Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Θα μου γράψεις, Ναρραβώθ; (Δυο ακόμα επιστολές του Β. Ζήνωνος προς τον Ν. Λαπαθιώτη)

Posted by sarant στο 19 Απρίλιος, 2015


Το σημερινό μας σημείωμα είναι μικροφιλολογικό με όλη τη σημασία της λέξης, αφού πρόκειται για ένα άρθρο μου που δημοσιεύτηκε στο κυπριακό περιοδικό «Μικροφιλολογικά», στο τεύχος του που κυκλοφόρησε πρόσφατα (τχ. 37, άνοιξη 2015).  Το άρθρο παρουσιάζει δυο επιστολές του Κύπριου ποιητή Βίκτωρα Ζήνωνος προς τον Ναπολέοντα Λαπαθιώτη γραμμένες το 1911. Δεν θα σας κακίσω αν μου πείτε ότι υπάρχουν και σοβαρότερα φιλολογικά θέματα που μπορεί κανείς να εξετάσει, αλλά ο καθένας έχει τις εμμονές του.

Σε προηγούμενα τεύχη των Μικροφιλολογικών είχα αναφερθεί στον Κύπριο λόγιο Βίκτωρα Ζήνωνα και τη φιλία του με τον Ναπολέοντα Λαπαθιώτη και είχα παρουσιάσει δύο επιστολές του πρώτου προς τον δεύτερο, την πρώτη γραμμένη το 1910 (την έχω παρουσιάσει και στο ιστολόγιο) και τη δεύτερη τον Ιούνιο του 1911 (επίσης). Σήμερα θα παρουσιάσω τις δύο επιστολές που απομένουν ώστε να ολοκληρωθεί το σύνολο των τεσσάρων επιστολών Ζήνωνος προς Λαπαθιώτη που απόκεινται στο ΕΛΙΑ. Οφείλω ευχαριστίες στον Αχιλλέα Τζάλλα που έκανε τη μεταγραφή της επιστολής (έχω εκσυγχρονίσει την ορθογραφία).

Η πρώτη επιστολή έχει ημερομηνία τόσο στο παλιό ημερολόγιο (που ίσχυε στην Ελλάδα) όσο και στο νέο.

Λεμεσός 13/26/10/911

Χρυσέ μου Ναπολέων

Από την ημέρα, που, υπακούοντας σε μιας ασυνήθιστης καλοσύνης το σπρώξιμο μου ’γραψες το τελευταίο διεξοδικό σου γράμμα, δε μου ’δωσες πια άλλο σημείο Ζωής. Και όμως από την ημέρα εκείνη σου ’γραψα δυο φορές εγώ, την πρώτη φορά για ν’ απαντήσω στο γράμμα σου και τη δεύτερη για να σου δώσω κάποια πληροφορία για μια εικόνα του Wilde και του Douglas. Ύστερα έπαψα να σου γράφω, όχι τόσο γιατί βαρέθηκα, μα γιατί πίστευα πως θα βρισκόσουνα στο Μόναχο — μου ’χες γράψει στο τελευταίο σου γράμμα πως εσκόπευες να πας. Προχθές όμως διαβάζοντας το «Νουμά» είδα το «Λυτρωμό» σου κι έτσι εβεβαιώθηκα πως ήσουν ακόμα στην Αθήνα και πως η τεμπελιά σου είναι η μόνη αιτία της σιωπής σου. Μα επί τέλους και η τόση τεμπελιά δε σε κουράζει; δε βαρέθηκες πια να βαριέσαι; ξύπνησε και μια στιγμή ονειροπνιγμένε μου και γράψε μου δυο λόγια για την υπνοβατικὴ ζωή σου. Θέλεις να σου γράψω και γω λίγα για τη δική μου; πρόθυμος. Τώρα που τελειώνουν τα θαλάσσια λουτρά — η μόνη καλοκαιρινή μου ενασχόλησις και ως υγιεινή και ως διασκέδασις και ως θέαμα και ως καλλιτεχνική μελέτη του γυμνού — η ζωή μου περιορίζεται σε ύπνο και φαΐ, με ελάχιστα διαλείμματα διαβάσματος και ζωγραφικής. Μα πιο πολύ ζωγραφικής παρά διαβάσματος. Και πρώτα πρώτα εζωγράφισα το πρόσωπό σου από τη φωτογραφία που εβγάλαμε μαζί. Σ’ έκανα όμως λίγο πιο λιγωμένο απ’ ό,τι πρέπει κι έβαλα κάτι πλατιούς μαύρους κύκλους που μπορούν να κάνουν έξω φρενών τον Τσοκόπουλο. Ύστερα έκανα ένα μικρό πορτρέτο τού Wilde σε λαδί φόντο από την εικόνα των «Intentions» που ’χει το ’να του χέρι στη μέση και με τ’ άλλο βαστάει το τσιγάρο του. Διαβάζοντας τον πρόλογο του εκδότου μπόρεσα να δώσω τους κατάλληλους χρωματισμούς των ματιών, της γραβάτας, των γαντιών, και του γαρύφαλλου που φορεί στη μπουτονιέρα του· δεν παρέλειψα να βάλω το νυσταγμένον αμέθυστο στην πράσινη γραβάτα του· τώρα σκέπτομαι να κάνω και την αυτοπροσωπογραφία μου αλά Ι+++++ [δυσανάγνωστο].

Στις τελευταίες «Ακροπόλεις» διάβασα δυο γράμματα του Ουράνη από το Παρίσι, ένα που μετέφραζε κάποιο χειρόγραφο του Wilde που βρέθηκε τελευταία, και ένα άλλο για το χειμώνα στο Παρίσι. Μήπως ξέρεις πώς τα κατάφερε να βρεθεί από την Ελβετία στο Παρίσι και τι κάνει τώρα εκεί; Αν το ξέρεις Ναπολέων μου μην ξεχάσεις να μου το γράψεις όταν και… αν μου γράψεις.  Πε στη Μαμάκα σου πως της εύχουμαι να της ζήσει η νέα της κουμπάρα, η τέως δις Φραντζή. Ο Σπύρος τι γίνεται ; πες του χαιρετίσματα και ρώτησ’ τον γιατί δε μου ξανάγραψε. Φίλησέ μου το Λέαντρο αν τον δεις. Ίσως πεταχτώ έτσι έξαφνα ίσαμε κει καμιά ώρα, αλλ’ αυτήν τη φορά οριστικώς χωρίς αλερετούρ· θα χαρείς να με ιδείς; αμ δε! καρφί που σου καίγεται. Κοντεύει πρωτοχρονιά· θυμάσαι το «προτιμώ»; Χαιρετισμούς στη Μαμά και τη Θείτσα. Σε φιλώ ακινδύνως και περιμένω γράμμα σου.

Βίκτωρ

[σημείωση γραμμένη στην κορυφή της πρώτης σελίδας]

ο Μυκώνιος και η Μέδ+ ήρθαν στας Αθήνας;

Β.

Διάφορα σημεία αξίζουν σχολιασμό.

neoi1910a* Το σχετικά εκτενές ποίημα «Λυτρωμός», με χαλαρή στιχουργική δομή, που τη βρίσκουμε και σε άλλα ποιήματα του Λαπαθιώτη της εποχής εκείνης, δημοσιεύτηκε στο τχ. 447 του Νουμά (18.9.1911). (Το ποίημα θα έπρεπε να υπάρχει ονλάιν, αλλά αυτή τη στιγμή δεν ανοίγει ο σύνδεσμος)

* Ταξίδι στο Μόναχο δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Ο Λαπαθιώτης και άλλες φορές στη ζωή του ανακοίνωνε ότι επρόκειτο να ταξιδέψει στο εξωτερικό, αλλά ποτέ δεν ταξίδεψε –με εξαίρεση το ταξίδι στην Αίγυπτο στα τέλη του 1916, που άλλωστε δεν προαναγγέλθηκε πουθενά.

* Η συλλογή αισθητικών δοκιμίων Intentions του Όσκαρ Ουάιλντ περιλαμβάνει τέσσερα δοκίμια. Εκδόθηκε πρώτη φορά το 1891 και γνώρισε αρκετές επανεκδόσεις που αρκετές συνοδεύονταν από φωτογραφία του συγγραφέα στο εσώφυλλο.

* Η φωτογραφία που έβγαλαν μαζί Ζήνων και Λαπαθιώτης θα μπορούσε να είναι αυτή που (ξανα)δημοσιεύω εδώ. Από αριστερά: Β. Ζήνων, Ν. Λαπαθιώτης, Κυριάκος Βενιζέλος (γιος του Ελευθερίου) και ο ηθοποιός Ν. Δενδραλής.

* Η αναφορά στον Τσοκόπουλο είναι υπαινιγμός για το γνωστό «σκάνδαλο της Ανεμώνης» του προηγούμενου χρόνου, για το οποίο γίνεται λόγος και στην πρώτη επιστολή του Ζήνωνος προς Λαπαθιώτη -κάποτε θα γράψω και γι’ αυτό στο ιστολόγιο.

* Ο Παύλος Νιρβάνας δημοσίευσε στην Ακρόπολι στις 30.9.1911 την επιφυλλίδα «Η γυναίκα με τα κοσμήματα. Ένα έργο του Ουάιλντ» (με επίτιτλο «Γράμματα από το Παρίσι») και στις 4.10.1911 την «Μπήκε ο χειμώνας» (με επίτιτλο «Παρισινά γράμματα»). Δεν ήταν ο μόνιμος ανταποκριτής της εφημερίδας στο Παρίσι, και αυτές ήταν οι πρώτες του συνεργασίες από τη γαλλική πρωτεύουσα· ακολούθησαν και μερικές ακόμα, σποραδικές όμως.

* Αγνοώ ποιοι είναι η τέως δις Φραντζή, ο Σπύρος, ο Μυκώνιος και η Μέδη ή Μέδα. Η Θείτσα είναι η Παπαζαφείρη που κατά διαστήματα έμενε μαζί με την οικογένεια Λαπαθιώτη, ενώ ο Λέαντρος είναι ο Παλαμάς. Στα ευρεθέντα ποιήματα του Λαπαθιώτη δεν υπάρχει ποίημα που να περιέχει τη λέξη «προτιμώ».

Η δεύτερη επιστολή είναι αχρονολόγητη αλλά από τα περιεχόμενά της μπορούμε να τη χρονολογήσουμε με αρκετήν ακρίβεια,

Χρυσέ μου Ναπολέοντα

Τώρα που κοντεύουν τα χριστούγεννα κι η πρωτοχρονιά, θυμήθηκα ένα σωρό όμορφα επεισόδια των Αθηνών σχετικά με τούτες τις ημέρες και σφιχτοδεμένα όλα με τη γλυκιά σου θύμηση. Έτσι θυμήθηκα κι εσένα, θυμήθηκα ακόμα πως έχω καιρούς και καιρούς να σου γράψω και να λάβω γράμμα σου  κι ακόμα πως σε λίγες μέρες είναι της χρυσής μαμάς σου τ’ όνομα κι έτσι ένιωσα κάποια βαθιά νοσταλγία για ό,τι πέρασε, μια βαθύτερη φρίκη για ό,τι υπάρχει τώρα, και μια ανάγκην επιταχτική να σου θυμίσω μ’ ένα γράμμα μου και σένα λίγα από τα ωραία περασμένα (για σένα ίσως πια και ξεχασμένα να ’ναι) που οι ανάμνησές του στριφογυρίζουνε γλυκά την ώρα τούτη μέσα μου σ’ ένα ηδονικόν ονειρώδες βαλς. Και πρώτα πρώτα, ας θυμηθούμε μια παραμονή Χριστουγέννων στην οδόν Ερμού, που είχαμε συναντηθεί ύστερα από κάποιο ψευτομάλωμά μας και μιλήσαμε, κι ύστερα τον Τίτη που βρήκαμε πιο κάτω και μας πήρε σε κάποιο Bar της οδού Νίκης κι ήπιαμε ένα γλυκό κρασάκι (τραταμέντο του Τίτη) κι εγώ όλο φιλούσα εκείνη τη βραδιά τα μάτια τού Τίτη μπροστά σε δυο εικόνες των Γερμανών αυτοκρατόρων κρεμασμένες στον τοίχο. Για θυμήσου τώρα την Κινεζική προθήκη της οδού Σταδίου και κείνη την όμορφη γραμματοθήκη από ξύλο κέδρου που της έκανα τόσο κόρτε και προκαλούσα τους γνωστούς μου να μου την κάνουν πρωτοχρονιάτικο δώρο, όσο που στο τέλος βρέθηκες εσύ και μου την αγόρασες. Ας θυμηθούμε τώρα και το μενεξεδένιο μπουκέτο της μαμάς και το κόκκινο ζωγραφισμένο μαξιλάρι (αληθινά, υπάρχει ακόμα στο σαλόνι;) και το Μωσαϊκὸ μαχαιράκι, που για το χαμό του ήταν η μαμά σου απαρηγόρητη, και του Νώλη το μπουκέτο με τα γιασεμιά που κάποιο χρόνο δε ξανάνθισαν στο βάζο σου γιατί δεν έπρεπε να ξανανθίσουν γιασεμιά.

Ας θυμηθούμε τώρα λίγο και τον αξέχαστό μας Χρηστομάνο (αλήθεια Ναπολέων μου πήγες καμιά φορά στον Τάφο του;) την μαγευτικὴ κρεβατοκάμαρά του, τα γλυκά του μάτια τα χρυσά του λόγια, το φιδίσιο στοματάκι του (θυμάσαι μια φορά που προσπαθούσε να μας καταφέρει να πάμε στο Ναύσταθμο;). Πόσο τον έκλαψα, Ναπολέων μου, πόσο τον έκλαψα! εσύ τον έκλαψες λιγάκι; Έγραψα μια νεκρολογία υμνικὴ στην «Αλήθεια» για το θάνατό του· έπρεπε και συ κάτι να γράψεις γι’ αυτόν πουθενά! Αν ήξερα πως άλλαξες λιγάκι και δεν είσαι τσιγκούνης όπως πριν, θα σου ’λεγα να μου στείλεις για πρωτοχρονιάτικο δώρο την «Κερένια κούκλα» του, που βγήκε στου Φέξη, μα δε βαριέσαι. Εγώ δε βρίσκω εδώ τίποτα που ν’ αξίζει να σου το στείλω, γι’ αυτό σου στέλνω σήμερα την τελευταία φωτογραφία που έβγαλα· δεν είναι πετυχημένη, μα δεν πειράζει. Σ’ τη στέλνω ξέχωρα από το γράμμα σ’ ένα φάκελο επίτηδες για φωτογραφίες. Βάλε με σε καμιά γωνία να σε κοιτάω όταν είσαι σπίτι, άκουσε να σου πω, ελπίζω πως δεν θα βλέπω τίποτε που να με κάνει να κοκκινίσω, μα αν τύχει και συμβαίνει καμιά φορά τίποτε γύριζέ με ανάποδα προς τον τοίχο γιατί ποιος ξέρει; μπορεί και να ζηλεύω.

Μην ξεχάσεις να δώσεις στη μαμά σου την κάρτα μου.

Χίλια γλυκοφιλήματα

Βίκτωρ

[στην κορυφή της πρώτης σελίδας, πλάγια]

Πελελό μου θα μου γράψεις;

Θα μου γράψεις Ναρραβώθ;

 

Η επιστολή είναι γραμμένη πριν από τα Χριστούγεννα, μάλλον το πρώτο μισό του Δεκεμβρίου 1911, δεδομένου ότι η Κερένια κούκλα του Χρηστομάνου εκδόθηκε σε βιβλίο από τον Φέξη στα τέλη Νοεμβρίου.

Ο Χρηστομάνος πέθανε στις 2 Νοεμβρίου 1911 και ο Β. Ζήνων έγραψε στην Αλήθεια στις 18 Νοεμβρίου τη νεκρολογία «Κωνσταντίνος Χρηστομάνος» όπου αναφέρει, μεταξύ άλλων: «Η πρωτοτυποτέρα, η επιβλητικωτέρα, η ευρωπαϊκωτέρα μορφή της συγχρόνου ελληνικής λογοτεχνίας, η φωτεινοτέρα, η διαυγεστέρα, η ποιητικωτέρα ελληνική διάνοια, η πλέον ωραιολάτρις και ωραιοπαθής ψυχή έσβησε προ ολίγων ημερών εις τας Αθήνας με τον θάνατον του Κ. Χρηστομάνου. […] Μήπως δεν ήρκουν τα Ορφικά του άσματα δια να είναι ένας μέγας ποιητής, δεν ήρκει η Ελισάβετ του δια να είναι ένας δυνατός πεζογράφος, δεν έφθαναν τα Τρία φιλιά του δια να είναι ο μοναδικός δραματικός συγγραφεύς;» (Ευχαριστώ τον Λευτέρη Παπαλεοντίου για το παράθεμα και τις βιβλιογραφικές πληροφορίες).

Ζήνων και Λαπαθιώτης παρακολουθούσαν τα μαθήματα απαγγελίας του Κ. Χρηστομάνου ήδη από το 1908.

«Τραταμέντο» είναι το κέρασμα και τη λέξη αυτή την έχει χρησιμοποιήσει ο Ζήνων και σε προηγούμενη επιστολή προς Λαπαθιώτη, όπως και την προσφώνηση «πελελό», που πιθανότατα συνηθιζόταν από τους δυο φίλους· στα σημερινά κυπριακά είναι «πελλός» και θα πει, βέβαια, τρελός. Ο τύπος «πελελός» είναι μεσαιωνικός στα κυπριακά και διασώζεται και στην κρητική διάλεκτο.

O Ναρραβώθ, ο νεαρός Σύρος αρχηγός της φρουράς, είναι ήρωας του θεατρικού έργου Σαλώμη του Όσκαρ Ουάιλντ (1891 στα γαλλικά, 1894 στα αγγλικά) και της ομώνυμης όπερας του Ρίχαρντ Στράους (1905) που το λιμπρέτο της βασίζεται στο έργο του Ουάιλντ.

Και στις δύο επιστολές, ιδίως όμως στην πρώτη, ο Ζήνωνος παραπονιέται για την αδιαφορία του Λαπαθιώτη, κάτι που θα μπορούσε να μας κάνει να σκεφτούμε ότι η σχέση τους ήταν ετεροβαρής, ότι ο Λαπαθιώτης δεν ανταπέδιδε το ενδιαφέρον που έδειχνε ο Ζήνωνος. Ωστόσο, τα παράπονα θα μπορούσε απλώς να οφείλονται στο ότι ο Ζήνωνος, ξεκομμένος από την αθηναϊκή παρέα και τις διασκεδάσεις της, έπληττε αφόρητα στη Λεμεσό. Το βέβαιο είναι ότι η φιλία τους συνεχίστηκε και μάλιστα στο Αρχείο Λαπαθιώτη στο ΕΛΙΑ υπάρχει μια θερμή επιστολή του Λαπαθιώτη προς τον Β. Ζήνωνος, σταλμένη από την Πάτρα το 1912, που ίσως την παρουσιάσουμε σε επόμενο άρθρο.

 

ΥΓ Σαν υστερόγραφο, να προσθέσω κι ένα ανέκδοτο του φοβερού Κ. Χρηστομάνου, του συγγραφέα της Κερένιας κούκλας και του Ημερολογίου της αυτοκράτειρας Ελισάβετ. Όταν ρωτήθηκε από εφημερίδα, στα τέλη του 1910, όπως συνηθιζόταν και ακόμα συνηθίζεται, τι σχεδιάζει για το νέο έτος 1911, ο Χρηστομάνος απάντησε φυσικότατα: Να πεθάνω -όπως και έγινε, και ήταν μόνο 44 χρονών. Η Κερένια κούκλα ξανακυκλοφόρησε πριν από λίγο καιρό σε επιμέλεια της Αγγ. Καστρινάκη από τις πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης, σε μια πολύ ενδιαφέρουσα έκδοση που θα την είχα παρουσιάσει στο ιστολόγιο αν μου άφηνε καιρό το ιστολόγιο (εντάξει, υπερβάλλω).

Advertisements

46 Σχόλια to “Θα μου γράψεις, Ναρραβώθ; (Δυο ακόμα επιστολές του Β. Ζήνωνος προς τον Ν. Λαπαθιώτη)”

  1. sarant said

    Κατ’εξαίρεση να κάνω εγώ το πρώτο σχόλιο για να σας πω ότι θα λείψω μερικές ώρες, οπότε η σπαμοπαγίδα θάναι αφύλαχτη.

  2. Αγάπη said

    Καλημέρα
    γιατί άραγε να κυκλοφόρησε μετά τον θάνατο τού συγγραφέα η Κερένια Κούκλα;
    το αγαπώ πολύ αυτό το μυθιστόρημα που έχει, αν δέν κάνω λάθος, και κάποιας μορφής εσωτερικό μονόλογο με την προσπάθεια να αποδοθεί η ζήλεια τής ηρωίδας
    Είναι και το πρώτο μυθιστόρημα που έγινε ταινία στον τοπο μας
    Ακούστηκε και στο ραδιόφωνο : https://www.youtube.com/watch?v=qB15QnQbzu4
    Έχει γίνει θεατρικό έργο κάμποσες φορές , π. χ. εδώ https://www.youtube.com/watch?v=QW-QNS5jJ04
    και ολόκληρο (;) το αφήγημα εδώ https://protases.wordpress.com/%CF%80%CE%BF%CE%AF%CE%B7%CF%83%CE%B7/%CE%BA%CF%89%CE%BD%CF%83%CF%84%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%82-%CF%87%CF%81%CE%B7%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BC%CE%AC%CE%BD%CE%BF%CF%82-%CE%BA%CE%B5%CF%81%CE%AD%CE%BD%CE%B9%CE%B1-%CE%BA%CE%BF/

  3. Φοβερή η ημερομηνία 13/26/10/911, άντε να βγάλεις άκρη. Βλέπουμε και τον παλαιικό τρόπο χρονολογίας με τις εκατοντάδες, που έχουμε συζητήσει αρκετές φορές.

  4. Earion said

    Ο ηθοποιός στη φωτογραφία σκέφτηκα μήπως είναι ο Νίκος Δενδραμής, αλλά τα χρόνια ζωής του δεν ταιριάζουν.

  5. Earion, σχετική συζήτηση εδώ: https://sarantakos.wordpress.com/2014/03/09/zinonos/ (μάλλον δεν είναι, αν καταλαβαίνω καλά)

  6. sarant said

    Γύρισα, ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια

    2: Αν θυμάμαι καλά, αλλά μπορεί να πέφτω έξω, η Κερένια κούκλα δημοσιεύτηκε αρχικά σε μια εφημερίδα σε συνέχειες -ενώ ζούσε ο Χρηστομάνος, πάντως μέσα στο 1911. Έκανε μάλιστα πάταγο και ο εκδότης της εφημερίδας την πέρασε στην τελευταία σελίδα (για να μην προκαλεί) και νομιζω ότι μετά ο Χρηστ, διέκοψε τη δημοσίευση.

    3: Και φαντάσου να άλλαζε και μήνας

    4-5: Ναι, είχαμε πει ότι δεν μπορεί να είναι ο γνωστός Δενδραμής, αφού η φωτο. είναι του 1910 (και δεν μπορεί να είναι πολύ μεταγενέστερη) και ο Δενδρ. γεννήθηκε το 1901. Το περίεργο είναι ότι στο περιοδικό όπου δημοσιεύτηκε αναφέρεται το ανύπαρκτο Ν. Δενδραλής.

  7. Λ said

    Έχουμε πολλές παροιμίες με τη λ. πελλός.
    Απού πελλόν τζαι που μιτσίν θα μάθεις την αλήθκειαν
    Είπαν του εν πελλός τζαι επέλλανεν
    Ο πελλός που την πόρτα . Μετά έχουμε εκφράσεις όπως οι πελλόμασκες κλπ
    Μετ

  8. Λ said

    Η συνέντευξη Τσόμσκι προβάλλετε ξανά τώρα αν θέλει κανείς να τη δει

  9. Νέο Kid L'errance d'Arabie said

    7. Γουάου! Εν πελλαμός λαλώ σου!

  10. Λ said

    προβάλλεται
    βιάστηκα να στείλω το μήνυμα γιατί είναι μέγα γεγονός η προβολή μιας τέτοιας συνέντευξης από το γιούρονιους

  11. Λ said

    Τα σημάδια αισιοδοξίας στην Ευρώπη είναι ο ΣΥΡΙΖΑ και οι Ποδέμος λέει ο Τσόμσκι

  12. cronopiusa said

    Καλή σας μέρα
    πολύ ωραίο, όπως πάντα το σημερινό νήμα

    εμένα μου έχει μείνει η νυχτερινή καταδίωξη στη Κερένια Κούκλα ανάμεσα στα λιόδεντρα να διακρίνεται απειλητικά λευκό το ρημοκλήσι, η Αγία Ελεούσα κι η Σελήνη να δείχνει τα δόντια της…

  13. sarant said

    12 Στα λουλουδιασμένα λειβάδια της Καλλιθέας!

  14. Και μια φωτογραφία του Ουάιλντ με τον Ντάγκλας

    Από την ιστορία τους θυμάμαι οτι ο πατέρας του μικρού, λόρδος Ντάγκλας,εκτός που κυνήγησε τον Ουάιλντ, ήταν αυτός που κατάρτισε τους κανόνες του …μποξ.

  15. Πέπε said

    Αν ένας Κύπριος λογοτέχνης πριν 100+ χρόνια έγραφε προσωπική αλληλογραφία σε τόσο φυσική, καλή και (πλην κάποιων λεπτομερειών) σημερινή δημοτική, ενώ παράλληλα αρθρογραφούσε στην καθαρεύουσα, παναπεί ότι η Κύπρος είχε τριγλωσσία τότε (χώρια αν ήξεραν και τούρκικα ή αγγλικά), γιατί βέβαια στην καθημερινότητά του στο νησί δε θα μίλαγε αυτή την ελλαδίτικη δημοτική.

    Τι έχουν τραβήξει μερικοί άνθρωποι!

    (Βέβαια και στην Ελλάδα εκείνη την εποχή κάθε τόπος θα μίλαγε την ντοπιολαλιά του, περισσότερο απ’ όσο σήμερα, συνεπώς για όποιον ήταν μορφωμένος -άρα ήξερε καθαρεύουσα- και δημοτικιστής πάλι τριγλωσσία υπήρχε. Να μια πτυχή του γλωσσικού που δεν έχω ξανασκεφτεί! )

    __________________________

    Μόλις πρωτοδιάβασα «του Βίκτωρα Ζήνωνος» υπέθεσα ότι θα λεγόταν Ζήνωνος (άκλιτο). Τελικά βλέπω ότι λεγόταν Ζήνων (κλιτό). Δε μου καλοκάθονται οι δύο διαφορετικές γενικές στα δύο ονόματα που συγχρονικώς κλίνονται ίδια – αν και καταλαβαίνω ότι θα πρόκειται για μια επιλογή βασισμένη σε κάποιο σκεπτικό, και άλλωστε το περίπλοκον του θέματος το βλέπουμε και στις προσφωνήσεις του ίδιου προς τον φίλο του, τη μια «Χρυσέ μου Ναπολέων» και την άλλη «χρυσέ μου Ναπολέοντα». Ωστόσο θα προτιμούσα «του Βίκτωρα Ζήνωνα». Σίγουρα τα επώνυμα δεν είναι ακριβώς το ίδιο με τα μικρά ονόματα, τα πρώτα είναι πιο συντηρητικά, αλλά «του Λαπαθιώτου» δε λέμε.

  16. Στη φωτογραφία των τεσσάρων μ’ αρέσει η φραγκολεβαντίνικη τρυφερότητα που παλιά ήταν πολύ συνήθης και διόλου παρεξηγήσιμη κι άρα μπορούσε και να αποτυπωθεί φωτογραφικά.

    Αυτά μέχρι κάποια εποχή. Μετά επικράτησε η δυτική ανδροπρέπεια

  17. Νικοκύρη, για τσάκω το ηλε-τεφτέρι σου και κράτα μια σημείωση

    Με αφορμή το παρόν και τη γνωστή κόντρα Λαπαθιώτη-Καραγάτση, ο αδερφός Ροδόπουλος δεν ήταν πολιτικός της ΕΡΕ:

    Εδώ http://www.onalert.gr/stories/o-stratigos-dimou-mila-gia-tin-xounta-kai-toys-stratioikous/41976 αρχαίος στρατηγός λέει ότι ως εύελπις δέχτηκε από το διοικητή του συστάσεις να ψηφίσει ελεύθερα μεν αλλά οπωσδήποτε ΕΡΕ

    Το 1961 ο κύριος Βέλλιος τότε για να στείλει τη Σχολή ομαδικά, να ψηφίσουν οι ευέλπιδες βάσει καταστάσεων τις οποίες είχαν συντάξει, μας είπε ότι υπάρχει πλήρης ελευθερία σε ό,τι αφορά την επιλογή τού τι θα ψηφίσει ο καθένας μας και ως προς το Κόμμα και ως προς τη δημοκρατική του διάθεση και είχε πει, αν θυμάμαι καλά, τα ονόματα των κυρίων Ράλλη, Ροδόπουλου, Τσάτσου, που έχουμε δικαίωμα επιλογής (για να ψηφίσουμε). Τώρα κάποιο από τα ονόματα αυτά μπορεί να μην είναι το ακριβές αλλά αυτή ήταν η φιλοσοφία της εντολής του στρατηγού – διοικητού Βέλλιου.

  18. Μαρία said

    17
    Βέβαια. Ο επονομαζόμενος και μοχλός. https://sarantakos.wordpress.com/2009/03/31/karagatsmpost/

  19. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    17-18: Ακριβώς!

    15: Είναι πρόβλημα, αλλά ακολουθώ τη γραμμή του περιοδικού, που είναι κυπριακό, ως προς την κλίση του ονόματος.

  20. Στα σχόλια του λινκ που παρέθεσα στο 17 λένε πως ο Ροδόπουλος ήταν υποψήφιος στη Λάρ’σα αλλά οι ευέλπιδες ψήφιζαν τότε στην Αθήνα και μόνο. Να έπαιζαν ως ετεροδημότες άραγε;

  21. sarant said

    20: Πράγματι ο Ροδόπουλος έβαζε κάλπη στη Λάρισα. Αλλά οι στρατιωτικοί πολλές φορές ψηφιζανε όπως οι ετεροδημότες σήμερα δηλ. με τα ψηφοδέλτια της περιφέρειάς τους. Και αυτό ήταν και ο καλύτερος τρόπος ελέγχου της ψήφου, διότι σε ένα τμήμα 500 ανδρών θα ήταν μόνο 1-2 από τις μικρές περιφέρειες, άρα πραχτικά φανερή ψήφος.

  22. dimi said

    Καλησπερα.Η λεξη παλαλος υπαρχει στα ποντιακα και σημαινει τρελος,παλαβος .

  23. sarant said

    Ευχαριστούμε!

  24. fevronia said

    Περι Κερενιας Κουκλας ο λογος. Συμφωνα με τη συγγραφεα Μυρτω Γεωργιου-Νιλσεν και στη βιογραφια του Χρηστομανου με τιτλο Ο ΘΕΙΟΣ ΚΩΣΤΑΣ , το εργο πρωτοκυκλοφορησε , με τον υποτιτλο Αθηναικο μυθιστορημα , στις 7-2 1908 σε επιφυλλιδες της εφημεριδας ΠΑΤΡΙΣ . Η δημοσιευση ομως διεκοπη » για γλωσσικους λογους ¨»… Το ΝΕΟΝ ΑΣΤΥ ανελαβε τη δημοσιευση ολοκληρου του κειμενου ( Φεβρουαριος – Μαρτιος 1908 ) Τιμης ενεκεν στη νοσταλγια

  25. sarant said

    24: Φυσικά έχετε δίκιο, λάθος θυμόμουν. Η έκδοση σε βιβλίο έγινε λοιπόν 3 χρόνια μετά, κι όχι την ίδια χρονιά.

  26. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    >>το γνωστό «σκάνδαλο της Ανεμώνης» του προηγούμενου χρόνου

    Αντιγράφω από
    Ναπολέων Λαπαθιώτης «Τα μαραμένα μάτια και άλλες ιστορίες»,εκδόσεις Ερατώ 2011.
    Φιλολογική επιμέλεια-επιλεγόμενα Νίκος Σαραντάκος
    σελ.298
    1910{…}Mετέχει στην εκδοτική ομάδα του περιοδικού Ανεμώνη.στο τεύχος 3-4 του περιοδικού(Μάιος-Ιούνιος) δημοσιεύει το ποίημά του»Κι έπινα μεσ΄απ΄τα χείλη σου» που προκαλεί σκάνδαλο,σε συνδυασμό και με την υπόλοιπη ύλη του τεύχους.Κορυφαίες πένες,όπως ο Σπ,Μελάς και ο Γ.Τσοκόπουλος,καυτηριάζουν σε χρονογραφήματά τους τον «οσκαρουαιλδισμό» της Ανεμώνης και ζητούν επέμβαση του εισαγγελέα.Ο θόρυβος κρατάει καιρό,αλλά η Ανεμώνη εκδίδει ένα ακόμα τεύχος και κλείνει.
    >>φωτογραφία
    σελ.299
    1911{…}Αρχίζει τη συστηματικότερη νυχτερινή ζωή του,παντοτε ντυμένος άψογα σε σημείο που οι εμφανίσεις του να είναι κάτι σαν κοσμικό γεγονός

  27. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    >>Πελελός
    Ναι λέγεται και σήμερα.Ελαφρά κουζουλότερος του κουζουλού 🙂 .
    Στο Ερωτόκριτο αρκετές φορές
    Ερωτόκριτος Α,
    207
    Tα χόρτα π’ αγκυλώνουσι, τ’ αγκάθια που κεντούσι,
    για πελελούς τσι κράζουσιν, όσοι κι αν τα κρατούσι.
    353
    Πούρι δεν είσαι πελελός, μα τα πρεπά κατέχεις·
    θωρείς το, και γνωρίζεις το, σαν ίντα ολπίδαν έχεις
    673
    Kι άλλος κιανείς δεν τους ψηφά, και του κακού λογούνται,
    και πελελές τσι κράζουσιν όσες τως αφουκρούνται

  28. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Σήμερα έκανα ένα ξεσκόνισμα σε παλιότερα κείμενα του αγαπημένου μου Ηλία Πετρόπουλου. Σ’ ένα από αυτά (Λογοκρισία, αυτολογοκρισία και αγραμματοσύνη, 1996) διάβασα και μιά ξεκάρφωτη (για τον Ν.Λ.) φράση «Όπως φαίνεται, τα ομοσεξουαλικά πορνογραφικά ποιήματα του Λαπαθιώτη έχουν χαθεί για πάντα». (Συνειδητοποίησα λοιπόν ότι σου οφείλουμε χάρη, αγαπητέ Νίκο, για την διάψευση αυτής της πληροφορίας του Πετρόπουλου..)

  29. Αγάπη said

    Άσχετο, αλλά μόλις το είδα και μού άρεσε.
    http://dimartblog.com/2015/04/19/vizyhnos/
    Αν υπάρχει άρθρο στο ιστολόγιο για τον Βιζυηνό στο ιστολόγιο, ή αν εχει αναρτηθεί άλλοτε, παρακαλώ σβήστε το ή/και αναρτήστε το εκεί 🙂

  30. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    28: Με ενδιαφέρει αυτή η πληροφορία, αν και τα ποιήματα όντως δεν έχουν χαθεί -έχει δημοσιευτεί σε βιβλίο; Και σε ποιο έντυπο ήταν η πρώτη δημοσίευση;

  31. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    30. Ίσως δεν ήμουν σαφής.. Ο Η.Π. ΔΕΝ δημοσίευσε κανένα τέτοιο ποίημα του Λαπαθιώτη. Το μόνο που έκανε είναι μία ξερή, πικρή διαπίστωση, αναφερόμενος επικριτικά στην -αυτολογοκριτική κυρίως- σιωπή γύρω από την ομοφυλοφιλία: «Όπως φαίνεται, τα ομοσεξουαλικά πορνογραφικά ποιήματα του Λαπαθιώτη έχουν χαθεί για πάντα» («Λογοκρισία, αυτολογοκρισία και αγραμματοσύνη», περιοδικό Ιχνευτής, 1995- αναδημοσιευμένο στο βιβλίο του «Ιστορία της καπότας», Νεφέλη, 1996). Προφανώς ο Πετρόπουλος είναι πληροφορημένος για την ύπαρξη των στίχων του Ν.Λ. τύπου «Οι μονόλογοι του καημένου Αντωνάκη» αλλά -προφανέστερο- δεν έτυχε μέχρι το 1996 να πέσουν αυτοί οι στίχοι κατά οποιονδήποτε τρόπο στα χέρια του (αλλιώς θα είχε μεταφέρει κάπως το περιεχόμενό τους σε κείμενό του) και ίσως μάλιστα να τα αναζήτησε, δεν τα βρήκε και θεώρησε πως «έχουν χαθεί για πάντα»

  32. Στα περι ομοφυλοφιλίας ήταν λίγο ξινός ο μακαρίτης ο Η.Π.
    Αλλά μήπως αναφερόταν σε άλλα ποιήματα του Ν.Λ. πέραν εκείνων με την καζούρα για τον Αντωνάκη;
    Σε ποιήματα, δηλαδή, που όντως έχουν χαθεί;

  33. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    32. Απ’ όσα γνωρίζω και καταλαβαίνω, ο διπλός χαρακτηρισμός «ομοσεξουαλικά πορνογραφικά» μόνο σε ‘κείνα θα μπορούσε να αναφέρεται..

  34. sarant said

    31-33 Ασφαλώς σε αυτά αναφέρεται, και η πληροφορία είναι σημαντική διότι καταλαβαίνουμε ότι ο Πετρόπουλος τα αναζήτησε και δεν τα βρήκε. Πράγματι, το πρωτότυπο λανθάνει (είναι μεγάλη ιστορία το πώς) αλλά υπάρχουν πολλά και διάφορα αντίγραφα (κάτι που ίσως δεν γνώριζε ο ΗΠ).

  35. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    34. Νομίζω πως έτσι όπως ακριβώς τα λες έχουν τα πράγματα, Νίκο.. Ο Πετρόπουλος ενδιαφέρονταν σφόδρα για τέτοιο υλικό, πιθανότατα τα αναζήτησε σε πολλές κατευθύνσεις (δεν του έλειπαν οι κατάλληλες γνωριμίες και διασυνδέσεις), δεν τα βρήκε και τα θεώρησε οριστικά χαμένα..

  36. Πέπε said

    #0: > > Πελελό μου θα μου γράψεις; Στα σημερινά κυπριακά είναι «πελλός» και θα πει, βέβαια, τρελός. Ο τύπος «πελελός» είναι μεσαιωνικός στα κυπριακά και διασώζεται και στην κρητική διάλεκτο.
    #22: > > Η λεξη παλαλος υπαρχει στα ποντιακα και σημαινει τρελος,παλαβος.
    #27: > > Πελελός. Ναι λέγεται και σήμερα [στην Κρήτη]. Ελαφρά κουζουλότερος του κουζουλού. Στον Ερωτόκριτο αρκετές φορές.

    Στα καρπάθικα είναι παλλαρός και, όπως και το ποντιακό παλαλός, μοιάζει (ίσως συμπτωματικά) να συνδέει τα πελλός-πελελός με το πανελλήνιο παλαβός.

    Τρελός
    Μουρλός
    Ζουρλός
    Λωλός
    Πελλός, πελελός, παλαλός
    Κάτι παίζει εδώ!
    (Να προσθέσω και τη σύγχρονη χρήση του «κουλός» – τι κουλά είναι αυτά που λες😉

  37. Πέπε said

    36 τέλος 😉 = ερωτηματικό και παρένθεση, άιντε βούι γουόρντπρες!

  38. sarant said

    Για την ετυμολογία του παλαβός δύο απόψεις υπάρχουν. Ή από το πελελός/παλαλός (που είναι απολωλός) με το -βός κατεπίδραση από άλλα που δηλώνουν ελάττωμα (ζαβός, στραβός κτλ.) ή από την παλάβρα, παλαβρός. Η παλάβρα ισπανοεβρέικη.

  39. Λ said

    Υπάρχει και ο χαντός. ΄Το τραγούδι αυτό του Βιολάρη αρχίζει με τον στοίχο : όπως τον χαντό μεινίσκω…

    και συνεχίζει: όσπου πάω πελλανίσκω

  40. Λ said

    Επειδή δεν ανοίγει εδώ είναι οι στοίχοι του τραγουδιού:

    Έλα να σμίξουμεν τα θκυο

    Όπως τον χαντό μεινίσκω
    πάνω σου πάνω σου άμα θωρώ.
    Τζι ώσπου πάω πελλανίσκω
    φαίνεται φαίνεται πως σ’ αγαπώ.

    Έλα να σμίξομεν τα θκυο
    φιλιά δροσάτα να σου δκιω
    έλα τζι εσούνη τάνα μου
    να μεν με κλαίει η μάνα μου.

    Τζείντα κάλλη σου τζυρά μου
    μέσα μου, μέσα μου άφτουν λαμπρά
    Τζι έχασα ποιον τα νερά μου
    ως τζι ο νους μου, ο νούς μου ξωτραβά.

    Έλα να σμίξουμεν τα θκυο
    φιλιά δροσάτα να σου δκιω
    έλα τζι εσούνη τάνα μου
    να μεν με κλαίει η μάνα μου.

  41. leonicos said

    Ο άνθρωπος λέγεται Ζήνωνος (γιο του Ζήνωνα, αν θέλετε) αλλά δεν κλίνεται, όπως το ανδεου, Ελευθερίου, παπαπαναγιώτου

  42. Λ said

    Γιατί δεν κλίνεται; δεν είναι ο Ζήνων ( γεν. του Ζήνωνος);. Ακόμα και σήμερα υπάρχουν άνθρωποι με αυτό το όνομα αλλά συνήθως λέμε ο Ζήνωνας (του Ζήνωνα) ή ο Ζηνωνής (του Ζηνωνή). Και τον Κίμωνα τον τιμούμε ανάλογα γιατί πέθανε στα ανοικτά της Κύπρου. Είναι αυτός που και νεκρός ενίκα.

  43. sarant said

    Κλίνεται. Δεν είναι ο Ζήνωνος, είναι ο Ζήνων.

  44. Νέο Kid L'errance d'Arabie said

    Nικοκύρη, όταν κάποιος διαβάζει «επιστολές του Β.Ζήνωνος» εύλογα -όπως ο Λεώνικος- υποθέτει ότι το όνομά του στην ονομαστική είναι «Ζήνωνος», (υπάρχουν και σήμερα πολλοί «Ζήνωνος») όπως είναι πολύ συνηθισμένο στους Κύπριους. Αλλά κανείς Κύπριος (και Ελλαδίτης βεβαίως) δεν θα πει ας πούμε «του φίλου μου του Ηρακλέους…» για κάποιον που το μικρό του είναι Ηρακλής. Αναφέρω το «Ηρακλέους» γιατί είναι συνηθισμένο επίθετο στην Κύπρο (όπως και το «Δημοσθένους», «Θεμιστοκλέους», κ.λ.π.)
    Σκέψου ακόμα την περίπτωση που οι επιστολές είχαν ακολουθήσει την αντίστροφη πορεία, θα έγραφες ποτέ:
    «Eπιστολές του Λαπαθιώτου στον Β.Ζήνωνα» ; 🙂
    Έτσι προτείνω-για να μην χρειάζεται κάποιος υποσημείωση για το ποια είναι η ονομάστικη του ονόματος του Ζήνωνα- την εναλλακτική διατύπωση. » Ο Β. Ζήνων στέλνει 2 ακόμα επιστολές…» 🙂

  45. Νέο Kid L'errance d'Arabie said

    44. Διευκρινίζω ότι ας πούμε η διατύπωση «Δυο ακόμα επιστολές από τον Β.Ζήνωνα…» επίσης δεν είναι 100% κρυστάλινη ,γιατί υπάρχουν και επίθετα σε γενική δημοτικής ,πολλά! Θα μπορούσε κάλλιστα το όναμά του δηλαδή να ήταν στην ονομαστική : Β.Ζήνωνα. Έχω δει επίθετο «Γιαννάκη» ,»Κωστή», «Κωστάκη».

  46. sarant said

    44 Όχι βέβαια, του Λαπαθιώτη θα έγραφα -αλλά οι Κύπριοι τον Ζήνωνα τον κλίνουν έτσι. Όμως, έχουμε βάλει άλλα δυο άρθρα με τον ΒΖ, οπότε η κλίση του θα είναι πλέον γνωστή σε όλους 🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: