Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο Βάρναλης στη Μυτιλήνη -κι ένα βγαλμένο δόντι

Posted by sarant στο 20 Δεκέμβριος, 2015


Πριν από μερικές μέρες είχαμε την επέτειο του θανάτου του μεγάλου ποιητή Κώστα Βάρναλη, οπότε ταιριάζει θαρρώ να αφιερώσω στον Βάρναλη το σημερινό κυριακάτικο, άρα φιλολογικό, άρθρο του ιστολογίου.

HMEROLOGIO 2016_3STHLOX12Το ιστολόγιο έχει παρουσιάσει αρκετές φορές κείμενα του Βάρναλη ή για τον Βάρναλη -μερικά από αυτά τα βρίσκετε εδώ. Κάποια από αυτά ήταν προδημοσίευση των δυο βαρναλικών έργων που έχω εκδώσει (εννοώ τα βιβλία Γράμματα από το Παρίσι και Τι είδα εις την Ρωσσίαν των Σοβιέτ, ενώ ετοιμάζω, αλλά για του χρόνου, και μια έκδοση των «Αττικών» χρονογραφημάτων του, δηλ. εκείνων που έχουν ως θέμα την πόλη της Αθήνας ή τις εξοχές της Αττικής).

Το σημερινό άρθρο δημοσιεύτηκε στο Λεσβιακό Ημερολόγιο 2016, που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αιολίδα σε επιμέλεια του φίλου Παναγιώτη Σκορδά. Καθώς πρόκειται για μια έκδοση εστιασμένη στη Λέσβο, διάλεξα ένα μικροφιλολογικό θέμα, τις δυο (αναγκαστικές) επισκέψεις του Βάρναλη στη Μυτιλήνη, στον δρόμο προς και από τον τόπο εξορίας του, το 1935. Στην εδώ αναδημοσίευση έχω κάνει μερικές επουσιώδεις αλλαγές, κυρίως μικροπροσθήκες.

Ο Βάρναλης στη Μυτιλήνη -κι ένα βγαλμένο δόντι!

Σε προηγούμενο τεύχος του Λεσβιακού ημερολογίου είχα παρουσιάσει μια διαμαρτυρία λογίων της Μυτιλήνης για την πειθαρχική δίωξη του Βάρναλη το 1926 καθώς και ένα δυσεύρετο ποίημα του ποιητή για τη Λέσβο. Στο παρόν άρθρο θα μιλήσουμε για τη φυσική παρουσία του Βάρναλη στο νησί της Λέσβου και στη Μυτιλήνη.

Εκτός λάθους, ο Βάρναλης επισκέφτηκε τη Λέσβο μόνο δύο φορές στη ζωή του, και μάλιστα χωρίς να το επιλέξει, και όχι για αναψυχή ούτε για κάποια επαγγελματική δραστηριότητα. Και οι δυο επισκέψεις του έγιναν το 1935, όταν ο ποιητής, μαζί με τον Δημήτρη Γληνό και δεκάδες άλλους αριστερούς και δημοκράτες πολίτες, οδηγήθηκαν για εκτόπιση στον Άγιο Ευστράτιο μετά το κίνημα του Κονδύλη. Απευθείας ατμοπλοϊκή σύνδεση δεν υπήρχε βέβαια, κι έτσι οι εξόριστοι έμειναν αρκετές μέρες στη Μυτιλήνη περιμένοντας το πλοίο της άγονης γραμμής, ενώ το ίδιο συνέβη και στο ταξίδι της επιστροφής από τον τόπο της εξορίας δυο μήνες αργότερα.

Με την επιστροφή του στην Αθήνα, τις τελευταίες μέρες του 1935, ο Βάρναλης έγραψε τις εντυπώσεις του σε σειρά άρθρων στην εφημερίδα Ανεξάρτητος, αν και η δημοσίευση διακόπηκε μετά τη δέκατη συνέχεια (για πολιτικούς λόγους: καθώς η προεκλογική εκστρατεία για τις εκλογές της 26.1.1936 είχε μπει στην τελική ευθεία, το ΚΚΕ ήρθε σε βιαιότατη σύγκρουση με την εφημερίδα, κατηγορώντας την για συκοφαντικά και προβοκατόρικα δημοσιεύματα).

Τα δημοσιευμένα άρθρα, μαζί με τις επιστολές που αντάλλαξε ο Βάρναλης με τη σύζυγό του, τη Δώρα Μοάτσου, έχουν πλέον εκδοθεί σε βιβλίο (Άι Στράτης. Θυμήματα εξορίας, από τις εκδ. Καστανιώτη, 2014), αν και δυστυχώς με αρκετά λάθη στη μεταγραφή και την επιμέλεια. Από το βιβλίο αυτό αντλώ υλικό, καθώς και από το αρχείο Βάρναλη που φιλοξενείται στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη. Με την ευκαιρία, ευχαριστώ τη βιβλιοθηκονόμο Ελευθερία Δαλέζιου για την προθυμία με την οποία με υποδέχτηκε στη βιβλιοθήκη, καθώς και τον θείο μου Κώστα Μίσσιο, χαλκέντερο γραμματολόγο της λεσβιακής λογοτεχνίας (και όχι μόνο) για τη βοήθειά του σε ερωτήματα που είχα.

Λοιπόν, ο Βάρναλης, ο Γληνός και άλλοι δημοκρατικοί πολίτες, σύνολο 33 άτομα, έφτασαν στη Μυτιλήνη στις 20 Οκτωβρίου 1935, με το «μεγάλο και καλοθάλασσο», όπως το χαρακτηρίζει, βαπόρι Αρντένα. Ήταν το πρώτο κύμα εξόριστων: «ξέραμε … ότι πίσου από μας θα ερχότανε άλλοι καμιά τρακοσαριά». Στη Μυτιλήνη έμειναν έξι ολόκληρες μέρες, περιμένοντας το πλοίο της άγονης γραμμής, το Μαρία Ρ.

Οι εξόριστοι χάρηκαν και με το παραπάνω αυτή την ανάπαυλα, που έγινε σε κλίμα άνεσης και χαλαρότητας, εντελώς διαφορετικό από τις ασφυκτικές συνθήκες στα αθηναϊκά κρατητήρια:

Γράφει ο Βάρναλης: «Οι έξι μέρες, που μείναμε στη Μυτιλήνη, ήτανε οι ωραιότερες απ’ όσες περάσαμε στα χέρια των αστυνομικών. Μας είχανε εγκαταστήσει τους μισούς στο φρούριο και τους άλλους μισούς στο Α΄ αστυνομικό τμήμα, σ’ ένα μεγάλο θάλαμο κάτου στην αυλή. Και μας αφήσανε λεύτερους να κυκλοφορούμε μέσα όξω, χωρίς να μας κλείνουνε την πόρτα. Λεύτερους να περιπατούμε στην αυλή, να αναπνέουμε καθαρόν αέρα, να ζεσταινόμαστε καθισμένοι στον ήλιο, να πίνουμε καφέδες, να διαβάζουμε, να πλενόμαστε στη βρύση όποτε θέλαμε και να δεχόμαστε όποιον ερχότανε να μας ιδεί. Κι αυτή η φρικαλέα πειθαρχία της φυσικής ανάγκης, που έκαμνε τη ζωή μας μαρτυρική στα τμήματα των Αθηνών και του Πειραιά, εδώ δεν εφαρμόστηκε. Μονάχα τη νύχτα μάς φύλαγε απέξω από το θάλαμο ένας χωροφύλακας, όσο που κι αυτόν μια νύχτα βγήκα όξω και δεν τονε βρήκα».

Ακόμα μεγαλύτερη παρηγοριά όμως ήταν η ζεστή υποδοχή που τους επιφύλαξαν οι κάτοικοι της Μυτιλήνης: «Έτσι στη Μυτιλήνη από την πρώτη μέρα ήρθανε και μας επισκεφτήκανε στο αστυνομικό τμήμα πλήθος επιστήμονες, διανοούμενοι και δημοσιογράφοι, που αψηφούσανε τον κίνδυνο να ενοχοποιηθούνε κι αυτοί. Μας χαιρετούσανε, μας παρηγορούσανε, μας βοηθούσανε. Ένα σωρό πράγματα μάς φέρνανε καθημερινά. Ακόμη μεγαλύτερη συμπάθεια μάς δείξανε στο γυρισμό μας. Μας περιμένανε κάτου από το βαπόρι, μας σφίξανε στην αγκαλιά τους. Χαιρετούσανε σε μας όχι ίσως τους ομοϊδεάτες τους, μα τα θύματα της ελευθερίας της σκέψης».

Μπορεί η αλληλεγγύη και η συμπαράσταση να εκφράστηκε εξίσου προς όλους τους εξόριστους, αλλά τη μεγαλύτερη προσοχή την απέσπασαν οι δυο διάσημοι, ο Βάρναλης και ο Γληνός, καθώς και ο δικηγόρος και λογοτέχνης Τάκης Κόντος, σαν Μυτιληνιός που ήταν. Ο Κόντος, που την εποχή εκείνη ήταν αρχισυντάκτης του Ριζοσπάστη (με το ψευδώνυμο Στάρκος), έγραψε στην εφημερίδα τις δικές του εντυπώσεις από την εξορία (αργότερα εκδόθηκαν και σε βιβλίο).

Φυσικά, πολλές ήταν και οι επισκέψεις των ομοτέχνων. Σε γράμμα προς τη Δώρα Μοάτσου, ο Βάρναλης γράφει: «…ήρθε πολλές φορές και με είδε ο κ. Κανέλλης και ο κ. Φριλίγγος». Πρόκειται, βέβαια, για τον Ορέστη Κανέλλη, σημαντικό ζωγράφο, και τον λόγιο Κώστα Φριλίγγο, τον μεταφραστή βιβλικών κειμένων και αργότερα λαϊκό νομάρχη Λέσβου με το ΕΑΜ. Σε ένα άρθρο του περιγράφει την επίσκεψη του γηραιού Ιωάννη Κόντου, πατέρα του συνεξόριστου Τάκη Κόντου («είχε ο γέρος τη σεβάσμια αξιοπρέπεια των αρχαίων συγκλητικών τις ώρες της δυστυχίας»), και ενημερώνει τους Αθηναίους αναγνώστες για τους αγώνες που είχε δώσει ο Κόντος πατήρ ως δάσκαλος κόντρα στο Πατριαρχείο για τα μοναστηριακά κτήματα, που του στοίχισαν και τον αφορισμό του, πριν από την ένωση της Λέσβου με την Ελλάδα.

Μερικές επισκέψεις ήταν φαιδρές, όπως του ποιητή Δήμου Λόντου, «με γενειάδα γκρίζα αλά Τολστόι, με αέρα και χειρονομίες ‘εξημμένου’ ρομαντικού της παλιάς σχολής», που είχε θεωρήσει καθήκον του να επισκεφτεί τους «εκλεκτούς συναδέλφους» του Βάρναλη και Γληνό, και τούς διάβασε εκτενές ποίημά του με πορνογραφικό περιεχόμενο.

Μια από τις πρώτες δουλειές που έκανε ο Βάρναλης φτάνοντας στη Μυτιλήνη ήταν να αναζητήσει οδοντογιατρό για να βγάλει ένα δόντι που τον πονούσε –μια και κάτι τέτοιο θα ήταν αδύνατο να γίνει στον Άι Στράτη. Γράφει στις 21 Οκτωβρίου προς τη Δώρα Μοάτσου: «Περιμένω τον οδοντογιατρό να έρθει στην Αστυνομία να μου βγάλει το δόντι γιατί άρχισε να μου πονάει». Και σε δεύτερο γράμμα, γραμμένο την ίδια μέρα, «Προ δέκα λεπτών ο οδοντογιατρός μού έβγαλε το δόντι. Όμως η σιαγόνα μου είναι μουδιασμένη. Κι ακόμα χτυπά η καρδιά μου από… το φόβο μου. Όμως δεν ένιωσα τίποτε!»

Ο Βάρναλης δεν αναφέρει το όνομα του Μυτιληνιού οδοντογιατρού που τον απάλλαξε από τους πόνους, αλλά στο αρχείο Βάρναλη υπάρχει μια επιστολή που ρίχνει φως σε αυτή τη λεπτομέρεια. Πρόκειται για τον Ευστράτιο Σάκκη, από τον Πολιχνίτο, που ήταν γνωστός αριστερός οπότε μάλλον δεν θα επρόκειτο για τυχαία επιλογή.

Όταν επέστρεψε στην Αθήνα από την εξορία του, ο Βάρναλης έστειλε στον Σάκκη δύο βιβλία του (κατά πάσα πιθανότητα θα ήταν το Φως που καίει στη νέα έκδοσή του και η Αληθινή απολογία του Σωκράτη). Ο Σάκκης τού απάντησε, και με αυτή την επιστολή, που δεν έχει δημοσιευτεί αλλού, θα κλείσω το άρθρο. Διατηρώ την ορθογραφία του πρωτοτύπου, μαζί και την αμήχανη εναλλαγή ανάμεσα στον συντροφικό ενικό και στον σεβαστικό πληθυντικό:

 

Ευστρ. Σάκκης
Πτυχ. Αμερικανικού πανεπιστημίου
(Georgetown University)
Μυτιλήνη
Τηλ. 4-36

Μυτιλήνη τη 26/2/36

Αγαπητέ σ. Κώστα Βάρναλη

Εις Αθήνας

Έλαβα και τα δυο σου βιβλία που μου ’στειλες αφιερωμένα στο όνομά μου για ανάμνησι της γνωριμίας μας, μέσου του πόνου του δοντιού σας. Δεν σ’ απήντησα αμέσως γιατί περίμενα πρώτα να τα διαβάσω. Και τώρα που τα διάβασα και σε γνώρισα ως πελάτη μου, ως αγωνιστή για την αλήθεια, και ως ποιητή, έρχομαι σήμερα να σε ευχαριστήσω και σε διαβεβαιώ ότι θα είνε η υπογραφή σου το πολυτιμότερο δώρο που έλαβα έως σήμερα από διαφόρους.

Τακτικά παρακολουθώ τη δράσι σου στο Ριζοσπάστη και μαζί με την αγάπη όλου του αγωνιζόμενου εργατικού κόσμου για το πρόσωπόν σου, ενώνω και την δική μου. Και να είσθε βέβαιος πως με την πένα σας και με το παράδειγμά σας πως προσφέρετε μεγάλη υπηρεσία στον απελευθερωτικό αγώνα των σκλαβωμένων συνανθρώπων μας.

Σε χαιρετώ συντροφικά

με εκτίμηση

Ευστράτιος Π. Σάκκης

 

Advertisements

44 Σχόλια to “Ο Βάρναλης στη Μυτιλήνη -κι ένα βγαλμένο δόντι”

  1. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    Tόχουν σ’αυτά τα μακρινά νησιά να σου βγάζουν παλιόδοντα. Κι εμένα μου έβγαλε ένα πρόσφατα ο ντόκτορ Τζάφαρ …και σήμερα θα πάω για μαμημένο root canal… 😦

  2. sarant said

    Α ναι, εκεί σήμερα είναι εργάσιμη. Κουράγιο!

  3. Νίκος Κ. said

    Μικρή λεπτομέρεια: «αυτή την ανάπαυλα» αντί «αυτοί την ανάπαυλα»

  4. cronopiusa said

    Καλή σας μέρα

    Σαν πονόδοντος σε στίχους του Μάρκος
    Como un dolor de muelas – Joaquín Sabina y el Subcomandante Marcos

    εκλογές και στας Ισπανίας σήμερα, το Πεπέ Τολέδου λέει τα κάλαντα
    “Nosotros nos iremos y no volveremos más”
    «Θα φύγουμε και δεν θα ξανάρθουμε ποτέ»

    Que se vayan, diles que se vayan
    Que se vayan,de una puta vez!!

  5. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα,
    δεν βλέπω μεγάλη κίνηση σήμερα εδώ. Θα έχουν πάει όλοι να ψηφίσουν 🙂

  6. constant said

    1. Ωχ…. root canal.

    και

  7. Να τεκμηριώνετε καλά τα κείμενά σας! http://lolsnaps.com/upload_pic/f43044d1-this-was-in-the-library-at-college.png

  8. Γιάννης Ιατρού said

    7: Έλα ρε, γύρισες; Πως ήταν η συμμετοχή 🙂

  9. Ικανοποιητική, ικανοποιητική. Ήρθαν όλα τα ΚΑΠΗ Παπάγου, Χολαργού.

  10. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    9. Πού είχες πάει; Στον Άδωνι για καφέ; :mrgeen: 😆

  11. 10 Προφανώς!

  12. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    11. Τι λιέ ρα!! Πιστήμ ρε λιέμεεε! 🙂

  13. το λέει κι ο λαός μας: κάλλιο πλούσιος και υγιής, παρά φτωχός και ασθενής!

  14. 10

    Δεν ήθελα να πάω, με πήρανε σέρνοντας. http://s.nbst.gr/files/1/2015/12/nd1-735×459.jpg

  15. Κιντ, δεν στήνετε κάλπες στις Δυοθάλασσες;

  16. 15 Μπα, γκαντεμιά: http://news.in.gr/files/1/2015/eklogika-tmimata-eksoterikou.pdf

  17. Αυστρία έχει, Γαλλία όχι. Τι να σημαίνει;

  18. 17 😳

    Α, παναΐτσαμ! Εκεί θα πάρει πολλά κουκιά ο Αδώνιδας

    ΓΕΡΜΑΝΙΑ
    DACHAU
    Νταχαου Αιθουσα Münchnerstr 5 85221
    Dachau
    DACHAU
    8:00 – 18:00

  19. Γιάννης Ιατρού said

    10: Βαριότανε ρε Κίντ, δε βλέπεις

  20. 19

    Άσε! Είχα λιώσει. http://i.imgur.com/fgRlRpd.png

  21. Άντε ρε παιδιά, όλο για τον Βάρναλη θα μιλάμε σ’ αυτό το νήμα;

  22. DR SPIRO APOSTOLOU said

    Καλημέρα από τη Νέα Υόρκη

    Ο Νίκος πάντα κστορθώνει να κεντρίζει το ενδιαφέρον των ατόμων του Ιστολογίου με τα ωραία Ιστορικά και Παραδοσιακά Συμβάντα καθώς και τη Ροή της … Λεξηλαγνείας, ως Αρχαιολόγος του θησαυρού των Λέξεων και Εννοιών που αναπηδούν από τον απέραντο Πλούτο της Μιάς και μόνον Ελληνίδας Γλώσσας, χωρίς … Στεγανά Διαμερϊσματα .

    Προσωπικά τον ´Ευχσριστώ όπως και όλους τους Συμμετέχοντες .

    ΧΡΟΝΙΑ. ΠΟΛΛΑ ΚΑΙ ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

    ΥΓ: Ατενϊζων την Ελλάδα εκ του Μακρόθεν, εϊναι ως … Ζωγραφικός Πίνακας Μεγάλου Ζωγράφου όπου η Τελειότητα Υπερτερεί των όποιων Ατελειών .

  23. Γιάννης Ιατρού said

    24: Μα ρε Δύτη, από τις 9:30 ως τις 14:06 κόντεψε να πέσει το site, γι αυτό είπαμε να κάνουμε ένα διαλειμματάκι με την επικαιρότητα 🙂

  24. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα! Έλειπα τόσες ώρες, να με συμπαθάτε.

    3: Ωχ, στραβομάρα. Διορθώθηκε.

    14: Σημερινή είναι;

    22 Νάσαι καλά Σπύρο!

    23 Ξέρει κανείς πότε βγαίνουν αποτελέσματα; Έξιτ πολ;

  25. spiral architect said

    Τι ανθρώπινο! 🙂

  26. 24β, ναι σημερνή

    24δ, έχει να πέσει μαγείρεμααααα… ❤

  27. Νίκος Κ. said

    24: Με βάση τον Guardian
    Polls open at 9am and close at 8pm. Exit polls are expected once polls close, while official results are published by the ministry of interior here: http://www.infoelectoral.interior.es/min/

    http://www.theguardian.com/world/2015/dec/16/spain-election-guide-parties-electoral-system-podemos-and-ciudadanos

  28. Μαρία said

    21
    Κι ούτε ένα σχόλιο για τη «φρικαλέα πειθαρχία της φυσικής ανάγκης».
    Κάποιοι μπάτσοι είχαν το βίτσιο να βγάζουν τους κρατούμενους στην αρχή της βάρδιας με τη σειρά ξεκινώντας δηλαδή απ’ το κελί 1, ενώ εκείνη την ώρα μπορεί να είχε ανάγκη κάποιος στο κελί π.χ.10.

  29. ΚΑΒ said

    το πλοίο Αρντένα

    http://kefaloniamas.gr/%CE%BA%CE%BF%CE%B9%CE%BD%CF%89%CE%BD%CE%AF%CE%B1/%CF%80%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CE%AC-%CE%BA%CE%B5%CF%86%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%B9%CE%AC/item/12343-%CE%B7-%CE%B2%CF%8D%CE%B8%CE%B9%CF%83%CE%B7-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%80%CE%BB%CE%BF%CE%AF%CE%BF%CF%85-%E2%80%9C%CE%B1%CF%81%CE%BD%CF%84%CE%B5%CE%BD%CE%B1%E2%80%9D-%CF%83%CF%84%CE%B9%CF%82-28-%CF%83%CE%B5%CF%80%CF%84%CE%B5%CE%BC%CE%B2%CF%81%CE%AF%CE%BF%CF%85-1943-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%BA%CE%B5%CF%86%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%B9%CE%AC-%CE%84%CE%B5%CE%BD%CE%B1-%CE%B1%CF%80%CF%8C-%CF%84%CE%B1-%CE%BC%CE%B5%CE%B3%CE%B1%CE%BB%CF%8D%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%B1-%CE%BD%CE%B1%CF%85%CE%AC%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1

  30. sarant said

    29 Πολύ εντυπωσιακό -και πήγε από ιταλική νάρκη πνίγοντας 600 Ιταλούς αιχμαλώτους…

  31. ΚΑΒ said

    30. Μάλλον 720 ήταν οι πνιγμένοι.

  32. leonicos said

    @14, 20 Καημένε σκύλε μου… κι εκεί σε πήραν;

    @29 Καβ, πολύ ενδιαφέρον. Οι γερμανοί βύθιζαν πλοία με ιταλούς και άλλοτε. Έτσι χάθηκε και μια συγγενής μου, ιταλίδα υπήκοος, που είχε επιβιβαστεί σε πλοίο προς ‘επαναπατρισμό’.

  33. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    >>μαζί με τον Δημήτρη Γληνό και δεκάδες άλλους αριστερούς και δημοκράτες πολίτες, οδηγήθηκαν για εκτόπιση στον Άγιο Ευστράτιο

    τα είπε μετά και στο ποίημα «Εξορία»

    Κατάχαμ’ αρετή, μυαλό και νιάτα!
    Τον κάλλιον ο χειρότερος επάτα.
    Τυχερέ, κείνο τ’ άθλιο δειλινό
    σε δέσαν με το δάσκαλο Γληνό.
    …..
    Μαζί μας, τελευταίοι, με το βαπόρι
    πρεζάκηδες, αλάνια, λαθρεμπόροι.
    Ξεπίτηδες, για να φανεί, πως ίσια
    λογιούνται η Λευτεριά και τα χασίσια.

  34. sarant said

    33 Α μπράβο!

  35. Μαρία said

    33
    Ολόκληρο το ποίημα http://www.sarantakos.com/kibwtos/et/barnalhs_eksoria.html

    Το ξεπίτηδες το βρίσκω υπερβολή. Απ’ τη στιγμή που εκτοπίζονταν τότε και κάποιοι ποινικοί, μοιραία θα συνταξίδευαν με τους πολιτικούς.
    Ο Στέφανος Στεφάνου διηγείται περιστατικό με χασικλήδες κατά τη μεταγωγή του απο Πειραιά στην Ανάφη μέσω Σύρας το καλοκαίρι του ’50. Για πρώτη φορά μάλιστα ταξίδεψε λυτός: «μου έτυχε καλός συνοδός, ένα γελαστό παιδί απο την Κέρκυρα, που, μόλις ξεκίνησε το καράβι, με έλυσε».
    Στη Σύρα γνωρίστηκε με Κρητικό εξόριστο εκεί για ζωοκλοπές 🙂

  36. Γιάννης Ιατρού said

    26β Καλά, μάγος είσαι ρε φίλε; Άλλος επισκέφτηκε σήμερα τόπους όμορφους και μαντικούς, όταν εσύ πήγαινες για καφέ 🙂

  37. sarant said

    35 Αυτή θα ήταν η αίσθηση της ομάδας των πολιτικών εξόριστων

  38. 36

    Μάγος όχι αλλά οι σκύλοι έχομε όσφρηση, άρχοντα!

  39. Γιάννης Ιατρού said

    38: Όσφρηση, ναι, βέβαια, αναμφισβήτητα, αλλά απ΄ό,τι βλέπω, απόκτησες και ιδίαν γνώμη 🙂

  40. Γς said

    Ενδο ΙατροΚυνικά

  41. Γιάννης Ιατρού said

    40: Καλημέρα Γς. Για να μην δοθεί η εντύπωση του αυστηρά ΙατροΚυνικού, εδώ μιά απόπειρα να το συνδιάσω με τον Βάρναλη (βέβαια όχι άγνωστα, για τον Βάρναλη έχει γραφτεί πολύ πράμα σε αυτό το μπλογκ). Μια προσπάθεια να επανσυνδεθώ στο το θέμα της ανάρτησης, χωρίς να παραβλέψω και εξέχοντες σχολιαστές 🙂

    Ο Κώστας Βάρναλης έχει συνδέσει το όνομά του με την Αλεξάνδρεια, όπως και άλλοι λογοτέχνες της γενιάς του, αφού ανέπτυξε δεσμούς με την εκεί ελληνική παροικία που είχε να επιδείξει αξιόλογη πνευματική δραστηριότητα. Χρησιμοποιώντας το ψευδώνυμο Δήμος Τανάλιας τύπωσε εκεί τα δυο πρώτα βιβλία του, το «Φως που καίει» και «Ο λαός των Μουνούχων».

    Το ιδεολογικό-φιλοσοφικό ρεύμα εκείνης της εποχής δεν είν’ άλλο από τη μαρξιστική-λενινιστή θεωρία που αρχίζει να παίρνει σάρκα και οστά όταν χτίζονται τα θεμέλια της πρώτης σοσιαλιστικής κοινωνίας στη Ρωσία, μετά την επικράτηση των μπολσεβίκων στην Μεγάλη Οχτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση του 1917. Ο Βάρναλης έχει ήδη δεχτεί την επίδραση των νέων επαναστατικών ιδεών, έχει ενστερνιστεί τον μαρξισμό και έχει επαφές με τους κομμουνιστές, ενώ τη χρονιά που κυκλοφορεί «Ο λαός των Μουνούχων» ο Ριζοσπάστης ανακοινώνει συνεργασία «με το λογοτέχνη Δήμο Τανάλια».

    Ο Γιάννης Χατζηανδρέας (το πραγματικό ονοματεπώνυμο του Στρατή Τσίρκα) έβλεπε τον Βάρναλη σα δάσκαλο, τον αγαπούσε και τον σεβόταν. Και ο Βάρναλης τον είχε ξεχωρίσει. Έτσι αναπτύχθηκε ανάμεσά τους μια ιδιαίτερη πνευματική επικοινωνία που άγγιζε τα όρια της φιλίας. Πάντως την άποψη του Τσίρκα για τον «κοινωνικό» Καβάφη δε την δέχεται ο Βάρναλης. Δεν είναι τυχαίο που ο Βάρναλης έγραψε ποίημα για τον Τσίρκα (είναι μετρημένα στα δάχτυλα τα ποιήματά του που αναφέρονται σε πρόσωπα, όπως του Κορδάτου, του Φίτσιου, του Μπελογιάννη).

    Με έξι στίχους στην τελευταία του ποιητική συλλογή ο Βάρναλης «συμβουλεύει» τον Τσίρκα, όπως οφείλει ο σωστός δάσκαλος στον «μαθητή» του:

    ΣΤΟ ΣΤΡΑΤΗ ΤΣΙΡΚΑ

    Απ’ το γιγαντοπόταμο στην ξεροποταμιά
    Ψυχήν αμάλαγη έφερες και λογισμόν αντρίκιο.
    Πάει χάθηκες! Στη χώρ’ αφτήν που μάχεται το δίκιο
    Κι από το Βούθουλ’ ανεβάζει κάθε του βρωμιά,
    Στον τενεκέ των σκουπιδιών κοπρόσκυλα οι πρωτάτοι.
    Σκύλος γενού και δάγκανε, άμα θέλεις να σαι κάτι.

  42. Κ. Καραποτόσογλου said

    Ἡ λ. τρελοπαντιέρα ἡ, = γυναίκα, ποὺ συμπεριφέρεται ἐπιπόλαια, ἀνόητα, τρελά, ἐτυμολογεῖται ἀπὸ τὸ τρελὸς + παντιέρα, καὶ πιθανότατα ἀποτελεῖ μεταφραστικὸ δάνειο τοῦ ἰταλικοῦ pazzo a bandiera = θεότρελος· ὁ Χρ. Λάζαρης, Τὰ Λευκαδίτικα, σ.52, ἀναφέρει: «ζουρλοκαμπιέρης –ρω = ἐπιπόλαιος, τρελάκιας», ἐπίσης στὴ σ. 53, παραθέτει: «ζουρλοπαντιέρης –ρω = σημαιοφόρος παραφροσύνης, τρελάκιας, ἐπιπόλαιος, ἀνόητος, ἐνῶ ὁ Πανταζ. Κοντομίχης, Λεξικὸ τοῦ Λευκαδίτικου ἰδιώματος, σ. 104, μᾶς πληροφορεῖ: «ζουρλοκαμπέρης –ρω = ὁ ἐπιπόλαιος:ὁ ἄστατος, ὁ τρελάκιας. “Μωρὴ ζουρλοκαμπιέρω, ποὺ γυρίζεις μαρή;”. Τὴν ἴδια παρίπου σημασία ἔχει καὶ ἡ λ. ζουρλοπαντιέρας –ρω».
    Τὸ δεύτερο συνθετικὸ στὴ λ. ζουρλο(τρελο)καμπιέρης, ζουρλο(τρελο)καμπ(ι)έρω ἐτυμολογεῖται ἀπὸ τὸ ἰταλικὸ campière (anche campiero) = guardia campestre privata (in Sicilia), addetta alla custodia del fondo, dei fabbricati, del raccolto, del bestiame, e alla sorveglianza dei lavori agricoli (Battaglia)· ἐνῶ στὰ ἰταλικὰ ἰδιώματα ἔχουμε τὸν τύπο campér = camparo= vaccaro; lavoratore rurale; fattore; guardia campestre; acquarolo (Jabert-Jud, Γλωσσικὸς Ἄτλας Ἰταλίας καὶ νοτίου Ἑλβετίας).

    Καλὴ Χρονιά

    Κ. Καραποτόσογλου

  43. sarant said

    Καλή χρονιά, ευχαριστούμε πολύ!

    Μεταφέρω το σχόλιο στο σχετικό άρθρο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: