην Τουρκοκρατία οι Εβραίοι είχαν την ευκαιρία τους να εκδικηθούν τους χριστιανούς για τους προγενέστεροιυς διωγμούς και γι’ αυτό συμμαχούσαν πάντα με τους Τούρκους. Άρα, για την Τουρκοκρατία έχουν εξήγηση οι αρνητικές εκφράσεις και τα λαϊκά στερεότυπα που κυκλοφορούσαν (όπως ότι έπιναν τάχα αίμα χριστιανών).

  39. Μαρία said

    Τώρα θυμήθηκα και το άλλο τούρκικο που λέγονταν για την πουτάνα: καχπέ και καρακαχπέ.

  40. sarant said

    38 Γκουγκλίζεται το όνομά του στις ανακρίσεις για τη δολοφονία Καποδίστρια (αν και το συγκεκριμένο πόνημα δεν φαίνεται πολύ σόι, η πρωτογενής πηγή ίσως αξίζει)
    http://kapodistriasdeath.blogspot.com/2012/04/blog-post.html

    Από την άλλη, αν σκεφτούμε ότι στα γράμματα φαίνεται να μην ήταν απλός αγωνιστής αλλά επικεφαλής (έστω μικρού) σώματος, είναι όπως λες εντυπωσιακό ότι δεν αναφέρεται αλλού.

  41. BLOG_OTI_NANAI said

    Με εξαίρεση το κλισέ ότι «Η ελληνική επανάσταση υπήρξε «τέκνο» του Διαφωτισμού» η επιστολή Μπαλτά είναι πολύ ωραία.

    Τέκνο του Διαφωτισμού η Επανάσταση μπορεί να υπάρξει μόνο σε έργα επιστημονικής φαντασίας διότι οι Έλληνες επαναστατούσαν κατά των Οθωμανών πριν καν εμφανιστεί στην ανθρωπότητα το κίνημα του Διαφωτισμού, ενώ τα Ορλοφικά, ο πρώτος γενικός πόλεμος των Ελλήνων έγινε πριν από την Γαλλική Επανάσταση. Επίσης, οι Έλληνες επαναστάτες δεν είχαν στις… βιβλιοθήκες τους τα έργα των Διαφωτιστών ώστε να επηρεαστούν από αυτά, και βεβαίως, ο αντικληρικαλισμός που πάει πακέτο με τον Διαφωτισμό υπήρξε μόνο σε συγγράμματα ελάχιστων λογίων και οι ίδιες οι εκατοντάδες διακηρύξεις που υπάρχουν στα «Αρχεία της Ελληνικής Παλιγγενεσίας» ταυτίζουν τόσο πολύ την ορθόδοξη πίστη με την επανάσταση που ουδεμία σχέση μπορεί να έχει με τον Διαφωτισμό. Ο «Διαφωτισμός» ως αυτούσιος όρος δεν εμφανίζεται ποτέ χωρίς τον αντικληρικαλισμό. Και εδώ, λαϊκός και επαναστατικός αντικληρικαλισμός δεν υπήρξε ούτε για δείγμα. Στα «Αρχεία της Ελληνικής Παλιγγενεσίας» μέχρι που στέλνονται επιστολές από την διοίκηση σε επισκόπους να λαμβάνουν δράση σε πολιορκίες φρουρίων.

    Άλλο πράγμα ο φωτισμός του λαού, η παιδεία δηλαδή, ο οποίος πραγματοποιήθηκε από διδασκάλους του γένους που σε ποσοστό τουλάχιστον 50% ήταν… κληρικοί και άλλο ο «Διαφωτισμός» ως κίνημα. Στοιχεία του κινήματος αυτού, όπως η αυτοδιάθεση των λαών, έγιναν γνωστά στους Έλληνες, και από τις φορές που στα ΑΕΠ εμφανίζεται κάποια φιλοφρόνηση προς τους Γάλλους, αυτή συνδέεται με το αγαθό της ελευθερίας. Το πλήρες όμως κίνημα του «Διαφωτισμού» εμπεριέχει το αίτημα αποτίναξης της κυρίαρχης θρησκευτικής ιδεολογίας, ενώ εδώ είχαμε ακριβώς το αντίθετο, ένα ισχυρό αίτημα απελευθέρωσης της επικρατούσας στον λαό θρησκευτικής πίστης που καταπιεζόταν από τους οθωμανούς.

  42. spatholouro said

    37: κάτι μπορεί να παίζει με το αρχαίο «κασαύρα»…

    39: επίσης θυμήθηκα, έλεγε «πουτανέγκλα» και «καρακιοχπετζού»

  43. BLOG_OTI_NANAI said

    40: «φαίνεται να μην ήταν απλός αγωνιστής αλλά επικεφαλής (έστω μικρού) σώματος»

    Αυτό ακριβώς. Δεν είχαμε και κανέναν τεράστιο στρατό. Οι ίδιοι άνθρωποι τραβούσαν διαρκώς το «κουπί». Εκτός αν τραυματίστηκε βαριά και βγήκε εκτός μάχης. Εικασίες βεβαίως.

  44. Στο 42β

    το «καρακιοχπετχού» μου θυμίζει το «καχπέ»=πουτάνα, υπό Πετρόπουλου νομίζω

    δεν τόχει το slang.gr αλλά το παραπέμπει στην πουτάνα

    http://www.slang.gr/search/term/%CE%BA%CE%B1%CF%87%CF%80%CE%AD

  45. Μαρία said

    44
    καχπέ ντουνιά

  46. ππαν said

    19: Το έντεσα το λέει η μαμά μου, οταν θυμάται τα επτανησιακά της, για κανένα μπουλόβερ που πιάστηκε το νήμα του και τραβήχτηκε η πλέξη, ακόμη κια για τις κάλτσες που φεύγει ο πόντος.

  47. ππαν said

    Η ελληνική επανάσταση, στη μορφή που πήρε, με Έλληνες κια περικεφαλαιές του Κολοκοτρώνη και αίτημα για εθνικό κράτος ήταν τέκνο του Διαφωτισμού. Τα εισαγωγικά δεν κατάλαβα εγώ :). Μην μπερδευτούμε πως ο Διαφωτισμός ειχε εξώγαμο;

  48. Γς said

    30:

    >τις πουτάνες που κάθονταν γυμνές , με ανοιχτά πόδια μπροστά στο μαγκάλι

    Εξ ου και της «πουτάνας το μαγκάλι«

  49. Γς said

    48:

    που θα μπορούσε να είναι και το μαγκάλι εκείνης με το δελτίο που λέγαμε, Ντάξ, που έλεγα

  50. Κάποιος είχε πάει παραλία σήμερα! Ωραίος… εδώ έχει σκατοσυννεφιά.

  51. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Ο Γιώργος Διζικιρίκης ας είναι ελαφρό το χώμα του, είχε κάνει ντοκιμαντέρ σχετικά με τους δρόμους του Διαφωτισμού στην Ευρώπη και το Νεοελληνικό Διαφωτισμό ειδικότερα

  52. Γς said

    50:
    και είναι και τόπλες τα μανούλια.

    Κάποτε όμως δεν ήταν κόμον fenoμενον.

  53. Γς said

    Κι η «άκρως ανθελληνική» Bild:

  54. Γς said

    53:
    http://www.newsit.gr/politikh/bild-kalosorizei-ton-tsipra-aptaista-ellinika-2303/384957

  55. BLOG_OTI_NANAI said

    47: Έχε μου εμπιστοσύνη, ότι «Έλληνες», και απελευθέρωση του «έθνους», έχουμε σε κείμενα λογίων και μάλιστα κληρικών πολύ πριν ονειρευτεί καν κάποιος την εμφάνιση του Διαφωτισμού.
    Τα εισαγωγικά τα έβαλα για να δείξω ότι εννοώ τον Διαφωτισμό συνολικά ως κίνημα. Ως τίτλο κινήματος λοιπόν έβαλα τα εισαγωγικά για να εμπεριέχει ΟΛΕΣ τις ιδέες του. Διότι πολλοί λέγοντας Διαφωτισμό εννοούν μόνο την παιδεία. Προσωπικά όμως, για να τα διαχωρίζω, την παιδεία και την εμπέδωση της έννοιας της ελευθερίας προτιμώ τον όρο «φωτισμός» επειδή «Διαφωτισμός» σημαίνει κάτι συγκεκριμένο και μαζί του απαραίτητα φέρει τον αντικληρικαλισμό.
    Άλλωστε, όποιος έχει μελετήσει όλη αυτή την υπόθεση και τις προσπάθειες της πλευράς Φ. Ηλιού και ΣΙΑ να μετατρέψουν την ημέρα σε νύχτα βασισμένοι στον «Ρωσσαγγλογάλλο» ή στον Ανώνυμο της Νομαρχίας και στα ελαχιστότατα προτεσταντίζοντα αντικληρικά κείμενα, ξέρουν ότι ο όρος «Διαφωτισμός» από την πλευρά τους δεν χρησιμοποιείται τυχαία, αλλά για να καλύπτει τη θρησκοληψία τους. Διότι κάθε ένας που με ακραίο τρόπο και υπερβολή αφοσιώνεται στα της θρησκείας είτε για να την πολεμάει είτε για να υπερασπίζεται τη θεοκρατία, μπορεί να ονομάζεται θρησκόληπτος και να μπαίνει έτσι στο περιθώριο της κοινής λογικής.

  56. Αγάπη said

    Καλημέρα
    Ίσως λίγο άσχετο αλλά πολύ τον αγαπώ τον εν λόγω κύριο
    Το 1825, στην εκστρατεία της Μεσσηνίας, μάλλωσε με τον Κουντουριώτη και του είπε·
    — Ωρέ, Κουντουριώτη άκουγα και νόμιζα θα είναι όλο γιομάτο μυαλό το κεφάλι σου. Εσύ όμως έχεις τόσο μυαλό, όσο έχω ‘γώ σπόρο στ» αρχίδια μου!

    Κάποτε στα χρόνια του εμφυλίου τον πέρασαν απο δίκη:

    …και όταν εκείνος αρματωμένος παρουσιάστηκε μπροστά τους για να δικαστεί τους είπε: «Γιατί μωρέ με φέρατε εδώ; Ποιο παράνομο έκανα;» Εκείνοι κίτρινοι από ντροπή σαν είδαν την περήφανεια του, δειλά του είπαν: «Για τη γλώσσα σου θα σε δικάσουμε Καραϊσκάκη». και τότε εκείνος απαντά: «Φτου σας μωρέ, γιατί αν με δικάσετε για τη γλώσσα μου, εφτά ζωές να είχα, δεν θα τη γλύτωνα. Το έχω χούϊ μωρέ. Δεν είμαι όμως κακός Έλληνας εγώ».
    Τότε ένας δικαστής του είπε: «Καραϊσκάκη σου είπαμε να το κόψεις αυτό το χούϊ».
    Και ο Καραϊσκάκης απάντησε: «Κυρ – Πάνο είσαι περίπου 70 χρονών. Σου έχω πεί πολλές φορές να κόψεις το χούϊ που έχεις να γκαστρώνεις τις τσούπρες. Εσύ όμως δεν τόκοψες». Και συνέχισε: «Εσείς μωρέ δεν βλέπετε τις προστυχιές που κάνετε με τους αγάδες και τους μπέηδες;» Έκανε μεταβολή και έφυγε.

    από εδώ http://iansta.blogspot.gr/2006/05/blog-post_114639904721914268.html

  57. Μπα! «Έχε μου εμπιστοσύνη»! Τώρα ο ανώνυμος σχολιαστής είναι πιο έγκριτος από τον Φίλιππο Ηλιού ξερωγώ; 😉

  58. ππαν said

    57: Έτσι βλέπω 🙂 Τα εισαγωγικά, πάντως, τα βάζει ο Μπαλτάς

  59. Μανούσος said

    Περί Διαφωτισμού, διαφωτιστικό είναι το βιβλίο του Παπαδερού, Μετακένωσις, που παραβάλει ακριβώς την ιδεολογική εξέλιξη των φιλοδυτικών και των συντηρητικών στο πρόσωπο του Οικονόμου και του Κοραή.

    Ζάμπιτ κλπ είναι από το αραβικό Ντάμπτ ضبط που σημαίνει ακρίβεια, τάξις κανονισμός κλπ και ως ρήμα συλλαμβάνω ελέγχω, απαγορεύω κλπ. Το ουρανικό Ντ της αραβικής προφέρεται ζ στην περσική και συνεπώς ως τέτοιο και στην οθωμανική με την εξαίρεση της λέξης Καδής. Κατά τα άλλα το ίδιο ουρανικό Ντ είναι στην λέξη Ραμαζάνι (Ραμαντάν), στο όνομα Ρεζά (Ρίντα).

    Το γεμέκι υποθέτω το τουρκικό yemek=τροφή, φαγητό

    Καχμπέ η πόρνη για την ακρίβεια (εκ του αραβικού επίσης قحبة, κάχμπα)

  60. Spiridione said

    Μερικές πληροφορίες για τον Νικότζη από κάποια αρχεία που βρήκα στο διαδίκτυο σχετικά με τη Μάνη.
    Ο Έπαρχος Μονεμβασιάς Γεώργιος Πάνου σε έγγραφό του προς τον Μινίστρον των Εσωτερικών Γρηγόριο Δικαίο στις 2-7-1824:
    ΓΑΚ, Υπ. Εσωτ., φάκ. 35, έγγρ. 020 της 2 Ιουλίου 1824.
    «Προς τον εξοχώτατον Μινίστρον των εσωτερικών, κύριον Γρηγόριον Δικαίον.
    Ο Καπετάν Ευαγγέλης Νικότζης, απεσταλμένος προ καιρού παρά της υπερτάτης Διοικήσεως ενταύθα, ότε ευρίσκετο εις Κρανίδι, με μίαν εκτελεστικήν δύναμιν είκοσι στρατιωτών, με το να τον έλαβεν εις μίσος και απέχθειαν μεγάλην, ο υποφρούραρχος Σπύρος [] τόσον ώστε ημπορεί (ό μη γένοιτο) να ακολουθήση και αιματοχυσία αναμεταξύ των, δια τούτο αναχωρεί και έρχεται εις τα’ αυτόθι. Ο ίδιος θέλει σας πληροφορήσει σαφέστατα τα πάντα· εγώ, ως τη το προέγραψα δεν δύναμαι να τον διαφεντεύσω, και προφυλάττομαι πάντοτε μη δώσω αιτίαν εις τον υποφρούραρχον. Δια να προφυλαχθή το εθνικόν φρούριον, και να μην συμβή το εναντίον· και ότε ήθελε ελεγθή δια τα κινήματά του, παρακαλώ να μην ήθελε φανή ότι εστάθην εγώ αιτία, διότι ευρίσκομαι εδώ παμφαμηλή· και ημπορεί να μου προξενηθή τι εναντίον.
    Ταύτα και μένω.
    Τη 2: Ιουλίου 1824: Μονεμβασία. Εις τας επιταγάς της όλως προθυμώτατος
    Ο έπαρχος Μονεμβασίας: Γεώργιος Πάνου».

    Εννοεί προφανώς ότι είχε σταλεί στη Μονεμβασιά από την κυβέρνηση των κομπατζάσηδων που ήταν αρχικά στο Κρανίδι.
    Αυτός ο Χατζηστεφανής πρέπει να είναι Βούλγαρος με δικό του (μισθοφορικό;) σώμα, και που αρχές του 1824 φαίνεται ότι ήταν στη Μονεμβασιά. Συμφωνήθηκε να αποχωρήσει από τη Μονεμβασιά, αλλά αυτός ενώθηκε με τον Ιωάννη Μαυρομιχάλη Μπεηζαντέ, γιο του Πετρόμπεη και άλλους που ανήκαν στη φατρία της Τριπολιτσάς και έκαναν επιθέσεις στο κάστρο και στην ευρύτερη περιοχή.

    Επιστολές του Νικότζη προς την Υπέρτατη Διοίκηση τον Μάρτιο του 1824 για την αντιμετώπιση της κατάστασης:

    ΓΑΚ, Εκτ., φάκ. 4, έγγρ. 232 της 12 Μαρτίου 1824.
    «Υπερτάτη Διοίκησις.
    Με το υποδουλικόν μου σας φανερώνω επροχθές οπού έγραφον οι εδώ έφοροι εγώ έλλειπα εις την επαρχίαν οπού είχαν έλθει τα άρματα και ο καπ. Νικόλας Βοϊδής δια να ευγάλλει το χατζή Στεφανή. Λοιπόν αυτός εζητούσε την φαμελίαν του αδελφού του Χατζή Γιώργη και με ταύτην την υπόσχεσιν να αναχωρήσει με ειρήνην από τον καζά κατά το υποσχετικόν του γράμμα οπού μας έδωσεν του οποίου το ίσον έσωθεν σας περικλείομεν και το καθολικόν στέκει εις τον καπετάν Νικόλα Βοϊδή. Αλλά εγώ δεν ήθελα το κρίνω εύλογον δια να του δοθή η φαμελία κατά την προσταγήν της εξοχότητάς σας … και οι εδώ κύριοι έφοροι. Όμως μήτε να βλέπω ένα γράμμα του στρατηγού καπετάν Π. Γιατράκου οπού μας το γράφει ότι να λάβη ο Χ’’Στεφανής του αδελφού του την φαμελίαν και έτζι αναχωρεί με ειρήνην από τον καζά και το έκρινε εύλογον να του την δώσωμεν. Βλέποντας και εγώ από εδώ τα στρατεύματα οπού είχαν έλθη οι Σπαρτιάνοι και ήτον με μεγάλην ορμήν δια να ανοίξη πόλεμος δια να λαφυρίσουν και να ρημώσουν τα χωρία και με αυτόν τον τρόπον δια να μη χαλασθή ο καζάς και κατά την υπόσχεσιν του Χ’’Στεφανή ότι αναχωρή με ειρήνην και των δημογερόντων των χωρίων οι οποίοι ήτον μετ’ αυτόν και με τη φατρίαν της Τριπολιτζάς έτζι λοιπόν δια το ειρηνικόν κοινή αποφάσει του εδώσαμεν την φαμελίαν σώαν και αναχώρησεν το ένα μέρος αυτός και το άλλο μέρος ο καπ. Βοϊδής με τα άρματα. Ο οποίος ψεύτης Χ’’Στεφανής ετραβήχθη έως το ακρινόν χωρίον της επαρχίας ονομαζόμενον Απιδιά και εκεί εστάθη δύο τρεις ημέρας. Λοιπόν εμείς εδώ μανθάνοντας ότι είναι εις την Απιδιά του έστειλα ένα γράμμα και του εφανέρωνα την απιστίαν του, οπού δεν ανεχώρησεν κατά την υπόσχεσίν του και μου απεκρίθη με το ίσον του γράμματος οπού έσωθεν σας περικλείομεν και εστέκετο εις της Απιδιάς το χωρίον και εις άλλον χωρίον ονομαζόμενον Νιάτα και εσύναζε τα εθνικά λάδια της επειδή ο καζάς έξω από δύο χωρία μόνον τα δε άλλα είναι όλα φατριασταί της Τριπολιτζάς Διοίκησις και ενάντιοι του φρουρίου και της εξοχότητός σας. Εις τας 10 του τρέχοντος ήλθε ο υιός του Πετρόμπεη, ο Μπεηζαντέ Γιάννης, δια θαλάσσης με καΐκια με καμμία εκατοστή ονομάτους και ευγήκεν κάτου εις τα Φοινικιώτικα καλύβια στην Ελιά και εκατοίκησεν εις τα χωρία του καζά και την ίδια ημέρα εκατέβη και ο Χ’’Στεφανής και ενώθησαν μαζί και έγιναν υπέρ τους διακοσίους.
    Λάβετε και ένα γράμμα του μπεηζαντέ Γιάννη οπού μας το έστειλε εις το φρούριον δια να πληροφορηθείτε. Τώρις λοιπόν τι να κάμω ο δυστυχής εις ετέτοιον γαϊλέ οπού με εβάλατε δίχως δύναμιν και τρώω τα κριετά μου οπού βλέπω μύρια κακά και παράξενα και δεν έχω δύναμιν να κάμω το χρέος μου ως πρέπει. Όμως δια το φρούριον μην έχετε καμμίαν υποψίαν ότι όσοι και αν είμασθε εδώ θα τελειώνωμεν. Μόνο να έχω το συμπάθιον ότι δεν είμαι και τόσον αρκετός να σας δίδω ερμηνεία παρά αρκετοί είσθε και ήτοι ορίσετε κάμετε εις μίαν διαταγήν οπού μου εγράφετε με επροστάξατε να κάμω είκοσι στρατιώτας. Από εδώ όμως από εκείνους τους στρατιώτας οπού θέλω εγώ δεν είναι μάλιστα απόβαλα και τέσσερους σήμερις εδικούς μου οπού ήτον ακατάστατοι επειδή της δεν καταδέχομαι από τα παληκάρια μου να λερωθή το πρόσωπόν μου. Ταύτα και με όλον το ανήκον σέβας μένω.
    Τη 12 Μαρτίου 1824. Φρούριον Μονεμβασίας.
    Εις τους ορισμούς σας δια πάντα
    Ευαγγέλης Νικότζης».

    ΓΑΚ, Εκτ., φάκ. 4, έγγρ. 235 της 12 Μαρτίου 1824.
    «Υπερτάτη Διοίκησις
    Από τα εσώκλειστα βλέπετε τας μηχανάς των αντιφερομένων. Ο Χ’’Στεφανής εστάθη ικανός και εγέλασε την εκτελεστικήν σας δύναμιν και έλαβε την φαμελίαν του και την έστειλε εις Γεράκι, και αυτός επέστρεψε εις Πάκια, εισακούσθη και με τους εν Τριπολιτζά, και αιφνιδίως μας ήλθε και ο Γιάννης υιός του Πετρόμπεη με ογδοήντα στρατιώτας, και επήγεν εις Πάκια και αυτός και ηνώθη με τον Στεφανή, οι οποίοι συμποσούνται όλοι διακόσιοι πενήντα, κηρύττον όμως ότι έρχονται και ο μπάρμπας του ο Κατζής, και ο αδελφός του Γεωργάκης. Ημείς εγράψαμεν ευθύς προς τον αρχηγόν Γιατράκον, καπετάν Τζανετάκην, και καπετάν Νικόλα Βοϊδήν, να προφθάσουν το ογληγορώτερον, ωσάν οπού λέγομεν του αρχηγού Γιατράκου, ότι είναι ο αίτιος οπού ελευθέρωσε την φαμελίαν του, και ακολουθούν τα τοιαύτα. Και η Υπερτάτη Διοίκησις ας λάβη τα πλέον δραστήρια μέτρα, να διατάξη τας όσας επαρχίας πλησιεστέρας ταύτης, είναι μετά της υπερτάτης Διοικήσεως, να προφθάσουν προς βοήθειαν του εδώ φρουρίου. Ο Κύριος υποφρούραρχος ίσταται γενναίος, και πιστός κατά πάντα. Και περί του φρουρίου δεν είναι καμμία υποψία.
    Ταύτα και μένομεν μ’ όλον το ανήκον σέβας.
    Τη 12 Μαρτίου 1824: Φρούριον Μονεμβασίας Οι ευπειθέστατοι
    Δημογέροντες
    Ευαγγέλης Νικοτζης Γεώργιος Δεσποτόπουλος
    Υποφρούραρχος Σπύρος Δρακόπουλος Χ’’Κυριάκος Ιατρόπουλος
    Πολιτάρχης Σπύρος Παπαδόπουλος Γρηγόρης Κουτζουλέντης

    ΓΑΚ, Εκτ., φάκ. 4, έγγρ. 263 της 14 Μαρτίου 1824.
    «Υπερτάτη Διοίκησις!
    Σήμερον εις τας 14΅ του τρέχοντος ήλθον και Τζακωνοι ομοίως και από τα χωρία βάκουφα του Άργους, και συμποσούνται όλοι έως τετρακόσιοι οι εναντίοι. Οι αρχηγοί αυτών, ο υιός του Πετρόμπεη ο Γιάννης και ο Χ’’Στεφανής. Λοιπόν έως σήμερον μήτε από Μιστράν, αλλ’ ούτε από Μάνης είδομεν να έλθουν εις βοήθειάν μας. Τα μισά χωριά είναι ελεύθερα κατά το παρόν. Τα δε άλλα τα έχουν πλακωμένα οι εναντίοι, σκοπόν έχουν οι εναντίοι διά να μας πολιορκήσουν, έχουν σκοπόν και διά θαλάσσης να έλθη και το μίστικον του Πετρόμπεη. Και δύο γαλιώτες, λοιπόν έχομεν μεγάλην ανάγκην διά να μας έλθη βοήθεια, και διά το φρούριον στρατιώται καθώς σας έγραφε ο καπετάν Ευαγγέλης, και μια γουλίτα από Σπέτζαις. Διά την θάλασσαν. Αυτά όμως τα προσμένομεν όσον το ογληγορώτερον, ότι στοχασθείτε, πως κινδυνεύει το φρούριον προς τούτοις μας είναι αναγκαίον μία καϊκιά αλεύρι, μερικόν βολίμι, και μία παλαιογούμενα διά μπαλαστρόπια ότι υστερούμεθα όλως διόλου απ’ αυτά. Εις τρεις ημέρας να μας καταφθάσουν να μην αδιαφορήση η υπερτάτη Διοίκησις και χάσει το εθνικόν φρούριον και χαθούμε και ημείς, όσοι είμεθα τέκνα της. Ομοίως να διορίση και διά ξηράς στρατεύματα να προφθάσουν. Ταύτα και μένομεν με όλον το ανήκον σέβας.
    Τη 14: Μαρτίου 1824
    Φρούριον Μονεμβασίας Ευπειθέστατοι δημογέροντες
    Ευαγγέλης Νικότζης Γεώργιος Δεσποτόπουλος
    Υποφρούραρχος Σπύρος Δρακόπουλος Γρηγόρης Κατσουλέντης
    Πολιτάρχης Σπύρος Παπαδόπουλος. Χ’’Κυριάκος Ιατρόπουλος»

    Αυτόν τον Χατζηστεφανή (αν είναι ο ίδιος, που μάλλον είναι), τον αναφέρει και ο Φωτάκος αργότερα σχετικά με τη δολοφονία του Πάνου Κολοκοτρώνη (και ο Μακρυγιάννης ότι είχε κάποιο στρ. αξίωμα επί κυβέρνησης Κουντουριώτη κατά την εισβολή του Ιμπραήμ).
    https://books.google.gr/books?id=05kVBgAAQBAJ&pg=PT107&dq=%CE%A7%CE%B1%CF%84%CE%B6%CE%AE%CF%83%CF%84%CE%B5%CF%86%CE%B1%CE%BD%CE%AE+%CE%92%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%B3%CE%B1%CF%81%CE%BF%CF%82&hl=el&sa=X&ei=mB0QVbvcEdLraM71gpAF&ved=0CB4Q6AEwAA#v=onepage&q=%CE%A7%CE%B1%CF%84%CE%B6%CE%AE%CF%83%CF%84%CE%B5%CF%86%CE%B1%CE%BD%CE%AE%20%CE%92%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%B3%CE%B1%CF%81%CE%BF%CF%82&f=false

  61. sarant said

    60 Μπράβο βρε Σπύρο, κι έτσι απέκτησε σάρκα και οστά ο Ευαγγελής! Είκοσι παλικάρια είχε, μικροοπλαρχηγός ήταν.

  62. Γς said

    56:
    Αγάπη said

    >Καλημέρα
    Ίσως λίγο άσχετο αλλά πολύ τον αγαπώ τον εν λόγω κύριο

    Ωπα!

    Το 1825, στην εκστρατεία της Μεσσηνίας, μάλλωσε με τον Κουντουριώτη και του είπε·

    1825;
    Καλά. Αγάπα τον

  63. Γς said

    60:

    >Ευπειθέστατοι δημογέροντες

    Ευπειθέστατος ο αιτών Γς.

    Οταν όλες οι αιτήσεις σε δημόσιες και μη υπηρεσίες τελείωναν με το
    Ευπειθέστατος ο αιτών [αλλά και η αιτούσα]

    Γιατί όμως ευπειθέστατοι [που τρώμε και λίγο];

    Και πρέπει να ήταν πολύ παλαιότερη διαβεβαίωση [προς τους πασάδες;]

    Από το δημοσιο- Οθωμανικό;

  64. Spiridione said

    61. Και έδιωξε και τέσσερεις, 16 παλικάρια του έμειναν του καημένου 🙂
    Και για να ολοκληρώσουμε για τον Βαγγέλη τον Νικότζη, υπάρχουν και δύο επιστολές της γυναίκας του προς τον Κωλέττη: μία του 1832, που τον παρακαλεί να τον φέρει κοντά στο σπίτι του, στη Μονεμβασιά. Έτσι, είτε είχε καταγωγή από Μονεμβασιά, είτε παντρεύτηκε τότε που τον έστειλε ο Κωλέττης, οπότε χαλάλι και οι τσακωμοί του με τον Κεφαλλονίτη που εγίνηκεν ωσάν μια πουτάνα 🙂 . Μιλάει στην επιστολή της και για τας τυρρανίας τας οποίας έπασχεν ο σύζυγος της επί χρόνους τέσσαρας από τον Καποδίστρια.
    http://psifiakaarxeia.academyofathens.gr/rec.asp?id=68621
    Και μια επιστολή του 1845 με την οποία παρακαλά τον Κωλέττη να εγκρίνει το αίτημά της για χορήγηση χρηματικού βοηθήματος μετά τον θάνατο του άντρα της. Επί 20 και βάλε χρόνια ο Κωλέττης τούς είχε υπό την προστασία του!
    http://psifiakaarxeia.academyofathens.gr/rec.asp?id=77280

  65. Σπύρο, νόμιζα πως ο Νικοκύρης είναι μέγας χαρτοπόντιξ αλλά μπροστά σου είναι σκέτο γατάκι!

  66. Spiridione said

    Σκύλε, αυτά είναι τα εύκολα, τα ιντερνετικά, τα άλλα είναι τα δύσκολα.

  67. BLOG_OTI_NANAI said

    57: Το θέμα του αν υπήρχαν και αυτοπροσδιορίζονταν άνθρωποι στην Τουρκοκρατία ως «Έλληνες» ή αν υπήρχε «ελληνικό έθνος» ή υπήρχαν απλά… «ελληνόφωνοι ορθόδοξοι οθωμανοί»(!) δεν είναι ένα οποιοδήποτε ιστορικό θέμα, αλλά είναι ολόκληρος ιδεολογικός άξονας. Όπως ακούσαμε πρόσφατα από τον Μπαλτά, στον ιδεολογικό αυτό άξονα αγγλικής κυρίως προέλευσης, είναι αδύνατον να αποσυνδεθεί η Ελληνική Επανάσταση από τον Διαφωτισμό. Όμως, σαφώς δεν είναι τόσο απλά τα πράγματα, και ακόμα και στις εδώ συζητήσεις, περί του αν είμαστε «Έλληνες» ή «Ρωμιοί», κι εγώ, αλλά και άλλοι, έφεραν πηγές που δείχνουν ότι υπήρχαν κανονικότατα αυτοπροσδιοριζόμενοι Έλληνες στον τόπο αυτό ακόμα κι αν ήταν Αρβανίτες ή Βλάχοι, αλλά και έθνη υπήρχαν στον κόσμο, αιώνες πριν τον Διαφωτισμό.
    Αυτές τις πηγές και τα στοιχεία που ποτέ δεν είδαμε στους ιστορικούς που ακολούθησαν την γραμμή Mango και Ηλιού κ.λπ. και ευτυχώς ΔΕΝ διαβάσαμε στην Αυγή που αναφέρεται σε «σβήσιμο, η παραχάραξη και επαναγραφή της Ιστορίας«, ο Ηλιού επιλέγει να τα αγνοήσει και να τα αποσιωπήσει όχι όμως επειδή δεν τα γνωρίζει.
    Έτσι, νομίζω πως όταν αναφέρομαι σε συγκεκριμένα θέματα που έχουν βάση ιδεολογική, δεν υποτιμά αυτό τον Ηλιού συνολικά, ούτε την επάρκεια του, ούτε τις βιλιογραφίες που έχει συντάξει, ούτε το ερευνητικό του έργο, ούτε τις κριτικές του εκδόσεις κ.λπ.

    Όμως, όταν βλέπω ότι σε σχέση με όσα αφορούν την Εκκλησία και το Έθνος, ο Ηλιού έχει όχι ιστορικό, αλλά ιδεολογικό πρόβλημα, οφείλω να το πω.
    Τρανό παράδειγμα, ότι ο Ηλιού δυστυχώς θυσιάζει την ιδιότητα του ως ιστορικός και λόγω αντικληρικαλισμού γίνεται απλά υπηρέτης μιας συγκεκριμένης ιδεολογίας, είναι η περίπτωση π.χ. του Μανουήλ Γεδεών ο οποίος λόγω των πολιτικών ισορροπιών της εποχής, είχε κατακρεουργήσει πολύτιμες πηγές της Τουρκοκρατίας για να κρύψει τα εγκλήματα των Τούρκων, όμως ο Ηλιού εκθειάζει τον Γεδεών και αποκρύπτει τον εγκληματικό χειρισμό που έκανε στις πηγές, επειδή με την αθώωση των Τούρκων έπεφτε όλο το βάρος της ευθύνης στην Εκκλησία. Επίσης, τα έντυπα τρισάγια και μνημόσυνα της Τουρκοκρατίας που λειτούργησαν ως μία αναγκαία πηγή εσόδων του Πατριαρχείου λόγω της οικονομικής αφαίμαξης από τους Τούρκους, ο Ηλιού με βιασμό των πηγών τα «βάφτισε» παπικά …»συγχωροχάρτια» (!) και από έχθρα για την Εκκλησία εξαφάνισε τις πηγές που τον διέψευδαν σε μια υποτίθεται επιστημονική μελέτη. Και μάλιστα, τόλμησε στη μελέτη του αυτή να γράψει ότι κανείς δεν είχε καταλάβει πως η Εκκλησία μοίραζε «συγχωροχάρτια» όμοια με τα παπικά, αλλά το κατάλαβε μόνο ο Ηλιού το… 1980!
    Σε αυτά λοιπόν αναφέρομαι.

  68. 67 Ναι. Με πιάνει η κακία μου, αμαρτία βέβαια μέρες που ‘ναι, και αναρωτιέμαι πώς θα εφαρμόζονταν στο παραπάνω σχόλιο οι συλλογιστικές που είχαμε δει σε παρόμοια συζήτηση του τύπου «πώς αμφισβητεί ένας ψευδώνυμος οιωνεί τυχάρπαστος κοτζάμ Παπάζογλου και Βακαλόπουλο με τόσες παραπομπές». Πώς; Ο ίδιος σχολιαστής τα έλεγε; Άλλο ‘γω, που λέει και το ανέκδοτο… 🙂

  69. BLOG_OTI_NANAI said

    68: Γιατί όμως να συγκρίνεις το παραπάνω;
    Για τον Ηλιού βρήκαμε πού ακριβώς έκανε λαθροχειρίες, όπως π.χ. ότι χρησιμοποίησε επιλεκτικά το σημαντικό βιβλίο του Καρμίρη, από το οποίο παρέθεσε μόνο όποια πηγή τον βόλευε. Τα ίδια έκανε με την περιοδεία του Χρύσανθου. Το κυριότερο όμως είναι ότι για τον Παπάζογλου δεν βρέθηκε ΟΥΤΕ ΕΝΑΣ σύμμαχος κάποιας επιστημονικής εμβέλειας που να αμφισβητεί τη συγκεκριμένη μελέτη για τη Θεσ/νίκη. Αντιθέτως, για τον Γεδεών και τις παραχαράξεις του, απέναντι στα όσα γράφει ο Ηλιού υπάρχει η ειδική μελέτη της Μαμώνη ή ο Γριτσόπουλος που είχε επισδημάνει τις ελλείψεις του Γεδεών, ενώ απέναντι στη μελέτη του Ηλιού για τα συγχωροχάρτια υπάρχει ο Μεταλληνός που σχεδόν τον κατηγορεί για ιδεολογική στράτευση.
    Έτσι, δεν νομίζω ότι έχουν σχέση τα δύο παραδείγματα.
    Είναι σαφές ότι αν έβρισκα έστω και έναν ιστορικό αντίστοιχης εμβέλειας που να αμφισβητεί την μελέτη του Παπάζογλου θα είχα παραδεχτεί ότι πέτυχες διάνα. Όμως πουθενά δεν διάβασα οποιαδήποτε υποψία για την μελέτη του και η πηγή ζει και βασιλεύει σε κάθε έργο σχετικό με τη Θεσ/νίκη και μάλιστα σε ειδικούς της ιστορίας της Θεσ/νίκης. Θεωρώ λοιπόν ότι είναι πολύ άδικο να συγκρίνεις τις δύο περιπτώσεις.

  70. Νέο Kid L'errance d'Arabie said

    O Δύτης είναι ιστορικός-οθωμανολόγος/τουρκολόγος εγνωσμένης αξίας, άρα η άποψή του έχει βαρύτητα. Όσο για το αν υπάρχει άλλη γραπτή υποψία για τη μελέτη…ε, υπάρχει και η «πρώτη φορά» σε όλα τα πράγματα. Ήταν πρωτότυπη η Δυτική παρατήρηση/διερέυνηση ,και αυτό τής προσθέτει κιόλας αξία.

  71. Ὁ Εὐαγγέλης Νικότσης ἦταν ἀπὸ τὴν Χειμάρρα.
    ΓΑΚ/Ἀριστεῖα/Φακ. 13/Τεκμ.32

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: