Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Από πότε υπάρχουν καντέμηδες;

Posted by sarant στο 3 Δεκέμβριος, 2015


Ο τίτλος του σημερινού άρθρου είναι παραπλανητικός ή μάλλον η ερώτηση είναι διατυπωμένη έτσι που να επιδέχεται παραπλανητική ερμηνεία. Όταν ρωτάω «από πότε υπάρχουν καντέμηδες» δεν εννοώ από πότε υπάρχουν άτυχοι -η ατυχία μας συνοδεύει πιθανότατα από την εποχή του Αδάμ. Η ερώτησή μου είναι πολύ πιο πεζή, αναρωτιέμαι από πότε υπάρχει στη γλώσσα μας η λέξη «καντέμης».

Όπως έχω γράψει κι άλλες φορές, στη γλώσσα μας τα «γλωσσικά ληξιαρχεία» δεν λειτουργούν καλά -δηλαδή, σε αντίθεση με τα λεξικά των μεγάλων ευρωπαϊκών γλωσσών, στα ελληνικά λεξικά είναι σπάνιες έως ανύπαρκτες οι πληροφορίες για το ποια είναι η ενωρίτερη ανεύρεση μιας (νεοελληνικής) λέξης στη γραμματεία μας. Μόνο ο Κουμανούδης, με την Συναγωγή νέων λέξεων, είχε κάνει τη δουλειά του γλωσσικού ληξίαρχου το 1900, και κανείς άλλος πέρα απ’ αυτόν στα 115 χρόνια που μεσολάβησαν. Στο λεξικό του ο Μπαμπινιώτης δίνει πληροφορίες πρώτης ανεύρεσης μόνο για τις λέξεις που τις έχει προηγουμένως χρονολογήσει ο Κουμανούδης, αλλά δεν σκέφτηκε να προσλάβει έναν νεαρό φιλόλογο να εμπλουτίσει τις «ληξιαρχικές» αυτές πληροφορίες.

Θα μου πείτε, τι μας χρειάζεται η χρονολογία «γεννήσεως» μιας λέξης. Δεν είναι μόνο ακαδημαϊκή η περιέργεια: η χρονολόγηση της εμφάνισης της λέξης στη γλώσσα είναι καθοριστική παράμετρος για την ετυμολογία της λέξης. Και αφού όλα τα ετυμολογικά λεξικά που έχουμε έχουν συνταχθεί χωρίς να έχουν συστηματικά στη διάθεσή τους τη «χρονολογία γέννησης», στηρίζονται σε κάπως σαθρά θεμέλια.

Αλλά πλατειάζω, ας επιστρέψουμε στον καντέμη -ή τον γκαντέμη, αφού η λέξη υπάρχει σε δύο τύπους, και μάλιστα ο τύπος «γκαντέμης» φαίνεται να είναι ο συχνότερος.

Σύμφωνα με μια πολύ διαδεδομένη λαϊκή ετυμολογία, ο γκαντέμης ετυμολογείται από την αμερικάνικη βρισιά God damn (προφ. γκαντέμ). Κανένα λεξικό δεν δέχεται αυτή την ετυμολόγηση. Και παρόλο που τα λεξικά μας είναι φειδωλά στις εξηγήσεις τους (ο Μπαμπινιώτης περιορίζεται να αναφέρει ότι πρόκειται για παρετυμολογία, τα άλλα δεν δίνουν καμιάν εξήγηση) η απόρριψη της αγγλικής αυτής ετυμολογίας πιθανότατα οφείλεται στο γεγονός ότι η γλώσσα μας δεν έχει απευθείας λαϊκά δάνεια από την αγγλική γλώσσα πριν από τον εικοστόν αιώνα, με εξαίρεση τη ναυτική ορολογία. Οπότε, δεν είναι πιθανό μια μη ναυτική λέξη να έχει αγγλική ετυμολογία. Για τον ίδιο λόγο, για να κάνω και μια παρέκβαση βάζοντας φώλι και για μελλοντικό άρθρο, δεν έχει καμιά βάση η επίσης δημοφιλής ετυμολόγηση της γκόμενας από το go with men (αλλά, σας παρακαλώ, ας μην εκτραπεί εκεί η συζήτηση!)

Εντάξει, απορρίψαμε την αγγλική ετυμολογία -αλλά τότε, από πού προέρχεται η λέξη;

Σύμφωνα με το ΛΚΝ, η λέξη προέρχεται από το τουρκ. kadem, που είναι αραβικής αρχής, και το αρχικό γκ στα ελληνικά αναπτύχθηκε από συμπροφορά, τον καντέμη –> τονγκαντέμη. Όλα αυτά είναι πολύ πειστικά, υπάρχει όμως ένα προβληματάκι, ότι kadem στα τουρκικά σημαίνει «καλή τύχη», ενώ ο (γ)καντέμης το εντελώς αντίθετο! Το ΛΚΝ υποθέτει ότι αρχικά θα ήταν ειρωνική η σημασία, και τελικά η ειρωνική σημασία θα εδραιώθηκε (όπως π.χ. λέμε ‘προκομμένο’ κάποιον ειρωνικά, ενώ είναι ανεπρόκοπος).

Το Ετυμολογικό του Μπαμπινιώτη είναι πιο εκτενές, μας λέει ότι το kadem θα πει και «πόδι, βήμα» (εφόσον το καλό και το κακό ποδαρικό συνδέονται με την τύχη) και δέχεται και αυτός ότι η αλλαγή σημασίας προέκυψε από ειρωνική ή ευφημιστική χρήση. Θεωρεί λιγότερο πιθανή μιαν άλλη εξήγηση, από το τουρκ. kademsiz, που θα πει ακριβώς «άτυχος» (το τουρκ. -siz είναι στερητικό, σαν το αγγλικό -less, εξού και γρουσούζης και μερικά πιο σπάνια) -το μειονέκτημα αυτής της ετυμολογικής πρότασης είναι ότι δεν είναι φανερό πώς μπορεί να κόπηκε η τελευταία συλλαβή του kademsiz.

Η αλλαγή της σημασίας έστω και κατά 180 μοίρες (από τον τυχερό στον άτυχο) είναι κάτι που μπορεί να συμβεί, έστω κι αν δεν συμβαίνει συχνά, οπότε δεν είναι μεγάλο εμπόδιο για να δεχτούμε την ετυμολόγηση του καντέμη από το kadem.

Ωστόσο, υπάρχει μια άλλη ένσταση στην κοινώς αποδεκτή θεωρία και με αυτήν θα ασχοληθώ στη συνέχεια. Ένας φίλος μού έστειλε πρόσφατα το εξής ηλεμήνυμα που το αντιγράφω:

Κύριε Σαραντάκο, χρειαζόμαστε τα φώτα σας, αν μπορείτε. Μ΄έναν φίλο έχουμε μια διαφωνία για την λέξη γκαντέμης. Υποστηρίζει ότι προέρχεται από την έκφραση »god damn it» και την έφεραν οι »παλιοί έλληνες της αμερικής». Η δική μου άποψη είναι ότι προέρχεται από αραβοτουρκική λέξη που έχει σχέση με την τύχη. Ο φίλος όμως έχει κάνει τον εξής συλλογισμό: »Λοιπόν, αν η προέλευση της λέξης ήταν τούρκικη/αραβική, είναι βέβαιο πως θα υπήρχε στην ελληνική γλώσσα από παλιά. Από την εποχή της τουρκοκρατίας δηλαδή. Τότε εισήλθαν όλες οι τούρκικες λέξεις στη γλώσσα μας. Αντίθετα, από τότε που υπάρχει το ανεξάρτητο ελληνικό κράτος, η τάση είναι…να διώχνονται αυτές οι λέξεις από τη νεοελληνική γλώσσα, όπως και οι άλλες λέξεις ξένης προέλευσης, π.χ. σλάβικες, αρβανίτικες κλπ. Η συγκεκριμένη λέξη όμως, έχει περάσει στο ελληνικό λεξιλόγιο πάρα πολύ πρόσφατα, άντε να είναι καμιά σαρανταριά χρόνια, όχι παραπάνω. Και δε νομίζω ότι υπάρχει καμιά τούρκικη λέξη που να έχει εισέλθει στη γλώσσα μας τόσο πρόσφατα – εδώ και τον τούρκικο καφέ, ελληνικό τον βαφτίσαμε και καθιερώθηκε! Και αν ήταν όντως τούρκικης προέλευσης, θα υπήρχε (α) στα παλιά λεξικά – και δεν υπάρχει ΣΕ ΚΑΝΕΝΑ προγενέστερο της 10ετίας του 80 (τσεκαρισμένο αυτό, το είδα και στον Πατάκη) και (β) στην παλιά νεοελληνική γραμματεία, π.χ. στον Μακρυγιάννη, ο οποίος μάλιστα…παραπονιόταν όλη την ώρα για την κακή του τύχη αλλά ποτέ δεν χρησιμοποίησε αυτή τη λέξη, στους διαλόγους του Παπαδιαμάντη κλπ.! Πουθενά όμως δεν υπάρχει, είναι 100% νεότερη!» Λοιπόν; μπορείτε να μας βοηθήσετε;

Ο φίλος του φίλου σκέφτεται σαν ετυμολόγος: σώματα κειμένων, χρονολογία ανεύρεσης. Η ένστασή του είναι βάσιμη: τουρκικό δάνειο μεταπολεμικό είναι κάτι το παράδοξο, περισσότερο ακόμα κι από αγγλικό δάνειο τον 19ο αιώνα. Και γι’ αυτό αναρωτήθηκα στον τίτλο «από πότε υπάρχουν καντέμηδες;»

Πράγματι, αν κάνετε αναζήτηση στα σώματα κειμένων, θα δυσκολευτείτε πολύ να βρείτε τη λέξη «καντέμης» ή «γκαντέμης» (με τη σημασία του άτυχου) πριν από το 1990. Είναι πραγματικά εντυπωσιακό, λες και στα μέσα της ηλίθιας δεκαετίας να άνοιξε κάποιος κρουνός και να γέμισαν τα κείμενα με καντέμηδες και γκαντέμηδες (ιδίως στην αθλητική δημοσιογραφία), ενώ πιο πριν οι ανευρέσεις της λέξης είναι σπανιότατες.

Υπάρχει βέβαια εδώ η επιφύλαξη, ότι πρόκειται για μια λέξη λαϊκή και με τις λαϊκές λέξεις συχνά συμβαίνει να αποφεύγει κανείς να τις γράψει, να μη θεωρούνται και πολύ κομιλφό, ενώ ύστερα από μερικά χρόνια, με την αλλαγή των ηθών, η αναστολή παύει να υπάρχει και ξαφνικά οι ανευρέσεις της λέξης αυξάνονται κατακόρυφα. Είναι κρίμα που δεν υπάρχει πια ονλάιν το αρχείο της Αθλητικής Ηχώς, που θα μας έδινε ίσως πολύτιμες πληροφορίες, αφού ο καντέμης (ως λέξη) ευδοκιμεί στα αθλητικά κείμενα.

Εγώ τη λέξη καντέμης την έμαθα το 1976 και είμαι τόσο σίγουρος για τη χρονολόγηση επειδή θυμάμαι πολύ καθαρά ότι τη χρησιμοποίησε ο φίλος μου ο Γιώργος, με τον οποίο χαθήκαμε μετά το 1977, λογοπαίζοντας με το όνομα του κοινού μας φίλου τού Ντέμη: Ο Ντέμης ο καντέμης, είπε (αυτό το λογοπαίγνιο έγινε δημοφιλές στην ηλίθια δεκαετία εξαιτίας του ποδοσφαιριστή Ντέμη Νικολαΐδη). Θυμάμαι λοιπόν ότι τη λέξη καντέμης δεν την ήξερα και τον ρώτησα και μου την είπε.

Παλιότερα όμως; Δεν έχω βρει καμιά ανεύρεση της λέξης σε κείμενο πριν από το 1975. Οπότε, το σημερινό άρθρο εξυπηρετεί και αυτόν τον σκοπό, να επιστρατεύσω δηλαδή τη συλλογική σας σοφία και να κεντρίσω τη φιλέρευνή σας διάθεση.

Ωστόσο, ενώ αναγνωρίζω ότι η ένσταση του φίλου του φίλου για την όψιμη εμφάνιση της λέξης καντέμης είναι βασιμότατη, εξακολουθώ να απορρίπτω την αγγλική ετυμολογία και να θεωρώ πιθανότερη την προέλευση από το kadem.

Στο λεξικό του Κουκκίδη με τα τουρκικά δάνεια της ελληνικής (δεκ. 1930) βρίσκω καντέμι = καλή τύχη, ενώ στα Θρακικά βρίσκω «Κι άμα τά πράματα (ζώα) κανενός δεν του πάγαιναν, για να αλλάξει  το «γούρι» για να του πάνε καντέμι (=κατ’ ευχήν) έκαναν….» και σε άλλο θρακικό γλωσσάρι «καντέμι = καλός οιωνός, καλό πόδι».

Η υπόθεση εργασίας λοιπόν ότι η λέξη καντέμι θα ήρθε με τους πρόσφυγες και που αφού έφτασε εδώ θα έπαθε αντίφραση (απο την καλή τύχη στην κακή τύχη). Η όψιμη εμφάνισή της είναι πρόβλημα, αλλά υπάρχουν κι άλλα όψιμα τούρκικα δάνεια, όπως τσαντίζομαι, αλαλούμ που και τα δυο εμφανίστηκαν στον εικοστόν αιώνα (για το τσαντίζομαι, ή τσατίζομαι για άλλους, εκκρεμεί άρθρο από το 2010). Άλλωστε, οι λαϊκές λέξεις συμβαίνει συχνά να ζουν ακατάγραπτες για αρκετόν καιρό.

Επίσης, υπάρχει επώνυμο Καντέμης και Γκαντέμης. Σπάνιο μεν, αλλά υπάρχει -και στον σημερινό τηλεφωνικό κατάλογο, αλλά και σε εφημερίδες (βρήκα έναν Καντέμη κι έναν Γκαντέμη στην εφημ. Μακεδονία το 1978 και το 1979). Ολοφάνερα, η ύπαρξη επωνύμου προσθέτει πολλές δεκαετίες στην ιστορία της λέξης. (Οι Τούρκοι βέβαια έχουν μικρό όνομα Καντέμ, να παρθεί κι αυτό υπόψη).

Τέλος, έχω κάνει μιαν υπόθεση, που δεν στηρίζεται πουθενά, για να εξηγήσω την όψιμη εμφάνιση της λέξης. Υποθέτω λοιπόν ότι η λέξη «καντέμης» θα πέρασε αρκετές δεκαετίες κλεισμένη στον στενό κύκλο κάποιας ειδικής κοινωνικής ομάδας, περιχαρακωμένη σε κάποιαν αργκό, μέχρι που θα έσπασε τα δεσμά της και θα βρέθηκε στο γενικό λεξιλόγιο, όπου και ευδοκίμησε, ίσως επειδή είναι εύηχη.

Κάτι ανάλογο έχει συμβεί με τη λέξη αλαλούμ, που πέρασε πολλά χρόνια στην αργκό του θεάτρου και των ηθοποιών, για να γίνει τελικά δημοφιλής λέξη του γενικού λεξιλογίου. Γιατί να μην συνέβη το ίδιο με τον καντέμη; Όπως καταλαβαίνετε και πάλι άδεια ρίχνω με την ελπίδα να πιάσω γεμάτα!

 

Advertisements

183 Σχόλια to “Από πότε υπάρχουν καντέμηδες;”

  1. Κουνελόγατος said

    Λοιπόν, κι εγώ εκεί γύρω στα μέσα με τέλη των εβδομήνταζ τη θυμάμαι να τη λέει ένας ξάδερφός μου, πρώτη φορά την άκουγα τότε, δε θυμάμαι όμως για ποιον λόγο την έλεγε. Θυμάμαι όμως πότε τη μάθαμε ΠΟΛΥ καλά… :mrgreen:

    Καλημέρα σας.

  2. Γς said

    Καλημέρα

    Καντέμ. Και θυμήθηκα την Περσίδα μεταπτυχιακή μας φοιτήτρια Ναζι Καντέμ, που μας είχε έρθει τον καιρό του Χομεϊνί στην Ελλάδα για να σώσει το κεφάλι της κυρίως.
    Στο Πανεπιστήμιο των Καναρίων νήσων τώρα,

  3. Γς said

    Ο Μητσοτάκης παίζει;

  4. dr7x said

    Αναρωτιέμαι μήπως βιαζόμαστε να θάψουμε την ετυμολόγηση από τα αγγλικά. Όχι τα αμερικάνικα, αλλά τα ναυτικά αγγλικά του τέλους του 18ου, αρχών του 19ου αιώνα, όταν μπήκαν στη ναυτική γλώσσα πολλές αγγλικές λέξεις και φράσεις (που είναι τόσο παραμορφωμένες πια ώστε να μην αναγνωρίζονται εύκολα). Μια βρισιά εύκολα θα περνούσε από τη μια ναυτική γλώσσα στην άλλη — και θα έμενε εκεί, για πολλά χρόνια. Σίγουρα δεν θα περνούσε στον Μακρυγιάννη ούτε στους λόγιους του 19ου αιώνα. Αν έχω δίκιο σε αυτή την υπόθεση, θα έπρεπε να αναζητήσουμε τα ίχνη της σε ναυτικές αφηγήσεις της εποχής εκείνης (τρέχα βρες τις, βέβαια).

  5. Γς said

    Εγώ πάντως την παράκουσα την πρώτη φορά.
    Καντέμι – Μντέμι.
    Εκτοτε πιθανόν να την στραβοκατάλαβα: Χρουσύζης

  6. Γς said

    Μαντέμι

  7. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Καλημέρα!

    Μου λένε τα παιδιά εδώ, που δουλεύουμε μαζί, ότι στα αζέρικα (πρωτοξάδελφα των τουρκικών) υπάρχει σαν επίθετο το Qademov, -ova:όχι ιδιαίτερα συχνό, πάντως.

  8. Γς said

    5:
    Φτου!

    και χρουσοΥζης

  9. Επίχαρμος said

    Νίκο, μην κουράζεσαι. Ψαξε να βρεις ποτε γεννηθηκε ο Μητσοτάκης και την έχεις την απάντηση. 😉 Τέλος πάντων. κι εγω που μαι μικρός από τα τέλη της δεκαετίας του 70 τη θυμαμαι τη λέξη. Όσο για την ετυμολογία της γκόμενας, φίλος του πατέρα μου έλεγε ότι η λέξη πρωτοκυκλοφόρησε μετα απο την κατοχή, απο τους αγγλους -ο ίδιος έλεγε ινδούς στρατιωτες που ψαχναν καμια woman. Λίγο πιο αληθοφανης εκδοχή απο το go with men, αλλα αν ειναι και ακριβης δεν ξερω. Και κάτι για τους ομήλικους: αρχετυπική μορφή γκαντεμη/γρουσούζη στα κομιξ ήταν ο Ιωνάς, φίλος των Πέπο και Κάρλο στον Τιραμόλα (τον θυμαται κανείς;)

  10. Κουνελόγατος said

    Πέπο, Κάρλο, Τιραμόλα, τι θυμήθηκες τώρα. Όχι, τον Ιωνά δεν τον θυμάμαι, ήμουν ΠΟΛΥ μικρός… 🙂

  11. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    3,9,

    πάντως, επειδή βλέπω ότι ο Μητσοτάκης τείνει αδίκως να κλέψει τα φώτα της δημοσιότητας, αν κρίνετε από την ηλικία του κι απ’ το πόσα έχει καταφέρει μόνο γκαντέμης δεν μπορεί να χαρακτηριστεί.

  12. Γς said

    http://www.behindthename.com/name/kadhem/submitted

    Given Name KADHEM
    GENDER: Masculine
    USAGE: Arabic
    OTHER SCRIPTS: كاظم‎
    PRONOUNCED: KAH-dhəm
    OTHER FORMS: Kadhim, Kazem, Kazim
    CONTRIBUTOR: Corey Telfer on 8/3/2012
    Meaning & History

    Literally means «withholds», in reference to a common Arabic phrase meaning «withholds anger». Could be translated as «he who withholds anger» or simply «well-tempered». The Arabic root is kdhm, meaning «to withhold, to restrain, to control».

  13. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

  14. Καλημέρα!

    9. 10: Εγώ τον θυμάμαι πολύ καλά! Ήταν ένας κοντός τύπος με γυαλιά, μαύρα ρούχα (ασφαλώς), μαύρη γραβάτα, και εγγλέζικο καπέλο ( αυτά τα ημισφαιρικά, πώς τα λέμε στα ελληνικά; ).

  15. Μεγάλα, στρογγυλά γυαλιά.

  16. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Διάλεξες καλού κακού για τους προληπτικούς 🙂 να μην είναι Τρίτη ή Παρασκευή κι ούτε 13 ούτε 29 ο μήνας για τέτοια συζήτηση ;

    >>τελικά η ειρωνική σημασία θα εδραιώθηκε
    Όπως λέμε (ειρωνικά) γκουτλάκ και γκουτμπάι και άντε γεια.

    Κι εγώ στην Αθήνα,αρκετά μετά το 70, την άκουσα τη λέξη. «Ο Άτυχός μου»,(χωρίς την αναφορά ονόματός του) αναθυμιόταν η γιαγιά μου τον γερμανοσκοτωμένο 35χρονο άνδρα της.

  17. gpoint said

    Εγώ θυμάμαι την γκαντεμιά σαν έκφραση από την εποχή που έπαιζα φλιπεράκι (τα παλιά μηχανικά) περίπου το 65 και να σημαίνει την μεγάλη, γρήγορη κατηφόρα της μπίλιας που ήταν αδύνατον να την αποκρούσης. Μετά θυμάμαι την ίδια λέξη στο μπιλιάρδο για μια καραμπόλα που θα έβγαινε αλλά τελικά παρεμβαλλότανε η άλλη μπίλια (κόντρα) καθι χανότανε ή ακόμα και σαν στάνταρ έκφραση για το τσαφ.
    Γενικά στα σφαιριστήρια την άκουγα

  18. Γς said

    3, 11:

    Μητσοτάκης: Χρουσούζης για τους άλλους

  19. Τσούρης Βασίλειος said

    Καλημέρα.
    Το καλοκαίρι του 1975 πρωτάκουσα να λέει ο κος Σπύρος » μεγάλη γκαντεμ-ι-ά» όταν έχασε μια παρτίδα που τη θεωρούσε δική του.
    Είχε έρθει από Αθήνα κι έπαιζε ραμί με τους χωριανούς χαρτοπαίκτες.

  20. Γς said

    Αύριο στη Ραφήνα στον ίδιο χώρο, ώρα και ημέρα της εβδομάδας, καλεσμένη μας [μετά από τον Νικοκύρη] είναι η Σιώτη Τριανταφύλλου.

  21. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!
    Αν πρόσεξα καλά, η παλιότερη ανεύρεση της λέξης (ή μάλλον του τύπου γκαντεμιά) είναι από τον Τζι, στα σφαιριστήρια της δεκ. του 1960.

    9: Μπα, η λέξη γκόμενα υπάρχει από πολύ παλιότερα στη γλώσσα μας: τουλάχιστον από το 1870. Αλλά θα τα πούμε στο σχετικό άρθρο.

  22. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    17,

    σαν τον Αναστάση, στα «Μηχανάκια» του Κουμανταρέα κι εσύ.

    Τα «Μηχανάκια», πρώτη εμφάνιση του συγγραφέα στη λογοτεχνία, εκδόθηκαν το 1962, με εξώφυλλο τότε του Νίκου Κούνδουρου.

  23. Πάνος με πεζά said

    Καλά ο καντέμης (που κι εγώ, στα ’80 την έμαθα, ίσως από το «Ποντίκι».

    Εκείνο τον…γκαντεμόσαυρο, πού τον βρηκαμε; (Και να μην υπήρχε, έπρεπε να τον εφεύρουμε;) 🙂

  24. Πέπε said

    Θαρρώ πως κι εγώ πρώτα την γκαντεμιά ήξερα και μετά άκουσα τον γκαντέμη.

    Αλλά το θέμα είναι ότι ο γκαντέμης, όπως ήδη δηλώθηκε σε πολλά από τα προηγούμενα σχόλια, είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τον Μητσοτάκη, που όμως δε φημίζεται για άτυχος αλλά για γρουσούζης. Είχαν όντως ανοίξει εκείνο τον καιρό οι κρουνοί που λέει ο Νίκος κι είχε γεμίσει ο τόπος γκαντέμηδες, αλλά αυτό ξεκίνησε σαφέστατα από τα αστεία με τον Μ.. (Ας πούμε, θυμάμαι ακόμα πόσο είχα ξεκαρδιστεί από τον τίτλο «Συνάντηση Ντεμιρέλ-Γκαντεμιρέλ».)

    Πρέπει να υπάρχει κάποιος που το ξεκίνησε όλο αυτό. Μην ήταν ο Χάρρυ Κλυνν;

    Κανείς δε λέει τον Μητσοτάκη «γρουσούζη», αλλά μόνο «γκαντέμη». Κανείς πάλι δεν τον λέει «γκαντέμη» εννοώντας αυτό που σημαίνει η λέξη, αλλά πάντα εννοώντας ότι φέρνει κακή τύχη στους άλλους. Κι επειδή, τέλος, ελάχιστοι είχαν την ευκαιρία να μάθουν τη λέξη από άλλο συμφραζόμενο παρά από τον Μητσοτάκη, οι πιο πολλοί θεωρούν ότι αυτό σημαίνει.

  25. Πάνος με πεζά said

    Μια παλιά λέξη της οικογενείας, ήταν και ο «γρουσουζλεμές». Την έχετε ακούσει, διαμορφωμένη έτσι;

  26. 21β Έχουμε ήδη αρχίσει να τα λέμε 🙂
    https://sarantakos.wordpress.com/2013/01/19/meze-49/#comment-153842 (σχόλια 82, 86, 87-91 και κυρίως 123-149, 165, 178)
    και συνοπτικότερα μέσω …του προπάτορος του Βατάλου στο https://sarantakos.wordpress.com/2013/01/19/meze-49/#comment-153842 (σχόλια 160-61)

  27. Πέπε said

    #23 (Πάνος) > > ίσως από το «Ποντίκι»
    #24 (εγώ) > > Μην ήταν ο Χάρρυ Κλυνν;

    Ε, να, στις ίδιες περίπου κατευθύνσεις στρέφονται οι υποψίες.

    Και ο γκαντεμόσαυρος φυσικά από τον Μητσοτάκη προέρχεται, και από την άλλη σειρά αστείων γύρω από αυτόν, ότι είναι απέθαντος. (Η οποία σειρά είναι αρκετά παλιά θυμάμαι, από τον καιρό που δεν είχε και καμιά σπάνια ηλικία…)

  28. Spiridione said

    Στην Εύβοια καντέμι ήταν ένα κόκκινο ζωνάρι της νυφικής φορεσιάς. Να ήταν για την καλή τύχη;
    http://www.lykeionellinidon.gr/portal/View_object.aspx?id=7619/1&lang=gr
    Στην Κρήτη υπάρχει τοπωνύμιο Καντέμη Κεφάλι, κοντά στη Σητεία, που είναι γνωστό γιατί έχει βρεθεί ένα υστερομινωικός τάφος.
    Σε ένα κρητικό ιντερνετικό λεξικό γράφει ότι καντέμι = συνήθεια, άγραφος νόμος. Ισχύει κάτι τέτοιο, αν ξέρουν οι Κρητικοί;

  29. Γιάννης Ιατρού said

    … δεν είναι φανερό πώς μπορεί να κόπηκε η τελευταία συλλαβή του kademsiz …

    Αν προφέρη κανείς την λέξη (καντεμσιζ ==> καντεμ-σιζ ==> καντεμ’ς) δεν φαίνεται και τόσο απίθανο.

  30. Παναγιώτης Κ. said

    Όσοι θεωρούμε εαυτούς ευαίσθητους περί τα ζητήματα της γλώσσας, εκεί στη δεκαετία του ΄80, εκπλαγήκαμε με την χρήση της λέξης γκαντέμης- χαρακτηρισμός για το Μητσοτάκη- καθώς και για τη λέξη μπάχαλο.
    Προσωπικά είχα αναρωτηθεί:Πρόκειται πράγματι για πολύ γνωστή λέξη και την αγνοώ;
    Αν θυμάμαι καλά κυκλοφορούσε ευρέως στις στήλες του Ποντικιού.

    Έχω βγάλει ένα προσωπικό συμπέρασμα: Αν ένας «πρωτευουσιάνος» βγει στα ΜΜΕ και χρησιμοποιήσει μια «χωριάτικη» λέξη καθώς επίσης αν η ίδια λέξη γραφτεί στον τύπο τότε λες και δίνεται το σύνθημα για γενικευμένη χρήση και κατά κάποιο τρόπο, «απελευθερώνει» τους επαρχιώτες που ναι μεν την γνωρίζουν αλλά αποφεύγουν να την χρησιμοποιούν όταν βρίσκονται στην μεγάλη πόλη για να μη θεωρηθούν…παρακατιανοί!

  31. Πέπε said

    @29:
    Δε νομίζω.
    Οι πληθυσμοί που είχαν τη στενότερη γλωσσική επαφή με τους Τούρκους, αυτοί δηλαδή απ’ τους οποίους μπήκαν τα περισσότερα τούρκικα δάνεια, πιστεύω πως ήξεραν τι σημαίνει αυτό το επίθημα -σιζ. Μια λέξη με ετυμολογική διαφάνεια δεν αλλοιώνεται με τρόπο που να χαθεί η διαφάνειά της. Η αντίθετη πορεία ακολουθείται συνήθως: πρώτα ξεχνάμε την ετυμολογία και μετά αλλάζουμε τη λέξη.

  32. Avonidas said

    #24. Πρέπει να υπάρχει κάποιος που το ξεκίνησε όλο αυτό. Μην ήταν ο Χάρρυ Κλυνν;

    Ο Μητσικώστας με τις μιμήσεις του, καλά δεν θυμάστε τίποτα;

    Θα μου πείτε, εγώ ήμουν τότε κάπου 10-11 χρονών κι όλα αυτά μου έχουν αποτυπωθεί ξεκάθαρα: σκετσάκια, ειρωνικά στιχάκια, πρακτικά ΚΑΝΕΙΣ στις παρέες δεν τον έλεγε τότε «Μητσοτάκη», μόνο γκαντέμη και Μητσοτάκουλα (κατά το Δράκουλας).

    Τώρα, αν πράγματι ήταν γκαντέμης το αφήνω στην κρίση σας, το μόνο που ξέρω ήταν ότι είχε τον ανθρωποδιώχτη μ’ αυτό το απόκοσμο μειδίαμά του, κι ότι ο Κυριάκος είναι σαφώς βελτιωμένο μοντέλο :-/

  33. bibliothekarios said

    Στο «λεξικό του Κωνσταντινοπολίτικου ιδιώματος» (Γαβριηλίδης, 2014) ο Νίκος Ζαχαριάδης αναφέρει τις λέξεις «καντέμης -ισσα» (γρουσούζης, γκαντέμης). «καντέμι» (γούρι, καλή τύχη) (το)», «καντεμλίδικος» (ο ευοίωνος, γουρλίδικος) και «καντεμσίζης» (<kadem-siz = άτυχος, κακότυχος). Στην εισαγωγή του λεξικού ο Ζαχαριάδης λέει πως το λεξικό του περιλαμβάνει ιδιωματικές λέξεις μιας εκατονταετίας ("μέχρι τα μέσα του εικοστού αιώνα").

    Στο "λεξικό ερμηνευτικό & ετυμολογικό του δυτικοκρητικού γλωσσικού ιδιώματος" (Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης, 2001) ο Αντώνιος Ξανθινάκης αναφέρει τη λέξη "καντεμή", λέξη που χρησιμοποιείται στον Αποκόρωνα και σημαίνει "δικαίωμα διάβασης (δουλείας)" ( "έκανες καντεμή το χωράφι μου") από το τουρκικο kademe= βαθμίδα, πορεία.

  34. spatholouro said

    Κλίνω προς τα αναφερόμενα στο #29.

    Νοηματικά/σημασιολογικά πάντως έτσι έχουν τα πράγματα: kademli =τυχερός /kademsiz =γκαντέμης, γρουσούζης (έτσι ακριβώς μεταφράζεται η λέξη στο «Τουρκοελληνικό λεξικό» του Κέντρου Ανατολικών Γλωσσών και Πολιτισμού).

  35. Βασίλης Ορφανός said

    Ας δούμε κι αυτό το καντέμι.
    http://www.openarchives.gr/view/443543

  36. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Ψάχνω να βρω ένα ν’ άτυχο (κρητικό τραγούδι τουλάχιστον 50 χρόνων)

  37. babis a. said

    Το γκόμενα το είχα ακούσει να ετυμολογείται από το Gomina που ήταν μάρκα καραμέλας. Σε διαφημιστικά πλακάτ δείχναν μια όμορφη κοπέλα που έβαζε στο στόμα μια καραμέλα Gomina. Δεν ξέρω βέβαια αν η ετυμολογία είναι σωστή, αλλά παλιά έτσι το προφέρανε, γκόμινα. Η δε λέξη gomina νομίζω σχετίζεται με το κόμμι, συστατικό των καραμέλων.

  38. Spiridione said

    Καδεμλής Σαρόγλου
    Στα ελληνικά, εξήγησε από την αρχή, το όνομα Καντεμλής σημαίνει Ευτύχιος, όμως «έτσι είναι γραμμένος στα χαρτιά» και γεννήθηκε το 1908 …..
    http://madeincreta.gr/el/article/%C2%AB%CE%B5%CE%B3%CF%8E-%CE%BE%CE%B5%CF%81%CE%B9%CE%B6%CF%8E%CE%B8%CE%B7%CE%BA%CE%B1-%CE%BC%CE%B5-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B1%CE%B3%CE%AE%E2%80%A6%C2%BB

  39. Βασίλης Ορφανός said

    33
    Η καντεμή (ή: το καντεμί) ετυμολογούνται μάλλον από το kadimi ‘παλαιόθεν’ (αφού χρειάζονται χρόνια για να καθιερωθεί αυτού του είδους η «εμπασά»). Η λ. kademe θα περνούσε στα ελληνικά ως καντεμές ‘σκαλοπάτι’, και μάλλον έχει περάσει, αν κρίνω από αυτό εδώ: https://www.google.gr/search?tbm=bks&q=%CE%BA%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B5%CE%BC%CE%AD%CF%82&gws_rd=cr&ei=OxFgVrHTK8mwswHB9L2QBQ

  40. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Τεσσερακάντουνος σταυρός κρέμεται στο λαιμό σου
    όλοι φιλιούνε το σταυρό κι εγώ το μάγουλό σου.
    Κάπου τόχουμε ξανα αναφέρει, καντούνι γωνία,στενό.Από το καντόνι, καντούν κλπ.

  41. Γιάννης Ιατρού said

    37: Χιλιανή, όχι ισπανική

  42. Γιάννης Ιατρού said

    Μόνο που δεν έχει την απεικόνιση που λες, αλλά όπως είπε ο Νικοκύρης, να το δούμε μελλοντικά, μη χαλάσουμε το νήμα 🙂

  43. Γιάννης Ιατρού said

    36: Εφη, στο αζμα δεν άκουσα πουθενά την λέξη (γ)καντέμης

  44. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!
    Βλέπω ότι η γκόμενα απασχόλησε πολλά σχόλια, όμως κρατήστε την όρεξή σας για το σχετικό άρθρο.

    28 Το ενδυματολογικό το καντέμι το έχω προσέξει κι εγώ. Το τοπωνύμιο πάλι έχει ενδιαφέρον.

    33 Δηλαδή οι Πολίτες ταυτόχρονα χρησιμοποιού(σα)ν τη λέξη με τη μία σημασία και με την αντίθετή της; Με μπερδεύει αυτό.

    34 Είναι καλό αυτό το λεξικό; Κυκλοφορεί στην αγορά;

    37.41: Ναι, νοτιοαμερικάνικη ήταν και η καραμέλα και η λακ των μαλλιών Αλλά είπαμε ότι η λέξη γκόμενα μαρτυρείται από το 1870

  45. «Proxy» πόλεμοι παντού, ο πλανήτης είναι ήδη στις φλόγες …

    http://bit.ly/1NnyK3y

    Ποια είναι σωστή η απόδοση του όρου «proxy» στα Ελληνικά;

  46. Ισοβίτης said

    «η απόρριψη της αγγλικής αυτής ετυμολογίας πιθανότατα οφείλεται στο γεγονός ότι η γλώσσα μας δεν έχει απευθείας λαϊκά δάνεια από την αγγλική γλώσσα πριν από τον εικοστόν αιώνα»

    Μα η λέξη όπως την περιγράφεται είναι δάνειο του 20ου αιώνα! Το επιχείρημα είναι άτοπο.

    Μάλιστα τον εικοστό αιώνα και μάλιστα μετά την απελευθέρωση και με την ξενομανία μας, τα ελληνικά γέμισαν από δάνεια της αγγλικής και νεολογισμούς.

    Τις δεκαετίες του ’40 ’50 ’60 με τους αμερικάνους να κατακλίζουν τα ελληνικά λιμάνια και τους μετανάστες να θεωρούνται θεοί η γλώσσα είχε πιο πολλά δάνεια ακόμα και από τη σημερινή εποχή του τρισκατάρατου ίντερνε’. Γιατί όχι και ο γκαντέμης;

    Επίσης, αν η λέξη ήταν παλιότερη και ειδικά με τούρκικη προέλευση, σίγουρα ( μα σίγουρα όμως) θα την είχε τραγουδήσει κάποιος ρεμπέτης. Πολύ καλό θέμα γαρ…

  47. Γιάννης Ιατρού said

    45: δια αντιπροσώπου μήπως;

  48. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    37 και 41 και επόμ.:

    Χωρίς να θέλω να υπεισέλθω στην αποκλειστική ζώνη της «γκόμενας», σεβόμενος και σχετική παράκληση του Νικοκύρη, να πω μόνο ότι gomina στα σημερινά ισπανικά είναι η μπριγιαντίνη και το λακ (ή η λακ;) των κυριών. Γομίνα, η προφορά της (αν ήταν «γκόμινα» θα έπρεπε να τονίζεται με οξεία, όπως όλες οι τονισμένες προπαροξύτονες συλλαβές).

  49. Γιάννης Ιατρού said

    47: διαμεσολαβητής για το δίκτυο, pc κλπ.

  50. sarant said

    46 Σωστά επισημαίνετε, αλλά η διατύπωσή μου πάσχει λίγο -ουσιαστικά, μόνο μεταπολεμικά έχουμε μαζική εισροή αγγλικών δανείων, όπως λέτε κι εσείς.

    Τώρα, ενώ δεν έχουμε βρει τη λέξη γκαντέμης σε κείμενα πριν από το 1970, υπάρχει, σας θυμίζω, το επώνυμο Καντέμης και Γκαντέμης, που πολύ δύσκολα θα μπορούσε να είναι άσχετο με τη λέξη, έτσι δεν είναι;

    47 Προκειμένου για πόλεμο, νομίζω πως αυτή είναι η καλύτερη απόδοση.

  51. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    36. Στη Κρήτη τονε λέγαμε άτυχο,γι αυτό 🙂

    Χάρρυ Κλύνν Το τανγκό του Γκαντέμη

  52. Ισοβίτης said

    48. Λογικά από το γαλλικό ‘gommeux’, o λιμοκοντόρος. Εμφανίζεται στη γαλλία στα μέσα του 19ου αιώνα. (Πιθανή ετυμολογία της γκόμενας;)

  53. Spiridione said

    Και εδώ από ένα (γερμανικό!) βιβλίο για τη γλώσσα των Ρομά της Αγ. Βαρβάρας
    kademsizi «unglückbringend» < kademsiz
    https://books.google.gr/books?id=3sqjCe5q-wYC&pg=PA47&dq=kademsizi&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwiuj7f9vr_JAhVGfhoKHWJVD4gQ6AEIHzAA#v=onepage&q=kademsizi&f=false
    Και εδώ
    https://books.google.gr/books?id=3sqjCe5q-wYC&pg=PA290&lpg=PA290&dq=kademsizi&source=bl&ots=AYxSIOtwIA&sig=zFRurqGco2GCOh2exB35DdGlQ6M&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwiqjLrjvr_JAhUDAxoKHbCtA6gQ6AEILzAC#v=onepage&q=kademsizi&f=false

  54. spatholouro said

    #44: Νίκο, το λεξικό κυκλοφορεί κανονικά και φίλοι μεταφραστές -και παράλληλα με καταγωγή Πολίτικη- με διαβεβαιώνουν ότι είναι ό,τι καλύτερο και συγχρονισμένο υπάρχει αυτή τη στιγμή.

  55. sarant said

    52 Είναι μια πιθανότητα. Θα το δούμεεν καιρώ.

    54 Μερσί!

  56. Μια εμετική τοποθέτηση

    https://pbs.twimg.com/media/CVP3MqKWwAAFMN3.jpg:large

    και μια εξαιρετική απάντηση

    https://pbs.twimg.com/media/CVSv6n4UsAETtv1.png:large

  57. Γς said

    40:

    >όλοι φιλιούνε το σταυρό κι εγώ το μάγουλό σου

    Ετσι νόμιζα κι εγώ

  58. Ηλεφούφουτος said

    Όσο διάβαζα τα στοιχεία που μάζεψε ο Νικοκύρης κατέληγα σιγά σιγά σε αυτά ακριβώς που γράφει στην κατακλείδα:

    «Υποθέτω λοιπόν ότι η λέξη «καντέμης» θα πέρασε αρκετές δεκαετίες κλεισμένη στον στενό κύκλο κάποιας ειδικής κοινωνικής ομάδας, περιχαρακωμένη σε κάποιαν αργκό, μέχρι που θα έσπασε τα δεσμά της και θα βρέθηκε στο γενικό λεξιλόγιο, όπου και ευδοκίμησε, ίσως επειδή είναι εύηχη.

    Κάτι ανάλογο έχει συμβεί με τη λέξη αλαλούμ, που πέρασε πολλά χρόνια στην αργκό του θεάτρου και των ηθοποιών, για να γίνει τελικά δημοφιλής λέξη του γενικού λεξιλογίου.»

    Θυμάμαι καλά την κουβέντα σχετικά με το αλαλούμ 😉

    Να σημειώσω ότι οι μη μορφωμένοι του σογιού μου, οι οποίοι χρησιμοποιούν/-ούσαν αρκετό λαϊκό λεξιλόγιο και δεν επηρεάστηκαν από το λεξιλόγιο που διαδίδεται μέσω των ΜΜΕ, δεν έχουν/είχαν στην ιδιόλεκτό τους ούτε το αλαλούμ ούτε τον γκαντέμη.

    Δε θυμάμαι πότε πρωτάκουσα τη λέξη, την εμπέδωσα πάντως στα ’90 με τα σχόλια για τον ακατανόμαστο στο «Ποντίκι» (έχω και προσωπική εμπειρία απ τη γρουσουζιά που φέρνει: μια φορά βρέθηκα κοντά του, και στραμπούλιξα το πόδι μου).

    Συνεχίζοντας την υπόθεση του Νικοκύρη, θα μάντευα ότι η αργκό στην οποία λάνθανε περιχαρακωμένη για πολύν καιρό είναι αυτή των τυχερών παιγνίων.

    Εκείνο που δεν καταλαβαίνω είναι γιατί να αποκλείσουμε την προέλευση από το kademsiz. Θα μπορούσε να υπάρχει ένα αρχικό «καντεμσίζης» που με την απώλεια διαφάνειας της λέξης, όταν ξεχάστηκαν τα Τούρκικα, να ταυτίστηκε σημεασιολογικά με το βολικότερο στην προφορά «καντέμης».

    Όσον αφορά τις περιπέτειες του αντίστοιχου επωνύμου, αυτή που μου έρχεται στο μυαλό και συνδέει Τουρκιά, καθ’ ημάς Βαλκάνια και, επίστεψη, το ξανθόν Γένος είναι αυτός ο κύριος
    https://en.wikipedia.org/wiki/Dimitrie_Cantemir
    που τα έργα του επιφυλάσσουν ορυμαγδό πληροφοριών για διάφορα ενδιαφέροντα πράγματα
    και βέβαια ο από την Κασσάνδρα Καντακουζηνού γιος του Αντίοχος
    https://en.wikipedia.org/wiki/Antiochus_Kantemir
    , απ τα λαμπρότερα ονόματα των ρωσικών γραμμάτων στην προ Πούσκιν εποχή.

  59. sarant said

    56 Φοβερή η απάντηση του Σκιαδαρέση!

    57 Ο Καντεμίρ είναι καντέμης; Εννοώ, έχει αυτή την προέλευση, από το kadem, καλή τύχη;

  60. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    56. Ε , όχι και «εξαιρετική» η απάντηση, Σκύλε μου!
    Δηλαδή η «μπαλίτσα» είναι το αντιδιαμετρικό του θεάτρου ως προς το ποιόν των θεατών;
    άσε μας ρε Μάκη κι εσύ! ελιτιστή του καφέ της χαράς…

  61. Εγώ τις λέξεις γκαντέμης και γκαντεμιά τις άκουγα από τον πατέρα μου και από τον παππού μου, που πέθανε το 1962 σε ηλικία 85 ετών και δεν είχε καμιά σχέση με … Άγγλους-Γάλλους-Πορτογάλλους.
    Η λέξη γκαντεμιά είχε την έννοια της ατυχίας. Η λέξη γκαντέμης όμως, σήμαινε κάτι παραπάνω από άτυχος. Χρησιμοποιούνταν μόνο για άνδρες (δεν υπήρχε το γκαντέμισσα) και υπονούσε κάποιον που δεν είναι παραγωγικός. Κατ΄επέκταση είχε και σεξουαλικά υπονούμενα, ότι δηλαδή κάποιος είναι σεξουαλικά ανεπαρκής (π.χ., έχει «ζούφιο» σπέρμα κλπ). Το να πεις κάποιον γκαντέμη, θεωρούνταν μεγάλη βρισιά. Έπρεπε να είσαι έτοιμος να …παίξεις ξύλο μαζί του!

  62. Καλημέρα κι ἀπὸ μένα.
    Δὲν καταλαβαίνω γιατὶ ἀποκλείουμε τὴν περίπτωση νὰ ἰσχύουν ἀμφότερες οἱ εκδοχές. Ἐξηγοῦμαι καὶ παραθέτω σενάριο: Ἡ λέξη, ὡς τούρκικο δάνειο, ὑπάρχει ἀπὸ παλιὰ καὶ μάλιστα σὲ κύκλους κυρίως προσφυγικούς, μετὰ τὸ ’22. Στὴ συνέχεια, μὲ τὴν ἔλευση τοῦ στόλου, ἄρχισε κατὰ Τρούμπα μεριά νὰ ἀκούγεται ἡ ἀγγλικὴ (ἀμερικάνικη) βρισιά. Στοὺς λοῦμπεν τύπους τῆς περιοχῆς – ποὺ δὲν διακρίνονταν ἰδιαιτέρως γιὰ τὴ γλωσσομάθειά τους, πλὴν τῶν τουρκικῶν καταλοίπων τῆς τότε ἀργκό – οἱ δύο λέξεις ἠχητικὰ ταυτίστηκαν, παρερμηνεύτηκε ὁ ἀμερικάνικος τύπος τῆς λέξης ὡς εἰρωνικὴ ἐκδοχὴ τοῦ (καντεμιζῆ=) καλότυχου καὶ ἔκτοτε διαδόθηκε, μετὰ τὴ δεκαετία τοῦ ’60, τότε ποὺ ἔγινε τῆς μοδὸς τὸ γλωσσάρι τοῦ Τσιφόρου στὰ «Παιδιὰ τῆς Πιάτσας» καὶ ἔκαναν θραύση οἱ ἑλληνικὲς κωμωδίες παρόμοιας θεματικῆς, μὲ τὴ μικτὴ ἐκδοχή.
    Πληροφοριακά, ἐγὼ τὴ λέξη τὴ θυμᾶμαι ἀπὸ τὰ πρῶτα φοιτητικά μου χρόνια, μέσα στὴ χούντα ἀκόμα, σὲ χαρτοπαικτικοὺς κύκλους καὶ κυρίως σὲ πρεφαδόρικη ὁρολογία – ὡς (γ)καντεμιά. Τὴν ἔλεγαν μετὰ ἀπὸ διαδοχικὰ σολαρίσματα οἱ παθόντες, μὲ τὴν ἀναφώνηση «Μά, τί γκαντεμιά εἶναι αὐτή, ρὲ παιδιά!».

  63. Pedis said

    # 56 – Όταν κράνει ο Κλανιδιώτης όλοι τρέχουν να μυρίσουν! Κολλάνε την μπόχα κι απλώνεται. Τι κακό κι αυτό!

  64. 60

    Ε, δεν είναι όλοι σαν το Γούντι Άλλεν 😉

    http://www.telegraph.co.uk/culture/culturepicturegalleries/10196567/Woody-Allens-30-best-one-liners.html

  65. Ηλεφούφουτος said

    59 όχι από το kadem. Για τους συνειρμούς μου έλεγα, που τους δημιουργεί βέβαια η ελληνική γραφή· στους Καντεμίρους προφανώς υποβόσκει το όνομα «Τεμίρ».

  66. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    61 Μήπως θυμάσαι τη λέξη «χαντούμης»;

  67. Όπου χαντούμης

    http://www.slang.gr/lemma/8855-xantoumis

    και

    https://el.wiktionary.org/wiki/%CF%87%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%BF%CF%8D%CE%BC%CE%B7%CF%82

  68. LandS said

    Βεβαίως πάντα «υπάρχει» η ερμηνεία του ανέκδοτου. Ο Νικοκύρης μας προειδοποιεί συχνά να αποφεύγουμε να υιοθετούμε ερμηνείες που βασίζονται σε ιστοριούλες για τον ένα ή τον άλλο επώνυμο ή τον ανώνυμο που ήταν ταβερνιάρης, ας πούμε, σε κάποια επώνυμη εποχή ή περιοχή.
    Όμως ας αρχίσουμε από την αρχή.
    Προσωπικά τη λέξη την άκουσα για πρώτη φορά από Έλληνα φίλο μου μη αγγλομαθή, εκεί τέλη δεκαετίας του εξήντα, άντε αρχές της δεκαετίας του εβδομήντα, στο Καλαμάκι. Ο φίλος μου ήταν (είναι ακόμα) φανατικός Παναθηναϊκός. Έχει σημασία, γιατί αν ήταν από τους Πολίτες που είχαν έρθει πριν λίγα χρόνια και ήξερε Τούρκικα, θα ήταν ΑΕΚ. Άσε που οι Πολίτες δεν χρησιμοποιούσαν τη λέξη. Έχει σημασία και για έναν άλλο λόγο. Εκείνη την εποχή ζούσε στη γειτονιά ο αγαπητός μας φίλος ο Ζικ. Λοχίας της Αμερικάνικης Βάσης, φανατικός Ολυμπιακός. Καθόταν στο καφενείο στην Αγορά [Θουκιδίδου] και έβριζε όποιον Παναθηναϊκό έμπαινε μέσα ή περνούσε από τον δρόμο. Καμιά φορά, το ένοιωθε κιόλας και πέταγε βρισιές στη γλώσσα του. Η πιο συνηθισμένη βέβαια «god damn you mother fucker». (Αν θυμάμαι καλά ο Φόκνερ και ο Στάινμπεκ τη γράφουν godamm you κλπ. )
    Δείχνω άσχημη εικόνα για το Ζικ, αλλά δεν είναι έτσι. Υπήρξε η πιο αγαπητή μορφή στους Καλαμακιώτες εκείνης της εποχής. Πολλές φορές, γυρνώντας από το Καραϊσκάκη, έβαζε στη Σεβρολέτα, και έφερνε πίσω τέσσερις πέντε από μας και ας μην είμασταν Ολυμπιακοί. Όλο πλάκες και καλαμπούρι ήταν. Μόνο που είχε συνήθειο να βρίζει ότι μη-ολυμπιακό.
    Το λοιπό, ο φουκαράς ο φίλος μας ο Αν. μια φορά, από όλες, που δεν είχε πιάσει το δεκατριάρι είπε ότι φταίει που τον γκαντέμιασε ο Ζικ.
    Ότι τον είχε γκαντεμιάσει, τον είχε γκαντεμιάσει. Διάβαζα και πολύ αμερικάνικη λογοτεχνία του μεσοπολέμου τότε, δεν ήθελα πολύ.
    Πολύ σταναχωριέμαι που αμφισβητείται η αμερικάνικη προέλευση της λέξης.

  69. sarant said

    68 Ωραία ιστορία, ανεξάρτητα από την ετυμολογία

  70. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Στα Καλλιαρντά για ιδέστε αν έχει τον (γ)καντέμη

  71. cronopiusa said

    Άμα είσαι Φαήλος…

  72. BLOG_OTI_NANAI said

    Πάντως ο φίλος που «υποστηρίζει ότι προέρχεται από την έκφραση god damn it» μπορεί να έχει κάποιο δίκιο, αφού περιοδικά όπως «ο Ρωμηός» και η «Νέα Ζωή», πριν από 100 χρόνια αναφέρουν δεκάδες φορές εξελληνισμένη την βρισιά αυτή αλλά βεβαίως με την απόδοση γκοντέμ. Για παράδειγμα ΕΔΩ κι ΕΔΩ.

    Είναι αρκετά κοντά.

  73. gryphon said

    60
    Nαι ο Σκιαδαρεσης γιατι;Εχει υποδυθει τοσους και τοσους δημοφιλεις χαρακτηρες ανευθυνων ηλιθιων απατεωνων τεμπεληδων κλπ σε ελληνικα σηριαλ.Και οχι μονο αυτος.Να ερθει και ο Μαινας που εκανε προτυπο εκεινον τον αρχιτεμπελη τυπο που επαιζε κυριολεκτικα και μεταφορικα κλαρινο ολη μερα και ο Καφετζοπουλος που εκανε καποια εποχη προτυπο του μεσου ελληνα τον απατεωνα αεριτζη χαραμοφαη Ακαλυπτο και να μας κουνανε το δαχτυλο τραγουδωντας ολοι μαζι το ηθοποιος σημαινει φως του Χορν.

  74. ΓΤ said

    Η γιαγια μου (γεννήθηκε το 1893 στην Προύσα, παντρεύτηκε στην Κων/πολή κι ήρθε στην Ελλάδα το 1923, πέθανε το 1974) χρησιμοποιούσε πολύ συχνά τη λέξη «καντεμσίζης» με την έννοια του ανεπρόκοπου. Συνώνυμο είχε και το «χαϊρσίζης» και άλλα παρόμοια

  75. sarant said

    70 Καλή ιδέα, αλλά τώρα δεν το έχω πρόχειρο

    72 Εχεις δίκιο, τώρα που το λες το θυμάμαι στον Ρωμηό. Βέβαια, θα έλεγε κανείς ότι αυτό συνηγορεί στο να ΜΗΝ επικρατήσει μια παραλλαγή της αγγλικής λέξης με άλλη σημασία.

  76. sarant said

    74 χαϊρσίζης = αχαϊρευτος 😉

  77. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Ο Μητσοτάκης, νομίζω, άρχισε να θεωρείται γκαντέμης όταν ήταν πρωθυπουργός κι έτυχε να είναι ο τελευταίος ηγέτης που συνάντησε τον Γκορμπατσώφ πριν το πραξικόπημα το καλοκαίρι του 1991. Πρωτύτερα, θυμάμαι αμυδρά (ήμουν και μικρός) είχε συμβεί κάτι με κάποιο αεροπλάνο στο οποίο ήταν επιβάτης και τα δύο συνδυάστηκαν. Θυμάμαι σωστά άραγε;

  78. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Πρώην σύμβουλος πρωθυπουργού, γράφει στο σιβι ο Φ.Κ. Δηλαδή μπορεί να γράψει κάποιος πρώην σύμβουλος πρωθυπουργών; (έχω κάποιο στο νου,εσείς 😉 . Ιδιότητα κι αυτή !!

    Ω! Σώθηκα.Ακουσα τη πιο ωραία ρήση της ημέρας στο ράδιο,στην Αυτοκίνηση: Ένα βρώμικο αυτοκίνητο είναι δείγμα ενός καθαρού μυαλού.Καλά τους το λέω γω ότι «όπως λέει και κάποιος 🙂 το αστραφτερό αμάξι καλύπτει τη θωλούρα στο μυαλό». Το ίδιο λέω και για απιονισμένο σπίτι αλλά όχι μπροστά στην πεθερά μου 🙂

  79. 77

    Όταν ήταν πρωθυπουργός είχε πάρει μια φορά το τρόλει στη Βασ. Σοφίας για να δείξει στις κάμερες πόσο κοντά στο λαό είναι. Και ένας μοτοσικλετιστής που πέρναγε, είδε το Μητσοτό στη στάση, σάστισε, γύρισε να κοιτάξει καλύτερα κι έπεσε!

    Για το αεροπλάνο, είχα ακούσει που τον είδαν να μπαίνει στην Α’ θέση και σκιάχτηκαν. Και μόλις κλείνουν οι πόρτες και αρχίζει να τροχιοδρομεί το αεροσκάφος, ακούνε έντρομοι οι επιβάτες την τυπική ανακοίνωση από τα μεγάφωνα: «Καλωσορίσατε στην πτήση τάδε της Ολυμπιακής για Λονδίνο, σας ομιλεί ο κυβερνήτης Χάρος»!

    Τζακπότ στη γκαντεμιά.

  80. Spiridione said

    77. Για το αεροπλάνο μάλιστα είχε πει η μακαρίτισσα η Μαρίκα κάτι σχετικά αστειευόμενη.

  81. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Να πάλι η Μιχαλού στο 105.5

  82. 78

    ΕΦΗ² αυτό το έχω ακούσει για το γραφείο, πως αν είναι ακατάστατο είναι δείγμα ενός καθαρού μυαλού.
    Όπως και νάχει, είτε αμάξι, είτε γραφείο, οφείλω να ομολογήσω πως «καθαρότερο μυαλό» από το δικό μου δεν έχετε ξαναδεί! :mrgreen:

  83. 82 A clean desk is a sign of sick mind. Έτσι έγραφε ένα χαρτί που είχε πάνω απ’ το γραφείο του ο μακαρίτης ο Χουρμουζιάδης (ο αρχαιολόγος).

  84. 83

    Σωστά http://codoh.com/media/files/jhr-14-1-weber4-l.jpg και http://www.fnews.gr/wp-content/uploads/2015/01/samaras-grafeio.jpg

  85. sarant said

    81 Ποια εκπομπή όμως;

  86. sarant said

    (θα είναι το «Από πού και γιατί»)

  87. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    86.Ναι ΘΕΚΛΑ ΤΣΕΛΕΠΗ «ΑΠΟ ΠΟΥ ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ»

  88. Ηλεφούφουτος said

    79
    Ήταν κάτι για την προστασία του περιβάλλοντος και είχαν την ιδέα να αφιερώσουν την ημέρα στη χρήση των δημόσιων μέσων μετακίνησης με κάποιες συμβολικές κινήσεις.

    Από τις αθάνατες ατάκες καρεδάκια του Ιωάννου στο εβδομαδιαίο του «Μαύρο Πρόβατο» (η συνέχεια του «Τρίτου Δρόμου» επί Μητσοτάκη πλέον):
    Ο Μ. φωνάζει αγανακτισμένος από το ανοιχτό παραθυράκι του τρόλεϊ στους επικοινωνιακούς συμβούλους:
    – Μα καλά, και πιστεύετε ότι με το να με κλείσετε εμένα μέσα στο τρόλεϊ θα καταπολεμηθεί η ατμοσφαιρική μόλυνση;
    – Αν κλείσετε και το παραθυράκι.

    Στις γκαντεμιές του Μ. να θυμίσω και τον τυφώνα που έπληξε την Ιαπωνία όταν πήγε για επίσκεψη και φυσικά την απώλεια της Ολυμπιάδας του ’96, που για κάποιο λόγο ήσαν όλοι πεπεισμένοι ότι θα την έδιναν στην Ελλάδα.

  89. sarant said

    87 Ναι, τώρα το άκουσα (το έχουν ήδη ανεβάσει στη σελίδα), μερσί.

  90. 88

    Και να προσθέσομε και την αφήγησή του για το πώς επέστρεψε από το μέτωπο, το ’41 : «Επιστρέφαμε με τρένο, οι Γερμανοι το βομβάρδισαν, επέτυχαν την ατμομηχανή και το τελευταίο βαγόνι. Εγώ ήμουν στη μέση!» Χαμογελάκι και -τικ!- πέταγμα του ώμου.

  91. BLOG_OTI_NANAI said

    Σε μια διατριβή βρήκα μια παραπομπή που αναφέρει τον όρο «Καντεμί Μπόρτζι». Αν και ο όρος Kadim σημαίνει «παλιό«, και η σημασία είναι «παλαιό χρέος«, εντούτοις αποδίδεται ως «χρέος τιμής«.
    Κάποια σχετικά αναφέρονται ΕΔΩ και δίνεται μια παραπομπή ως εξής:
    «Σχετικά με τη λεξικογραφική εξήγηση του όρου, πρβλ. J. V. Redhouse, An English and Turkish Dictionary in two Paris 1856-1857, όπου Kadim=old, παλιό«.

  92. sarant said

    91: Ευχαριστώ!

  93. Πάνος με πεζά said

    Νομίζω ότι ο Μητσοτάκης άρχισε να θεωρείται γκαντέμης (όχι με δική του ευθύνη, βεβαίως), στις απανωτές εκλογές του 1989, που δε σχημάτιζε αυτοδυναμία με τίποτα, λόγω του εκλογικού νόμου Κουτσόγιωργα.

    @ 74 : Kαι «Ντεψίζης» ή κάπως έτσι, που έλεγε η δικιά μου η γιαγιά. Δηλαδή ο κακότροπος, ο κακομαθημένος. Διαβάζω ότι η πλήρης λέξη είναι «εντεψίζης».

    @ 85 : Επίσης Νίκο, στον Παραπολιτικά FM, μετά τα μεσάνυχτα (Ω.Ε.) που τελειώνει ο Μαζαράκης, γίνονται 0:00~2:00 κάποιες συζητήσεις για τη γλώσσα, με τον Αντωνάκο, αν έχω καταλάβει καλά, και κάποια κυρία ως συνομιλήτρια. Μπορείς να συντονιστείς μέσω live24.

  94. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Καντίμ καντίμ ,τί μου θυμίζει,τη Γκιούλ μωρέ!
    http://www.inewsgr.com/128/gkioul-kantim-sta-vimata-tou-chari-pabouki.htm
    Διάλεξα λινκ απ όπου θα θυμηθούμε και τον εμπνευστή του φαστ τρακ. Να μην ξεχνάμε αδέρφια,να μην ξεχνάμε.

  95. Γς said

    70, 75:

    Δεν τον έχουν τον (γ)καντέμη τα Καλιαρντά του Πετρόπουλου

  96. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Νομίζω ότι ο εκλογικός νόμος με τον οποίο έβαλε αυτογκόλ η Ν.Δ ήταν έμνευσης Σωτήρη Κούβελα, κεινού που ‘ πε λαπάδες τους ποιητές.Απ΄αυτό και μετά σα να εξαφανίστηκε κιόλας από το προσκήνιο.

  97. Πάνος με πεζά said

    Όχι, (διαβάζω κι εγώ) ήταν ο Ν.1847/1989, υπογραφής Κουτσόγιωργα (αποκαλέστηκε και «Νόμος Κουτσόγιωργα») και έμπνευσης Α.Παπανδρέου-Κίσσονα, που έσυρε το Μητσοτάκη μέχρι το 1990, οπότε σχημάτισε κυβέρνηση, πάλι χωρίς αυτοδυναμία, με τον Κατσίκη, και άρα μπόρεσε και να αλλάξει και το νόμο. Νομίζω ότι μέχρι τότε, μπορούσες ν’ αλλάζεις το εκλογικό νόμο για τις αμέσως επόμενες εκλογές, μετά -και δικαίως- πήγε υποχρεωτικά για τις μεθεπόμενες…

  98. Ιάκωβος said

    Αφού όλοι είπαν, να πω κι εγώ. Το γκόμενα, γκόμινα, πάντα θεωρούσα ότι ήταν από το ντόμινα. Δεν το ψάχνω,περιμένω το άρθρο του νικοκύρη.

    56,59
    Αυτός ο Φαήλος…Ε όχι δε θα ήθελα η Ελλάδα να έχει για πρωθυπουργικό σύμβουλο ένα τέτοιο τραβεστί χρυσαυγίτη. Ο σύριζα βέβαια είναι ο σύριζα, αλλά όχι, δεν είναι ίδιος με τη νουδού, τι να λέμε. Τα άτομα είναι επικίνδυνα.

    Ο δε συγκεκριμένος όλο για τους ντιντήδες μιλάει, και πάντα ντε προφούντις, δεν είναι κάπως ύποπτο αυτό;

    Κμπελ*, ντιντής δεν νομίζω ότι είναι ο γκέι, μάλλον είναι το μαμόθρεπτο παιδί αστικής καταγωγής, και βγήκε από το όνομα, Κώσταντίνος- Ντιντής. Ή όχι;
    *και μια που εδώ λεξιλογούμε

    Βέβαια και στο Λομονόσωφ δε φαίνεται να τους μαθαίνουν διαφορετικά πράματα, ούτε τώρα ούτε επί ΕΣΣΔ. Και κρίμα, το άτομο ανήκει στην Ανταρσύα:

  99. Ιάκωβος said

    Ο Πατέλης στο παραπάνω, ξεκινάει με ένα τόσο εξώφθαλμα ad hominem επιχείρημα… Με την ίδια λογική, επειδή ο Χίτλερ είχε τη Μπλόντι, συνεπάγεται οτι το να έχεις σκύλο είναι ναζιστικό.

  100. 98

    Η Ανταρσύα τονε ξαπόστειλε, απ’ ό,τι μαθαίνω…

    99

    Θα σφαχτούμε!

  101. sarant said

    95 Eυχαριστούμε!

    93 Εντεψίζικα κατά βάση σημαίνει άσεμνα, είναι και (κρυμμένη) συλλογή του Σεφέρη.

    Θα ακούσω την εκπομπή που λες, αν και….

  102. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Τώρα γιατί εγώ νομίζω ότι για τη γκόμινα-γκόμενα, έχουμε(έχετε οι γνώστες) ασχοληθεί εδώ;Και τη φωτό της καραμέλας του σχ.37 θυμάμαι.Σα να την έβαλε κιόλας ο Γς!

  103. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    101.>>την εκπομπή που λες, αν και….
    να πεταχτώ να συμπληρώσω εγώ που μ’ έχει πιάσει λογοδιάρροια σήμερα θυμίζοντας : πέντε στα πέντε είπε Αντωνάκος αυθαίρετες λάθος ερμηνείες σε ρίζες και συσχετισμούς λέξεων προ λίγου καιρού σε εκπομπή του Μ.Τσιλιμίδη στο Ρίαλ ράδιο.

  104. 102

    Ο συνήθης ύποπτος, βέβαια…

    https://sarantakos.wordpress.com/2013/01/19/meze-49/

  105. Εφη, δες το 26 🙂

  106. Μαρία said

    Η λέξη kadem με τη σημασία του ποδιού σα μονάδας μήκους διασώζεται στη νιγριτιανή έκφραση ντεφ’ καντέμ να γίνει εκεί που εμείς λέμε απλώς ντεφ’ να γίνει.

    Βλέποντας τώρα το λήμμα καντέμης στο ΛΚΝ διαπιστώνω οτι τον γρουσούζη τον προφέρουμε τουρκοπρεπώς γουρσούζη 🙂

  107. Κουνελόγατος said

    26. Παραλίγο να το ξεχάσω. Προπάτορας; Ουπς, κάτι δε μου πάει…

  108. Προκάτοχος, αν προτιμάς.

  109. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    104,105, Στραβωμάρα μ΄ 🙂
    Τα γκομενικά προέκυψαν παρεμπιπτόντως βλέπω και είχε πει για άρθρο από τότε ο Νικοκύρης. Με το καλό λοιπόν.
    28.καντέμι = συνήθεια,
    Αντέτι μόνο τονε ξέρω τον άγραφο νόμο
    Να κάμω θέλει κοπελιά
    του χριστιανού τ΄αντέτι
    να σου φιλήσω το σταυρό
    απού φορείς στο μπέτη
    (πολύ σταυροφίλημα έπεσε σήμερα στις μαντινάδες 🙂 )

  110. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    106>> τουρκοπρεπώς γουρσούζη
    και χουρσούζης κατά Θεσσαλία μεριά βλέπω 🙂 :χουρσούζικο που ακούγεται ουρσούσκο 🙂

  111. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    110 Απ το Ζαγόρι
    Γλωσσάρι: τατούλα= γιαγιά, ξώμπλιασμα = κουτσομπολιό, κουρμπάνια = δώρα, π’νομίζονταν = κουτσομπολεύονταν, σιούκια = ελαττώματα, π’νόμια = πταίσματα, ξενονίζαμαν τα μόλκα μας = απομακρύναμε από το νόμο τα συνομήλικα μας, ουρσούσκο = χουρσούζικο.https://iliochori.wordpress.com/2012/04/11/%CF%80%CE%B1%CF%83%CE%BA%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CE%AC-%CF%83%CF%84%CE%BF-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%B9%CF%8C/

  112. Κουνελόγατος said

    108. Δεν είναι λεξιλογικό το θέμα. 🙂 Το 160-61 με μπερδεύει ακόμη…

  113. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #88
    Αυτό είναι! Το είχα ξεχάσει αλλά αυτό είναι το τρίτο. Φυσική καταστροφή, αεροπορικό ατύχημα, κατάρρευση χώρας. Με αυτά τα τρία ξεκίνησε η γκαντεμιά του Μητσοτάκη. Στοιχηματίζω δε την μισήν μου περιουσίαν ότι ουδείς από του Ρωμιούς του παρόντος ιστολογίου θα εύρη μνεία της γκαντεμιάς Μητσοτάκη στην προ του 1990 εποχή! 😀

  114. Νίκος said

    Δεν έχουμε κοιτάξει καθόλου το έτυμο της Αγγλικής εκδοχής. Από το etymonline.com:

    damn (v.) Look up damn at Dictionary.com
    late 13c., «to condemn,» from Old French damner «damn, condemn; convict, blame; injure,» derivative of Latin damnare «to adjudge guilty; to doom; to condemn, blame, reject,» from noun damnum «damage, hurt, harm; loss, injury; a fine, penalty,» possibly from an ancient religious term from PIE *dap- «to apportion in exchange» [see Watkins]. The Latin word evolved a legal meaning of «pronounce judgment upon.» Theological sense is first recorded early 14c.; the optative expletive use likely is as old.

    Damn and its derivatives generally were avoided in print from 18c. to c. 1930s (the famous line in the film version of «Gone with the Wind» was a breakthrough and required much effort by the studio). The noun is recorded from 1610s; to be not worth a damn is from 1817. The adjective is 1775, short for damned; Damn Yankee, characteristic Southern U.S. term for «Northerner,» is attested from 1812. Related: Damning.

    Εφ’ όσον και στα Αγγλικά η έντυπη χρήση της καθυστέρησε πολύ, ενισχύει νομίζω την Αγγλική ετυμολόγηση.

    Ο Πατέρας μου έφυγε μετανάστης στη Ν. Αφρική το 1969 και έχω την εντύπωση ότι συνάντησε την λέξη εκεί, στην Ελληνική κοινότητα που αρέσκεται μέχρι σήμερα να χρησιμοποιεί τέτοια δάνεια. Εγώ γεννήθηκα και τελείωσα Λύκειο (και πανεπιστήμιο) εκεί. Oι παρακάτω εκφράσεις είναι πολύ συνηθισμένες:

    – Πάνε μέχρι το κάρο να φέρεις το πακέτο. (κάρο η μερσεντές, φυσικά και δεν υποτιμάει το αυτοκίνητό του αλλά δανείζεται από το αγγλικό car)
    – Τα κλειδιά είναι πάνω στη «φρίτζα».
    – Άναψε την «στόφα» στους 180.
    αλλά και
    – Ντάμ γιου ρε μάδερ φάκερ, δεν καταλαβαίνεις τί σου λένε; (το συγκεκριμένο το έχω ακούσει και απέναντι σε Έλληνα και σε Φαντερμέρβα και σε Ζουλού, και σε Κολοράντο (Coloured). Με το Φαντερμέρβα εννοούν τους ντόπιους Αφρικάνερς, τους απόγονους των Μπόερς. «Van der Merwe» είναι πολύ κοινό επίθετο, κάτι σαν Παπαδόπουλος.)

    Επίσης μου φαίνεται λογικό τα Αγγλικά δάνεια πέρα από τη ναυτική τους χρήση, να ξεκίνησαν να διαδίδονται με την Ελληνική διασπορά και τα μεταπολεμικά μεταναστευτικά κύματα. Προσωπικά σαν επαναπατρισμένος Έλληνας του εξωτερικού θεωρώ την Αγγλική προέλευση σαν δεδομένη, αλλά και μοναδική γραφή το «γκαντέμης». Αντίθετα το «καντέμης» το συναντώ πρώτη μου φορά σε αυτό το άρθρο.

    Θα ρωτήσω τον πατέρα μου αλλά και τον θείο μου που είχαν χαρτοπαικτική λέσχη στο Χίλμπροου, στην καρδιά του Γιοχάννεσμπουργκ. Αν γνωρίζουν κάτι περισσότερο θα επανέλθω.

  115. Βάταλος said

    Εντιμώτατοι κύριοι,

    Ακόμη και ο γέρων Βάταλος που γνωρίζει άριστα πόσον έχουν αποβλακώσει τους Ρωμιούς αι μαζοχιστικαί παλαβομάραι του Ραββίνου Χριστού, δεν θα ηδύνατο να φαντασθή το σημερινόν στραπάτσον: Δέκα σχεδόν ώρας ευρίσκεται εν τω ουρανώ του Διαδικτύου η παρούσα ανάρτησις του κ. Σαραντάκου και ουδείς ηδυνήθη ακόμη να του υποδείξη πότε πρωτοκαταγράφεται η λέξις «καντέμης» εις την ρωμέικην διάλεκτον!.. Επειδή απόψε βιάζομαι διά να μεταβώ εις πολύωρον οικογενειακήν υποχρέωσιν, θα τα είπω επιγραμματικώς…

    1) Η λέξις «καντέμης» εις τα ρωμέικα πρωτοκαταγράφεται εις τας αρχάς του 1800 από τον θρυλικόν βιογράφον του Αλή Πασά, Χατζή Σεχρέτην, που συνέγραψε εμμέτρως τον βίον του μεγίστου εκείνου Ανδρός εις έν ποίημα 10.000 (περίπου) στίχων, το οποίον διέσωσεν εις τας «Ιστορικάς Διατριβάς» του (1η έκδοσις 1870) ο κορυφαίος Έλλην ιστοριδίφης όλων των εποχών, Κωνσταντίνος Σάθας. Καταβιβάσατε εδώ τον σχετικόν τόμων των «Ιστορικών Διατριβών» του Σάθα και μεταβήτε εν τη ηλεκτρονική σελίδι 133 του pdf. Παραθέτω τας επιμάχους σελίδας 128 και 129 του βιβλίου και αφήνω την έρευναν εις τους τουρκογνώστας, διότι το ποίημα του Χατζή Σεχρέτου γέμει τουρκικών λέξεων

    Όπως βλέπετε, η επίμαχος φράσις είναι: «Ζεβάλι να μη βρίσκουνε τα καντεμί οτζάκια», που σημαίνει… «Να μη παρακμάζουνε ποτέ τα καλότυχα τζάκια».

    2) Επίσης; Μοί προκαλεί αλγεινήν εντύπωσιν ότι ουδείς αναγνώστης εμβήκε εις τον κόπον να ενημερώση τον πολυάσχολον κ. Σαραντάκον ότι το «καντέμι» ήτο το μεγάλον ερυθρόν ζωνάρι που εφόρουν αν νύφαι μόνον διά 15 ημέρας, διότι πάσα παράτασις πλέον του 15νθημέρου εθωρείτο ΜΕΓΙΣΤΗ ΚΑΚΟΤΥΧΙΑ! Τοιουτοτρόπως προέκυψεν ο ευφημισμός και από το «γούρι» που εσήμαινεν αρχικώς το καντέμι, επήγαμε εις την κακοτυχίαν! Όπερ έδει δείξαι… Ιδέστε τι γράφει η Ιωάννα Παπαντωνίου εις τον μνημειώδη 1ον τόμον των «Ελληνικών Φορεσιών» :»Το μεγάλο κόκκινο ζωνάρι το καντέμι, φοριέται πάνω απο το σιγκούνι άπ’ τή νύφη μόνο, και μόνο γιά δέκα πέντε ήμέρες… κλπ-κλπ»

    3) Ωστόσον, εκείνο που ενδιαφέρει απόψε τον αντίχριστον γερο-Βάταλον είναι άλλο: Εις τας δύο σελίδας του Σάθα που παρέθεσα ανωτέρω εις φωτοτυπίαν, ο Μέγας εκείνος ιστοριοδίφης αποκαλύπτει (το έχω σημειώσει με κίτρινον μαρκαδόρον) το Μέγα Ψεύδος της προπαγάνδας των Γαλιλαίων ότι ο καλόγηρος Σαμουήλ ανετινάχθη εις το Κούγκι! Η ανατίναξις έγινε υπό άλλου καλογήρου, εμμίσθου ρουφιάνου του Αλή Πασά, και το γεγονός αποκαλύπτει εις το ποίημά του ο Χατζή Σεκρέτης και αποδέχονται απολύτως ο Περραιβός και ο Κουτσονίκας, αλλά πρωτίστως ο Μέγας Σάθας! Άλλο έν παραμύθι των Γαλιλαίων, που καλά θα κάμη ο ελληνόψυχος καθηγητής Αντώνης Λιάκος που ανέλαβε την συγγραφήν των σχολικών βιβλίων να το φέρη εις την δημοσιότητα, όπως συνέβη με το παραμύθι του Ζαλόγγου, της Αγίας Λαύρας κλπ.

    Μετά πάσης τιμής
    Γέρων Βάταλος

    ΥΓ: Εάν τυχόν προκληθώ από κάποιους Ρωμιούς αναγνώστας, δεν θα δυνηθώ να απαντήσω απόψε, διότι θα απουσιάζω εκτός οικίας μέχρι τας πρώτας πρωΪνάς ώρας. Με το καλόν να ξημερώση ο Γιαχβέ την ημέραν και θα επανέλθω διά τυχόν απαντήσεις αύριον (Παρασκευήν) το μεσονύκτιον

  116. Νίκος Κ. said

    Εφημερίδα «Μακεδονία» 30/5/1970, σελ. 2, Στήλη «Η Θεσσαλονίκη και ο Κόσμος», αρχή έκτης παραγράφου:
    Επαγγέλματα: Του παζβάντη (νυκτοφύλακος). Κατέληγον εις αυτό όλοι οι «Μουκαντέμ(η)δες» (αχαϊρευτοι) όπως τους απεκάλουν οι (Θεσ)Σαλονικιοί. …

    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=124&pageid=59744&id=-1&s=0&STEMTYPE=2&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=ASSASJASVAScASNASUASPASa&CropPDF=0

  117. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    114 Αν ο πατέρας σου βρήκε το 1970 τη λέξη γκαντέμης = γρουσούζης στην παροικία μας, αυτό δεν αποκλείει να είχε εισαχθεί από την Ελλάδα είκοσι χρόνια νωρίτερα. Πάντως, το καταγράφουμε.

    115 Γεροβάταλε, τα καντεμί οτζάκια του Χατζησεχρέτη τα είχα δει, αλλά δεν είναι με αυτή τη σημασία της λέξης, νομίζω μάλιστα ούτε με τη σημασία που λες, καλότυχα, αλλά με τη σημασία «παλιά, παλαιόθεν» (δες και σχ. 39) Γιαυτό και δεν τα ανέφερα. Και το ζουνάρι αναφέρθηκε σε σχόλιο.

    116: Μήπως βρήκαμε την απάντηση;
    Το μουκαντέμης > καντέμης είναι νομίζω εύκολο να γίνε

    Η λέξη γκουγκλίζεται μόνο σε επώνυμο.

    Δύτη, υπάρχει μου- στερητικό; Για μετοχή το ήξερα.

  118. Πέπε said

    @113:

    Μα και τα τρία αυτά είναι γρουσουζιές, όχι ατυχίες. Δηλ. έφερε κακή τύχη στους άλλους, δεν ήταν κακότυχος ο ίδιος.

    Εξακολουθώ να απορώ πώς αυτή του η ιδιότητα έμεινε γνωστή ως γκαντεμιά, και έκανε σουξέ αυτή τη μάλλον σπάνια, μέχρι τότε, λέξη, με έννοια άλλη από την κανονική της.

    Ή οι συντάκτες/γελοιογράφοι του Π. δεν ήξεραν καλά τη λέξη, ή όλοι εμείς πλανώμεθα κι εκείνοι έχουν δίκιο.

  119. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #115
    Γέρω-Βάταλε, αυτά για τον Σαμουήλ τα ‘χουν γράψει άλλοι σε βιβλία κι εμείς εδώ στο ιστολόγιο από χρόνια…

  120. Μαρία said

    117
    Για μετοχή;
    Ερωτηματικό μόριο mi, mu για ερωτήσεις ολικής άγνοιας, μπαίνει ανάλογα με την περίπτωση άλλοτε απο μπρος κι άλλοτε απο πίσω, σαν το μ-λ.

  121. sarant said

    120 Θέλω να πω, ο μουσαφίρης είναι μετοχή του ρήματος σ/φ/ρ, ο μουφλούζης μετοχή του ρηματος φ/λ/σ κτλ.

  122. Μαρία said

    121
    Για τα αραβικά φαντάζομαι ρώτησες το δύτη, όχι για τα τούρκικα.

  123. sarant said

    Όλα τα ξέρει ο Δύτης

  124. Όχι, μου- στερητικό δεν έχουν τα αραβικά. Αυτό με τον μουκαντέμη χτυπά ένα καμπανάκι, που λένε και οι Άγγλοι, αλλά μάλλον θα επανέλθω αύριο. Για τα καντεμί οτζάκια του Χατζη-Σεχρέτη (πασίγνωστου σε όσους αγαπούν τον Εγγονόπουλο) νομίζω, Νίκο, ότι έχεις δίκιο (τα παλιά οτζάκια).

  125. Μαρία said

    124
    π.χ
    Besides these each village has its mukadem or head man, who is responsible for the good order of the people among whom he lives. Governors, sheiks, and mukadems are all unpaid officials.

  126. κουτρούφι said

    #113, #118.
    Δεν ξέρω αν έχει ήδη αναφερθεί αλλά πριν μερικά χρόνια είχε κυκλοφορήσει αρκετά το παρακάτω απόσπασμα από μια συνέντευξή του:

    Η φρίκη ξεκινάει από το 1:00.

  127. sarant said

    125 Αυτό δεν ταιριάζει και τόσο με το 116

  128. Μαρία said

    127
    Στα γουγλοβιβλία θα βρεις κι άλλες αναφορές.

  129. Το 125 από πού είναι; Μουκαντέμ στην κυριολεξία, εδώ, σημαίνει «προηγούμενος»=»ηγούμενος», ας πούμε.
    Αυτό που θυμήθηκα εγώ είναι το εξής. Σε μια διατριβή που έχω στα χέρια μου (αυτήν εδώ, σελ. 232-233) βλέπω την εξής ιστορία:

    Μια αξιοσημείωτη ιστορία σχετικά παραδίδει ο Na’îmâ. Το 1652 ο στόλος αντιμετωπίζει οικονομικά προβλήματα, καθώς οι ειδικοί φόροι των κατοίκων της Κωνσταντινούπολης (‘avâriz-i balâd) έφταναν μόνον για την επάνδρωση τριάντα γαλέρων. Έτσι στρατολογήθηκαν με τη βία άνεργοι και ζητιάνοι από την πόλη και τα περίχωρα (‘unfle İstanbulda ve etrafda bulunan sâ’illeri ve bî-kârları). Όπως σημειώνει ο Na’îmâ, «σύμφωνα με τις αφηγήσεις γέρων υπαλλήλων του ναυστάθμου» την εποχή εκείνη η στρατολόγηση κωπηλατών γινόταν συχνά ως εξής: υπήρχαν κάποιοι με τον τίτλο mukaddem, οι οποίοι έψαχναν στις αγορές, εκεί όπου συναθροίζονταν ανόητοι (eblehler) και άεργοι (işsiz)· αφού έπιαναν φιλίες τούς καλούσαν να πιούν μια σούπα στο σπίτι τους ή σε κάποιο κατάστημα. Στη συνέχεια με διάφορα προσχήματα τούς παρέσερναν στο δικό τους σπίτι, όπου κάποιοι «λιποτάκτες» στην υπηρεσία τους (hidmetinde olan hazele) τούς φυλάκιζαν. Όταν ήταν να ξεκινήσει ο στόλος τούς έβγαζαν νύχτα και τούς έβαζαν στα πλοία· «σε ποιον να παραπονεθούν;». Όταν επέστρεφε ο στόλος, όσοι είχαν μείνει σώοι έπαιρναν κάποια γρόσια ως πληρωμή (kürekçi ücreti). Η πρακτική αυτή καταργήθηκε από τον Köprülü Mehmed Paşa.

    Δε νομίζω όμως ότι έχει σχέση. Αν μη τι άλλο, δεν ξέρω να αναφέρονται αυτοί οι τύποι σε καμία ελληνική πηγή.

  130. sarant said

    126 Το ανέφερε ο Σκύλος στο 90 🙂

  131. Ριβαλντίνιο said

    «αποκαλύπτει εις το ποίημά του ο Χατζησεκλέτης και αποδέχονται απολύτως ο Περραιβός και ο Κουτσονίκας, αλλά πρωτίστως ο Μέγας Σάθας!»

    Πάντως το «κάπως ομολογούσιν» του Σάθα για τον Κουτσονίκα δεν πολυισχύει. Τι κάπως ομολογεί αφού ο άνθρωπος λέει ξεκάθαρα ότι δεν ξέρει :

    «Ο δε καλόγηρος Σαμουήλ επιφορτισθείς να παραδόση την πυρίτιδα του φρουρίου εις τρεις απεσταλμένους παρά του Πασσά έμεινεν, αλλ’αίφνης αναφλαιχθείσα η πυρίτις άγνωστον εκ τίνος αιτίας, ετίναξεν εις τον αέρα τον Σαμουήλ και τους μετ’αυτού ευρισκομένους δύο Σουλιώτας και τρεις Οθωμανούς.»

    «παραμύθι του Ζαλόγγου»

    Για δες κι αυτό Βάταλε από την Π-Λ-Μπ :

    Υπάρχει όμως συγκεκριμένη μαρτυρία από αυτόπτη Τούρκο, τον αξιωματικό του Αλή πασά Σουλεϊμάν αγά, που περιλαμβάνεται σε βιβλίο του Imbraim Manzour efendi (Παρίσι 1828). Κατά την μαρτυρία αυτή, οι γυναίκες «πιάσθηκαν από τα χέρια και άρχισαν ένα χορό, που τα βήματά του τα κινούσε ένας ασυνήθιστος ηρωισμός και η αγωνία του θανάτου τόνιζε τον ρυθμό του…Στο τέλος των επωδών οι γυναίκες βγάζουν μια διαπεραστική και μακρόσυρτη κραυγή, που ο αντίλαλός της σβήνει στο βάθος ενός τρομακτικού γκρεμού, όπου ρίχνονται μαζί με όλα τα παιδιά τους».

  132. κουτρούφι said

    #130. Οπότε, περιττό το #126.

  133. sarant said

    132 Όχι, διότι άλλο είναι να τον ακούς να το περιγράφει!

  134. Μαρία said

    129
    Report … 1880
    https://www.google.gr/search?q=mukadem&ie=utf-8&oe=utf-8&gws_rd=cr&ei=_6lgVqWnD8aeU77-r-gJ#q=mukadem&tbm=bks&start=10

  135. Πάνος με πεζά said

    @ 101 (93) : Nαι,την εκπομπή την πρότεινα ως αντί-παράδειγμα.

    Τυχερός o Mητσοτάκης μέσα στην ατυχία των άλλων, είπατε; Για διαβάστε γι αύτον , που τον «παίζει» στα ίσια !

  136. constant said

    Τον Φραν Σελάκ
    https://en.wikipedia.org/wiki/Frane_Selak
    πώς θα τον χαρακτηρίζαμε;
    Γκαντέμη ή τυχερό;

  137. Μαρία said

    136
    Μασαλτζή κοινώς παραμυθά.

  138. sarant said

    As of 2015, none of Selak’s claims have been independently verified

  139. Pedis said

    Ο κατσικόποδαρος φέρνει γρουσουζιά στους άλλους άθελά του.
    Ο γρουσούζης, ηθελημένα, ή τουλάχιστον το χαίρεται και το φχαριστιέται.
    Ο γκαντέμης ελκύει την ατυχία πρώτα για τον εαυτό του και μετά όποιον πάρει σβάρνα γύρω του.

    Ενώ, δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία για την περίπτωση του δρακουμέλ, αυτοί που τον συμπαθούν κλίνουν προς το πρώτο, ενώ εκεινοι που τον αντιπαθούν είνα βέβαιοι για το δεύτερο.

  140. Pedis said

    ελκύει -> έλκει (δεν τη θέλει, δα, και για γκόμενα)

  141. BLOG_OTI_NANAI said

    Είπαμε ξανά ότι ο Σάθας γράφει βλακείες, αλλά ο τύπος έχει το ακαταλόγιστον και δεν ασχολείται με λεπτομέρειες καθώς από τα λόγια του Περραιβού δεν προκύπτει ότι ο Σαμουήλ δεν άναψε το μπαρούτι, το αντίθετο μάλιστα καθώς τα λόγια του Σαμουήλ για την αδυναμία του πασά να πιάσει κάποιον που δεν φοβάται τον θάνατο, οδηγούν σαφώς στο συμπέρασμα της αυτοθυσίας….
    όσο για τον Χατζή Σεχρέτη, δεν ήταν κανένας μορφωμένος ιστορικός αλλά απλά ένας ταλαντούχος στιχοπλόκος και έτσι, μέσα στο ίδιο το ποίημα του ξεφεύγουν αντιφάσεις και ενώ μας λέει αλλού ότι ο Φώτος Τζαβέλας άναψε το φυτίλι, κατόπιν, βλακωδώς και προκειμένου να βρίσει τον Σαμουήλ, μας τον παρουσιάζει όπως ακριβώς τον γνωρίζουμε: ως έναν ανυπότακτο αγωνιστή που… κλείνεται στο Κούγγι για να κάνει ΚΑΤΙ που θα μείνει στην ιστορία. («να κρένεται, Καλόγερε, στον κόσμον τ’ όνομα σου»). Και σίγουρα, το ότι απλά κλείστηκε στο Κούγγι για να βγει μετά από λίγο, δεν θα ήταν κάτι που θα τον άφηνε στην ιστορία… Έμμεσα τουλάχιστον ακόμα και ο Χατζή Σεχρέτης μας βεβαιώνει για την αυτοθυσία του Σαμουήλ…

  142. BLOG_OTI_NANAI said

    Ας βάλουμε και τη συνέχεια του Περραιβού για να φανεί ακόμα περισσότερο η βλακεία του Σάθα και η ασυνάρτητη φαντασιοπληξία του πολυώνυμου ακατονόμαστου:

  143. nikiplos said

    Καλησπέρα… Οι μπρούκληδες και οι Αχέπανς δεν έβαλαν και πολλές λέξεις στη γλώσσα μας… Όπως αυτά που περιγράφει ο @114 Νίκος, πιο πάνω, υπάρχουν άφθονα και στους αχεπάνους… Οι θείοι μου επιγραμματικά:

    -έχει πολλά μπιλοζίρια ο καιρός (below zero)
    -φριζάραν τα λέκια και δεν μπορούμε να μουβάρουμε τα μπότια μας (πάγωσαν οι λίμνες και δεν μπορούμε να μετακινήσουμε τις βάρκες μας)
    -μαρκέτα (αγορά)
    -παρκαβενέϊκα (για την park-avenue του Toronto γιατί στην συνώνυμη της Ν.Υ οι ομογενείς ούτε απ’ έξω δεν θα μπορούσαν να περάσουν)
    Δεν υπήρξε η επιρροή δλδ για να έρθουν αυτές οι λέξεις εδώ…

    Η εκδοχή να ήρθε απευθείας από την Τουρκική ως ειρωνική, θα έτεινε – σωστά λέει ο Νικοκύρης- να έχει έρθει η λέξη από πριν τον πόλεμο με τους μικρασιάτες του 22. Όμως εκεί δεν υπάρχει πουθενά…

    Εγώ την λέξη την πρωτοδιάβασα τέλη της δεκαετίας του 70, που την έγραψαν στο γύψο του χεριού του εξαδέλφου μου οι συμμαθητές του στο Παγκράτι. «Είμαι πολύ καντέμης». Αγνοώντας τη λέξη νόμιζα ότι σημαίνει «καψούρης» ή κάτι τέτοιο…

    Λογικό μου φαίνεται να ήρθε από την Τουρκική ενδεχομένως με ειρωνία («άντε βρε γουρλή» που λέμε μερικές φορές εννοώντας τον «κατσικοπόδαρο») και μάλλον μέσα σε κάποια κλειστή κάστα. Αποκλείοντας τα καλιαρντά, τα ναυτικά κλπ, μένει η γλώσσα των τζογαδόρων – εκεί άλλωστε έχει και σημαντική έννοια η εκφορά της τύχης ή της ατυχίας. Ιππόδρομος, Χαρτοπαίγνια – λέσχες, καζίνα, σφαιριστήρια κοκ… Η λογική μου λέει ότι ήρθε από τη νεολέρα, που μάλλον θα την πρωτοάκουσε από τα σφαιριστήρια στις αρχές των 70ς…

    Το αγγλικό κι εμένα δεν μου πολυκάθεται πάντως…

  144. …τουρκ. kadem, που είναι αραβικής αρχής,…σημαίνει «καλή τύχη»,…

    …το οποίο kadem πέρασε στα αγγλικά με τον αμάρτυρο τύπο
    *cademic<*kademic (καλότυχος, ευτυχής)
    που – χρησιμοποιώντας το στερητικό a – έδωσε το
    a-cademic = κακότυχος, ατυχής.

    Παράδειγμα:

    The discussion is academic =

    The discussion has little practical use or value, being overly
    detailed,
    unengaging,
    theoretical,
    boring,
    irrelevant,
    pedantic,
    unrealistic,
    useless,
    and inconsequential!

    🙂

  145. sarant said

    145: 🙂 🙂 🙂

  146. 126

    Γειά σου, Κουτρούφι!

    Μητσοτός! ❤

  147. Alexis said

    Η καντεμιά του Μητσοτού έχει συνδεθεί και με την απίστευτη ανομβρία των αρχών της δεκαετίας του ’90, τότε που οι ειδικοί συνιστούσαν να βάλουμε όλοι από ένα …τούβλο στα καζανάκια μας και οι εφημερίδες (νομίζω και τα δελτία καιρού στην τηλεόραση, αν θυμάμαι καλά) έβγαζαν καθημερινά το …ανακοινωθέν του «υδατικού ισοζυγίου» :
    «Τόσα εκατομμύρια κυβικά έχουν οι ταμιευτήρες του Μόρνου και της Υλίκης, επαρκούν για άλλες 187 μέρες»
    «Έγινε ο καντέμης πρωθυπουργός και σταμάτησε ο Θεός να βρέχει» έλεγε ο κόσμος.

    Παρεμπιπτόντως, γιατί «ηλίθια δεκαετία» τα ’90ς Νίκο;

  148. sarant said

    147 Ίσως και δεκαπενταετία -της αυταπάτης και της φούσκας.

  149. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Τ΄ακουσα νωρίτερα στο ράδιο.’Ασχετο αλλά φρικαλέο.Το δεξί χεράκι είναι το καλό κι αλίμονο στο προσφυγάκι π΄απλώνει να πάρει το μπουκαλάκι το νερό με τ΄αριστερό. Τσαφ με μια ξυλιά του το θυμίζουν.
    Θε μου, θε μου δυτικός ή ανατολίτης, σύγχρονος ή αρχαίος πώς βαστάς τα κεραμίδια;

  150. Μαρία said

    149
    Γι’ αυτούς πρέπει να άκουσες.
    http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22768&subid=2&pubid=64297362
    Για παράδειγμα εντυπωσιάζουν οι σκηνές διανομής νερού σε πρόσφυγες και μετανάστες που ετοιμάζονται να αναχωρήσουν από το λιμάνι -στους οποίους αρνούνται να δώσουν νερό, αν δεν το παραλάβουν με το δεξί τους χέρι, απόδειξη του ότι είναι καλοί μουσουλμάνοι.

  151. Pedis said

    # 148 – Ίσως και δεκαπενταετία -της αυταπάτης και της φούσκας.
    Και βάλε και βάλε … το «φέρτε τη ζωή μας πίσω» δεν ζητούσαν μέχρι πρότινος και οι συριζαίοι; (Μάλλον, με ισοδύναμα φούσκας.) 🙂

  152. Γς said

    149, 150:

    Ηγγικε γάρ η ώρα [ή τουλάχιστον ο καιρός γαρ εγγύς] που θα μαςμας απαυτώσουν παστρικά και περιτμημένα.και εκτός Σέγκεν.

  153. Γς said

    37:

    >Σε διαφημιστικά πλακάτ δείχναν μια όμορφη κοπέλα που έβαζε στο στόμα μια καραμέλα

    102:

    >Και τη φωτό της καραμέλας του σχ.37 θυμάμαι.Σα να την έβαλε κιόλας ο Γς!

    Ενασ διαβητικός δεν θα έβαζε ποτέ στο στόμα μιας κοπέλας καραμέλα

  154. spiral architect said

    Όταν μια μαύρη γάτα περάσει από μπροστά σου, σημαίνει ότι το ζώο κάπου πάει!

  155. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Καλημέρα!

    152,
    μου φαίνονται παρακινδυνευμένες, ιδίως στις μέρες μας, οι βιβλικότροπες προβλέψεις σας.

    Όσο για το θέμα «εντός ή εκτός Σένγκεν», ήδη χθες, από επίσημα χείλη διαψεύσθηκε. Βεβαίως, ποιος μπορεί να αγνοήσει ότι αποτελεί (το «εκτός») ευσεβή πόθο πολλών δεξιών και ακροδεξιών πολιτισμένων και ευρωπαϊκών αποβρασμάτων.
    Κι ακόμη, επιχείρημα αντιπολιτευτικής πολιτικής κάποιων ημετέρων (π.χ. του Θεοδωράκη).

  156. spiral architect said

    @152, 155: Νταξ’ μωρέ, το Αθήνα-Άμστερνταμ το’ χω κάνει Κολιάτσου-Παγκράτι και χωρίς Σένγκεν θα μου κακοφανεί, να πούμε. 🙄 😛

  157. sarant said

    155-156: Θα είναι ένα ανόητο μέτρο που θα τιμωρήσει όσους ταξιδεύουμε συχνά, που μάλλον δεν είμαστε τζιχαντιστές.

  158. Γιάννης Ιατρού said

    154: καλημέρα,
    Σπιραλ, την συνέχεια όμως δεν την έβαλες 🙂

  159. Γς said

    156:

    Θρησκευτικός τουρισμός Νόιε Κιρχε [nieuwe Kerk] και τέτοια

  160. vk said

    148. «Ίσως και δεκαπενταετία -της αυταπάτης και της φούσκας.»

    Ενώ πριν και μετά ήταν (και είναι) χρόνια φουλ στο ρεαλισμό, τον ορθολογισμό και την καλή διαχείριση… 🙂

  161. Γς said

    154, 158:

    Μαύρα κι άσπρα γατάκαι, ή μάλλον κοτοπουλάκια.

    Είχαμε καμιά πενηνταριά από δαύτα στην αυλή-κοτέτσι. Ανακατεμένα χρωματικώς περνούσαν τον καιρό ους.

    Μέχρι που έπιασε μια μπόρα. Κατέφυγαν σε δυό στεγασμένα μέρη. Σε δυό ομάδες. 23 και 27 ας πούμε.
    23 μαύρα και 27 λευκά.

    Η πρώτη μου ρατσιστική εμπειρία.

  162. Πάνος με πεζά said

    @ 147 : Θυμάμαι ότι η ανομβρία ήταν, κατά σύμπτωση, όταν κάναμε Υδρολογία στο Πολυτεχνείο. Δηλ 1987+τρίτο έτος = 1989-90 (δε θυμάμαι αν ήταν μονό ή ζυγό εξάμηνο), άρα δηλαδή ήταν λίγο πριν να βγει ο Μητσοτάκης. Αλλά συνεχίστηκε και την επόμενη χρονιά.

    Η πλάκα στην τότε κατάσταση της λειψυδρίας, ήταν ένας τίτλος που θυμόμουν, από έναν «Ταχυδρόμο» του 1980 : «Μόρνος (που μόλις είχε τελειώσει), το έργο που θα ξεδιψάσει την Αθήνα»…

  163. spiral architect said

    Μας έχουν πρήξει πια με τα διάφορα «-exit»:


    (via thepressproject)

  164. sarant said

    163 Βγήκε και λέξη για την έξοδο από το Σένγκεν;

  165. spiral architect said

    Ε, οσονούπω. 🙄
    (σιγά μην μας βγάλουν, έτσι διώχνεις τον καλό πελάτη;)

  166. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    149. Έφη ,αυτό με το δεξί χέρι είναι καθιερωμένο στους άραβες,αλλά δεν ξέρω σε ποιο βαθμό είναι «θρησκευτικό».
    Το αριστερό χέρι το θεωρούν βρώμικο, κυριολεκτικά! Έχουν την (υγιεινή. κακά τα ψέματα) συνήθεια να πλένουν τον πωπό τους. Το νερό («μπιντέ» που λέμε στας Ευρώπας, αλλά εδώ είναι απλά μια μάνικα που βγάζει νερό με πίεση) είναι πάντα δεξιά από τη χέστρα,οπότε το πιάνουν με το δεξί και πλένονται με το αριστερό…

  167. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    166.

  168. Μαρία said

    166
    Με το αριστερό τρώει ο σατανάς κατα τας Γραφάς, γι’ αυτό και δεν υπάρχουν μουσουλμάνοι αριστερόχειρες 🙂

  169. Μαρία said

    166
    Σου βρήκα και τσαχπίνι Αιγύπτιο σεΐχη σε βίντεο με αγγλικούς υπότιτλους http://www.memritv.org/clip/en/1862.htm

  170. 66: «Μήπως θυμάσαι τη λέξη «χαντούμης»;

    Όχι. Ότι γράφω αφορά τη λέξη γκαντέμης. Η λέξη χαντούμης δεν χρησιμοποιούνταν.

  171. spiral architect said

    Πάντως, o Μεγάλος δεν καταλαβαίνει τίποτα από γκαντεμιές! 😀

  172. 61, 66, 170:
    Τώρα που το ξανασκέφτομαι, ίσως έφταναν να συγχέουν τις δυο έννοιες. Όπως και να έχει το πράγμα, σε αντίθεση με τη λέξη γκαντεμιά, η έννοια της λέξης γκαντέμης είχε επεκταθεί μέχρι και το σεξουαλικό υπονοούμενο: άτυχος αλλά και μη παραγωγικός, μη αποδοτικός (και στο σεξ). Έλεγαν με σχετική άνεση, πχ, «εκείνον τον καιρό με έδερνε μεγάλη γκαντεμιά» (ατυχία). Σε καμία όμως περίπτωση δεν θα έλεγαν «εκείνο τον καιρό ήμουνα γκαντέμης»!

  173. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    148 – » Ίσως και δεκαπενταετία -της αυταπάτης και της φούσκας.»
    Όλες οι δεκαετίες, από την γαλλική επανάσταση και μετά που πήραν οι κεφαλαιούχοι την εξουσία, αυταπάτη και φούσκες είναι.

  174. Κ. Καραποτόσογλου said

    Ἡ τουρκικὴ λ. kadem = πόδι· καλὸς οἰωνός, βρίσκεται στὴ νεοελληνικὴ ὡς γκαντέμης = ἄτυχος, γρουσούζης, ἐνῶ ἡ ἐξήγηση τῆς σημασιολογικῆς μετάπτωσης παρουσιάζει δυσκολίες.
    Ἡ ἀραβικὴ γνωρίζει τὴ λ. شوم šūm = unluckiness, inauspiciousness (= γρουσουζιά, ἀτυχία), unfortunateness, unprosperousness, (Lane 1490βγ), ποὺ βρίσκεται στὴν τουρκικὴ ὡς şum = ἀπαίσιος· uğursuz, kutsuz (= unlucky; inauspicious)· ἡ λ. χρησιμοποιεῖται στὴ φράση šūm kadem = di cattivo augurio nel venire, o infausti eventi (Meninski (1680), σ. 2881), ἐνῶ στὴν τουρκικὴ ἐκφέρεται ὡς: شوم ̗ قدم κατ̌έμι σ̌ουμ, kademi şum = ποῦς ἀπαίσιος, ἄφιξις ἀπαισία (Χλωροῦ 988α).
    Ἡ τουρκικὴ λ. kadem > γκαντέμης, πέρασε στὴ νεοελληνικὴ μὲ τὴ σημασία τοῦ şum = γρουσούζης, ἀπὸ τὴν χρήση τῆς παραπάνω φράσης.

    Κ. Καραποτόσογλου

  175. sarant said

    174 Ευχαριστώ πολύ κύριε Καραποτόσογλου. Η φράση σουμ καντέμ απαντάει πειστικά στη σημασιολογική μεταβολή.

    Μένει ωστόσο να εξηγηθεί η φαινομενικά όψιμη εμφάνιση της λέξης -πώς το σχολιάζετε αυτό;

  176. […] Γιώργος Σαραντάκος /sarantakos […]

  177. […] Νίκος Σαραντάκος /sarantakos […]

  178. Pirros said

    #25 @Πάνος με πεζά:

    Στην ταινία «Το ανθρωπάκι» (1969), η Μαίρη Μεταξά αποκαλεί γρουσουζλεμέ τον Κώστα Βουτσά στο 6:51.

  179. sarant said

    Ευχαριστούμε!

  180. Γιώργος Αιγινίτης said

    Κάποτε έζησα κάποια χρόνια στην Αμερική, μερικά από αυτά στη Νέα Υόρκη όπου -όπως θα έλεγαν οι Αμερικανοέλληνες- ζούσα κοντά στα Παρκαβενέικα, έτρωγα στέκια, οδηγούσα κάρα και το χειμώνα που πιάνανε τα μπιλοζίρια, φρίζαρα. Με μεγάλη μου απογοήτευση λοιπόν σήμερα, που με αδικαιολόγητη καθυστέρηση διάβασα το άρθρο σας, έμαθα τα δυσάρεστα. Ότι δηλαδή ο καντέμης δεν είναι ο γκαντέμης που ήξερα. Συγχύστηκα γιατι το είχα σιγουράκι. Για να μην πάω όμως αμαχητί, προτείνω μια διαφορετική προσέγγιση: Γιατί ο καντέμης να είναι υποχρεωτικά και γκαντέμης; Μήπως και πρόκειται για δύο διαφορετικές λέξεις, με παντελώς διαφορετική προέλευση κι ετυμολογία που όμως είναι ταυτόσημες εννοιολογικά; Κάτι σαν σιαμαίες δηλαδή. (Σιαμαίες λέξεις: εξαιρετικά σπάνιες λέξεις που όμως υπάρχουν. Νομίζεις ότι είναι ίδιες, αλλά είναι διαφορετικές.)
    Συγχωρείστε με αν επαναλαμβάνω πράγματα που ειπώθηκαν σε προηγούμενα σχόλια. Δεν τα διάβασα όλα.

  181. sarant said

    180 Ποια εποχή ζήσατε στην Αμερική;

  182. Γιώργος Αιγινίτης said

    ’83 με ’98. Tennessee, Νέα Υόρκη, Γεωργία, Καλιφόρνια. Και τώρα -it’s a small world, dear Nikos- στην Αίγινα.

  183. sarant said

    Mα φυσικά είναι μικρός ο κόσμος -οπότε μπορεί να τα πούμε στο νησί 😉

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: