Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Οι σφήγκες δεν σφίγγουν

Posted by sarant στο 4 Σεπτεμβρίου, 2015


Vespula_germanica-gbΧτες το απόγεμα στην παραλία ένας συλλουόμενος παραπονέθηκε για μια sfiga που τον τριγύριζε, κι έτσι μου έδωσε αφορμή να επεκτείνω ένα από τα μεζεδάκια της σαββατιάτικης πιατέλας σε αυτοτελές άρθρο.

Συγκεκριμένα, στο Ηράκλειο ένας πενηντάχρονος έχασε τη ζωή του, όπως μας πληροφορεί το τοπικό ρεπορτάζ, «από δάγκωμα σφίγγας». Το λάθος επισημάνθηκε και επικρίθηκε και στα κοινωνικά μέσα και στο μεταφραστικό φόρουμ της Λεξιλογίας. Και λάθος είναι, διότι η σφίγγα δεν είναι έντομο που μοιάζει με τη μέλισσα, είναι πλάσμα της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας, τέρας με σώμα φτερωτού λιονταριού, με στήθος και κεφάλι γυναίκας και με ουρά φιδιού. Σφίγγες επίσης υπήρχαν στην αιγυπτιακή τέχνη, με τη διαφορά ότι έχουν αντρική μορφή, και ήταν  προσωποποίηση της βασιλικής εξουσίας.

Το μυθικό τέρας διαφέρει πάρα πολύ στο μέγεθος από το μικρούτσικο (έστω και επίφοβο, όπως είδαμε) έντομο, αλλά οι δυο λέξεις που τα περιγράφουν διαφέρουν ελάχιστα ή καθόλου: το μυθικό τέρας είναι σφίγγα, το κοινότατο έντομο είναι σφήκα ή σφήγκα. Όταν χρησιμοποιείται ο δεύτερος τύπος, οι δυο λέξεις είναι ομόηχες. Βέβαια, όταν ακούμε κάποιον, όπως ο συλλουόμενός μου, να παραπονιέται ότι τον ενοχλεί μια sfiga δεν έχουμε καμιά αμφιβολία πως το έντομο τον ενοχλεί, όχι το μυθικό τέρας: ο τελευταίος που καταγράφεται να συναντήθηκε με σφίγγα, απ’ όσο ξέρω, είναι ο Οιδίποδας.

Θα μπορούσε να πει κανείς ότι, αφού Σφίγγες δεν πρόκειται να συναντήσουμε πια εκτός αν πάμε στη Γκίζα, πρόκειται για μια λέξη μουσειακή -αλλά δεν ισχύει αυτό, αφού η λέξη σφίγγα (με πεζό αρχικό γράμμα) έχει πάρει τη μεταφορική σημασία του αινιγματικού ανθρώπου, που αποφεύγει να εκφράσει τις σκέψεις του ή τις εκφράζει με τρόπο διφορούμενο -εδώ πρόκειται για μεταφραστικό δάνειο από τα γαλλικά, όπου το sphinx είχε πάρει και αυτή τη σημασία.

Να πούμε δυο λόγια για την ετυμολογία των λέξεων. Η σφίγγα, το μυθικό τέρας, ήταν Σφιγξ στα αρχαία και πρέπει να είναι δάνειο από την αρχαία αιγυπτιακή, και ίσως οι αρχικοί τύποι να ήταν Φιξ, Φικός, αν κρίνουμε από ένα Φίκιον όρος που παραδίδεται ως αιγυπτιακό τοπωνύμιο. Οπωσδήποτε, επέδρασε και η παρετυμολογία με το ρήμα σφίγγω (που είναι αρχαίο κι αυτό) κι έτσι προέκυψε ο τ. Σφιγξ.

Η σφήκα ή σφήγκα, πάλι, στα αρχαία ήταν αρσενική: ο σφηξ. Η κωμωδία του Αριστοφάνη είναι «Σφήκες» αλλά, αν θέλουμε να είμαστε αυστηροί, ο τίτλος στην αιτιατική είναι «τους Σφήκες» (κάτι που συμβαίνει και στους Όρνιθες). Σφήκες είχε χαρακτηρίσει ο Αριστοφάνης τους δικομανείς Αθηναίους. Ο σφηξ είναι ομηρική λέξη, και το παραγωγικό τέρμα -ηξ το βρίσκουμε και σε άλλα ονόματα εντόμων και ζωυφίων (μύρμηξ, σκώληξ). Ωστόσο, αν και έχουν διατυπωθεί πολλές θεωρίες για την ετυμολογία του, καμιά δεν έχει γίνει γενικά δεκτή. Ίσως συνδέεται με τη λ. σφην (σφήνα).

Ο αρχαίος σφηξ έγινε θηλυκός στα μεσαιωνικά χρόνια, μάλλον εξαιτίας της έλξης από τη μέλισσα. Μεσαιωνικός είναι και ο τύπος «σφήγκα», όπου η ανάπτυξη του έρρινου πρέπει να οφείλεται σε παρετυμολογική επίδραση του σφίγγω.

Από την εμπειρία μου, η συντριπτικά επικρατούσα προφορά του εντόμου, τουλάχιστον στα παιδικά μου χρόνια που είχα πολλά νταλαβέρια μαζί τους (αλλά και πρόσφατα, κρίνοντας από τα παιδιά μου και από όσα ακούω στις παραλίες) είναι sfiga, σφήγκα, ή αν προτιμάτε σφίγκα.

Να μην το γράψουμε σφίγγα για να μη νομίσει κανείς πως εννοούμε την αιγυπτιακή ή τη μυθολογική, αλλά με κανένα τρόπο δεν θα συμφωνήσω με το ουκάζιο που εκδίδει ο Μπαμπινιώτης στο ετυμολογικό λεξικό του, όπου μας λέει να μην προφέρουμε sfiga το έντομο. Και ενώ το Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας τηρεί αιδήμονα σιγή ως προς τον τύπο σφήγκα (όπως λέει ο φίλος μου ο Θέμης, εγώ δεν το έχω πρόχειρο εδώ που είμαι), το ΛΚΝ έχει το λεξικογραφικό θάρρος ν’ αναγνωρίσει την πραγματικότητα και να καταγράψει την εξαιρετικά διαδεδομένη προφορά σφήγκα, ως εναλλακτική του «σφήκα». Σέβας.

Προσοχή, δεν λέω ότι η προφορά sfika είναι λανθασμένη, λέω ότι είναι εξίσου αποδεκτή και ισότιμη με τη sfiga. Θεωρώ πιθανό σε κάποιες περιοχές του ελληνικού χώρου η λαϊκή προφορά να είναι πράγματι sfika, όπως ίσως τεκμαίρεται από το επτανησιακό δίστιχο «Όλοι σε λένε μέλισσα μα εγώ σε λέω σφήκα / έχεις της σφήκας το κεντρί, της μέλισσας τη γλύκα». Αλλά είναι εξωφρενικό να καταδικάζεται ως λανθασμένος ένας εξαιρετικά διαδεδομένος τύπος (σφήγκα) και είναι χαρακτηριστικός της σκέψης του Μπαμπινιώτη: όταν στα αρχαία χρόνια η αιγυπιακή λέξη εξελληνίζεται σε «Σφιγξ» υπό την παρετυμολογική επίδραση του «σφίγγω», το δέχεται· όταν στα μεσαιωνικά χρόνια αλλάζει γένος ο σφήξ και γίνεται η σφήκα, αυτό είναι δεκτό και καλώς καμωμένο· όταν στα σημερινά χρόνια επικρατεί ο τύπος σφήγκα, αυτό θεωρείται λάθος! Πάντα ενοχλεί η αλλαγή όταν συντελείται μπροστά στα μάτια μας.

Advertisements

135 Σχόλια to “Οι σφήγκες δεν σφίγγουν”

  1. Μιχάλης Ρουμελιώτης said

    Χωρίς να θέλω να υπερασπιστώ εν γένει τόν μπαμπινιωτισμό, να πω πάντως ότι ο τύπος sfiga προσωπικά μού μοιάζει αλλόκοτος. Πάντα «σφήκα» λέω. Και δεν είχα συνειδητοποιήσει ότι υπάρχει και ο τύπος «σφήγκα».

  2. Ευάγγελος said

    Καλημέρα σας.Στο γυναικοχώρι μου στη Χίο σφήκες ονομάζουν τις μεγάλες,τις κόκκινες.Τις κανονικές,τις κιτρινόμαυρες τις λένε λιλικιές……

  3. Pedis said

    Η Σφίγγα ο Κένταυρος (καλάααα) και … χίμαιρες, γενικώς.

    Καλημέρα Νικοκύριε!

  4. Tsikaboum said

    – Όποιος έχει τη μύγα μυγιάζεται.
    – Όποιος έχει τη σφήγκα σφίγγεται.

  5. Επίχαρμος said

    Καλημερα σε όλους. Κι ένα μουσικό δωράκι, για να αποδείξω στο Νικοκύρη ότι και νεώτεροι έλληνες συνάντησαν σφίγγες – με απολαυστικά αποτελέσματα, σας βεβαιώνω 🙂

  6. Alexis said

    Το είχα επισημάνει κι εγώ στα «Μεζεδάκια εκστρατείας» το περασμένο Σάββατο (σχ. 66), και είχα κάνει γράψει τα εξής:
    «Δεν θέλω να κάνω εξυπνακίστικο σχόλιο γιατί η είδηση είναι τραγική, αλλά τα παιδάκια που γράφουν «άρθρα» στο in.gr ας είναι πιο προσεκτικά.
    Το επαναναλαμβάνει και 2-3 φορές μέσα στο κείμενο, πράγμα που σημαίνει ότι δεν είναι λάθος του υλατζή στον τίτλο.»

    Αν ήξερα ότι είναι αναδημοσίευση από κρητικό site θα έγραφα «…τα παιδάκια που αναδημοσιεύουν άρθρα … ας είναι πιο προσεκτικά στο τι αναδημοσιεύουν κάθε φορά…»
    Κι εγώ σφήκα τη λέω πάντως, το σφίγγα/σφήγκα όποτε το ακούω με ξενίζει…

  7. LandS said

    @3 Στη σύγχρονη ιστορία οι κένταυροι έχουν μουστάκια και κομπορεύονται για ότι έχουν στα παντελόνια τους.

  8. giorgos said

    Η Σφίγγα είναι ασυρροβαβυλωνικό σύμβολο καί όχι ελληνικό .
    » Ο Εγελος θέλει νά βλέπη στόν “Οιδίποδα” μιά παράξενη αλληγορία. Η Σφίγγα, πού είναι ασυρροβαβυλωνιακό σύμβολο καί οχι ελληνικό καί πού ρωτάει τί είναι ο ανθρωπος, χρησιμοποιείται από τόν Σοφοκλή, λέει ο Εγελος, γιά νά δείξη οτι τό πρόβλημα τού ανθρώπου ετέθη πιθανώς από τίς ανατολικές φιλοσοφίες, αλλά ελύθηκε στήν Ελλάδα. Τό πρόβλημα ομως τού ανθρώπου, οπως μάς τό εκληροδότησε η αρχαιότητα, ετέθη πολύ αργότερα από τόν Σωκράτη καί τούς Σοφιστές. Υπήρξε δηλ αποτέλεσμα κοινωνικής διαδικασίας. Ο,τι φαίνεται νά εχη σημασία στήν απάντηση τού Οιδίποδα είναι ενα είδος ειρωνίας, μή εξερχομένης από τούς σκοπούς τής Τραγωδίας, πού καταντά μεταφυσικά ασκοπη τήν κοινωνικότητα. Απαντά γιά τόν ανθρωπο γενικά, ενώ ο ιδιος αγνοεί τό αδιέξοδο τής προσωπικής του μοίρας. Φυσικά κάθε εννοια αλλοτρίωσης αποκλείεται στήν τραγωδία αυτή, αρα καί κάθε συσχετισμός πόνου.
    Θα μπορούσε κανείς νά υποθέση οτι κεντρικό πρόσωπο στήν τραγωδία είναι η Ιοκάστη καί οχι ο Οιδίπους, αν αυτή η εννοια τής θεοδικίας δέν αραίωνε τήν τραγική πυκνότητα τού εργου καί τήν γνησιότητα τών παθών τών αρχαίων, πού τά ηθελαν γιά τόν ανθρωπο καταλυτικά»

  9. Alexis said

    «είχα γράψει» γμτ! 😡

  10. marulaki said

    Δε χρειάζεται να πάει κανείς στη Γκίζα για να συναντήσει τη Μεγάλη Σφίγγα, έχουμε και ντόπιες, (όχι εγχώριες!), πιο μικρές αλλά σπουδαίες:

    Η Σφίγγα στο ΕΑΜ

    Η Σφίγγα του Μουσείου Ακροπόλεως

    Η Σφίγγα των Ναξίων

    Για να μην πω για τις Αμφιπολίτισσες σφίγγες που δεν έχουμε βγάλει ακόμα συμπεράσματα.
    Την καλημέρα μου!

  11. Γς said

    Και μιά ιταλική σφήκα

  12. Γς said

    H vespa

  13. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρες !

    Πάντως κι εγώ, sfiga το έλεγα μόνο μικρός. μεγαλώνοντας, σφήκα και σφηκοφωλιά.
    Κι έτσι έχει υπάρξει και στο τραγούδι, ομοιοκαταληκτώντας με τη «γλύκα» :

  14. cronopiusa said

    Αθανασίου Αθηνά – «Από τον Οιδίποδα στη Σφίγγα: Ετερότητα, οριακότητα και η συγκρότηση του υποκειμένου»

    Άλλος σε λέει μέλισσα
    κι άλλος σε λέει σφήκα,
    εχεις της σφήκας το κεντρί
    της μέλισσας τη γλύκα

  15. Ώρα καλή, Στην Ικαρία λέμε σφήγκα το μεγάλο καφέ πορτοκαλί έντομο, σκούρκος στην Αρκαδία, σε αντίθεση με αυτό που εικονίζεται μικρότερο και μαύρο κίτρινο που το λέμε φαϊδόνα.
    Μήπως γνωρίζει κάποιος από βγαίνει αυτό το φαϊδόνα;

  16. Πάνος με πεζά said

    @ 11 : Κουϊζάκι λοιπόν, ποια η διαφορά βέσπας και σκούτερ;

  17. LandS said

    Σφήγκα το λέμε και σφήκα το γράφουμε, ταμάμ;

  18. Πάνος με πεζά said

    Συμφράζουμε (!!!) «Συγγνώμη, σφήκα», και αποκαθίσταται η ισορροπία !

  19. B. said

    !5: Με πρόλαβε ο συμπατριώτης… (αλλά σφήκα το λέμε, νομίζω, όχι σφήγκα). Φυσικά πλεονάζουν οι φαϊδόνες…

  20. atheofobos said

    Και εγώ όπως γράφει στο 1 δεν είχα ακούσει την λέξη σφήγκα.
    Ενδιαφέρον είναι γιατί λείπει η μύτη της Σφίγγας της Αιγύπτου.
    Φαίνεται ότι η μύτη σφυροκοπήθηκε με μακριές βέργες ή σμίλες. Ο αιγύπτιος ιστορικός του 15ου αιώνα μ.Χ., al-Maqrizi, αναφέρει ότι η καταστροφή της μύτης οφείλεται στον μουσουλμάνο εικονομάχο Muhhamad Sa’im al-Dahr. Το 1378, ο Muhhamad βλέποντας ντόπιους Αιγύπτιους να προσφέρουν δωρεές στο άγαλμα έτσι ώστε να αυξηθεί η παραγωγή των καλλιεργειών τους, εξοργίστηκε καταστρέφοντας τη μύτη του αγάλματος. Για το λόγο αυτό, κρίθηκε ένοχος για βανδαλισμό αρχαιοτήτων και καταδικάστηκε σε θάνατο δια απαγχονισμού.
    Μακάρι να τιμωρούσαν και σήμερα έτσι όσους από τους ISIS καταστρέφουν τα μνημεία.
    Οι σφήκες τέλος είναι ο μεγάλος εχθρός των μελισσών και μπορούν να εξοντώσουν χιλιάδες από αυτές.
    Στο παρακάτω εξαιρετικό βίντεο φαίνεται η γενοκτονία των μελισσών από τις σφήκες αλλά και ο τρόπος που αυτές αμύνονται.

  21. Γς said

    Κι υπάρχει μια σφηκοφωλιά εδώ πέρα. Ολο το ξεχνάω και ξαφνικά πετάγονται όλες μαζί στον αέρα όταν ποτίζω. Πότε θα με πάρουν φαλάγγι;

  22. Μια υπόθεση για τις φαηδόνες: έτσι που είναι χρυσές και στολισμένες δεν θα μπορούσε να μοιάζουν με το παϊτόνι;

    Για τη μύτη της Σφίγγας (#20), βλ. «Αστερίξ και Κλεοπάτρα».

  23. Θέκλα said

    @18 ακριβώς! κι εγώ σφήκα γράφω αλλά λέω σφήγκα, όπως γράφω συγγνώμη αλλά λέω συγνώμη. Δηλαδή όχι ακριβώς, συγγνώμη γράφω στη δουλειά, εκτός δουλειάς γράφω συγνώμη, και με διορθώνουνε 🙂

  24. eliency said

    Reblogged στις eliency και σχολίασε
    Στην Κύπρο υπάρχει η λέξη Σφήκουος, αρσενικό, και έτσι ονομάζουμε ένα είδος μεγάλης σφήκας, τετραπλάσιας σε μέγεθος από την κιτρινόμαυρη σφήκα, που παρεπιπτόντως την λέμε μηρμηδόνα (!)

  25. cronopiusa said

    Τι εστιν ό μίαν έχον φωνήν τετράπουν και δίπουν και τρίπουν γίνεται;

  26. eliency said

    Στην Κύπρο υπάρχει η λέξη Σφήκουος, αρσενικού γένους, με την οποία ονομάζουμε ένα μεγάλο έντομο, περίπου τέσσερεις φορές η σφήκα σε μέγεθος, το οποίο είναι και πολύ επικίνδυνο αν σε κεντρίσει (προφανώς επειδή έχει πολλαπλάσιο δηλητήριο). Την συνηθισμένη λεπτόκορμη κιτρινόμαυρη σφήκα την λέμε μηρμηδόνα.

  27. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Ἔ, λοιπόν προχθὲς ποὺ ἤμουν στὴ Μάνη εἶχα μιὰ ἀντιπαράθεση μὲ τὴ γυναῖκα μου ἐπειδὴ δὲν τῆς ἀρέσει νὰ τὴ λέω «σφῆκα» καὶ τσαντίζεται ὅταν τὴ λέω ἔτσι. Ἀλλὰ ἐγὼ τὴ λέω ἔτσι ἀπὸ πολὺ μικρὸς διότι ἀπὸ τὸν πρῶτο καιρὸ ποὺ εἶχα μάθει νὰ διαβάζω ἔτυχε νὰ δῶ γραμμένη μὲ κ κάμποσες φορές. Ἔτσι τὸν τύπο «σφῆγκα» πολὺ γρήγορα τὸν ἀπεμπόλισα. Νὰ εἶμαι εἰλικρινὴς δὲν τὸν ἔχω δεῖ ποτὲ γραμμένο ἔτσι σὲ κείμενο πλὴν τοῦ παρόντος ἄρθρου. ὁπότε δὲν μπορῶ νὰ θεωρήσω ὅτι εἶναι ἐναλλακτικὸς τύπος ἀλλὰ ἁπλὴ παραφθορὰ τοῦ προφορικοῦ λόγου. Ὁπότε εἶμαι ἀναγκασμένος νὰ κάνω τὴν καρδιά μου πέτρα καὶ νὰ συμφωνήσω μὲ τὸ Μπαμπινιώτη

  28. cronopiusa said

    Η μυθική Σφίγγα θέτει ξανά το ερώτημά της
    Στο Διεθνές Φεστιβάλ των Κρυμμένων Θηβών «Σφίγγα 2015»

    ΣΦΙΓΓΑ 2015 – Διεθνές φεστιβάλ των κρυμμένων Θηβών: πρόγραμμα εκδηλώσεων Αυγούστου

  29. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Μιὰ καὶ μιλᾶμε γιὰ σφῆκες ἤθελα νὰ ρωτήσω μὲ τὴν ἄδεια τοῦ οἰκοδεσπότη κάτι τὸ κοινό. Ὑπάρχει μιὰ μεγάλη μαύρη σφῆκα πολὺ ἐπικίνδυνη ποὺ στὴν οἰκογένειά μου τὴ λέμε «μπούρμπουλα». Δὲν τὴν ἔχω ἀκούσει τὴ λέξη πουθενὰ ἀλλοῦ. Στὴ Ναύπακτο τὴ λένε «σερσέγκι»κι ἕνας δάσκαλος ἀπὸ τὰ Γιάννενα ποὺ εἶχα τὴν ἔλεγε «σέρσεγκα». Ὑπάρχει ἄλλος ποὺ ξέρει τὴ λέξη μπούρμπουλας; Μὲ τί ὄνομα τὴν ξέρετε ἐσεῖς αὐτὴ τὴ σφῆκα;

  30. Pedis said

    Το αίνιγμα του Οιδίποδα – Ντε Κίρικο

  31. LandS said

    .
    Πιτσιρικάς γνώριζα έναν Σφήκα που θύμωνε πολύ όταν τον λέγαμε Σφήγκα και έτσι το έντομο έγινε με γκ για να το ξεχωρίσω από τον άνθρωπο. Ίσως έτσι να μου προέκυψε η απόκλιση από τους άλλους της παρέας εδώ.

  32. marulaki said

    #35 Χρονοποιούσα, το χρυσό κόσμημα είναι οι Μέλισσες των Μαλίων. Κρατάνε μάλιστα στη μέση ένα σβώλο κερι. Έμβλημα του (πρώην) Δήμου Μαλίων αλλά και της εταιρείας Apivita.

  33. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    29,
    νομίζω πως εμείς (Πελοπόννησος) τη λέμε «σκούρκο» (ο).

  34. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    33+
    υπάρχει και σχετική κατάρα (:δεν πιάνουν, δυστυχώς…) «σκούρκος να σε φάει»!

  35. cronopiusa said

    32

    την έβαλα σε αντιδιαστολή με την σφήκα της φωτογραφίας, είναι πανέμορφο κόσμημα, δεν ήξερα ότι είναι εμβλημα του (πρώην) Δήμου Μαλίων, την εταιρεία Apivita δεν την έχω σε μεγάλη υπόληψη…

  36. Οπως έχω ξαναγράψει η απλή κιτρινόμαυρη σφήκα δεν πειράζει αν δεν την πειράξεις σε αντίθεση με την μέλισσα και το τσίμπημά της δεν νομίζω πως είναι τόσο επικίνδυνο. Αντίθετα της κιτρινοκαφέ μεγάλης (εμείς την λέμε σέρσηγκα ή σερσέγκι) είναι εξαιρετικά επώδυνο και μάλλον τέτοια θα προκάλεσε τον θάνατο του ανθρώπου

  37. Θέκλα said

    29, όπως λέει και ο έτερος Πελοποννήσιος τα μαύρα τα λέμε σκούρκους. Σερσέκια (με γκ δεν το έχω ακούσει) λέμε τα κιτρινόμαυρα, αυτά που είναι σαν σφήκες αλλά όχι ακριβώς, γιατί έχουν ψαλίδα στο στόμα και είναι πολύ πιο μεγάλα και βλοσυρά.

  38. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    36. Καλὰ μὴν εἶσαι τόσο ἀπόλυτος. Ἂν κάποιος εἶναι ἀλλεργικὸς τὸ τσίμπημα μπορεῖ νὰ εἶναι μοιραῖο

  39. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    36 – Κανένα «επικίνδυνο» έντομο δεν σε πειράζει αν δεν το πειράξεις, (συνήθως με την κίνηση για να το απομακρύνουμε) το δηλητήριο του κεντριού τους, δεν το έχουν για τους ανθρώπους, οι δε ελληνικές μέλισσες, είναι από τα πιο ήμερα έντομα.

  40. Καλημέρα,

    Δεν είναι ο Οιδίποδας ο τελευταίος που καταγράφεται να συναντήθηκε με σφίγγα. Ο τελευταίος καταγράφηκε πέρυσι τέτοια περίπου εποχή:

    [Αν και αναφέρθηκαν πιο πάνω οι σφίγγες της Αμφίπολης, η είδηση εδώ είναι η συνάντηση].

  41. Corto Maltese said

    Κυκλοφορεί μία κινηματογραφική ταινία σχετική με μέλισσες και σφήκες: Ο κύριος Χολμς.
    (Ο Σέρλοκ Χολμς ηλικιωμένος έχει αποσυρθεί και κάνει τον μελισσοκόμο).
    Δεν μου πολυάρεσε πάντως.

  42. Κι έλεγα ποιος θα αναφέρει την ταινία 🙂 Εμένα μου άρεσε, ίσως και μόνο για τη φοβερή ερμηνεία του Γκάνταλφ Ίαν Μακ Κέλεν.

  43. Γς said

    27:
    >Ἔ, λοιπόν προχθὲς ποὺ ἤμουν στὴ Μάνη

    29:
    >Ὑπάρχει μιὰ μεγάλη μαύρη σφῆκα πολὺ ἐπικίνδυνη ποὺ στὴν οἰκογένειά μου τὴ λέμε «μπούρμπουλα»

    Μάλλον για τον μπάμπουρα μιλάς γιατρέ μου.
    Και μια και ήσουν στην Μάνη, δες τι έκανε ένας τέτοιος σ ‘έναν νιόγαμπρο ζευγάρι

  44. (παρεμπιπτόντως, η ενασχόληση του συνταξιούχου Χολμς με τις μέλισσες υπάρχει ήδη στις ιστορίες του Κόναν Ντόιλ)

  45. Corto Maltese said

    42: Σύμφωνοι. Βεβαίως και είναι ωραίο έργο. Επίσης το παιδί παίζει πολύ καλά. Απλώς περίμενα κάτι πιο «παραδοσιακό» πάνω στην θεματολογία του Σέρλοκ.

  46. Θέκλα said

    Η αγάπη (το πάθος, μάλλον) του Σέρλοκ Χολμς για τη μελισσοκομία και τις μέλισσες αφού σταματάει το ντετεκτιβιλίκι υπάρχει στις αυθεντικές ιστορίες του Ντόιλ, χαίρομαι που το πρόσεξαν στην ταινία. Επίσης το δείχνουν και στη σειρά Elementary, που είναι χαλαρή διασκευή και μεταφορά στη σημερινή πραγματικότητα του Σέρλοκ Χολμς.

  47. ναι 🙂

  48. Θέκλα said

    Αργκ, με πρόλαβαν στο 44

  49. alexisphoto said

    τη διαφορά των δύο λέξεων την έμαθα από εδώ:
    http://www.foundalis.com/dep/ling/L1_gr.htm
    Η πληροφορία δεν προσφέρει κάτι στο ιστολόγιο, αλλά από την παραπάνω σελίδα ανακάλυψα τη σελίδα του Νικοκύρη….
    Πάνω σε μια σφή@@α έφτασα εδώ.
    🙂

  50. Panos said

    Η γιαγιά μου που μεγάλωσε στην Κω και έζησε μέχρι το θάνατό της στην Κύπρο αποκαλούσε κάποια συγκεκριμένα μελισσοειδή έντομα με κεντρί «σφήκουους» – Ο σφήκουος. Τα καλοκαίρια τριγύριζαν πάρα πολλά διαφορετικά τέτοια και καθένα είχε τη δική του περίεργη ονομασία. Κάποια άλλα τα έλεγε «μαρτσιόνες».

  51. sarant said

    Περαστικός λέω ένα ευχαριστώ για τα πρώτα και τα δεύτερα σχόλια!

    Ανέβηκα πολλά πρωί στο Όρος και τώρα πάω για μια βουτιά. Τα λέμε μετά.

  52. Νέο Kid L'errance d'Arabie said

    دبور
    Γκαμπούρ

  53. Νέο Kid L'errance d'Arabie said

    52. Νταμπούρ—> Ταμπουράς

  54. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Ωραίος τίτλος, σαν τους κανόνες γραμματικής για παιδιά,που αγαπώ.
    Κουιζάκι:
    Αν ακούγατε στην Κρήτη τη φράση:
    » Έχει σφηγκοφωλιά στο μπέτη»,
    τί λέτε περιγράφει;
    σημ.μπέτης είναι το στήθος

  55. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    54,
    δεν την έχω ξανακούσει, υποθέτω «έχει νταλκά, είναι ερωτευμένος».

  56. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    51>>πολλά πρωί στο Όρος
    Α!

  57. Θέκλα said

    54 και μένα εκεί πήγε το μυαλό μου, ότι είναι ερωτευμένος, ότι «βράζει» το στήθος του. Δεν ταιριάζει πιο πολύ το μελίσσι όμως; Τα μελίσσια έχουν μέλι, οι σφηκοφωλιές είναι ξερές και άγονες :Ρ

  58. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    51 – «Ανέβηκα πολλά πρωί στο Όρος» To αμαρτωλό; Συριζοσφηκοφωλιά το κάνατε.

  59. Πάνος με πεζά said

    @ 51 : Aπό το Όρος στη θάλασσα, ξανακαλιμπράρεις και το αλτίμετρο ! 🙂

  60. Πάνος με πεζά said

    Τι λένε, αλήθεια, στο Όρος, περί εκλογών;

  61. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Σφήγκες τις λέω στη φυσική ομιλία (σφήγκες πέρδικες ψηλά μπαλκόνια 🙂 ) αλλά Σφήκες τις αρχαίες.

    Άλλη μια φράση …σφιγγώδης 🙂
    Σφίγγω* πέρα σα να με κυνηγούσανε σφήγκες.

    Ή σφήγκω*= αιφνίδια αρχίζω να τρέχω σφαιράτα π.χ. «το κοπέλι ήσφηξε πέρα μόλις είδε το δραγάτη». Δεν ξέρω τα κρητικά λεξικά πώς το γράφουν αυτό το σφίγγω

  62. cronopiusa said

    Ο αφηγηματικός ιστός του “Φλογισμένου ράσου” πλέκεται γύρω από έναν πυρήνα: Ο νεαρός συγγραφέας για να ξεφύγει από τα απειλητικά δίχτυα της προαίσθησης του θανάτου που τον ακολουθεί από τα παιδικά του χρόνια, επιλέγει ως οδό σωτηρίας τη ζωή του ιερωμένου. Μέσα από τις εμπειρίες του όμως από τη Θεολογική σχολή της Χάλκης όπου φοιτά, θα καταλάβει ότι ανήκει στην εντελώς αντίθετη κατεύθυνση. Στο έργο αυτό ο εξομολογούμενος συγγραφέας φανερώνει συχνά ότι πέρασε τον καιρό του στη σχολή σαν περίεργος και δύσθυμος επισκέπτης. Ο Ροδοκανάκης εντοπίζει την προσοχή του στον αρχιτεκτονικό διάκοσμο του μοναστηριού ή και στον διονυσιασμό και στην καταπιεσμένη σεξουαλικότητα των καλογήρων. Το “Φλογισμένο ράσο” μας αποζημιώνει με τον περίτεχνο γλωσσικό διάκοσμό του, έναν λόγο βασισμένο στην καλλονή της λογοτεχνικής γλώσσας, σύμφωνα πάντα με το αισθητιστικό όραμα του συγγραφέα.

  63. Πάνος με πεζά said

    και οι διαιτητικοί σβίγγοι…

    που εκτός από αυτή την εκτρωματική κατάσταση να λούζονται κάτω από το συντριβάνι σοκολάτας, δε βρίσκω τί διαφορά έχουν από λουκουμάδες (μάλλον είναι το αυγό στη ζύμη, ή κάτι τέτοιο).

  64. 0 «Σφίγγες δεν πρόκειται να συναντήσουμε πια εκτός αν πάμε στη Γκίζα»
    Μπαααα. Και στο Σπλιτ βρίσκεις 🙂

  65. Κόκκινος Πλανήτης said

    16, Πάνε με Πεζά, τα μέρη της βέσπας είναι μεταλλικά, στα σκουτεράκια κυρίως από πλαστικό;

  66. Κόκκινος Πλανήτης said

    16,
    η μάλλον πιο καλά, τα σκουτεράκια έχουν μεταλλικό σκελετό και πλαστικά πάνω του, ενω η βέσπα είναι από πρεσσαριστό μέταλλο σχεδόν όλη

  67. Ιάκωβος said

    Πολύς κόσμος από τις πόλεις, στις εξοχές, τις σφήκες τις λέει απλά μέλισσες. Είναι σπάνιο να σε τσιμπήσει μέλισσα , πιο συχνά τσιμπάνε οι σφήκες, και για ένα λόγο ακόμα, ότι εκείνες δεν πεθαίνουν μετά το τσίμπημα, όπως οι αλτρουίστριες ξαδέρφες τους, και είναι πιο επιθετικές.

    Θυμάμαι στο Δέντρο που πληγώναμε, τη σκηνή που ο πρωταγωνιστής πιτσιρικάς, κοιτάει τη σφηκοφωλιά ,βλέπουμε το …υποκειμενικό του εντόμου, δηλαδή ο μικρός κοιτάει το φακό, και λέει με απέχθεια -Σφήκες και για να κλείσει τη σφηκοφωλιά, πετάει με τις φούχτες λάσπη προς το μέρος του θεατή, κι η οθόνη γίνεται μαύρη.

    Υπάρχει και ο σκηνοθέτης Γιώργος Σφήκας, πρωτοποριακός, του πειραματικού κινηματογράφου, αριστερός, σουρεαλιστής και ένας πολύ ευγενικός άνθρωπος. Πέθανε το 09.

    Ο πιο γνωστός Σφήκας είναι ο φυτολόγος.

  68. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Κώστας Σφήκας
    Θηραϊκός Εσπερινός

  69. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    67.Ιάκωβε,ευτυχώς που με τσίγκλισες.Τον θυμήθηκα κι ύστερα τον ελησμόνησα. Πολύ ιδιαίτερη περίπτωση του ΝΕΚ (Νέου Ελληνικού Κιν/φου). Έχω δει (σχεδόν μόνη μου 🙂 ) σχεδόν όλες τις ταινίες του. Πράγματι η προσωποποίηση της ευγένειας και υπερασπίστηκε μέχρι τέλους το είδος του κινφου που τάχθηκε, του πειραματικού κινηματογράφου.

  70. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα και πιάνω τα σχόλια απο την αρχή

    1, 6: Όπως λέω και στο άρθρο, δεν αποκλείεται σε κάποιες περιοχές ο αβίαστος τύπος να είναι sfika και όχι sfiga

    5: Καλό!

    13 Το λέει και το άρθρο αυτό το τραγούδι -ή είναι αλλο;

    15 Τη φαϊδόνα την καριώτικη την ανέφερε κι ένας φίλος στο Φέισμπουκ -αλλά η ετυμολογία αγνοείται.

    40 Σωστά, αυτός ηταν ο τελευταίος!

    50 Όπως λέει το σχ. 26, και στην Κύπρο υπάρχει ο σφήκουος

    58 Πηγαίνοντας, πέρασα κι από την περιοχή που λες

    60 Δεν βρήκα κανέναν στο δρόμο 🙂

    64 και πριν Ζωντανές όμως;

    67 Ο σκηνοθέτης εχει μεταφράσει και το Illusions perdues του Μπαλζάκ. πολύ καλά όπως λένε.

  71. babisL said

    43. Πληροφορίες πάντως λένε οτι είδαν την νύφη να προσεύχεται στην Παναγία να του πάρει τον πόνο αλλά να αφήσει το πρήξιμο

  72. Πάνος με πεζά said

    @ 65,66 : Ακριβώς, και για την ακρίβεια η βέσπα έχει μεταλλικό «αμάξωμα» (ποδιές, καπάκια κλπ.) ενώ το σκούτερ έχει πλαστικά. Υπάρχει και μια πιο βασική, αλλά λεπτή διαφορά : το σκούτερ έχει μετάδοση με ιμάντα, ενώ η Βέσπα είχε πάντα ένα «κομπλαρισμένο» σύστημα γραναζιών. Η σημερινή Βέσπα βεβαίως, που απεικονίζεται, πιθανώς να έχει κι αυτή ιμάντα.

    Όσο για την παλιά Βέσπα, είχε συνήθως και ρεζέρβα : το μεγάλο βάρος πάνω στον πίσω άξονα, λόγω των μετάλλων και της μετάδοσης, έκανε το στενό πίσω λάστιχο να σκάει συχνά, και ήταν περισσότερο από απαραίτητη…

  73. Παλιοσειρά said

    Η βέσπα έχει την ίδια διαφορά από το σκούτερ με αυτή που έχει η σπαϊντερ με το καμπριολέ. Με άλλα λόγια βέσπα είναι το όνομα ενός σκούτερ που κατασκευάζει η πιατζιο, όπως ακριβώς σπαϊντερ είναι το όνομα ενός ανοικτού αυτοκινήτου που κατασκευάζει η άλφα ρομέο.

    https://en.wikipedia.org/wiki/Scooter_(motorcycle)

  74. Γς said

    72 b:

    H πρώτη Vespa. 1946

    Διάφορες θέσεις και ιδιοκατασκευές για την ρεζέρβα <εδώ

  75. Ιάκωβος said

    Ναι, Κώστας. Ο Γιώργος είναι ο φυτολόγος.Το σκηνοθέτη τον είχα δει στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης , που παιζόταν ένα έργο του. Δε θυμάμαι τον τίτλο, ήταν εκείνο που είχε στήσει κυκλικές ράγες γύρω από μια εικαστική κατασκευή που άλλαζε μορφή και η κίνηση της κάμερας ήταν τρομαχτικά αργή. Ο κόσμος στημένος εκ των προτέρων, άρχισε να γιουχάρει από τους τίτλους και δεν έπαψαν να ουρλιάζουν ούτε όταν ο σκηνοθέτης σηκώθηκε και υποκλίθηκε με την ίδια ευγένεια, σαν αν τον χειροκροτούσαν. Μερικοί, λίγοι, βέβαια όντως χειροκροτούσαμε. Εμένα μου θύμισε εκείνη την ιστορία που λέγεται, με τον Σωκράτη στην παράσταση των Νεφελών.
    ________

    Τώρα είδα στη Βίκη , οτι υπάρχουν δυο Ελληνκά φυτά, Viola sfikasiana και Colchicum sfikasianum.

    Ο γλωσσολόγος του μέλλοντος, αν δεν διαβάσει φυσική ιστορία, θα δυσκολευτεί να εντοπίσει την ανύπαρκτη σχέση τους με τη σφήκα. Τα φυτά τα ονόμασε έτσι αυτός που τα ανακάλυψε,ο Γιώργος Σφήκας, ο ζωγράφος και ερευνητής της πανίδας.

  76. Γς said

    64:

    Ευχαριστώ που αναφέρεις τον Κάκτο στο ιστολόγιό σου :

    ΙΣΤΟΛΌΓΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΧΏΡΟΙ

    caktos
    Ο μπάμπουρας
    Πριν από 4 ώρες

  77. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    75. και η ταινία που έβαλα είναι Θηραϊκός Όρθρος 🙂
    Στην προβολή της Θεσσαλονίκης,πρέπει να ήμουν κι εγώ. Λέω «πρέπει» γιατί του κάνανε κάτι τέτοια κι άλλες φορές. Το προφητικό πουλί των θλίψεων λέω θα ήταν.

  78. Corto Maltese said

    Ασημένια σφήκα

    Εδώ λέει πως εννοεί τα ναρκωτικά:
    http://www.musiccorner.gr/pos-mesa-sti-voui-tou-dromou-to-liomeno-pagoto-ke-i-asimenia-sfika-apoktoun-allo-noima-111834/

  79. gryphon said

    39
    Συμφωνω.Η
    Η κοινη μελισα που ξερουμε στην Ελλαδα δεν ειναι καθολου επιθετικη.Εκτος και αν ξερωγω παει και πεσει καποιος πανω σε ενα μελισι.
    Ουτε και οι κοινες σφηκες επιδιωκουν να τσιμπησουν τον ανθρωπο εκτοε ισως αν πειραξει καποια σφηκοφωλια.Βασικα.απλως ειναι ενοχλητικες και οταν υπαρχει νερο η φαγητο μαζυονται εκει γυρω και μας εκνευριζουν.Οπως ειπες μονο τυχαια και απο δικη μας αδεξιοτητα μπορει να τσιμπησουν.Οι σφηκες παντως ειναι αδηφαγες.Αμα αφησεις ενα κομματι ωμο κρεας εξω στη αυλη στο χωριο π.χ θα το εξαφανισουν εν ριπη οφθαλμου που λεει ο λογος.
    Πιο ενοχλητικα και επιθετικα εντομα παντως το καλοκαιρι εκτος απο τα κουνουπια ειναι ενα αλλο που ειναι λιγο σαν αλογομυγα λιγο σαν κουνουπι με την εννοια οτι εχει κατι σανπροβοσκιδα.Υπαρχουν παντου στην ελληνικη υπαιθρο ειδικα εαν υπαρχουν στην περιοχη οικοσιτα ζωα βοτβαλια αιγοπροβατα κλπ.
    Δεν ξερω πως λεγονται ο αδερφος μου επιμενει οτι ονομαζονται ταβανια αλλα δεν ειμαι σιγουρος.
    Αυτα κυνηγανε κανονικα τους ανθρωπους για να τους τσιμπησουν δεν φευγουν και μπορει να καθησει ας πουμε στην πλατη σου χωρις να το αντιληφθεις και σε τσιμπαει και πανω απο τα ρουχα .Το αντιλαμαβανεται κανεις αμεσως μετα απο τον πονο.Αποτελουν μαστιγα σε αρκετα μερη

  80. marulaki said

    Και κανείς δεν έγραψε ακόμα για το ‘μήπως ξέρεις από Βέσπα’ που έχει μείνει σχεδόν παροιμιώδες! 🙂
    Κολπάκι για να διώχνετε οικολογικά τις σφήκες-μέλισσες κλπ από φαγητά: Βάλτε σε ένα πιατάκι καφέ ελληνικό και βάλτε του φωτιά. Θα γίνει ένα θυμιατό, που δεν το αντέχουν καθόλου!

  81. Σφηγκολογίας το ανάγνωζμα: λοιπόν, εδώχάμου, στην Αιγιάλεια, λέμε σφήγκα με «γκ», όπως και σερσέγκι, σφηγκοειδές αλλά μακρύτερο και λιγνότερο. Κυνηγό λέμε ένα μικρό σφηγκοειδές που φτιάχνει τη φωλιά του από χώμα, σαν τσαμπί από σταφύλια. Βρούχο λέμε το πολύ μεγάλο σφηγκοειδές χρώματος βυσσινί και κίτρινου. Αυτάααα….

  82. sarant said

    79 Τάβανος (και ντάβανος) είναι όνομα της αλογόμυγας θαρρώ

  83. Γς said

    80:

    ——–

    Βρέθηκαν τρία άτομα, απανθρακωμένα και δεμένα στην πυρκαγιά του ψυχιατρείου στο Δαφνί

  84. κουτρούφι said

    Στη Σίφνο το κιτρινόμαυρο τέρας λέγεται σφαλλάκι (το λ εκφέρεται διπλό). Δεν ξέρω την ετυμολογία του.
    Η φωλιά τους λέγεται σφαλλιότρυπα και προφέρεται συχνά σφαγκιότρυπα (Το π όπως τα Κυπριακά)
    Σφήκες λέγονται άλλα έντομα, παρόμοια με αυτά που περιγράφηκαν και σε άλλα μηνύματα. Η σφήκα προφέρεται σφήκχα (πληθ. σφήκχες: «Σφήκχες να κάτσουν απάνω σου» λέμε σε πρόσωπο που μας τσαντίζει)
    Το κεντρί λέγεται γκέλλι (διπλό λ και εδώ) και οι μέλισσες, τα σφαλλάκια κλπ γκελλούνε.

  85. 82 και νταβάνι, επίσης

  86. physicist said

    #82, #85. — Σουδητικός τάβανος, παρακαλώ. Το έντομο που εμείς λέμε αλογόμυγα και –προς κατάπληξή μου όταν το πρωτοάκουσα– στα γερμανικά ακούγεται σαν να λέγεται αλογόφρενο — μέλος της οικογένειας των φρένων 😉 ή ταβανίδων. Την πρώτη φορά που άκουσα τη λέξη νόμισα ότι πρόκειται για κάποιο μαραφέτι της ιππασίας με το οποίο το άλογο σταματά τον καλπασμό αυτοστιγμεί, εφόσον όλες οι άλλες προσπάθειες αποτύχουν.

    Ο μελετητής της Γερμανικής θα πει, βέβαια, ότι πιθανώς είναι άλλη η προέλευση της λέξης για το φρένο (die Bremse) κι άλλη για το συγκεκριμένο έντομο (επίσης die Bremse). Δεν ξέρω την απάντηση αλλά το γεγονός ότι η λέξη για το φρένο αρχικά σήμαινε το καπίστρι του αλόγου, δεν με βοηθάει, αφού πάλι στ’ άλογα με φέρνει.

  87. physicist said

    Τον τσίμπησε αλογόμυγα, κι άρχισε να τρέχει ξέφρενος απ’ τον πόνο.

    Χμ, και στα Ελληνικά υπάρχει σύνδεση. 🙂

  88. nestanaios said

    Πρέπει να μάθουμε να ευ – τμο-λογ – ουμε τις λέξεις και να μη ψάχνουμε σε άλλους πολιτισμούς για ευ-τμο-λογία.
    Το μυθικό τέρας ελέγετο «σφιγξ» και είναι σε πτώση ονομαστική και αριθμού ενικού.
    Εδώ υπάρχει ένα θέμα και αποκαλύπτεται ἄν αφαιρέσουμε την πτωτική κατάληξη.
    Η ονομαστική ενική πτωτική κατάληξη είναι το «ς» και υπάρχει μέσα στο ξ.
    Διαιρούμε το όνομα και έχουμε σ-φιγκ-ς.
    Βλέπουμε μέσα στην συλλαβή «φιγκ» την συνύπαρξη δύο λαρυγγικών και αυτό δεν δικαιολογείται.
    Συμπεραίνουμε ότι το γ προκύπτει από ν και έχει τραπεί σε γ προ του κ.
    Τρέπουμε το γ σε ν και έχουμε σ – φινκ – ς.
    Το σ είναι στερητικό και επιτατικό μόριο.
    Τα υπόλοιπα τα ξέρετε.

  89. Ιάκωβος said

    Νομίζω κι εγώ ότι το νταβάνι είναι η αλογόμυγα . Ήξερα ότι η αλογόμυγα στα ισπανικά είναι τάβανο, από μια αριστερή αντιστασιακή θεατρική ομάδα,τους Ελ Τάβανο.

    Είχαμε στο στρατό έναν Κρητικό, που με έλεγε σβούρο, (ειρωνικά, λόγω μηχανακίου) που τότε (δεν ξέρω αν ακόμα), λέγανε έτσι τους δίτροχους καμικάζι. Το όνομα το πήραν από τα έντομα, αυτά που εκεί τα λένε σβούρους και εμείς σκούρκους. Το σερσένι δεν τόχα ακούσει, ξέρω το σερσέγκι, που έχω ακούσει να το χρησιμοποιούνε για πολλά απεχθή έντομα.

    Το σφαλάγκι μου φαίνεται οτι το είχαμε ξαναβρεί εδώ στο μπλογκ, αλλά δε θυμάμαι. Έτσι λέγαμε το μάλλον αραχνοειδές έντομο ( δεν το είχα δει ποτέ, όσο κι αν έσκαβα την τρύπα του) που κάνει τη φωλιά του μέσα στη γη.

    *
    Ναι, στην απολογία του Σωκράτη ήταν (ίσως κι αλλού, πιο πρόσφατα) και η Έφη έφα πως είναι μάλλον σα ψαλίδα.

    Πάντα πίστευα ότι ετυμολογείται από τον ασπάλακα, που κι αυτός κυκλοφορεί υπογείως.

  90. Γς said

    89:
    Ασπάλαξ

  91. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    51.πολλά πρωί στο Όρος

    54 >> Έχει σφηγκοφωλιά στο μπέτη
    περιγράφει ένα φόρεμα!
    http://pwsginetai.blogspot.gr/2011/04/blog-post.html

  92. Κόκκινος Πλανήτης said

    73, Παλιοσειρά,
    Διαφωνώ, το όνομα Spider (και Spyder), προϋπήρχε της Άλφα Ρομέο Σπάιντερ,
    δες και εδώ
    https://en.wikipedia.org/wiki/Spyder και πάτα αν έχεις όρεξη και το λινκ για το Ρόουντστερ

  93. Μήπως φαϊδόνα < φαγεδών (αν υπάρχει τέτοια αρχαία λέξη), αφού κατά τον GP είναι αδηφάγα ζωύφια;

  94. Παναγιώτης Κ. said

    Περί της φωλιάς των σφηκών δεν είπαμε.
    Το ένα είδος από κυτταρίνη είναι το συνηθισμένο όπου το βλέπουμε να κολλάει σε στέγες.
    υπάρχει όμως και το άλλο που γίνεται με χώμα και, για τα μέτρα της σφήκας, πρόκειται για μια θηριώδη κατασκευή.

  95. A,αυτό το Όρος! Κι είπα μήπως βρέθηκες στη Χαλκιδική, να σου έλεγα να περάσεις από τη Σίβηρη όσο είμαστε ακόμα εδώ!

  96. Παναγιώτης Κ. said

    @72. Προσφάτως διάβασα ότι η Βέσπα προέκυψε από την ανάγκη του εργοστασίου της Piagio να αξιοποιήσει τους τροχούς που είχε φτιάξει για κάποιο άλλο μηχάνημα. Ακυρώθηκε όμως η παραγγελία οπότε…προέκυψε η Βέσπα.
    Επειδή υπήρξα για πολλά χρόνια αναβάτης μοτοσυκλέτας δεν καταλαβαίνω τι είναι αυτό που έκανε κάποιους να προτιμούν δίτροχα με μικρούς τροχούς.

  97. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    89.>>σα ψαλίδα
    αυτό λέμε μεις σφαλάχι

  98. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    97.και ψαλιδάκι

  99. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Να κι ο μαύρος σβούρος
    http://www.digital-camera.gr/index.php?option=photos&action=view&photo_id=15947

  100. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Γιατί έχομε και το ζωνόσβουρο, ο ξανθός με τις μαύρες ρίγες(ζώνες). Σα μιάμιση σφήγκα στο μέγεθος.

  101. Ανδρέας said

    Οίστρος αρσενικό

    1. (ζωολογία) είδος δίπτερων εντόμων που ενοχλούν, τρελαίνουν ορισμένα ζώα
    συνώνυμα: μύγα → δείτε τη λέξη: αλογόμυγα, βοϊδόμυγα
    2. πνευματική και ψυχική διέγερση
    συνώνυμα: δημιουργικότητα, έμπνευση, ενθουσιασμός, έξαρση
    3. (βιολογία) το σύνολο των φαινομένων που σχετίζονται με την ωορρηξία των θηλαστικών

    el.wiktionary.org/wiki/%CE%BF%CE%AF%CF%83%CF%84%CF%81%CE%BF%CF%82

    Ντάβανος!!! Άλλοι τον λένε μπάμπουρα & άλλοι σκούρκο… Μόνο μη σε τσιμπήσει!!!

    Ντάβανος, ο (ουσιαστικό) [λατινική λέξη tabanus = οίστρος] το έντομο που κεντρίζει τα βόδια, η βοϊδόμυγα, αλλιώς οίστρος…

    Ντάβανος, ο (λέξη λατινική), είδος μεγάλης μύγας που τσιμπάει τα ζώα και τα κάνει να τρέχουν σαν τρελά, αλλιώς οίστρος, βοϊδόμυγα.
    Με το πρώτο δεμάτι φεύγει ο ντάβανος= μόλις αρχίσει ο θερισμός εξαφανίζεται κι ο ντάβανος (:παροιμία).
    Πάει αυτός, τον τσίμπησε ο ντάβανος= Αυτός τρελάθηκε (:λαϊκή έκφραση, διαπίστωση).
    Α, που να σε φάει ο ντάβανος= Να πεθαίνεις από τον πόνο (:κατάρα). 

    Αλλού τον λένε σέρσεγκα ή σερσέγκι. Κάποιος τον είπε μπάμπουρα και κάποιος άλλος σκούρκο.

    aylogyros.blogspot.com/2013/07/blog-post_8.html

    Ιώ (μυθολογία)

    Ο μύθος. Σύμφωνα με τους σωζόμενους μύθους ήταν θυγατέρα του Ίασου, βασιλέα του Άργους και απογόνου του Ίναχου ή κατά άλλη εκδοχή του ιδίου του βασιλέα Ίναχου ή κατά τρίτη εκδοχή του Κορίνθιου Πειρήνα, θείου του ήρωα Βελλεροφόντη. Μητέρα της ήταν η Μελία ή η Λευκάνη. Ήταν ιέρεια της Ήρας και έγινε ερωμένη του Δία.
    Σύμφωνα με τις διάφορες πηγές, η περιπέτειά της άρχισε όταν η Ήρα αντιλήφθηκε την παράνομη σχέση. Τότε ο Ζευς, για να την προστατεύσει από το μένος της συζύγου του, τη μεταμόρφωσε σε αγελάδα. Η Ήρα όμως υποχρέωσε τον Δία να αρνηθεί, με όρκο (αφροδίσιος όρκος), την παράνομη σχέση του και να της παραδώσει την ωραία αγελάδα, πράγμα που εκείνος αναγκάστηκε να κάνει. Η Ήρα εμπιστεύτηκε τη φύλαξη της αγελάδας στον πανόπτη Άργο, που αγρυπνούσε εναλλάξ με τα 500 από τα 1.000 μάτια του. Ο Ζευς ανέθεσε στον Ερμή να τερματίσει την κατάσταση και να βοηθήσει τον έρωτά του. Ο Ερμής αποκοίμισε με τη γοητεία του αυλού όλα τα μάτια του Άργου, και ενώ κοιμόταν τον αποκεφάλισε.
    Η Ιώ περιπλανήθηκε ως αγελάδα στην περιοχή γύρω από τις Μυκήνες και κατόπιν πέρασε στην Εύβοια. Τότε ο Ερμής, με την παραίνεση του Δία, απεκοίμησε τον Άργο και μετά τον σκότωσε, απελευθερώνοντας έτσι την Ιώ. Η Ήρα όμως δεν παραιτήθηκε από την εκδίκησή της και έστειλε έναν οίστρο (μύγα των βοδιών) για να την βασανίζει.
    Τότε η Ιώ καταδιωκόμενη από τον οίστρο άρχισε να περιπλανάται σε όλη την Ελλάδα. Διέτρεξε την ακτή του Ιονίου πελάγους (που εξαιτίας της πήρε το όνομά του), έφθασε στην Ιλλυρία, διέσχισε όλη την Σκυθία, έφθασε στον Προμηθέα που ήταν δεμένος στον Καύκασο, διέτρεξε την ακτή του Ευξείνου Πόντου (που εξαιτίας της μετέβαλε την ονομασία της, από Άξενος Πόντος σε Εύξεινος), διήλθε από τον Βόσπορο (που εξαιτίας της πήρε το όνομά του (βους+πόρος), και τελικά κατέληξε στην Μέμφιδα της Αιγύπτου όπου γέννησε τον Έπαφο, τον γιο της από τον Δία, ο οποίος στο μέλλον θα γινόταν γενάρχης της φυλής των Δαναών.

    el.wikipedia.org/wiki/%CE%99%CF%8E_(%CE%BC%CF%85%CE%B8%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%AF%CE%B1)

  102. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Μπαμπουρες,μπουμπούλοι,μπάμπλοι και ντάβανοι
    http://davanos-gr.blogspot.gr/2010/03/blog-post.html
    Αν όλοι μπάμπλοι κάναν μέλι θα έκανε και ο σκατόμπαμπλος (Σέρρες)
    Δεν κάνουνε όλοι οι μπουμπούλοι μέλι. (Παξοί)
    Εδώ λέει και μια ιστορία για το σφαλάγγι και ότι κάνει ιστό.Είδος αράχνης δηλαδή.Κατά τόπους μπερδεύονται οι ονομασίες σ΄αυτά τα μικροέντομα μου φαίνεται.
    http://www.stougiannidis.gr/hypoglossal/32_melissa.htm

  103. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    …η Ευ..η Ελλάδα, και η σύνδεση κόπηκε από τη ΔΕΘ. Μόλις άνοιξα ράδιο κι έπεσα σε μιάμιση λέξη από τον ΠτΔ!

  104. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    90 Γελοιογραφία συνομήλική μου, του 1959.

    93 Πολύ έξυπνο και πολύ πιθανό!

    95 Άλλη φορά 🙂

  105. Ανδρέας said

    Στο Βάι στην παραλία με το φοινικόδασος είδα ένα κιτρινωπό – κιτρινοκαφέ με φτερά που έκανε φωλιά στο χώμα κάτω από τον φοίνικα δε ξέρω πως να το περιγράψω χρώματα σκούρας σφήκας. Σε μέγεθος κοινής σφήκας σαν σφηκομέρμηγκας; Περίεργο ήταν. Δεν έχω ξαναδεί κάτι τέτοιο.

  106. 12,
    Βέσπα του ΕΣΠΑ
    (Μυστράς, 2014)

  107. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    6.>>η είδηση είναι τραγική
    κυριολεκτικά
    106. 🙂 ΥΠ.ΠΟ.Τ τεσπα…

  108. Πάνος με πεζά said

    @ 106 : Mοιάζει σενάριο σαν να ήταν ξάπλα το σκούτερ, και το αναστήλωσαν όρθιο, και κότσαραν και την πινακίδα από πάνω ! (Είναι Λακωνίας το σκούτερ πάντως, όπως διάβασα στην κορνίζα της πινακίδας…) 🙂

  109. eliency said

    Στα κυπριακά η λέξη τρύπα δεν έχει καμμιά διαφορά στην προφορά του π από την υπόλοιπη Ελλάδα! Αν υπονοείτε στο σχόλιο σας ότι το π στα κυπριακά προφέρεται εδώ διπλό, αυτό δεν ισχύει. Διπλό προφέρεται βέβαια σε άλλες λέξεις, όπως στην λέξη «άξιππα», που είναι το «ξαφνικά» ή «εξ απήνης» ή «αίφνης». Επίσης στην λέξη «έπεσα», το π ακούγεται διπλό, ποτέ όμως στην «τρύπα».

  110. 107 😀

  111. 108 😀

  112. eliency said

    Kikis Tsaggaris Σφήξ, σφηκός και Δωρικό , σφάξ, σφακός, κοινώς σφήκα ή σφήγκα.

    Πιστεύεται πως το Λατ. vesp -a είναι το πλησιέστερο στην αρχική ρίζα της λέξης « σφήξ ».Η ελληνική λέξη θα ήταν Fέσπ -η και κατ επέκταση Fέσπηξ.
    Ακολούθως η μακρά συλλαβή με το δίγραμμα (Fε) εξέπεσε ,το δε ΄΄π΄΄ μετά από το γράμμα ΄΄σ΄΄ μετατράπηκε σε ΄΄φ΄΄.όπως σφαδάζω, σπάω, σφόγγος, σπόγγος,

    Σφίγξ ,σφιγκός.:

    Από το ρήμα σφίγγω, μέλλων σφίγξω, αόριστος έσφιξα.
    Από το ρήμα αυτό ετυμολογούνται και οι λέξεις ,σφίγξ, σφιγκτήρ, σφιγκτός, σφίγμα κλπ.

    Φαίνεται πως η σύγχυση προκαλείται από τα ρήματα και που και τα δυο, μεταξύ άλλων σημαίνουν και περισφίγγω ( δένω) .

  113. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Η βέσπα του Τζέημς Μποντ. Συμμετοχή στο πρόγραμμα και το Ναυτιλίας! Αμφίβιο είναι!

  114. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    7.>>οι κένταυροι έχουν μουστάκια και κομπορεύονται
    τί είναι κομπορεύονται,
    κομπάζουν; ή έχουν κόμπο και ρεύονται κάτω από τα μουστάκια 🙂
    Το έπιασα το υπονούμενο.

  115. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Ασημένια σφήκα /Υπόγεια Ρεύματα

  116. κουτρούφι said

    #109. «Στα κυπριακά η λέξη τρύπα δεν έχει καμμιά διαφορά στην προφορά του π από την υπόλοιπη Ελλάδα! Αν υπονοείτε στο σχόλιο σας ότι το π στα κυπριακά προφέρεται εδώ διπλό, αυτό δεν ισχύει. Διπλό προφέρεται βέβαια σε άλλες λέξεις, όπως στην λέξη «άξιππα», που είναι το «ξαφνικά» ή «εξ απήνης» ή «αίφνης». Επίσης στην λέξη «έπεσα», το π ακούγεται διπλό, ποτέ όμως στην «τρύπα».»

    Εάν αναφέρεστε στο μήνυμα #84, πράγματι: Δεν έχω ακούσει την κυπριακή προφορά του «τρύπα». Αυτό που εννοώ είναι, όντως, το διπλό π όπως το έχω ακούσει από Κύπριους σε άλλες λέξεις (π.χ. χάπι) που είναι πολύ κοντά στη σιφναίικη προφορά. Στα σιφναίικα πολλές φορές μερικοί, προσπαθώντας να αναπαράγουν τον ήχο γραπτά, αντικαθιστούν το «π» με «πφ». Π.χ. πάπφους (πάππους), τρύπφα (τρύπα), χάπφι (χάπι), καλούπφι (καλούπι). Δεν είναι όμως και τόσο σωστό όσον αφορά τον πραγματικό ήχο.

  117. sarant said

    116 Η γραφή πφ, τθ είναι αποτελεσματική στο να προϊδεάσει τον αναγνώστη που αγνοεί τη νησιώτικη προφορά.

    109 Εξαπίνης όμως, μία λέξη. Απήνη είναι ένα αμαξάκι που το σέρναν μουλάρια.

  118. Ώρα καλή και πάλι. Βλέπω μεγάλο ενδιαφέρον για τα έντομα. Σε αυτό το κλίμα κινείται το βιβλίο του κοινού φίλου, με τον νοικοκύρη, ιατρού Γεράσιμου Ρηγάτου. με τίτλο ΤΟ ΑΠΕΙΡΟ ΠΛΗΘΟΣ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ και υπότιτλο, Στη Γλώσσα, στη Γραμματολογία και στον Λαϊκό Πολιτισμό. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΙΩΛΚΟΣ.
    Σε αυτό το βιβλίο ο Ρηγάτος αποδεικνύεται για μια ακόμη φορά μέλισσα, έχει μαζέψει το νέκταρ…

  119. sarant said

    118 Eυχαριστώ πολύ, μου είχε ξεφύγει το βιβλίο αυτό του φίλου Γ. Ρηγάτου!

  120. Μετά συγχωρήσεως, Εliency, οι προσπάθειες να βγει ομόρριζη η ελληνική σφηκα με τη λατινοτευτονική vespa μου θυμίζουν τη ρήση του Βολταίρου, ότι η ετυμολογία είναι «une science où les voyelles ne sont rien et les consonnes fort peu de chose». Τι λένε οι ειδήμονες επ’αυτού;

  121. Alekos81 said

    Nα προσθεσω εδω το αποτέλεσμα της έλξης του «σφηνώνω» από το «σφίγγω» διά στόματος της τρίχρονης θυγατρός μου:

    «Σφήγκωσα!»

  122. Ιάκωβος said

    Ιώ και οίστρος

    Η σχέση τσιμπήματος εντόμου και ψυχικής ασθένειας επιβίωσε και στην ταραντέλλα και στους παρόμοιους χορούς, πίτσικα-πίτσικα, ταμουριάτα κλπ. Υποτίθεται οτι κάποιους από τους χορευτές του είχε τσιμπήσει η ταραντούλα και ο χορός ήταν για να εξουδετερώσουν το δηλητήριο. Φάρμακο-φαρμακεία. Καμιά φορά αυτό οδηγούσε σε υστερικά μαζικά φαινόμανα, σαν αυτά που περιγράφονται στις Βάκχες.

    Μικρά, όταν κάναμε φασαρία, μας έλεγαν οι μεγάλοι, μύγα τσετσέ σε τσίμπησε; Κακώς, γιατί η μύγα τσετσέ είναι φορέας της ασθένειας του ύπνου.

  123. Πέπε said

    Nίκο, έχεις μια τάση να ανάγεις κάτι που ίσως είναι η προσωπική σου εμπειρία σε γενική πραγματικότητα. Εγώ από μικρό παιδάκι (άρα μάλλον όχι μόνο εγώ, και άλλοι, πολλοί ή λίγοι) είχα μάθει ότι το έντομο το λένε σφήκα και μόνο, μαζί με την κλασική συμβουλή να μην το μπερδεύω με τη σφίγγα που είναι άλλο πράγμα.

    Όσο για το 7νησιακό δίστιχο με τη ρίμα σφήκα-γλύκα, είναι κυρίως γνωστό ως δίστιχο από το «Κάστρο της Αστροπαλιάς», 12νησιακό, Άρα στη σπάνια διάλεκτο της περιοχής που περικλείεται από το Ιόνιο και το τέρμα ανατολικό Αιγαίο τη σφήκα τη λένε σφήκα…

    Η σφήκα λέγεται σφήκα. Το ότι παλαιότερα λάθη ή μπερδέματα έχουν οδηγήσει σε σημερινά σωστά επ’ ουδενί δε σημαίνει ότι πρέπει να ψάχνουμε με το ντουφέκι κάθε λάθος για να το ανάγουμε σε σωστό.

  124. sarant said

    123 Εξίσου εύκολα θα μπορούσα να σου πω ότι έχεις την τάση να ανάγεις την προσωπική σου εμπειρία σε γενική πραγματικότητα. Ο τύπος σφήγκα και λεξικογραφείται και είναι ο επικρατέστερος που γνώρισαν πολλοί (βλ. σχόλια). Εγώ δεν απέκλεισα, αντίθετα επισήμανα ότι στη μητρική διάλεκτο πολλών υπάρχει ο τύπος σφήκα, εσύ όμως το αρνείσαι για τον τυπο σφήγκα.

  125. eliency said

    Ευχαριστώ για την διόρθωση του «εξαπίνης»…

  126. eliency said

    Θα είχε πάντως ενδιαφέρον να υπήρχε ο τύπος «άκουσε τα εξ απήνης» σε μίμηση του «εξ αμάξης»….ή το αστειότερο «Εξαπίνης άκουσε τα εξ απήνης ο Αριστοκλέων!»

  127. sarant said

    Χαχά, καλό!

  128. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    121.πολύ όμορφο!
    Να βάλω εδώ ακόμη ένα φρέσκο παιδικό από πεντάχρονη που μας περιγράφει ενθπουσιασμένη ότι πέρασαν ωραία,φάγανε και …κρύσταλλα! (θράψαλα)

  129. 121, Ναι, ωραίο!

  130. Βάταλος said

    Αγαπητοί κύριοι,

    απουσιάζων επί 4ήμερον εις την στερουμένην Διαδικτύου ύπαιθρον, δεν επρόλαβα να αναγνώσω τα σχόλια της παρούσης αναρτήσεως. Το θέμα μοί φαίνηται ενδιαφέρον, καίτοι συμφωνώ απολύτως με κάποιον σχολιαστήν που κατέκρινε τον κ. Σαραντάκον διά την χριστιανικήν επιείκειάν του να αθωώνη το λάθος και να το μετατρέπη εις ορθόν, με το επιχείρημα της συχνής χρήσεως του εσφαλμένου υπό των αγραμμάτων Ρωμιών.

    Επιτρέψατέ μοι να προσφέρω τους «Σφήκας» του Αριστοφάνους εις μίαν θαυμασίαν έκδοσιν κόμικ που είχον κάμει δώρον προ ετών εις την εγγόναν μου και ηγάπησε τον Αριστοφάνην

    http://www.docdroid.net/zAjhoXN/-.pdf.html

    Μετά τιμής
    Β.

    ΥΓ: Εν όψει του χειμώνος που καταφθάνει βαρύς, αναμείνατε (εντός ολίγων λεπτών) τας μνημειώδεις προσφοράς του γέροντος Βατάλου από το σημερινόν (5 Σεπτ.) νήμα, που θα αφήσουν αναύδους όλους του καλοπροαιρέτους αναγνώστας του παρόντος Ιστολογίου

  131. Να ’μαστε και πάλι εδώ μετά από εφτά μήνες, όπως διαπίστωσα μόλις τώρα. Όλο αυτό το διάστημα λόγω αυξημένων επαγγελματικών υποχρεώσεων και… παρατεταμένου δημιουργικού οίστρου 🙂 δυστυχώς δεν μπόρεσα να κρατήσω ούτε καν στοιχειώδη επαφή με τα τεκταινόμενα στο μπλογκ. Και κατά τα φαινόμενα αυτό θα συνεχιστεί. Εν πάση περιπτώσει, εύχομαι και ελπίζω πάντα το καλύτερο για όλους μας!

    86: Αγαπητέ Φυσικέ, χαίρομαι που είσαι υποψιασμένος: όντως το Bremse που περιγράφει το έντομο δεν συνδέεται ετυμολογικά με το έτερο που αναφέρεται στα φρένα, κι ας μας φέρνει με την παλαιότερη σημασία του πάλι στ’ άλογα. Το πρώτο Bremse, λοιπόν, έχει ηχομιμητική προέλευση όπως φερ’ ειπείν το Drohne «κηφήνας» αλλά και το αντίστοιχο αρχαίο θρώναξ.

  132. sarant said

    Καλώστον που επανέκαμψε!

  133. Silent Bob said

    Εμένα πάντος μου χτυπάει άσχημα και το «δάγκωμα». Δεν θα το έλεγα ποτέ για τσίμπημα εντόμου. Διπλό το μεζεδάκι κατά τη γνώμη μου.

  134. physicist said

    #131. — Καλώς τον Κώστα που μας έλειψε! Καλώς επέστρεψες!

  135. Βάγια said

    Μμ, διασκεδαστικό άρθρο, αν και λίγο αγχωτικό (φοβάμαι τις σφήκες). Κι εγώ ως σφήκα το ξέρω το έντομο, αλλά αν κάποιος το πει έντονα δεν είναι απίθανο να ακουστεί σαν να υπάρχει ελαφρό -γκ αντί για -κ. Ίσως περίπου όπως προφέρουμε το συγνώμη, το οποίο ποτέ δεν είναι σίγουρο αν είναι συγγνώμη ή συγνώμη.
    Πιθανώς, όλα αυτά τα λαικά ονόματα που αναφέρονται σε διάφορες περιοχές για το έντομο, πιθανόν αφορούν και διαφορετικά είδη, τα οποία ανήκουν όλα στην οικογένεια Vespidae. Τα διαφορετικά είδη σφηκών είναι μπορεί να είναι κοινωνικά (όπως οι μέλισσες) ή μονήρη. Τα κοινωνικά είδη χτίζουν διαφορετική φωλιά και κοινωνία κάθε χρονιά.
    Αναφέρθηκαν και τσιμπήματα μπάμπουρα στα σχόλια. Εγώ όμως ξέρω ότι ο μπάμπουρας δεν τσιμπάει. Μήπως έγινε μπέρδεμα στην είδηση;
    Αυτά από εμένα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: