Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Η Διαθήκη, το Υστερόγραφο και η άλλη πλευρά

Posted by sarant στο 5 Απριλίου, 2015


Ένας από τους γνωστότερους στίχους της μεταπολεμικής μας ποίησης είναι ο στίχος του Μιχάλη Κατσαρού «Ελευθερία ανάπηρη πάλι σου τάζουν». Ο στίχος έχει γίνει και παροιμιακός, ενώ συχνά παρατίθεται και σε πληθυντικόν αριθμό «Ελευθερία ανάπηρη πάλι σας τάζουν» (έτσι ακούγεται, π.χ., στον Θίασο του Θ. Αγγελόπουλου) που δεν ξέρω αν αντιστοιχεί σε μεταγενέστερη επεξεργασία του στίχου από τον ίδιο τον ποιητή, διότι ομολογώ ότι δεν ξέρω ολόκληρη την εκδοτική ιστορία του ποιήματος.

Στο σημείωμα αυτό θα περιοριστώ στα περιστατικά της πρώτης δημοσίευσής του, που έχουν πιστεύω αρκετό ενδιαφέρον και για τα οποία έχουν γραφτεί στο Διαδίκτυο διάφορες ανακρίβειες, που ευκαιρία είναι να διορθωθούν.

Ο περίφημος λοιπόν στίχος του Κατσαρού είναι ο καταληκτικός στίχος του ποιήματος «Υστερόγραφο», που γράφτηκε επειδή ένα προηγούμενο ποίημα του ποιητή, η Διαθήκη, είχε δημοσιευτεί με περικοπές. Σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη λογοκρισία που υπέστη (που κατά τη γνώμη μου ήταν αυτολογοκρισία της εφημερίδας), ο Κατσαρός έγραψε και έστειλε το δεύτερο ποίημα. Και τα δυο ποιήματα δημοσιεύτηκαν τον Οκτώβριο του 1950 στην εβδομαδιαία εφημερίδα «Δημοκρατικός Τύπος».

Ο Δημοκρατικός Τύπος ήταν εφημερίδα που υποστήριζε τον Ιωάννη Σοφιανόπουλο, πρόεδρο της Ένωσης Δημοκρατικών Αριστερών, ο οποίος στις εκλογές του 1950 είχε συνεργαστεί με τις δυνάμεις της υπόλοιπης Κεντροαριστεράς και Αριστεράς (και του παράνομου ΚΚΕ) στη Δημοκρατική Παράταξη, η οποία, λίγους μόνο μήνες μετά την ήττα του ΔΣΕ στον Εμφύλιο, κατάφερε να συγκεντρώσει το αξιόλογο ποσοστό του 9,7% και να εκλέξει 18 βουλευτές (επί συνόλου 250), ανάμεσά τους και τον ίδιο τον Σοφιανόπουλο ως βουλευτή Αθηνών. Λίγους μήνες όμως αργότερα, ο Σοφιανόπουλος αρρώστησε βαριά και τελικά πέθανε τον Ιούλιο του 1951.

Στα πέτρινα χρόνια των αρχών της δεκαετίας του 1950 η αριστερή δημοσιογραφία ήταν επικίνδυνο επάγγελμα, παρόλο που για μεγάλα διαστήματα στην κυβέρνηση βρισκόταν το κεντρώο κόμμα της ΕΠΕΚ. Η εφημερίδα Δημοκρατικός έκλεισε το 1950 παρόλο που εκδιδόταν από τον αριστερό βουλευτή Χριστάκο, το ίδιο και η εφημερίδα Δημοκρατική το 1952. Ο Δημοκρατικός Τύπος εκδιδόταν απο τον Φεβρουάριο του 1950 έως τον Σεπτέμβριο του 1951. Στις συνήθως τέσσερις σελίδες του χωρούσε μια αξιόλογη στήλη για τη λογοτεχνία και το βιβλίο. Την κριτική βιβλίου την έκανε ο Αλέξανδρος Αργυρίου, ενώ την επιμέλεια της λογοτεχνικής στήλης την είχε (σύμφωνα με τον Αργυρίου, διότι υπογραφή δεν υπήρχε) ο Τάσος Βουρνάς.

Στον Δημοκρατικό Τύπο συχνά δημοσιευόταν και ανέκδοτη ποίηση, κι έτσι στο φύλλο της 1.10.1950 δημοσιεύτηκε το ποίημα «Διαθήκη» με την υπογραφή Μ.Κ. Παραθέτω το ποίημα όπως δημοσιεύτηκε αρχικά:

Αντισταθείτε
σ’ αυτόν που χτίζει ένα μικρό σπιτάκι
και λέει: «καλά είμαι εδώ».
Αντισταθείτε σ’ αυτόν που γύρισε πάλι στο σπίτι
και λέει: «Δόξα σοι ο Θεός».
Αντισταθείτε
στον περσικό τάπητα των πoλυκατοικιών
στον κοντό άνθρωπο του γραφείου
στην εταιρεία «εισαγωγαί- εξαγωγαί»
σε μένα ακόμα που σας ιστορώ.

Αντισταθείτε
στις μουσικές, τα τούμπανα και τις παράτες
σ’ όλα τ’ ανώτερα συνέδρια που φλυαρούνε
πίνουν καφέδες, σύνεδροι συμβουλατόροι
σ’ αυτή την άγονη κυρία που μοιράζει
έντυπα αγίων λίβανον και σμύρναν
σε μένα ακόμα που σας ιστορώ.

Αντισταθείτε πάλι σ’ όλους αυτούς που λέγονται μεγάλοι
σ’ όλους που γράφουν λόγους για την εποχή
δίπλα στη χειμωνιάτικη θερμάστρα
στις κολακείες τις ευχές τις τόσες υποκλίσεις
από γραφιάδες και δειλούς, για το σοφό αρχηγό τους.
σ’ αυτούς που λένε λυρισμό τα ωραία λόγια
στα γλυκερά τραγούδια με τους θρήνους
στους θεατές
στον άνεμο
σ’ όλους τους αδιάφορους και τους σοφούς
στους άλλους που κάνουνε το φίλο σας
ως και σε μένα, σε μένα ακόμα που σας ιστορώ αντισταθείτε.

Τότε μπορεί βέβαιοι να περάσουμε προς την Ελευθερία!

Μ.Κ.

Αν θέλετε, το βλέπετε και όπως δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα (έχω απλοποιήσει τους καφφέδες).

Ωστόσο, σε αυτή την πρώτη δημοσίευση, οι υπεύθυνοι της εφημερίδας είχαν κόψει αρκετούς στίχους, φοβούμενοι τον νόμο 509. Πιο κάτω παραθέτω την τελική μορφή του ποιήματος, με τους κομμένους στίχους υπογραμμισμένους (έχει γίνει και κάποια αναδιάταξη στους άλλους στίχους)

Αντισταθείτε
σ’ αυτόν που χτίζει ένα μικρό σπιτάκι
και λέει: «καλά είμαι εδώ».
Αντισταθείτε σ’ αυτόν που γύρισε πάλι στο σπίτι
και λέει: «Δόξα σοι ο Θεός».
Αντισταθείτε
στον περσικό τάπητα των πoλυκατοικιών
στον κοντό άνθρωπο του γραφείου
στην εταιρεία «εισαγωγαί- εξαγωγαί»
στην κρατική εκπαίδευση
στο φόρο

σε μένα ακόμα που σας ιστορώ.

Αντισταθείτε
σ’ αυτόν που χαιρετάει απ’ την εξέδρα ώρες ατέλειωτες τις παρελάσεις
στον πρόεδρο του Εφετείου αντισταθείτε
στις μουσικές τα τούμπανα και τις παράτες
σ’ όλα τ’ ανώτερα συνέδρια που φλυαρούνε
πίνουν καφέδες σύνεδροι συμβουλατόροι
σ’ αυτή την άγονη κυρία που μοιράζει
έντυπα αγίων λίβανον και σμύρναν
σε μένα ακόμα που σας ιστορώ.

Αντισταθείτε πάλι σ’ όλους αυτούς που λέγονται μεγάλοι
σ’ όλους που γράφουν λόγους για την εποχή
δίπλα στη χειμωνιάτικη θερμάστρα
στις κολακείες τις ευχές τις τόσες υποκλίσεις
από γραφιάδες και δειλούς για το σοφό αρχηγό τους.

Αντισταθείτε στις υπηρεσίες των αλλοδαπών και διαβατηρίων
στις φοβερές σημαίες των κρατών και τη διπλωματία

στα εργοστάσια πολεμικών υλών
σ’ αυτούς που λένε λυρισμό τα ωραία λόγια
στα θούρια
στα γλυκερά τραγούδια με τους θρήνους
στους θεατές
στον άνεμο
σ’ όλους τους αδιάφορους και τους σοφούς
στους άλλους που κάνουνε το φίλο σας
ως και σε μένα, σε μένα ακόμα που σας ιστορώ αντισταθείτε.

Τότε μπορεί βέβαιοι να περάσουμε προς την Ελευθερία.

Όπως βλέπετε, ο φόβος των διώξεων έκανε τους υπεύθυνους της εφημερίδας να κόψουν τις αναφορές στον σκληρό πυρηνα του κράτους (τις «φοβερές σημαίες των κρατών», τις «υπηρεσίες των αλλοδαπών και διαβατηρίων», την «κρατική εκπαίδευση», τις παρελάσεις, τον φόρο) και να κρατήσουν μόνο τις σχετικά πιο ανώδυνες (αν και όχι λιγότερο βάσιμες) αναφορές.

Ο ποιητής θύμωσε για το πετσόκομμα του ποιήματός του και σε ένδειξη διαμαρτυρίας έγραψε και έστειλε στην εφημερίδα το δεύτερο ποίημά του, το Υστερόγραφο, που πάλι δημοσιεύτηκε με την υπογραφή Μ.Κ. την επόμενη Κυριακή, 8.10.1950:

Η διαθήκη μου πριν διαβαστεί -καθώς διαβάστηκε
ήταν ένα ζεστό άλογο
ακέραιο
-πριν διαβαστεί-
όχι οι κληρονόμοι που περίμεναν
αλλά σφετεριστές καταπατήσανε τις εντολές της.

Η διαθήκη μου για σένα και για σε
χρόνια καταχωνιάστηκε σε χρονοντούλαπα
από γραφιάδες πονηρούς συμβολαιογράφους.

Αλλάξανε φράσεις σημαντικές -είχαν την εξουσία-
με τρόπο εξαφανίσανε την αντίσταση
σ’ ό,τι τους αφορούσε.
Σας κλέψανε τα μέρη με τους ποταμούς
τη νέα βουή στα δάση
τον άνεμο τον σκότωσαν
–τώρα καταλαβαίνω πια τι έχασα-
ποιός είναι αυτός που πνίγει.

Και συ λοιπόν
στέκεσαι έτσι βουβός με τόσες παραιτήσεις
από φωνή
από τροφή
από άλογο
από σπίτι.
στέκεις απαίσια βουβός σαν πεθαμένος;
Δεν θα μιλάς λοιπόν ποτέ;
Ελευθερία ανάπηρη πάλι σου τάζουν. 

Να σημειωθεί ότι αυτή είναι η μορφή που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα. Στην τελική μορφή του ποιήματος σε βιβλίο υπάρχουν μερικές όχι ασήμαντες αλλαγές, π.χ. στον δέκατο στίχο παραλείφθηκε το «είχαν την εξουσία» και προστέθηκε ο στίχος «ώρες σκυμμένοι πάνω της με τρόμο», ενώ επίσης παραλείφθηκε ο προτελευταίος στίχος (και μάλλον εύστοχα, αν κρίνουμε το τελικό ποιητικό αποτέλεσμα). Αν θέλετε να κάνετε τη σύγκριση, σε πολλά σημεία του Διαδικτύου (π.χ. εδώ) υπάρχει η τελική μορφή.

Ταυτόχρονα, δίπλα στην δημοσίευση του Υστερόγραφου, ο υπεύθυνος της εφημερίδας δημοσίευσε την εξής επισήμανση, που δεν υπάρχει στο Διαδίκτυο, προσπαθώντας (νομίζω πειστικά) να δικαιολογήσει τη λογοκρισία. Επειδή πρέπει να ακούγεται και η άλλη πλευρά, την αναδημοσιεύω εδώ.

Η ΤΥΧΗ ΕΝΟΣ ΠΟΙΗΜΑΤΟΣ

Στο προηγούμενο φύλλο μας δημοσιεύσαμε ένα ποίημα του κ. Μ.Κ. με τον τίτλο «Η διαθήκη μου». Αλλά ο κ. Κ.Μ. (sic) είναι ποιητής και ο υπεύθυνος της φιλολογικής μας σελίδας δεν είναι δικηγόρος. Έτσι ούτε ο ένας ούτε ο άλλος δε μπορούσαν να ξέρουν τι «εμπίπτει» στον αδηφάγο νόμο 509 που είναι «πλατύς όσο και ο ουρανός» -όπως θα ‘λεγε ένας ποιητής, αν, εννοείται, δεν τον έπιανε κι αυτόν ο νόμος μόλις το’λεγε. Ευτυχώς για όλους μας -μηδέ του ποιητού εξαιρουμένου- έφτασε εγκαίρως ο αρμόδιος άνθρωπος. Έπιασε ευλαβέστατα το ποίημα του κ. Μ.Κ., τ’ ακούμπησε στο μάρμαρο του τυπογραφείου και το… χειρούργησε, δηλαδή του έβγαλε ό,τι θα μπορούσε να γαργαλήσει την όρεξη του νόμου. Εκεί όμως που ο πεζότατος νομομαθής είδε μια «θεραπεία» ο ποιητής είδε ένα θάνατο: το θάνατο της ελευθερίας. Φώναξε, αγανάχτησε, σπάραξε, και ξέσπασε σ’ ένα άλλο… ποίημα -αυτό που δημοσιεύουμε (αχειρούργητο) σήμερα. Είχε δίκιο ο ποιητής. Είχε δίκιο κι ο νομομαθής. Μα τότε ποιος είχε τ’ άδικο;

Ω.. αυτό δε θα μας το επιτρέψει ο… νομομαθής να σας το πούμε.

Το άδικο, εννοεί, το είχε ο νόμος 509 και το γενικότερο ανελεύθερο κλίμα που επικρατούσε με τους τυποκτόνους νόμους -που θύμα τους είχαν πέσει ήδη άλλες αριστερές εφημερίδες. Το σημείωμα δεν υπογράφεται, αλλά ασφαλώς δεν γράφτηκε από τον υπεύθυνο της φιλολογικής σελίδας (τον Τάσο Βουρνά), αλλά μάλλον από τον αρχισυντάκτη της εφημερίδας ή τον διευθυντή της, τον Ν. Ρίτση.

Το βέβαιο είναι ότι το επεισόδιο (είτε το θεωρήσουμε λογοκρισία είτε αυτολογοκρισία) δεν στάθηκε αφορμή για διακοπή της συνεργασίας του Κατσαρού με την εφημερίδα, αφού δυο μήνες αργότερα, τον Δεκέμβριο, δημοσιεύεται εκεί το ποίημά του «Εμείς για όλους» (που μπορείτε να το δείτε και εδώ) με σχεδόν ολόγραφη υπογραφή: Μιχ. Κατσαρός.

Εξήντα χρόνια και βάλε μετά το επεισόδιο διαβάζει κανείς ανακρίβειες σε ιστοσελίδες, ακόμα και από τον προσεχτικό Θόδωρο Αθανασιάδη. Διότι βέβαια, το ποίημα δεν δημοσιεύτηκε  στην εφημερίδα το 1953 (τότε βγήκε σε βιβλίο, στη συλλογή Κατά Σαδδουκαίων): το 1953 ο Σοφιανόπουλος δεν ζούσε πια και η εφημερίδα είχε κλείσει προ πολλού. Ούτε είναι ακριβές αυτό που γράφεται, ότι ο Σοφιανόπουλος (που δεν ξέρω αν λεγόταν Τάκης) τότε «πολιτευόταν με το «Αγροτικό Κόμμα», τότε συνεργαζόμενο με το ΚΚΕ». Ο Σοφιανόπουλος τότε πολιτευόταν με τη Δημοκρατική Παράταξη. Με το Αγροτικό Κόμμα είχε πολιτευτεί (και συνεργαστεί με το ΚΚΕ) προπολεμικά.

Ούτε μου φαίνεται ακριβές αυτό που γράφεται σε άλλες σελίδες, ότι το κόψιμο των στίχων το έκανε προσωπικά ο Ιω. Σοφιανόπουλος, που μάλιστα αναγνώρισε τον εαυτό του στους στίχους. Δεν νομίζω ότι ανακατευόταν προσωπικά με την εφημερίδα -αλλά βέβαια αυτό δεν θα το μάθουμε ποτέ με σιγουριά.

Κάποιες από τις ανακρίβειες οφείλονται και στον ίδιο τον ποιητή, ο οποίος σε πολύ μεταγενέστερη συνέντευξή του στον Σταύρο Λαγκαδινό είχε πει: Ο καημένος ο Σοφιανόπουλος έβγαζε τότε αυτή την εφημερίδα – ήταν ο πολιτικός του Αγροτικού Κόμματος. Ήταν γνωστός από τις εκκοκιστικές μηχανές της Μεσσηνίας που τις είχε παραγγείλει για το ρύζι. Αυτή η πράξη του, που εισήγαγε πρώτος την εκκοκιστική μηχανή ορύζης στη Μεσσηνία, τον έβγαζε συνεχώς βουλευτή. Σαν Σοφιανόπουλος που ήταν, ήθελε να τονίσει ότι θέλει, βέβαια, την εν σοφία «διαθήκη» μου, αλλά… λογοκριμένη!

Και πάλι, ο Σοφιανόπουλος δεν ήταν τότε πολιτικός του Αγροτικού Κόμματος, αλλά προπολεμικά. Δεν ξέρω αν όντως έφερε εκκοκιστικές μηχανές στη Μεσσηνία, αλλά δεν καταγόταν από εκεί (αλλά από τα Καλάβρυτα) και δεν βγήκε ποτέ, απ’ όσο ξέρω, βουλευτής Μεσσηνίας, ούτε έβγαινε συνεχώς βουλευτής (πολύ περισσότερο που από το 1936 ως το 1945 δεν είχαμε εκλογές). Υπουργός Εξωτερικών ήταν το 1945 αλλά παραιτήθηκε όταν υποστήριξε τη σοβιετική θέση στον ΟΗΕ διαφωνώντας με την κυβέρνηση. Αν θέλαμε να χαρακτηρίσουμε με μια λέξη τον Σοφιανόπουλο, μάλλον κεντροαριστερό θα τον λέγαμε -αν και όχι με την τωρινή σημασία της λέξης. Επίσης (αλλά με την καλή έννοια) συνοδοιπόρο, αφού πάντοτε ήταν φιλικός προς τη Σοβιετική Ένωση και υπήρξε ο πρώτος Έλληνας πολιτικός που την επισκέφτηκε (το 1924 κιόλας!) και έγραψε τις εντυπώσεις του.

Ούτε ήταν ο Δημοκρατικός Τύπος εφημερίδα ταυτισμένη με την «επίσημη» αριστερά, όπως γράφεται συχνά.  Μάλιστα, λίγο αργότερα η εφημερίδα ήρθε σε ρήξη με το ΚΚΕ ενόψει των εκλογών του 1951 (όπου κατέβηκε για πρώτη φορά η ΕΔΑ σε εκλογές, διασπώντας τη συμμαχία με τα μικρά κεντροαριστερά κόμματα).

Κατά την ταπεινή μου γνώμη, η λογοκρισία του ποιήματος ήταν πράξη προστασίας της εφημερίδας, ουσιαστικά αυτολογοκρισία, από μια κεντροαριστερή εφημερίδα που δεν ήθελε να ρισκάρει διώξεις -μια πράξη, επιπλέον, που στάθηκε τυχερή αφορμή για να μας χαρίσει ένα ακόμα ποίημα και έναν διάσημο στίχο.

Τελειώνοντας, ας ακούσουμε τον ίδιο τον Κατσαρό να απαγγέλλει τη Διαθήκη του (θα προσέξατε ότι ως τίτλος αναφέρεται το Αντισταθείτε). Επίσης μπορούμε να ακούσουμε το ποίημα μελοποιημένο από τον Θανάση Γκαϊφύλλια σε ερμηνεία Χρήστου Θηβαίου. Ο Γκαϊφύλλιας έχει μελοποιήσει και το Υστερόγραφο.

 

 

 

95 Σχόλια to “Η Διαθήκη, το Υστερόγραφο και η άλλη πλευρά”

  1. ππαν said

    Πολύ ωραίο, καλημέρα

  2. cronopiusa said

    Καλή σας μέρα
    Ευχαριστούμε

  3. Καλημέρα

    Ελευθερία, ανάπηροι, πάλι σας τάζουν…

  4. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

  5. ΚΑΒ said

    Καλημέρα. Δεν το ήξερα. Εξαιρετικό.

    Αντισταθείτε.
    Ελευθερία, όχι μόνο, ανάπηρη, σου τάζουν.

  6. Ο Γκαϊφύλλιας έχει -κατά την γνώμη μου- γράψει ένα από τα καλύτερα τραγούδια των τελευταίων χρόνων :

  7. ΚΑΒ said

    Κοίταζα τώρα την ετυμολογία του ανάπηρος στο ετυμ. λεξ. του Μπαμπινιώτη. <ανά +πηρός που σημαίνει κουτσός,τυφλός,μουγγός, ίσως και χαζός. Το πηρός είναι άγν. ετύμου.
    Πρώτη γνωστή καταγραφή της λ. στην Πολιτεία του Πλ. και συνεχίζω με αντιγραφή από τον Μπ. : ήδη τον 5ο αι. π.Χ. πβ. Πλάτ. πολιτεία 539 d 9.
    Πάντως η Πολιτεία γράφτηκε το 374 π. Χ. δηλ. τον 4ο αι.

  8. sarant said

    Ναι, υπάρχει και πηρόω, και πήρωσις

  9. Αγάπη said

    Και γιατί όχι η εκτέλεση με τον ίδιο τον Γκαϊφύλια, που είναι, νομίζω ανώτερη;
    https://www.youtube.com/results?search_query=%CE%B3%CE%BA%CE%B1%CF%8A%CF%86%CF%85%CE%BB%CE%B9%CE%B1%CF%82%2B%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CE%B8%CE%AE%CE%BA%CE%B7

    Εδώ είναι μαζί με το υστερόγραφο

    Και μελοποίησε ο Θεοδωράκης το Κατά Σαδουκαίων, εντελώς σχεδόν άγνωστο, πάλι τού Κατσαρού, εξαιρετικό https://www.youtube.com/watch?v=I2fmrVT3QTo&list=PLWrdjZdd2bV33MA8X1S-Pn8YZCZGwlOY1

  10. Αγάπη said

    Και να η ορίτζιναλ που λέμε στα Ελληνικά εκδοχή: μιας και απαγγέλει ο ίδιος ο Κατσαρός αυτή θα πρέπει να θεωρήσουμε αυθεντική

  11. Αγάπη said

    ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ αντιγράφω από https://athens.indymedia.org/post/1185230/
    ενας άγνωστος-γνωστός ποιητής.

    Ο Μιχάλης Κατσαρός είναι μία εντελώς ιδιόρυθμη περίπτωση στο χώρο της ποίησης.

    Γενήθηκε το 1920 στην Κυπαρισσία Μεσηνίας και 16 χρονών μπήκε πρότακτος στην αεροπορία, όπου τον βρήκε ο πόλεμος. Στην Κατοχή προσχώρησε στην αντίσταση, και μάλιστα σε διαδήλωση στην Αθήνα θεάθηκε με ταινία στο στήθος που έγραφε «αεροπορία του ΕΛΑΣ».
    Συμμετείχε στα Δεκεμβριανά και είναι γνωστό το επεισόδιο γνωριμίας του με έναν άλλο -τότε- Ελασίτη:
    Ο Κατσαρός ήταν στά χαρακώματα όρθιος κι αγνάντευε, φορώντας μια μπέρτα ιταλική, λάφυρο του Αλβανικού. Ενας άλλος που έκανε έρπειν για να δή που πάνε τα Εγγλέζικα τάνκς τον βλέπει και του φωνάζει:
    -Τί κάνεις εκεί,συναγωνιστή, θα μας σκοτώσουν.Ο Κατσαρός τον κυτάει υπεροπτικά:
    -Μπά! Και ποιός είσαι εσύ συναγωνιστή;
    -Μίκης Θεοδωράκης, διοικητής ΕΛΑΣ νέας Σμύρνης. Κι εσύ;
    -Μιχάλης Κατσαρός, ποιητής.

    Ήταν ιδιόρυθμος τύπος.Μετά τηνεπελευθέρωση δούλεψε -πριν τον πετάξουν έξω (με βία, με σπρωξίματα και κλωτσιές)από το γραφείο του ως αριστερό-στο Ραδιοφωνικό σταθμό ενόπλων δυνάμεων. Μνημειώδη ήταν τα σαρδαμ-φάρσες που έκανε όταν εκφωνούσε ειδήσεις.

    Σε μια περιοδεία της Φρειδερίκης σε έκθεση είχε πεί:
    -Η βασσίλισσα Φρειδερίκη συνεχίζει την περίοδόν της στις αίθουσες της εκθέσεως.

    Στην αρχή τα ποιήματά του κέρδισαν τον έπαινο των αριστερών.
    Μέχρι που εξέδοσε το » Κατά Σαδδουκαίων».
    Ήταν από τους πρώτους που κατάλαβαν τις σταλινικές διαστρεβλώσεις της αριστεράς και με ποιητικό τρόπο κατέθεσε τις προσωπικές του απόψεις του μέσα στη τις συλλογή αυτή.
    Αυτό ήτανε. Η κομματική ιεραρχία τον έθαψε 20 χρόνια. Και βρέθηκε κυνηγημένος και από το κράτος και απομονωμένος από την αριστερά.

    Ο κόσμος των ανένταχτων αριστερών και των αυτόνομων τον ξανα-ανακάλυψε στο τέλος της Δικτατορίας και τον αγάπησε καν έναν προφήτη- επαναστάτη- ποιητή που έδινε στους απογοητευμένους από το χάλι του Σταλινισμού, ελπίδα.
    Πέθανε το 1998.
    και απάντηση συνομιλητή

  12. Αγάπη said

    Συμπληρώνω την ανάρτηση 11 «και απάντηση συνομιλητή» : Ο Κατσαρός, ως μέγιστος ποιητής, είχε έντονο το στοιχείο της πρόκλησης. Το «σαρδάμ» για τη Φρίκη που αναφέρεται στο κείμενο δεν είναι το μοναδικό. Το πιό γνωστό και συνάμα το μοιραίο, ήταν αυτό που διέπραξε την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, μάλλον του ’66, έχοντας πάλι ως στόχο τη Φρίκη. Κατά την κλήρωση του λαχείου συντακτών και ενώ ΕΙΡ και ΥΕΝΕΔ μετέδιδαν σε εθνικό δίκτυο, ο ποιητής ξαναχτύπησε:
    «Αυτήν την στιγμήν η βασιλομήτωρ Φρειδερίκη βγάζει από την κλειτορίδα (αντί κληρωτίδα) τον πρώτον αριθμόν». Φυσικά διώχθηκε αμέσως, αλλά ο Μιχάλης Κατσαρός κατάφερε να γελοιοποιήσει την μισητή γερμανίδα.

    Και επειδή τον λάτρεψα – τον πρόλαβα, τον θαύμασα, ήμουν και σχεδόν έφηβη, με άφηνε έκθαμβη – πώς να ξεχάσω το πιο αγαπημένο μου τραγούδι του;

    Αυτά και σκάω, αυτολογοκρίνομαι επειδή είμαι ικανή να συνεχίσω μέχρι τη Δευτέρα τού Πάσχα 🙂

  13. Κουνελόγατος said

    Καλημέρα σας, εξαιρετικό.
    Γράφει αρκετά γι αυτόν ο Μίκης στους «Δρόμους του Αρχάγγελου».

  14. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Καλημέρα βαγιόκλαδη. Η μουντάδα του καιρού πολύ μ΄αρέσει.Σαν πατροπαράδοτη των ημερών, ποιητική αδεία.
    Όλα,πολύ ωραία,όλα στα μέσα φύλλα της καρδιάς.Από τον Κατσαρό ως το Γκαϊφύλλια. το ποίημα και τα τραγούδια.
    Η ελευθερία,η δημοκρατία ο τόπος, κατεβαίνει στην Ιερουσαλήμ του. Σταύρωση κι Ανάσταση ; Ιησούν ή Βαραββάν ξανά; (επηρεασμένη κι από κάποια πρωτοσέλιδα σήμερα)
    7,8.ανάπηρος
    Του Αισώπου » Ανθρώπων έκαστος δύο πήρας φέρει/ σχετίζεται;

  15. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεότερα σχόλια!

    Αγάπη, ευχαριστούμε για τα γιουτουμπάκια!

  16. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Αντισταθείτε, τι υπέροχο ποίημα, (όπως και η οργισμένη Διαθήκη) πάνε πολλά χρόνια σίγουρα πάνω απο είκοσι, που κάτι με κάνει να ταυτιστώ τόσο πολύ μαζί του, δεν είναι καθόλου περίεργο που αυτολογοκρίθηκε (;). Τι ωραίος τύπος που είσαι ρε Νικοκύρη, που ψάχνεις στα αζήτητα και βρίσκεις κι ανασύρεις πραγματικούς θησαυρούς, και τους προσφέρεις δωρεάν σε όποιον είναι ανοιχτός στις συχνότητες που εκπέμπεις, σαν τους κυματισμούς του Γιάλομ ένα πράμα.
    Μιά και ακούω την εκδίκηση της γυφτιάς, αυτό το τραγουδάκι νομίζω οτι ταιριάζει κατά κάποιο τρόπο.

  17. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    11-12- Αγάπη, έχεις την άδολη συσχολιαστική αγάπη μου, για την αναλυτική πληροφόρηση για τον ποιητή, που είχα πλήρη άγνοια για το έργο του.
    Αυτό για σένα.

  18. stratosbg said

    Reblogged this on a hairless ape.

  19. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Μην αμελήσετε.Πάρτε μαζί σας νερό.Το μέλλον μας έχει πολλή ξηρασία

    Λίγα ακόμη για το Μιχάλη Κατσαρό.
    http://www.imerodromos.gr/mihalis-katsaros/
    Ο Μίμης ο Τσιγγάνος

  20. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Ο Μιχάλης Κατσαρός,(όπως τον θυμάμαι,και πότε να ήταν-πριν το 95 κάπου), διάβαινε,δεν περνούσε απλώς. Ανέμιζαν τα μαλλιά και το μακρύ κορμί του.Θα έλεγες ποιητική φιγούρα ακόμη κι αν δε γνώριζες πως ήταν ποιητής. Εκκεντρικό τον περιέγραφαν,ειδικά προς το τέλος.
    Κύριε Κατσαρέ, συζητιέται πολύ πως καλλιεργείτε κάποιαν εκκεντρικότητα… Να σας πω τι καλλιεργώ τώρα: είχα μια πλήρη γλάστρα, δίχως τίποτα, με κάτι γράμματα που ‘χα χαράξει πάνω –την είχα στο παράθυρο μου. Τη φύλαξα αυτή τη γλάστρα που μου άρεσε πολύ (λόγω των γραμμάτων που έλεγαν κάτι στίχους μου) –τη φύλαξα είκοσι χρόνια. Και τώρα, έπαθε κάτι το τρομερό: χωρίς να φυτέψω τίποτα επέταξε μια μολόχα! Αυτό είναι το πρόβλημα μου!

  21. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Όταν ακούω να μιλάν για τον καιρό …
    όταν ακούω σήμερα το Αιγαίο να γίνεται ποίηση να πλημμυρίζει τα σαλόνια
    όταν ακούω να υποψιάζονται τις ιδέες μου να τις ταχτοποιούν σε μια θυρίδα
    …εγώ πάντα σωπαίνω. (Όταν…)

    Μια από τις τελευταίες δημόσιες εμφανίσεις του ποιητή είναι στις 18 Σεπτεμβρίου 1998, στο Ηρώδειο, όπου παρουσιάζεται η καντάτα «Κατά Σαδδουκαίων». Ανάμεσα στους χιλιάδες ακροατές, ακούγεται μία κραυγή: «Ηρθαμε όλοι οι αριστεροί σήμερα εδώ, Μιχάλη, για να σου ζητήσουμε συγγνώμη…». Το πρωινό της 21ης Νοεμβρίου της ίδιας χρονιάς ο Μιχάλης Κατσαρός πεθαίνει και κηδεύεται με στρατιωτικές τιμές, τυλιγμένος με ελληνική σημαία και με παραστάτες Ικάρους της Πολεμικής Αεροπορίας…»
    (Ελευθεροτυπία, 21/3/2006)

  22. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    19 – Γειά σου ΕΦΗ, κάνω λές κι ανακάλυψα την ΑΜΕΡΙΚΉ με τον ποιητή, μόνο που όσο το σκέφτομαι, τόσο αρχίζω και θυμάμαι οτι τον ήξερα απο διάφορους συντρόφους (αληθινούς όχι γιαλαντζί) του πατέρα μου, απο τις αρχές του 70 μέχρι τα μέσα που πεθανε. Απ΄ό,τι φαίνεται, μάλλον «ανεπαισθήτως μ΄έκλεισαν απο τον κόσμον έξω» οι διάφορες αστικές συμβάσεις που έκανα, όμως κρίνοντας απο το αποτέλεσμα της οικογενείας, νομίζω οτι άξιζε το τίμημα.

  23. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Γεια σου Λάμπρο.
    Αγαπώ αυτόν τον ποιητή.
    H συλλογή «Κατά Σαδδουκαίων» ξανακυκλοφόρησε το 1972, με πρωτοβουλία της πρώην γυναίκας του Κούλας Μαραγκοπούλου και του Γιάννη Θεοδωράκη, ο οποίος έγραψε και ένα κείμενο στο μοναδικό τεύχος του περιοδικού «Αντί» που κυκλοφόρησε στη διάρκεια της δικτατορίας. Οσοι, στο μεταξύ, του είχαν γυρίσει την πλάτη τον ανακαλύπτουν ξανά. Κι εκείνος συνεχίζει τα χάπενινγκ. «Για την ακρίβεια, όλη του η ζωή είναι πια ένα χάπενινγκ», γράφει ο Στάθης Κατσαρός.

  24. Γς said

    >τυλιγμένος με ελληνική σημαία και με παραστάτες Ικάρους της Πολεμικής Αεροπορίας

    Και θυμήθηκα κάτι άλλους μάρτυρες της Πολεμικής Αεροπορίας

  25. sarant said

    Πολύ ωραία σχόλια, Λάμπρο, Έφη και Γς, νάστε καλά!

  26. (άλλη μία) Εξαιρετική δημοσίευση! Από του αγαπημένους μου, θυμάμαι το Μιχάλη Κατσαρό, πρωινά και μεσημέρια σε καφέ του κέντρου της Αθήνας. Χαρακτηριστική ψηλόλιγνη φιγούρα, τραγιάσκα, σκούρα γυαλιά και ένα μόνιμο τσιγάρο (σε πίπα νομίζω) καθώς και ένα κομψό, με ιδιαίτερο τρόπο, ντύσιμο αν και με κάπως φθαρμένα ρούχα. Στίχοι του υπάρχουν σε τοίχους στα Εξάρχεια που ζω:

    https://drive.google.com/file/d/0B05ckDFdFYR7a1h6VTlvbEZKbnc/view?usp=sharing

    Και πάλι ευχαριστούμε!
    Καλό Πάσχα σε όλους.

  27. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    25 – Μου ξύπνησες δυνατές και δύσκολες μνήμες μ΄αυτό το άρθρο, και ειδικά με το ποίημα, θυμήθηκα οτι είμαι 35 χρόνια πλέον ΑΠΕΝΑΝΤΙ, έστω και με συμβάσεις, που κι αυτές απέναντι είναι τελικά. Ήταν απαγορευμένος στην ΚΝΕ εκείνα τα χρόνια, αλλά και οι υπόλοιποι αριστεροί χώροι κοιμόντουσαν τον ύπνο του δικαίου, φαίνεται ούτε
    στον Μάο θα ήταν αρεστός. Ξέρεις ποιό είναι το αστείο; οτι έχω την συλλογή Κατά Σαδουκαίων απο το 72, πρέπει να την είχε φέρει κάποιος σύντροφος στον πατέρα μου τότε, κι όπως με αρκετά βιβλία που έχω, λόγο των πολλών «υποχρεωτικών» μετακομίσεων, δεν την διάβασα ποτέ, έμενε πάντα πακεταρισμένη, και τα τελευταία 15 χρόνια, βρίσκεται καταχωνιασμένη στο κάτω ράφι της βιβλιοθήκης στην σοφίτα, χωρίς να της δίνει κανείς σημασία. Διαβάζοντας τα σχόλια της Αγάπης και μετά της ΕΦΗΣ, κάτι άρχισα να ψιλιάζομαι, κι ανέβηκα επάνω κι άρχισα να ψάχνω πρώτα τις κούτες και τελευταία με απογοήτευση την βιβλιοθήκη, κι όταν το έπιασα στα χέρια μου, όπως λέει κι ο «εν Βίλχελμ Ράϊχ αδερφός μου» Γς στο blog του, κάποιο καθίκι ξαφνικά ΔΑΚΡΥΣΕ.

  28. Μαρία said

    Η σημείωση του Μ.Κ. για τη Διαθήκη* στη συλλογή Κατα Σαδδουκαίων.

    *Το ποίημα αυτό δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Δημοκρατικός Τύπος λογοκριμένο απο προοδευτικό διανοούμενο. Αναγκάστηκα να διαμαρτυρηθώ στο επόμενο φύλλο της ίδιας εφημερίδας με το Υστερόγραφο.

  29. sarant said

    26: Ευχαριστούμε Χρήστο για τη φωτογραφία!

    27: Πολύ χαίρομαι!

    28: Προφανώς εννοεί τον Βουρνά. Να σημειωθεί και η άλλη πλευρά ωστόσο. Μπράβο Μαρία.

  30. Κύρος Μοναχός said

    Ἀξίζει ὅλο τὸ ἄλμπουμ (Ὀροπέδιο, σὲ ποίηση Μιχ. Κατσαροῦ, μουσικὴ Γιάννη Μαρκόπουλου). Ἐνδεικτικά (μὲ τὴ φωνὴ τοῦ Παύλου Σιδηρόπουλου):

  31. Μαρία said

    Βάζω ολόκληρη τη σκηνή απ’ το Θίασο.
    Ακούμε μια συρραφή ουσιασιτικά στίχων απ’ το Κατα Σαδδουκαίων.
    Πώς να καταχωνιάσω: Σας αραδιάζω τα εμπόδια … το 1944. (στην ταινία: ο Δεκέμβρης του 1944)
    Δωριείς: Για τούτο παρέμεινα (θα παραμείνω στην ταινία) … συνωμότης.
    Όταν … : ο τελευταίος στίχος «Πάλι σας δίνω όραμα» αντικαταστάθηκε απ’ τον τελευταίο του Υστερόγραφου.

  32. Κύρος Μοναχός said

    Νὰ σημειώσουμε καὶ τὴν παρουσία τῆς συμβολικῆς μορφῆς τοῦ ποιητῆ (ἀναγνωρίσιμη καὶ ἀπὸ τὸ κόκκινο κασκὸλ ποὺ φοροῦσε) στὸν «Θίασο» τοῦ Ἀγγελόπουλου, ποὺ ἀκούγεται νὰ λέει τὸ «ἐλευθερία ἀνάπηρη πάλι σοῦ τάζουν»

  33. Κύρος Μοναχός said

    Μὲ πρόλαβε ἡ Μαρία… Πολὺ πιὸ πλήρης ἡ δική της ἀναφορά. Chapeau!

  34. Μαρία said

    33
    Μόνο που το Πώς να καταχωρήσω* το έκανα πώς να καταχωνιάσω. Τι λέει ο ψυχίατρος υπηρεσίας; 🙂

    *Στάζυ, με η.

  35. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Αντιγράφω
    Περιοδικό » νέο επίπεδο* » 31,Φεβρουάριος 2000, Στάθης Κατσαρός: Μία οικογενειακή συνάντηση
    {…}Άρχισε να αναφέρεται πάλι στο «Αντισταθείτε»,μόνο μετά το άρθρο στο πρώτο και τελευταίο επί δικτατορίας «Αντί».Μια μέρα η μάνα μου του ανακοίνωσε ότι,μετά από ενέργειες δικές της και του Γιάννη Θεοδωράκη,θα έβγαινε η δεύτερη έκδοση του βιβλίου.Εκείνος την κοίταξε αφ΄υψηλού,και της είπε γεμάτος ειρωνία: Μπα; Ε τότε στείλε και σε μένα ένα αντίτυπο.Αλλά καθώς αναπτυσσόταν σιγά σιγά το ρεύμα υπέρ Σαδδουκαίων,ένα απόγευμα έβαλε τα-τρόπος του λέγειν καλά του,τυλίχτηκε με το τεράστιο καινούργιο του κασκόλ και αφού το έριξε πίσω από την πλάτη εν είδει βυρωνείας μπέρτας,μας δήλωσε «θα πάω να υπογράψω τα βιβλία για τους αναγνώστες μου»,Η επάνοδος του ποιητή είχε αρχίσει.
    Τα απογεύματα στο σπίτι στον Ερυθρό,(που όταν ήταν στις κακές του το αποκαλούσε με το όνομα της ευρύτερης περιοχής,δηλαδή, Διαβολόρεμα) τέλειωναν με μουσικές{…} Η ικανότητά του να σχεδιάζει μελωδίες ήταν μοναδική εκείνα τα χρόνια…
    Ο Παντελής Μπουκάλας λέει στο βιβλίο του «Ενδεχομένως»,εκδ.’Αγρα 1996, για το Μιχάλη Κατσαρό: «Είναι πασίγνωστος και κατ΄ ουσίαν άγνωστος μέσα στη δόξα του{…}Λατρεύεται και συνάμα αγνοείται.Δίδαξε ήθος,αίρεση,αντίσταση,με λογο και πράξη,μα δε διδάσκεται στα σχολεία.Εποίησε έγκαιρα,άρτια και πρωτοπόρα,μα η κριτική στάθηκε φειδωλή μαζί του,αν όχι τσιγκούνα»

  36. sarant said

    Πολύ ωραία, τον θυμηθήκαμε τον Κατσαρό κατά που του άξιζε.

  37. Αγάπη said

    15, 17 Ευχαριστώ

    36 ίσως τού άξιζε και ολόκηρη ημερίδα στις μέρες μας που η οργή τών ποιητών έχει σωπάσει ως μή όφειλε…

  38. leonicos said

    Τι πάθατε σήμερα; Βάλατε στοιχημα να γράψετε την καλύτερη ανάρτηση και ως άρθρο και ως σχόλια;

    Ακόμα και ο Γς πήρε εύσημα!

  39. ΚΑΒ said

    35. >> μα δε διδάσκεται στα σχολεία.

    Στα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας (Γ΄ Γενικού Λυκείου) υπάρχει το » Όταν «.

  40. Αγάπη said

    39 μα με ένα ποίημα δέν διδάσκονται η οργή, η ευθύτητα, η τρέλλα…και λίγα λέω φυσικά
    – και δέν ισχύει μονον για τον Κατσαρό αυτο

  41. Αγάπη said

    38 τί πάθαμε; Τα βάγια φταίνε, αυτά μασούσε και η Πυθία 😉 Και αν ήταν ο ίδιος ο ποιητής εδώ θα μάς τραγουδούσε το ίδιο – τον έχω πετύχει σε βιβλιοπωλείο να ψέλνει το όνομα Αντόρνο σε πολλές τονικές και μελωδικές παραλλαγές για να με ψήσει να αγοράσω ένα βιβλίο με δοκίμιά του 🙂

  42. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    …Γράφω αναγκαστικά μήπως με την ποίηση κάνω κάτι άλλο.Δηλαδή μήπως με την ποίηση μπορέσουν και πλησιαστούν οι άνθρωποι πιο πολύ,μπορέσουν και αγαπηθούν,μήπως κάνουν μια πράξη πιο σωστή, τελικά από καθήκον για τον άνθρωπο που θεωρώ υιό μου γράφω ποιήματα. Αλλοιώς για ποιο λόγο,για μένα να γράψω;
    «Σε β΄ πρόσωπο: Μια συνομιλία του Μιχάλη Κατσαρού με τον Αντώνη Φωστιέρη και τον Θανάση Νιάρχο», Η λέξη13, 3-4/1982, σ.225-230.

  43. sarant said

    38-41 Να και το ωραιότερο σχόλιο 🙂

  44. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    39. Μήπως μπήκε μετά το θάνατο του; υστερότερα δηλαδή από το βιβλίο του Μπουκάλα
    27. αυτό θα πει δυνατό ιστολόγιο.Να μας ξυπνά και μνήμες και όρεξες να ξαναρμενίουμε τις μαγευτικές θάλασσες της ποίησης. Εγώ να δεις ψάξιμο που έκανα να βρω τους Σαδδουκαίους μου κι ούτε τους απάντησα ακόμη.Παραπονιούντα κάποια τέτοια βιβλία που τα παραγκώνισε η ευκολία του ίντερνετ και πάνε και κρύβονται στις τρίτες συστάδες κι ακόμη πιο βαθειά τω ραφιώνε.Όμως να,παίρνουν μια εκδίκηση κάτι φορές όπως αυτή με τη σημείωση του 28 της Μαρίας,που δεν τη λέει το νέτι. χμ;
    >>αντισταθείτε στην κρατική εκπαίδευση ε Λάμπρο; 🙂

  45. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ – Σκοτεινός συνωμότης στη μεγάλη πόλη,1998,

  46. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    45 συμπλ.αν δεν το έχετε δει, ε αξίζει
    μπήκε ο Ιλισσός και του πήρε τα χειρόγραφα 🙂 🙂

  47. sxoliko said

    35, 39 το αντισταθείτε μπορούμε να πούμε ότι έχει γίνει κλασικό για τη γιορτή του πολυτεχνείου. Ακούγεται πολύ. Τώρα, αν προχωράνε και βαθύτερα στα της αντίστασης στην κρατική εκπαίδευση…

  48. sarant said

    44 Άσε, πόσες φορές ψάχνω βιβλία και δεν βρίσκω…

  49. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    42 – «τελικά από καθήκον για τον άνθρωπο που θεωρώ υιό μου γράφω ποιήματα. Αλλοιώς για ποιο λόγο,για μένα να γράψω;»
    Απο το μεσημέρι που έπιασα το βιβλίο στα χέρια μου δεν το έχω αφήσει, δυό φορές το έχω διαβάσει, και παραμιλάω με τους στίχους, με κοιτάζουν κάπως παράξενα τα θήλεα της οικογενείας, αν και ξέρουν οτι έχω φάει πετριά απο μικρός. Απο τα 40μου που ξαναδιάβασα τον Καβάφη, έχω να κεραυνοβοληθώ έτσι απο ένα βιβλίο, (ίσως η εκπαίδευση της αμάθειας να το πλησιάζει). Έχω τρελαθεί απο την χαρά μου, αλλά και το τι μπινελίκια έχω ρίξει δεν λέγεται, μα να το έχω τόσα χρόνια, και να μη το έχω ξεφυλλίσει κάν; ΘΑ ΠΗΔΗΧΤΩ ΑΠ΄ΤΟ ΠΑΡΑΘΥΡΟ!!! Ξέρεις ΕΦΗ, το ζυγιάζω στα χέρια μου, και το βρίσκω βαρύτερο απ΄όλο το χρυσάφι της Γής, και πιο πολύτιμο απ΄όλα τα διαμάντια, πιο πολύτιμο ακόμα κι απ΄το νερό, που η Ελεωνόρα όταν την ρώτησα κάποτε πιο μικρή, «τι είναι πιο πολύτιμο, ένα σακούλι με διαμάντια, ή ένα παγούρι με νερό» απάντησε ΤΟ ΝΕΡΟ.

    44 – «αντισταθείτε στην κρατική εκπαίδευση ε Λάμπρο;» Καλά, με χτύπησε ΚΑΤΑΣΤΗΘΑ λέμε.

  50. Πολύ συγκινητικά και τα σχόλια και το άρθρο, που εκτός των άλλων ήταν και σωστό και, όπως πάντα, εμπεριστατωμένο.

  51. sarant said

    50: Αφού το λέτε εσείς, το παίρνω για μεγάλο έπαινο.

  52. Αν το δει κανείς μετά από χρόνια και ψύχραιμα, το πετσόκομμα του ποιήματος ήταν και λογοκρισία αλλά και αυτολογοκρισία. Το καθαρά πολιτικό λάθος από πλευράς της εφημερίδας, που δείχνει και το κλίμα της εποχής, ήταν ότι δεν φώναξαν τον ποιητή να του ανακοινώσουν τα σχέδιά τους και έδρασαν από μόνοι τους.

    Όμως, το γεγονός εντάχθηκε από το ευρύ κοινό και κατά τη γνώμη μου δικαίως, σε ένα γενικότερο κλίμα αποκαθήλωσης των ιερών αγελάδων του σταλινικού φαινομένου. Μάλιστα, αυτό συνέβη πολλά χρόνια μετά από τη δημοσίευση, μια που τη δεκαετία του 50 όταν γράφτηκε, λίγοι μέσα από την αριστερά θα μπορούσαν να δουν καθαρά.

    Ένα άρθρο για τη γέννηση των Σαδδουκαίων έχει γράψει ο πρώτος μου ξάδερφος από την πλευρά της μάνας μου Στάθης Μάρας , το αληθινό όνομα Κατσαρελάς, που εκείνη την εποχή έκαναν παρέα με τον ποιητή, που θα το βρώ και θα το στείλω. ( Ο άτυχος Μάρας που ήταν χειμερινός κολυμβητής παρασύρθηκε πριν από κανα δυο χρόνια και σκοτώθηκε από αυτοκίνητο που οδηγούσε ο δημοσιογράφος Δημήτρης Ρίζος.)

    Δυστυχώς, είδα αργά την ανάρτηση των Λέξεων. Είχαμε πάει με την ΑΝΙΜΑ για απελευθέρωση άγριων πουλιών στον Υμηττό 🙂 μετά συμποσίου και μουσικής, οπότε θα επανέλθω αύριο.

  53. sarant said

    52 Το περιγράφετε πολύ σωστά, αλλά βέβαια η συγκεκριμένη αυτο/λογοκρισία -παρά το ότι έτσι έχει μείνει- δεν έγινε από (τους κατεξοχήν, έστω) φορείς σταλινικών απόψεων και μεθόδων.

    Αλλά και για τον Μάρα θα άξιζε να ειπωθούν δυο λόγια παραπάνω. Περιμένω, αν βρείτε καιρό.

  54. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Αυτά είναι τα μαγικά εδώ: να τώρα θα έγραφα πως η φιγούρα του ποιητή σαν αερικό στις διαδρομές του στο κέντρο της πόλης, μου θύμιζε κάπως το μεσιέ Υλό του Ζακ Τατί αλλά αν σε κάτι αυτό θίγει την εικόνα του στους οικείους του, ζητώ συγγνώμη ταυτόχρονα, και να ο Στάθης Κατσαρός που πιο οικείος δε γίνεται.
    Κι ακόμη, το κείμενο του Στάθη Μάρα για τη γένεση του κατα Σαδδουκαίων είναι στο περιοδικό » νέο επίπεδο » 31,Φεβρουάριος 2000, που το έχω στα χέρια μου και θα το αναρτούσα από το πρωί (βλ.σχόλιο 35) αλλά νομίζω δεν ανοίγει:
    http://genesis.ee.auth.gr/dimakis/neoepipedo/31/neoepipedo31.htm

  55. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Συγκρατήθηκα δε,μάλλον έσβησα για να ακριβολογώ, τη συνέχεια της φράσης μου το πρωί » αγαπώ αυτό τον ποιητή και το γιό του Στάθη, που είναι δρων πολύπλευρος καλλιτέχνης ,σκηνοθέτης, στιχουργός, τραγουδοποιός και ωραίος άνθρωπος » (και αγνοούσα κι ότι ανακατεύεται ΚΑΙ με την ΑΝΙΜΑ 🙂 ). Άσε που θα ελευθερώναμε τα πουλιά μετά βαϊων και μπακαλιάρων, περισσότεροι, αν το ξέραμε 🙂 .

  56. Στο (θνησιγενές) ιστολόγιο του 1ου Λύκειου Μοσχάτου, «Ποσειδώνος και Κωνσταντινουπόλεως», είχα διαλέξει ως πρώτη ανάρτηση για την ποίηση το λογοκριμένο ποίημα του Μιχάλη Κατσαρού : Ποίηση (1).

  57. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    54 – «Αυτά είναι τα μαγικά εδώ:» H αυλή των θαυμάτων, απο τον εμπνευσμένο ηλεμάγο Σαραντάκο. Πολύ δυνατή μέρα η σημερινή για μένα, σας καλυνηχτώ με αυτό το ωραίο τραγούδι του Φραγκούλη.

  58. sarant said

    54 κε: Νάστε καλά όλοι, καλό βράδυ!

  59. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    -Καληνύχτα Νικοκύρη.Ήταν εξαιρετική η ιστολογική μας μέρα σήμερα.Ευχαριστούμε.
    -Καληνύχτα σου ευτυχισμένε Λάμπρο.Καταλαβαίνω καλά πώς νιώθεις.
    Κι ένα καινούργιο τραγούδι από μια παλιά-καινούργια βαθειά φωνή θαρρώ πως ταιριάζει στην όλη ατμόσφαιρα:Είδα του τρελού τα κλάματα

    -http://www.kalamatajournal.gr/2014-05-07-07-52-54/story/818
    υπάρχει ένα εκτεταμένο σχόλιο για το Στ΄΄αθη Μάρα:
    Ο “Ανθρωπάκος” που πάτησε ο δημοσιογράφος Δημήτρης Ρίζος με το αυτοκίνητο

  60. Μαρία said

    59
    Πραφράζοντας το Μπρεχτ, ξέφυγε απ’ τους καρχαρίες και νίκησε τους τίγρεις, τον έφαγαν όμως οι κοριοί.

  61. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Στάθης Μάρας

  62. Λ said

    Σήμερα ανοίχτηκε η διαθήκη που άφησε ο ποιητής. Πράγματι είναι πολύ σημαντική η σημερινή ανάρτηση. Βρήκα αυτή τη συνέντευξη που ίσως την έχετε υπόψη.

    Η ποίηση έχει πληροφορίες, αλλά είναι τόσο κεκαλυμμένες, που ο πληθυσμός των Αθηνών πρέπει να φάει πολλά καρβέλια για να τις καταλάβει

    http://www.lifo.gr/mag/features/4212

  63. Λ said

    Είναι ήδη στο 20. Συγγνώμη και καληνύχτα

  64. Τελικά ένας ποιητής μπορεί να κρίνεται από το έργο του, από την στάση που κράτησε στη ζωή του αλλά κι από τα δυο μαζί, με διαφορετική -κατά περίπτωση- αξιολόγηση.
    Διάβασα τα σχόλιά σας, διαφωνώ για την μουσική σας προσέγγιση, όχι με τα τραγούδια αλλά στο αν ταιριάζουν στο έργο και τη ζωή του ποιητή.
    Aπλά θα παραθέσω την δική μου προσέγγιση :

  65. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    62.>>Η ποίηση έχει πληροφορίες, αλλά είναι τόσο κεκαλυμμένες
    Λ. αντιγράφω για σένα
    Ο Πάρης κλέβοντας την ωραία Ελένη,είχε ωραιότητα και μπορούσε να την κλέψει.Σήμερα,στην εποχή που μιλάμε,στο 4 Μαζινό, ο Πάρης δεν είχε στοιχεία μπόρεσης για την ωραία Ελένη.
    {με αφορμή το ποίημά του 4 Μαζινό,το 1982 συνέντευξη για το περιοδικό νεολαίας «Αγωνιστής» στον Κώστα Χριστοφιλόπουλο }
    Καλό σου βράδυ

  66. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    64.Τζη καλησπέρα και καληνύχτα μαζί 🙂
    Το κομμάτι σου είνα ωραίο αλλά για τώρα,άνοιξη βράδυ βράδυ και με ποίηση στο μυαλό που πάω για νάνι θα ‘θελα κάτι πιο απαλό.
    Παραλείψατε στη χταποδοσύναξη να δείξει ο Νικοκύρης ή ο Γς του Λάμπρου πώς μπαίνουν τα λινκ των ασμάτων για να μην φορτώνεται το εκάτοτε νήμα.Την άλλη φορά :).
    Υ.Γ. Εχεις ιδέα αν βγήκαν τα σπαράγγια, Αττική και περίχωρα;

  67. Γς said

  68. Γς said

    Για το σκεύος και την σκευωρία έχουμε μιλήσει;

    Διάβαζα μικρός «σκεύος ηδονής» για την ικανοποίηση διαφόρων ορέξεων και φανταζόμουν μαγειρικό σκεύος και τέτοια.

    Σκεύος λοιπόν ήταν κι η δούλη αλλά μεταφορικά και το αιδοίον.

    Τι μ έπιασε τώρα με δαύτα;

    Δεν είχα προλάβει να πω την ιστορία μου με έναν αεροπόρο της σκευωρίας της Δίκης των Αεροπόρων [# 24] και να πέφτω σε μια αυτοβιογραφία του Μιχάλη Κατσαρού που μιλάει και για την δική του ανάλογη περιπέτεια:

    «με διόρισαν επικεφαλής της Αστυνομίας των Αεροπόρων στα Πατήσια. Εκεί στα Πατήσια έγινε η σκευωρία των αεροπόρων, φτάσανε στα δικαστήρια και με έσωσε εμένα από όλα αυτά ένας στρατοδίκης Κούκης ονόματι […] Τους άλλους τους αεροπόρους τους κλείσαν όλους φυλακή. Τους κατηγόρησαν για σκευωρία, ότι έκλεβαν τάχατες σκεύη από το στρατό… Στο βάθος ήταν αυτή η έννοια αλλά τα σκεύη τούς τα έδινα εγώ»

  69. Γς said

    66:
    >πώς μπαίνουν τα λινκ των ασμάτων για να μην φορτώνεται το εκάστοτε νήμα;

    Είναι απλό:
    Δεν βάζεις το
    https://
    στην αρχή του λίκνου.

    >Εχεις ιδέα αν βγήκαν τα σπαράγγια, Αττική και περίχωρα;

    Κανονικά θα πρέπει.
    Μάραθος όμως σίγουρα, Και με βλέπω να με στέλνει η δικιά μου να της μαζέψω.

  70. spiral architect said

    Ωραία ανάρτηση και ακόμα πιο ωραία σχόλια.

  71. gbaloglou said

    12 Και σαν να μην έφταναν όλα τα άλλα, ήταν και αεροπόρος — too close to home, ΙΣΩΣ; 🙂

  72. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για όλα τα σχόλια!

    71 Στην αεροπορία ήταν, στο εργοστάσιο, όχι ιπτάμενος.

  73. # 66

    Καλημέρα

    Εφη τώρα το είδα και απαντώ : τα σπαράγγια πρέπει να έχουν βγει, μου έφερε η καλή μου την προηγούμενη βδομάδα από το δάσος Μονής Χαϊδαρίου.

    Το κομμάτι που ανέβασα θεωρώ πως ταιριάζει μετον βίο και τν Πολιτεία του Μ.Κατσαρού, όχι με την ώρα της ανάρτησης

  74. Γς said

    73:

    Πσαρά, εγώ την είδα πρώτος!

  75. Λ said

    Ευκαιρία για σπαραγγοσυνάντηση μετά την κταποδοσυνάντηση για να συνεχίσετε τα σεμινάρια

  76. gbaloglou said

    72 Ευχαριστώ — ίσως να ήμουν και λίγο επηρεασμένος από το αφιέρωμα του χθεσινοβραδινού «Πρώτου Πλάνου» (ΑΝΤ1) στην διάσωση της πτήσης Ολυμπιακής 411 (Αθήνα – Νέα Υόρκη) στις 9-8-78 και στον κυβερνήτη Σήφη Μιγάδη … του οποίου το όνομα κοντεύει να ξεχαστεί, αναφέρεται όμως και εδώ. [Αναφέρθηκαν και εδώ αυτά, και μάλιστα πρόσφατα 🙂 ]

  77. sarant said

    76 Και έτσι εξηγείται γιατί το συγκεκριμένο (πρόσφατο αλλά όχι φρέσκο) άρθρο δέχτηκε από χτες το βράδι εκατοντάδες επισκέψεις.

  78. Ελένη said

    https://www.facebook.com/MichalisEKatsaros

  79. Περί Μιχάλη Κατσαρού μια μικρή συνέχεια.

    Είναι αλήθεια ότι βέβαια ο Σοφιανόπουλος δεν ήταν περίπτωση κομματικού Σταλινικού και αν εκείνη την περίοδο (και τις μετέπειτα) ήθελε κανείς να βρει περιπτώσεις Ζντανοφικού τύπου επεμβάσεων από το κόμμα στα πολιτιστικά της ευρύτερης αριστεράς, θα μπορούσε να ψάξει αλλού, πχ στο περιοδικό Επιθεώρηση Τέχνης. Ένας λόγος, όμως, που συνδέθηκε το Αντισταθείτε με το αντισταλινικό κίνημα μέσα στην Ελληνική αριστερά ήταν, εκτός από το περιεχόμενο των υπόλοιπων ποιημάτων της συλλογής, και το γεγονός της μετέπειτα και λόγω του βιβλίου απομόνωσης του ποιητή από τους κομματικούς.

    Σημαντικό πάλι είναι, από ότι έχει πει και ο Μάρας, ότι ο Κατσαρός απάντησε σαν ποιητής κι όχι σαν πολιτικός και γι αυτό το Υστερόγραφο όπως και όλοι οι Σαδδουκαίοι, με κάποιες εξαιρέσεις, δεν αναφέρονται στενά σε ένα συγκεκριμένο καθεστώς και μια εποχή, «αλλά είναι για όλες τις εποχές».
    Πολλά που γράφονται για τον πατέρα μου κατα καιρούς είναι αστικοί μύθοι.Για παράδειγμα η ιστορία με την περίοδο της Φρειδερίκης είναι αληθινή, μου την έλεγε κι η μάνα μου, και οι φίλοι του, αλλά ακόμα όταν κάναμε μια ραδιοφωνική εκπομπή με την Μαριαννίνα Κριεζή, το Αεροστούντιο Μπολέρο, συνάντησα τον ίδιο τον ηχολήπτη, το επίθετό του ήταν Παρασκευάς, που το επιβεβαίωσε. Το ίδιο με το άλλο, που έπερεπε να πεί ο Αγγλικός στόλος έφυγε, είπε Ο αγγλικός στόλος επιτέλους, έφυγε. Και τότε ήταν που τον πετάξανε έξω από το σταθμό. Την άλλη όμως ιστορία με την κληρωτίδα δεν την έχω ακούσει και δεν μου φαίνεται πολύ πιστευτή.

    Η ηρωική συνάντηση με τον Μίκη στα οδοφράγματα , ή μάλλον στα μπάζα από τις μάχες, στα Δεκεμβριανά, είναι αληθινή, μόνο που δεν απήγγειλε ποίηση, απλά καθόταν όρθιος και αγνάντευε(σαν τον Κολοκοτρώνη λέει ο Μίκης) τους Άγγλους, φορώντας μπέρτα, λάφυρο από το Αλβανικό, που ίσως την είχε φέρει ο αδερφός του. Ο Μίκης μου έχει πει και έχει γράψει κανα δυό εκδοχές. Σε μία ο πατέρας μου τον ρώτησε «Που πας συναγωνιστή, από κει είναι η μάχη! Και ο μουσικός του απήντησε -Να πας εσύ! Πιο λογική είναι η εκδοχή που τον θέλει απλά να λέει Πέσε κάτω συναγωνιστή, θα μας σκοτώσουν, ή κάτι τέτοιο.

  80. Κι ένα τελευταίο. Ο Μιχάλης Κατσαρός, σταδιακά μετά το 60 αποσύρεται από τον κόσμο και όταν ξαφνικά στο τέλος της δικτατορίας αποκτά φήμη , στην πραγματικότητα παραμένει αποσυρμένος, ακόμα και μέσα στον κόσμο. Πολλά από αυτά που λέει στις συνεντεύξεις πρέπει να τα δει κανείς όχι σαν στοιχεία μιας άποψης, μιας πολιτικής σκέψης, μιας αποτύπωσης της ιστορίας ή μιας βιογραφίας, αλλά σαν αυθύπαρκτα σουρεαλιστικά χάπενινγκ, που παίζουν ανάμεσα στη λογική και το εντελώς παράλογο και που χρησιμοποιούν την πραγματικότητα αυθαίρετα.

    Σίγουρα πάντως η εκκεντρικότητα αυτή δεν πρόκειται, όπως ορισμένοι πιστεύουν και καμιά φορά αγανακτούν και τον κατηγορούν γι αυτό, μια πόζα, μια συνειδητή περσόνα που είχε δημιουργήσει. Κάποιοι, συνήθως κριτικοί χωρίς φαντασία και γνώση της ανθρώπινης ψυχής ή λογοτεχνίζοντες που στην πραγματικότητα απλά ζήλευαν (όχι την ουσία της ποίησης , αλλά τα δημοσιοσχετίστικα, που ο Κατσαρός στο τέλος της ζωής του απέφευγε),δεν μπόρεσαν να το δουν αυτό. Όμως, έτσι εκκεντρικός ήταν και σε μας, έτσι ήταν και μόνος του στο σπίτι του. Και βέβαια εδώ μπαίνει και το ζήτημα της κόκκινης γραμμής που χωρίζει τη λογική και το παράλογο,δηλαδή το που βρίσκεται αυτή η γραμμή αλλά και αν υπάρχει.
    Ε, αυτό είναι μεγάλο ζήτημα και μας αφορά όλους. 🙂

  81. Αυτές είναι πληροφορίες!
    Ευχαριστούμε… ⭐

  82. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    79-80- Ήθελα να σας ρωτήσω χθές, πώς θα χαρακτηρίζατε τον πατέρα σας με λίγα λόγια, γιατί ενοχλήθηκα κάπως απο το εκκεντρικός, αλλά με καλύψατε με τον καλύτερο τρόπο.

  83. Γς said

    77:
    Το ίδιο συνέβει και μέ ένα δικό μου στο Caktos.
    To Πτήση ΟΑ 411

    Οπως και στις 16 Μαρτίου που πάλι είχε παρουσιάσει ο Αντενα την εκπομπή, έτσι και χτές δέχτηκε πάλι καμιά χιλιάδα επισκέπτες.

    Από θεατές που μέσω γκουγκλ παραπέσανε στον Cakto για περισσότερα [και την πατήσανε!]

  84. sarant said

    79-80 Ευχαριστούμε πολύ, αγαπητέ! Στη δεκαετία του 80 συνεργαζόμουν με το περιοδικό Πολιτιστική του Αντώνη Στεμνή, στο οποίο έδινε συνεργασία ο Μιχάλης Κατσαρός (Τα «Μείον ωά» αν θυμάμαι καλά)

  85. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    82.Λάμπρο, δεν είναι εξαίσιος,απόλυτα ποιητικός,ο τρόπος που απαντά (βλ.σχόλιο 20) στην ρώτηση ότι καλλιεργεί μια εκκεντρικότητα; Μια παλιά γλάστρα με απάνω της γραμμένους στίχους του που πέταξε αιφνίδια μια μολόχα, είναι το μόνο που καλλιεργεί είπε.Μαγικός ρεαλισμός.

  86. Γς said

    77:

    Ναι ήταν επειδή το είχα αναρτήσει κι εδώ

    Να δεις που και στις 16 Μαερίου το άρθρο δέχτηκε πολλές επισκέψεις.

  87. Γς said

    16 Μαρτίου

  88. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    85 – Kαλημέρα ΕΦΗ. Ναί με μάγεψε αυτή η απάντηση, αν και πλέον δεν είμαι αντικειμενικός κριτής του ποιητή, με έχει κατακτήσει. Ίσως δεν διατύπωσα σωστά την ενόχλησή μου στο 82, δεν με ενόχλησε η όποια εκκεντρικότητα του ποιητή, αλλά αυτή που του απέδωσαν, όπως του την απέδωσαν. Όπως και νάχει, για μένα ήταν συγκλονιστική η «συνάντησή μου» με τον ποιητή, πέρα απο τις προσωπικές μνήμες που ξεπήδησαν σαν πιεσμένα ελατήρια, εκφράζει πολλές αντιλήψεις μου για την στάση ζωής που θεωρώ πως πρέπει να ακολουθώ. Είναι κάποιες στιγμές, που όσο δυνατός και σκληρός κι αν είσαι, αισθάνεσαι πολύ όμορφα που επιβεβαιώνεσαι πως δεν μπορεί να είσαι μόνος στην Γή.

  89. Γς said

    Στη Γη δεν ξέρω. Αλλά τον βλέπω τον μικρό παρέα με τους άλλους σ εκείνη την Πόετς Σοσάιτι

  90. Γς said

    http://www.youtube.com/watch?v=aQwVQzs9pHk

  91. Spiridione said

    Πάντως ο Σοφιανόπουλος προπολεμικά στις Σέρρες είχε πολιτευτεί. Στις εκλογές του 1932 για πρώτη φορά εκλέχτηκε βουλευτής Σερρών ως συνεργαζόμενος με το Αγροτικό Κόμμα, απ’ το οποίο είχε διαγραφεί λίγο πριν επειδή είχε γράψει άρθρα που απηχούσαν φασιστικές απόψεις (ή με αφορμή αυτό). Μετά την εκλογή του ξανάγινε αρχηγός του Αγροτικού Κόμματος και στις εκλογές του 1933 κατέβηκε πάλι στις Σέρρες, σε συνασπισμό με βενιζελικά κόμματα. Δεν εκλέχτηκε, αλλά μετά τον θάνατο ενός βουλευτή, στις επαναληπτικές εκλογές που έγιναν, κατάφερε να εκλεγεί λίγους μήνες μετά. Στις εκλογές του 1935 δεν πήρε βέβαια μέρος (είχε αναμιχθεί στο κίνημα της 1ης Μαρτίου 1935), και στις εκλογές του 1936 ως αρχηγός του Α.Κ. είχε δηλώσει δύο περιφέρειες, των Σερρών και της Θεσσαλονίκης και τελικά επέλεξε τη Θεσσαλονίκη. Τώρα πώς βρέθηκε να πολιτεύεται στις Σέρρες δεν ξέρω. Γενικά πάντως η δύναμη του κόμματός του ήταν στη Μακεδονία και στη Θεσσαλία. Για εκκοκκιστικές μηχανές στη Μεσσηνία ή οπουδήποτε αλλού δεν ξέρω, και δεν βρήκα κάτι. Τον κατηγορούσαν πάντως οι πολιτικοί του αντίπαλοι ότι ήταν νομικός σύμβουλος μεγάλων εταιρειών (και σύμβουλος της Σοβιετικής Πρεσβείας είχε διατελέσει). Μάλιστα σε κάποιο άρθρο της Μακεδονίας ο συντάκτης τον κατηγορεί ότι επισκέφτηκε τη Σοβιετική Ένωση το 1924 (έγραψε μετά τις εντυπώσεις του και στο Ελεύθερο Βήμα), «αποσταλείς από γνωστούς μεγαλοεπιχειρηματίας να διαπραγματευθή τολμηρούς εμπορικούς συνδυασμούς».

  92. sarant said

    91 Α μπράβο, κάτι τέτοια βρήκα κι εγώ, αλλά εσύ βρήκες περισσότερα!

  93. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    69, 73
    Ανοιξιάτικα γεννητούρια

  94. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Το 93 από το yiannismakridakis. gr

  95. Γς said

    73:
    Η καλή του.
    Η νεράιδα του δάσους Χαϊδαρίου.
    Η κολλητή της φιούτζιτιβ Σταμάτη

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: