Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης: Στην Εγκυκλοπαίδεια του Ηλίου – Ι

Posted by sarant στο 30 Ιουνίου, 2015


Εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η τεσσαρακοστή πέμπτη και είναι η πρώτη του δέκατου κεφαλαίου, που επιγράφεται «Ανασυγκρότηση». Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στα 1948, στην Αθήνα και ο παππούς μου πιάνει δουλειά στο γνωστό εγκυκλοπαιδικό λεξικό του Ηλίου, ένα θέμα που θα μας απασχολήσει και στην επόμενη συνέχεια.

mimis_jpeg_χχsmallΟ ποιητής έπιασε δουλειά στο εγκυκλοπαιδικό λεξικό του Ηλίου το καλοκαίρι του 48. Από την αρχή τα πήγε πολύ καλά με το αφεντικό της επιχείρησης κι αυτό φάνηκε σ’ όλους περίεργο, γιατί ο Ιωάννης Δ. Πασσάς ήταν δύσκολος άνθρωπος. Αυτοδημιούργητος και χωρίς σπουδαία μέσα ή γνωριμίες στην αρχή της καριέρας του, πάλεψε σκληρά για να επιβιώσει. Η άνοδος του στην κοινωνική κλίμακα δεν απάλυνε καθόλου τον δύστροπο χαρακτήρα του. Οπως κάθε πολύ πλούσιος, ήταν καχύποπτος και φανταζόταν πως όποιος τον πλησίαζε αποσκοπούσε να του αποσπάσει πολλά ή λίγα λεφτά. Στους κύκλους των δημοσιογράφων και των εκδοτών είχε κύρος και αντιπάθειες. Κύρος για τα λεφτά και τις πετυχημένες εκδόσεις του, αντιπάθειες για το κακότροπο του χαρακτήρα του και τη σκληρότητα των συναλλαγών του. Οπως οι περισσότεροι αυτοδημιούργητοι, το ευχαριστιόταν να στραπατσάρει όσους «καθώς πρέπει» τύχαινε να πέσουν στην ανάγκη του, δεν πάει να ‘τανε καθηγητές Πανεπιστημίου ή βουλευτές ή και υπουργοί ακόμα και το έκανε με τον πιο απρεπή και προκλητικό τρόπο. Τις σχέσεις του με τους εκπρόσωπους του καλού κόσμου και ιδίως της ακαδημαϊκής πτέρυγας, χαρακτήριζε η αθυροστομία των λόγων και η χοντράδα των τρόπων του.

Παιδί ακόμα «ροβόλησε από το χωριό του για να ξεκλειδώσει το φούρνο» για να θυμηθώ τη διατύπωση του κυρίου Θεόδωρου. Μοναχό του εφόδιο τα γράμματα του Σχολαρχείου που φαίνεται πως τότε, στη δεκαετία του ’10, ήταν πολύ καλό σχολείο. Ο Πασσάς πάντως στο σχολαρχείο έμαθε πολύ καλή ορθογραφία και γραμματική της καθαρεύουσας και της αρχαίας και του άρεσε να διαβάζει στο πρωτότυπο τον Ξενοφώντα και το Θουκυδίδη. Επιασε δουλειά ως διορθωτής στην «Ακρόπολη» του Βλάση Γαβριηλίδη, αλλά δεν έμεινε για πολύ στο χαμηλότερο αυτό σκαλί της δημοσιογραφικής κλίμακας ούτε άλλωστε και στην εφημερίδα, όπου οι πληρωμές του προσωπικού ήταν άταχτες και απροσδιόριστου ύψους. Πήγε στο «Εμπρός» κι αργότερα στη «Νέα Ημέρα» η οποία τον έστειλε πολεμικόν ανταποκριτή στο μέτωπο της Μικρασίας. Κατά την περίοδο της παντοδυναμίας του Βενιζέλου, έβγαλε δική του εφημερίδα που χτυπούσε πολύ τσουχτερά το Λαϊκό Κόμμα. Μετά το κίνημα του 35 η εφημερίδα του απαγορεύτηκε κι ο ίδιος έφυγε στη Γαλλία. Γύρισε λίγο αργότερα μεταμορφωμένος σε διαπρύσιο υποστηριχτή της μοναρχίας, όπως άλλωστε είχε γίνει κι ο ίδιος ο Βενιζέλος.

Δεν τα πήγε καλά με το καθεστώς της Τετάρτης Αυγούστου, όχι γιατί διαφωνούσε με τη δικτατορία αλλά γιατί οι παλιοί του αντίπαλοι στη δημοσιογραφία είχαν πιάσει όλα τα πόστα και δεν άφηναν μεγάλα περιθώρια για την εφημερίδα του. Έτσι στράφηκε στην έκδοση περιοδικών. Στην αρχή έβγαλε ένα λογοτεχνικό περιοδικό, στο οποίο συγκέντρωσε αξιόλογο επιτελείο από τους πιο διάσημους εκπρόσωπους της εθνικιστικής και φασίζουσας πτέρυγας των λογοτεχνών αλλά σύντομα τους πήρε ο Μπαστιάς στα «Ελληνικά Γράμματα», που είχαν την αμέριστη ηθική και κυρίως υλική υποστήριξη του καθεστώτος. Ετσι ο Πασσάς έβγαλε τελικά τον «Ήλιο», περιοδικό εγκυκλοπαιδικό και εκλαϊκευτικό της Επιστήμης. Διάλεξε καλούς συνεργάτες, νέους επιστήμονες και λογοτέχνες και πήγε πολύ καλά. Ο «Ήλιος» γέμιζε ένα πραγματικό κενό γιατί εκείνη την εποχή παρόμοιο έντυπο δεν κυκλοφορούσε στην Ελλάδα.

Αμέσως μετά τον πόλεμο αποφάσισε να εκδώσει παράλληλα με το περιοδικό και Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό, μια που οι προπολεμικές και έγκυρες εγκυκλοπαίδειες του «Πυρσού» και του «Ελευθερουδάκη» ήταν πλέον απηρχαιωμένες. Το εγχείρημα είχε μεγάλην επιτυχία, μολονότι στην αρχή τα πρώτα τεύχη του πρώτου τόμου βγήκαν χάλια, γιατί κανείς από τους αρχικούς συνεργάτες του δεν είχε σχετική πείρα. Επί κεφαλής είχε βάλει τον Άριστο Καμπάνη, που είχε τότε ραμολίρει τελείως και τον Πέτρο τον Πικρό, που ουδέποτε είχε διακριθεί για τάξη και μεθοδικότητα, προσόντα απαραίτητα για τέτοια εγχειρήματα. Παρά ταύτα το λεξικό έγινε ανάρπαστο.

Παρά την οικονομική επιτυχία, ο Πασσάς, άριστος επιχειρηματίας, σύντομα εντόπισε τις αδυναμίες του Λεξικού κι άρχισε αθόρυβα να ανανεώνει ολόκληρο το επιτελείο, βάζοντας επικεφαλής της συντακτικής επιτροπής το Βασίλη το Σπανόπουλο, που είχε εξελιχθεί σε έμπειρο και ικανό δημοσιογράφο της «Καθημερινης», στην οποία έγραφε τις «Σημειώσεις ενός Αθηναίου». Ο Βασίλης με τη σειρά του προσέλαβε τους παλιούς του φίλους, πρώτα τον Μιχάλη κι ύστερα τον Νίκο, χωρίς να κρύψει από τον Πασσά το αριστερό παρελθόν των δύο αδελφών. Για αρκετό χρονικό διάστημα ο Καμπάνης παρέμενε αρχισυντάκτης αλλά ψιλώ ονόματι. Ολη η δουλειά έβγαινε από την τριάδα των φίλων κι όποτε εκείνος πήγαινε κάτι να κάνει προκαλούσε μάλλον ζημιά. Μια φορά, να πούμε. πήρε να διορθώσει κάτι χειρόγραφα. Είχαν φτάσει κι όλας στο γράμμα βήτα και είδε το λήμμα βουτσινάς: βουτσινάς ή βουτσάς, ο κατασκευαστής βαρελιών εκ του βουτσί = βαρέλι. Άλλως βαρελάς. Ο Καμπάνης, αφηρημένος, έβαλε στο βουτσινάς παραπομπή κι έγραψε στο περιθώριο Γεώργιος, Δημοσιογράφος. Ο νους του πήγε στο γνωστό δημοσιογράφο Γιώργο Βουτσινά!

Αλλά κι ο Πικρός δεν πήγαινε παρακάτω. Στο λήμμα «Αυτόματον» είχε γράψει για τους αυτόματους τηλεφωνητές, που μόλις τότε είχαν πρωτοεμφανιστεί: Συσκευή επιτρέπουσα την πραγματοποίησιν τηλεφωνικής συνδιαλέξεως απόντος του ενός ή και των δύο συνδιαλεγομένων (!).

Πολύ σύντομα το επιτελείο συμπληρώθηκε με τους παλιους δημοσιογράφους Νίκο Βέρρο, Αλέκο Θεοδοσόπουλο, Κώστα Παπαλεξάνδρου και άλλους. Στους τακτικούς συνεργάτες της Εγκυκλοπαίδειας περιλαμβάνονταν επιστήμονες μεγάλης αξίας όπως ο Γεωργούλης, ο Σταμάτης, ο Σβαμπ κι η γυναίκα του Έλλη Σβαμπ Αγαλλίδου, ο Μιχάλης Δέφνερ, ο Χασάπης και άλλοι. Ηταν μια ομάδα ικανότατων, εργατικότατων, έξυπνων και μορφωμένων ανθρώπων, που έδωσαν άλλη ποιότητα στην έκδοση.

Η πολλή δουλειά, όπως ήταν φυσικό έβγαινε από το μόνιμο επιτελείο, πυρήνας του οποίου ήταν η τριάδα Βασίλης, Μιχάλης και Νίκος, πλαισιωμένοι από τον Ιάκωβο Πολυκράτη, το Βασίλη Κοχλατζή, δημοσιογράφο και μεταφραστή, τον Κώστα Λαμπρόπουλο, ζωγράφο, που είχε αναλάβει την εικονογράφηση και την επιμέλεια των χαρτών, τη Θάλεια Παπαχρίστου και τη Γαλάτεια Τουρνάισσεν, φιλολόγους, φίλες του Μιχάλη, και αργότερα τον Μιλτη Παρασκευαϊδη φιλόλογο και ζωγράφο και τον «Δάσκαλο» Απόστολο Αποστόλου, χημικό, παλιούς φίλους του ποιητή, άρτι απολυθέντες, ο πρώτος από τη Μακρόνησο κι ο δεύτερος από τις φυλακές.

Scan-aa

Το επιτελείο του Ηλίου: Μιχάλης Σαραντάκος, Θάλεια Παπαχρίστου, Νίκος Σαραντάκος

Ο Απόστολος Αποστόλου στο βιβλίο του Μνήμες, που ήδη μνημόνευσα, γράφει: … Όταν βγήκα εγώ το 52, τον βρήκα [τον Σαραντάκο] καλά ταχτοποιημένο στη Σύνταξη του Εγκυκλοπαιδικού Λεξικού «Ήλιος» που έβγαζε ο περίφημος Πασσάς. Εκεί πήρε κι εμένα. Τοποθετήθηκα στο τμήμα που διεύθυνε ένας εξαιρετικός και ικανότατος άνθρωπος, ο Μιχάλης Σαραντάκος, αδελφός του Νίκου. Ανέλαβα να γράφω τα λήμματα τα σχετικά με τη Φυσική και τη Χημεία. Μου άρεσε αυτή η δουλειά και την έκανα με κέφι. Βέβαια προσπάθησε η Ασφάλεια να με απομακρύνει και από κει. Δεν τα κατάφερε. Πήγε ασφαλίτης στον ίδιο τον Πασσά, τον ενημέρωσε για το ποιόν μου και του ζήτησε να με διώξει. Αλλ’ ο Πασσάς είχε δόντια. Ήταν αδιάβλητος και μέγας εθνικόφρονας. Δε φοβόταν και δε λογάριαζε κανέναν. Απάντησε στο όργανο της Ασφάλειας:

«Δεν μ’ ενδιαφέρει τι είναι ο άνθρωπος αυτός. Για μένα είναι καλός. Κάνει τη δουλειά μου. Θα τον κρατήσω. Και να μη μ’ ενοχλήσετε ξανά».

Τα έμαθα αυτά από τον Σαραντάκο.

 

Έτσι έγιναν περίπου τα πράγματα. Η Ασφάλεια, που τότε παρακολουθούσε στενά όλους τους αριστερούς, επισήμανε τη συγκέντρωση τόσων «ύποπτων» στοιχείων στην Εγκυκλοπαίδεια και κάποτε έστειλε έναν αξιωματίκό της να ζητήσει εξηγήσεις από τον Πασά. Εκείνος είχε τα κέφια του εκείνη τη μέρα και όταν άκουσε τον ασφαλίτη να του απαριθμεί τους αριστερούς που είχε στο γραφείο του αναφέροντας και τη σχετική δράση τους, του είπε δήθεν εμπιστευτικά.

— Αγαπητέ μου είμαι όμηρος τους. Με κρατάνε. Κινδυνεύω αν απολύσω κάποιον από δαύτους.

βλέποντας όμως ότι ο άλλος κόντεψε να το πάρει σοβαρά, τον αποπήρε με το γνωστό σκαιό του ύφος.

— Α πάγαινε ρε, να κάνεις καμιά δουλειά της προκοπής. Εγώ μ’ αυτούς που μου λες κάνω εθνικό έργο. Φύγε και μην ξαναπατήσεις το πόδι σου στο γραφείο μου.

Περιφρονούσε βαθύτατα και δεν λογάριαζε το παραμικρό τα εκτελέστικά όργανα του καθεστώτος, μια που ήταν στυλοβάτης του. Εκείνη την εποχή είχε σχεδόν έμμισθο το Στέφανο Στεφανόπουλο και ενίσχυε με σεβαστά ποσά τον Ντίνο τον Τσαλδάρη και το Λαϊκό κόμμα. Σύνδεσμος του με τον Τσαλδάρη ήταν ο Νίκος ο Βέρρος, που αρθρογραφούσε στη Βραδυνή και ήταν ο εξ απορρήτων του Ντίνου.

Οσοι ξέρανε τον ποιητή και τον αδελφό του τον Μιχάλη ποτέ δεν μπόρεσαν να καταλάβουν τη φιλία που τους συνέδεε με τον Πασσά, με τον οποίο τους χώριζε άβυσσος αντιθέσεων σε όλα. Στο χαρακτήρα, στη νοοτροπία, στη θεώρηση του κόσμου, στις πολιτικές πεποιθήσεις, στην περιουσία. Εκεί που ταίριαζαμν ήταν το αίσθημα του χιούμορ που διαθέταν κι οι τρεις τους, η λαϊκή καταγωγή, η γνώση της αρχαίας ελληνικής γραμματείας και το κρασί, που και οι τρεις τιμούσαν δεόντως. Βέβαια η φιλία τους ήταν ζωηρή στα πρώτα χρόνια της πρώτης έκδοσης του Λεξικού. Όσο η περιουσία του Πασσά μεγάλωνε τόσο ο χαρακτήρας του γινόταν πιο δύσκολος και η ανεκτικότητα των δύο αδελφών απέναντι του πιο επισφαλής. Πάντως η φιλία τους επέζησε ως το τέλος της ζωής τους.

 

Advertisements

83 Σχόλια to “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης: Στην Εγκυκλοπαίδεια του Ηλίου – Ι”

  1. Νέο Kid L'errance d'Arabie said

    — Α πάγαινε ρε, να κάνεις καμιά δουλειά της προκοπής.
    Πασσάς στα Γιάννενα!

  2. spiral architect said

    … μεγάλη κουβέντα αυτή!

  3. Νέο Kid L'errance d'Arabie said

    «Περιφρονούσε βαθύτατα και δεν λογάριαζε το παραμικρό τα εκτελέστικά όργανα του καθεστώτος, μια που ήταν στυλοβάτης του.»
    Σ’αυτή τη φράση τολμώ να πω ότι εμπεριέχεται μια κάποια αντίφαση. Ίσως τελικά , οι κοσμοθεωρίες των Σαραντάκων και του Πασσά ,να μην ήταν πραγματικά ασύμβατες ευθείες,αλλά συνεπίπεδες (ίσως απλώς παράλληλες, κι όχι τεμνόμενες. 🙂 )

  4. Εγκυκλοπαίδεια Ήλιος. Την ήξερε απ’ έξω, ένας συγχωριανός μου, που είχα γνωρίσει καλά στη δεκαετία του ’60. Άνθρωπος της στοιχειώδους εκπαίδευσης και βέρος κομμουνιστής μέχρι τα τελευταία του. Από τους ανθρώπους που τους βγάζεις το καπέλο, είτε συμφωνείς είτε διαφωνείς με τα πιστεύω του. Ο γιος του, πλήρης ημερών, ζεί και …ακολουθεί τα βήματα του πατέρα του. Ένας συριζαίος φίλος μου (έχω και τέτοιους) τον έβγαλε στην ΤΒ και κατέπληξε με τις γνώσεις του!

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    3: Αντίφαση; Μα, αφού τους θεωρούσε υπηρέτες του, ας πούμε.

  6. Νέο Kid L'errance d'Arabie said

    Νομίζω ότι οι ειλικρινείς «στυλοβάτες» ,δεν θα ρίσκαραν ποτέ …

  7. Χαχά, σου μοιάζει τελικά ο παππούς! 🙂
    Ο Χασάπης είναι που είχε βγάλει τη «Λαϊκή αστρονομία»; (Υποθέτω δεν είναι ο δικός μας Χασάπης)

  8. Ο Σβαμπ, που αναφέρεται στο κείμενο, είναι αυτός του ΕΜΠ με συνέχεια τον Σκουλικίδη;

  9. leonicos said

    Συγνώμη για το άσχετο, αλλά μ’ έχετε συνηθίσει.

    Αγαπητέ Τζι, διάβασα για τις δυο γιαγιάδες σου. Πολύ ωραίο κείμενο. Αλλά δεν μπορώ να σου σχολιάσω διότι έχεις κάτι παράξενα που δεν μπορώ να τα ξεπεράσω.
    Φαντάζομαι πώς ένιωσες όταν την είδες έτσι και σου είπαν πως πέθανε. Έχω δει πολλούς ανθρώπους δευτερόλεπτα πριν και μετά, είτε το καταλαβαίνουν είτε όχι, έτσι κι αλλιώς είναι αμετάκλητο και δεν κάνει διαφορά.

    Η άλλη σου γιαγιά έκανε γάγκραινα στο πόδι, αλλά μπορεί να πέθανε από σημαιμία ή καρδιακό επεισόδιο. Τ’ αγγεία όλα πάσχουν όταν πάσχουν.

    Η φράση ‘δεν μου αρέσει αλλά είναι καλό’ έχει μεγαλύτερη βαρύτητα από μια 40-τομη εγκυκλοπαίδεια περί Ανθρωπισμού, διότι μπορεί να τοποθετηθεί σε πάρα πολλά σενάρια.

    Και μην ξεχνάς! Ο Γς είναι χειρότερος από μένα σχολιαστής και όλα τα άλλα. Απλώε, έχει μουστάκι και γοητεύει τις γυναίκες

  10. sarant said

    7-8: Ναι, αυτός είναι (και στις δυο περιπτώσεις)

    7: Ναι, ε;

  11. leonicos said

    Ξέχασες τον Βέη, Bees. Όταν έβλεπα το Bees, κάτι μ’ έπιανε. Τον έχω εις διπλούν, διότι η τότε πεθεράμου δεν ήξερε οτι ομελλοντικός της, για λίγο, γαμπρός, θα τον αγόραζε επίσης. το είχα ζητήσει απότον πατέρα μου. το έχουν και άτι ξαδέρφια μου

  12. leonicos said

    Εγώ μ’ αυτούς που μου λες κάνω εθνικό έργο

    Όπως εθνικό έργο θα ήταν και το μουσείο που πήγε να κάνει, και τον σταμάτησαν κάποιοι ηλίθιοι. τώρα κατουράνε σκύλοι και κοιμούνται πρεζόνια

  13. spiral architect said

    @9: Λεώνικε θα φας Leonexit! 😀

  14. leonicos said

    Πάντως η φιλία τους επέζησε ως το τέλος της ζωής τους.

    Έτσι είναι οι φιλίες και όλατ’ άλλα είναι …….. (δεν γράφω ούτε το πρώτο γράμμα)

    Πάρτε παράδειγμα από μένα και τον Γς. Ο,ΤΙ ΚΑΙ ΝΑ ΤΟΥ ΠΩ… ΜΕ ΣΥΓΧΩΡΕΙ

  15. spiral architect said

    Έχω το λεξικό σε πρόσφατη δίτομη επανέκδοση από τις εκδόσεις Τάλως – Ίδρυμα Ι.Δ. Πασσά.
    Το είχα και απ’ τον πατέρα μου σε επίτομο (την έκδοση δεν την θυμάμαι) αλλά διαλύθηκε απ’ τη μαθητική χρήση και πετάχτηκε σε κάποια μετακόμιση. 😦

  16. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    13 Θα γίνει παροιμιώδες αυτό το έξιτ.

  17. sarant said

    Ο Βέης ήταν μεγάλη μορφή. Υπέγραφε Bees επειδή έτσι ήταν γνωστός στη Γερμανία όπου είχε κάνει τις σπουδές του.

  18. Γς said

    7:
    Ο Χλαμπάτσας [ετσι τον λέγαμε τον καθηγητή μας] κι ο Χασάπης [και ο Γς]

    http://caktos.blogspot.gr/2015/06/blog-post_81.html

  19. Γς said

    Τώρα:
    Κινήσεις και εξελίξεις της τελευταίας στιγμής στο Μαξίμου

  20. cronopiusa said


    τι ωραίος ύμνος στη φιλία

    εχτές το βράδυ είδα La Isla Minima μια φιλία μεταξύ δυο διαφορετικών ανθρώπων που η δουλειά έφερε κοντά, η ταινία παίζεται τώρα κι αν θέλετε κάντε ένα μικρό δωράκι στον εαυτό σας κι απολαύστε την σε κάποιο θερινό σινεμά

    Καλή σας μέρα και χρόνια πολλά σ’ όσ@ς γιορτάζουν

  21. Η εγκυκλοπαίδεια του Ηλίου (όχι του Ήλιου, βέβαια!) καταλαμβάνει το σημαντικότερο μέρος της βιβλιοθήκης του πατρικού μου. Ο πατέρας μου αγόραζε ένα-ένα τα τεύχη και μετά τα έδεσε (ή τα αντάλλαξε με δερματόδετα;, δεν είχα γεννηθεί ακόμη). Πάντως με είχε βολέψει πολύ καθώς καλύπτει ακριβώς όσα δεν μπορείς να βρεις στο ίντερνετ. ❤

  22. Χατζηδημητράκος Νίκος said

    Δεν θα κουράσω με λεπτομέρειες από το βίο και την πολιτεία του Ιωάννη Πασσά. Να συμπληρώσω μόνο (στα όσο αναφέρει ο ποιητής), τη μόνιμη καθεστωτική του σχέση με όλους όσους κυβέρνησαν. Φιλελεύθεροι, βασιλικοί, χούντες Μεταξά και Παπαδόπουλου……..σε όλα ήταν μέσα ο Πασσάς. Να θυμίσω ότι φιγουράρει και στον κατάλογο των οικονομικών δοσίλογων επί κατοχής. Όσο για το «έργο» του και την «εθνική προσφορά» του να θυμίσω ότι τις γελοίες «ιστορικές αναλύσεις» του χρησιμοποιούν ακόμη και σήμερα όλα τα αποβράσματα της ακροδεξιάς ιστοριογραφίας. Ο πρωτόγονος αντικομμουνισμός του συνδυάζεται και με μια σειρά μυθεύματα που μόνο το γέλιο μπορούν να προκαλέσουν. Έχει «ανακαλύψει» ο άνθρωπος αρχαίους έλληνες στην Αμερική, ακόμη και στην Ιαπωνία. Φυσικά το ότι είχε τοποθετήσει το ραμολιμέντο Καμπάνη (άλλον δοσιλογικό αστέρα) διευθύνοντα του εγχειρήματός του δεν μου προκαλεί απορία. Έπρεπε τα αστέρια της αριστερής διανόησης που χρησιμοποιούσε για την υλοποίηση του έργου (εκμεταλλευόμενος προφανώς τη φυσική του ανάγκη για επιβίωση), κάποιος να τα ελέγχει.

    Όλα τα πιο πάνω τα γράφω με πόνο ψυχής. Παρακολουθώ το εξαιρετικό πόνημα του ποιητή ανελλιπώς και περιμένω πάντα τη συνέχειά του. Είναι από τα καλύτερα προσωπικά αφηγήματα, αυτής της γενιάς, που έχω υπ’ όψη μου. Το σημερινό κομμάτι, είναι το μόνο που μου χάλασε τη διάθεση. Όχι βέβαια ο τρόπος γραφής, που εξακολουθεί να είναι άρτιος. Δεν μπορεί όμως ο ποιητής να μην δεν ήταν γνώστης του βίου του Πασσά. Και δυστυχώς τον «ξεπετάει» πολύ χλιαρά.

  23. sarant said

    22 Τα περί ακροδεξιάς ιστοριογραφίας και μυθευμάτων αληθεύουν. Ο Πασσάς είχε στα τελευταία χρόνια μιαν αυλή παρασίτων ελληνοβαρεμένων «διανοουμένων» που διαγωνίζονταν ποιος θα πει τη μεγαλύτερη ελληνοκεντρική μπαρούφα.

    Στο μυθιστόρημά του Τα έπη των Αριμασπών, ο πατέρας μου περιγράφει αυτό τον κύκλο, μόνο που παραλλάζει (ελάχιστα) το όνομα του εκδότη σε Βελής. Σας συνιστώ να το αναζητήσετε (ή στείλτε με μέιλ μια ταχυδρομική διεύθυνση στο sarantπαπάκιpt.lu να σας το στείλουμε).

  24. 22

    κε Χατζηδημητράκο

    Για την κατακλείδα σας, θυμηθείτε πως ο ποιητής δεν δούλευε στον Πασσά μόνο για να θρέψει την οικογένειά του, πράγμα που εκείνες τις εποχές θα ήταν δύσκολο να κάμει αλλού. Ας προσέξουμε πως ο χοντροκομένος Πασσάς προστάτευε τους εργαζόμενους/υποζύγια από τις διώξεις ασφαλιτών και ρουφιάνων. Θα ήταν ανέντιμο μετά θάνατο (του Πασσά) να βγει ο παππούς Ν.Σ. και να τον (ξανα)θάψει.

  25. «Βελής», «Πασσάς» μα τι ονόματα εκδοτών είναι αυτά; Ένας Δράμαλης κι ένας Ομέρ Βρυώνης λείπουν. Α, όχι, Βρυώνης λέγεται ο «επιχειρηματίας» εκδότης που αγόρασε τον 902 TV και τον έκανε Έψιλον Channel.

    ( ͡ᵔ ͜ʖ ͡ᵔ )

  26. Alexis said

    #22: Δεν θα σχολιάσω την ουσία αυτών που γράφετε γιατί δεν τα γνωρίζω. Αλλά θα παρατηρήσω ότι το βιβλίο είναι του Δημήτρη Σαραντάκου, άρα σ’ αυτόν πρέπει να «χρεώσετε» το όποιο «ξεπέταγμα» (αν υπάρχει).

    Νίκο, νομίζω πως είναι η πρώτη φορά, στη σειρά αυτών των άρθρων, που ανεβάζεις φωτογραφία του παππού, ή κάνω λάθος;

  27. sarant said

    26: Έχω ανεβάσει μερικές νεανικές, στα πρώτα κεφάλαια.

  28. Χατζηδημητράκος Νίκος said

    24 Αντιλαμβάνομαι την παρατήρησή σας. Δε σας το κρύβω ότι εξ αρχής το είχα στο μυαλό μου (κακώς δεν το σημείωσα). Είναι φυσικά θέμα αντίληψης και οπωσδήποτε ισχύει το πλαίσιο μέσα στο οποίο εξελίσσεται η σχέση. Να το ξεκαθαρίσω λοιπόν ότι αυτά που έγραψα δεν αποτελούν μομφή για τον ποιητή. Μπορεί σε πολλές απόψεις του να είμαι απέναντι (και υπάρχουν τέτοιες) αλλά και η προσωπική αγωνιστική του διαδρομή (που την είχα υπ’ όψη λίγο πολύ) αλλά και η γνωριμία μου πλέον με το έργο του είναι στοιχεία που μου προκαλούν και εκτίμηση και σεβασμό.
    Αυτά που σημείωσα προηγουμένως, ήταν μια προσωπική αίσθηση που μου δημιούργησε η ανάγνωση του σημερινού δημοσιεύματος. Μπορεί να σας φαίνεται ακραίο αλλά εμένα στο μυαλό μου υπάρχει ο Πασσάς τέτοιος που ήταν. Αυτός που (για ίδιον όφελος φυσικά) δεν δίσταζε να εκμεταλλευτεί και τις δεξιότητες που είχαν άνθρωποι ξένοι με το σινάφι του (όπως ο Σαραντάκος π.χ.). Θα μου πείτε ότι έξω από το χορό και σε άλλες συνθήκες, ο καθένας μπορεί να τα βλέπει αλλιώς. Σωστό αυτό. Αλλά και με τον κίνδυνο να θεωρηθώ υπερβολικός, έκρινα ότι καλό ήταν να «εξομολογηθώ» την προσωπική μου πικρία. Για να μπαίνει ο κάθε κατεργάρης στον μπάγκο του. Απ’ όλα αυτά πάντως κάτι καλό βγήκε. Η απάντηση του κ. Σαραντάκου και η προτροπή του να εντρυφήσω στην αλληγορική περιγραφή του ποιητή για το περιβάλλον του Πασσά (Βελής) είναι κάτι που δεν είχα υπ’ όψη μου (και φαντάζομαι και πολλοί άλλοι).

  29. Kαι ο Σταμάτης είναι προφανώς ο Ευάγγελος Σταμάτης, που τον έχουμε ξαναμελετήσει εδώ.

  30. cronopiusa said

  31. IN said

    Νίκο, είδα ότι στο ΦΜΠ έγραψες ότι η Πασσάς πέθανε το 1987, οπότε πήγα και πρόσθεσα την ημερομηνία θανάτου του στο λήμμα του στην Βικιπαίδεια (ναι, έχει, αφού άλλωστε είναι και «άγιος» των Ελληνοβαρεμένων) που δεν την ανέφερε. Παρεμπ. νομίζω θα σου ζητήσουν κι άλλοι με μέιλ το βιβλίο του πατέρα σου «Τα έπη των Αριμασπών». Έχω τουλάχιστον έναν υπόψιν μου… 🙂

    22: κ. Χατζηδημητράκο, που είσαι και συντοπίτης, δεν μας δίδεις κάποιες περισσότερες λεπτομέρειες για την δοσιλογική δράση του Πασσά, στην οποία αναφέρεσαι (όχι ότι την αμφισβητώ, ειλικρινά δεν ξέρω τίποτε); Για μένα έχει σημασία τι συγκεκριμένο έκανε κανείς ή τι, τέλος πάντων, του προσάπτουν. Ιδίως αν, με αυτά που έκανε, έβλαψε άμεσα άλλους ανθρώπους. Θέλω να πω, για παράδειγμα, ο εκδότης μίας φιλογερμανικής, ή έξαλλης αντικομμουνιστικής ή φιλοχουντικής ή ό,τι άλλο εφημερίδας ασφαλώς και δεν είναι για να τον θαυμάζουμε, αλλά εγώ του δίνω κάποιο ελαφρυντικό αν δεν έβλαψε κανέναν συγκεκριμένα, π.χ. δεν κατέδωσε κάποιον.

    Μερικές φορές τέτοιοι άνθρωποι κάνουν και απρόσμενες καλοσύνες: έχω υπόψιν μου την περίπτωση ενός στην περιοχή μας που ήταν φανατικός δεξιός (ίσως όχι αδικαιολόγητα: φυλακίστηκε στην περίοδο της σύντομης ΕΑΜοκρατίας και ένας συγγενής του εκτελέστηκε στο Βαθύλακκο), ήταν μάλιστα διορισμένος κοινοτάρχης επί χούντας, κι όμως, επί δικτατορίας, είχε περιμαζέψει και απασχολούσε στην επιχείρησή του έναν συντοπίτη του, εξαιρετικό άνθρωπο, που απολύθηκε (από καθαρή κακότητα) από την θέση του στο δημόσιο ως «κομμουνιστής» (που ήτανε, τουλάχιστον λόγω οικογενειακής παράδοσης).

    Με την ευκαιρία, Νίκο, αν ξέρεις και (πιθανόν και σε συνδυασμό με το προηγούμενο ερώτημα) πώς ακριβώς πλούτισε ο Πασσάς; Τέτοια πέραση είχαν οι εκδοτικές του προσπάθειες;

  32. IN said

    31: συγγνώμη, ο Πασσάς («η Πασσάς» λένε από εκεί που έλκει την καταγωγή ο κ. Χατζηδημητράκος 😉 )

  33. Gpoint said

    # 9

    Λεώνικε σ’ ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια. Γι αυτό που δεν σ’ αφήνει να σχολιάσεις δηλώνω άσχετος, μέχρι και αναρμόδιος ! Αν (ξανα)βρω κάποιον σχετικόν θα το κοιτάξω

  34. Gpoint said

    Για μένα που δεν μ’ ενδιέφεραν η ιστορία και η πολιτική η εγκυκλοπαίδεια του Ηλίου ήταν ΄(και είναι) πολύτιμο εργαλείο. Πρόσφατα ένας γνωστός μου την αγόρασε (δερματόδετη) αντί 250 ευρώ

    το 30 και νωρίτερα η λέξη δικτατορία δεν είχε ακόμα αποκτήσει το σημερινό κακό της νόημα. Αν δεν κάνω λάθος και ο Βενιζέλος την είχε εξετάσει σαν πιθανότητα. Ας μη κρίνουμε με βάση τα σημερινά

  35. gbaloglou said

    29 Δείτε εδώ (προς το τέλος) για μια Χριστουγεννιάτικη αναφορά μου στον Σταμάτη. (Μαθηματικό το θέμα … αλλά προσιτό και σε μη μαθηματικούς, νομίζω.)

  36. gbaloglou said

    Θυμάμαι ακόμη το απόγευμα ή βράδυ που γυρίσαμε σπίτι, με ταξί βεβαίως διότι που ΙΧ τότε, με το πρώτο πανόδετο τεύχος της εγκυκλοπαίδειας: το κρατούσα στα χέρια μου με πάθος, με είχε συνεπάρει η μυρωδιά … του εσωτερικού του εξώφυλλου, δεν μπορώ να προσδιορίσω το έτος αλλά πρέπει να είναι μια από τις πιο παλιές μου αναμνήσεις!

  37. nirevess said

    Ωραίο κεφάλαιο. Δεν το ήξερα αυτό το «αλλά και ο Τάδε δεν πήγαινε παρακάτω». Μόνο το «δεν πήγαινε πίσω «.

  38. Gbaloglou στο 36 θυμάται

    με είχε συνεπάρει η μυρωδιά … του εσωτερικού του εξώφυλλου

    Αγαπητέ, κε Μπαλόγλου, δεν με ξέρετε, δεν σας ξέρω αλλά πάντα ήθελα να αποκαλύψω σε έναν καθηγητή πανεπιστημίου πως μικρός είχε «φτιαχτεί» με … κόλλα! 😀

  39. gbaloglou said

    🙂 🙂 🙂

  40. Χαίρομαι που δεν το παρεξηγήσατε.
    Η κόλλα, λόγω των πτητικών συστατικών της, έχει πολύ έντονο άρωμα… αλλά ας δώσουμε το μικρόφωνο στον μισό Νικοκύρη, το πρώτο μισό του ΕΜΠ… 😉

  41. Μαρία said

    Στην αρχή του πρώτου τόμου όπου και η «Συντακτική συγκρότησις «Ηλίου» και του εγκυκλοπαιδικού λεξικού» ως προϊστάμενος συντάξεως εκτός απ’ το Σπανόπουλο αναφέρεται κι ο Εμμ. Σαφαρίκας, ενώ στους μόνιμους συνεργάτες ο ΣΑΡΑΝΤΑΚΟΣ ΜΙΧ. (τ. Δ/τής Υπουργ. Εργασίας).

  42. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    37 Τώρα που το επισημαίνεις, με ξενίζει και μένα

    31 Ο Πασσάς, αν θυμάμαι καλά τις διηγήσεις των δικών μου, έβγαλε πολλά λεφτά αγοράζοντας δημοσιογραφικό χαρτί και προβλέποντας τη μεγάλη αύξηση της τιμής του, δεν θυμάμαι πριν από ποια έκτακτη περίσταση.

  43. sarant said

    41 Ο παππούς αναφέρεται σε επόμενους τόμους -και πιο μετά ως επιμελητής ύλης.

  44. Χατζηδημητράκος Νίκος said

    31 Συντοπίτη IN,
    η δοσιλογική δράση του Πασσά, τουλάχιστον γι’ αυτούς που ασχολούνται με την κατοχική ιστορία, είναι λίγο πολύ γνωστή. Κυκλοφορεί μάλιστα στο διαδίκτυο μια λίστα των γνωστότερων οικονομικών δοσιλόγων, στην οποία φιγουράρει το όνομά του. Λεπτομερής αναφορά στη δράση του δεν έχει εκδοθεί μέχρι σήμερα (όπως και για πολλούς άλλους). Ενημερωτικά σου λέω ότι είναι ένα από τα ζητήματα που ερευνώ (η δράση δοσιλόγων και ιδιαίτερα στην περιοχή μας). Όταν θα τελειώσει η έρευνα θα δημοσιευτεί (έτσι νομίζω ότι πρέπει να γίνει). Θα σου αναφέρω μόνο, αφού ρώτησες, ότι ο Πασσάς καταγγέλθηκε για οικονομικός δοσίλογος και παραπέμφθηκε στο ειδικό δικαστήριο δοσιλόγων. Αυτά λίγο μετά την κατοχή. Αθωώθηκε με βούλευμα (όπως η τεράστια πλειοψηφία). Οι λόγοι γνωστοί. Για την κατοχική δράση, θα πρόσεξες στην Βικιπαίδια ότι αναφέρεται η συνεργασία του με τον Έβερτ και η φυγάδευση Εβραίων κλπ. Αυτό έχει δόση αλήθειας. Αλλά δεν είναι όλη η αλήθεια. Παίχτηκαν περιουσίες βλέπεις σ’ αυτή την υπόθεση και πολλές λίρες. Ένα άλλο στοιχείο που θα αποκαλυφθεί από την έρευνα θα είναι η σχέση του Πασσά με τον Καμπάνη σαν αρχισυντάκτη της δοσιλογικής εφημερίδας Η ΕΛΛΑΣ. Στις εφημερίδες, όπως ξέρεις υπάρχουν και εκδότες και χρηματοδότες.
    Φυσικά, όπως καταλαβαίνω, έχουμε διαφορετική άποψη για το τι σημαίνει δοσίλογος και πως πρέπει να καταμερίζονται οι ευθύνες. Άποψη δική μου είναι ότι τα όρια του δοσιλογισμού δεν εξαντλούνται στην φυσική εξόντωση του πληθυσμού αλλά και στην ηθική στήριξη των κατοχικών δυνάμεων και οπωσδήποτε στην εκμετάλλευση της κατάστασης για ίδιον όφελος.
    Τέλος, για την περίπτωση ανθρώπων συντηρητικής πολιτικής άποψης που βοήθησαν κομμουνιστές (για διάφορους λόγους), δεν θα διαφωνήσω. Εγώ ξέρω περισσότερες από μια περιπτώσεις και μάλιστα μερικές αφορούν και την οικογένειά μου. Δεν είμαι άλλωστε της άποψης ότι η πολιτική επιλογή αποτελεί και κριτήριο ανθρωπιάς. Αλλά αυτό από μόνο του δεν αποτελεί και πανάκεια για προηγούμενες δράσεις. Ελπίζω να καταλαβαίνεις τι εννοώ, μια και αναφέρθηκες σε περίπτωση που έχει σχέση με Βαθύλακο. Πολλοί από αυτό και τα γύρω χωριά γερμανοντύθηκαν στις τάξεις του ΕΕΣ (έχοντας αρχηγό τον συγχωριανό μου δοσίλογο Μιχάλαγα) αλλά στην πορεία έζησαν μαζί με πρώην αντάρτες του ΕΛΑΣ αρμονικά. Αυτό όμως δεν αναιρεί την δοσίλογη στάση τους στην περίοδο της κατοχής, ούτε φυσικά και την ανοιχτή συνεργασία με χουντικά καθεστώτα.

  45. Μαρία said

    Στο ίδρυμα Ιωάννου Πασσά είχαμε αναφερθεί και παλιότερα με αφορμή σχολιαστή-θαυμαστή του. http://www.ioannispassas.gr/

    και στον Πασσά συλλέκτη http://www.tovima.gr/culture/article/?aid=176600

  46. ἡ ἐγκυκλοπαίδεια Ἥλιος γιὰ κάποιον λόγο ἦταν κάτι σὰν τὸ Ἅγιο Δισκοπότηρο τῶν μετεφηβικῶν μου χρόνων-ἐμοῦ καὶ ἑνὸς φίλου-μέχρι ποὺ ὁ φίλος τοῦτος τὴν βρῆκε σχεδὸν ὁλόκληρη στὰ σκουπίδια καὶ τὴν περιμάζεψε. μὰ τί πετοῦν οἱ ἄνθρωποι στὰ σκουπίδια!

  47. γιὰ τὸν Πασσᾶ συλλέκτη δὲν εἶχα ἰδέα, μέχρι ποὺ μοῦ τὸ εἶπε ὁ μακαρίτης ὁ Μανώλης Μπαρμπουνάκης μιὰ φορὰ στὸ βιβλιοπωλεῖο του

  48. Στο 42 ο Νικοκύρης θυμήθηκε:

    31 Ο Πασσάς, αν θυμάμαι καλά τις διηγήσεις των δικών μου, έβγαλε πολλά λεφτά αγοράζοντας δημοσιογραφικό χαρτί και προβλέποντας τη μεγάλη αύξηση της τιμής του, δεν θυμάμαι πριν από ποια έκτακτη περίσταση.

    Στο 44 ο κ. Χατηδημητράκος πρόσθεσε:

    Ένα άλλο στοιχείο που θα αποκαλυφθεί από την έρευνα θα είναι η σχέση του Πασσά με τον Καμπάνη σαν αρχισυντάκτη της δοσιλογικής εφημερίδας Η ΕΛΛΑΣ. Στις εφημερίδες, όπως ξέρεις υπάρχουν και εκδότες και χρηματοδότες.

    Λέω κι εγώ πως και χαρτί σίγουρα χρειάζονται οι εφημερίδες. Κι ένα καθεστώς Κατοχής, προτού καν σφραγίσει τα ραδιόφωνα, σπεύδει να ελέγξει το μονοπώλιο δημοσιογραφικού χαρτιού. Σωστά;

  49. Corto Maltese said

    ΣΑΡΑΝΤΑΚΟΣ.-1) Μιχαήλ. Ανώτερος διοικητικός υπάλληλος, γεννηθείς το 1901 εις Γέρμαν Οιτύλου και σπουδάσας εν Αθήναις. Εις την δημοσίαν υπηρεσίαν εισήλθε το πρώτον το 1918, κατόπιν επιτυχίας εν διαγωνισμώ. Μετά μακράν σταδιοδρομίαν εν τω υπουργείω Εθνικής Οικονομίας, και εν συνεχεία Εργασίας, προήχθη το 1943 εις Διευθυντήν α’ τάξεως του υπουργείου τούτου, παρ’ ώ διετέλεσεν προϊστάμενος των υπηρεσιών Διεκπεραιώσεως και Αρχείου, Ασφαλιστικής Νομοθεσίας, Κλαδικών Ασφαλιστικών Οργανισμών και Διοικητικού. Απολυθείς παρανόμως το 1946 επανήλθεν εις την θέσιν του το 1951, ανακληθείσης της απολύσεώς του. Διετέλεσε μέλος της συντάξεως του παρόντος Λεξικού από της ενάρξεως της εκδόσεώς του.
    -2) Νικόλαος. Αδελφός του προηγουμένου, ανώτερος τραπεζιτικός υπάλληλος, γεννηθείς το 1903. Διορισθείς το 1918 εις την Εμπορικήν Τράπεζαν, εσταδιοδρόμησε παρ’ αυτή μέχρι του 1935, αναλαβών ακολούθως υπηρεσίαν παρά τη Αγροτική Τραπέζη της Ελλάδος, όπου παρέμεινε μέχρι το 1953, ότε παρητήθη. Ασχοληθείς παραλλήλως με την λογοτεχνίαν, εδημοσίευσε διάφορα διηγήματα, ποιήματα και πλήθος χρονογραφημάτων, καταχωρισθέντων εις τον επαρχιακόν ιδίως τύπον. Διετέλεσεν ωσαύτως μέλος της συντάξεως του παρόντος Λεξικού από της ενάρξεως της εκδόσεώς του.

  50. 46

    Κορνήλιε, τόχω ξαναπεί κάπου εδώ:

    Φίλη, αρχαιολόγος κι επιμελήτρια κειμένων βγαίνει το πρωί από το σπίτι της στη Νέα Σμύρνη. Βλέπει ντάνες βιβλίων παλιών στο πεζοδρόμιο. Κάθεται πάνω τους, παίρνει τηλέφωνο το σύζυγο και τον γιό της. Διώχνει μιαν άλλη πούρθε να δει. Μαζεύουν τις ντάνες, αφήνοντας για την άλλη κάτι αποδιαλεούδια.
    Κοιτάνε το θησαυρό και βρίσκουν φωτογραφικό λεύκωμα της Νίκαιας Γαλλίας από το 1920+ (απίστευτη ποιότητα χαρτιού και εκτύπωσης) και με χειρόγραφη αφιέρωση και υπογραφή από το Νίκο Καζαντζάκη!

    Μα ποιό ζώον, ρε πστμου, πέταξε τέτοιο βιβλίο; Θάπιανε καθαρά 10.000 ευρά σε δημοπρασία!
    Και δεν μιλάμε για πρώτες εκδόσεις ιστορικών λεξικών και άλλα τέτοια…

  51. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    49 Το αναπόφευκτο λήμμα από την Εγκυκλοπαίδεια 🙂

  52. Corto Maltese said

    51: Τόμος 16 (ΠΛΑΤΩΝ – ΣΚΕΨΙΣ), σελ.868.

    Προηγείται: ΣΑΡΑΝΤΑΗΜΕΡΟΝ
    Ακολουθεί: ΣΑΡΑΝΤΑΛΕΙΤΟΥΡΓΟ

  53. Corto Maltese said

    Εντυπωσιακή παρατήρηση: 17 και 15 ετών αντιστοίχως διορισθέντες!
    Άραγε ήταν ένα είδος φοίτησης;

  54. 42, …Ο Πασσάς…έβγαλε πολλά λεφτά αγοράζοντας δημοσιογραφικό χαρτί και προβλέποντας τη μεγάλη αύξηση της τιμής του…

    Ορίστε, να που η πληροφορία για «κάνα καλό χαρτί» αποδίδει! 🙂

  55. #50 πραγματικὰ ἀπορῶ. ἔχω βρεῖ παρατημένο καὶ πεταμένο ἕνα μυθιστόρημα μὲ ἀφιέρωσι τοῦ συγγραφέα σὲ ἐν ζωῇ καθηγητὴ τῆς Φιλοσοφικῆς τοῦ ΑΠΘ. τὸ πιὸ ἀστεῖο εἶναι ὅτι μιὰ φορὰ ποὺ περπατοῦσα μὲ ἕνα φίλο -ποὺ δὲν διαβάζει- ὁ φίλος παρατηρεῖ ἕνα μικρὸ βιβλιαράκι πάνω σ’ἕνα ΚΑΦΑΟ καὶ μοῦ λέει «παρ’το ἐσὺ ποὺ διαβάζεις». ἦταν μιὰ ὁμιλία τοῦ Ἱερώνυμου Κοτσώνη στὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν. πῶς στὸ διάτανο βρέθηκε ἐκεῖ; ἕνας γνωστός μου, σὲ ἡλικία ποὺ θὰ μποροῦσε νἆναι καὶ παπποῦς μου, κατέχει ἕνα Στράβωνα ἀπὸ τὴν προσωπικὴ βιβλιοθήκη τοῦ Βιζυηνοῦ (φέρει καὶ τὴν ὑπογραφή του, τοῦ Βιζυηνοῦ, ὄχι τοῦ Στράβωνoς 🙂 ) κι ἐγὼ μιὰ φορὰ βρῆκα παρατημένες δακτυλογραφημένες πανεπιστημιακὲςπαραδόσεις τοῦ Λ. Πολίτη στὴν ἀρχαία μετρική. καὶ μιὰ φορὰ σ’ἕνα περίπτερο ἀγόρασα ἔναντι 2 εὐρὼ τοὺς χαρακτῆρες τοῦ Θεόφραστου στὴν πρώτη ἔκδοσι τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν (1940) ποὺ ἔφεραν τὴν ὑπογραφὴ καὶ τὴν σφραγίδα ἑνὸς ἔφεδρου ἀνθυπίατρου. ἀλλὰ ὅλες αὐτὲς οἱ περιπτώσεις κατανοοῦνται. τὰ ἀντίτυπα αὐτὰ δὲν ἔχουν ἀξία γιὰ τοὺς μὴ βιβλιόφιλους κι ἀδιάφοροι κληρονόμοι συχνὰ τὰ ξεφορτώνονται. αὐτὸ μὲ τὸ Καζαντζάκη ποὺ λὲς δὲν μπορῶ νὰ τὸ καταλάβω. ἀλλὰ μήπως κι ὁ Λ. Πολίτης δὲν εἶχε λάβει κάποτε σὲ ἀνώνυμη ἐπιστολὴ ἕνα φύλλο τοῦ ἀργυρόγραφου Codex Petropolitanus;

  56. Χατζηδημητράκος Νίκος said

    50. Σκύλε να σου πω και γω δυο ιστορίες.

    Κάτω από μια σκάλα που οδηγούσε σε υπόγειο εργατικού κέντρου, υγρασία και ποντίκια παντού. Ανάμεσα σε πολλά ποντικοφαγωμένα, ευτυχώς άρτιο, βρήκα τόμο δεμένα τα πρώτα 12 τεύχη του περιοδικού ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΕΛΛΑΣ. Πρόκειται έντυπο που κυκλοφόρησαν τα σωματεία της Μεταξικής δικτατορίας. Φυσικά προπαγάνδα έκανε το έντυπο υπέρ του Μεταξά, αλλά αυτό δεν μειώνει την συλλεκτική του αξία. Όσο και αν ρώτησα, σε βιβλιοθήκες και αλλού δεν το έχουν. Αν δεν είναι μοναδικό σίγουρα είναι από τα λίγα. Εκτός από ειδήσεις έχει και πολλά λογοτεχνικά. Να δεις το Σαμαράκη, στα νιάτα του, να γράφει σε μεταξικό περιοδικό.

    Πάω πριν δυο χρόνια στα Μπίτολα, βόλτα. Στον πεζόδρομο πουλάν διάφορα παλιά. Η γυναίκα μου αγόρασε ένα μπρούτζινο γουδί για 2 ευρώ (σαν μέταλλο με το κιλό να το πουλούσες θα έπαιρνες 12). Εγώ χαζεύω παλιά βιβλία (λόγω γνώσης της γλώσσας). Βρίσκω ένα ιταλικό βιβλίο αρχιτεκτονικής (με θέμα Κολώνες), έκδοσης 1825. Πολύ καλή έκδοση. Αισθητικά εννοώ, γιατί εγώ από ιταλικά δεν χαμπαριάζω. Να σκεφτείς, τα σχέδια δεν είναι τυπωμένα αλλά ζωγραφισμένα στο χέρι. Παρ’ ότι δεν ήταν κάτι που θα χρησίμευε στο αντικείμενο που ασχολούμαι, ρωτώ από περιέργεια την τιμή. Δώσε μου 5 ευρώ λέει. Τον κοιτάω κάπως (εννοώντας τρελάθηκες;). Αυτός νόμισε ότι θέλω παζάρια και μου λέει άντε δώσε 4. Το πήρα και το έχω στη βιβλιοθήκη.

  57. sarant said

    53 Όχι, είχαν τελειώσει κανονικά την δευτεροβάθμια εκπαίδευση -ο παππούς μου είχε πάει σχολείο μαζί με τον Μιχάλη, κι ας ήταν δύο χρόνια νεότερος, για λόγους πρακτικούς.

    Δες εδώ την αίτηση πρόσληψης
    https://sarantakos.wordpress.com/2010/05/22/nds16/

    56 Α, θα ζητήσω περισσότερα στοιχεία κατ’ιδίαν.
    Ο Σαμαράκης έγραφε παντού -νομίζω και σε κάποιους Νέους Πρωτοπόρους έχω δει απορριπτική απάντηση σε ποίημα που τους έστειλε, ότι είναι ιδεαλιστικό. Και έχω βρει στο (τροτσκιστικού προσανατολισμού, ή κάνω λάθος; ) περιοδικό Ξεκίνημα το 1933-34 συνεργασία του, όταν ήταν 14-15 χρονών.

  58. 55, 56

    Κλαίω στην ιδέα, πόσα τέτοια διαμάντια κατάντησαν προσάναμμα ή καρτούτσα, όπως στη βιβλιοθήκη της Δημητσάνας.
    Πόσα αρχαία αγάλματα έγιναν ασβέστης γι’ απολύμανση.
    Πόσα παλιά χρυσαφικά πήγαν στο χυτήριο (για να μην γράψω: ετάκησαν 😉 ) για να γίνουν κακόγουστα χαϊμαλιά.
    κι άλλα… κι άλλα…

  59. Corto Maltese said

    57: Ενδιαφέρον πολύ το άρθρο με την αίτηση πρόσληψης. Προφανώς δεν υπήρχαν ηλικιακοί περιορισμοί στην εργασία ούτε και στην πρόσληψη στο δημόσιο.

  60. IN said

    49, 51: Συγγνώμη που διακόπτω την ενθουσιώδη κουβεντούλα των βιβλιόφιλων αλλά ξυπνάει ο γραφειοκράτης μέσα μου και ερωτώ: Νίκο, τι είναι αυτό το «αναλαβών ακολούθως υπηρεσίαν παρά τη Αγροτική Τραπέζη της Ελλάδος, όπου παρέμεινε μέχρι το 1953, ότε παρητήθη»; Πού πήγε το Θ’ Ψήφισμα, περί του οποίου συζητούσαμε στο προηγούμενο απόσπασμα; Απεκατεστάθη εν συνεχεία ο παππούς, όταν ήρθε το κέντρο (το οποίο γενικώς δεν χώνευε το Θ’ Ψήφισμα, αν καλά κατάλαβα απ’ όσα διάβαζα στην ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ του 1946-1947; Για να το ερευνήσω το ζήτημα κι εγώ, να δω αν εκδόθηκε κανένας νόμος περί αποκαταστάσεως των απολυθέντων. Ή πρόκειται απλώς για «καμουφλάζ», μην το ξεφωνίσουν το μαγαζί, ότι απασχολεί επικινδύνους κομμουνιστάς, οίτινες απελύθησαν της υπηρεσίας δι’ αυτόν τον λόγον.

    Παρεμπ. πώς ονομαζόταν ο εισηγητής βουλευτής της κυβερνητικής πλειοψηφίας για το Θ’ Ψήφισμα; Μιλτιάδης Βαρβιτσιώτης! Παππούς το λαμπρού αυτού νέου, που εθίγη βαθύτατα προχθές γιατί σε κάποιο «παράθυρο» ένας του Σύριζα, που δεν τον θυμάμαι τώρα, του είπε ότι προέρχεται από ακροδεξιά οικογένεια. Έτσι, το θυμήθηκα.

  61. 60 –> και μάλιστα, ο λαμπρός νέος (οθντκ²) είναι επικεφαλής στρατηγικού σχεδιαζμού στη Νέα Δημιοκρατίαααχαχαχααα…

  62. IN said

    60: Και πράγματι, εξεδόθη ο Αναγκαστικός Νόμος 1540/1950 (ΦΕΚ Α’ 247), τροποποιηθείς δια του Α.Ν. 1912/1951 και κυρωθείς (μαζί με τον 1912/1951) με τον Ν. 2130/1952 (ΦΕΚ Α’ 134). Προέβλεπε (άρθρο 2) δυνατότητα επανεξέτασης της υπόθεσης και ανάκλησης της απόλυσης «εφόσον ήθελεν διαπιστωθή ότι τα πραγματικά περιστατικά εφ’ ών εστηρίχθησαν οι προς απόλυσιν πράξεις είναι ανακριβή ή ότι οι απολυθέντες υπηρέτησαν ευδοκίμως υπό τα όπλα». Η δεύτερη περίπτωση μάλλον δεν μπορούσε να πιάσει τον παππού που, συν τοις άλλοις, τον είχαν πάρει λίγο και τα χρόνια, αλλά η πρώτη μπορεί να τον έπιασε (να απέδειξε ότι δεν ήταν… Γουώλτερ Λίπμαν). Προβλεπόταν ότι ο απολυθείς επανέρχεται στην υπηρεσία και το ενδιάμεσο χρονικό διάστημα λογίζεται ως χρόνος υπηρεσίας (αλλά δεν καταβάλλονται αναδρομικά αποδοχές). Ωστόσο, αν ο ενδιαφερόμενος δεν ήθελε να επανέλθει, μπορούσε να προσμετρήσει το χρονικό διάστημα που ήταν εκτός υπηρεσίας για την σύνταξη και τα λοιπά δικαιώματα. Πιθανόν να έκανε αυτό ο παππούς, μια και είχε βρει καλή δουλειά στον «΄Ηλιο». Να πήρε άραγε ήδη από τότε και σύνταξη; Από το 50; Ιδού λοιπόν, κ. Σόιμπλε μας, η απόδειξη ότι η αριστερά κατέστρεψε αυτή τη χώρα και το συνταξιοδοτικό μας σύστημα, από τότε κιόλας!

  63. IN said

    44: Ευχαριστώ πολύ κ. Χατζηδημτράκο για τις διευκρινίσεις. Λίγο αόριστα μας τα λες, βέβαια, αλλά να περιμένω καλύτερα την ολοκλήρωση και την έκδοση της έρευνας, που ευχαρίστως θα διαβάσω.

    Σχετικά με το σχόλιο ότι «έχουμε διαφορετική άποψη για το τι σημαίνει δοσίλογος και πως πρέπει να καταμερίζονται οι ευθύνες», δεν είναι ακριβώς αυτό: Η λέξη «δοσίλογος», για την περίοδο της κατοχής, έχει μια συγκεκριμένη νομική έννοια, αφού υπήρξαν ειδικοί νόμοι για την τιμωρία των δοσιλόγων. Όποιος αθωώθηκε από τις σχετικές κατηγορίες δικαιούνταν να λέει ότι δεν υπήρξε δοσίλογος (με τη νομική έννοια), αν και φυσικά είναι απολύτως δικαιολογημένο να έχει κανείς σοβαρές αμφιβολίες για την ευθυκρισία των σχετικών δικαστηρίων, μέσα στις συνθήκες και στο κλίμα στο οποίο έγιναν οι σχετικές δίκες.

    Από εκεί και πέρα, η λέξη έχει (ή μπορεί να έχει) και μια ευρύτερη έννοια, που ο καθένας την προσδιορίζει όπως ο ίδιος θεωρεί σωστότερο, με τα δικά του κριτήρια. Εμένα προσωπικά πολύ περισσότερο με απασχολεί/ενδιαφέρει να μάθω με λεπτομέρειες τι ακριβώς έκανε ο τάδε ή ο δείνα, και λιγότερο να αποδώσω χαρακτηρισμούς ή ευθύνες, πολύ περισσότερο που όλοι αυτοί για τους οποίους μιλάμε δεν βρίσκονται, πλέον, στη ζωή. Άλλωστε, αν ξέρουμε με ακρίβεια τα περιστατικά, ο καθένας αποφασίζει, με τα δικά του κριτήρια, αν θα χαρακτηρίσει τον Πασσά ή τον κάθε Πασσά δοσίλογο ή κάτι άλλο. Πάντως, σε καμία περίπτωση δεν ήθελα να υπονοήσω ότι θεωρώ θεμιτή την συνεργασία (οικονομική ή άλλη) με τους Γερμανούς ή ότι, τέλος πάντων, αν υπήρξε, έστω μόνον τέτοια συνεργασία, «δεν έγινε και τίποτε».

  64. Πολύ συναρπαστική ανάρτηση μαζί με τη συμβολή, εννοείται, των φίλων.
    Είμαι κι εγώ παιδί του «Ηλίου» κι έχω πολλές σχετικές οικογενειακές ιστορίες.
    Νομίζω πως οι τοποθετήσεις του Νίκου Χατζηδημητράκου ολοκληρώνουν εντυπωσιακά το ζήτημα. Θα ήθελα να εκφράσω μια απλή σκέψη με βάση τους διωκόμενους αριστερούς. Τελικά –το λέω με αφετηρία τα φροντιστήρια ως (παρα-)σχολεία υπεροχής και ανταγωνισμού εξαιρετικής απόδοσης– η μοίρα το έφερε ώστε ο αριστερός κόσμος να υπηρετήσει αυτό για το οποίο η ιδεολογία του τον έφερνε αντιμέτωπο.

  65. Μαρία said

    62
    Πολύ διαφωτιστικό για την ευθυκρισία.
    http://www.biblionet.gr/book/198803/%CE%9A%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%AE%CF%82,_%CE%94%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82/%CE%94%CE%AF%CE%BA%CE%B5%CF%82_%CF%84%CF%89%CE%BD_%CE%B4%CE%BF%CF%83%CE%AF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CF%89%CE%BD_1944-1949

    http://www.efsyn.gr/arthro/i-eghoria-elit-diesose-hiliades-dosilogoys-0

  66. leonicos said

    @9 Γιατί, μωρέ! Στείλε μου τουλάχιστο μερικές μουρίτσες, να έχει και μια να κλαίει!

    Γς! Με μαλ’ωνουνε. Κάνε κάτι!

  67. Ριβαλντίνιο said

    @ 66 leonicos

    😦

    😥

    😡

    😳

  68. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    59 Νομίζω πως η Εμπορική ήταν ιδιωτική τράπεζα τότε, όχι δημόσιος τομέας

    60 Προφανώς, ωραιοποιήθηκε το βιογραφικό.

  69. Βάταλος said

    Αγαπητοί κύριοι, επιτρέψατε και εις τον γερο-Βάταλον να εκφράση ωρισμένας απόψεις επί της παρούσης αναρτήσεως…

    1) Συγχαίρω τον κ. Σαραντάκον διά τους πάππους του, Μιχαήλ και Νικόλαον Σαραντάκον, ούς είχον γνωρίσει εις το επιτελείον των «Ορφικών» του Πασσά, μη γνωρίζων μέχρι προ ολίγων λεπτών ότι είχον συγγενικήν σχέσιν με τον κορυφαίον Έλληνα Ιστολόγον. Τους ανεγνώρισα από την φωτογραφίαν που ανήρτησεν ο κ. Σαραντάκος εις την παρούσαν ανάρτησιν… Διαβεβαιώ τους Ρωμιούς αναγνώστας ότι επρόκειτο δι’ εξαιρέτους Έλληνας, με αρίστην γνώσιν της καθαρευούσης και της αρχαίας ελληνικής, διό και τους είχε τοιαύτην αδυναμίαν ο Πασσάς. Ο οποίος Πασσάς ήτο μέγας φυλετιστής. Μεταφέρω εδώ την αφιέρωσιν που έχει κάμει εις τας πρώτας σελίδας του μνημειώδους έργου του «Τα Ορφικά», το οποίο – δυστυχώς – αποτελεί το «ευαγγέλιον» όλης της Ρωμέικης Ακροδεξιάς, αλλά και των ίδιων των χρυσαύγουλων:

    «Αφιερώνεται εις την αθάνατον και αδάμαστον Φυλήν των Ελλήνων, που κινδυνεύει σήμερον να αφανισθή … κλπ-κλπ»!

    ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΠΟΥ ΚΑΛΕΙΤΑΙ να απαντήση ο ρέκτης κ. Σαραντάκος είναι: Οι πάπποι του, Νικόλαος και Μιχαήλ Σαραντάκος που προΐσταντο της εκδόσεως των «Ορφικών» συνεφώνουν με τας Φυλετικάς αυτάς απόψεις του Ιωάννου Πασσά; Επίστευον, δηλαδή, ότι το συνονθύλευμα αυτό των φυλών και εθνοτήτων που ονομάζονται Ρωμιοί ανήκουν εις την Φυλήν των Ελλήνων; Ύπαγε, οπίσω μου Σατανά!.. Θα τρίζουν τα κόκκαλα του μακαριστού Φαλμεράϋερ (εις όν ομνύει η Ρωμέικη Αριστερά, αν δεν κάμνω λάθος) αλλά και του κ. Σμερδαλέου που με επανειλημμένας αναρτήσεις εις το εξαίσιον ιστολόγιόν του έχει αποδείξει πόσον δίκαιον είχεν ο Φαλμεράϋερ…

    2) Κατά τα άλλα, η σημερινή συνέχεια του ιστορήματος του πατρός Σαραντάκου είναι εξαισία και συνεκίνησε μέχρι δακρύων τον γερο-Βάταλον, όστις σπεύδει να καταχωρήση τας εξής επισημάνσεις…

    Α) Ο πατήρ Σαραντάκος επιβεβαιώνει τας πληροφορίας που είχον και εγώ ότι ο Ιωάννης Πασσάς ήτο απόφοιτος του Παλαιού Σχολαρχείου, μη διαθέτων κανέναν άλλον ακαδημαϊκόν τίτλον!.. Μερικοί, μάλιστα, έλεγον τότε ότι ουδέ κάν απολυτήριον Δημοτικού διέθετεν ο Πασσάς… Εντούτοις, ήτο μέγας γνώστης της καθαρευούσης (διατί, άραγε, ουδείς Ρωμιός αναγνώστης ετόλμησε να επισημάνη ότι η πρώτη έκδοσις της θρυλικής εγκυκλοπαιδείας του «Ηλίου» ήτο γραμμένη εις αρχαΐζουσαν καθαρεύουσαν;) και παθιασμένος λάτρης της αρχαίας ελληνικής

    Β) Επιβεβαιώνω και εγώ την πληροφορίαν του ρέκτου κ. Σαραντάκου ότι ο Πασσάς επλούτισε κερδοσκοπών με το εμπόριον δημοσιογραφικού χάρτου. Ωστόσον, αυτό έγινε κατ’ εντολήν του ιδίου του Ελευθερίου Βενιζέλου (αυτός του έδωκε τας σχετικάς πληροφορίας διά την επικειμένην έλλειψιν) την περίοδον του «Μεγάλου Κράχ» (1929-30). Προσθέτω ότι προχουντικώς υπήρχον πληροφορίαι ότι ο (εκκινήσας ως φανατικός βενιζελικός) Ιωάννης Πασσάς είχε χρηματοδοτηθή γενναίως υπό της Βενιζελικής Παρατάξεως, όπως άλλωστε και το άλλον «μαντρόσκυλον» του Βενιζέλου, ο Δημήτριος Λαμπράκης του ΔΟΛ.

    Γ) Ουδείς Ρωμιός αναγνώστης (πλήν του διακεκριμένου ιατρού κ. Λεωνίκου εν τω σχολίω 12, που κάτι πήγε να ψελλίση) ανέφερε την μεγάλην «κόντραν» του Πασσά με τον «Εθνάρχην» Καραμανλήν το 1974-77 διά το «Μουσείον Ανατολικής Τέχνης» που ήθελε να ανεγείρη ο Πασσάς εις το οικόπεδον έναντι της Σχολής Ευελπίδων. Ο γερο-Καραμανλής εκυνήγησεν αμειλίκτως τον Πασσάν, όπως εκυνήγησε τον Στρατήν Ανδρεάδην, τον Δράκον της ΙΖΟΛΑ και άλλους, διότι τους εθεώρει συνεργάτας της Χούντας.

    Δ) Δια να μη μακρηγορώ, ενημερώνω τον ρέκτην κ. Σαραντάκον και τους Ρωμιούς αναγνώστας του ότι η τεραστία περιουσία του Πασσά (των δικαιωμάτων της Εγκυκλοπαιδείας του «ΗΛΙΟΥ» και της νεοκλασικής οικίας του εις την οδόν Κοδριγκτώνος συμπεριλαμβανομένων) κατέληξεν εις την παραδουλεύτραν του την κυρίαν Αθηνάν, ήτις υπήρξε και μαιτρέσσα του, δεδομένου ότι ο Πασσάς δεν απέκτησεν απογόνους από την νόμιμον σύζυγόν του, ήτις απέθανε προ αυτού.

    Μετά πάσης τιμής
    Β.

    ΥΓ: Ενθυμούμαι ότι εις το επιτελείον των «Ορφικών» ειργάζετο και ο κ. Δημήτρης, όστις είχε στενήν φιλίαν με τον Νικόλαον Σαραντάκον, αλλά δεν δύναμαι να θυμηθώ το επώνυμόν του. Φαντάζομαι ότι δεν ήτο ο πατήρ του κ. Σαραντάκου, διότι ο ρέκτης οικοδεσπότης μας θα μάς το ανέφερε εις κάποιαν υποσημείωσιν. Ψάχνω να εύρω κάποιον αντίτυπον των «Ορφικών» του Πασσά εις τα υπόγεια της βιβλιοθήκης μου, διά να ίδω αν αναφέρη τίποτε σχετικόν ο ίδιος ο Πασσάς, όστις εσυνήθιζε πάντοτε να ευχαριστή τους στενούς του συνεργάτας.

  70. leonicos said

    Ριβαλντ’ίνο ευχαριστώ
    😦
    😥

    😡

    😳

  71. leonicos said

    Γς, με μαλώνουνε d: :cr

  72. leonicos said

    Γς με μαλώνουνε εδώ μέσα! 😥

  73. leonicos said

    Νομίζω πως το έχω ξαναπεί

    Έχω έναν Kocher (χειρουργική) στη βιβλιοθήκη μου, που τον απέκτησα ως εξής.

    Όταν πήρε σύνταξη ο Χρυσοσπάθης (Λαϊκό) ανέλαβε ο Μπάλας, ο ένας πιο άξεστος από τον άλλο, ο οποίος Μπάλας πέταξε όλη τη βιβλιοθήκη του γραφείου του [ροκατόχου του στο δι’άδρομο και μας είπε να πάρουμε ό,τι θέλουμε γιατί σε μια δυο μέρες θα τα πετάξει. Πήρα τον Kocher και μερικά άλλα, μια Πνευμονολογία και μια Φαρμακολογία, χιτλερικής έκδοσης (με γοτθικούς χαρακτήρες). (Ο Kocher ήταν ελβετός). Έχω την εντύπωση ότι κανένας από τους άλλους δεν πλησίασε. Πρέπει να ήταν και βιβλία του Χρηστέα, επειδή αποκλείεται ο Χρυσοσπάθης να διάβασε μια γραμμή στη ζωή του. Ό,τι έπιανε το χέρι τους.

  74. smerdaleos said

    @69 Βάταλο: Διαβεβαιώ τους Ρωμιούς αναγνώστας ότι επρόκειτο δι’ εξαιρέτους Έλληνας
    ——

    Σαν τον εκατόνταρχο/κένταρχο Κορνήλιο, τον μόνο Ἕλληνα που γνώριζε ο Στρατηγός του Θέματος Ελλάδος Κεκαυμένος. Εε Γερήνιε Ιππότα Βάταλε; 🙂 🙂

    Δράκοι υπήρχαν για τον Κεκαυμένο … Έλληνες δεν υπήρχαν.

  75. IN (60), και ο πατέρας μου, που ήταν από το 1938 στην Αγροτική, διώχτηκε και επανήλθε με τις μεταπολεμικές εκκαθαρίσεις, ίσως και πλέον ή άπαξ, και κάποια στιγμή το 1953 πήρε μετάθεση για την Πρέβεζα, όπου δεν πήγε, διότι στο μεταξύ είχε παντρευτεί τη μητέρα μου και κάνει εμένα 🙂 κι έτσι παύθηκε οριστικά — πράγμα που δεν τον εμπόδισε να πάρει αργότερα και σύνταξη από κει. Γενικώς, η όλη υπόθεση είναι μπερδεμένη, αλλά δεν ήταν αναγκαστικά ανακριβές να λέει ένας φακελωμένος αριστερός ότι διορίστηκε στην Αγροτική προπολεμικά και παραιτήθηκε το 1953 (αν και το «παρέμεινεν εκεί μέχρι» μάλλον παρασιωπά κάποιες δυσάρεστες λεπτομέρειες…)

  76. Βάταλε, τὰ τῆς κόντρας τὰ γράφει ὁ ἴδιος ὁ Πασσᾶς στὸ «Ἔγκλημα τῆς Ἐπιστήμης». (μὲ πῆγες καμιὰ δεκαπενταριὰ χρόνια πίσω τώρα). καὶ ναί, στὴν σελίδα 446 τῶν Ὀρφικῶν εὐχαριστεῖ τὸν ;Μιχαὴλ καὶ Δημήτριον Σαραντᾶκον

  77. sarant said

    69-76 O πατέρας μου δούλεψε λίγο στα Ορφικά και περισσότερο στη μεταχουντική επανέκδοση του Ηλίου όπου επιμελήθηκε τον τόμο Σύμπαν.

  78. 75. Κρίμα, Άγγελε, που δεν γνωριστήκαμε στην Πρέβεζα. Αλλά μου είχατε εκφράσει κάποτε (από εδώ) κάποιο ενδιαφέρον για την πόλη (μου).
    Στην ΑΤΕ Πρέβεζας έφτανε τότε καλός κόσμος, ως υπάλληλοι. Τα παιδιά τους ήταν καλοί μαθητές/μαθήτριες και φρόντιζαν, με μεγάλη δυσκολία, να συνεχίσουν τις γλώσσες που ήδη είχαν αρχίσει αλλού. (Με μια τέτοια κατάσταση επωφελήθηκα κι εγώ και άρχισα γαλλικά). Αλλά έμεναν λίγο. Περισσότερο πάντως από τις 32 ημέρες του ποιητή εκείνου. Φρόντιζαν να μετατεθούν.
    Θα ήταν ενδιαφέρον να μελετούσαμε (εμείς οι ντόπιοι) την ιστορία του διερχόμενου προσωπικού της ΑΤΕ.
    Καλό μήνα Νίκο.
    Γιάννης

  79. Corto Maltese said

    68:
    Εννοούσα το Υπουργείο Οικονομικών για τον Μιχαήλ Σαραντάκο.
    Η Εμπορική Τράπεζα πράγματι ήταν ιδιωτική.

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%A4%CF%81%CE%AC%CF%80%CE%B5%CE%B6%CE%B1_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%BF%CF%82

  80. Θα ήταν δύσκολο, Δημόσιε Χώρε, να γνωριστούμε στην Πρέβεζα — δεν έχω πάει ποτέ. Στο μέλλον βέβαια τίποτε δεν αποκλείεται…

  81. 80. Ναι, Άγγελε, το κατάλαβα. Λέμε «αν». 🙂

  82. IN said

    75: Άγγελε, ευχαριστώ για τις παρατηρήσεις. Διάφορες διευκρινίσεις:

    α. Ασφαλώς και δεν ήταν ανακριβές και δεν νομίζω, κιόλας, ότι σε ένα βιογραφικό σημείωμα ενός λεξικού κύρους θα έγραφε κάποιος, όπως ο παππούς του Νίκου, ανακρίβειες. Απλώς μου έκανε εντύπωση το «παραιτήθηκε το 1953», όταν στο αμέσως προηγούμενο απόσπασμα που είχε δημοσιεύσει ο Νίκος πληροφορηθήκαμε ότι ο «ποιητής» είχε απολύθεί από την Αγροτική κατ’ εφαρμογή του Θ’ Ψηφίσματος κάπου το 1947-48.

    β. Μάλιστα, με την διαστροφή του νομικού 🙂 θα έλεγα ότι δεν είναι καθόλου ανακριβές αυτό που γράφει το σύντομο βιογραφικό του παππού του Νίκου, διότι αν όντως πέτυχε την ακύρωση της απόλυσής του κατ’ εφαρμογή του ΑΝ 1540/1950, όπως τροποποιήθηκε, θεωρείται ότι δεν απολύθηκε ποτέ. Κατά την εκτίμησή μου (που θα την διαψεύσει ο Νίκος αν ξέρει κάτι) μάλλον αυτό πρέπει να συνέβη, δηλαδή να πέτυχε την επάνοδό του στην Αγροτική ο παππούς του και, είτε να μην θέλησε καθόλου να επανέλθει, είτε να επανήλθε για σύντομο χρονικό διάστημα και να παραιτήθηκε. Το παράδειγμα του αδελφού του (για τον οποίο ρητά αναφέρεται στο βιογραφικό ότι απομακρύνθηκε από την υπηρεσία του αλλά μετά επανήλθε) δείχνει ότι τ’ αδέλφια ήξεραν τι τους γίνεται σε τέτοια θέματα και τα κυνηγούσαν (και ορθώς).

    γ. Συνεχίζοντας το παραπάνω, ο χρόνος παραίτησης (1953) συμπίπτει με τον χρόνο «παύσης» που δίνετε για τον δικό σας πατέρα (που ξέρω ποιος ήταν και έχω διαβάσει πολλά βιβλία του). Επειδή το 1953 είχαν πάλι αλλάξει τα πράγματα (είχε έλθει ο Παπάγος) ίσως η μετάθεση του πατέρα σας, αλλά και η παραίτηση του παππού του Νίκου, να μην ήταν τυχαίες. Πιθανόν η νέα κυβέρνηση να θέλησε να βρει αυτόν τον τρόπο να «ξεφορτωθεί» τους «επικινδύνους κομμουνιστάς» μεταθέτοντάς τους «στου διαόλου τη μάνα» (παρντόν, Δημόσιε Χώρε 🙂 ) για να τους εξαναγκάσει σε παραίτηση. Οι δυσμενείς μεταθέσεις ήταν πάντοτε ένα καλό «εργαλείο» που χρησιμοποιούσαν οι Ελληνικές κυβερνήσεις, ανεξαρτήτως ιδεολογικού προσανατολισμού, για να ξεφορτωθούν τους «μη αρεστούς».

    δ. Συνεχίζοντας το προηγούμενο,ο ΑΝ 1540/1950 περιείχε και διατάξεις που επέτρεπαν την εφαρμογή του όχι μόνον σ’ αυτούς που απολύθηκαν κατ΄ εφαρμογήν του Θ’ Ψηφίσματος, αλλά και σε όσους εξαναγκάστηκαν σε παραίτηση με την απειλή της εφαρμογής του!

    ε. Πάντως, μου κάνει εντύπωση που γράφετε ότι ο πατέρας σας «παύθηκε» και όχι ότι παραιτήθηκε για να μην πάει στην Πρέβεζα. Η παραίτηση θα μου φαινόταν πιο φυσιολογική εξέλιξη.

    ς. Ούτε μου κάνει κάποια εντύπωση ότι συνταξιοδοτήθηκε μετά ο πατέρας σας από την Αγροτική Τράπεζα, αντίθετα, μάλιστα, θα έλεγα ότι ήταν αναμενόμενο, πολύ περισσότερο που τα ταμεία των τραπεζικών, τότε, ήταν αρκετά γενναιόδωρα (πού είναι, γαρ, το χρήμα;) και πιθανόν να έδιναν σύνταξη (μειωμένη, φαντάζομαι) με περίπου 20 χρόνια υπηρεσίας που θα είχε ο πατέρας σας.

    ζ. Ως γενικότερη παραττήρηση, καταγγέλλεται (και ορθώς) το μετεμφυλιακό κράτος για διωγμό των κομμουνιστών, αριστερών, μη εθνικοφρόνων κλπ, αλλά είναι σίγουρα ενδιαφέρον να σημειώσουμε ότι ο διωγμός αυτός δεν ήταν εντελώς αυθαίρετος (με την έννοια της ανυπαρξίας κανόνων): υπήρχε μια γραφειοκρατία, με συστηματικούς κανόνες και μία προσπάθεια να εφαρμοστούν (έστω και αν, συχνά, το κράτος «μετατόπιζε τα δοκάρια» για μην δώσει και πολλές ευκαιρίες σ’ αυτούς που θεωρούσε αντιπάλους του). Εκτός από τα παραδείγματα του πατέρα σας, του αδελφού του παππού του Νίκου και, ενδεχομένως ,του παππού του, έχουμε κι άλλα παραδείγματα αντιπάλων του εμφυλιακού και μετεμφυλιακού κράτους που κάπως ωφελήθηκαν από κανόνες του: π.χ. έρχεται στο μυαλό μου η περίπτωση του Κύρκου που απολύθηκε από τη Μακρόνησο όταν στρατεύτηκε ο αδελφός του και δικαιώθηκε αναβολής λόγω υπηρετούντος αδελφού (μόλις απολύθηκε ο Κύρκος, βέβαια, προσπάθησε να φύγει στο βουνό, συνελήφθη μαζί με τον Γλέζο και άλλους, καταδικάστηκε σε θάνατο και στο τσαφ γλύτωσαν την εκτέλεση).

  83. sarant said

    82 Το βέβαιο είναι ότι δεν ξαναπήγε ποτέ στην Τράπεζα να δουλέψει. Αν επανήλθε τυπικά για να παραιτηθεί αμέσως μετά, δεν το θυμάμαι τώρα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: