Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ένας σουρεαλιστής από την Αμοργό;

Posted by sarant στο 29 Νοεμβρίου, 2015


Η Αμοργός έχει κερδίσει μια προνομιούχα θέση στη γεωγραφία του ελληνικού σουρεαλισμού αφού έτσι διάλεξε να τιτλοφορήσει την ποιητική του σύνθεση ο Νίκος Γκάτσος. Ωστόσο, ο Γκάτσος δεν καταγόταν από την Αμοργό (αλλά από την Ασέα της Αρκαδίας), οπότε δεν είναι αυτός ο σουρεαλιστής του τίτλου μας.

Εδώ που τα λέμε, ο Γεώργιος Εξαρχόπουλος, διότι γι΄αυτόν πρόκειται να μιλήσουμε σήμερα, δεν είναι καν σουρεαλιστής με την αυστηρή -ίσως και με καμία- έννοια του όρου, κι αν είναι θα είναι avant la lettre, που λένε κι οι Γάλλοι, μιας και ο ποιητής από την Αμοργό έδρασε και πέθανε πολύ πριν εμφανιστεί ο σουρεαλισμός σαν καλλιτεχνικό ρεύμα, πολύ πριν γεννηθεί ο Αντρέ Μπρετόν ή ακόμα και ο πατέρας του Μπρετόν. Να προειδοποιήσω πως οι περισσότεροι που έχουν ασχοληθεί μαζί του, σχεδόν όλοι, τον θεωρούν απλώς παλαβό, ψώνιο, έναν από τους τύπους της παλιάς Αθήνας στα χρόνια του Όθωνα.

Ο Εξαρχόπουλος γεννήθηκε στην Αμοργό γύρω στο 1780 -δεν έχω πρόχειρη εγκυκλοπαίδεια να κοιτάξω να δω αν αναφέρει το ακριβές έτος γεννήσεώς του, και μεταξύ μας δεν ξέρω καν αν έχει αξιωθεί να αποκτήσει λήμμα σε εγκυκλοπαίδεια: αν ήταν να στοιχηματίσω, θα έλεγα πως όχι. Τη χρονολογία που δίνω τη συνάγω από το ότι στα 1803 τον βρίσκουμε ακόλουθο του Κωνσταντίνου Υψηλάντη, ηγεμόνα της Βλαχίας. Στα 1820 φαίνεται πως μυήθηκε στη Φιλικήν Εταιρία και είχε αξιόλογη δράση ως φιλικός. Όταν ξέσπασε η επανάσταση στη Μολδοβλαχία πήρε μέρος στις μάχες του Σκουλενίου και του Δραγατσανίου, όπου τραυματίστηκε. Μετά, κατέβηκε στην επαναστατημένη Ελλάδα. Διάβασα ότι έδωσε την περιουσία του για τον αγώνα. [Προσθήκη: Τα όσα ακολουθούν έχουν ένα σοβαρό λάθος. Όπως επισήμαναν αρκετοί σχολιαστές και τελικά επιβεβαίωσε πέρα από κάθε αμφιβολία φίλος που έχει σχέση με την Αμοργό, στο άρθρο συγχέονται δύο πρόσωπα με το ίδιο ονοματεπώνυμο. Ο αγωνιστής της Επανάστασης Γεώργιος Εξαρχόπουλος του Μάρκου και ο εκκεντρικός ποιητής Γεώργιος Εξαρχόπουλος του Ματθαίου. Ο αγωνιστής ζούσε ακόμα το 1848 αλλά είχε πεθάνει το 1865.]

Έζησε στην Αθήνα στα χρόνια του Όθωνα, και το 1842 εξέδωσε τη μοναδική ποιητική του συλλογή, που θα την παρουσιάσω εδώ σήμερα. Πέθανε στην Αμοργό, μετά το 1856 αλλά πότε ακριβώς δεν ξέρω. Κατά πάσα πιθανότητα, έγραψε και άλλα ποιήματα αλλά δεν ξέρω αν σώζονται. Δεν αποκλείεται κάποια από όσα αποδίδονται σε αυτόν να είναι φτιαχτά, όχι δικά του.

Ήταν ένας από τους τύπους της παλιάς Αθήνας, αλλά, αν κρίνω απ’ όσα έγραψαν γι’ αυτόν εκείνοι που τον γνώρισαν, δεν ήταν αμιγές ψώνιο τύπου Δελλαπατρίδη. Οπωσδήποτε, είχε μεγάλη ιδέα για τα ποιήματά του -όταν κάποτε ο Θ. Ορφανίδης (έχουμε γράψει γι’ αυτόν) και άλλοι πλακατζήδες ντύθηκαν φράγκικα και του παρουσιάστηκαν σαν εγγλέζοι μυλόρδοι, προσφέροντάς του τάχα τρία εκατομμύρια για να αγοράσουν τα ποιήματά του, εκείνος αρνήθηκε αγέρωχα.

Τη συλλογή του μπορείτε να τη διαβάσετε εδώ, από τα γκουγκλοβιβλία, ενώ επίσης μπορείτε να την αγοράσετε από το βιβλιοπωλείο -διότι επανεκδόθηκε πριν από καμιά δεκαπενταριά χρόνια, από τον Γ.Π.Σαββίδη. μακαρίτη Μίμη Σουλιώτη. Δεν έχω δει τη νεότερη έκδοση, οπότε δεν ξέρω αν δίνει και κάποια βιογραφικά στοιχεία για τον Εξαρχόπουλο.

exarchoΟ τίτλος της είναι «Έκτασις ποιητική», ή μάλλον αυτός είναι ο συντομευμένος τίτλος. Ο πλήρης τίτλος, σύμφωνος με το πνεύμα της εποχής, είναι: Έκτασις ποιητική περί της πολυτίμου ηλιακής Γαλλίας, ενώ ακολουθεί έμμετρος υπότιτλος που τον βλέπετε αριστερά στην εικόνα.

Υπογράφει «παρά Γ. Εξαρχόπουλου Ματθαίου και των ποιητών κορυφαίου». Ματθαίος ήταν το πατρώνυμό του, ενώ κατά τον Άννινο άλλοτε υπέγραφε ως «Γεώργιος Εξαρχόπουλος, εξ Αμοργού, Ρομφαίος και των ποιητών κορυφαίος, νυν μεν κρυφαίος ύστερον δε φανεραίος».

Το χαρακτηριστικό γνώρισμα της ποίησης του Εξαρχόπουλου είναι ότι παρεμβάλλει ανύπαρκτες γαλλόμορφες λέξεις δικής του κατασκευής, όπως το περίφημο «λερ μπαλέρ». Ήδη στην προμετωπίδα αριστερά θα είδατε το «ξιφίρ γαλέρ» και το «ρευ». Επίσης, κατασκευάζει και ελληνότροπες λέξεις ή τεντώνει υπαρκτές λέξεις έτσι που να παράξουν (σικ, ρε) νέους τύπους. Για παράδειγμα, γράφεται ότι χαιρέτισε την ανεξαρτησία (για την οποία είχε πολεμήσει) με ένα θούριο που άρχιζε με τους στίχους: Ρει, ρει, ρει! Η Ελλάς ελευθερεί!

Αξίζει να δούμε και την «Ποιητική απολογία» του, με την οποία κλείνει η συλλογή του. Σημειώνω ότι την έχει ανθολογήσει, μεταξύ άλλων, το Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού:

Απολογία ποιητική

O ποιητής είναι στολή, υψηλής αειθαλίας
Kαθώς λάμπει και ο ήλιος σε όλας τας βασιλείας.
Λερμπαλέρ όταν όμως τον τιμούσιν οι κόμοι και οι κομήται
και από κανένα δεν φθονείται, όταν όμως τον φθονούσιν
μένουσιν και αυτοί να τους εφτυούσιν.
Eπειδή αποδεικνύουνται ως ανάξιοι της αξίας τους.
Δεικνύοντες λελαλεύ επειδή δεν εγνώριζον και την στολήν
τους παροργίζουν και ο ποιητής αδιαφορεί
Kαι με το κοντύλι του τραγωδεί,
Λερμπαλέρ την αλήθειαν υψώνει
Kαι το ψεύδος θανατώνει.
Ξιφίλ μαλέρ ιδού λοιπόν η φρονιμάδα
Tου ποιητού η νοστιμάδα
Ως να παίζει την αμάδα με φρόνιμον αράδα ας ομιλούν.
Kαι οι τρικαβαίοι και μετριούνται οι Xαλδαίοι όσοι
Hγαπημένοι του φθόνου ερωμένοι λέγονται κατηραμένοι.
Διότι εις τα απέχια είναι παραδομένοι.

Αθήναι, την 15η Φεβρουαρίου 1842

Παλαβομάρα, θα πείτε. Προσέξτε όμως ότι αν «ο ποιητής είναι στολή υψηλής αειθαλίας», κάποιος άλλος έγραψε ότι «η ποίησις είναι ανάπτυξις στίλβοντος ποδηλάτου».

Η Απολογία έχει όλα τα χαρακτηριστικά της εξαρχοπουλικής ποίησης, τα λογοπαίγνια, τις ανύπαρκτες λέξεις, τα ψευτογαλλικά. Το λερμπαλέρ και το ξιφίρ μαλέρ έγιναν από τότε περίφημα.

Να δούμε ένα ακόμα ποίημα, ή μάλλον μερικά αποσπάσματα από το «Ποίημα επιταφικόν»

Επειδή και καθώς τρέχει με ορμήν
ο χείμαρρος της θαλάσσης και ο ποταμός του Δουνάβεως,
έτσι και ο νους ενός μεγίστου ανδρός, ο νους του ο λαμπρός,όπου τας μεγάλας και ηλιακάς σκέψεις των γνώσεων μεγάλου νοός,
ενός αρίστου ανδρός καθώς ο αδάμαντας Αναπολέων
κόπτεται ο ύπνος του και το φαγί
κι έτσι δεν είναι ίδιον του καθενός ηλιακά να θεωρεί
εάν η φύσις δεν τον διορεί.
Και ιδού η Ρόδος ρευ ιδού και το πήδημα αρέ!
‘Ο έστι διά να είναι τοιούτου υψηλού και ηλιακού μεγίστου
του νοός γνώσεως και κρίσεως
ο αοίδιμος Μποναπάρτης
δεν εκάθητο ποτέ εις την τράπεζαν ούτε τρία κάρτα.
[…]
Τοιούτες χάρες υψηλές, είχεν ο αοίδιμος καθώς το λες, λαμπρές στολές.
Λερμπαλέρ πιάστε την ταμπακέρα του που έπινε ταμπάκο
να φανταστείτε και σεις της δόξης το ακράτο. (…)
Και όποιος δεν υψώνει γνωρίζει το όνομα του αδάμαντος Αναπολέοντος, δεν γνωρίζει τίποτε λέγοντος. (…)
Λελαλεύ, ήτο άνδρας Μιλτιάδων, ήρως των μυριάδων
μα είναι τωόντι αποδεδειγμένος άνδρας μέγας ήτον και είναι βεβαιωμένος
Μεγίστου γνώσεως επαινεμένος
της πολυτίμου Γαλλίας στεφανωμένος
οπού αδάμαστος κολόνα εστάθη εις τον αιώνα.
Ξιφίλ μαλέρ ο πολύτιμος Αναπολέω δεν απέθανε σας λέγω.
Ζήτω ζήτω τραγωδείτε όλοι οι Γάλλοι να χαρείτε. (…)
Γαλλία, Γαλλία, πολύτιμος Γαλλία
Εγνώριζε τη αληθεία πως είχε μέγιστον άνδρα θησαυρόν ατίμητον, λερμπαλέρ ακριβόν πολύτιμον αδάμαντα τον είχες Αναπολέων τον μέγιστον και γενναίον
Λελαλέφ όπου με όλας τας δάφνας και μυρσίνας του κόσμου όλου σε είχε στεφανωμένη
Τα μέγιστα στολισμένη
Αφιλμαλέρ με όλας τας τιμάς και δόξας σε αξίωσεν υπέρ του κολοφώντος σε ύψωσε
Εν ακαρεί εν ακαρεί με τας πολυτίμους γνώσεις του ο μακαρί
οπού θα περάσουν αιώνες χρόνοι και καιροί
διά να αξιωθεί παρόμοιόν του να ιδεί.

Εντάξει, παραληρήματα ενός τρελού. Ωστόσο, δεν μου φεύγει από το μυαλό η υποψία ότι κάπου μας κάνει πλάκα ο Εξαρχόπουλος, ότι τρολάρει τον αναγνώστη, για να χρησιμοποιήσω μια μοντέρνα λέξη.

Φίλος με τον Εξαρχόπουλο ήταν ο φαναριώτης λόγιος Ιακωβάκης Ρίζος Νερουλός -ίσως είχαν γνωριστεί ήδη από τη Μολδοβλαχία. Πολλές φορές διάβαζε τα δικά του ποιήματα στον Εξαρχόπουλο, ο οποίος όμως ήταν αυστηρός κριτής. Κάποτε, διηγείται ο Άννινος, αφού ο Ρίζος Νερουλός είχε διαβάσει ένα ποίημά του, ο Εξαρχόπουλος του απάντησε:

Δεν μου αρεί, δεν μου αρεί
και σου το λέγω εν παρρή (δηλ. εν παρρησία)

Ο Άννινος προσθέτει ότι ο Ρίζος απάντησε «με μίαν βωμολόχον ομοιοκαταληξίαν η οποία έμεινε περιβόητος». Ομολογώ πως δεν μπορώ να σκεφτώ βωμολοχία που να ομοιοκαταληκτεί με το «αρεί», εσείς τι λέτε;

Στον Ρίζο Νερουλό χρωστάμε και ένα σατιρικό πορτρέτο του Εξαρχόπουλου, αν και καθόλου κολακευτικό:

Με μάτια θειαφοκάπνιστα, με φρύδια σαν αγκάθια,
μ’ αυτιά ωσάν καλάθια,
με βαθυτάτους και χωστούς, αλλά κενούς κροτάφους
ωσάν Αιγίνης τάφους,
με μάγουλα τηγανητά, με χείλη ρουφηγμένα
πρασινομαυρισμένα,
μ’ ουραγκοτάγκου μέτωπο, μ’ αγκυλωτό πηγούνι,
μακρύ ώς το Ζητούνι,
με μύτη ματζανοειδή, μυγών απείρων χρείαν,
ήχων κρυφών αξίαν,
μ’ επιδερμίδα έχουσαν λακέρδας χρώμα σάπιας
και με κεφάλι πάπιας,
ο μέγας Εξαρχόπουλος εμπνέεται πολλάκις
Αιγαίου στενοβράκης,
από τες τετραπόδαρες της Αρκαδίας Μούσας
τον Μάιον ψαλλούσας.
Ιδού τον, τώρα ρεύγεται, δυσχωνευσίας στίχων
ωτοσχιζόντων ήχων…
Ακούστε τον, ακούστε τον, τες μύτες πλην στουμπώστε
και πέντε μούτζες δώστε!…

Δεν χάριζε κάστανα ο Ρίζος Νερουλός. Για τα λεξιλογικά του ποιήματος, να σημειώσουμε ότι Ζητούνι είναι η Λαμία, ματζάνα η μελιτζάνα, χρεία ο απόπατος.

Κάποια στιγμή ο Εξαρχόπουλος τοποθετήθηκε υγειονομολιμενάρχης Αμοργού. Σύμφωνα με ένα άρθρο του Μπουκέτου (από το οποίο άντλησα αρκετές πληροφορίες) η πανούκλα έκανε θραύση στη Μικρασία και ο Εξαρχόπουλος έλαβε διαταγή να μην επιτρέψει την είσοδο σε κανένα καράβι από εκείνα τα μέρη αν πρώτα δεν περνούσαν καραντίνα, σαράντα μέρες, στα Κουφονήσια.

Λίγες μέρες αργότερα έφτασε ένα καστελλοριζιό καράβι. Ο Εξαρχόπουλος το πλησίασε, με τη βάρκα του Υγειονομείου.
— Να πάτε αμέσως  στα Κουφονήσια για καραντίνα.
— Δεν μας λυπάσαι κύριε υγειονόμε; Θα μας πεθάνεις!
— Μα, έχει πανούκλα στο Καστελλόριζο.
— Έχει, αλλά εμείς είμαστε καλά. Εσύ είσαι έξυπνος άνθρωπος. Δεν μας βλέπεις που είμαστε όλοι σαν το κεράσι;
— Μου δίνεις τον λόγο της τιμης σου ότι κανένας σας δεν έχει τίποτα;
— Στην τιμή μου και στο Ευαγγέλιο, κύριε υγειονόμε!
Κι έτσι, τούς έδωσε πράτικο, αφού δεν του πήγαινε η καρδιά να τους στείλει σαράντα μέρες στην ερημιά. Μέχρι να μαθευτεί το περιστατικό και να έρθει η παύση του, πολλά ακόμα καράβια μικρασιάτικα πέρασαν στην Ελλάδα από την Αμοργό. Ίσως κάποιος εκειπάνω αγαπάει τους ποιητές, διότι η καλοσύνη του Εξαρχόπουλου δεν στοίχισε καμιά επιδημία -μόνο τον ίδιο έβλαψε, αφού παύθηκε.

Ξαναγύρισε στην Αθήνα, όπου θέλησε να εκδώσει εφημερίδα με τον τίτλο
Αετός και Αετούσα – Όθωνας και Αμαλία – ροδοζάχαρη και μέλι – και εμένα τι με μέλλει;

— Αν βάλεις αυτόν τον τίτλο, του είπε ο Τιμολέων Φιλήμων, δεν θα μείνει χώρος για τίποτε άλλο.

Τελικά, εφημερίδα δεν έβγαλε. Γύρισε στην Αμοργό, κατάφερε να βγάλει μια ψευτοσύνταξη, κι έζησε ήσυχος τα τελευταία χρόνια της ζωής του, φτωχός αλλά αγαπητός από όλους. Τον έθαψαν με δίσκο, κάπου γύρω στα 1860.

Πρέπει να είχε εντυπωσιάσει πολύ τους συγκαιρινούς του, διότι το όνομά του και η φήμη του, όπως άλλωστε και οι ψευτογαλλικές του λέξεις, λερμπαλέρ και τα τοιαύτα, έζησαν πολύ περισσότερο.

Πενήντα και βάλε χρόνια μετά τον θάνατό του, ο Σουρής χρησιμοποιούσε τα λερμπαλέρ και τα άλλα στον Ρωμηό, όποτε τον βόλευε για τη ρίμα ή το μέτρο, π.χ. «Ο Φασουλής ο λερ μπαλέρ επεξηγεί τον Σαντεκλέρ».

Το 1916 ανέβηκε σε κάποιο καλοκαιρινό θέατρο του Νέου Φαλήρου η πιο ακριβή ως τότε παραγωγή του ελληνικού θεάτρου, η μεγαλειώδης επιθεώρηση «Ξιφίρ Φαλέρ» -θα αναγνωρίσατε ότι ο τίτλος είναι λογοπαίγνιο από το «ξιφίρ μαλέρ» του Εξαρχόπουλου και το Φαλέρ (το Φάληρο στα γαλλικά). Οι κακές γλώσσες έλεγαν πως τη χρηματοδοτούσε ο Γερμανός πρέσβης, ο περίφημος βαρόνος Σενκ, για να κάνει προπαγάνδα υπέρ της ουδετερότητας -περισσότερα θα βρείτε στο ομώνυμο ιστορικό μυθιστόρημα της Αθηνάς Κακούρη, που πάντως είναι γραμμένο από φιλοβασιλική σκοπιά. Το θέμα είναι ότι οι λέξεις του Εξαρχόπουλου ήταν αρκετά γνωστές ώστε να χρησιμέψουν στο λογοπαίγνιο του τίτλου.

Αλλά και το 1925, στον μνημειώδη «Σύλλογο των εισαγγελέων» ο Μπάμπης Άννινος αφιέρωσε αρκετές σελίδες στον Εξαρχόπουλο, ενώ χρονογραφήματα και άρθρα αφιερωμένα σ’ αυτόν βρίσκουμε σε κάμποσα έντυπα του μεσοπολέμου και στη δεκαετία του 1930. Και βέβαια, όπως είδαμε, η «Έκτασις ποιητική» επανεκδόθηκε εκατόν πενήντα χρόνια (και βάλε) μετά την κυκλοφορία της. Πολύ λίγοι ποιητές της εποχής του Όθωνα έχουν αξιωθεί τέτοιαν υστεροφημία.

Οπότε, ας βοηθήσει λιγάκι αυτό το άρθρο να συνεχιστούν και στον 21ον αιώνα οι αναφορές στον σουρεαλιστή από την Αμοργό!

 

 

142 Σχόλια to “Ένας σουρεαλιστής από την Αμοργό;”

  1. gpoint said

    Καλημέρα

    Δεν νομίζω πως είναι απαραίτητη η ομοιοκαταληξία σε -αρεί, μια απάντηση θα μπορούσε να ίναι κι αυτή : (π.χ.)

    στους δια πολύ αγάμητους
    η συνουσία χρει

  2. Γς said

    Και στους μαλμπεζέ Πεσέρ

  3. Reblogged στις anastasiakalantzi50.

  4. Καταπληκτικό!

  5. cronopiusa said

    Καλή σας μέρα
    η τελευταία συνεργασία του Γκάτσου με τον Χατζιδάκι
    ΤΟ ΤΑΞΊΔΙ

  6. cronopiusa said

    Λελαλεύ
    Ελελεύ
    και Γκάτσος

  7. Γς said

    Ο 63ρης Νίκος Γκάτσος κι η 16άρα Αγαθή Δημητρούκα.
    Καλότυχοι κι οι δυο

  8. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    6: Ναι, το λελαλεύ στο ελελεύ παραπέμπει

  9. Λερμπαλέρ αξίζει να αφιερώσει κανείς ένα εικοσάλεπτο να διαβάσει ολόκληρο το βιβλίο. Μα τι τρέλα κουβαλούσε αυτός ο 19ος αιώνας!
    (Θυμήθηκα και τον Σιμωνίδη)

  10. sarant said

    9: Ναι, ο Σιμωνίδης, άλλη απίθανη περίπτωση -και δεν έχω διαβάσει και το βιβλίο εκείνου του Γερμανού, μου είπατε εδώ ότι δεν είναι πολύ καλό.

  11. Πάνος με πεζά said

    Κι ένας αρχαίος, ο Σιμωνίδης ο Αμοργίνος…Τον καημένο, τον είνανε θάψει οι φιλόλογοι στο σχολείο, για την κακή ποιότητα της ποίησηής του…

  12. Πάνος με πεζά said

    Μας έλεγαν «ο καλός, είναι ο Κείος»…

  13. argyris446 said

    Reblogged στις worldtraveller70.

  14. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    >>να συνεχιστούν και στον 21ον αιώνα οι αναφορές στον σουρεαλιστή από την Αμοργό!
    Με απέραντη τρυφερότητα, μπαλάντα στους ποιητές άδοξοι που ΄ναι

  15. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Ο Αρκεσινέας ξέρουμε τί γίνεται;

  16. sarant said

    Ο Αρκεσινέας σταμάτησε να γράφει αλλά είναι μια χαρά.

  17. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Πω πω τι απίθανος τύπος, την ίδια υποψία με σένα έχω κι εγώ Νικοκύρη, πως τρολάριζε ο «γιγαντας». Πάντως ήταν πολύ μπροστά από την εποχή του, σήμερα θα ταίριαζες απόλυτα στο σουρεαλιστικό σκηνικό που ζούμε.

    «Ομολογώ πως δεν μπορώ να σκεφτώ βωμολοχία που να ομοιοκαταληκτεί με το «αρεί», εσείς τι λέτε;»
    Κι αν σ΄αρεί κι αν δεν σ΄αρεί
    στο δικό μου παπαρί.

  18. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    16.μου δωκαν χαρά τα νέα
    από τον Αρκεσινέα 🙂

    Κι αν σ΄αρεί κι αν δεν σ΄αρεί
    εσένα ποιος σε κατουρεί
    (δεν είναι βέβαια σε αρει ακριβώς)

    Απίθανη φάτσα,κυριολεκτικά, ο ποιητής

  19. Κι είπα να ψάξω στον Γκούγκλη για τον Εξαρχόπουλο και βρήκα κι άλλο αφιέρωμα σ’ αυτόν τον 21ο αιώνα! 7ετές και βάλε ήδη!

  20. atheofobos said

    Λερμπαλέρ την αλήθειαν υψώνει
    Kαι το ψεύδος θανατώνει.
    Ξιφίλ μαλέρ ιδού λοιπόν η φρονιμάδα

    Ο στίχος αυτός ήταν πολύ γνωστός στις αρχές του περασμένου αιώνα και τελικά είχε καταλήξει να σατιρίζει τις μεγαλόστομες αοριστολογίες των πολιτικών.
    Η λέξη Λερμπαλέρ έφτασε δε μέχρι τις μέρες μας να έχει χρησιμοποιηθεί σε δύο κείμενα, στο ΒΗΜΑ από την Πανδώρα
    http://www.tsoukatos.gr/htm/center_frame/tipos/imerisios/tipos_lermpaler.htm
    και από το μπλόγκ vapsomalliades
    http://vapsomalliades.blogspot.gr/2013/10/blog-post.html

  21. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    19.Μπράβο! κι εγώ στη Γκούγκλη τριγύριζα:
    http://www.politeianet.gr/books/9789603200727-exarchopoulos-matthaiou-georgios-ermis-ektasis-poiitiki-6571

  22. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    19: Αντιγράφω από την παρουσίαση του βιβλίου :
    Λέγεται πως για να πετύχει μια σαλάτα χρειάζονται τρεις άνθρωποι: ένας τσιγκούνης, ένας σπάταλος, κι ένας τρελός. Ο τσιγκούνης να βάλει το ξίδι, ο σπάταλος το λάδι, και ο τρελός να την ανακατέψει. Αν μεταφέραμε τούτο το σενάριο στην νεοτερική μας σαλατοποίηση, για τον ρόλο του τσιγκούνη θα πρότεινα τον Καβάφη, για του σπάταλου τον Παλαμά, και για του τρελού τον ξεχασμένο σήμερα ποιητή της Αμοργού, Γεώργιο Εξαρχόπουλο Ματθαίου.

  23. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    22. Ου! ξέχασα το (λίαν πνευματικό 🙂 σχόλιό μου :
    Για να πετύχει η σελάτα έλεγε η μάνα μου, θέλει νοικοκερά να τηνε κόψει και χούρδα να την ανακατώσει.
    Νοικοκυρά για την ψιλοκόψει με υπομονή(αναφερόταν συνήθως στη σαλάτα λάχανο-φρύο σ΄εμάς-) και μετά καλό ανακάτεμα,με τα χέρια, με το λαδόξιδο κι ένα τι σκορδάκι.

  24. BLOG_OTI_NANAI said

    Ενδιαφέρουσα περίπτωση!

    – Πάντως ο Εξαρχόπουλος έχει πάρει τη θέση του στη «Συναγωγή λέξεων αθησαυρίστων …» του Κουμανούδη, ο οποίος σχολιάζει και την επιλογή της λέξης.

    – Το περιοδικό «Μπουκέτο» στα 1931 παραθέτει κάποια ανεκδοτάκια για τον Εξαρχόπουλο.

    – Ο Καμπούρογλου στο «Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρίας της Ελλάδος» (τ.8, 1922) αναφέρει το χαριτωμένο ότι ο Εξαρχόπουλος είχε κάνει στα 1838 αίτημα να τυπωθούν δωρεάν τα ποιήματα του στο Βασιλικό Τυπογραφείο! Επίσης γράφει ότι ο Εξαρχόπουλος στα γεράματα είχε «υποστεί μείωση της διανοητικής του διαύγειας«, όμως, νεότερος ήταν «ποιητικώς άρτιος«.

    – Σε ένα περίεργο άρθρο κριτικής, ο Φώτος Πολίτης κυριολεκτικά υβρίζει τον… Καβάφη, συγκρίνοντας την ποίηση του με αυτή του… Εξαρχόπουλου (αναδημοσιεύει η «ΕΣΤΙΑ» το σχετικό άρθρο της εφημερίδας από το 1923)! Πράγματι, ο Αλέξανδρος Αργυρίου απορεί πώς ήταν δυνατόν ο Φώτος Πολίτης να γράψει κάτι τέτοιο.

    – Το περιοδικό «Οδός Πανός» κάνει αναφορά στην επανέκδοση των ποιημάτων του Εξαρχόπουλου μαζί με ένα σχόλιο.

  25. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    >>το 1916 …η μεγαλειώδης επιθεώρηση «Ξιφίρ Φαλέρ»

    τρεις φορές η αυτή η αναφορά εδώ (αλλά για το 1911)
    6021 Η αθηναϊκη επιθεώρηση.Τομ. Γ’: Παναθήναια 1911. Ξιφίρ Φαλέρ Χατζηπανταζής, Θόδωρος – Μαράκα, Λίλα
    http://www.theaterst.upatras.gr/wp-content/uploads/2012/06/katalogos2012.pdf

  26. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    25 Στον τόμο αυτόν ο Χατζηπανταζής περιλαμβάνει το κείμενο δύο ή τριών αθηναϊκών επιθεωρήσεων. Μία είναι τα Παναθήναια 1911 και άλλη είναι το Ξιφίρ Φαλέρ, που είναι του 1916 και που το χαρακτηρίζει «αποθέωση του νεοπλουτικου φετιχισμού». Στον Εξαρχόπουλο αφιερώνει μια σημείωση, στην οποία παραπέμπει σε άρθρα εφημερίδων του 1916 και του 1921 (που δεν τα έχω δει).

    24 Πολύ ενδιαφέροντα όλα αυτά, ιδίως το άρθρο του Φώτου Πολίτη που είχε εμπάθεια μεγάλη για τον Καβάφη. Αλλά και του Κουμανούδη η σημείωση έχει γούστο.

    22-23 πολύ ωραία όλα αυτά με τη σαλάτα. Χούρδα ποια είναι; (αν και υποψιάζομαι)

  27. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=55766
    Ο τίτλος «Ξιφίρ Φαλέρ», που επέλεξαν οι επιθεωρησιογράφοι, είναι παραφθορά του στίχου «Λερμπαλέρ… Ξιφίρ μαλέρ», από ποίημα του ιδιόρρυθμου ποιητή Γεωργίου Εξαρχόπουλου.{…}Η παραφθορά τού εν λόγω στίχου ακολούθησε εντελώς ανεξάρτητη πορεία από τον αρχικό αινιγματικό του χαρακτήρα και κατέληξε να σατιρίζει τις μεγαλόστομες αοριστολογίες των πολιτικών

  28. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    26.α,κατάλαβα. Ευχαριστώ.
    26γ.
    Ευρεία η χρήση του χούρδος και χούρδα, ο ακατάστατος. Χούρδικα, με χούρδικο τρόπο. «Γερός ραβδιστής μα κάνει χουρδιές απάνω στς ανάπλες» (τσαλαπατεί άγαρμπα τα λιόπανα με τον καρπό κάτω από το δέντρο ραβδίζοντας), είπε πρόσφατα ο πατέρας μου.
    Όμορφα,μην είσαι χουρδάκι, μας μάλωνε τρυφερά η γιαγιά 🙂

  29. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Είναι μια ωραία μέρα.Χωρίς κρύο.Ξεκίνησε γελαστή, ψιλοσυνοφρυώνεται πότε πότε μα έχει αιθρία. Βλέπω δυόμισι τριαντάφυλλα του φθινοπώρου από το παράθυρο.Τα μυρίζω νοερά καθώς ξέρω την εωδιά τους (εγώ τα φύτεψα) ενώ στην πραγματικότητα δω μέσα μοσκοβολά το κοτόπουλο που αχνίζει καθώς σιγομαγειρεύεται με κρεμμυδάκι και ντοματίνια(μου έστειλαν μπόλικα από κρητικά κηπούλια).Έλεγα να βάλω τον τραχανά από στάρι,επίσης από Κάτω, μα θέλει λίγο κρύο αυτός 🙂 .
    Γράφω στο τραπέζι της κουζίνας, λερμπαλέρ κατάσταση.Δε μπορώ και ν ανοίξω την μπαλκονόπορτα γιατί η Μιαούλα που έχει θρονιαστεί πάνω στην ουρά της κολλητά στο τζάμι θα ορμήσει και δε βγαίνει μετά με τίποτα. Χώνεται στα βάθη κάτω από τα κρεβάτια κλπ
    Μπορεί να είν αυτά μπανάλ
    τα έγραψα για σουρεάλ.
    Μούσα και κότα εν ταυτώ
    δεν είναι λερμπαλέρ αυτό;
    Κυριακάτικους χαιρετισμούς ν΄αδειάσω το τραπέζι να φάμε.Κοπιάστε…

  30. Corto said

    «μεταξύ μας δεν ξέρω καν αν έχει αξιωθεί να αποκτήσει λήμμα σε εγκυκλοπαίδεια: αν ήταν να στοιχηματίσω, θα έλεγα πως όχι»

    Καταπληκτικό άρθρο! Συγχαρητήρια!
    Ενδεχομένως όμως να προκύπτει εδώ ένα φιλολογικό/ ιστορικό πρόβλημα:

    Λήμμα υπάρχει στην εγκυκλοπαίδεια Ηλίου. Είναι το εξής:
    ΕΞΑΡΧΟΠΟΥΛΟΣ Γεώργιος. – Αγωνιστής εξ Αμοργού. Εν Κωνσταντινουπόλει διαμένων και εις την υπηρεσίαν της οικογενείας Υψηλάντου διατελών ηκολούθησε το φθινόπωρον του 1802 τον Κωνσταντίνον ονομασθέντα ηγεμόνα της Βλαχίας. Το 1820 αμέσως μετά την εκ Ρωσσίας επιστροφήν του Εμμανουήλ Ξάνθου εμυήθη τα της Φιλικής και ηκολούθησε τον Κωνσταντίνον Υψηλάντην, καταφυγόντα εις Κίεβον. Το 1821, αφού προηγουμένως ανέλαβε και διεξήγαγεν επιτυχώς πλείστας εμπιστευτικάς υποθέσεις της Εταιρίας, συνεπολέμησε μετά του Αλεξάνδρου Υψηλάντου εις Δραγατσάνιον και Σκουλένιον, μεθ’ ό επέστρεψεν εις το Κίεβον. Το 1823 κατελθών εις την Ελλάδα ετέθη εις την διάθεσιν του Δημητρίου Υψηλάντου, παρά τω οποίω παρέμεινε, πολυειδώς αγωνιζόμενος και μαχόμενος μέχρι τέλους του Αγώνος. Ετάχθη υπό της επιτροπής εις τους πολιτικούς (αριθμός μητρώου 413). Μετά την απελευθέρωσιν ειργάσθη ως δημόσιος υπάλληλος εις την ιδιαιτέραν του πατρίδα όπου και απέθανε το 1832.

    Ποιο είναι το πρόβλημα;
    Μα η χρονολογία θανάτου, όπως και η μηδενική αναφορά στην ιδιότητα του αγωνιστή ως ψευδο-ποιητή, έστω.

    Μήπως λοιπόν ο αγωνιστής και ο ποιητής είναι δύο διαφορετικά πρόσωπα;
    (Εδώ που τα λέμε δεν πολυταιριάζει στο προφίλ ενός μπαρουτοκαπνισμένου ήρωα να γράφει τέτοιου τύπου αστειάκια, αλλά βεβαίως αυτό είναι δική μου εκτίμηση).

  31. 28

    Οπότε Χουρδιστάν είναι κάτι σαν το σπίτι μου, ε; 😉

    πάρτε κι ένα ημισχετικό:

    πηγή: http://toskrinio.tumblr.com/archive

  32. gpoint said

    # 24, 25

    Δεν είναι περίεργο πράγμα η απέχθεια προς τον Καβάφη, σθυμβαίνει σε αρκετούς, εξαρτάται από το πως ορίζει και τι ζητά κάποιος από την ποίηση..
    Διαβάζεις το μονόγραμμα του Ελύτη κι αισθάνεσαι ξαφνικά ερωτευμένος, διαβάζεις τις γάτες του ΑηΝικόλα του Σεφέρη κι έχεις την εντύπωση πως το είδες σε βίδδεο. Ο Καβάφης δεν απευθύνεται στο συναίσθημα όπως οι άλλοι, αν κάποιος αυτό αναζητά του μένουν μόνο τα περίεργα ελληνικά του Καβάφη (όπως και του Εξαρχόπουλου) και φυσικά μια απαρέσκεια αφού δεν «πιάνει» το νόημα του Καβάφη

  33. Γς said

    18

    Πρέπει να ήταν ο ίδιος ο περιφανής φιλόλογος και συγγραφάς Ιωάννης Ρώσσης στο χωριό Δερβίζιανα, Ιωαννίνων, [που ήταν και δικό του χωριό], που όλοι οι παλιοί είχαμε τις φυλλάδες του [μεταφράσεις] και το λεξικό των αβωμάλων ρημάτων του.

    Είχε πει λοιπόν στον πατέρα μου να πει τον μέλλοντα κάποιου ρήματος, που δεν θυμάμαι. Του ρέω ισως,

    -Ρήσω!
    -Να σε κατουρήσω!

  34. Corto said

    24 (BLOG_OTI_NANAI): Στο παρατιθέμενο άρθρο του Φώτη Πολίτη ο ποιητής αποκαλείται Γ. Εξαρχόπουλος Ματθαίου (;). Επίσης γίνεται αναφορά σε «αθώο έμπορο παλαιών ενδυμάτων».
    Τείνω να πιστέψω ότι ο αγωνιστής του ’21 είναι άλλο πρόσωπο από τον ποιητή.

  35. Ηλεφούφουτος said

    9
    «Μα τι τρέλα κουβαλούσε αυτός ο 19ος αιώνας!»
    ΝΑ, αυτά πληρώνουμε σήμερα!
    (Έτσι, για να χρησιμοποιήσω κι εγώ αυτό το αγαπημένο πάει-με-όλα της μνημονιακής Ελλάδας)

    Κατασκευασμένες λέξεις, δήθεν γαλλικές ή ακόμα και …βιεννέζικες, συνήθιζε να χώνει στους διαλόγους των πεζών του και ο Σκαρίμπας, και μου αρέσουν πολύ.

    0
    «στο ομώνυμο ιστορικό μυθιστόρημα της Αθηνάς Κακούρη, που πάντως είναι γραμμένο από φιλοβασιλική σκοπιά»

    Θα έλεγα ότι ούτε ίχνος τέτοιου πράγματος δεν έχει αυτό το μυθιστόρημα, αφού το ζήτημα «βασιλιάς-Βενιζέλος» δεν το απασχολεί καθόλου.
    Απλώς έχει την πρωτοτυπία να παρουσιάζει τις αγγλο-γαλλικές πιεστικότατες παρεμβάσεις στα εσωτερικά της Ελλάδας, χωρίς να αφήνει να εννοηθεί ότι δεν υπήρχαν και γερμανικές, και ορισμένοι Γάλλοι χαρακτήρες του μυθιστορήματος είναι καθάρματα (με αρκετά πειστικό τρόπο), πράγμα όντως
    πρωτότυπο, δεδομένης της πνευματικής εξάρτησης των συγγραφέων μας και τότε και αργότερα απ τη Γαλλία.

  36. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    32.>>Ο Καβάφης δεν απευθύνεται στο συναίσθημα όπως οι άλλοι
    Πάλι με πληγώνεις ανελέητα Τζη. 🙂
    Σου χαρίζω τα «γκρίζα μάτια» του.
    Το αίσθημα καρτ ποστάλ στον Ελύτη, στον Καβάφη είναι κρυφό μαχαίρι που στρίβει αδιάκοπα(προχειρολογώ, το ξέρω, αλλά είναι τόσο μεγάλος ο Κ.Π.Κ !)

  37. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    31 🙂 Θα στο κλέψω!
    Είδες το τουίτα πόλεγε,ήρθε η μάνα μου και συγύρισε κι άδειαζε την καρέκλα.Κι άδειαζε κι άδειαζε ρούχα και,παράξενο,δεν είχε καρέκλα 🙂 🙂

  38. BLOG_OTI_NANAI said

    34: Ναι, είχα δει κι εγώ το άρθρο στην «Ηλίου». Βεβαίως, πολλά βιογραφικά για τον αγωνιστή αυτόν δεν κυκλοφορούν για να συγκρίνουμε τη ζωή τους, αλλά το σχετικό λήμμα γράφει:
    «Μετά την απελευθέρωσιν ειργάσθη ως δημόσιος υπάλληλος εις την ιδιαιτέραν του πατρίδα όπου και απέθανε το 1832»

    Με βάση αυτό, είναι σίγουρα διαφορετικά πρόσωπα. Στο σχόλιο 24 το τεκμήριο από τον Καμπούρογλου λέει ότι βρήκε αίτηση του ποιητή από το 1838. Άρα ο ποιητής πέθανε αρκετά αργότερα από τον αγωνιστή.

  39. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    35.>>το ζήτημα «βασιλιάς-Βενιζέλος» δεν το απασχολεί καθόλου.
    και η Μ. Θεοδοσοπούλου στη Βιβλιοθήκη της Ελευθεροτυπίας γράφει : «… Αν οι μετανεωτερικοί αποδομούν, για παράδειγμα, τον Μακεδονικό Αγώνα ή τον Εμφύλιο, η Κακούρη επιχειρεί να απομυθοποιήσει τη βενιζελόφιλη θεώρηση της Ιστορίας κατά τη δεύτερη δεκαετία του 20ού αιώνα.»… (βλ.σχ. 27)

    Δεν έχω διαβάσει το βιβλίο αλλά έχω τη Θέκλη της κάπου παραμερισμένη λόγω όγκου και δεν είχα και καλή προτροπή.Τώρα βλέπω ότι είναι συνέχειά της το εν λόγω βιβλίο.Ίσως το ξανασκεφτώ,ίσως όχι. Καλά δε θα μου βάλει κανείς κι επιτίμιο 🙂

  40. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    34. Του Ματθαίου που το παραλάσσει ο ίδιος ενίοτε σε Ρομφαίου

  41. Ιάκωβος said

    Εξαίρετο.Τον αγνοούσα.

    Φυσικά, δεν ήταν σουρεαλιστής. Όπως βγαίνει κι από το κείμενο, ήταν avant la lettre σουρεαλιστής( κι αυτή τη γαλλική έκφραση επίσης αγνοούσα), άρα δεν ήταν. Για να χαρακτηριστεί κάποιος δημιουργός, θιασώτης ενός κινήματος, απαιτείται η ρητή ή μέσω του έργου του εκφρασμένη πρόθεσή του να ανήκει σ’ αυτό. Αλλιώς κι ο Μπος θα ήταν σουρεαλιστής και οι Αφρικάνοι λαϊκοί γλύπτες θα ήταν μοντέρνοι ή κυβιστές.

    Αυτό που φαίνεται όμως, είναι ότι δεν τρολάρει τους αναγνώστες. Πρέπει να ήταν μια οριακή προσωπικότητα που κινιόταν στα όρια της λογικής και της διαταραχής. Δεν ήταν ο μόνος στο χώρο αυτό. Η δημιουργία νεολογισμών, όχι με την έννοια της χρήσιμης νέας λέξης, αλλά σαν ένα άλογο παιχνίδι, στους ενήλικες είναι δείγμα ψυχικής και διανοητικής διαταραχής, ακόμα και σχιζοφρένειας.

  42. Λ’ ερμπαλέρ (L’HerbalAire)

  43. Ιάκωβος said

    Ο Μέγας …Αναπολέων.:-) Που αναπολεί ή που ο Εξαρχόπουλος τον αναπολεί …

  44. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    35-39: Όπως λέει και η ΜΘ, αποδομεί τη φιλοβενιζελική (κυρίαρχη) ανάγνωση, ιδίως στον πρόλογό ή επίλογο του βιβλίου (δεν θυμάμαι τι από τα δύο) -πώς λοιπόν δεν υπάρχει το δίπολο στο βιβλίο;

    30-34 κ.ε. Το «Ματθαίου» είναι πατρώνυμο του Εξαρχόπουλου.
    Τη χρονολογία θανάτου 1832 την έχω δει, αλλά πρέπει να είναι λάθος.

  45. Ηλεφούφουτος said

    39, 44
    Τότε ‘ομως έχουμε κριτική σε μυθιστόρημα χωρίς ανάγνωση του ίδιου του μυθιστορήματος, διότι οι αναφορές είναι παρμένες από κείμενο της Κακούρη συνοδευτικό του μυθιστορήματος.

    Για να πειστώ ότι παίζει θέμα φιλοβασιλικής σκοπιάς θέλω παράθεμα απ το ίδιο το μυθιστόρημα που να χρωματίζει αρνητικά το Βενιζέλο και θετικά τον Κωνσταντίνο.

  46. Corto said

    40 και 44: Προφανώς είναι το πατρώνυμό του. Παραπλανήθηκα από την αναφορά του Φώτου Πολίτη «…μπερδεύουν οι φιλόλογοι τον Γ. Εξαρχόπουλον Ματθαίον και των ποιητών κορυφαίον…».
    Η αναφορά σε «αθώον έμπορον παλαιών ενδυμάτων» να είναι άραγε εντελώς φανταστική;

  47. gpoint said

    # 36

    Εφηέφη δεν είναι η δική μου οπτική για τον Καβάφη αλλά είναι καλό να μπορούμε να τον δούμε όπως άλλοι, όχι μόνο από την δική μας γωνία
    Επίσης το ότι συχνά καταφεύγουν σ’ αυτόν πολιτικοί και δημοσιογράφοι κάτι λέει για το αν έχει ή όχι συναίσθημα η ποίησή του

  48. Επιστρέφοντας από το σπίτι των γερόντων μου (πλην ουχί Βαττάλων) κοίταξα και τη δική μου Εγκυκλοπαίδεια του Ηλίου. Τα ίδια λέει με του Corto στο 30. Ο ίδγιος πρέπει να είναι.

  49. Αααα… Αγόρια, για πάντα παιδιά! ❤

  50. Corto said

    «δεν ήταν αμιγές ψώνιο τύπου Δελλαπατρίδη»

    Η περίπτωση του Εξαρχόπουλου μάλλον σχετίζεται με τον Κλεάνθη τον λεγόμενο και Αγαλματίδη ή «Ποιητή του Σιδήρου».
    Ο Τίμος Μωραϊτίνης αναφερόταν σε αυτόν ήδη από το 1950 ή και νωρίτερα ως εξής:
    «…τον Κλεάνθη, τον ‘Ποιητήν του Σιδήρου’, που χωρίς να το ξέρη, γινότανε μέσα στην τρέλλα του ο πρωτοπόρος της σημερινής σουρρεαλιστικής, άρτζι μπούρτζι και λουλάς «ποίησης».

    Από τα λιγοστά βιογραφικά στοιχεία του φαίνεται ότι ήταν ένας πρώιμος Σίμος Υπαρξιστής με έναν τόνο από την ειρωνία του Νικόλα Άσιμου. Με άλλα λόγια ακόμα ένα τρισέγγονο του Διογένη του Κυνικού:

    http://tritihlikia.gr/images/docs/TRITHHLIKIA0110web.pdf

    «Όχι τρελός δεν είμαι
    όμως υπάρχουν φήμαι
    πως είμαι και τρελός
    πάντως περνώ καλώς».

  51. Corto said

    48: Εάν είναι ο ίδιος, τότε ανεβαίνει πολύ περισσότερο στην εκτίμησή μας!

  52. 51

    Πρόσεξε το « Μετά την απελευθέρωσιν ειργάσθη ως δημόσιος υπάλληλος εις την ιδιαιτέραν του πατρίδα όπου και απέθανε το 1832.»

  53. Corto said

    52: Εδώ ακριβώς βρίσκεται το αμφιλεγόμενο της υπόθεσης. Πιθανότατα η χρονολογία θανάτου να είναι λανθασμένη όπως λέει και ο Sarant. Κατά τα άλλα είναι λογικό να έδιναν μία δημόσια θέση ημι-στρατιωτικού τύπου, όπως αυτή του υγειονομολιμενάρχη, σε αναγνωρισμένο αγωνιστή.
    Πάντως αναφορά σε οποιοδήποτε ποιητικό έργο δεν γίνεται. Και οι συντάκτες του Ηλίου ήταν πολύ λεπτολόγοι, ιδίως σε φιλολογικά θέματα. Μπορεί βεβαίως τότε τα ποιήματα να ήταν γνωστά στους φιλόλογους, αλλά να τα θεωρούσαν απότοκα παράνοιας, όπως κάποιοι άλλοι θεώρησαν τα «Οράματα και Θάματα» του Μακρυγιάννη.

  54. atheofobos said

    Το «Ξιφίρ Μπαλέρ» απέκτησε την έννοια του ακατάλυπτου και του ασυνάρτητου λόγου στον τύπο της εποχής, σε άρθρο στην Εστία (8.6.1916) για να χαρακτηρίσει τις δηλώσεις του πρωθυπουργού Σκουλούδη προς τον ανταποκριτή της Κοριέρε ντε λα Σέρα του Μιλάνου και σαν τίτλος «Λερ Μπαλέρ» στο Έθνος (29.3.1921) για ένα λόγο του Γούναρη…
    http://pireorama.blogspot.gr/2013/03/blog-post_29.html

  55. 53

    Ή, πιο απλά, να ντρέπονταν για τον τέτοιο έσχατο «ξεπεσμό» ενός ήρωα της πατρίδος και να το αποσιώπησαν.
    Κι επειδή μας βλέπει ο εγγονός ενός απ’ αυτούς (–>Νικοκύρης) μπορεί απλά να μην τάξεραν. Σε φάση, μετά τον πόλεμο, χιλιάδες σπίτια κατεστραμμένα με τις βιβλιοθήκες τους πουλημένες για ένα ντενεκέ λάδι, άντε να ξαναβρεθούν τέτοια κείμενα.

  56. sarant said

    45 Ποιος δεν διάβασε το μυθιστόρημα; Το βιβλίο είναι ένα, δεν πουλιέται σε δύο τόμους. Το επίμετρο της συγγραφέα είναι αναπόσπαστο τμήμα του, όπως και οι εκτενείς σημειώσεις της.

    53 και πριν: Ηλικιακά, θα μπορούσε να πεθανει και το 1832, αν και είναι λίγο μικρά τα χρονικά περιθώρια, πότε έγινε η απελευθέρωση, πότε διορίστηκε, πότε πέθανε.
    Γιατί λέει για έμπορο παλαιών ενδυμάτων ο Φώτος Πολίτης; Μεταφράζει το Καβάφης, αλλά κάνει λάθος (είναι ο έμπορος παπουτσιών ή κάτι τέτοιο)

  57. Πέπε said

    Ώστε ο ποιητής αυτός, που ανήγαγε (δεν άναξε) σε τέχνη την ακατάληπτη, σουρεαλιστική λεξιπλασία, έτυχε της τιμής να ονομαστεί υγειονομολιμενάρχης!!

    Η ζωή αντιγράφει την τέχνη.

  58. Corto said

    55:
    Ακριβώς. Και πάλι ο «Ήλιος» παραμένει μακράν η πιο πλούσια εγκυκλοπαίδεια, τουλάχιστον σε ιστορικά, φιλολογικά και φιλοσοφικά θέματα.
    Έψαξα:
    α) την Δομή (1976): Δεν υπάρχει λήμμα
    β) την Μεγάλη Σοβιετική Εγκυκλοπαίδεια (1978): Δεν υπάρχει λήμμα
    γ) Την Πάπυρος Λαρούς (1964): Υπάρχει μόνο το εξής συνοπτικό:

    «Εξαρχόπουλος Γεώργιος. αγωνιστής του 1821, εξ Αμοργού. Μυηθείς εις την Φιλικήν Εταιρείαν (1820), μετέβη είς Κίεβον, ειργάσθη δε δραστηρίως διά την εθνικήν υπόθεσιν. Επολέμησεν υπό τον Αλ. Υψηλάντην εις Δραγατσάνι και Σκουλένι. Το 1823 κατήλθεν εις την Ελλάδα και υπηρέτησεν υπό τον Δημ. Υψηλάντην μέχρι τέλους του Αγώνος.»

    (Από την εκφρασεολογία του ανωτέρω βλέπουμε ότι οι νεώτερες εγκυκλοπαίδειες όλο και κάτι «τσιμπούσαν» από τα αντίστοιχα λήμματα των παλαιοτέρων.)

  59. Ηλεφούφουτος said

    56 Με άλλα λόγια η «φιλοβασιλική σκοπιά» δεν προκύπτει από το ίδιο το «ιστορικό μυθιστόρημα της Αθηνάς Κακούρη» αλλά από όσα γράφει η συγγραφέας στο επίμετρο για το ιστορικό πλαίσιο της εποχής.

  60. sarant said

    Όχι. Στις σημειώσεις και στο επίμετρο γίνεται φανερό.

    Αλλά, ας πούμε, και αν θυμάμαι καλά, ενώ στο μυθιστόρημα εκθέτει λεπτομερώς τις προσπάθειες των αγγλογάλλων να εξαγοράσουν εφημερίδες (γύρω στη σελ. 180 αν το έχεις πρόχειρο), δεν θυμάμαι να παρουσιάζει ανάλογες προσπάθειες του βαρόνου Σενκ.

  61. atheofobos said

    Όλες οι μετέπειτα εγκυκλοπαίδειες έχουν αντιγράψει το λήμμα του Ελευθερουδάκη (1929) το οποίο υπογράφει ο ιστορικός συγγραφέας Τάκης Κανδηλώρος και μεταξύ των άλλων που έχουν ήδη αναφερθεί, γράφει :
    Τω 1820 εμυήθη τα της Φιλικής Εταιρείας , εις ην προσέφερε πολλάς υπηρεσίας και δι΄ήν, εύπορος ων, εδαπάνησε πολλά χρήματα.
    Ο Κανδηλώρος καταλήγει:
    Κατόπιν εγένετο δημόσιος υπάλληλος .
    Ετάχθη δε υπό της Επιτροπής εις τους πολιτικούς (αριθ. μητρώου 413, Αρχ.Αγων.27084-6)

  62. sarant said

    61 Αναφέρει έτος θανάτου ο Κανδηλώρος;

  63. BLOG_OTI_NANAI said

    Και πάλι όμως, αν δούμε στο σχόλιο #24 αυτά που γράφει το «Μπουκέτο» πάλι δεν κολλάνε με αγωνιστή του 1821. Η φράση «ζούσε στα Αθήνας ένας περίφημος τύπος […] διάσημος από τους εξωφρενικούς στίχους του» δεν ταιριάζουν. Δεν θεωρώ πιθανόν να μην γινόταν κάποιο σχόλιο για την αντίθεση των συναισθημάτων είτε από το «Μπουκέτο», είτε από τον Καμπούρογλου που αναφέρεται στη νεότητα του πάλι ως ποιητή. Ένας αγωνιστής που κατάντησε γραφικός σαλός, έχει «ζουμί» που δεν θα το άφηναν ανεκμετάλλευτο οι γραφίδες.

  64. sarant said

    63 Αναφορά και στις δυο του ιδιότητες υπάρχει στο πληρέστερο άρθρο που έχει δημοσιευτεί στο Μπουκέτο (8 Ιαν. 1931)

    http://pleias.lis.upatras.gr/index.php/mpouketo/article/view/119983/111626

  65. atheofobos said

    62
    Όχι, ούτε γεννήσεως.

  66. Σωτήρης# said

    Κ. Σαραντάκο, περαν του άρθρου του Μπουκέτου (8.1,1931), υπάρχει άλλη πηγή που να ταυτίζει τον αγωνιστή με τον ποιητή; Ο ίδιος δεν μπόρεσα να βρω κάποια. Ακόμη και ο Μπάμπης Άνιννος που αναφέρει αρκετά ανέκδοτα για τον ποιητή Εξαρχόπουλο, δεν αναφέρει τίποτα για την ιδιότητα του αγωνιστή. Υποψιάζομαι πως μάλλον ο αρθρογράφος του Μπουκέτου συγχέει τα δύο πρόσωπα, και αν δεν υπάρχουν επιπλέον στοιχεία, θα ήμουν πολύ επιφυλακτικός για την ταύτιση των δύο.

  67. Σωτήρης# said

    Και μια μικρή διόρθωση, η επανέκδοση των ποιημάτων του Εξαρχόπουλου έγινε από τον Γ.Π. Σαββίδη, όχι τον Μ. Σουλιώτη.

  68. sarant said

    67: Έχεις δίκιο, επειδή ο Σουλιώτης ήταν υπεύθυνος της σειράς και επειδή το βιβλίο βγηκε μετά τον θάνατο του Σαββίδη τους μπέρδεψα.

    66: Όχι, άλλη πηγή δεν έχω. Θα μπορούσαν να είναι ξαδέρφια. Πρέπει να βρούμε ή την επανέκδοση του Σαββίδη μήπως λέει τίποτα ή ένα βιβλίο του Βαγενά όπου ασχολείται με τον ποιητή για λίγο, μήπως λένε τίποτα άλλο.

  69. Βάταλος said

    Εντιμώτατοι κύριοι,

    1) Διατί αποκρύπτετε ότι προσεκύνησε τους Γαλιλαίους και ο Κώστας Νίτσος, που εκοιμήθη σήμερον την πρωΐαν εις ηλικίαν 95 ετών; Άθεος μιά ζωή ο αγαπητός Κώστας, θα κηδευθή μεθαύριον Τρίτη από το Πρώτον Νεκροταφείον με όλον το τυπικόν της Θρησκείας των Γαλιλαίων! Μάς παραμύθιαζες κι εσύ τόσα χρόνια, ρε Κώστα… Κρίμα!

    2) Διατί αποκρύπτετε ότι επί δεκαετίας υπήρχεν η φράσις «Εξαρχοπουλική αδεία» (κατά το ποιητική αδεία) εις τους κύκλους των ποιητών του Ρωμέικου; Είναι δυνατόν να το αγνοή αυτό είς κορυφαίος ιστολόγος του βεληνεκούς του κ. Σαραντάκου; Περισσότεραι πληροφορίαι εις το σύγγραμμα του Νάσου Βαγενά «Η ελευθέρωση των μορφών» (1996)

    3) Μοί προκαλεί αλγεινήν εντύπωσιν το ότι μετά από 11 ώρας αναρτήσεως του παρόντος νήματος, ούτε είς αναγνώστης του Σαραντακείου Ιστολογίου επεσήμανεν ότι ο μακαριστός Εξαρχόπουλος του Ματθαίου αναφέρεται τόσον από τον Αλέξανδρον Πάλλην εις τας επιστολάς του , όσον και από τον Μανωλάκην Τριανταφυλλίδην εις τα «Άπαντά του .

    4) Τελευταίον αλλά ενδεικτικόν διά το «σουξέ» που είχε το «λερμπαλέρ» του Εξαρχοπούλου εις το Ρωμέικον του 19ου Αιώνος: Ο κορυφαίος βοτανολόγος του ελληνοψύχου εκείνου αιώνος και ερασιτέχνης ποιητής Θεόδωρος Ορφανίδης εις το θρυλικόν ιστορικόν ποίημά του Άγιος Μηνάς (1η έκδοσις 1860) αναφέρει δωδεκάκις τον Εξαρχόπουλον διά να σατιρίση τον Ραγκαβήν και άλλους επιδόξους ποιητάς της εποχής. Αναρτώ ωρισμένας από αυτάς τας αναφοράς του Ορφανίδου εις τον Εξαρχόπουλον, διά να κατανοήσουν οι πάντες αυτό που μάς ΑΠΕΚΡΥΨΕΝ ο αγαπητός κ. Σαραντάκος εις την παρούσαν ανάρτησιν: Ο Εξαρχόπουλος καθ’ όλον τον 19ον αιώνας και τας αρχάς του 20ού ήτο συνώνυμος της κακίστης ποιήσεως. Και έρχονται σήμερον οι σημερινοί προοδευτικοί τεχνοκριτικοί (διάβαζε Γιωργάκης Σαββίδης) προσπαθούν να μάς τον πλασάρουν ως Πρόδρομον του Σουρεαλισμού και διδάσκαλον του Εμπειρικου. Και ο κ. Σαραντάκος με την παρούσαν ανάρτησιν τους δίδει σήμερον χείραν βοηθείας… Λερμπαλέρ! – Ξιφίλγαλέρ!

    Μετά πάσης τιμής
    Γέρων Βάταλος

  70. Σωτήρης# said

    Κ. Σαραντάκο, απο αποσπάσματα του βιβλίου του Βαγενά που είδα στο διαδίκτυο, έχω την εντύπωση ότι στηρίζεται κυρίως στον Μπάμπη Άννινο και μάλλον δεν θα βοηθήσει. Ίσως ο Σαββίδης.
    Επίσης, όσες αναφορές έχω συναντήσει για τον Εξαρχόπουλο σε εφημερίδες του 19ου αι. δίνουν την εντύπωση ότι ήταν μια αθηναϊκή φιγούρα και όχι κάποιος που ερχόταν κατά διαστήματα στην Αθήνα. Και η μαρτυρία του Δ. Καμπούρογλου που παρατέθηκε πιο πάνω (σχ. 24) δίνει την εντύπωση ότι στα τελευταία χρόνια της ζωής του ζούσε στην Αθήνα.
    Έχει αξία πάντως ότι με το κείμενο του Μπουκέτου που εντοπίσατε τέθηκε το ζήτημα της σχέσης των δύο προσώπων.

  71. sarant said

    69 Ο Ορφανίδης πρέπει να χαρακτηρίζει εξαρχοπουλικούς τους στίχους του Σταυρίδη/Παρλίτσεφ, που του πήρε το πρώτο βραβείο σε έναν ποιητικό διαγωνισμό.

    70 Πρόσεξε όμως ότι αν ο Εξαρχόπουλος ο ποιητής είναι μόνιμος κάτοικος Αθηνών, τότε ο υγειονόμος ποιος είναι; Διότι δεν μπορεί να είναι ο θανών το 1832 (αν αυτό είναι σωστό) αγωνιστής.

    Επίσης, η φιλία του ποιητή με τον Ιακωβάκη Ρίζο Νερουλό, που μαρτυρείται από πολλές πηγές, υποβάλλει την πιθανότητα να είχαν γνωριστεί από τη Μολδοβλαχία.

    Ο Βαγενάς μιλάει για διάλεξη του Άννινου, οπότε ίσως πρόκειται για άλλο κείμενο από τον Συλλογο Εισαγγελέων -βέβαια, μπορεί να χρησιμοποίησε το ίδιο κείμενο.

  72. Νίκος Κ. said

    Δύο μικρές αναφορές από παλιές εφημερίδες:
    Η «Μακεδονία» 1/1/1961 σελ 2, αναφέρεται στον Εξαρχόπουλο (μέσα στη στήλη «Η Θεσσαλονίκη και ο Κόσμος») χωρίς να περιέχει κάτι περισσότερο απ’ αυτά που έχουν ήδη αναφερθεί. Επίσης ο αρθρογράφος τον θεωρεί «πρόδρομο νεωτέρων τεχνοτροπικών θεωριών» http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=124&pageid=26781&id=-1&s=0&STEMTYPE=0&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=ASTASNASZASUASYASJASTASNASZ&CropPDF=0

    Στο «Εμπρός» 14/7/1911 σελ. 6, υπάρχει και το επίθετο λερμπαλερικός http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=108&pageid=-1&id=18490&s=0&STEMTYPE=0&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=ASTASNASZASUASYASJASTASNASZ&CropPDF=0

  73. Corto said

    Δεν ξέρω αν βοηθάει στην διερεύνηση της «ταυτοπροσωπίας» του Εξαρχόπουλου, αλλά στην παρακάτω εργασία βρήκα ότι:
    «Από το 1822 έως και το 1837, η πανούκλα «χτύπησε» πολλές φορές, τόσο στην ηπειρωτική Ελλάδα όσο και στα νησιά, ενώ επιδημία
    πανώλους εμφανίστηκε και στα μικρασιατικά παράλια».

    Οι Επιδημίες στην Ελλάδα τον 19ο αιώνα, σελ. 37
    http://eureka.lib.teithe.gr:8080/bitstream/handle/10184/4950/Tsilipira_Tsimprou.pdf?sequence=4

    Συνεπώς το όποιο περιστατικό με τον υγειονομολιμενάρχη θα έλαβε χώρα μέχρι το 1837.
    Κατά παράδοξη σύμπτωση σημαντικές μαρτυρίες για την μεγάλη επιδημία πανούκλας του 1812 προέρχονται από τον άσπονδο φίλο του Εξαρχόπουλου, τον Ιάκωβο Ρίζο Νερουλό (στην ίδια σελίδα της εργασίας).

  74. Σωτήρης# said

    71 Για την φιλία του με τον Ιακωβάκη Ρίζο Νερουλό έχετε δίκιο, υπάρχει αυτή η πιθανότητα.
    Για το αξίωμα του υγειονόμου, κάνοντας τον δικηγόρο του διαβόλου, θα έλεγα ότι ταιριάζει περισσότερο στον αγωνιστή, αφού μάλιστα στο άρθρο της εγκυκλ. του Ηλίου λέγεται ότι «Μετά την απελευθέρωσιν ειργάσθη ως δημόσιος υπάλληλος εις την ιδιαιτέραν του πατρίδα όπου και απέθανε το 1832» και ίσως η χρονολογία 1852 του Μπουκέτου να είναι λανθασμένη, για να ταιριάξει τα στοιχεία με τη βιογραφία του ποιητή. Για τον ποιητή άλλωστε καμία άλλη πηγή δεν αναφέρει δημόσιο αξίωμα.
    Όλα αυτά όμως είναι εικασίες και έχω την αίσθηση ότι τα στοιχεία που διαθέτουμε δεν μας επιτρέπουν να αποφασίσουμε με σιγουριά ούτε υπέρ ούτε κατά της ταύτισης των δύο προσώπων.

  75. Ανδρέας said

    πάντως το λερμπαρλέρ ελαφρά παραποιημένο κάνει για όνομα μπαρ
    Λεμπαρλέρ 😀

  76. Ανδρέας said

    Λερμπαλέρ* το σωστό

  77. BLOG_OTI_NANAI said

    71: Μεγάλη πλάκα που έφερα τεκμήριο από το Μπουκέτο όπου διάβασα για το «άλλο άρθρο» και αμέλησα να το ψάξω…
    Πάντως, και εδώ υπάρχει διαφορά: Ο Καμπούρογλου (πολύ πιο αξιόπιστος) τον ονομάζει «πάντοτε αξιοπρεπή» και αφήνει έτσι να εννοηθεί ότι δεν ήταν ποτέ γραφικός-περίγελος, απλά στα γεράματα δεν έστεκε καλά διανοητικά. Αντιθέτως, το Μπουκέτο, τον παρουσιάζει γραφικό και ιδιόμορφο ακόμη και ως αγωνιστή.
    Έχω την εντύπωση ότι οι περιγραφές δεν ταιριάζουν.

  78. Corto said

    Μία τελευταία προσέγγιση (γιατί έκανα κατάχρηση του χώρου):

    Ο Ιάκωβος Ρίζος Νερουλός έχει φιλία με τον Εξαρχόπουλο .
    Ο Ρίζος έχει ιδιαίτερη ευαισθησία για τις επιδημίες, καθώς δεν λησμόνησε ποτέ την φρίκη του 1812.
    Το 1833 διορίζεται Νομάρχης Κυκλάδων.
    Ο Εξαρχόπουλος το αργότερο μέχρι το 1837 έχει διορισθεί υγειονομολιμενάρχης Αμοργού.

    Άραγε τα παραπάνω στοιχεία συνδέονται μεταξύ τους;

  79. sarant said

    ΄73 Αν ο αγωνιστής πέθανε το 1832, το χρονικό διάστημα στο οποίο θα έγινε η υπόθεση της καραντίνας ειναι πολύ μικρό (1830-1832 περίπου -πιο πριν είχε πόλεμο) και η περιγραφη του Μπουκέτου ταιριάζει σε πιο ρονταρισμένο κράτος,

  80. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    78. Το 1834 ,φεκ 20/30-6-1834, (αντιγράφω) ο Ρίζος Νερουλός Νομάρχης Κυκλάδων.Σύμβουλος της Επικρατείας εις έκτακτον υπηρεσία, διορίζεται Γραμματέας της Επικρατείας επί των Εξωτερικών. Όλο το ’34 στους διάφορους διορισμούς λιμεναρχών, υγειονομικών κλπ ανά πόλη,λιμάνι,επαρχία, δεν είναι ο Εξαρχόπουλος. Αν έψαξες το ΄33, να μη το κοιτάξω 🙂

  81. Corto said

    80: Ευχαρίστως να το ψάξω, αλλά δεν ξέρω πώς!
    Τέλος πάντων μία αυθαίρετη υπόθεση διατύπωσα, γιατί αν ο διορισμός του υγειονομολιμενάρχη παραπέμπει σε ρουσφέτι από τον Νομάρχη, τότε αυξάνονται οι πιθανότητες αγωνιστής και ποιητής να είναι το ίδιο πρόσωπο.

    79: Τυπικά κάπως θα λύνεται το πρόβλημα της χρονολογίας θανάτου, π.χ. αν σώζεται ο τάφος του, ή με πρωτογενή έρευνα σε κάποιο ληξιαρχείο. Αλλά αυτά είναι ίσως ψιλά γράμματα.
    Έτσι κι αλλιώς ευχαριστούμε για το πολύ γοητευτικό άρθρο!

  82. sarant said

    80 Πώς το βρήκες; Με φυλλομέτρημα;

    81 Αν έχει θαφτεί στην Αμοργό, θα υπάρχουν κάπου τα στοιχεία -αλλά ποιος κάθεται να τα ψάξει…
    Το είχα κάνει μια φορά για τον Θ. Λασκαρίδη βέβαια.

  83. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    80α.Τεύχος τεύχος ανά έτος από το εθνικό τυπογραφείο (et.gr).Τα τεύχη παίρνουν αύξοντα αριθμό ξεκινώντας από το 1 κάθε χρόνο.
    Ξεκίνησα και τα τεύχη του 1835 αλλά έχει πλήθος διορισμών και από τύχη θα το βρει κανείς γιατί μπορεί και να μην υπάρχει δημοσιευμένο. Το κράτος ξεκίναγε μόλις τη λειτουργία του και δεν διαφαίνεται με βεβαιότητα ότι δημοσιευόντουσαν όλοι οι διορισμοί,τουλάχιστον τα πρώτα χρόνια.Βρήκα π.χ. και την παύση και την επαναφορά μετά την αθώωση τους, των δικαστών Τερτσέτη και Πολυζωίδη μέσα στο 1834. Στο ‘ 35 διορίζουν εκτός από τους δικαστές και τους Δικ.Κλητήρες ανά πολη,τους στρατιωτικούς,τους κυβερνήτες πλοίων κι όλους τους βαθμούς παρακάτω,ολόκληρα κατεβατά ονομάτων. Πολύ χρονοβόρο και στραβωτικό γιατί είναι σε φωτό τα τεύχη,αχνά και δυσδιάκριτα σε κάποια σημεία.
    Περάσα ωραία όμως ψάχνοντας.’Εχω κρατήσει διάφορες σημειώσεις από την «περιπέτεια» που σχετίζονται με προηγούμενα άρθρα. Για τη νοστιμιά, βρήκα να διορίζεται λιμενάρχης στο Αχίλλειο Μάνης(ούτε ήξερα ότι υπήρχε αυτό),ο κύριος Λάζαρος Κακοσκάλης !

  84. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Ξέχασα να πω ότι ο Νερουλός ως Γραμματέας Επικρατείας υπογράφει (Ι.Ρίζος) όλα τα τεύχη των φεκ.

  85. sarant said

    83-84 Χαρά στο κουράγιο σου 🙂

  86. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Έχει πλάκα,σε όλους τους διορισμούς γράφουν » ο Κύριος…»,έτσι με κεφαλαίο και τις πιο πολλές φορές ολογράφως.Για απόψε τα παρατάω αλλά ψυχανεμίζομαι ότι θα είναι προς το τέλος του ‘ 33,αν είναι, ο Εξαρχόπουλος.Βρήκα στο μεταξύ το Νερουλό να διορίζεται νομάρχης Κυκλάδων στο φεκ 16/Απρίλη του 1833 κι ύστερα και Υπουργικός Γραμματέας στο φεκ 23/1833.
    Άσχετο,από το ράδιο π΄ακούω:Ο τσαλαπάτης τα τσαλαπάτησε απόψε: μάρε νόστρα είπε τώρα και πριν ο Μολιέρο !
    Καληνύχτα

  87. Μαρία said

    84
    Ο Ιακωβάκης που δήλωνε Γραικός προσφέρεται και για το άλλο νήμα 🙂

  88. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Καλημέρα!
    Νίκο, διάβασα με σχετική καθυστέρηση το απολαυστικό άμα και συγκινητικό σου άρθρο στον αμοργιανό σουρεαλιστή. Νά ‘σαι καλά!

    Για την παράσταση του Ξιφίρ Φαλέρ, του 1916, θυμάμαι ότι είχε μιλήσει σε μια συνέντευξή του ο Τσαρούχης, με αναμνήσεις του από τον Πειραιά των παιδικών του χρόνων. Πήγαινε και ξαναπήγαινε στην παράσταση, εξαετής ων, για να θαυμάσει τα σκηνικά και τα κουστούμια του Αραβαντινού (πόσοι, άραγε, επισκέπτονται σήμερα το μουσείο του στον Πειραιά;). Την συνέντευξη, είχαν την λαμπρή ιδέα να προβάλουν σε οθόνη στο Μουσείο Μπενάκη, της Πειραιώς, κατά την έκθεση «Γιάννης Τσαρούχης: Εικονογράφηση μιας Αυτοβιογραφίας», που παρουσιάστηκε σε συνεργασία με το Ίδρυμα Τσαρούχη, απ’ τον Σεπτέμβρη του ’13 ώς τον Ιούλιο του ’14.

    Δεν έχω διαβάσει το βιβλίο της Κακούρη. Θα το διαβάσω οπωσδήποτε τις γιορτές υπό το φως του σημερινού σου κειμένου για τον Εξαρχόπουλο.

  89. BLOG_OTI_NANAI said

    87: Μην λέτε τέτοιες λέξεις… Όχι τέτοιες λέξεις…

    ΥΓ
    Νίκο, ψάχνοντας για τον Εξαρχόπουλο, έπεσα σε αυτό στο κείμενο: Ν. Γ. Πολίτης, «Το περιβόλιον του κόσμου» (περιοδικό «Παρθενών«, 1873)
    Διάβασε το, είναι αφιερωμένο στους… μεταφρατζήδες της εποχής εκείνης και έχει πλάκα.

    ΥΓ2
    Μήπως έχεις το περιοδικό «Δωδωναίον Φως» (Διδασκαλικού Συλλόγου Ιωαννίνων). Βρήκα αναφορά ότι στο πρώτο τεύχος έχει ποιήματα του Γ. Εξαρχόπουλου. Πρέπει να είναι του 1961. Μήπως έχει τίποτα βιογραφικά.

  90. BLOG_OTI_NANAI said

    89: Ξέχασα το λινκ του άρθρου:
    http://pleias.lis.upatras.gr/index.php/parthenon/article/view/26963/26946

    (αν και με τη Google θα το ‘βρισκες)

  91. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ για τα νεότερα!

    Το άρθρο του (εικοσάχρονου τότε) Ν. Πολίτη είναι περιβόλι, όπως λέει ο τίτλος 🙂
    Αξίζει να το αναδημοσιεύσω αν φιλοτιμηθώ να το πληκτρολογήσω.
    Παρέμπ, παραπέμπει και αυτός σε ένα ποίημα του Εξαρχόπουλου περί Ομήρου, που δεν υπάρχει στη συλλογή.

    Όχι, δεν έχω το Δωδωναίον φως, μόνο η ΕΜΣ το έχει.

  92. Σωτήρης# said

    Κ. Σαραντάκο, μπόρεσα να δω σήμερα το πρωί την εισαγωγή του Σαββίδη στην επανέκδοση των ποιημάτων του Εξαρχόπουλου, όπου δεν αναφέρεται τίποτε για συμμετοχή του στον αγώνα του 1821. (Ο Βαγενάς στηρίζεται στον Σαββίδη και η διάλεξη του Άννινου είναι συνεπτυγμένη μορφή του κειμένου που υπάρχει στον «Σύλλογο των Εισαγγελέων». Ο Σαββίδης είναι καχύποπτος απέναντι σε κάποιες πληροφορίες του Άννινου, π.χ. επισημαίνει ότι είναι ανεπιβεβαίωτο ότι ο Εξαρχόπουλος υπήρξε ομοτράπεζος του Νερουλού).

    Βιογραφικές πληροφορίες για τον ποιητή υπάρχουν ελάχιστες. Ο Σαββίδης τοποθετεί τον θάνατό του μεταξύ του 1851 [σε άρθρο της «Εφημερίδας του Λαού» της 10.1.1851 αναφέρεται: «από πολλού διατρίβει εν Αθήναις άνθρωπός τις φρενών ενδεής, ποιητήν εαυτόν νομίζων, ποιητήν και αυτού του Ομήρου ανώτερον»] και το 1856 [ο Ορφανίδης τον αναφέρει ως μακαρίτη στη «Νέα Πανδώρα», τόμ. ΣΤ, τχ. 146 (15.1.1856) 549].

    Κατά τον Σαββίδη, η φήμη του ποιητή θεμελιώθηκε δημόσια το 1840, όταν φυλακίστηκε για τα φιλελεύθερα γραφόμενά του, όπως φαίνεται από την μαρτυρία του Ορφανίδη [περ. Ο Τοξότης (1840) 82-83]:
    Και συ, ω ένσαρκος φωνή της ελευθερίας, ω λογογραφικέ Εξαρχόπουλε!, αν ήχες ολίγον μυελόν δεν εκάθησο σήμερον εις την φυλακήν… λοιπόν τώρα!!!
    Λελαλέφ και λερμπαλέρ,
    Εις τον Μενδρεσέ βαλέρ.

    Επίσης, ο Σαββίδης αναφέρει το «υπόπτως ανυπόγραφο –και προσώρας άφαντο- μονόφυλλο του 1843, με τίτλο: “Λερμπαλέρ! Σύγγραμμα περί του εθνικού, ελληνικού πολιτικού, ηλιακού Συντάγματος 1843 Σεπτεμβρίου 3”», το οποίο στην Ελληνική Βιβλιογραφία Γκίνη-Μέξα (λήμμα 3810) αποδίδεται στον Εξαρχόπουλο.

    Από άλλες μαρτυρίες για τον Εξαρχόπουλο αναφέρει το αινιγματικό ποίημα του Θ.Ι. Γρυπάρη «Τα παράδοξα του 1840» (στη συλλογή του «Η Σαπφώ» του 1840) και μεταγενέστερες μαρτυρίες του Ορφανίδη και Φρεαρίτη.

    Τέλος το λήμμα για τον αγωνιστή στη Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδειας αναφέρει όσα στοιχεία έχει και το λήμμα της εγκυκλ. του Ηλίου, μόνο που στο τέλος είναι πιο σαφές: Τω 1832 διωρίσθη υγειονομολιμενάρχης εν Αμοργώ, ένθα ασθενήσας απέθανε πάμπτωχος.

    Με βάση αυτά τα στοιχεία φαίνεται, νομίζω, πιθανότερη η μη ταύτιση των δύο προσώπων. Όμως ο αρθρογράφος του Μπουκέτου αυθαίρετα τα ταύτισε ή βασίστηκε κάπου;

  93. sarant said

    Καλημέρα. Αν είχα δει την εισαγωγή του Σαββίδη θα το έγραφα αλλιώς το άρθρο. Σκέφτομαι (αν δεχτούμε πως ήταν δύο) ότι μπορεί να ήταν συγγενείς, ξαδέρφια ας πούμε.
    Οπότε και το επεισόδιο με την πανούκλα πρέπει να το αμφισβητήσουμε.

  94. sarant said

    Εβαλα ένα ντισκλέμερ στο άρθρο

  95. Σωτήρης# said

    Αν είναι δύο πρόσωπα, σίγουρα η συγγενική σχέση είναι πολύ πιθανή.
    Για την εισαγωγή του Σαββίδη, αν μου δώσετε κάποιο e-mail, μπορώ να τη σκανάρω και να σας τη στείλω. Μικρής έκτασης είναι.

  96. sarant said

    Ωραία, με ενδιαφέρει. sarantπαπάκιpt.lu

  97. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    95, γιατί δεν την ανεβάζετε εδώ; Ενδιαφέρει κι άλλους.

  98. Spiridione said

    Πολύ ωραίο το άρθρο και τα σχόλια, ευχαριστούμε για τις διευκρινίσεις.
    79. Υγειονομεία, υγειονομολιμενάρχες και καραντίνες υπήρχαν απ’ το 1828 με την έλευση του Καποδίστρια. Μάλιστα αναφέρεται ότι η επιβολή υγειονομικών μέτρων και ο αποκλεισμός της Ύδρας και των Σπετσών το 1828 από τον Καποδίστρια λόγω επιδημίας πανώλης συνάντησε ισχυρές αντιδράσεις από τους νησιώτες, που επλήττοντο οικονομικά, και ήταν ένας απ’ τους λόγους που ήταν δυασαρεστημένοι με τον Καποδίστρια. Αναφέρονται δε πολλές παραβάσεις των υγειονομικών μέτρων. Αυτά για το κλίμα της εποχής σχετικά με την πανώλη και τις καραντίνες.

  99. Spiridione said

    Δύο ακόμα αναφορές από τον 19ο αιώνα:
    Στην Ιστορία της Βυζαντινής Λογοτεχνίας του Κρουμπάχερ χαρακτηρίζονται «Εξαρχοπουλικοί στίχοι» κάποιοι άτεχνοι (και υπάρχει και συγκριτική αναφορά σε στίχους του Σέξπιρ από το Όνειρο θερινής νύχτας)
    https://books.google.gr/books?id=j-7OBQAAQBAJ&pg=PA126&lpg=PA126&dq=%22%CE%B5%CE%BE%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%BF%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%AF%22&source=bl&ots=DinIjr3tum&sig=Jwsj8mLid27DIN7Oy93tlxZLIAw&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwi9_-fe9LfJAhVHPxoKHcCgDLUQ6AEIHjAA#v=onepage&q=%22%CE%B5%CE%BE%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%BF%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%AF%22&f=false

    Επίσης, η Άννα Φιλαδελφέως, μία όχι πολύ ποιήτρια (αδελφή του αρχαιολόγου Φιλαδελφέως), είχε γράψει σατιρικούς στίχους με το ψευδώνυμο Εξαρχοπούλα
    https://books.google.gr/books?id=rhILAQAAMAAJ&q=%22%CE%95%CE%BE%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%BF%CF%80%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%B1%22&dq=%22%CE%95%CE%BE%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%BF%CF%80%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%B1%22&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwja1sjJ9LfJAhUCSBoKHTEVDrAQ6AEIHTAA

  100. sarant said

    98-99: Πολύ ενδιαφέροντα όλα αυτά!

  101. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Κάτι ψάχνατε στα ΦΕΚ… http://tinyurl.com/pr75pby 😀

  102. 101 Πρώτος-πρώτος κάποιος συγγενής του ανθ’ημών.

  103. sarant said

    101 Μπράβο ρε Γρηγόρη, άρα καταρρέει η αξιοπιστία του άρθρου του Μπουκέτου, αφού δεν μπορεί να παύθηκε από την κυβέρνηση Κωλέττη ο υγειονομος Αμοργού.
    Από την άλλη, δεν αποκλείεται να αρρώστησε «εν υπηρεσία» ο αγωνιστής που διορίστηκε υγειονόμος.

  104. sarant said

    102 Ο ανθ’ ημών ανήκε σε γνωστή οικογένεια, που έβγαλε κι άλλους πολιτικούς, πριν και μετά.

  105. Μαρία said

    102
    Και η Κυλλήνη με το παλιό της όνομα (προς το τέλος της πρώτης στήλης).

  106. Σωτήρης# said

    Ωραία, με το ΦΕΚ φαίνεται πως λύνεται το ζήτημα.

    Κ. Σαραντάκο, σας είχα στείλει το πρωί την εισαγωγή του Σαββίδη. Τη λάβατε;
    Βλέπω ότι την θέλει και ο κ. Λυκοτραφίτης, αλλά φαντάζομαι ότι για λόγους πνευματικών δικαιωμάτων δεν είναι δυνατόν να αναρτηθεί εδώ.

  107. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #103
    Ευχαριστώ Νικοκύρη!
    Ο Γ. Εξαρχόπουλος ζούσε μαζί με άλλους 3 Εξαρχόπουλους στην Αμοργό από το 1830. Ένας από τους άλλους τρεις ήταν Μ. Εξαρχόπουλος, πιθανότατα ο πατέρας του ποιητή http://tinyurl.com/qdbbhov

    Κι όλα αυτά επειδή ο Όθωνας πήρε μαζί του τα βιβλία του όταν τον έδιωξαν! 🙂

  108. Spiridione said

    107. 5-6 Εξαρχόπουλοι είναι 🙂

    Εδώ ο Τοξότης του 1840. Τα λέει λίγο μπερδεμένα ο Ορφανίδης 🙂
    http://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/e/7/1/metadata-1410421322-897136-17153.tkl&do=221084.pdf&pageno=83&pagestart=1&width=346&height=515&maxpage=270&lang=el

    Κοίταξα λίγο μια εφημερίδα της περιόδου, Απρίλιο-Μάιο 1840 – δεν βρήκα κάτι για Εξαρχόπουλο -, αλλά τι πράγμα ήταν αυτό! Τα καθημερινά νέα ήταν πόσες μηνύσεις έτρωγαν κάθε μέρα οι εφημερίδες. Έγραφαν π.χ. ότι κάτι για καμαρίλλα, την άλλη μέρα μήνυση για συκ. δυσφήμηση.

  109. Spiridione said

    108. Και ο Τοξότης είχε κατασχεθεί και ο Ορφανίδης λέει ότι είχαν πάει να τον συλλάβουν αλλά τη γλίτωσε.

  110. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #108
    Έχεις δίκιο, μου ξέφυγαν. Βλέπω κιόλας ότι οι Γ. και Μ. Εξαρχόπουλοι προέρχονται και οι δύο από τα «χωρία Αιγιάλης Αμουργού», δηλαδή όχι από τη Χώρα.
    Τώρα κοιτάζω την Αθηνά του 1832 να δω μήπως βρω το θάνατό του.

  111. Spiridione said

    108. Και επίσης είχε πολύ συχνά η εφημερίδα που έριξα μια ματιά ρεπορτάζ από τον Μεντρεσέ με τις εμπειρίες του εκδότη που κάθε λίγο τον μπουζουριάζανε. Υπήρχε στον Μεντρεσέ λέει και ένας βασανιστής Μάλιος!

  112. sarant said

    106 Το έλαβα, ευχαριστώ πολύ -θα το ρυθμίσω το άλλο θέμα.

    107 Τι εννοείς ότι πήρε μαζί του τα βιβλία του;

  113. sarant said

    111 Ποια εφημερίδα κοίταξες;

  114. Spiridione said

    Την Αθηνά

  115. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    101. Εύγε ! Ουφ και στραβώθηκα! Δεν είχα προ του1833 τα τεύχη.Κοίταξα μέχρι και τα μέσα του1836.Αλλά χαλάλι.

  116. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #112β
    Πήρε τη βιβλιοθήκη του μαζί στο Μόναχο (μαζί και τους τόμους των ΦΕΚ) και τώρα είναι ψηφιοποιημένα και μπορείς να τα ψάξεις εύκολα.
    #115
    Λυπάμαι που δεν πρόλαβα να σε σταματήσω από το χειροκίνητο ψάξιμο.

  117. sarant said

    116 Α, δεν τόξερα αυτό!

  118. aerosol said

    Βρίσκω πολύ τρυφερό που δεν ξεχνιέται τελείως μια τέτοια παιχνιδιάρα και οριακή μορφή.
    Και έμαθα και από πού προέκυψε το ξιφίρ φαλέρ. Ωραία!

  119. Σωτήρης# said

    108
    Νομίζω ότι δικαιολογημένα δεν μπορέσατε να βρείτε τίποτα στις αρχές του 1840 για τη φυλάκιση του Εξαρχόπουλου –το ίδιο δεν μπόρεσα να βρω κι εγώ-, γιατί φυλάκιση μάλλον δεν υπάρχει. Κατά τη γνώμη μου ο Σαββίδης έχει παρανοήσει τον Ορφανίδη.

    Στο ποίημά του ο Ορφανίδης προτείνει ποιοι κατά τη γνώμη του θα πρέπει να εγκλεισθούν στο «τρελοφρενοκομείον» που πρόκειται να συσταθεί. Ένας από αυτούς είναι και ο συντάκτης της εφ. Σάλπιγξ, που προτείνει να δεθεί μαζί με τον Εξαρχόπουλο. Λόγος για φυλάκιση επομένως στο σημείο αυτό δεν υπάρχει.

    Η σημείωση αφορά επίσης τον συντάκτη της «Σάλπιγγος», όχι τον Εξαρχόπουλο, γι’ αυτό και επανέρχεται συνέχεια η λέξη «σάλπιγξ»: ηκούσθη σάλπισμα, κρατούντα σάλπιγγα και την φωνήν της Ελευθερίας διασαλπίζοντα σολικοβαρβάρως, να παρουσιασθή αυθορμήτως σαλπιγκτής της ελευθερίας. Και η προσφώνηση στο τέλος «ω ένσαρκος φωνή της ελευθερίας, ω λογογραφικέ Εξαρχόπουλε» απευθύνεται επίσης στον συντάκτη της Σάλπιγγος και τον παραλληλίζει μεταφορικά με τον ποιητή Εξαρχόπουλο (γι’ αυτό άλλωστε το «λογογραφικέ Εξαρχόπουλε» είναι με αραιωμένα στοιχεία), μόνο που αυτός είναι ένας «Εξαρχόπουλος» που συντάσσει λόγους. Κοινό σημείο των δύο τα ασύντακτα ελληνικά τους. Επομένως, στη φυλακή για τα περιστατικά που αναφέρει ο Ορφανίδης βρίσκεται ο συντάκτης της Σάλπιγγος, ο λογογραφικός «Εξαρχόπουλος», όχι ο ποιητής.

  120. sarant said

    119 Ετσι που το λες πρέπει να είναι, αλλά ο Ορφανίδης (που βέβαια όταν το έγραψε απευθυνόταν σε γνωρίζοντες) μας μπερδεύει ιδίως με το δίστιχο στο τέλος (και στον Μεντρεσέ βαλέρ).

  121. Σωτήρης# said

    120
    Σίγουρα είναι εύκολο να παρανοήσει κανείς τη σημείωση του Ορφανίδη και μπερδεύουν και οι αστερίσκοι για τη σημείωση, που ο Ορφανίδης τους βάζει στον στίχο που αναφέρει τον Εξαρχόπουλο. Ψάχνοντας πάντως τις εφημερίδες της εποχής βρίσκει αρκετές αναφορές στον Εξαρχόπουλο και αρκετά ποιήματά του, που καλό θα ήταν να μαζευτούν κάποια στιγμή.

  122. Σωτήρης# said

    121 *βρίσκει κανείς….

  123. sarant said

    121 Εννοείς ποιήματα εκτός της μοναδικής συλλογής, υποθέτω.

  124. Σωτήρης# said

    123 Ναι εκτός. Μάλιστα πριν απο τη συλλογή που εξέδωσε, είχε γράψει και μια άλλη, αν θυμαμαι καλά ο τίτλος της ήταν «Το περιβόλι της Ελλάδος» ή κάτι τέτοιο, την οποία, για να κάνουν πλάκα κάποιοι εις βάρος του, την πήραν για να την εκδώσουν και την έσχισαν. Αρκετά ακραίο και κακόγουστο είδος πλάκας.

  125. sarant said

    124 Ε ναι. Σε μιαν εποχή που ήταν δύσκολο να έχεις αντίγραφα. Πολλά έργα, και πολύ σημαντικά, έχουν χαθεί επειδή δεν υπήρχαν σε αντίγραφο.

  126. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    124-125,
    ίσως και να μην πειράζει που δεν υπήρχαν αντίγραφα -φτάνει που υπήρχαν φίλοι.

    Σωτήρη, ευχαριστώ για την σαββίδειο εισαγωγή! Περισσότερο «ζουμερή» από «μικρή», που την χαρακτήρισες.

  127. Σωτήρης# said

    Ως ένα δείγμα από τα ποιήματα του Εξαρχόπουλου που έτυχε να βρω χθες, παραθέτω στη συνέχεια δύο από αυτά. Αν ξαναγράψετε για τον Εξαρχόπουλο, κ. Σαραντάκο, πείτε μου να σας στείλω και τα υπόλοιπα.
    126 Χαίρομαι που σας άρεσε.

    Μάστιγα τινός ανακραυγεί.
    Ημέρας νύκτα και αυγή,
    να δούμεν πλήν πού θε να βγη
    αυτή η μέγιστη κραυγή
    με φαίνεται πως θε να βγη
    ημέρα από την αυγή.
    Εστέ λοιπόν περίεργοι,
    δια το σταμ σταφέτι,
    κοντοσύλλαβα εφέτι.
    Γαλαρέ ! ! ! Εξαρχόπουλος γαλέρ,
    υψηλά βαλέρ.

    Όσον θέλει ας φωνάζει, ο ποιμήν σαν δεν πηγάζει· πόθεν συνίσταται η πηγή των ποιησάντων, οπού με δόξαν και τιμήν πρέπει το φουσάντο.
    Είναι χνέρι των χνερίων εις τον βίον, διά να ηξεύρη τινάς, όπου να μεταχειρίζηται τους τινάς.
    Και διά να ηξεύρη πρέπει να μανθάνη, πρέπει όμως διά να εγνωρίζη και τους τρόπους οπού με τους οποίους πρέπει να τα μανθάνη ειδέ αλλέως πάντα λανθάνει.
    Και να λανθασθή μικρόν ως μικρόν, τζαλαπατείται, μα τυχαίνει και σφάλλει μεγάλως, και τιμωρείται ως ουδείς άλλος.
    Αγρυκάτε μου και δείτε,
    μη ψευδές να το θεωρείτε,
    αλλ’ ως επταληθέστατον να το θεωρείτε.
    Και τί, θαρρείτε, είναι γνώσεις, και γνωσάκια,
    όπου είναι μικρά σαν τα λεπτάκια,
    και τα λεπτάκια, ως παραμικρά
    τίποτε δεν σημαίνουν αυτά,
    πλην τα μεγάλα ως μεγάλα,
    αντικρίζουν τα μεγάλα,
    και τα κάνουν μέλι και γάλα.
    Έξασθε λοιπόν και δείτε,
    και επομένως ομιλείτε.
    Το λαιρ μπαλέρ σάς ομιλεί, και με την κυκλοφορίαν του αίματός μου θεωρεί ξυφυμαλέρ! καρδία ψυχή της γενναιομεγαλοψυχίας, και μεγαλοπρεπείας, το ξυφιλμαλές είναι επαληθείας.
    Λερ μπαλέρ ! ! !

  128. sarant said

    Σύμφωνοι, και ευχαριστώ πολύ.

    Ίσως πρέπει σε κανένα χρόνο να ξαναγράψω, αλλάζοντας και το κείμενο εκεί που λέω για τον αγωνιστή.

  129. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Μπράβο σας Σωτήρη,μπράβο ομάδα. Τί ωραία εναύσματα δόθηκαν και στην πορεία ,τί ωραία βρέθηκαν! Να ξαναπούμε » Άνθρωποι,αφηγηθείτε τις ιστορίες σας», θα ενδιαφέρουν κι άλλους

  130. spatholouro said

    Ωραία έμπνευση Νίκο και μπράβο για τη συνδρομή της παρέας!

    Ο τελευταίος που έγραψε, νομίζω, με αφορμή τον Εξαρχόπουλο ήταν ο εξαιρετικός Χ. Καράογλου στο τχ. 6 του 2007 του περιοδικού «Κονδυλοφόρος». Ο Καράογλου αναφέρεται σε κωμωδία του 1867 του Ε. Σταματιάδη με τίτλο «Μώμος ο Ελικώνιος», όπου δύο από τα πρόσωπα που ερίζουν για την ποιητική πρωτοκαθεδρία είναι ο Π. Σούτσος και ο Εξαρχόπουλος.

    Γενικότερα τώρα για την περίπτωση Εξαρχόπουλου, σε υποσημείωση ο Καράογλου παραπέμπει αφενός στο κείμενο του Σαββίδη, που ήδη συζητήθηκε εδώ, αλλά και σε κείμενο του Γιώργου Αλισανδράτου. Και τα δύο μάλιστα κείμενα εμφανίστηκαν την ίδια εποχή (το 1993) ως ανακοινώσεις.

    Το κείμενο του Αλισανδράτου, που το είδα επί τροχάδην σε Βιβλιοθήκη, έχει αρκετό ενδιαφέρον και πολλή έρευνα από πίσω, δυστυχώς δεν καταπιάνεται όμως με τα βιογραφικά ζητήματα που απασχόλησαν την παρέα εδώ. Δημοσιεύτηκε το 1995 στον τόμο «Νεοελληνική Παιδεία και Κοινωνία –Πρακτικά διεθνούς συνεδρίου αφιερωμένου στη μνήμη του Κ. Θ. Δημαρά», με τίτλο «Φιλολογικά ευτράπελα. Ο ποιητής Γεώργιος Εξαρχόπουλος Ματθαίου εκ της νήσου Αμοργού Ρομφαίου και των ποιητών κορυφαίου»: σελ. 363-379. Ο Αλισανδράτος νομίζω έχει κάνει πολύ καλή δουλειά και καταγράφει όσα αναφέρθηκαν εδώ και περισσότερα ακόμη. Ενδιαφέρον έχουν τέλος και 5 παραπομπές του στην εφημερίδα «Αιών», όπου συναντάμε κείμενα του Εξαρχόπουλου, που έχουν γούστο: 24/1/1840, 15/11/1842, 25/8/1843, 2/9/1844 και 3/2/1845 (τα βρίσκουμε όλα στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Βουλής).

  131. Τελικά, για πείτε μας κι εμάς, πόσοι ήταν οι Εξαρχόπουλοι;

  132. Μαρία said

    131
    Οι Γιώργηδες απ’ ότι φαίνεται δύο: ένας ο αγωνιστής κι ένας ο τρελλάρας ποιητής.

    Ο Μώμος εδώ στο τέλος του τόμου http://anemi.lib.uoc.gr/metadata/0/2/5/metadata-141-0000326.tkl?dtab=m&search_type=simple&search_help=&display_mode=overview&wf_step=init&show_hidden=0&number=10&keep_number=&cclterm1=&cclterm2=&cclterm3=&cclterm4=&cclterm5=&cclterm6=&cclterm7=&cclterm8=&cclfield1=&cclfield2=&cclfield3=&cclfield4=&cclfield5=&cclfield6=&cclfield7=&cclfield8=&cclop1=&cclop2=&cclop3=&cclop4=&cclop5=&cclop6=&cclop7=&isp=&search_coll%5Bmetadata%5D=1&&stored_cclquery=&skin=&rss=0&lang=el&ioffset=1&offset=1
    Ο Εξαρχόπουλος στη σ. 309 κι ο Σταυρίδης στη 313 του βιβλίου

  133. sarant said

    130 Νάσαι καλά, πολύ ενδιαφέροντα είναι όλα αυτά που γράφεις και αγνοούσα και τις σχετικές δημοσιεύσεις παρόλο που με τον Καράογλου έχω επικοινωνία (αν και δεν τον ήξερα το 2007).

    131 Όλα δείχνουν ότι (αντίθετα με όσα λέει το άρθρο του Μπουκέτου) ήταν δύο πρόσωπα, ο αγωνιστής και ο εκκεντρικός ποιητής.

  134. sarant said

    132 Πλάκα έχει και ο πρόλογος του Σταματιάδη

  135. Μαρία said

    134
    Ναι, κι αυτός αδικημένος απ’ τους κριτές του Βουτσιναίου 🙂

  136. Spiridione said

    130. 132. Ωραία.
    Αυτό που προκύπτει απ’ το έργο του Σταματιάδη είναι ότι ο Εξαρχόπουλος το 1867, που έγραψε τον Μώμο, ήταν εν ζωή. Περίεργο, γιατί ο Σαββίδης αναφέρεται παραπάνω ότι πέθανε μεταξύ 1851 και 1856.
    Κάνει λόγο ο Σταματιάδης αρχικά, στη σελ. 308 του βιβλίου, για 3 πεθαμένους ποιητές, τον Αλέξανδρο Σούτζο, τον Γεώργιο Ζαλοκώστα και τον Δημοσθένη Βαλαβάνη, και μετά λέει ο Μώμος να αφήσουν τους νεκρούς και να έλθουν στους ζώντες ποιητές. Όσοι αναφέρονται από κει και κάτω, που τσακώνονται και μεταξύ τους, είναι όλοι ζωντανοί το 1867 (αν δεν κάνω κάποιο λάθος: Παναγιώτης Σούτζος (πέθανε το 1868), Σπυρίδων Μελισσηνός, Αναστάσιος Βυζάντιος, Αριστείδης Καψοκέφαλος, Αντώνιος Μανούσος, Παναγιώτης Συνοδινός, Αριστείδης Αυξεντιάδης, Ιωάννης Λοβέρδος, Ισιδωρίδης Σκυλίτζης, Σταυρίδης, Ιωάννης Μαθαρίκος, Νικόλαος Πανούρης, Τριαντάφυλλος Μπάρτας, Γεώργιος Σκόκος, Νικ. Κοντόπουλος, Χριστόφορος Σαμαρτζίδης, Σοφοκλής Καρύδης, Χαρ. Σακελλαριάδης, Ιωάννης Καρασούτζας,
    Ο Εξαρχόπουλος επίσης μιλάει στη δημοτική.

  137. sarant said

    136 Ο Σαββίδης βασίζεται σε φράση του Ορφανίδη για να τον βγάλει πεθαμένο.
    Αλλά αυτό που βρήκες δίνει νέα στροφή στο θέμα!

  138. Μαρία said

    136
    Ούτε που κοίταξα χτες τη χρονολογία.
    Να τον ανασταίνει ποιητική αδεία ή αγνοία; Αλλά πάλι απ’ τους ζωντανούς του όσοι είναι γνωστοί ήταν πράγματι ζωντανοί το 1867.

    Τον Λοβέρδο τον έχει Ε. Κεφαλονίτης πρέπει να ήταν αλλά παντελώς άγνωστος.

  139. Υαλτις said

    «Ποίημα επιταφικόν»

    Επειδή και καθώς τρέχει με ορμήν
    ο χείμαρρος της θαλάσσης και ο ποταμός του Δουνάβεως,
    έτσι και ο νους ενός μεγίστου ανδρός, ο νους του ο λαμπρός,όπου τας μεγάλας και ηλιακάς σκέψεις των γνώσεων μεγάλου νοός,
    ενός αρίστου ανδρός καθώς ο αδάμαντας Αναπολέων
    κόπτεται ο ύπνος του και το φαγί
    κι έτσι δεν είναι ίδιον του καθενός ηλιακά να θεωρεί
    εάν η φύσις δεν τον διορεί.

    Δειτε τωρα και του Εμπειρικου
    ΕΣ – ΕΣ – ΕΣ – ΕΡ ΡΩΣΣΙΑ
    Και όπως κυλούσε ο Μόσκοβας κάτω από τους πάγους τα νερά του
    (Ο μην ήτο Δεκέμβριος 28 βαθμοί)
    Έτσι κυλούσε η μνήμη μου βαθειά μες στην ψυχή μου
    Κάτω από τα εφήμερα τα γεγονότα
    Τα παιδικά και νεανικά μου χρόνια
    Τα παραδείσια χρόνια
    Τα χρόνια της Εδέμ.

  140. sarant said

    Φίλος που έχει επαφές με την Αμοργό επιβεβαίωσε ότι έχουμε δύο διαφορετικά πρόσωπα.

    Ο αγωνιστής της Επανάστασης λεγόταν Γεώργιος Εξαρχόπουλος του Μάρκου και ο εκκεντρικός ποιητής Γεώργιος Εξαρχόπουλος του Ματθαίου. Ο αγωνιστής ζούσε ακόμα το 1848 αλλά είχε πεθάνει το 1865.

  141. panagiotis said

    127. Θα μπορούσατε να μάς υποδείξετε την πηγή από όπου αντλείτε άγνωστα ποιήματά του; Τουλάχιστον όσων δημοσιεύετε εδώ. Θα ήθελα να τα ψάξω στο σύνολό τους εκτός κι αν θέλετε να τα αξιοποιήσετε διαφορετικά.

  142. sarant said

    Δειτε και τα λινκ των 130. 132

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: