Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το ψωμί ψωμάκι

Posted by sarant στο 2 Μαρτίου, 2016


Χτες το απομεσήμερο, ο φίλος μας ο Στάζιμπος μάς ειδοποίησε με σχόλιο ότι σε μια εκπομπή της ΕΡΤ, που παιζόταν εκείνη τη στιγμή, γινόταν λόγος για τη ζέα και τη χρήση της στο ψωμί, ένα θέμα που έχει απασχολήσει παλιότερα το ιστολόγιό μας. Και στην μεν εκπομπή, που μπορείτε να τη δείτε εδώ, αποκρούστηκαν ορισμένοι μύθοι για τη ζέα, όπως π.χ. για τη δήθεν απαγόρευση καλλιέργειάς της στη δεκαετία του 1920, αλλά ενισχύθηκαν κάποιοι άλλοι, όπως ότι με ψωμί ζέας τρεφόταν ο στρατός του Μεγαλέξανδρου. Ωστόσο, πάνω στη συζήτηση ο Στάζιμπος επισήμανε ότι δεν έχω γράψει άρθρο για το ψωμί.

Άρθρο έχω γράψει, αλλά στον παλιό μου ιστότοπο, το 2005, δηλαδή πολύ πριν ανοίξω το ιστολόγιο (το 2009). Για κάποιο λόγο, εκείνο το άρθρο δεν το έχω ως τώρα μεταφέρει στο ιστολόγιο, ή μάλλον μετέφερα μόνο το μισό. Οπότε σήμερα παρουσιάζω εκείνο το παλιό άρθρο, εμπλουτισμένο με μερικά ακόμα στοιχεία. Βέβαια, πρέπει να πούμε ότι ένα άρθρο σαν κι αυτό, με θέμα το ψωμί, αναπόφευκτα έχει  πολύ ψωμί, όπως μου αρέσει να λέω, δηλαδή με κανέναν τρόπο δεν φιλοδοξώ να καλύψω το εκτενέστατο αυτό θέμα -και ίσως αυτός να ήταν ο λόγος που ως σήμερα δεν είχα επιχειρήσει την αναδημοσίευση.

Όπως λέει και εκείνο το ρητό, δεν τρώμε για να ζούμε αλλά ζούμε για να τρώμε (ή το αντίστροφο). Το ρήμα «τρώω» είναι μαζί μας από την αρχαιότητα (ως «τρώγω»), αν και οι αρχαίοι μας πρόγονοι όταν έτρωγαν συνήθως δεν έτρωγαν. Θέλω να πω, το κατ’ εξοχήν ρήμα που χρησιμοποιούσαν ήταν το εσθίω, που από τον επικό του τύπο έδω έχουν επιβιώσει λέξεις όπως εδώδιμος (που κάποιοι νομίζουν πως προέρχεται από το εδώ και σημαίνει κάτι σαν «εγχώριος»).

Το ρήμα τρώγω σήμαινε «μασουλάω, τραγανίζω, ροκανίζω» και τραγήματα ή τρωγάλια ήταν οι διάφοροι ξηροί καρποί που πολύ τους αγαπούσαν οι αρχαίοι σαν επιδόρπιο ή σαν συνοδεία του κρασιού. Τα τραγήματα τα έπαιρναν μαζί τους στο θέατρο, και μάλιστα ο Αριστοτέλης λέει στα «Ηθικά Νικομάχεια» πως όταν ήταν καλοί οι ηθοποιοί, οι θεατές αρκούνταν στην απόλαυση από το έργο, ενώ όταν το έργο ήταν βαρετό, τότε κυρίως οι θεατές μασουλούσαν τραγήματα (και, φαντάζομαι, θα τα εκσφενδόνιζαν κιόλας εναντίον των ατζαμήδων).

Ο αόριστος του τρώγω ήταν έφαγον και αυτό το θέμα αποδείχτηκε πανίσχυρο, διότι αποτέλεσε τον αόριστο του εσθίω, με αποτέλεσμα τελικά να υποκαταστήσει ολόκληρο το ρήμα. Το απαρέμφατο είναι φαγείν και από εκεί στα μεσαιωνικά χρόνια έχουμε και το φαγί (όπως και φιλείν > το φιλί, και άλλο ένα που δεν το γράφω) και μετά το φαΐ, πράγμα που θα μπορούσε να οδηγήσει ένα λεξικό που έχω υπόψη μου να γράψει «το φαεί» (αλλά ας σταματήσω, για να μην τους δίνω ιδέες). Από εκεί και το ρηματικό επίθετο, φαγητόν.

Κάτι ανάλογο με τα νέα ελληνικά έγινε και στα γαλλικά και τα ιταλικά, όπου το manger/mangiare προέρχεται από το λατινικό manducare, που σήμαινε αρχικώς «μασουλάω, καταβροχθίζω» και το χρησιμοποιούσαν ή για τα ζώα ή στη σάτιρα, αλλά τελικά επικράτησε και εκτόπισε το κλασικό edere (που όμως επιβιώνει στις ιβηρικές γλώσσες μέσω του συνθέτου comedere > comer).

Tι τρώμε όμως; Γλωσσικά και λαογραφικά αν το δει κανείς, το κατ’ εξοχήν φαγητό είναι το ψωμί. Στα αρχαία ψωμός είναι η μπουκιά, και στην ελληνιστική εποχή η σημασία εξειδικεύτηκε, και σήμαινε κυρίως τη μπουκιά ψωμί. Στο Ευαγγέλιο του Ιωάννη, χρησιμοποιείται πάντοτε για το ψωμί η λέξη άρτος (πέντε άρτοι κρίθινοι, στο θαύμα του πολλαπλασιασμού) όταν όμως στον μυστικό δείπνο ο Ιησούς θέλει να υποδείξει τον μαθητή που θα τον παραδώσει, παίρνει μια μπουκιά ψωμί και λέει «εγώ βάψω το ψωμίον και δώσω αυτώ» και βουτάει το ψωμί στο κρασί και το δίνει στον Ιούδα (διότι το βάπτω σήμαινε εμβαπτίζω). Με τον καιρό, το ψωμίον δεν σήμαινε πια τη μπουκιά ψωμί αλλά το ψωμί γενικώς· αλλά ο άρτος, σαν λέξη, επέζησε βέβαια· «αυτό δεν είναι ψωμί, είναι άρτος» μας έλεγε η γιαγιά όποτε έφερνε αντίδωρο από την εκκλησία.

Για πολύ καιρό και για πολύ κόσμο, το ψωμί ήταν σχεδόν η μοναδική ουσιαστική τροφή· σήμερα όταν λέμε «δεν έχουμε ψωμί», ο συνομιλητής μας ίσως καταλαβαίνει ότι δεν προλάβαμε να περάσουμε από τον φούρνο, αλλά παλιότερα μια τέτοια φράση (ή κραυγή) σήμαινε ότι πεθαίνουν της πείνας, γι’ αυτό κι έμεινε παροιμιώδης η αφελής απορία της Μαρίας Αντουανέτας (αν όντως συνέβη) «γιατί δεν τρώνε παντεσπάνι» οι φτωχοί που κραύγαζαν ότι δεν έχουν ψωμί να φάνε. Αλλά και όταν είχαμε ψωμί να φάμε, λέγαμε ‘ψωμί’ εννοώντας ‘φαγητό’, από την Κυριακή Προσευχή και τον άρτον ημών τον επιούσιον, μέχρι τον Μακρυγιάννη που γράφει επανειλημμένα ότι κάλεσε τον τάδε σπίτι του και «έφαγαν ψωμί» –ασφαλώς δεν έφαγαν μόνο ψωμί ούτε κυρίως ψωμί· θα γευμάτισαν κανονικά. Άλλωστε «βγάζω το ψωμί μου» σημαίνει κερδίζω τα προς το ζην· ξέρουμε βέβαια από τον Καζαντζίδη ότι το ψωμί της ξενιτιάς είναι πικρό, αν και στη Δυτική Ευρώπη ίσως είναι πολύσπορο (χωρίς αυτό να αποκλείει την πικράδα).

Όμως, ουκ επ’ άρτω μόνω ζήσεται άνθρωπος. Το ψωμί συνοδεύεται από τυρί, εξ ου και η έκφραση το έχει ψωμοτύρι για κάτι που γίνεται πολύ εύκολα και πολύ συχνά, ή ίσως από ελιές, με το δίδυμο ψωμί κι ελιά να δηλώνει εμβληματικά τη λιτή διαβίωση. «Ψωμί κι ελιά και Κώτσο βασιλιά» φώναζαν κάποιοι ακραιφνείς βασιλόφρονες θέλοντας να πούνε ότι ευχαρίστως στερούνται όλα τα άλλα, αν και η μετέπειτα πολιτεία τους άλλο έδειξε.

Καμιά φορά, η αφοσίωση είναι τόση που ούτε η ελιά χρειάζεται, αρκεί το ψωμί σκέτο και μάλιστα ξερό: ΠΑΟΚ και ξερό ψωμί, ας πούμε. Βέβαια, όσοι έχουν τα μέσα αλείφουν βούτυρο στο ψωμί τους -και όταν κάποιος με τα λόγια ή τις πράξεις του ενισχύει (ίσως αθέλητα) κάποιον τρίτο, του λέμε ότι αυτά που κάνει/λέει είναι «βούτυρο στο ψωμί» του άλλου.

Από την άλλη πλευρά, όταν θέλουμε να πούμε ότι με κάποιον μας συνδέουν παλαιότατοι δεσμοί φιλίας, και έχουμε υποχρεώσεις ο ένας απέναντι στον άλλο, που δεν πρέπει να λησμονήσουμε, τότε λέμε ότι έχουμε φάει μαζί ψωμί κι αλάτι. Εδώ το ψωμί και το αλάτι δηλώνουν το κοινό δείπνο, και το κοινό τραπέζι ως δεσμός φιλίας είναι πανάρχαια ιδέα. «Άλας και τράπεζαν μη παραβαίνειν» ήταν μια αρχαία παροιμία, ενώ σε μεσαιωνική διήγηση δίνεται όρκος «εις το ψωμί και εις τ’ άλαν».

Η ιδέα υπάρχει και σε άλλους λαούς, έστω κι αν οι δυτικοί προτιμούσαν περισσότερο να δηλώνουν το ομοτράπεζο με ψωμί και κρασί και να ορκίζονται super panem et vinum, στο ψωμί και στο κρασί δηλαδή. Όμως, στο αλάτι από γλωσσική και φρασεολογική σκοπιά έχουμε αφιερώσει ειδικό άρθρο, οπότε ας επιστρέψουμε στα πολύ πλούσια φρασεολογικά του ψωμιού.

Όταν αναγκαστούμε να πουλήσουμε κάτι πολύ φτηνότερα από την αξία του, λέμε πως το δώσαμε «για ένα κομμάτι ψωμί» -που μπορεί να έχει μικρή χρηματική αξία, αλλά στοιχειωδώς εξασφαλίζει την επιβίωση. Οι Κατσιμιχαίοι βέβαια σχολίασαν και επέκτειναν δημιουργικά την έκφραση.

Όταν θέλουμε να πούμε πως κάποιος δεν έχει πολλή ζωή ή πως ένα αντικείμενο από την πολλή χρήση πρόκειται να αχρηστευθεί, λέμε «λίγα είναι τα ψωμιά του» ή «τέλειωσαν πια τα ψωμιά του», λες και οι Μοίρες έχουν προδιαγράψει τη διάρκεια της ζωής του καθενός μας, άρα και τους ισάριθμους επιούσιους άρτους. Αλλά και κάποιος που ή αισθάνεται να πλησιάζει το τέλος του ή απλώς θέλει να δηλώσει ότι έχει πάψει να είναι (από όποια άποψη) μάχιμος, ότι έχει αποσυρθεί υπέρ των νεοτέρων, μπορεί να πει «εγώ τα έφαγα πια τα ψωμιά μου».

Όταν ένα είδος έχει μεγάλη ζήτηση, λέμε ότι «πουλιέται σαν ψωμί», όπως το ζεστό ψωμί που βγαίνει από τον φούρνο ευωδιαστό και το αγοράζουν ασυζήτητα οι νοικοκυραίοι -κρυφός πόθος κάθε συγγραφέα για τα βιβλία του, που πολύ σπάνια εκπληρώνεται.

Για κάποιον πολυάσχολο λέμε ότι «δεν αδειάζει να φάει ψωμί», αν και μπορούμε να αφήσουμε και σκέτο το ρήμα. Αντίστοιχο υπάρχει στο Ευαγγέλιο («ώστε μη δύνασθαι αυτούς μήτε άρτον φαγείν»). Μια ξεχασμένη φράση, για μακρινή και αφιλόξενη χώρα, είναι η «εκεί που ψήνει ο ήλιος το ψωμί». Όταν λέμε ότι «αυτή η δουλειά έχει ψωμί» εννοούμε ότι έχει άφθονο κέρδος -αν και εγώ μάλλον εννοώ ότι ένα θέμα δίνει περιθώριο για να γράψεις πολλά και ενδιαφέροντα. Για το αντρόγυνο που συνεχώς καβγαδίζει, λέγανε παλιά ότι «δεν τρώνε μερωμένο ψωμί» (ή «μυρωμένο»). Και όταν κάποιος δείξει προθυμία να μας εξυπηρετήσει, μπορεί να του πούμε «ο λόγος σου με χόρτασε και το ψωμί σου φάτο», δηλαδή ότι αρκεί η καλή διάθεση.

Ακόμα, όταν κάποιος βρίσκεται σε μεγάλη φτώχεια και στερείται και τα στοιχειώδη, λέμε πως «λέει το ψωμί ψωμάκι». Στα Απομνημονεύματά του ο Μακρυγιάννης μιλάει για τους παλιούς αγωνιστές που «γκεζερούν εις τους δρόμους ξυπόλυτοι και ταλαιπωρημένοι [και] λένε ψωμάκι» -ίσως αυτή να είναι η παλιότερη μορφή της έκφρασης.

Τέλος, μια φράση που κοντεύει να ξεχαστεί και που λεγόταν για τον φίλο που πρόδωσε τη φιλία, ήταν: «πάτησε το ψωμί» (που φάγαμε μαζί). Ο άπιστος αυτός φίλος λέγεται, μονολεκτικά, ψωμοπάτης, μια λέξη που μπορεί επίσης να ειπωθεί για τον αχάριστο που στρέφεται εναντίον του ανθρώπου που τον ευεργέτησε. Ο αχάριστος λέγεται και ναμικιόρης, που είναι δάνειο από τα τούρκικα (nankör, ο αχάριστος ή ο προδότης), λέξη περσικής προέλευσης, όπου nan το ψωμί και kör ο τυφλός. Ο ένας είναι τυφλός στο ψωμί που του έδωσαν, ο άλλος το πατάει -υπάρχουν πολλοί τρόποι να φανεί κανείς αχάριστος

 

321 Σχόλια to “Το ψωμί ψωμάκι”

  1. Γς said

    Καλημέρα

    >όταν ήταν καλοί οι ηθοποιοί, οι θεατές αρκούνταν στην απόλαυση από το έργο, ενώ όταν το έργο ήταν βαρετό, τότε κυρίως οι θεατές μασουλούσαν τραγήματα

    http://caktos.blogspot.gr/2013/04/blog-post_4522.html

  2. Αν έχει ψωμί λέει…

    06:54 ζέα, το επίκαιρο. FTW
    11:40 επιτρέπονται τα τούρκικα;
    24:00 σαράντα χρόνια φούρναρης, σκίζουμε από Ιατρική!
    35:08 ζέα πάουερ!
    35:30 μόουρ ζέα πάουερ, ούστ ούννοι ερμαφρόδιτοι!
    37:42 Και πού να βρουν οι Γερμανοί αλεύρι με δίκοκκο στάρι, που ήταν τότε Ούννοι με τα τσικούρια και με τα σφυριά και σκοτώναν τον κόσμο…
    38:00 -Μα γιατί δεν χρησιμοποιούμε του νεολιθικούς σπόρους που έχουμε βρει; -Ποιους, τους «απανθρακωμένους»;

  3. spiral architect said

    Μία ανάρτηση για το παϊδάκι, τη σπαλομπριζόλα και το λουκάνικο με πράσο λέω ότι θα τη σηκώνει η αυριανή μέρα. 🙂
    Καλημέρα.

  4. Γς said

  5. atheofobos said

  6. Γς said

    Ψωμί ελιά και Κώτσο βασιλιά

  7. Γς said

    6:
    Υπήρχε στο κείμενο:

    >«Ψωμί κι ελιά και Κώτσο βασιλιά» φώναζαν κάποιοι ακραιφνείς βασιλόφρονες

  8. Γς said

    Ζεστά ψωμάκια:

    http://caktos.blogspot.gr/2013/12/blog-post_24.html

  9. alexisphoto said

    Αν οι κυρίες του ιστολογίου φάνε όλο το ψωμί του άρθρου τι θα αποκτήσουν;
    Ψωμάκια….. 🙂
    καλημέρες

  10. spiral architect said

    Μικρά, όταν μας έπεφτε το ψωμί απ’ το τραπέζι, η μητέρα ή η γιαγιά το σήκωνε, το φυσούσε και φιλώντας το μας το’ δινε να το φάμε λέγοντάς μας ότι «το ψωμί είναι ιερό και δεν το πετάμε». Η τελευταία μπουκιά ψωμιού δεν έπρεπε επ’ ουδενί να πεταχτεί με τ’ αποφάγια του τραπεζιού (ποια αποφάγια; το φαΐ ήταν μετρημένο και το πιάτο άδειαζε) γιατί ήταν «η δύναμή μας».
    Θυμάστε; 🙄

  11. Γς said

    9:
    Ψωμί ολικής αλέσεως: Περιέχει το σύνολο του κόκκου του σιταριού (ενδοσπέρμιο, πίτουρο, φύτρο).

    -Απ’ όλα; Ρωτάει την κυρία ο σουβλατζής με ανοιχτή την διατροφική χοιρινή [και εξόχως λιπαρή] βόμβα-σουβλάκι.
    -Σε πίτα ολικής αλέσεως παρακαλώ.

  12. σ’ αυτόν τον τόπο όσοι αγαπούνε / τρώνε βρώμικο ψωμί

  13. Γς said

    10:
    Αν βρίσκαμε πεταμένο ένα κομμάτι ψωμί, το σηκώναμε, το φιλούσαμε με ευλάβεια και το τοποθετούσαμε σε ασφαλές μέρος. Πάνω σε ένα τοίχο, δίπλα στο αγιόκλημα, πάνω στον ασβεστωμένο τενεκέ με το βασιλικό, κάνοντας τον σταυρό μας σαν να ήταν κάτι ιερό .

    Nix Psomi

    http://caktos.blogspot.gr/2013/05/nix-psomi.html

  14. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα ψωμωμένα σχόλια!

    10: Ναι, κι εμείς το λέγαμε αυτό. Η δύναμή μας ήταν η τελευταία μπουκιά.

    11: Και αλάδωτη να είναι η πίτα.

  15. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Και το «Πικρό Ψωμί»: ταινία του (σπουδαίου) Γρηγόρη Γρηγορίου.

  16. Παναγιώτης Κ. said

    Αίτημα των ανταρτών στη διοίκηση: Το ψωμί που παίρνουμε κάθε μέρα να φτάσει στα 300 δράμια! ( Για όσους δεν θυμούνται: 1 δράμι είναι 3,2 γραμμάρια)

  17. Γς said

    Ψωμί με μια λεπτή στρώση μπελντέ!

    Κι ο φίλος μου ο Σωτηράκης.
    Ο Μπελντές.

    http://caktos.blogspot.gr/2014/03/blog-post_28.html

  18. spiral architect said

    @17: «Μπελντέ» έλεγαν και τον Αντωνάκη λόγω συζύγου. 😉

  19. Παναγιώτης Κ. said

    «Μέχρι το΄50 ο αγώνας και η αγωνία μας ήταν πως θα εξασφαλίσουμε το ψωμί της χρονιάς.
    Μετά το ΄50 που ήρθαν τα λιπάσματα δεν είχαμε πια τόπο να αποθηκεύσουμε τα γεννήματα »
    Αφήγηση φίλου από την περιοχή της Πτολεμαΐδας(Μια γενιά πιο πίσω από τη δική μου). Μου είχε κάνει πολύ μεγάλη εντύπωση όταν το πρωτάκουσα και ακριβώς αυτή την εντύπωση μεταφέρω.

  20. Γς said

    Το άσπρο ψωμί

    http://caktos.blogspot.gr/2013/02/1949.html

  21. Παναγιώτης Κ. said

    Ψωμί και ξηροκάρπια π.χ καρύδια.
    Στις δεκαετίες του ΄50 και του ΄60 ήταν συνηθισμένη τροφή στα χωριά της Ηπείρου για κολατσιό.
    Όλοι γνωρίζουμε πόσο νόστιμη μας φαίνεται και η πιο απλή τροφή όταν είμαστε πεινασμένοι.Ο παραπάνω συνδυασμός ήταν θαυμάσιος!

  22. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Παλιό ποντιακό ανέκδοτο.
    Παντρεύτηκε ο Κωστίκας την Σουμέλα, και μετά από κάνα τρίμηνο συναντήθηκε με τον Γιωρίκα. Τι κάνεις ρε Κωστίκα, πως πάει η παντριά; – καλά μωρέ- τι έγινε με την Σουμέλα την έκανες την δουλειά; – Να ρε Γιωρίκα ξέρεις, δεν έχω κάνει τίποτα, ντρέπομαι ρε και δεν ξέρω πως να τις το πώ. – Άκου τι θα κάνεις, μόλις πάς στο σπίτι, θα της πείς, γυναίκα βάλε να ζυμώσεις, μόλις αυτή αρχίσει να ζυμώνει, θα πάς εσύ από πίσω και τσάκ, θα κάνεις την δουλειά. Όντως πάει ο Κωστίκας στο σπίτι, ΓΥΝΑΙΚΑ ΒΑΛΕ ΝΑ ΖΥΜΩΣΕΙΣ, σκύβει η κυρά να ζυμώσει, πάει ο Κωστίκας από πίσω, τρελάθηκε. Την άλλη μέρα, γυναίκα βάλε να ζυμώσεις, την επόμενη τα ίδια, και πάει λέγοντας. Μετά από κάνα τρίμηνο, βρέθηε πάλι με τον Γιωρίκα, τι έγινε ρε τα κατάφερες; – αν τα κατάφερα λέει, ρε τις έδωσα και κατάλαβε, αλλά πολύ ψωμί ρε Γιωρίκα, ΠΟΛΥ ΨΩΜΙ!
    Καλημέρα.

  23. cronopiusa said

    Καλή σας μέρα!

  24. giorgos said

    Τό πιό νόστιμο μέρος τού ψωμιού πού μού άρεσε πολύ , ήταν ή γωνία τού ψωμιού , ό άγκαθός όπως τό λέμε εδώ στήν Λευκάδα .

  25. Γς said

    Marcellino pan y vino

  26. spiral architect said

    Με αφορμή το #19 εκτός απ’ το ψωμί που παράγεται από σιτηρά (γιατί υπάρχει το καλαμποκόψωμο καθώς και το κριθαρόψωμο) από τα ίδια σιτηρά παράγονται και οι μπύρες. 😦

    @22: 😀

  27. Τσούρης Βασίλειος said

    Καλημέρα.
    Τους περισσότερους φούρνους στην Αθήνα παλιά τους είχαν Γιαννιώτες. Όλοι πρόκοβαν και γύριζαν στα χωριά μετά από χρόνια επιτυχημένοι.
    Όταν γεννιόταν αρσενικό παιδί η μαμή με την απαραίτητη μπάτσα στον πισινό έλεγε σαν «μοίρα»
    -άντε και φούρναρης στην πόλη

    κάνας φούρνος θα γκρεμίστηκε, το λέμε ακόμη

    Έπεσε κάνας φούρνος έξω ; Ρητορική ερώτηση που δήλωνε παλιά τη σιγουριά του επαγγέλματος.

  28. Παναγιώτης Κ. said

    Η λέξη κουραμάνα (το ψωμί στην στρατιωτική αργκό) πως προέκυψε;

  29. Γς said

    https://i1.wp.com/st.depositphotos.com/1006009/3034/i/950/depositphotos_30344741-sliced-loaf-of-bread.jpg?zoom=2

    Ητανε μια φραντζόλα πιδιά
    ήτανε μια φραντζόλα…

  30. ΣΠ said

    Σκηνή από την ταινία «Ένας ξένοιαστος παλαβιάρης» με τον Βέγγο:

    -Εμείς έχουμε φάει ψωμί και αλάτι μαζί, το ξέχασες;
    -(Βέγγος) Όχι, το αλάτι το θυμάμαι, για το ψωμί δεν είμαι βέβαιος.

  31. Πάνος με πεζά said

    Κατσιμίχες, ψιλοκλέβοντας το Baba O’Riley των Who, σ’ ένα ωραίο όμως τραγούδι :

    Καλημέρες !

  32. Γς said

    29:

  33. Πάνος με πεζά said

    Όσο για τη «νέα ΕΡΤ», τάχα μου το ψωμί της ζέας τη μάρανε, δεν κοιτάνε τα χάλια τους…
    http://www.newsit.gr/media/Maimoy-zontana-sta-proina-deltia-tis-ERT-Apisteyti-koroidia-tis-dimosias-tileorasis/589359

  34. cronopiusa said

  35. Γς said

    Κι ο υπαρχηγός μου:

    Ο Σίμος Φραντζολάς.

    http://caktos.blogspot.gr/2014/10/blog-post_20.html

  36. Γς said

    Μπαγκέτες

    https://sarantakos.wordpress.com/2015/09/03/frantzola/#comment-307966

  37. cronopiusa said

    αφιερωμένο εξαιρετικά!!

  38. Πάνος με πεζά said

    Σε διαφημιστικό της TV τη δεκαετία του ’80, ο γνωστός, εκλιπών πια, διατροφολόγος Κώστας Μπαζαίος, έλεγε «Μπορώ να φάω καρβέλια από αυτό το απίθανο ψωμί. Αυτό κάνω άλλωστε !» (αν θυμάμαι καλά, η διαφήμιση κατέληγε για το ΒΙΤΑΜ ή κάτι παρόμοιο)

    Ήταν έξω από το φούρνο του Βασίλη του Στέφου, κοντά στη διασταύρωση της Ραφήνας. Το ψωμί αυτού του φούρνου, από τότε μέχρι και σήμερα, πραγματικά σπανίζει… Κι αν μεθαύριο, με την Καθαροδευτέρα, βρεθείτε προς τα εκεί, δοκιμάστε και τη λαγάνα του !
    https://www.instantstreetview.com/@38.019507,23.981087,-106.13h,-2.45p,1z

  39. Γλωσσολάγνος said

    Συγχαρητήρια για το άρθρο! Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα η τελευταία παράγραφος.

    Μια διορθωσούλα μόνο όσον αφορά τον αρχαίο τύπο του ‘βάφω’, που ήταν ‘βάπτω’.

  40. ΣΠ said

    Το ψωμί είναι στο τραπέζι
    Μ. Θεοδωράκης – Ι. Καμπανέλλης

  41. spiral architect said

    @33: Ε, καλά τώρα, ο Εισαγγελάτος με το NewShit του έχει ένα θεματάκι με την ΕΡΤ. 😛
    (μάλλον, με την «ανεξάρτητη» -επί Σαμαρά- διάδοχό της, που τελικά ούτε τότε έκατσε) 😉

  42. Παναγιώτης Κ. said

    (Αστικός) μύθος ή πραγματικότητα;
    Δεκαετία λοιπόν του ΄60 και κάποια διασυμμαχική άσκηση λαβαίνει χώρα στον τόπο μας.
    Μετά το πέρας της ακολουθεί η αξιολόγηση και οι Έλληνες στρατιώτες πήραν υψηλή βαθμολογία λόγω της αντοχής που εμφάνισαν.
    Οι νατοϊκοί αξιωματικοί απέδωσαν αυτή την υπεροχή στο γεγονός ότι η βασική διατροφή των Ελλήνων είναι το ψωμί.
    Όλα αυτά μου τα αφηγήθηκε φίλος που είχε πάρει μέρος σε μια τέτοια άσκηση.

  43. Ριβαλντίνιο said

    Στην Καινή Διαθήκη παίζουν πολύ και τα ψίχουλα (ψίχουλον < μτγν. ψιχίον, υποκορ. του αρχ. ψίξ http://www.lexigram.gr/lex/enni/%CF%88%CE%AF%CF%87%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%BF#Hist1 ).

    Ο φτωχούλης Λάζαρος

    καὶ ἐπιθυμῶν χορτασθῆναι ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν πιπτόντων ἀπὸ τῆς τραπέζης τοῦ πλουσίου· ἀλλὰ καὶ οἱ κύνες ἐρχόμενοι ἐπέλειχον τὰ ἕλκη αὐτοῦ.

    Περιστατικό Χαναναίας

    ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῇ· Ἄφες πρῶτον χορτασθῆναι τὰ τέκνα· οὐ γάρ ἐστι καλὸν λαβεῖν τὸν ἄρτον τῶν τέκνων καὶ τοῖς κυναρίοις βαλεῖν.
    ἡ δὲ ἀπεκρίθη καὶ λέγει αὐτῷ· Ναί, Κύριε· καὶ τὰ κυνάρια ὑποκάτω τῆς τραπέζης ἐσθίουσιν ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν παιδίων.

    Το ψίχουλο συνδέεται μόνο με το ψωμί ή αρχικά είχε άλλη σημασία ;

    —————————————————-

    Απολύεσαι έϊ – Θα πείτε το ψωμί ψωμάκι

  44. cronopiusa said

  45. ΓιώργοςΜ said

    Εκτός θέματος, σχετικό με τις λέξεις όμως και με αφορμή το κείμενο: «τρωγάλια «>»ως τρωγάλια»>»στραγάλια»;
    Συγχωρήστε με, βγαίνει ο Πορτοκάλος από μέσα μου.

  46. Παναγιώτης Κ. said

    @41.NewShit 🙂 🙂 🙂

  47. Ριβαλντίνιο said

    Στην Κατοχη λένε πως έτρωγαν μία φορά την ημέρα και τα παιδάκια μονολογούσαν

    -Έβγα ήλιε μου να φάω ψωμάκι.

  48. 24 Τη γωνία του ψωμιού για να σ’ αγαπάει η πεθερά σου, έτσι δε λένε;

  49. Τίτος Εξώς Χριστοδούλου said

    Εύγε! Κάποια σχόλια:
    Το επιχείρημα του Αριστοτέλη αφορά το αν μπορούν να συνυπάρξουν ηδονές. Η ισχυροτέρα, τότε, ‘εκκρούεται’, διώχνει την ασθενεστέρα: αν το έργο είναι κακό, αφιερωνόμαστε στην απόλαυση του πασατέμπου, ή των ‘τραγημάτων’.
    Βασική διατροφή ήταν, ναι, τα ‘σίτα’. Τα ‘όψα’ ήταν οι μεζέδες, πολυτέλεια. Πιο ακριβό, με κάθε έννοια, ήταν το μεζεδάκι, ‘οψάριον’, ο ιχθύς. Πολλών όψων γενομένων, είς εκνενίκηκε, ιχθύς μέγας. Μας λέει κι ο Πλούταρχος.
    Αν βρεθείτε στην Λεμεσό της Κύπρου, επισκεφθείτε το ‘Πλουμιστο Ψωμί’, το Μουσείο Ψωμιού και Αρτοσκευασμάτων. Το βρίσκετε στο διαδίκτυο με αυτή την ονομασία. Ευχαριστώ, επιστρέφω στο ψωμοτύρι μου.

  50. IN said

    Καλημέρα.

    Να κάνω κατ’ αρχήν μια ερώτηση: τι θα πει «επικός τύπος»; Έψαξα πρόχειρα στο δίκτυο, αλλά δεν βρήκα απάντηση.

    Και μια παρατήρηση για το σύνθημα «Ψωμί κι ελιά και Κώτσο βασιλιά» που μνημονεύεται στο κείμενο («φώναζαν κάποιοι ακραιφνείς βασιλόφρονες θέλοντας να πούνε ότι ευχαρίστως στερούνται όλα τα άλλα, αν και η μετέπειτα πολιτεία τους άλλο έδειξε»). Νομίζω, από μνήμης και δεχόμενος οποιαδήποτε διόρθωση, ότι το «κόντεξτ» του συνθήματος αυτού είναι πολύ πιο συγκεκριμένο: πρέπει να έχει να κάνει, αφενός, με τον Συμμαχικό αποκλεισμό του «κράτους των Αθηνών» το 1916-17, που είχε ως συνέπεια έντονη πείνα. Η λογική δηλαδή πρέπει να ήταν «προτιμάμε να πεινάμε και να έχουμε το βασιλιά». Αφετέρου, πιθανον να συνδέεται και με το ζήτημα των Συμμαχικών Πιστώσεων που είχαν υποσχεθεί κατά την διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου οι Άγγλοι, Γάλλοι και Αμερικανοί στην Ελλάδα, αλλά προειδοποίησαν ότι θα σταματήσουν να τις χορηγούν (όπως και πράγματι έκαναν), αν τυχόν επέστρεφε (όπως επέστρεψε), ο Κωνσταντίνος το 1920. Για το δεύτερο αυτό ζήτημα θυμάμαι, στα παιδικά μου χρόνια, τη γιαγία μου, Θεός σχωρέστην, που ήταν από βασιλόφρον σόι (αλλά παντρέφτηκε τον παππού που ήταν βενιζελικός) ν’ αναπολεί τα νιάτα της σιγοτραγουδώντας (στο σκοπό του «Αητού ο γιος») «δε θέλουμε παράδις, δε θέλουμε λεφτά, μον’ θέλουμε τον Κώτσιο, τον Κώτσιο βασιλιά», προφανώς από την εποχή των εκλογών του 1920.

  51. ΣΠ said

    Την έκφραση «ο λόγος σου με χόρτασε και το ψωμί σου φάτο» την έχω ακούσει να χρησιμοποιείται μόνο ειρωνικά για το αντίθετο από αυτό που αναφέρεται στο άρθρο.

  52. cronopiusa said

  53. Γς said

    48:

    για να σ’ αγαπάει η πεθερά σου – που θα τρώει την αφράτη μέση του ψωμιού 😉

  54. marulaki said

    Το έχω ξαναπεί ίσως αλλού, την ίδια ιστορία έχω ακούσει για τους Πόντιους, όπου υποτίθεται τους έδιναν μια στο κεφάλι με ένα ταψί, και έλεγαν σαν ευχή ‘Άντε και στην Πόλη σημιτζής’, που νομίζω είναι ο κουλουρτζής. Τάχαμου να γίνει το κεφάλι πλακουτσό και να σηκώνει το ταψί εύκολα.
    Καλημέρα, ψωμωμένο το σημερινό! 🙂

  55. Τίτος Εξώς Χριστοδούλου said

    Η αντοχή των Ελλήνων ίσως οφείλεται στην ρεζερβετρόλη, την πρωτεΐνη που εξηγεί την μεγαλύτερη αντοχή των ανθρωπίνων κυτάρων σε συνθήκες υποσιτισμού. Υποσιτισμός (όπως και ευνουχισμός) προσθέτουν χρόνια ζωής, γύρω στα δεκατρία, διάβαζα. Αν θέλετε να ζήσετε πολύ, λοιπόν, ή εσείς θα πεινάσετε, ή η γυναίκα σας!

  56. cronopiusa said

  57. ΓιώργοςΜ said

    #13 Θυμάμαι μια φορά μικρός (Δημοτικό; Γυμνάσιο;) που πηγαίνοντας στο σχολείο κλώτσησα μια φέτα ψωμί πεταμένη στο δρόμο. Μια ηλικιωμένη κυρία που ερχόταν απέναντί μου, με μάλωσε ευγενικά («παιδί μου, αυτό δεν είναι σκουπίδι, είναι άρτος, πρέπει να το σέβεσαι»). Η στεναχώρια της ήταν πολύ ειλικρινής κι αισθάνθηκα πολύ άσχημα (αφού το θυμάμαι κοντά σαράντα χρόνια μετά).

    Μια έκφραση που δεν είδα μέχρι τώρα (ή μου ξέφυγε): «έχεις πολλά καρβέλια ακόμα» ή «έχεις πολύ ψωμί ακόμα», με την έννοια «είσαι πολύ μικρός/άπειρος ακόμη».

    Σχετικά με το «ψωμί κι αλάτι», θυμάμαι να διαβάζω (τότε που ο πόλεμος στο Αφγανιστάν ήταν στα φόρτε του) πως ο ηθικός κώδικας των εκεί πολεμιστών δεν επέτρεπε επίθεση την ώρα του φαγητού («όταν τρώνε ψωμί κι αλάτι»). Δεν ξέρω αν είναι μουσουλμανικό ή αρχαιότερο (ο Πέρσης ναμκιόρης με βάζει σ’ αυτές τις σκέψεις).

  58. 53 Α, έτσι εξηγείται λοιπόν! 🙂

  59. ΣΠ said

    Το ρήμα ψωμώνω (ωριμάζω), απ’ όπου και ο ψωμωμένος (γεροδεμένος) προέρχεται από το ψωμί;

  60. cronopiusa said

  61. spiral architect said

    Ένα πράγμα είχε συζητηθεί στην ανάρτηση για τη ζεία εδώ και που προσωπικά μ’ ενοχλεί (ίσως επειδή δεν το αντιμετωπίζω) είναι η βάιραλ μίρλα για τη γλουτένη που περιέχεται στα σιτηρά και στα προϊόντα τους. Από την άλλη σκέφτομαι ότι τα προϊόντα της «μάνας γης» πια είναι τίγκα στα καρκινογόνα χημικά, που στην τελική κάνουν χειρότερο κακό από τα συμπτώματα της δυσανεξίας στη γλουτένη.
    (σχεδόν καθημερινά έρχεται η βιολόγος σύντροφος στο σπίτι για να μου πει για τους νεανικούς καρκίνους που μαστίζουν κυριολεκτικά στις παθολογικές κλινικές του νοσοκομείου της) 😦

  62. ΣΠ said

    Υπάρχει και η πικρή κωμωδία «Ψωμί και σοκολάτα – Pane e cioccolata» (1974), με τον Nino Manfredi, για τις δυσκολίες προσαρμογής ενός Ιταλού μετανάστη στην Ελβετία.

  63. cronopiusa said

    Il pane e il sasso

  64. geobat said

    #48 Μου πήρες τη μπουκιά από το στόμα 🙂

  65. Γς said

    Είναι [ή μήπως ήταν;] κι η κουραμάνα.

    Αυτή της καραβάνας και της φασουλάδας.

    [Αξέχαστα Ελληνικά στρατά]

  66. Με ή χωρίς ζέα και οι γειτόνοι το τιμούν το ψωμί. «Τούρκος ποδοσφαιριστής κάνει το σταυρό του με ψωμί» ήταν ο τίτλος-μνημείο από ένα μέσο που δημοσίευσε το γεγονός.

  67. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    24 Ο αγκαθός, πρέπει να προέρχεται από τη λ. κανθός (όπως στο μάτι μας)

    27 Πράγματι, αυτό με τους Γιαννιώτες έναν καιρό ίσχυε

    28 Η κουραμάνα είναι από τα δυσετυμολόγητα.

    39 Δίκιο έχεις, ευχαριστώ!

    45 Κατά μίαν άποψη τα στραγάλια προέρχονται πράγματι από τα τρωγάλια, με ανάπτυξη προθεματικού σ- όπως κόνις-σκόνη. Κατά μία άλλη άποψη από «αστραγάλιον»

    50 Κι εγώ πιστέυω πως συνδέεται με τον αποκλεισμό του 1916

    51 Είναι αλήθεια ότι πολύ συχνά το λέμε ειρωνικά

    59 Ναι, από το ψωμί

  68. Τίτος Εξώς Χριστοδούλου said

    Ναι, καλά το καταλάβατε, διότι η πεθερά πάει για την ψίχα. Ημείς, το λέει το άπαξ λεγόμενον αρχαίον επίρρημα: ‘ψίξ’, μόνον ψιχία…

  69. giorgos said

    #48# Ναί έτσι λέμε , φάε αγκαθό νά σ’ αγαπάει ή πεθερά σου . Ρώτησα νά μάθω από πού προέρχεται αυτή ή λέξη (αγκαθός) καί μού είπαν ότι μάλλον προέρχεται από τήν ιταλική λέξη ανγκολο πού σημαίνει γωνία .

  70. Πάνος με πεζά said

    @ 50 : Επικός τύπος, είναι, ας πούμε, ο Γς ! 🙂

  71. Τσούρης Βασίλειος said

    Ρίξτε μια ματιά κι εδώ, στη έκθεση του Θ.Παπαγιάννη για το ψωμί:

    http://docplayer.gr/783565-Theodoros-papagiannis-to-psomi.html

  72. spiral architect said

    Τυποποιήθηκε εδώ και χρόνια το ψωμί, τώρα τυποποιήθηκε και ο πατσάς. Για κατεψυγμένους μερακλήδες.

  73. ΚΑΒ said

    Υπάρχει ένα αρχαίο ρ. ψωμίζομαι που όλο και ακούγεται από κάποιους.(ψωμίζω:ταΐζω ) ψωμίζομαι:εξοικονομώ τα απαραίτητα προς το ζην.

  74. cronopiusa said

    Στα ισπανικά υπάρχει η έκφραση nacer con un pan bajo el brazo

    και στης κρίσης τους καιρούς

  75. Ioannis Mattos said

    Μήπως από τα τρωγάλια προέρχονται και τα στραγάλια?

  76. Πάνος με πεζά said

    Επίσης «ψωμί», εκτός από αυτό που ξέρουμε («Δεν έχει ψωμί η δουλειά…») λέγεται και ο χώρος, το πάχος, γενικά η γεωμετρική διάσταση η ικανή για να κάνεις μια εργασία : «Σε τρεις πόντους δεν έχεις ψωμί να βιδώσεις».

  77. lpanoss said

    Μπομπότα καλαμποκίσια της κατοχής…

  78. ΚΑΒ said

    50. επικός
    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/search.html?lq=%CE%B5%CF%80%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82&sin=all

  79. gpoint said

    Ψωμάκια, ψωμάκια ή αρτίδια, αρτίδια πρέπει να προσφωνούμε

    Το αλεύρι ολικής είναι ονομασία και δεν έχει καμιά σχέση με το ΠΛΗΡΕΣ αλεύρι

  80. ΚΑΒ said

    20.άσπρο ψωμί:χάσικο

    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/search.html?lq=%CF%87%CE%AC%CF%83%CE%B9%CE%BA%CE%BF&sin=all

  81. Ioannis Mattos said

    Ακόμη, το επίθετο ‘ψωμομένος’ (με 2 μ άραγε) δηλαδή γεμάτος, όχι ισχνός. (Μου θύμισε τη φράση ‘μια κοπέλα κάπως γεματούλα’).

  82. spiral architect said

    @79: Για κάν’ το λιανά …

  83. Γς said

    κόρα + ψίχα = ψωμί

  84. ΚΑΒ said

    75. όχι. Αυτή η ετυμολογία δεν ευσταθεί.

    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/search.html?lq=%CF%83%CF%84%CF%81%CE%B1%CE%B3%CE%AC%CE%BB%CE%B9&dq=῍

  85. ΚΑΒ said

    10. Ναι,αυτό έκανε η μάνα μου.

  86. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    69 Είπαμε, ο αγκαθός είναι ο κανθός

    74 Δηλαδή σε εύπορη οικογένεια;

    75 Σύμφωνα με μια άποψη, ναι.

    80 Χάσικο, τουρκικό δάνειο, λέγεται ακόμα -και «είσαι αφράτη σαν φραντζόλα, σαν το χάσικο ψωμί» λέει ο Μάρκος

    81 Με ένα μι αλλά με δύο ωμέγα 😉

  87. ΓιώργοςΜ said

    84 όμως και http://www.lexigram.gr/lex/omor/%CF%83%CF%84%CF%81%CE%B1%CE%B3%CE%AC%CE%BB%CE%B9#Hist0.

    Βλ και 67 (και δικό μου 45)

    Γηράσκω αεί διδασκόμενος…

  88. cronopiusa said

    Can you turn these stones to bread

  89. gpoint said

    # 79

    Οι μύλοι βγάζουν αλεύρι σε τέσσερα επίπεδα,χοντρικά πίτουρο, σιμιγδάλι, κίτινο, άσπρο. Η μίξη πίτουρου με άσπρο καλείται ολικής

    οι ονομασίες των τεσσάρων σταδίων είναι δικές μου, η διαδικασία όμως έτσι γίνεται

  90. ΚΑΒ said

    Η παραβολή του πτωχού Λαζάρου ἀπό τῶν ψυχίων τῶν πιπτόντων άπό τῆς τραπέζης

    Εδώ και το βάπτω:εμβαπτίζω

    https://books.google.gr/books?id=mKJkAAAAcAAJ&pg=PA428&lpg=PA428&dq=%CF%80%CE%B9%CF%80%CF%84%CF%8C%CE%BD%CF%84%CF%89%CE%BD+%CE%B1%CF%80%CF%8C+%CF%84%CE%B7%CF%82+%CF%84%CF%81%CE%B1%CF%80%CE%AD%CE%B6%CE%B7%CF%82&source=bl&ots=JCOlhREjCE&sig=pLkEgvrzgKCsvA8jdPVczrWa3wg&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwjD6OPt7KHLAhVFTBQKHf78Bi8Q6AEIPDAH#v=onepage&q=%CF%80%CE%B9%CF%80%CF%84%CF%8C%CE%BD%CF%84%CF%89%CE%BD%20%CE%B1%CF%80%CF%8C%20%CF%84%CE%B7%CF%82%20%CF%84%CF%81%CE%B1%CF%80%CE%AD%CE%B6%CE%B7%CF%82&f=false

  91. Και στην πλατεία Βικτωρίας, ένας φούρνος πετάει το ψωμί που έμεινε απούλητο μέχρι το κλείσιμο, αλλά το ποτίζει με χλωρίνη για να μην το φάνε οι πρόσφυγες. 😦

  92. argyris446 said

    Reblogged στις worldtraveller70.

  93. ilias said

    #80 Η λέξη «χάσικο» υπάρζει και στο τραγούδι «τα παιδιά της γειτονιάς σου» http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=556

  94. cronopiusa said

  95. ΚΑΒ said

    76. Μ΄άρεσε η φράση. Θα ρωτήσω.

  96. spiral architect said

    Πριν κάτι χρόνια είχα επισκεφτεί τους Μύλους Κεπενού στη ΒΙ.ΠΕ. Πάτρας και μου είχαν πει ότι η παραγωγή αλεύρου μπορεί να διαφοροποιηθεί ως προς το προϊόν (είδος αλεύρου) και με το μύλο σε λειτουργία. Μέχρις εδώ. Για τα άλλα δηλώνω άγνοια αν και θαρρώ ότι τα «ολικής» και «πλήρες» είναι ταυτόσημα. 🙄

  97. Reblogged στις anastasiakalantzi50.

  98. spiral architect said

    To #96 για τον Τζι (#89)

  99. Πάνος με πεζά said

    Και «ψωμοσάκουλο», το στομάχι στα slang.

  100. Ριβαλντίνιο said

    Από τα ιντερνετικά έγγραφα της Επανάστασης του ’21 που μου έδωσε ο φίλος μας Γιάννης Ιατρού

    τον δυσκολέψουν το ψωμί

    ———————-

    συνεισέφερον αυτοθελήτως ψωμί οκάδας χίλιες εκατόν εικοσιπέντε

    ———————————–

    δίχως ψωμί άνθρωπος δύο ημέρας πολεμεί· χωρίς φυσέκια όμως ούτε μίαν ώρα δεν πολεμεί·

    ——————————————
    Εξ ιδίων μας οικονομούμεθα, επειδή ετραβήχθηκαν οι οικοκυραίοι και ψωμί δεν ευρίσκαμε διόλου πούπατες όθεν απεράσαμε.

    ——————————————–
    τρία δράμια ψωμί·

    πουθενά δράμι ψωμί δεν μας ήλθεν

    δύο χιλιάδες ταΐνια ψωμί

    ——————————————
    Τι πλέον εδοκίμασα τόσον καιρόν και δοκιμάζω χωρίς φροντιστήν, μάλιστα και τώρα οπού ήλθεν χωρίς να είναι ως πρέπει εφοδιασμένος, κάλλιον να μην ήρχονταν, εξ αιτίας της ελλείψεως του ψωμιού μας σκορπούν και οι στρατιώται με το να είμεθα εις το ανοικονόμητον

    —————————————————
    διότι εκ του Φροντιστού μόνον εν ψωμί λαμβάνομεν, το οποίον είναι αχρειέστατον, ώστε μήτε αυτά τα άλογα ζώα δεν δύνανται να το φάγουν, πολλά δε μάλλον οι κεκοπιακότες και πάσχοντες δυστυχείς στρατιώται

    —————————————-
    οπού και το φρούριον είναι χωρίς ψωμί

    ———————————–
    όταν ο στρατιώτης δεν έχη ψωμί, καμμία αιτία δεν ημπορεί να τον κρατήση· (…) Στείλε μο και ψωμί δικό μας ότι είμαστε νηστικοί και θα μο φύγου οι σύντροφοι.

    —————————————–

    Εκαμε ο θεός και ήλθε ένα καΐκι επροχθές και είχε ολίγον ψωμί και αγοράσθη και εζήσαμεν έως σήμερον, ειδέ δεν είχομεν ούτε ψωμί, αλεύρι δεν έχομεν, ούτε φούρνο έχομεν από την αιτίαν των βομβών·

    —————————————————

    δοκιμάζουν μεγάλην κακοπάθειαν, ψωμί μόνον και αυτό δύστυχο,

    —————————————————-
    Κύταξε μη μας αφήσεις χωρίς ψωμί και σκορπίση το ορδί,

    ——————————————————-
    Ψωμί, ψωμί, ψωμί και πολεμεφόδια διά το στρατόπεδον σας ζητούμε Κύριοι

    ————————————————-
    Έχομεν σήμερον τρεις ημέρας οπού δεν ελάβομεν ούτε τρία δράμια ψωμί· αλλά ζώμεν με το κρέας ως όρνεα τόσον ημείς, όσον και τα άλλα σώματα.

  101. Alexis said

    «Ψωμί, έρωτας και φαντασία» παλιά ταινία του κλασικού ιταλικού κινηματογράφου (1953).
    Με Τζίνα Λολομπρίτζιτα και Βιττόριο ντα Σίκα.
    Πρωτότυπος τίτλος «Pane , amore e fantasia»

    Ψωμοσάκουλο: η κοιλιά, η μπάκα, το προκοίλι.
    Παλιό, δεν πολυλέγεται πιά.
    Το λέει κι ο Ζήκος στο αφεντικό του Κώστα Δούκα στην ταινία «Της Κακομοίρας»

    Ψωμοζήτης: Ο ζητιάνος

    Ψωμόλυσσα: Η πείνα (έτσι και κοπεί το «τσεκ» του θείου έχει να πέσει ψωμόλυσσα…)

  102. Corto said

    ««αυτό δεν είναι ψωμί, είναι άρτος» μας έλεγε η γιαγιά όποτε έφερνε αντίδωρο από την εκκλησία.»

    Για την ακρίβεια άλλο το αντίδωρο και άλλο ο άρτος. Ο άρτος έχει γλυκάνισο και λίγη άχνη ζάχαρη. Προσφέρεται στις εορτές (αρτοκλασία), δεν είναι ακριβώς λατρευτικό στοιχείο.
    (αυτή η διαφορά έχει σχολιασθεί και παλαιότερα στο ιστολόγιο)

    59 (ΣΠ): ψωμωμένος

    Στα αρβανίτικα το ψωμί είναι μπουκ και υπάρχει και το αντίστοιχο του ψωμωμένου: μπούκουρε θα πει όμορφος (προφανώς ο ψωμωμένος θεωρείτο όμορφος).
    Δεν ξέρω μήπως και το Βουκουρέστι σχετίζεται ετυμολογικώς.

    Γνωστή και η αφήγηση του Ηροδότου με την λέξη «βεκός» (που θυμίζει το αρβανίτικο μπουκ, την ελληνική μπουκιά και το αγγλικό bakery).

    73 (ΚΑΒ): ψωμίζω

    «Και εάν ψωμίσω πάντα τα υπάρχοντα μου» στον ύμνο της αγάπης του Απ. Παύλου ερμηνεύεται ως «και αν πουλήσω τα υπάρχοντά μου και αγοράσω ψωμί για τους φτωχούς».

  103. sarant said

    102 Η μπουκιά πάντως έχει ιταλική ετυμολογία bucca

    100 Ενδιαφέροντα όλα αυτά. Υπάρχει κάποιο λινκ για τα έγγραφα;

  104. Γς said

    Κι η σημαία της Ουκρανίας. Το μπλέ τ ουρανού και το χρώμα του σταριού, του ψωμιού

  105. Corto said

    103: Γνωρίζουμε για το Βουκουρέστι;

  106. ΓιώργοςΜ said

    #89 Χωρίς να είμαι μυλωνάς, αυτά που ξέρω από παλιά:
    Αυτό που πωλείται για ολικής είναι όντως συχνότατα ανάμιξη πίτουρου με αλεύρι, καθώς οι σύγχρονοι μύλοι κάνουν το διαχωρισμό αυτόματα και είναι δυσκολότερο να πάρει κανείς το σύνολο από τα επί μέρους.
    Παλιότερα, ο μύλος άλεθε, το προϊόν κοσκινιζόταν και ξεχώριζε σε αλεύρι και πίτουρο.
    Το σιμιγδάλι και τα διάφορα «χρώματα» και «σκληρότητες» αλεύρου έχουν να κάνουν με το είδος του σιταριού. Το οποίο σιτάρι είναι πλέον υβρίδιο, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία.

  107. Ριβαλντίνιο said

    @ sarant

    https://sarantakos.wordpress.com/2016/02/18/tatsoppd/#comment-337094

    http://docdro.id/0xXh7qF
    https://www.docdroid.net/0xXh7qF/-.pdf.html

  108. sarant said

    105 Αβέβαιη ετυμολογία, πιθανώς από έναν βοσκό ονόματι Bucur, λέει ο Μπαμπινιώτης

    107 Ναι, έχεις δίκιο, ευχαριστώ!

  109. Corto said

    101 (Alexis): ψωμοζήτης

    Απαντά και στον Κάλβο:

    «Kαλήτερα, καλήτερα
    διασκορπισμένοι οι Έλληνες
    ‘να τρέχωσι τον κόσμον,
    με εξαπλωμένην χείρα
    ψωμοζητούντες· »

    (από την Έκτη Ωδή. Αι ευχαί)

  110. ΚΑΒ said

    100. >>Εξ ιδίων μας οικονομούμεθα

    Εξ ιδίων ψωμιζόμεθα

  111. Corto said

    108 (Sarant): Ευχαριστώ πολύ για την αμεσότατη απάντηση!

  112. Ριβαλντίνιο said

    @@ sarant

    Την 25η Μαρτίου να αναρτήσετε αυτά τα έγγραφα του Ζερβάκου για να σπάσουμε πλάκα (σελ.44-49)

    ’Βελή πασά εφένδη μου, την υψηλότητά σου.
    Υψηλοτάτω γενναιοτάτω Βεληγιουνιάμ (Θεοφυλάκτω) Βεζίρη Μόρα Βαλισί σκλαβικώς προσκυνώ και σύροντας το πρόσωπό μου εις την γη καταφιλώ τα ίχνη των ποδών σας.
    Θάρρει σκλαβικώ αναφέρω προς την υψηλότη σας, ότι από μόνον φυσικόν σας μερχαμέντι (ευσπλαχνία) κινούμενοι, χωρίς να αποβλέπετε εις κανένα άλλο τέλος, με ελεήσετε τον ταπεινόν σκλάβον σας με το ηγεμονικόν σας ναζάρι (προστασία).(..)
    Επειδή μερχαμέντεν (από ευσπλαχνία) αποφασίσατε να με αποκαταστήσετε πρώτον της Μάνης και τζιράκι (υποτακτικό) 🙂 σας, διά να δείξετε εμπράκτως, ότι αγαπάτε να κάνετε πιστούς σκλάβους και χαΐρ δοατζήδες (ευχέτες) του υψηλού οτζακίου σας. (…)

    ————————————————

    Υψηλότατε ευβρεγετικότατέ μοι βεληγιουνιάμ (Θεοφρούρητε) εφένδη σκλαβικώς καταφιλώ το μέστι (παντούφλα) σας. Από το σκλαβικό μοι αρτζουχάλι καταλαβάνει ο υψηλότατος αφέντης μου εις πλάτος, τα πάντα και τα χάλια, του τερτιμένι πιστοτάτου της σκλάβου Κωνσταντίν. Δια τούτο μετά θερμών (θρεμών) μοι δακρύων, παρακαλώ το έλεος του ύψους της να λάβη ευσπλαχνία και κόπον να διαβάση τόσον το άλλο αρτζουχάλι μου καθώς και το παρόν μου. Το στοχάζομαι οπού βαρύνω με την πολυλογία μου τας υψηλάς ακουάς της, όμως το σκλαβικό μοι θάρρος με παρακινά να κάμω γνωστά τα πραχθέντα μου προς τον αφθέντη μου.
    (…)

    —————————————————————
    Υψηλότατε Βεληγιουνιάμ (Θεοφρούρητε) Βεζίρ εφένδη μου σκλαβικώς καταφιλώ το μέστι (παντούφλα) σας.
    Τον Παντοδύναμον Θεό παρακαλώ δια την ευτυχισμένη της υγεία αμήν.

    🙂 🙂 🙂 🙂 🙂 🙂 🙂

  113. «…έφαγον και αυτό το θέμα αποδείχτηκε πανίσχυρο, διότι αποτέλεσε τον αόριστο του εσθίω, με αποτέλεσμα τελικά να υποκαταστήσει ολόκληρο το ρήμα. » Ε όχι, δεν υποκατέστησε όλο το ρήμα, αφού και σήμερα λέμε «τρώω»!

    Εγώ το σύνθημα το ξέρω «ελιά, ελιά και Κώτσο βασιλιά», και νομίζω ότι παραπέμπει στην ελιά που είχε ως σύμβολο το Λαϊκό κόμμα, τον καιρό που οι Φιλελεύθεροι είχαν την άγκυρα. Σε καιρούς σιτοδείας ή αποκλεισμού βέβαια θα ακούστηκε και η παραλλαγή με «ψωμί κι ελιά».

    (50) «επικός τύπος» είναι ο γλωσσικός/γραμματικός τύπος που απαντά στα έπη, και ιδίως στον Όμηρο.

  114. ΚΑΒ said

    μπουκιά ο αρχ. βλωμός αγνώστου ετύμου γράφει ο Μπ.

    http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dblwmo%2Fs

  115. Γιάννης Ιατρού said

    Από τα πιό πετυχημένα το σημερινό, και τα σχόλια!

    70:, 78: Στην προκειμένη χρήση γράφεται με γιώτα και δύο πί 🙂
    91: Για πές, δώσε πάσα… Να του πάμε πελάτες 🙂

  116. Alexis said

    #106: Το σιμιγδάλι είναι το αλεύρι του σκληρού σιταριού (Triticum durum).
    Κακώς το σχ. 89 το αναφέρει ως παραπροϊόν της άλεσης γενικά.

  117. Πάνος με πεζά said

    Διάφορες παροιμίες :
    http://www.zorbas.com.cy/zorbas/bread_sayings
    http://loulismuseum.gr/education/paroimies.html?showall=&start=1
    http://dimitriosgogas.blogspot.gr/2012/04/blog-post_4673.html

    Και χάρηκα που βρήκα το «Ψωμί δεν είχαμε, ραπανάκια για την όρεξη». Έτσι το πρωτοέμαθα από τους γονείς μου, αλλά υπάρχει και η παραλλαγή «ψωμί δεν έχουμε, τυρί ζητάμε ή τυρί μας φέρανε».

  118. sarant said

    113 Σαν να έχεις δίκιο κι εσύ.

    114 Στην έκδοση του γενικού λεξικού Μπαμπ. που έχω εδώ (το ετυμολογικό δεν το έχω τώρα πρόχειρο) γράφει την προέλευση από μπούκα, bucca.

  119. 115

    Μην πάρω κανέναν στο λαιμό μου και γκρεμίσει κάνας φούρνος.

  120. Γιάννης Ιατρού said

    το «ψωμόλυσσα» δεν το πήρε το μάτι μου.

    Κάτι τέτοιο μού ΄λεγε η συγχωρεμένη η μάνα μου, όταν πήγαινα για ψωμί στο φούρνο και γύρναγα με το μισό ….
    Φαίνεται είναι θέμα DNA, γιατί το …κληρονόμησε και ο γυιός μου

  121. Πάνος με πεζά said

    Επίσης, το «ψήνει ο ήλιος το ψωμί», το λέγαμε πάντα χωρίς το «εκεί», και φυσικά όχι για μακριά και αφιλόξενη χώρα, αλλά για μέρα με τρομερή ζέστη…

  122. spatholouro said

    102
    «Γνωστή και η αφήγηση του Ηροδότου με την λέξη «βεκός» (που θυμίζει το αρβανίτικο μπουκ, την ελληνική μπουκιά και το αγγλικό bakery)».

    Να θυμίσουμε εδώ και την ελληνευρετική-Βελλούδια ετυμολόγηση του ζεϊμπέκικου: κατά τον Θάνο Βελλούδιο, ο ζεϋμπέκικος προέρχεται κατά το πρώτο συνθετικό από τον Δία (Ζεϋ) και κατά το δεύτερο από τη λέξη μπέκος ή βέκος, που σημαίνει άρτος κατά τον Ηρόδοτο. (βλ. Θ. Βελλούδιος, «Επιτηδειγμή πυρριχίου εις 9/8 ή “αρτοζηνός” δηλαδή “ζεϋμπέκικον”», Ηώς, τχ. 98-102, 1966.

  123. Πάνος με πεζά said

    Και το κλασικό κόλπο : με έστελναν να πάρω ψωμί, και στην επιστροφή, άρχισα να τσιμπάω από τη γωνία. Μπαίνοντας στο σπίτι, το αναποδογύριζα στη χαρτοσακούλα, φέρνοντας την άλλη γωνία έξω, δίνοντας τη λάθος εντύπωση…

    Μετά, η χαρτοσακούλα έγινε σκέτη κόλλα χαρτί, τυλιχτή και κολλημένη με σελοτέιπ (σήμερα βαριούνται και αυτό…)και πια δε μας έπαιρνε…

  124. 105-108
    The Romanian name București has an uncertain origin: Tradition connects the founding of Bucharest with the name of Bucur who was a prince, an outlaw, a fisherman, a shepherd, or a hunter, according to different legends. In Romanian the word stem bucurie means ‘joy’, («happiness»)[12] and it is believed to be of Dacian origin.[13]

    There are other etymologies given by early scholars, including the one of an Ottoman traveler, Evliya Çelebi, who said that Bucharest was named after a certain «Abu-Kariș», from the tribe of «Bani-Kureiș». In 1781, Austrian historian Franz Sulzer claimed that it was related to bucurie (joy), bucuros (joyful) or a se bucura (to become joyful), while an early 19th-century book published in Vienna assumed its name has been derived from «Bukovie», a beech forest.[14]
    (βίκι)

  125. Alexis said

    #120: Το ΄παμε… (#101)
    Και «ψωμολυσσάω» υπάρχει.

    #117: «ψωμί τυρί δεν είχαμε ραπανάκια για την όρεξη» έλεγαν οι δικοί μου γονείς Πάνο.

  126. Ριβαλντίνιο said

    Απ’τον Σμερδαλέο :

    2) βέκος = ψωμί. Υπάρχουν δύο θεωρίες για την ετυμολογία που θα συζητηθούν παρακάτω.

    Δυστυχώς δεν μπορούμε να εξακριβώσουμε εάν το βέκος = ψωμί προέρχεται από τη ρίζα *bheh1g– «ψήνω» (bake, φώγω) με απηχηροποίηση *g>k ή από τη ρίζα *pekw– «ετοιμάζω φαί» (ελλην. πέσσω/πέψις, λατιν. coquus = «μάγειρας» > αγγλ. cook) με ηχηροποίηση *p>b.

    https://smerdaleos.wordpress.com/2014/02/14/%CE%B7-%CF%86%CF%81%CF%85%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B3%CE%BB%CF%8E%CF%83%CF%83%CE%B1-2-%CE%B3%CE%BB%CF%89%CF%83%CF%83%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CE%BB%CF%85%CF%83/

  127. ΚΑΒ said

    118β. Η Β΄ έκδοση (2011) του ετυμολογικού γράφει επί λέξει:< αρχ. βλωμός (συναντάται ο ν.ελλ. τύπος βλώμος στα ροδιακά ιδιώματα), αγν. ετύμου,που σχηματίστηκε κατά το αρχ. ψωμός.

  128. Corto said

    122 (Spatholouro):

    Και μάλιστα για την ακρίβεια δεν έλεγε ότι ο ζεϋμπέκικος προέρχεται από το Αρτοζήν, αλλά ότι μόνος του εμπνεύσθηκε αυτήν την λέξη, με την γνωστή του εκκεντρικότητα:

    «Εγώ ξετούρκεψα τον χορό Ζεϊμπέκικο και του έδωσα την ευγενικιά του ‘Ελληνική’ καταγωγή και θρησκευτικότητα, ως Αρτοζήν».

    http://www.lifo.gr/team/artwalk/54588

  129. Sarant said:
    α) Στα αρχαία ψωμός είναι η μπουκιά, και στην ελληνιστική εποχή η σημασία εξειδικεύτηκε, και σήμαινε κυρίως τη μπουκιά ψωμί.

    Χαψιά λέγαμε (και λέμε) αντί για μπουκιά. Το ρήμα χάφτω. Και χάφτας ο μπουνταλάς που …χάφτει ότι του πεις. Και για τον αργόσχολο: Αυτός χάφτει μύγες!

    β) όσοι έχουν τα μέσα αλείφουν βούτυρο στο ψωμί τους

    Δυσεύρετο το βούτυρο και στα μετακατοχικά χρόνια. Έριχνε η μάννα λίγες σταγόνες σαμόλαδο στο ψωμί, πασπάλιζε με αλάτι και κόκκινο πιπέρι και …έτοιμο ένα πολύ καλό σνακ.

    γ) Όταν θέλουμε να πούμε πως κάποιος δεν έχει πολλή ζωή ή πως ένα αντικείμενο από την πολλή χρήση πρόκειται να αχρηστευθεί, λέμε «λίγα είναι τα ψωμιά του» ή «τέλειωσαν πια τα ψωμιά του»

    Αυτό είχε πει ένας γιατρός που τον είχα καλέσει να δει τη μάννα μου. Όμως, σε μια βδομάδα …πέθανε ο γιατρός! Η μάννα έζησε άλλα 3-4 χρόνια

    δ) όπως το ζεστό ψωμί που βγαίνει από τον φούρνο ευωδιαστό

    φουρνόπ’τα έλεγαν αυτό το ευωδιαστό.

    19 Παναγιώτης Κ. said : «Μέχρι το΄50 ο αγώνας και η αγωνία μας ήταν πως θα εξασφαλίσουμε το ψωμί της χρονιάς. Μετά το ΄50 που ήρθαν τα λιπάσματα δεν είχαμε πια τόπο να αποθηκεύσουμε τα γεννήματα »

    ‘Ηταν η σιτάρκεια, που αποτελούσε εθνικό στόχο δεκαετιών, και επιτεύχθηκε στη δεκαετία του ‘50

    20 Το άσπρο ψωμί. Και 29: Φραντζόλα
    Το λέγαμε επίσης και φυντούλα

    24 giorgos said: Τό πιό νόστιμο μέρος τού ψωμιού πού μού άρεσε πολύ , ήταν ή γωνία τού ψωμιού , ό άγκαθός όπως τό λέμε εδώ στήν Λευκάδα .
    Γωνιάδι το λέγαμε εμείς. Επίσης λέγαμε ψίχα και κόρα (που ήταν το περίβλημα, ή φλόγωμα, όπως το έλεγε ένας …καθηγητάρας)

    38 Πάνος με πεζά said: Ο Κώστας Μπαζαίος, έλεγε «Μπορώ να φάω καρβέλια…
    Η πανελληνίως χρησιμοποιούμενη λέξη «καρβέλι» ήταν άγνωστη παρ’ ημίν, που λέγαμε «πλαστό».

    47 Ριβαλντίνιο said: Στην Κατοχη λένε πως έτρωγαν μία φορά την ημέρα και τα παιδάκια μονολογούσαν, Έβγα ήλιε μου να φάω ψωμάκι.
    Και μετακατοχικά, πολλές φορές που ζητούσα ψωμί, με απαντούσαν: Πάλι ψωμί;

    49 Τίτος Εξώς Χριστοδούλου said: Αν βρεθείτε στην Λεμεσό της Κύπρου, επισκεφθείτε το ‘Πλουμιστο Ψωμί’.
    Δεν ξέρω πως είναι το πλουμιστό ψωμί. Στα μέρη μας πάντως, φτιάχναμε (κάπου-κάπου) και ένα ψωμί με μαγιά από ρεβύθια, που ήταν πολύ γευστικό και μυρωδάτο. Το λέγαμε «φτασμίτ’κο» που υποθέτω ότι παράγεται από τη λέξη εφτάζυμο-εφταζυμίτικο.

    54 marulaki said: σημιτζής’, που νομίζω είναι ο κουλουρτζής.
    Κουλούρι είναι το γνωστό …κουλούρι. Σιμίτι έλεγαν ένα ψωμάκι με ελλειψοειδές σχήμα (παρόμοια υπάρχουν και σήμερα). Γνωστή είναι η παροιμία για τους έχοντες …στραβομάρα: «Αυτός, τον σιμιτζή βλέπει, τον κουλουρτζή πληρώνει»

  130. ΚΑΒ said

    Η 222 παράδοση του Πολίτη

    Ο ήλιος και η μάνα του

    Όταν ο ηλιος πάει να βασιλεψει, τον περιμένει η μάνα του στα παλάτια του,και από την τρούπα που ‘ναι στον ουρανό,προτού να μπει, του ρίχνει σαράντα καρβέλια ψωμί για να τον προφτάσει, γιατί είναι λιμασμένος από την πείνα. Και άμα έμπει και καθίσει,του βάνουν μπροστά του σαράντα φούρνων καρβέλια, και τα χάφτει στη στιγμή.

  131. sarant said

    120-123 Φαίνεται όλοι οι γιοι το κάνανε αυτό, να τσιμπολογάνε τη γωνία της φρατζόλας

    127 Η μπουκιά παράγεται από το βλωμός; Θα το δω το βράδυ που θα πάω σπίτι

  132. 124 Δύτη

    Από εκεί κι ο Μπούκουρας, που πήγε στη Χ.Α. να φάει λίγο ψωμάκι αλλά δεν ήξερε πως σερβίρουν μόνο λευκό ψωμί κι όχι μαύρο;

  133. Και για να μείνουμε στο πνεύμα των ημερών

    «Έχεις φάει ψωμάκι από τον ΔΟΛ»… LOL!

    http://zoornalistas.blogspot.gr/2016/03/blog-post_7.html

  134. ΓιώργοςΜ said

    Άλλο ένα, χωρίς ανάγκη επεξήγησης: «Καλό παιδί. Όταν κοιμάται δε ζητάει ψωμί.»

  135. Παναγιώτης Κ. said

    @91. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με τα ψάρια που τους μένουν στα σούπερ μάρκετ. Τα καταβρέχουν με μελάνη. Αυτό όμως συνέβαινε ανέκαθεν. Ρωτώντας γιατί το κάνουν μου απάντησαν: Αν δεν τα σημαδεύαμε με κάποιο τρόπο, μπορεί ο πονηρός και συνάμα φτωχός να τα πάρει από τους κάδους και να διαμαρτυρηθεί εγείροντας αξιώσεις γιατί του πουλήσαμε σκάρτο πράγμα.
    Δεν με έπεισε αλλά, αυτό μου είπε.

  136. Corto said

    126 (Ριβαλντίνιο):

    Πιστεύω ότι στην διερεύνηση της ετυμολογίας πρέπει να συμπεριληφθεί και η αρβανίτικη λέξη «μπουκ», που ανέφερα στο σχ.102.

  137. ΚΑΒ said

    Κι ένα ποντιακό αίνιγμα:

    Άσπρα βάλλ’ ατα κόκκινα εβγάλλ’ ατα (όπως το βρήκα, το έγραψα).

  138. Πάνος με πεζά said

    Xωρίς την παρεμβολή τρίτου, «Βούτυρο στο ψωμί του», είναι όταν προσπαθείς να αντιμετωπίσεις κάποιον με έναν τρόπο του οποίου, εν αγνοία σου, είναι απόλυτα γνώστης… Ή επίσης όταν τον προκαλείς να κάνει αυτό που είναι η ειδικότητά του :

    – Αυτές οι σέντρες στην περιοχή είναι βούτυρο στο ψωμί για το κεντρικό δίδυμο Νινιάδη-Φετφατζίδη.
    – Αυτές οι backdoor για κάρφωμα, είναι βούτυρο στο ψωμί του Νίκου Ρίζου…

    (εντάξει, τα έβαλα για να γελάσουμε)

  139. gryphon said

    57
    Nαι αυτο ισχυε σχεδον 100% για τους ανθρωπους παλαιοτερα της ηλικιας των γονεων η των παππουδων μας.Το θεωρουσαν κριμα να πεταχτει το ψωμι.Ακομη και τα υπολλειματα στο τραπεζι η καποια κομματια μισοφαγωμενα τα πεταγαν στα κερεμιδια η τα σκορπιζαν στην αυλη κλπ για να τα φανε τα σπουργιτια ..Οχι ομως στα σκουπιδια.

    Γενικα παντως μπορει το ψωμι να ηταν η βασικη τροφη για χιλιαδες χρονια τωρα πια ομως ειναι απο τις χειροτερες και πιο αχρηστες τροφες που υπαρχουν μαζι με το γαλα.Ισως φταιει το αλευρι η επεξεργασια κλπ αλλα οποιοσδηποτε τυπος συγχρονου ψωμιου και διαφορων παραγωγων του μονο πεπτικα προβληματα και υπερνολικο παχος προσφερουν.
    Ας κατσει καποιος να τρωειι για ενα μηνα την μια παιδακια κοτοπουλα ολοκλγρα κεφαλαι τυρι λαδερα οτι θελει αλλα δεν τρωει ψωμι φρυγανιες ζυμαρια γενικαι ψωμι ουτε ενα γραμμαριο που λεει ο λογος δεν θα παχυνει.
    Εαν αντιθετα τρωει μονο ψωμι εστω και με χορτα η σαλατες σε χρονο ρεκορ θα αποκτησει το ψωμοσακουλο που ελεγε και ο Ζηκος και γ ζυγαρια θα ανεβαινει πεντε πεντε κιλα τον μηνα.

  140. Γς said

    120:

    >Φαίνεται είναι θέμα DNA, γιατί το …κληρονόμησε και ο γυιός μου

    Πάντως το στάρι του ψωμιού είναι 5 φορές μεγαλύτερο του ανθρώπου.
    17GB ζεύγη νουκλεοτιδίων

  141. Γς said

    140:
    Το DNA του είναι 5 φορές μεγαλύτερο του ανθρώπου.

  142. Παναγιώτης Κ. said

    @122. Άκουσα και εγώ την Θανο-Βελούδια ετυμολόγηση για το ζεΫμπέκικο. Θυμάμαι ακόμα και την άποψή του για το τσιφτετέλι. Φαίνεται ότι του άρεσαν πολύ και, πατριδολατρικώ τω τρόπω, θεωρούσε ότι «οι μπουρτζόβλαχοι του Αλτάι Νταγκ » δεν μπορεί να εμπνεύστηκαν αυτά τα ωραία άσματα!

  143. Πάνος με πεζά said

    Επίσης, «γλυκό ψωμί» = χαρούμενη, ευχάριστη ζωή, «πικρό ψωμί» = απλή επιβίωση…

  144. Παναγιώτης Κ. said

    Να πάμε λίγο πιο πίσω από το ψωμί. Δηλαδή στο αλεύρι.
    Λέει λοιπόν η μάνα μου 90 χρονώ: Αν έχω αλεύρι και λάδι και βρίσκομαι στο χωριό (για να μπορεί να μαζεύει χόρτα) τότε δεν έχω ανάγκη από άλλα φαγητά!

  145. Πάνος με πεζά said

    Τό’χει πει άλλωστε και ο Στελλάρας : «Το ψωμί της ξενιτιάς είναι πικρό-ό-ο-ο-ο-ο,..», για ν΄ αντικρούσει ο Μητροπάνος «Έλα από τα χέρια μου να φας γλυκό ψωμί».

  146. Pedis said

    http://www.eirinika.gr/sites/default/files/styles/article_preview/public/article/2016-02/newego_large_t_1101_54636688_type13145.jpg?itok=8yz6jiZC

    http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=344647

    Πάρτε και καμιά γκαζόζα.

  147. AΓΓΕΛΙΚΗ said

    1. «Το ψωμί»

    Ένα τεράστιο καρβέλι, μια πελώρια φραντζόλα ζεστό
    ψωμί είχε πέσει στο δρόμο από τον ουρανό
    ένα παιδί με πράσινο κοντό βρακάκι και με μαχαίρι
    έκοβε και μοίραζε στον κόσμο γύρω
    όμως και μια μικρή, ένας μικρός άσπρος άγγελος κι αυτή
    μ’ ένα μαχαίρι έκοβε και μοίραζε κομμάτια γνήσιο ο υ ρ α ν ό
    κι όλοι τώρα τρέχαν σ’ αυτή, λίγοι πηγαίναν στο ψωμί,
    όλοι τρέχανε στον μικρόν άγγελο που μοίραζε ο υ ρ α ν ό
    Ας μη το κρύβουμε διψάμε για ουρανό!

    [πηγή: Μίλτος Σαχτούρης, Ποιήματα (1945-1971), Κέδρος, Αθήνα 1996 (8η έκδ.), σ. 144]

    ***

    2. Παντού το κλέβουν το ψωμί

    Παντού το κλέβουν το ψωμί.

    Τ’ αρπάζουν χέρια τοκογλύφων,
    το παίρνουν Γραμματείς Εντεταλμένοι,
    το χώνουμε σε υπόγεια, το στοιβάζουν.
    Εκεί τ’ αναλαμβάνουν ηλεκτρονικοί εγκέφαλοι
    και στα σοφά των δάκτυλα Ειδικοί,
    χείλη ποιητών, αβρά, το κάνουν ύμνο
    να τον μαθαίνουν τα παιδιά,
    του πλέκουν φωτοστέφανο να λάμπει.

    Εκεί αρχίζει η λεπτή διαδικασία,
    οι απαραίτητες διεργασίες συντελούνται,
    επέρχονται οι εκπληκτικές διαμορφώσεις

    για να ‘βγει θάνατος μια μέρα
    για να ‘βγει αίμα.

    Παντού το κλέβουν το ψωμί
    Θεέ μου, παντού.

    Ανέστης Ευαγγέλου, από τη συλλογή Αφαίμαξη, ’66-’70 (1971) [Από την ενότητα Ανάβαση]

    ***

    3. TO ΨΩΜΙ ΣTO ΓONATO MOY

    Tο ψωμί στο γόνατό μου•
    και οι πέτρες μακριά – πολύ μακριά.
    Τρώω το ψωμί, ενώ παρατηρώ τις πέτρες,
    και είμαι τόσο βαθιά στις σκέψεις μου χαμένος
    που ακόμη κι εγώ τρελαίνομαι καμιά φορά
    κι εκτός απ’ το ψωμί καταβροχθίζω πέτρες.

    «Oκτάυ Ριφάτ, Το ψωμί στο γόνατό μου και άλλα ποιήματα» μτφρ. Μιχάλης Παπαντωνόπουλος

    ***

    4. Ἁρμοσμένο γι’ ἀποκλειστικὰ ἀνδρικὴ χορωδία σ’ Ἐκκλησιαστικὴ μουσικὴ τoῦ Ἰωάννου Σεβαστιανοῦ Μπὰχ (απόσπασμα)

    κατάρα — Κύριε — σ’ ὅποιον ἐπιβουλεύτηκε
    τὸ ψωμὶ τοῦ ποιητοῦ
    κατάρα — Κύριε — σ’ ἐκεῖνον ὅπου ἔβαλε βέβηλο χέρι
    στὰ λιγοστὰ χρήματα τοῦ
    πτωχοῦ ζωγράφου
    ποὔκλεψε τὴ δεκάρα
    ἀπὸ τὴν τεταμένη
    τὴν ταπεινὴ
    τοῦ διακονιάρη φούχτα
    κατάρα!

    χαράμι!
    φαρμάκι θὰ γένη τὸ ψωμί!
    καὶ τὸ κλεμμένο νόμισμα

    Νίκος Ἐγγονόπουλος, «Στὴν Κοιλάδα μὲ τοὺς Ροδώνες». Ἴκαρος, Ἀθῆναι 1992, 3η ἔκδ.

  148. Παναγιώτης Κ. said

    @139β. Συμφωνώ μαζί σου και γιαυτό εδώ και μερικά χρόνια το έβγαλα από το διαιτολόγιό μου.
    Να ληφθεί υπόψη ότι ζύμωνα και παρασκεύαζα το δικό μου ψωμί. Παρόλα αυτά η ζημιά που κάνει είναι δεδομένη.
    Κουβέντες του τύπου «δεν μπορώ να φάω φαγητό χωρίς ψωμί » μου είναι πλέον… ακατανόητες.
    Εξάλλου έχουν πει επιγραμματικά: Τρεις είναι οι σκόνες που πρέπει να αποφεύγουμε. Ζάχαρη, αλάτι και αλεύρι.!

  149. spatholouro said

    128
    Ε, δεν την εμπνεύστηκε εκ του μηδενός θαρρώ. Τη συσχετίζει με το πραγματικότατο όρος Αρτοζήνος στην Αρκαδία.

  150. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    Κι ας μας καταδικάσατε το ψωμί (139-148)

  151. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Τώρα μπόρεσα να μπω και σας βρίσκω με ένα νήμα …μπουκιά και συχώριο και με 150 σχόλια! Πού να προλάβω.Θα σας διαβάσω μετά. Συγγνώμη αν γράψω κάτι που ήδη ειπώθηκε
    Το Ψωμένιο Θέατρο (θυμίζει το σκάκι από ψωμί του Άχθου Αρούρη)
    …το ψωμένιο θεατράκι !!!
    …Ο νούς μου πηγαίνει σ εκείνη την Εβραία που εφτιαξε μόνη της ενα θέατρο μέσα στο γκέτο του Βίλνο . Ναι ενα θέατρο.
    Κλέβοντας από την καθημερινή μερίδα του ψωμιού της , έπλαθε μικρές κούκλες από ψύχα. Και κάθε βράδυ η πεινασμένη γυναίκα ζωντάνευε αυτές τις θρεπτικές φιγούρες , έβγαζε τούς ψωμένιους ηθοποιούς στην μικροσκοπική τους σκηνούλα , μπροστά σε μερικές δεκάδες θεατές πεινασμένους οπως εκείνη , κι όπως εκείνη προορισμένη για το ολοκαύτωμα…
    Κάθε βράδυ ως το τέλος! Πρέπει να κρατήσουμε την μνήμη αυτής της γυναίκας σαν αγιάτρευτη πληγή. Πρέπει γιατί αν ξεχάσουμε το ψωμένιο θεατράκι του Βίλνο , θα χάσουμε το θέατρο .
    Ariane Mnouchkin
    http://www.lepetittheatredepain.com/contact/troupe/
    και από δω η μετάφραση
    http://kyriakossamios.blogspot.gr/2011/02/blog-post_13.html

  152. Corto said

    149: Ναι σωστά. Το είδα και εγώ αυτό το τοπωνύμιο. Ο Βελλούδιος σε κάθε περίπτωση ήταν πολύ ευφής προσωπικότητα (και τολμηρός αεροπόρος)!

  153. ΚΑΒ said

    131. Υπήρξε παρεξήγηση. Εγώ αναφέρομαι στη λ. βλωμός, όχι μπουκιά, γι’ αυτό άλλωστε στο 114 μετά το βλωμός δεν υπάρχει κόμμα.

  154. 148

    Ο Παναγιώτης Κ. συνόψισε:

    Τρεις είναι οι σκόνες που πρέπει να αποφεύγουμε. Ζάχαρη, αλάτι και αλεύρι.!

    Ας μην το περιορίζουμε όμως

  155. Ιάκωβος said

    15, Γιώργος Λυκοτραφίτης

    Το Πικρό ψωμί θεωρήθηκε μια από τις πρώτες νεορεαλιστικές Ελληνικές ταινίες. Ο ίδιος ο Γρηγορίου , που θαύμαζε τον Μαρσελ Καρνέ, έλεγε οτι δεν ήταν αυτή η πρόθεσή του, απλά η ταινία έμοιαζε νεο-ρεαλιστική επειδή ήταν πολύ φτηνή σαν παραγωγή.

    Μπέρδευε πάντως κι ο τίτλος, που θύμιζε Riso amaro.

    Το φιλμ που είχε διαφημιστεί από την αρχή σαν η πρώτη νεορεαλιστική ελληνική ταινία, ήταν η Μαύρη Γή του Τατασόπουλου, με υπόθεση σχετική με το σμυρίγδι και τους εργάτες από τ’ Απεράθου, στη Νάξο.

  156. Γιάννης Ιατρού said

    139β: Γιατί;
    139 τέλος: Δεν μπορεί αυτό που επί χιλιάδες χρόνια να ήταν καλό, ξαφνικά να το βρίσκουμε βλαβερό. Μάλλον το πολύ φαϊ και ο γενικότερος τρόπος ζωής (και στο περίπτερο με το αυτοκίνητο…) φταίει, όχι το ψωμί!

    150β :λες να τρώνε πεντεσπάνι; 🙂

    151: Καλώστην, καλό το θέατρο χθές;

  157. Γιάννης Ιατρού said

    Α, και κοιτάξτε, αύριο μην φάτε καθόλου ψωμί …., θα παχύνετε… (139. 148) 🙂

  158. ΣΠ said

    143, 145

    Ο Λευτέρης Παπαδόπουλος τα συνδύασε:

  159. ΚΑΒ said

    Από τον Πρωχοπρόδρομο:

    Α 82 Αφού δε τάχα γέγονα γραμματικός τεχνίτης,
    επιθυμώ και το ψωμιν και κύταλον και ψίχαν

    μακάρι να γινόμουν κλαποτής

    Α 94 Να άνοιγα το αρμάριν μου, να τόβρισκα γεμάτον
    ψωμίν κρασίν πληθυντικόν και θυνομαγειρίαν

    Α 306 Όπου γαρ λείπει το ψωμίν, προσφάν ούκ ενθυμούνται.
    Του προσφαγίου η μέριμνα κι η λείψις του ψωμίου
    τας ενθυμήσεις τας πολλάς πολλά τας περικόπτουν.

    Α312 Εις τις κι αν έχει σήμερον ψωμίν και λοκοτήνιν
    εκείνος και φιλόσοφος, ρήτωρ και καλλιγράφος.
    Τι δε λοιπόν, αν έμαθα του κόσμου τα βιβλία,
    και το ψωμίν επιθυμώ ποτέ να το χορτάσω;

    Στο Β΄ καταφέρεται κατά των ηγουμένων που τρώνε το καταπέτασμα, ενώ οι καλόγηροι

    Β΄231 με ψωμίν λιγούτζικον και δόλιον αγιοζούμιν

    και ψυχικόν ψωμίν τρώγεις και δίδουν σε και ράσον

    κύταλον: η κόρα
    λοκοτήνιν: χρήματα

  160. Πάνος με πεζά said

    Επίσης «φάγαμε / χορτάσαμε ψωμάκι», λέγεται συνήθως όταν μας πήγε καλά μια δουλειά ή βρήκαμε έναν καλό εργοδότη, αλλά που -όπως το ερμηνεύω εγώ τουλάχιστον, από τον αόριστο του ρήματος- η συνθήκη αυτή έχει πάψει να ισχύει.
    Π.χ. «με τους πρόσφυγες, χορτάσαμε ψωμάκι», θα λένε κάτι σαντουϊτσάδες σε μερικά χρόνια (έτσι, για να δυναμιτίσω…). Μα, εδώ το έλεγαν στη Λέρο, για το τρελάδικο !

    Υπάρχει στο τραγούδι «Είχαμε περηφάνια» του Δήμου Μούτση.
    Το δάκρυ κάναμε νερό
    και το κρασί φαρμάκι
    και με το κύμα τ’ αλμυρό
    χορτάσαμε ψωμάκι

  161. Πάνος με πεζά said

    Σαντουϊτσάδες, και Μηκηοτζήδες… Που θα παίρνουν, λέει, τα κονδύλια κατευθείαν, χωρίς κρατική διαμεσολάβηση…

  162. Γιάννης Ιατρού said

    το «ψωμί, παιδεία, ελευθερία» δεν το είπαμε (125α 🙂 )

  163. IN said

    113 τέλος: ο Νίκος με ξέχασε, οπότε τι να κάνω κι εγώ το έψαξα περισσότερο μόνος μου και βρήκα την απάντηση μόνος μου, που είναι αυτή που λέτε. Ευχαριστώ για την επιβεβαίωση!

    Με την ευκαιρία αυτή νομίζω ότι αυτό που λέει η ανάρτηση («από τον επικό του τύπο έδω έχουν επιβιώσει λέξεις όπως εδώδιμος») δεν είναι σωστά διατυπωμένο. Πράγματι, μου προκάλεσε απορία πώς ένας «επικός τύπος», δηλαδή στοιχείο μιας τεχνητής, θα λέγαμε, διαλέκτου, που την βρίσκουμε μόνον στα έπη, παρήγαγε λέξεις καθημερινές που επιζούν ακόμη και χιλιάδες χρόνια αργότερα. Νομίζω ότι ακριβέστερο είναι να πούμε ότι το ρήμα εσθίω είχε και θέμα εδ- από το οποίο παραγόταν ο μέλλοντας (έδομαι) και ο παρακείμενος (εδήδοκα), αλλά και παράγωγα όπως εδώδιμος κλπ. Από το ίδιο θέμα, προφανώς, και ο επικός τύπος έδω για τον ενεστώτα.

  164. sarant said

    153 Aυτό υπέθεσα κι εγώ, αλλά ήθελα να βεβαιωθώ 😉

  165. Pedis said

    «Δάκρυα κυλούν από τα μάτια μου»: Οι πρόσφυγες ευχαριστούν τους τρικαλινούς
    http://www.trikalaola.gr/slider/%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CF%81%CF%85%CE%B1-%CE%BA%CF%85%CE%BB%CE%BF%CF%8D%CE%BD-%CE%B1%CF%80%CF%8C-%CF%84%CE%B1-%CE%BC%CE%AC%CF%84%CE%B9%CE%B1-%CE%BC%CE%BF%CF%85-%CE%BF%CE%B9-%CF%80%CF%81%CF%8C/

  166. georgios said

  167. Γιάννης Ιατρού said

    162:

  168. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Με τη λέξη ψωμί, ποιος στίχος ποια τραγούδια σας έρχονται πρώτα πρώτα;
    Εμένα:
    -Άννα μην κλαιςanchor text
    στο ντουλάπι δεν έχει ψίχα ψωμί
    Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος. Στίχοι: Μπέρτολντ Μπρεχτ / Απόδοση: Μάριος Πλωρίτης./Μαρία Δημητριάδη

    -Ο στίχος από το ποίημα «Ειρήνη» του Γιάννη Ρίτσου(αφιέρωση στον
    Κ.Βάρναλη) Η ειρήνη(…)είναι το ζεστό ψωμί στο τραπέζι του κόσμου


    Σπέρνω την καρδιά μου στο λιβάδι να γενεί ψωμάκι να χορτάσεις

    Στίχοι:Ιάκωβος Καμπανέλλης
    Μουσική:Μάνος Χατζιδάκις/Φλέρυ Νταντωνάκη (εδώ)


    Τ’ όνομά σου ψωμί στο τραπέζι.

    Στίχοι: Νικηφόρος Βρεττάκος Μουσική: Τερψιχόρη Παπαστεφάνου Πρώτη εκτέλεση: Δανάη Μπαραμπούτη

    Και η μαντινάδα:
    Χέρια που δεν αρπάξανε ξένο ψωμί να φάνε
    αυτά κρατούνε την τιμή όσο βαριά και νάναι
    (και δεν εννοούμε βέβαια περιπτώσεις Γιάννη Αγιάννη 🙂 )

  169. Γιάννης Ιατρού said

  170. Δεν αναφέραμε την έκφραση «ξεπουλήσανε σαν ζεστά ψωμάκια!»

  171. sarant said

    170 Κάτι λέει το άρθρο πάντως

  172. Πάνος με πεζά said

    ‘Η «σαν ζεστά καρβέλια».

  173. Ιάκωβος said

    27, 54
    Το «Και στην Πόλη σιμιτζής» το έχω ακούσει για τους Ηπειρώτες, ίσως μούφα σχετική με την υποτιθέμενη βραχυκεφαλία τους.

    25, Γς
    Το Μαρσελίνο Παν υ Βίνο, το είχα δεί σε θερινό, όταν ήμουν στις πρώτες τάξεις δημοτικού. ΟΙ μεγαλύτεροι το θεωρούσαν αριστούργημα.Το είδα ξανά στο Ίντερνετ. Απαράδεκτη προπαγανδιστική ταινία. Θα έπρεπε να ξαναγυριστεί από τον Αλμοντόβαρ: Ένας διεστραμμένος καλόγερος που κακοποιούσε το ορφανό που ζούσε στη μονή, τελικά το στραγγαλίζει και εξαφανίζει το πτώμα του και οι άλλοι αδελφοί για να τον καλύψουν, λένε (θαύμα-θαύμα ) οτι το πήρε ο Χριστός. 🙂

    Νόμιζα οτι το ψωμί ήταν εφεύρεση της Νεολιθικής εποχής, αλλά είδα στη βίκη οτι το πρώτο ψωμί φαγώθηκε πριν 30.000 χρόνια.

    Φυσικά ο άρτος είναι το κατεξοχήν τρόφιμο της γεωργικής-νεολιθικής επανάστασης. Οι κυνηγοί-καρποσυλλέκτες, επειδή τρεφόντουσαν καλύτερα, κοψίδια, λίπη και τέτοια, ήταν πιο σωματώδεις, αλλά πολύ λίγοι. Λόγω του ψωμιού η ανθρωπότητα έγινε πιο πολυάριθμη αλλά πιο σαφραγκιασμένη.
    Μετά, με τη βιομηχανική επανάσταση, βρεθήκαμε στο πληθυσμιακό χάλι που είμαστε τώρα.

  174. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    166.Η φοιτητική μου ταυτότητα (μεταπολίτευση και Καποδιστριακό) είχε τυπωμένο το «Ψωμί Παιδεία Ελευθερία» κι αναρωτιέμαι τώρα μέχρι πότε να γραφόταν; Οι νεότεροι, από το ΄80 και μετά, το είχαν;

    Κι ένα στίχος από τραγούδι που άρεσε,σα να θυμάμαι, στο Νικοκύρη
    Κύριε τηλεφωνητή
    σου ΄φερα ψωμί στη γάστρα
    να το στείλεις στο παιδί
    τηλεφωνικώς στην Πάτρα 🙂

  175. 171, σωστά

    αλλά ξεχάσαμε την θεϊκή ΑΚΕΠ που προπαγάνδιζε «Ψωμί και Τριαντάφυλλα»

    http://luben.tv/blogosphere/blogs/61561

  176. BLOG_OTI_NANAI said

    Σύμφωνα με τον Όμηρο οι θεοί δεν τρώνε ψωμί (Ιλ. Ε,341):

    Ο Αριστοτέλης αναφέρει ότι εκείνοι που συνδέονται με δεσμούς αίματος λέγονται και ομοσίπυοι (σιπύη=δοχείο για αλεύρι)

    Αυτό ο Gustave Glotz το ερμηνεύει ως μοιράζονται το ίδιο ψωμί. Ο «Κάκτος» μεταφράζει «ομόσιτους«.

  177. Πάνος με πεζά said

    Κι άλλα ψωμιά στο τραγούδι, από τους ποιητές μας :
    …μου κάναν πέτρα το ψωμί, μου κάναν βούρκο το νερό… (Μετανάστης, Δ.Χριστοδούλου)
    …φαρμάκι το ψωμί, πικρό, που’ τρωγα μέχρι να σε βρώ… (Σ’ αυτό το δύσκολο καιρό, Μ.Ελευθερίου)
    …Ψωμί μας φέρνουν και κρασί, τώρα που μείναμε μισοί, δόξα Σοι Κύριε δόξα Σοι. (1922, Νίκος Γκάτσος)
    …και μου `πες κοίτα χάλι, για μας κανείς δε γράφει που τρώμε στο ψωμί μας καρκίνο και θειάφι.. (Πίσω απ’ τη βιτρίνα, Κ.Τριπολίτης)

  178. Πάνος με πεζά said

    http://www.slang.gr/lemma/6837-psomi-paideia-mpoutia-gynaikeia
    Πρέπει να ξεκίνησε από εκπομπή-τηλεσκουπίδι, κατηγορίας Μιχαλονάκου, και από καλεσμένο της ονόματι «Διονύσης ο έφηβος»…

  179. Bread – Everything I Own (Lyrics)

  180. Muscovites buy dirty bread
    Pravda Report

    Δημοσιεύτηκε στις 24 Ιουν 2013

    The Moscow police have blocked the production of nice-looking, but maybe not very healthy bread. An illegal bread bakery workshop was found in the center of the capital. Its employees, all of them migrant workers, were baking bread and buns for Muscovites tirelessly. Even when police officers entered the room, it took them quite a while to make the diligent employees stop working.

    The bakers were living next to the workshop. Their living conditions were as usual: bunk beds, poor sanitation and no registration in Russia.

    They had no documents that would prove their legal presence on the territory of Russia. Many work permits were fake. Most of those people will be deported to their native republics.

    The bread that foreigners were baking in the illegal bakery, would then be sold at many Moscow supermarkets. Hopefully, no one suffered from eating that bread because the conditions in which it was made were far from being perfect.

  181. gryphon said

    150-156
    Kαλα δεν ειμαι και διατροφολογος.Το εχω παρατηρησει ομως και στον εαυτο μου και σε αλλους και το ανεφερα και αμαρτια ουκ εχω.
    Για μενα ειδικα αν και δεν ειχα ποτε προβλημα παχους ουτε τρωω γενικα πολυ ψωμι οποτε εχει τυχει να παρω κανα δυο τρια κιλα πανω απο αυτο που θελω να ειμαι αρκει απλως να κοψω τελειως το ψωμι για μερικες μερες και τα χανω κατευθειαν.

    Απο τραγουδια με αναφορα στο ψωμι εμενα πρωτο παντα μου ερχεται στο νου το «Θ’αφησω την μανουλα μου» του Μικη σε στιχους Δ.Χριστοδουλου. «Με ταιζε γλυκο ψωμι και μου στρωνε να γειρω» κλπ που λεει στην δευτερη στροφη.
    Το περασμενο καλοκαιρι το ακουσα και σε μια πολυ καλη εκτελεση απο μια συναυλια του ΡΙΚ προς τιμη του συνθετη αλλα δυστυχως δεν υπαρχει στο γιουτουμπ..Υπαρχει η γνωστη του Μπιθικωτση με την Καιτη Θυμη που την εχω βαλει παλι κανα δυο φορες με καποια ευκαιρια

  182. …μύθοι για τη ζέα…ενισχύθηκαν…, όπως ότι με ψωμί ζέας τρεφόταν ο στρατός του Μεγαλέξανδρου.,,,

    – Ναύτη, καλέ ναύτη,
    Σέρβιρε ο βασιλιάς Αλέξανδρος
    μεζέ
    με ζέα;

    Μέζεα…

  183. Πάνος με πεζά said

    @ 181 : Yπάρχει και ως σκέτο ορχηστρικό, με Λάκη Καρνέζη. Ξεκινάει με «πνιχτό» μπουζούκι στη μελωδία του «Θ’ αφήσω τη μανούλα μου», και περνώντας από διάφορα άλλα θέματα του Μίκη, καταλήγει στον «Κρητικό χορό» (όχι του Ζορμπά, του Μαρκόπουλου, από «Επιχείρησις Απόλλων»). Δυστυχώς, αν και το ακούω από τα χρόνια του Γυμνασίου από κάποιο παιδί που το έπαιζε σε κάθε γιορτή 25ης, δε μπόρεσα να το βρω στο youtube !

  184. Πάνος με πεζά said

    Kι αυτουνού, βούτυρο στο ψωμί του…
    Με «λάμδα»…

  185. sarant said

    176 ούτε κρασί πίνουν οι θεοί, παλιοεπάγγελμα 😉

  186. Ιάκωβος said

    Στα Αγγλικά αντίστοιχα, bread and butter
    Και είπαμε για panem et circenses ;

    Γιουβενάλης: «ο λαός, που κάποτε μοίραζε εξουσίες, τώρα ενδιαφέρεται για δύο πράγματα: άρτον και θεάματα»

    Κατά τον Nickel της Λεξιλογίας, το circus από το Ελληνικό κίρκος, κρίκος.

    Όμως, η μετάφραση «θεάματα» μου φαίνεται λάθος ή έστω πολύ χριστιανική. Στον Ιπποδρομο δεν είχε κάθε είδους θέαμα,πχ Ευριπίδη ή Πλαύτο, αλλά τα χειρότερα. Άρματα, μονομάχους και θριάμβους.

  187. 12,
    Να συμπληρώσω:
    «Ούτε νερό, ούτε ψωμί, ούτε φαΐ»

  188. …και Ψωμιάδης

  189. antpap56 said

    Χρήσιμη και ενδιαφέρουσα η ιστορία του ψωμιού. Πριν χρόνια, στη δεξίωση υποδοχής σ’ ένα συνέδριο στη Σερβία μας καλωσόριζαν στην είσοδο προσφέροντάς μας ψωμί κι αλάτι.
    Ενδιαφέρουσα, αλλά μάλλον άστοχη, και η σύγχρονη αγγλική έκφραση «next best thing to sliced bread» (= το καλύτερο πράγμα μετά το κομμένο σε φέτες ψωμί, που βέβαια δεν είναι και ό,τι καλύτερο, μια και είναι αφρός σκέτος).

  190. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    156.γ. Το θέατρο,κατόπιν απόφασης της πλειοψηφίας,μετατέθηκε και πήγαμε στον Καυτό Ήλιο. Βαλκανικός κιν/φος, πάντα αγαπημένος. Ταινία ολοκάθαρη,σαφής και …κρεάτινη. Νιώθεις ανθρώπους πίσω από τους ρόλους, όχι σαν την αμερικανιά «Επιστροφή «που πήρε ο αρκουδοπαλαιστής και Όσκαρ.Μόσκαρ! που έλεγε και ο Βαγγέλης Χερουβείμ στο 105.5 στη Κόκκινη Κλωστή του και με καλοκάρδισε το πρωί.
    http://www.athinorama.gr/cinema/movie/kautos_ilios-10051158.html

    Τώρα Ο Β.Χ στο 105,5

  191. sarant said

    187 Και μια παροιμία που τη θυμήθηκα τώρα, και που δείχνει το μόντους βιβέντι του χωρικού την εποχή της ληστοκρατίας:

    και στον κλέφτη ψωμί, και στον χωροφύλακα χαμπέρι.

  192. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Προσκινεμάδες και προσκινεφίλ λάει ο Χερουβείμ, αν προλάβετε χαρείτε τον στο 105.5. Λίγο αλλά τέλειο! Βραβεία Βόσκαρ! 🙂

  193. ΚΑΒ said

    Κρύο νερό, ζεστό ψωμί είναι κι οι δυο κακοί γιατροί.

    Το ψωμόνερο από παξιμάδι είναι πολύ χωνευτικό, προσοχή όχι από εφτάζυμο. Υπάρχει και σχετική ιστοριούλα για το πρώτο.

  194. Γς said

    ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    http://caktos.blogspot.gr/2016/03/blog-post.html

  195. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    191.>>και στον κλέφτη ψωμί, και στον χωροφύλακα χαμπέρι.
    και του ληστή φαϊ και του χωροφύλακα χαμπέρι μου έχει μείνει , αλλά με πολύ κακό νόημα: για το διπρόσωπο,τον προδότη, το δίβουλο, που θάλει να τα έχει καλά με όλους. Στα βιβλία και τις ταινιες με καταδιοκώμενους, υπάρχει αρκετά συχνά ο ρόλος του δόλιου(τρισύλλαβο) που ταϊζει πρώτα τον κατατρεγμένο κι ύστερα τον καταδίδει.Ή και το πυροβολεί.
    «Να φάμε πρώτα ψωμί και ύστερα θα πάμε» σημαίνει να φάμε το φαγητό και κυρίως το μεσημεριανό.
    «Δεν έκατσε να φάει ψωμί», να φάει φαγητό.

  196. Γς said

    162:

    >το «ψωμί, παιδεία, ελευθερία» δεν το είπαμε

    Δες #4

    https://sarantakos.wordpress.com/2016/03/02/bread/#comment-339548

  197. Spiridione said

    Το βρώμικο ψωμί, που λέει κι ο Σαββόπουλος, το πρόβλημα δηλαδή της κακής ποιότητας του ψωμιού (αλλά και η τιμή του), ήταν πολύ έντονο παλιότερα, ειδικά την εποχή του μεσοπολέμου. Το 1927 π.χ. είχε ξεσπάσει σκάνδαλο γιατί υπήρχαν πολλά κρούσματα με καρβέλια ψωμιού που ήταν λασπώδη και βρωμούσαν. Αυτό, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, οφειλόταν στην κακή ποιότητα του σιταριού και των αλεύρων, τα άλευρα ήταν «αναμμένα» όπως ήταν η χαρακτηριστική έκφραση, ή σε κάποιο μικρόβιο που αναπτύσσεται στο σιτάρι όταν ο αγρός είναι υγρός, ή στη νόθευση του ψωμιού με διάφορες άλλες ουσίες κλπ. Το 1927 η τότε Οικουμενική Κυβέρνηση, επειδή είχε ανάγκη από χρήματα, επέβαλε αυξημένη φορολογία στο ψωμί, αλλά για να διατηρήσει την τιμή στα ίδια επίπεδα χαλάρωσε τις ποιοτικές προδιαγραφές για την παρασκευή του ψωμιού ( το ν.δ. του Μαρτίου 1927 «περί δύο ποιοτήτων του άρτου». Οι δύο ποιότητες που καθορίστηκαν και νομοθετικά τότε ήταν το λευκό και το πιτυρούχο ή μαύρο, το ψωμί το λαού).

    Παράδειγμα, ένα πρωτοσέλιδο της εποχής «Το ζήτημα της ποιότητος του άρτου – Απειλείται σοβαρώτατα η ζωή μας – Κινδυνεύομεν να πάθωμεν καρκίνον».
    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin.asp?c=123&dc=30&db=6&da=1927

    Εδώ, ένα λίνκ στο ίντερνετ με διάφορες πληροφορίες για το θέμα
    http://mikros-romios.gr/%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%BF%CF%86%CE%B9%CE%BA%CE%AC-%CF%83%CE%BA%CE%AC%CE%BD%CE%B4%CE%B1%CE%BB%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B1%CE%B8%CE%AE%CE%BD%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%BC%CE%B5/

    Ένα ιστορικό της υπόθεσης, που νομίζω ότι έχει ενδιαφέρον γι’ αυτό το βάζω όλο, από κάποιον κο Βογόπουλο, πρώην υφυπουργό Οικονομικών και Διευθυντή της Αγορανομίας (Σκριπ 5-7-1927):
    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin.asp?c=123&dc=5&db=7&da=1927
    Το ζήτημα της τιμής και της ποιότητος του άρτου εγεννήθη και παρ’ ημίν, όπως εις όλα τα κράτη από της εποχής του ευρωπαϊκού πολέμου και ιδίως από της Ρωσσικής Επαναστάσεως ότι έπαυσεν επί πολύν χρόνον η Ρωσσία να εξάγη σιτηρά. Μέχρι της εποχής εκείνης δια του ελευθέρου εμπορίου ετρώγαμεν, ως ενθυμείσθε, το καλοψημένο εκείνη καρβέλη, από το ρωσσικό σιτάρι προς 45 λεπτά την οκάν, ενίοτε δε από βουλγαρικόν, αφ’ ότου όμως έπαυσε να έρχεται το ρωσσικόν σιτάρι εστράφημεν προς την Αμερική και Καναδάν ως παράγοντα άφθονον καλόν σίτον.
    Κατά την εποχήν δε του πολέμου, προς εξασφάλιση επαρκούς διατροφής του λαού και προς προστασίαν από κερδοσκοπικής υψώσεως των τιμών ηναγκάσθη το ίδιον το Κράτος, δια του ιδρυθέντος τότε Υπουργείου του Επισιτισμού, ν’ αγοράζη το ίδιον τον αναγκαίον σίτον και άλευρα δια την τροφήν του λαού – ενθυμείσθε το αλησμόνητον εκείνον «δελτίον του άρτου»- και δια να παρέχη το ψωμί ευθυνότερον υφίστατο το Κράτος ωρισμένην κατά μήνα ζημίαν, ήτις ανήλθεν εν συνόλω εις 30ο εκατομμύρια κατά το διάστημα τούτο. Το σύστημα τούτο εξηκολούθησε μέχρι του τέλος Μαΐου 1924 ότε εξηντλήθησαν όλα τα κρατικά αποθέματα και η τότε κυβέρνησις Παπαναστασίου, εμού όντως τότε ως εφέτου, Διευθυντού της Αγορανομίας, έλαβε την απόφασιν να παύση το Δημόσιον να υφίσταται περαιτέρω ζημίας εκ της αγοράς των σιτηρών και ν’ αφήση ελεύθερον το εμπόριον του σίτου και των αλεύρων, το δε Κράτος δια της Επιτροπής των Διατιμήσεων να κανονίζη καθ’ εβδομάδα την τιμήν των εκ των αλευρομύλων παραγομένων αλεύρων και την τιμήν του ψωμιού, όπερ καθώρισεν εις δύο ποιότητας, την του λευκού και του μέλανος (πιτυρούχου), του τελευταίου τούτου χάριν των λαϊκών τάξεων, αμέσως τότε υψώθη το ψωμί 80 λεπ. – 12 δρ., ως είπον, το Κράτος να συνεισφέρη.
    Έκτοτε ήρχισε να αναπτύσσεται τεράστιος αγών μεταξύ των δύο τάξεων, των αλευροβιομηχάνων αφ’ ενός, αξιούντων υπό την πρόφασιν προστασίας της εγχωρίου βιομηχανίας, το μονοπώλιον, ούτως ειπείν, της παραγωγής των αλεύρων και αφ’ ετέρου των εμπόρων εισαγωγέων αλεύρων αξιούντων δικαιώματα προστασίας του εμπορίου των. Αι εκάστοτε κυβερνήσεις υφίσταντο τας πιέσεις των μεν και των δε και αναλόγως του βαθμού της πιέσεως τούτων και των συμφερόντων των εκανόνιζον και κανονίζουσι πάντοτε το ζήτημα πότε υπό την πρόφασιν προστασίας της εγχωρίου βιομηχανίας αυξάνουσαι την φορολογία των εκ του εξωτερικού εισαγομένων αλεύρων, πότε απαγορεύουσαι εντελώς την εισαγωγήν, πότε επιτρέπουσαι ελευθέρως την εισαγωγήν των αλεύρων άνευ περιορισμών χημικών και πότε υπό περιορισμούς χημικούς.
    (…) Η Οικουμενική κυβέρνησις υπό την πίεσιν οικονομικών στεναχωριών, εσκέφθη εκ των πρώτων να φορολογήση το ψωμί του λαού, ενώ ηδύνατο κάλλιστα το ποσόν αυτό να εξεύρη εξ άλλων πόρων. Και ενώ εφορολόγησε το ψωμί αγρίως- 130 εκατομμύρια δραχμές έβαλε παραπάνω εις την ράχιν του ελληνικού λαού – δεν είχεν το θάρρος να το είπη ανδρικώς εις τον ελληνικόν λαόν και εξεφούρνισε το Ν.Δ. «περί δύο ποιοτήτων άρτου»!! ως να ετρώγωμεν μέχρι του Μαρτίου 3-4 ποιότητας, ενώ είναι γνωστόν ότι από της εποχής του πολέμου τρώγομεν 2 ποιότητας, τον λευκόν και τον πιτυρούχον∙ αλλά έπρεπε να φορολογήσουν το ψωμί με 130 εκατομμύρια, και διά ν’ αποκρύψουν την φορολογίαν αυτήν από τον λαόν, εκανόνισαν δήθεν δύο ποιότητας άρτου! σαν να είναι ο ελληνικός λαός «Φελλάχοι» δια να τον εξαπατήσουν∙ και αν μελετήσετε την αιτιολογικήν έκθεσιν του νόμου θα τρίβετε τα μάτια σας, φίλε μου, διότι θα ίδητε ότι το Ν. τούτο Δ. ανεκάλυψε τη λύσιν του ζητήματος «και ο λύκος χορτάτος και το αρνί ακέρηο», δηλαδή ότι είναι δυνατόν να φορολογήσωμεν το ψωμί 13ο εκατομμύρια, να μη ακριβύνη και να τρώγωμεν την ίδιαν ποιότητα!! Ε, μα, φίλε μου, ο εφευρέτης αυτός που εζήτησεν κατά τοιούτον τρόπον να εξαπατήση εν γνώσει τον λαόν, πρέπει να κηρυχθή «άξιος της πατρίδος».
    Και προχωρώ δια να μάθη το κοινόν την μεγαφυά απάτην. Έθεσαν ως βάσιν την απαγόρευσιν της εισαγωγής αλεύρων προς αρτοποίησιν αφού απέκλεισαν ούτω πάντα συναγωνισμόν της τιμής του ψωμιού, είπον δι’ απάτης εις τον λαόν: «θα βάλωμεν εις την ράχην σου, εις το ψωμί σου 130.000.000 δρ. αλλά μην ανησυχείς∙ θα τρώγης το ίδιον ψωμί και καλλίτερο και δεν θα το πληρώνης ακριβώτερα∙ και ο λαός πεισθείς εις τα λόγια των εδέχθη τούτον αγογγύστως.
    (…) Και εξηγούμαι: Μέχρι του Μαρτίου ο λευκός άρτος παρεσκευάζετο δι’ αλεύρων τύπου 91%, αλλά από του Μαρτίου ετέθη άλλη βάσις αντικαταστήσασα τον τύπον 91% δι΄αλεύρων τύπου 80% και 95%. Τούτο δε επιτυγχάνουν δια της μη εξαγωγής, κατά το άλεσμα, των της τρίτης ποιότητος αλεύρων, όταν παρασκευάζουν τα λευκά άλευρα τύπου 80% και δια της μη προσθήκης αυτών εις τα πιτυρούχα άλευρα τύπου 91%, ούτως ώστε μεταβάλλουν ταύτα εις τύπου 95%.
    Πώς ταΐζουν τον κόσμον πίτυρα
    Και επειδή ταύτα είναι επιστημονικά θα το είπω καθαρώτερα δια να τα κατανοήση ο λαός∙ μέχρι του Μαρτίου εις το άσπρο ψωμί έβγαζαν τ’ άλευρα τρίτης ποιότητος και τα έρριπταν εις το μαύρο ψωμί δια να μην είναι όλο πίτυρα∙ από του Μαρτίου, που έκαμαν τον νόμον αυτόν, εις το άσπρο ψωμί αφίνουν μέσα και τα άλευρα τρίτης ποιότητος και δι’ αυτό το μαύρον ψωμί είναι ολίγον μελαψόν και ελεεινόν την γεύσιν, το δε μαύρον ψωμί πλέον είναι όλο πίτουρο, αφού, ως είπον, δεν του ρίπτουν πλέον δια να το καλλιτερεύσουν ολίγον τ’ άλευρα τρίτης ποιότητος, αλλά τ’ αφίνουν τ’ άλευρα αυτά μέσα εις το άσπρο ψωμί∙ δηλαδή με δυο λέξεις ταΐζουν τον κόσμον όλο πίτουρο και έπειτα λέγουν εις τον κόσμον: « δεν πταίομεν ημείς, αλλά σας νοθεύουν τα άλευρα και δι’ αυτό τρώγετε αυτό το άθλιον ψωμί». Αλλά ας μάθη ο λαός ότι τ’ άλευρα τα νοθεύουν πρώτον ο νόμος της Οικουμενικής και κατόπιν οι άλλοι και ας μην εξαπατούν ακόμη τον λαόν, συνιστώντας δήθεν επιτροπάς προς εξετάσιν της νοθείας∙ ο λαός δεν τα εγνώριζε μέχρι τούδε αυτά, αλλά είναι ανάγκη να τα μάθη και πρωτίστως ο Τύπος πρέπει να τον φωτίση, διότι αν εξακολουθήση αυτή η κατάστασις ολίγον ακόμη δεν θα είναι μόνον η φυματίωσις η οποία κάμνει θραύσιν εις την Ελλάδα, αλλά θα είναι πλέον ο καρκίνος και το έλκος του στομάχου. Δεν το λέγω εγώ αυτό, αλλά το βροντοφωνεί η έκθεσις των καθηγητών του Πανεπιστημίου∙ δεν είναι ο λαός ζώα να τον ταΐζουν πίτουρα, διότι δια τα πίτυρα είναι πλασμένος ο εντερικός σωλήν μόνον των ζώων».

    Ένα άρθρο του Ριζοσπάστη του 1927 για το ίδιο θέμα «Η φάμπρικα των φόρων»:
    http://gefyrismoi.blogspot.gr/2014/02/blog-post.html

    Και άλλα άρθρα στον Ριζοσπάστη των ετών 1932-1933 για τη «σταφιδόλασπη» όπως την έλεγαν, με πολλές αναφορές για δηλητηριάσεις: «Με τη σταφιδόλασπη δηλητηριάζεται η φτωοχολογιά – Απαιτείστε κατάργηση της σταφιδόλασπης – Αγωνισθείτε για φτηνό και ανόθευτο ψωμί». Προφανώς, για να κρατήσει χαμηλή την τιμή του ψωμιού, η κυβέρνηση επέτρεψε την πρόσμειξη με σταφίδα, αλλά θα νοθευόταν το ψωμί πιθανώς και με άλλες ουσίες.
    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=65&pageid=12327&id=-1&s=0&STEMTYPE=1&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=ASbAScASJASeASRASMASXASTASEASbASYASP&CropPDF=0

    Ο πιτυρούχος άρτος εκείνη την εποχή φαίνεται ότι δεν είχε και τόσο καλή φήμη, αλλά βλέπω ότι σήμερα θεωρείται καλής ποιότητας ψωμί. Μάλλον θα είναι (και) θέμα δοσολογίας.

  198. 1912, η απεργία των υφαντουργών της Μασαχουσέτης για ψωμί και τριαντάφυλλά (από κει και το τραγούδι της Τζόαν Μπαέζ, που έβαλε η Κρόνυ)

    https://en.wikipedia.org/wiki/1912_Lawrence_textile_strike

    και η προέλευση του συνθήματος

    https://en.wikipedia.org/wiki/Bread_and_Roses

    κι ένα καλό εστιατοριάκι-συνεργατική που με ταΐζει συχνά-πυκνά

    https://www.facebook.com/Bread-and-Roses-549310715186480/

  199. Γς said

    184:

    Qu’est-ce que tu fais?

  200. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    194.Ευχαριστώ! Αυτό ξανασκέφτηκα αμέσως αλλά το είχε ήδη βάλει η Αγγελική στο 147 και μάλιστα πάνω σ΄αυτό το σχόλιο μπήκα σήμερα το ιστολόγιο. Και η σκέψη ήταν ίδια,τα παιδιά, τα πνιγμένα, τα πεινασμένα ,τα νηστικά:Το πρωί άκουσα στο ράδιο κάποια υπεύθυνη για την (καλή) συνέχιση του προγράμματος
    Το πρόγραμμα «Δεκατιανό στο Σχολείο», αφορά 11.000 μαθητές 64 δημοτικών σχολείων που δεν διαθέτουν κυλικεία. Τα σχολεία που γίνεται η διανομή βρίσκονται στη Κυψέλη, τα Άνω και Κάτω Πατήσια και σε Ειδικά Σχολεία στο Περιστέρι και στο Ίλιον. Οι ιδιωτικοί φορείς που συνεργάζονται είναι οι: «Γρηγόρης Μικρογεύματα», «Καραμολέγκος», «3Ε», «Ελληνική Ζύμη» και «ΑDORO
    https://www.minedu.gov.gr/grafeio-typoy-kai-dimosion-sxeseon/deltia-typoy/16831-21-12-20

  201. cronopiusa said

    Contrarronda. Las panaderas. cancion de amasar el pan

    El Pan Sobao Charlie Palmieri & Vitin Aviles

    Acorazado Potemkin / El Pan del Facho

  202. Πάνος με πεζά said

    Και η «μάχη της φρατζόλας», την εποχή του Ανδριανόπουλου.
    http://www.andrianopoulos.gr/2013/12/blog-post.html

    Για να φτάσουμε στο κατεψυγμένο οΘντκ ψωμί, που φήνουν τα Lidl…

  203. Γιάννης Ιατρού said

    196: Στραβωμάρα το λένε Γς 🙂

  204. Σχετική με το ψωμάκι ήταν και η μάχη της σοδειάς στον Αλμυρο (1944)

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%AC%CF%87%CE%B7_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CF%83%CE%BF%CE%B4%CE%B5%CE%B9%CE%AC%CF%82

    Οι Γερμανοί δεν ξεμυτίσανε, οι αγρότες θέρισαν κι ο καπετάν Μπουκουβάλας αλώνιζε τον κάμπο!

  205. Γιάννης Ιατρού said

    γιατί για το string έψαξα 😦

  206. sarant said

    197 Μωρέ μπράβο!

  207. cronopiusa said

    EL NAÁN «PANADERAS DE PAN DURO

  208. Γωνιάδι, όχι μόνο η άκρη, αλλά όλη η κόρα· πάντα την προτιμώ από την ψίχα.

    Πριν τα προγράμματα του ΕΟΜΜΕΧ για τους φούρνους ως ΜΜΕ -τότε που το πλάνο κάθε φούρνου που ζητούσε επιδότηση είχε νούμερα πενταετίας που θα θρέφαν με ψωμί κι άλλη μια Ελλάδα, κι οι προβλεπόμενες (υποχρεωτικές στα προγράμματα) νέες θέσεις εργασίας, αν ήταν αληθινές, θα προκαλούσαν κύμα οικονομικών μεταναστών από τις γύρω χώρες- δυο ψωμιά ξέραμε όλα κι όλα: φόρμα και χωριατικό, πλάκα ή στρογγυλό το δεύτερο. Και το ψωμί ήταν πράγματι ένα κιλό, και το μισό ήταν μισό. Μετά γεμίσαμε ποικιλίες, αρτοσκευάσματα και πλασματικά μεγέθη… Και ΑΡΤΟΖΕΣ.

  209. Γιάννης Ιατρού said

    205 ==> 203/196

  210. cronopiusa said

  211. ΚΑΒ said

    Κάτι ακόμη από τα πτωχοπροδρομικά:

    συψωμήτης: ο ομόσιτος

    ηγούμενοι-καλόγηροι:
    Β 415 Εκείνοι ταφρατούτζικον αεί με το σησάμιν,
    ημείς δε το χονδρόχυλον το στακτοκυλισμένον.

    στακτοκυλισμένον:ο σποδίτης[sup]1[/sup] ή εγκρυφίας άρτος των αρχαίων

    http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3De%29gkrufi%2Fas

    η σταχτοκουλούρα σε κάποια μέρη.

    1. Χτες συζητούσαμε για την καύση των νεκρών σποδός:η τέφρα από την καύση νεκρού

  212. cronopiusa said

    Italian Sicilian Bread PANE A L’ANTICO RUSTICO

  213. sarant said

    211 Συψωμήτης, αντίστοιχο του κομ-πανιέρο, συντρόφου.

  214. Πάνος με πεζά said

    Και πάνω σ’ αυτά που λέγαμε πριν, εμφανίστηκαν λέει, μικροπωλητές στην Ειδομένη, που πουλάνε το αυγό 1.5 ευρώ το τεμάχιο…

    Φαντάζομαι, γύρω στα 40 πρέπει να έχει το τηγανάκι, 20 το βούτυρο και 100 το καμινέτο…

  215. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    197. Ε δεν το φαντάστηκα ότι το «βρώμικο ψωμί» ήταν κυριολεκτικό!
    Εξίσου στην εποχή μας ,τα «αρτοσκευάσματα» εφευρέθηκαν σαν όρος για να μείνει ελεύθερη η τιμή τους από την όποια διατίμηση του ψωμιού και κατά καιρούς έχουν διαπιστωθεί παράνομες και επικίνδυνες προσμίξεις στα υλικά τους. Να τρομολαγγέψω λίγο;
    Απίστευτο: Βάφουν με μαύρο χρώμα αλεύρια και πουλάνε μαύρο ψωμί!
    http://www.boro.gr/65600/apisteyto-vafoyn-me-mayro-xrwma-aleyria-kai-poylane-mayro-pswmi
    Είσαι σίγουρη ότι τρως πραγματικό ψωμί;
    http://www.womenonly.gr/armonia/article.asp?catid=37911&subid=2&pubid=130235253

    198.Την ταινία του Κεν Λόουτς «Ψωμί και τριαντάφυλλα» την είπαμε;

  216. Ιάκωβος said

    157, spyridione

    Πολύ ενδιαφέρον
    Θυμίζει την παλιά αντίθεση που είχαν οι μεγαλοπαραγωγοί σιτηρών με τις ελεύθερες εισαγωγές, στην Αγγλία των αρχών του δέκατου ένατου αιώνα. Και τους περίφημους Corn Laws,που είχαν περάσει οι γαιοκτήμονες στο Κοινοβούλιο και που επιβάλλανε μεγάλη φορολόγηση στα εισαγόμενα σιτηρά.

    Ήταν τότε που ο Μάλθους είχε γίνει ο σταρ-φιλόσοφος της άρχουσας τάξης (ενός κομματιού της, τέλος πάντων). Έλεγε ότι καλά θα κάνουν οι εργάτες να τρώνε λίγο ψωμί, γιατί αν συνηθίσουν στην καλοπέραση θα αρχίσουν να πηδιώνται υπέρ το δέον, άρα και να γεννοβολάνε και τότε η ανθρωπότητα θα καταρρεύσει λόγω υπερπληθυσμού. Όσο κι αν φαίνεται πολύ σκατόψυχη λογική (το άτομο ήταν προτεστάντης παπάς, τι περιμένεις) και παρόλο που τα μαθηματικά του προέβλεψαν τεράστιους αριθμούς, ο κίνδυνος του υπερπληθυσμού δεν είναι εντελώς αμελητέος. Απλά, ο Μάλθους έπεσε πάνω σε έναν παράγοντα που δεν τον είχε σκεφτεί: Το προφυλακτικό.

    Γι αυτό και η εύπορη Ευρώπη σήμερα, που γερνάει αλλά δε γεννάει, μάλλον χρειάζεται να εισάγει εργατικό δυναμικό.

    Η αντίθεσή του Μάλθους με τον Ρικάρντο,την εποχή που όντως το ψωμί ήταν σε άμεση σχέση με το μισθό, ταλαιπωρεί ακόμα τους φοιτητές οικονομικών και πολιτικών επιστημών. Υποθέτω, και τους γραμμένους στα διάφορα κατηχητικά. Που κακό δεν τους κάνει, πάντως. Μακάρι όλοι να ξέραμε πώς λειτουργεί η οικονομία. Να ξέρατε, μάλλον, γιατί εγώ δεν έχω ελπίδες, δεν το ‘χω με την επιστήμη αυτή.

  217. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    214>>Και πάνω σ’ αυτά που λέγαμε πριν, εμφανίστηκαν λέει, μικροπωλητές στην Ειδομένη, που πουλάνε το αυγό 1.5 ευρώ το τεμάχι
    Διατίμηση βασικών ειδών στο οδικό δίκτυο, μέχρι την Ειδομένη.Γάλα,νερά,τόστ κλπ
    http://tvxs.gr/news/ellada/kathorismos-anotatis-timis-se-basika-proionta-poy-promitheyontai-oi-prosfyges&dr=tvxsmrstvxs

  218. κουτρούφι said

    @196.
    Διαβάζοντας τα κείμενα και ιδιαίτερα το απόσπασμα «Μέχρι της εποχής εκείνης δια του ελευθέρου εμπορίου ετρώγαμεν, ως ενθυμείσθε, το καλοψημένο εκείνη καρβέλη, από το ρωσσικό σιτάρι προς 45 λεπτά την οκάν, ενίοτε δε από βουλγαρικόν»
    θυμήθηκα κάποια στιχάκια από εκείνες τις δεκαετίες που μας έλεγε ο παππούς μου (1909 – 2002) στη Σίφνο:

    Βρε, τι κακό, τι απονιά
    σαρανταπέντε τα ψωμιά
    φτήνυνέ τα Βενιζέλο
    και να σε δοξάσω θέλω

    Δεν μας είχε πει πότε και από ποιον (προφανώς από κάποιον «ανώνυμο» Σιφνιό) γράφτηκαν αυτά τα στιχάκια και με ποια αφορμή (ούτε και εμείς τα σκεπάρνια φιλοτιμηθήκαμε να τον ρωτήσουμε για λεπτομέρειες). Αλλά από τις παραπομπές του @196 φαίνεται ότι υπήρχε τότε γενικότερο θέμα με την τιμή του ψωμιού.

  219. nikiplos said

    Απ’ το πρωί μες στη βροχή
    και μέσα στο λιοπύρι
    για μια μπουκιά κι ένα ποτήρι
    και δόξα τω Θεώ
    (Ιάκωβος Καμπανέλλης, Μίκης Θεοδωράκης)

    Άπονη ζωή, δεν θέλαμε παλάτια κι αστέρια να μάς χάριζες
    Μια μπουκιά ψωμί για μάς τα ορφανά περιστέρια, ας χαλάλιζες
    (Σερ Μπιθί)

    Και θα τα πάρω κι αν ακόμα τα πετάξεις
    όπως πετάνε σ’ ένα σκύλο το ψωμί
    (Λίγα ψίχουλα αγάπης σου γυρεύω, ρεμπέτικο)

    Όλα μοιάζαν ουρανός
    και ψωμί σπιτίσιο
    Όλα μοιάζαν ουρανός
    και γλυκό, γλυκό ψωμί
    (Σαββατόβραδο στην Καισαριανή, Σερ Μπιθί)

    Κάπου δεν θα ’χουνε ψωμί, κάπου πεινάει ένα παιδί
    και κλαίει αυτή την ώρα
    Κι εμείς χορτάτοι μα το ναι, κάνουμε γλέντια ρεφενέ
    βρε δεν βαριέσαι, δεν βαριέσαι αδελφέ
    (Χατζής)

    Έντιμε άνθρωπε κυρ Παντελή
    Τι και αν πεθαίνουνε πάνω στην γη
    Χιλιάδες άνθρωποι χωρίς ψωμί
    Μαύροι, λευκοί ή κίτρινοι
    Ο γιος σου μονάχα να ‘ναι καλά
    Ν’ αφήσεις τ’ όνομα και τον παρά
    (Τζαβέλας)

    Άννα, μην κλαις, στο ντουλάπι δεν έχει ψίχα ψωμί
    (Μικρούτσικος από Μπρεχτ)

    Όποιος μεγάλωσε στα ξένα χέρια
    Κι ήπιε το δάκρυ της ορφάνιας το πικρό
    Αυτός γνωρίζει τι θα πει να τρως με πόνο το ψωμί
    Όταν βρεθείς χωρίς προστάτη στη ζωή
    (Καίτη Γκρέη, Τσιτσάνης : τα ξένα χέρια)

    Μόλις σχολάσω τρέχω αμέσως να προφτάσω να ετοιμάσω το τραπέζι για φαΐ
    να τηγανίσω, να ετοιμάσω τη σαλάτα, να σερβίρω και να κόψω το ψωμί
    (Κηλαϊδόνης, είμαι η Μαίρη Παναγιωταρά)

    Το ψωμί ‘ναι στο τραπέζι το νερό είναι στο-o σταμνί
    το σταμνί στο σκαλοπάτι, δώσε του ληστή-ή να πιεί
    (Θεοδωράκης Καμπανέλης)

    Σ’ αυτή τη γειτονιά, σ’ αυτή τη γειτονιά
    σ’ αυτή τη γειτονιά μάς πήραν οι καημοί
    Μάς πήραν και μάς πρόδωσαν για μια μπουκιά ψωμί
    (Μίκης Θεοδωράκης)

    Γιατί όλο τούτο τον καιρό μ’ είχαν για πεθαμένο
    και πίνανε γλυκό κρασί, ψωμάκι σιταρένιο
    (Μπάλος Σαββόπουλος)

    Ψωμί ζητήσαν του φουρνάρη
    λίγο νερό του καφετζή
    τα διώχνει ο ένας μ’ ένα φτυάρι
    κι ο άλλος λύνει το σκυλί
    (για τα παιδια που χάθηκαν, του ιδίου)Αράζουν οι χωριάτες στα βαγόνια
    και τρώνε το κασέρι με ψωμί
    στα μάτια τους τα τρομαγμένα χρόνια
    χάρτινα χρόνια, χάρτινη ζωή
    (Γκαϊφύλιας)

    κι ένα πολύ γνωστό:

    Ο μπάρμπα-Μπρίλιος
    είχε ένα γάλο
    πολύ μεγάλο

    Και τόνε τάιζε
    μέλι και ταχίνι
    για να τον παχύνει

    Και τόνε τάιζε
    ψωμί κι αλάτι
    για να κάνει πλάτη

    Και τόνε τάιζε
    ψωμί γαρδούμπα
    για να κάνει τούμπα

    Και τόνε τάιζε
    ψωμί μπουγάτσα
    για να κάνει μπράτσα

    Και τόνε τάιζε
    ψωμί και χόρτα
    ώσπου δε χώραγε
    κάτω από την πόρτα

    Ώσπου μια μέρα
    με δίχως Ήλιο
    ο γάλος έφαγε
    τον μπάρμπα-Μπρίλιο

    (Ψωμοτράγουδα δλδ)

  220. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    H ιεροτελεστία του ψωμιού στην έρημο.Απλό πράμα.Αλεύρι νερό και φωτιά και έχεις τον επιούσιο. Ούτε μαγιά ούτε βελτιωτικά γεύσης.

  221. ΚΑΒ said

    Το προζύμι για το εφτάζυμο λέγεται κουνενός.

  222. sarant said

    O φίλος μας ο Λεώνικος, που σκοτεινές δυνάμεις τον εμποδίζουν να σχολιάσει, με παρακάλεσε να βάλω το εξής σχόλιό του:

    Οι εκφράσεις του Μακρυγιάννη και του Ευαγγελίου ‘τρώω ψωμί’ σημαίνουν απλώς ‘τρώω’, διότι προέρχονται από τα εβραϊκά ‘αχαλ λέχεμ’ επί λέξει ‘τρώω ψωμί’ αλλά είναι σαν συνημμένο αντικείμενο. Δεν μπορείς να πεις σκέτο ‘αχαλ’ (στη βιβλική γλώσσα). Το ίδιο συμβαίνει και στα αλβανικά, λέμε ha buke, τρώω (επί λέξει: τρώω ψωμί).

  223. ΚΑΒ said

    216 >>ο κίνδυνος του υπερπληθυσμού δεν είναι εντελώς αμελητέος. Απλά, ο Μάλθους έπεσε πάνω σε έναν παράγοντα που δεν τον είχε σκεφτεί: Το προφυλακτικό.

    Στην Ελλάδα πάντως δε φταίει το προφυλακτικό, αλλά η ανεργία που μαστίζει τους νέους και δεν επιτρέπει δημιουργία οικογένειας και γεννήσεις,

  224. ΚΑΒ said

    213. κομ-πανία και κουμ-πάνια

  225. Γς said

    Μάθανε ότι [μπιπ] και πλάκωσαν κι οι Σλοβάκοι:

    Mία ακόμα προκλητική δήλωση από τον σλοβάκο πρωθυπουργό, Ρόμπερτ Φίτσο, για το προσφυγικό.

    «Πλησιάζουμε στο σημείο, όπου η Ελλάδα μάλλον θα θυσιαστεί» δήλωσε, σύμφωνα με την εφημερίδα «Hospdarske Noviny», συμπληρώνοντας:

    «Τσίπρα, αν δεν κάνεις ό,τι συμφωνήθηκε στην ΕΕ για την προστασία των συνόρων, στο τέλος θα υπάρχει μόνο ένα hotspot που θα λέγεται Ελλάδα.»

    http://news.in.gr/greece/article/?aid=1500062256

  226. sarant said

    218 Πολύ ωραίο. Και, όπως λες, συχνά δεν ρωτάμε λεπτομέρειες και μετά που θέλουμε να ρωτήσουμε είναι αργά…

    219 Άλλο… ψωμωμένο σχόλιο!

    224 Ακριβώς!

  227. Ιάκωβος said

    Και η μεταφορά «σιτοβολώνας», αγγλική αντίστοιχη το breadbasket*, για περιοχές που παράγουν πολλά σιτηρά. Πχ η Ουκρανία.

    και «ψωμοσάκουλο», το στομάχι.

    Και άλλη μια εντελώς περιττή και αμφιλεγόμενη πληροφορία.

    Είχα δει διάφορες μελέτες που βρίσκουν διαφορές στην ψυχολογία των Κινέζων βάσει των διατροφικών τους συνηθειών. Αυτοί που τρώνε ψωμί και διάφορα φαγητά από αλεύρι σταριού, δηλαδή οι βόρειοι, είναι πιο ανεξάρτητοι από εκείνους που τρώνε προϊόντα ρυζιού. Έχει να κάνει με τις διαφορές στον τρόπο της καλλιέργειας, που στην περίπτωση του ρυζιού, απαιτεί πιο στενό δέσιμο της ομάδας και των μικροκοινωνιών. Και αυτό υποτίθεται μέσα στους αιώνες περνάει και σε ψυχολογικό επίπεδο.

    http://science.sciencemag.org/content/344/6184/603

  228. Corto said

    Και ένας επίκαιρος (κατά κάποιον τρόπο) στίχος:

    «Εμείς ψωμί δεν έχουμε/ τον ξένο τι τον θέλουμε»
    (Δυο γυφτοπούλες στο βουνό, του Σωτήρη Γαβαλά ή Μεμέτη, 1932)

    Η πρώτη εκτέλεση με περισσότερους στίχους είναι με τον μεγάλο Νούρο.
    Αργότερα το 1939 ο Μάτσας με τον Δραγάτση (Ογδοντάκη) θα ηχογραφήσουν το δυο αδερφούλες στο βουνό με τον Στράτο και τον Ρούκουνα, αλλά οι στίχοι είναι αισθητά διαφοροποιημένοι.

  229. BLOG_OTI_NANAI said

    185: Το πιστεύεις, ότι κι εμένα αυτό μου έκανε εντύπωση! Γιατί να μην πίνουν κρασί; Κάποια αιτία θα υπήρχε αλλά δεν το έψαξα.

  230. raf said

    Η λέξη «ναμικιόρης» απαντάται και στο μέρος μου στα Δωδεκάνησα, με την ίδια σημασία, ως «ανιμικιόρης» (δε ξέρω ορθογραφία, ποτέ δεν το είδα γραμμένο).

  231. Γιάννης Ιατρού said

    222: Ρε Λεώ, να κάνουμε ένα ευχέλαιο, να πούμε ένα te Deum τουλάχιστον, έστω μιά σπονδή οι εθνικοί 🙂 , κάτι τέλος πάντων!
    Θα συνενοηθώ με τον αρμόδιο (Γς) 🙂

  232. Γιάννης Ιατρού said

    229: Είχαν αμβροσία, και νέκταρ, άλλο κόλπο αυτό. Τι να το κάνουν το κρασί (εκτός Διονύσου κλπ.)

  233. Γς said

    231:

  234. Ιάκωβος said

    ΚΑΒ said

    Στην Ελλάδα πάντως δε φταίει το προφυλακτικό, αλλά η ανεργία που μαστίζει τους νέους και δεν επιτρέπει δημιουργία οικογένειας και γεννήσεις…

    Ακριβώς. Για τον Μάλθους αυτή η πλευρά της κρίσης στην Ελλάδα ίσως να ήταν θετικό φαινόμενο. Έτσι θα σωζόταν κατ αυτόν η χώρα και η ανθρωπότητα από τον υπερπληθυσμό.

    Η βασική διαφορά του τότε από το τώρα είναι αφενός ότι τότε ουσιαστικά ο μισθός του εργάτη ισοδυναμούσε σχεδόν μόνο με το μηνιαίο του έξοδο για ψωμί και αφετέρου ότι δεν υπήρχε στις κατώτερες τάξεις οικογενειακός προγραμματισμός. Και ο προτεστάντης πάτερ σκέφτηκε: Αν τους δώσουμε και κρέας και κρασί και σεντόνια, θα έχουν κέφι για περισσότερο σεξ άρα, (μια που λίγο πολύ ταυτιζόταν τότε η αύξηση του αριθμού σεξουαλικών συνευρέσεων με την αύξηση του πληθυσμού), θα κάνουν δεκαπέντε παιδιά ο καθένας. Άρα πρέπει να κρατήσουμε το μισθό τους χαμηλό, γιατί σε λίγο δε θα υπάρχει φαΐ για κανέναν.
    Φυσικά τα πράγματα δεν εξελίχτηκαν ακριβώς έτσι.

  235. Πέπε said

    Πώς και δεν αναφέρθηκε ακόμη η έκφραση «όλα τα στραβά ψωμιά εγώ τα ‘κανα;»; Δηλ. «πάλι εγώ φταίω;»

  236. nikiplos said

    ΠΑΟΚ-ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ 1-1… Εφόσον κανείς εκ των σχολιαστών δεν σχολίασε την γκολάρα του Καμπιάσο…
    πραγματικά χάρμα οφθαλμών… (για να προλάβω και τον σεβάσμιο γέροντα του μεταμεσονυκτίου…)

    Κι ένα σχετικό με το άρθρο: Γάβρος Δάσκαλος στο δημοτικό, όταν έχανε ο Ολυμπιακός, μας νουθετούσε με τη φράση:
    «Τι ασχολείσαι με το ποδόσφαιρο… Θα σου δώσει ψωμί η μπάλα?»
    (τα χρόνια εκείνα έπαιζαν για μια λεμονάδα ο αείμνηστος Χαρης (Γραμμός) και λοιποί)

    Όμως ήρθαν και τα χρόνια που η μπάλα έδωσε πολύ ψωμί…
    (κι εμείς δεν είχαμε πανέρι… )

  237. Γιάννης Ιατρού said

    234, τέλος
    Ακούγαν Πανούση, γιαυτό, ε;

  238. Τσούρης Βασίλειος said

    Η λέξη ξίψωμο υπάρχει πουθενά αλλού;
    Όταν κάποιος χρειάζονταν να χτίσει κάτι κανόνιζε με τους μαστόρους την τιμή και πολλές φορές η συμφωνία περιλάμβανε και τη σίτισή τους. Αν όχι τους είχε ξίψωμο.

  239. Πέπε said

    Μου αφηγούνταν ένας γέρος Καρπάθιος (ελπίζω να μην κάνω χοντρές αλλοιώσεις):

    Στον καιρό μου το ψωμί ήταν ένας αγώνας. Πρώτα κατεβαίναμε από το Όθος (το χωριό, αρκετά ψηλά στο βουνό) στον Αφιάρτη (παραλία αρκετές ώρες δρόμο) με τα πρωτοβρόχια για το πρώτο όργωμα, να σπάσει λίγο το χώμα που ψηνόταν όλο το καλοκαίρι. Ήταν τόση η απόσταση που δεν μπορούσες να πας και να ‘ρθεις, έπρεπε να διανυκτερεύσουμε κάτω. Πιο ύστερα, το κανονικό όργωμα και η σπορά. Στο θέρο όλο σχεδόν το χωριό άδειαζε και μεταφερόταν στον Αφιάρτη. Με τα δρεπάνια, όλη μέρα μες στην κάψα… Εκεί είχαμε τις άλωνες και αλωνίζαμε. Χωρίζαμε το άχυρο και το δεματιάζαμε, για να το πάρουμε μετά για τα ζώα. Τσουβαλιάζαμε τον καρπό και τον ανεβάζαμε με τους γάρους στο χωριό, και πιο ψηλά, στους μύλους. Σιτάρι και άχυρο, βάλε πόσα δρομολόγια κάναμε. Κάθε οικογένεια σόδιαζε το αλεύρι της και οι γυναίκες ζυμώνανε και φουρνίζαν κάθε Σάββατο. Το ζύμωμα θέλει μπράτσα, δεν είναι εύκολη δουλειά, Αλλά κι ο φούρνος, ξέρεις πόση δουλειά είναι να τον κάψεις και μετά να τον καθαρίσεις; Γι’ αυτό κάθε τρία – τέσσερα σπίτια είχαμε κοινό φούρνο. Οι γυναίκες κάνανε κυκλικές βάρδιες, όποια ήταν πρώτη τη μια βδομάδα (που έκαιγε το φούρνο) πήγαινε δεύτερη την επόμενη (που τα ‘βρισκε έτοιμα) κ.ο.κ. μέχρι να γίνει τελευταία (που πάλι έχει πιο πολλή δουλειά), και φτου κι απ’ την αρχή. Όχι τώρα που ο Χατζαντώνης πουλάει το ψωμί κομμένο σε φέτες!

  240. Spiridione said

    218. Ωραίο. Και στο άρθρο του Ριζοσπάστη λέει ότι το ψωμί το 1912 έκανε 45 λεπτά. Άρα μάλλον οι στίχοι θα είναι πριν την πόλεμο, γιατί μετά η κατάσταση θα επιδεινώθηκε.

    Μαύρο ψωμί υπήρχε και παλιότερα. Στην Κωνσταντινούπολη (ή και αλλού) το μαύρο ψωμί ευτελούς ποιότητας το έλεγαν αρμένικο ψωμί ή σομούνι, γιατί το έφτιαχναν οι Αρμένιοι (αν και δεν ξέρω αν είχε πίτουρο ή άλλο υλικό). Ο Πολίτης έχει και παροιμία: «Εσύ το καταΐφι, κι εγώ μήτε ψωμί αρμένικο».
    https://books.google.gr/books?id=t5TkBgAAQBAJ&pg=PA655&dq=%CF%88%CF%89%CE%BC%CE%AF+%CE%B1%CF%81%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%BF&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjVrr6P16LLAhVJshQKHeKGAY0Q6AEIKjAA#v=onepage&q=%CF%88%CF%89%CE%BC%CE%AF%20%CE%B1%CF%81%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%BF&f=false

  241. Γιάννης Ιατρού said

    Γενικά παλιότερα, ειδικά όσο είχαν πετρόμυλους για το άλεσμα, υπήρχε και πρόβλημα με την φθορά στα δόντια, γιατί όσο νάναι και λίγο τρίμμα από την πέτρα αναμειγνυόταν με το αλεύρι και κατέληγε στο ψωμί.

  242. Corto said

    Μη με στέλνεις μάνα στην αμερική, 1935
    (μουσική Δ. Σέμσης, στίχοι Γ.Καμβύσης)

    «Δολάρια δεν θέλω πώς να σου το πω
    καλιά, ψωμί, κρεμμύδι, κι αυτόνε π’ αγαπώ.»

  243. Μαρία said

    170, 171
    Το λέγατε και παλιά;
    Στα γαλλικά πρωτόμαθα την έκφραση «πουλιούνται ή αγοράζονται σαν ψωμάκια (comme des petits pains)» και υπάρχει κι αντίστοιχη στα αγγλικά https://en.wiktionary.org/wiki/like_hot_cakes

  244. Γς said

  245. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    139-148 – Υπερβολές παιδιά, για να μη πώ αστειότητες, είναι επικίνδυνο να γενικεύουμε προσωπικές εμπειρίες. Ασχολούμαι με τον αθλητισμό και την αθλητική διατροφή, από μικρό παιδί, μέχρι πρίν λίγα χρόνια που οι κόρες μου έκαναν αγωνιστική κολύμβηση, και τώρα η μεγάλη μου κόρη είναι διατροφολόγος. Σε γενικές γραμμές, ισχύει ο κανόνας του δηλητηρίου, δεν υπάρχει δηλητήριο που σκοτώνει, η δόση σκοτώνει, οπότε πάμε στην γενική αρχή των ΑΗΠ, μέτρον άριστον.
    Και μία δωρεάν συμβουλή για όσους παχαίνουν με ψωμί και χόρτα (δεν υπάρχουν αλλά δεν πειράζει) αλλά και τους άλλους, κυρίως όσοι έχουν περάσει τα 40. Βάλτε στην ζωή σας, καθημερινά τα 5000 μέτρα κάτω από 50 λεπτά, θα γίνεται ΑΛΛΟΙ άνθρωποι. Αν δεν χάνετε τα κιλά που θέλετε, μειώστε την ποσότητα του φαγητού στο μισό, και αν δεν δείτε αποτέλεσμα πάλι στο μισό, έτσι θα βρείτε την ποσότητα που θα πρέπει να τρώτε για να μειωθεί το βάρος σας, χωρίς ειδικές δίαιτες που έτσι κι αλλιώς δεν θα ακολουθήσετε.
    Υ,Γ – ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ, μειώστε τις αναπνοές σας σε χαλαρή κατάσταση, κάτω από δέκα το λεπτό.

  246. Corto said

    222 (Sarant – Λεώνικος):

    Η συγκλονιστικότερη αναφορά της έκφρασης «τρώω ψωμί» από τον Μακρυγιάννη, στην περίφημη περιγραφή της εμφύλιας σύγκρουσης με τον Νικηταρά έξω από το Ναύπλιο το 1824:

    «Σηκώθηκα εγώ να πάγω μιντάτι του Χατζηχρήστου, εις τον δρόμον οπού ’ναι το χωριόν του Χατζηχρήστου, το Μπολάτι, το ’χε πιασμένο ο φίλος μου ο Νικήτας να μας βαρέση. Τους ριχτήκαμε απάνου τους και τους τζακίσαμε και τους πήγαμε κυνηγώντας ως κοντά εις το Μέρμπακα, κοντέψαμε να φάμε το βράδυ ψωμί με τον αδελφόν μου Νικήτα, από τρίχα γλύτωσε. Σκοτώθηκαν κι’ από ’κείνους κι’ από τους δικούς μου και πληγώθηκαν καμπόσοι.»

    http://www.snhell.gr/testimonies/content.asp?id=144&author_id=102

  247. Ιάκωβος said

    Κι ένα ωραίο Ισπανοεβραίικο για την μεγάλη πυρκαγιά της Θεσαλονίκης και το ψωμί που δώσανε στους ξεσπιτωμένους.

    Mos dieron unos chadires
    que del aire se bolan
    mos dieron pan amargo
    ni con agua no se va.

    Μας δώσανε κάτι τσαντίρια
    που τα παίρνει ο αέρας
    κι ένα πικρό ψωμί
    που ούτε με νερό
    δεν πάει κάτω.

  248. Αγάπη said

    … και μέσα στον γενικό χαμό μίλησε για ψωμί και ο Παΐσιος και το έφτιαξε κιόλας Είναι και τυχερό αλλά πρέπει να πάει αλυσίδα σαν τις παλιές εκείνες επιστολές που αν δέν τις αντέγραφες θα σε χτυπούσαν όλες οι πληγές τού Φαραώ κι’ άλλες τόσες

    http://www.dogma.gr/ellada/i-alitheia-gia-to-tychero-psomi-tou-geronta-paisiou/5271/

  249. Θρασύμαχος said

    Συγγνώμη που αλλάζω θέμα, αλλά δεν αντέχω μέχρι την κατάλληλη ευκαιρία. Βρήκα προχθές
    http://www.kathimerini.gr/851193/opinion/epikairothta/politikh/ane3arthtes-dioikhtikes-arxes
    το «ακεσώδυνο» και είπα να ψάξω λίγο πριν ρωτήσω τους ειδικούς εδώ. Ψάχνω λοιπόν και το βρίσκω αρκετές φορές, πλην όμως μόνο σε πολλά και διάφορα κείμενα δύο και μόνο δύο πολιτευόμενων καθηγητών, ήδη εδώ και 15 χρόνια:
    http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=370188
    http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=125587
    http://www.dee.gr/mediaupload/publications/makridimitris_texni_tis_dioikisis.pdf
    http://www.tovima.gr/books-ideas/article/?aid=107251
    http://www.imerisia.gr/article.asp?catid=26533&subid=2&pubid=113033575
    Υπάρχει, γιατρέ μου, τέλος πάντων αυτή η λέξη, είναι προϊόν της φαντασίας μου ή μήπως εφεύρημα ευφάνταστων λογίων όπως ο «οτρηρός» και άλλα παρόμοια που μας είχαν απασχολήσει και άλλοτε;

  250. Pedis said

    # 234 – Ιάκωβε, ο Μάλθους υποστηριξε ότι
    – οι κατώτερες τάξεις είναι χαμηλών δυνατοτήτων γι αυτό, άλλωστε, είναι κατώτερες
    – από τις κατώτερες τάξεις όποιος είναι άνεργος το οφείλει αποκλειστικά στο ότι είναι ανεπρόκοπος, τεμπέλης κι ανίκανος και σε τελευταία ανάλυση αχρείαστος μα και επιζήμιος για την κοινωνία
    – η λύση είναι όλοι αυτοί να αφεθούν στη μοίρα τους … στη φύση η οποία επειδή είναι σοφή θα πάρει τα μέτρα της γι αυτούς και για τα παιδιά τους, τα οποία φυσικά με τετοιους πατεράδες (μανάδες?) είναι από χέρι ανίκανοι και ανεπρόκοποι

    Έγραψε και πολλά άλλα τσαπατσούλικα (ψευδή και ασύστατα) περί των οικονομικών, τα οποία, βέβαια, είναι εφάμιλλα των παρουσιαζόμενων σήμερα ως εμβριθών και επιστημονικότατων αναλύσεων της νεοκλασσικής θεωρίας.

  251. Pedis said

    # 250 – κι όταν τα βρίσκε σκούρα (συχνά) με τα οικονομικά επιχειρήματα του επιστράτευε τη θεία πρόνοια, τους σκοπούς της, τη βίβλο και τα διδάγματά της κι άλλα τέτοια επιστημονικά και αναντίρρητα δεδομένα. Και βέβαια, το κίνητρό του, όπως τόνιζε ήταν βαθιά ανθρωπιστικό: γι αυτούς που πρέπει να την κάνουν μια ώρα αρχύτερα για να μην τυρανιούνται αλλά και για τους άλλους που αξίζει χωρίς να έχουν το βαρος των παρασσίτων.

  252. gpoint said

    Ευτυχώς που ο Κοντονής θα φέρι την κάθαρση της παράγκας και της εγκληματικής οργάνωσης(αυτοί μόνο από τις αλητείες του τίγρη νοιώθουν)

    Δείτε τη φάση σε περιγραφή …Μπαρίνι

  253. Λ said

    Πολύ ενδιαφέρον το σημερινό άρθρο. Το Χριστόψωμο
    του Παπαδιαμάντη το είπαμε; Φυσικά πρέπει να έχει αναφέρει το ψωμί σε πολλά διηγήματα του.

  254. ΚΑΒ said

    249. Η λ. ἀκεσώδυνος, ον είναι αρχαία, σπάνια και < ἀκέομαι+ -ώδυνος(οδύνη) αυτός που καταπραΰνει τους πόνους

    άκέομαι -οῦμαι=θεραπεύω ανήκεστος βλάβη, πανάκεια

  255. ΣΠ said

    254. Απ’ όσο θυμάμαι από τα Αρχαία Ελληνικά του λυκείου, ο συνηρημένος τύπος «ακούμαι» δεν απαντάται.

  256. cronopiusa said

  257. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    252 – Νόμος είναι το δίκιο του ισχυρού, χιλιάδες χρόνια ισχύει αυτό, όλα τ’ άλλα είναι θρησκευτικές παπαριές για να αποπροσανατολίζεται το πόπολο.

  258. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    230 Ευχαριστώ! Λέτε «ανιμικιόρης» ή «αναμικιόρης»;

    235 Όλα τα στραβά κουλούρια, η νύφη. Γνωστό αυτό

    238 Από σένα την ακούω

    247 Πολύ ωραίο!

    249 Η λέξη υπάρχει στην αρχαία γραμματεία και στο Λίντελ Σκοτ.

    252 Ο Κοντονής φταιει που χάνατε 2-1;

  259. sarant said

    253 Ο Παπαδιαμάντης έχει και τη φράση «θα φάει κι άλλη ψωμί..», αν θυμάμαι καλά, που σήμαινε πως θα πεθάνει η γυναίκα του προεστού και θα πάρει άλλην.

  260. ΚΑΒ said

    255. ένα παράδειγμα του ἀκοῦμαι Aντιγόνη 1026-1027 ὅστις ἐς κακόν
    πεσών ἀκῆται μηδ’ ἀνίκητος πέλη.

  261. Αναστασία said

    Το ψωμί στην κυπριακή διάλεκτο το λέμε ψουμί.

    Στο χωριό μου υπάρχει τοπωνύμιο ψουμούλια αλλά ο Μενέλαος Χριστοδούλου του άλλαξε τα φώτα και το έκανε ψωμούδια.

    Ψωμί με ρεβίθια
    Σε κάποια χωριά φτιάχνουν παξιμάδια με ρεβιθοζούμι που λέγονται αρκατένα
    http://foodmuseum.cs.ucy.ac.cy/web/guest/36/civitem/1700

    Την άκρη του ψωμιού εμείς τη λέμε ατζία (με παχύ τζ). έγαμε παλιά ότι όταν κάποια τρώει την ατζία θα πάρει γιο παπά για άντρα.

    Οι ρώσοι έχουν κληρονομήσει το γερμανικό μπουτερμπρόντ που σημαίνει σάντουιτς.

    Διάβαζα προχθές για την Λεγεώνα της Ανατολής (Λεγεώνα Αρμενίων) που έφεραν στην Κύπρο οι Γάλλοι για εκπαίδευση το 1916 και μεταξύ άλλων υπάρχουν πληροφορίες ότι τα κυπριόπουλα έτρεχαν πίσω από τους στρατιώτες για να τους δώσουν οι αρμένιδες ψωμί γιατί ήταν πολύ διαφορετικό από το ψωμί που είχαμε στην Κύπρο. Το αρμένικο ψωμί ήταν άσπρο.

    Το αλεύρι στην Κύπρο το φύλαγαν σε πηλίνια ή πηλίμια που ήταν φτιαγμένα από πηλό και άχυρα.

  262. ΚΑΒ said

    260 ἀκίνητος

    ας γράψουμε όλο το γνωμικό:

    ἐπεὶ δ’ ἁμάρτῃ, κεῖνος οὐκέτ’ ἔστ’ ἀνὴρ
    ἄβουλος οὐδ’ ἄνολβος, ὅστις ἐς κακὸν
    πεσὼν ἀκῆται μηδ’ ἀκίνητος πέλῃ·

    δεν είναι ούτε ανόητος ούτε κακότυχος εκείνος που, όταν πέσει σε κακό,
    φροντίζει να το επανορθώσει και δε μένει με αγύριστη γνώμη.

  263. ΣΠ said

    260. Εννοώ στο πρώτο ενικό πρόσωπο της Οριστικής απαντάται μόνο το «ακέομαι».

  264. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    188>>και ο Ψωμιάδης
    Ψωμιάδηδες 🙂

    και «το παιχνίδι του κυρίου Ψωμά,»

  265. Πάνος με πεζά said

    Για να βάλω, τώρα που γύρισα, και μερικές παροιμίες από τη συλλεκτική έκδοση της εφημερίδας. Κάποιες μπορεί ήδη να έχουν αναφερθεί, κάποιοες -όπως μου φαίνονται- να μην είναι καν παροιμίες…

    – Στο σπίτι που δεν υπάρχει ψωμί, όλοι μουρμουρίζουν.
    – Δεν είδε εκκλησία, είδε φούρνο και προσκήνυσε.
    – Όλα’ ναι φάδια της κοιλιάς, και το ψωμί στημόνι.
    – Ξένο ψωμί τρώει και τα δόντια του λυπάται (το είπαμε και τις προάλλες).
    – Ψωμί να μη λείψει, και φούρνος ας μην καπνίσει.
    – Ξένο ψωμί, δικό του το μαχαίρι.
    – Ψωμί στο μοναστήρι και καλογέροι χίλιοι.
    – Όποιος σου δείξει πέτρα, δείξε του ψωμί.
    – Από πολλούς φούρνους έφαγε ψωμί.

  266. cronopiusa said

    Σχέδιο ανακούφισης για τους πρόσφυγες

  267. Πάνος με πεζά said

    Στα χνάρια Ψωμιάδη κι ένα άλλο καλό παιδί, ο Ψωμόπουλος. Mε κάτι δαγκωμένα αυτιά, με κάτι ακάλυπτες επιταγές για ηχοσυστήματα, και μετά με κάτι σχέσεις με την κόρη του Βουλγαράκη…

    Το έχει το όνομα;

  268. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Δημοσιεύτηκε η απόφαση για τη διατίμηση των ειδών πρώτης ανάγκης κατά μήκος της διαδρομής προς Ειδομένη:

    1) Εμφιαλωμένο νερό σε συσκευασία των 500 ml, εγχώριο ή μη, εντός ή εκτός ψυγείου 50 λεπτά

    2) Εμφιαλωμένο νερό σε συσκευασία των 750 ml, εγχώριο ή μη, εντός ή εκτός ψυγείου 60 λεπτά

    3) Εμφιαλωμένο νερό σε συσκευασία των 1500 ml, εγχώριο ή μη, εντός ή εκτός ψυγείου 1 ευρώ

    4) Τοστ με τυρί ή σάντουιτς με τυρί, ψημένο ή άψητο 1,25 ευρώ

    5) Τοστ με τυρί και γαλοπούλα ή σάντουιτς με τυρί και γαλοπούλα, ψημένο ή άψητο 1,45 ευρώ

    6) Τσάι ρόφημα ζεστό 1,00

    7) Τσάι ρόφημα κρύο 1,20

    8) Γάλα φρέσκο ή μακράς διάρκειας σε συσκευασία των 1000 ml 1,50 ευρώ

    9) Χυμοί Φρούτων σε συσκευασία 250 ml διατηρ. εντός ή εκτός ψυγείου 1 ευρώ

    Οι χώροι − σημεία στα οποία αναφέρεται η απόφαση είναι:

    α) Κυλικεία

    β) Αναψυκτήρια

    γ) Καφέ − Καφέ μπαρ

    δ) Ταχυφαγεία

    ε) Μίνι μάρκετ

    στ Περίπτερα

    ζ) Σταθμοί Εξυπηρέτησης Αυτοκινήτων (ΣΕΑ)

    η) Λοιπά σημεία πώλησης
    ……………………………………………………………………
    Ίσως έπρεπε όμως να υποχρεώσουν με κάποιον τρόπο να υπάρχουν αυτά τα είδη στα σημεία αυτά. Φοβάμαι μήπως μερικοί πονηροί (δε λείπουν καθώς είδαμε) θα πουλάνε π.χ. μόνο σάντουιτς αν είναι διατιμημένο το τοστ κλπ.

  269. gryphon said

    245
    Το δευτερο μερος της δωρεαν συμβουλης σου (εαν δεν αδυνατιζει καποιος να περιοριζει το φαγητο του στο μισο κλπ) ειναι σωστο μεν αλλα θα σου πει ο αλλος χαιρετισματα το ξερω πως κοβεις το μισο φαγητο ειναι το προβλημα.
    Το πρωτο μερος η προτροπη να τρεχει 5 χιλ. κατω απο 50 λεπτα καθε μερα και μαλιστα για τους ανω των 40 ειναι υπερβολικη ισως και επικινδυνη ειδικα για wannabe σπορτσμαν ανω των 40.
    Το απλο η λιγο πιο γρηγορο περπατημα ιδιας αποστασης ειναι αρκετο και ενδεικνυται για ολους ανεξαρτητως φυσικης καταστασης
    ςαν μπορει καποιος να τρεξει και 5 χιλ η περισσοτερα σε 50 λεπτα εχει καλως αλλα δεν ειναι απαραιτητο για τους ανω των 40.Ισως μονο για λογοτς που εχουν να κανουν με την αντρικη κλιμακτηριο την αναγκη αυροεπειβεβαιωσης κλπ
    Οχι για να αδυνατισει αλλα για να κινητοποιει λιγο τον οργανισμο τον μεταβολισμο κλπ.
    Αμα καποιος εχει μεγαλη ορεξη και τρωει πολλα ψωμια πιτσες ζτμαρια γενικα κλπ για βραδυνο ουτε αν μπορουσε να τρεξει δυο μαραθωνιους στην σειρα δεν καιει τις θερμιδες που παιρνει και θα παχυνει.
    Το λεω και σε ενα φιλο μου λιγο πανω απο τα 50 που το παιζει λιγο αθλητης που ολο τρεχει ολη μερα σε γυμναστηρια κολυμβητηρια κλπ αλλα εχει παραλληλα και τεραστια ορεξη και μπορει να φαει δυο πιτσες στην καθισια του.
    Και οσο περισσοτερο τρωει τοσο περισσοτερο τρεχει και κοπανιεται για να διατηρησει το σωμα του γυμνασμενο για την παραλια .Ειναι κο αυτοσυμπτωμα της ανδρικης κλιμακτηριου βλεπεις
    Εχουμε και το ιδιο υψος σχεδον εγω 1.88 αυτος λιγο παραπανω απο 1.90.
    Αλλα αυτος ειναι πανω απο 100 κιλα ενω εγω 74.Και αν καμμια φορα ανεβω κανα δυο κιλα δεν τρωω δυο τρια βραδιατην εβδομαδα και τα χανω παλι.Ειναι πιο απλο και ευκολο απο το να κοπανιεμαι στα γυμναστηρια
    .Ουτε και τρεχω καθε μερα 5 χιλ. σε κατω απο 50 λεπτα αν και λιγο παλαιοτερα (τωρα ειμαι 49) ειχα τρεξει 16 σε μιαμισι ωρα.
    Εαν γινει ομως μεγαλος σεισμος η κατι εκτακτο και συναρπαστικο π,χ να ειμαι φυγοδικος και μου χτυπησει η αστυνομια την πορτα μπορω απο ξαπλωμενος να ντυθω σε 10 δευτερολεπτα να βγω εξω στην αυλη να πηδηξω δυο μαντροτοιχους και να βρεθω στον πισω δρομο σε αλλα 15 ..Αυτο ειναι το τεστ για το οποιο πρεπει να προπονει καποιος τον εαυτο του εαν ειναι πανω απο 40

  270. ΚΑΒ said

    Στο Etymologicum Magnum αναγράφεται ο τύπος ἀκοῦμαι.

    Το ότι δεν απαντά σε κείμενο δε σημαίνει ότι δεν υπήρχε.

    Άλλωστε υπάρχει ο σύνθετος συνηρημένος τύπος ἐξακοῦμαι

    τούτοις τάς τ’ ἐνδείας τῶν φίλων ἐξακοῦμαι Ξεν. Κύρου Παιδεία 8,2,22

  271. sarant said

    265 Άμαθος από παλάτι, είδε φούρνο κι εθαμάχτη

  272. (211) «σποδός: η τέφρα από την καύση νεκρού»
    Όχι μόνο. Λέγεται και για την ηφαιστειακή στάχτη, και στο Ευαγγέλιο (Λκ. ι ΄ 13: «ει εν Τύρω και Σιδῶνι εγενήθησαν αἱ δυνάμεις αἱ γενόμεναι εν ὑμῖν, πάλαι αν εν σάκκῳ και σποδῷ καθήμενοι μετενόησαν») είναι απλώς η κανονική στάχτη. Θα έλεγα μάλιστα ότι τη στάχτη από την καύση νεκρού κυρίως τέφρα και όχι σποδό τη λέμε (και αποτέφρωση την πράξη και τεφροδόχο το σκεύος).

  273. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    269 – Για το φαγητό στη μέση, το είπα για να μη μπεί κάποιος σε περίεργες αγχωτικές δίαιτες που δεν θα τηρήσει, ενώ έτσι, θα τρώει ό,τι έτρωγε στο μισό, και αναλόγως πόσο έτρωγε, θα βρεί την ποσότητα που πρέπει. Τώρα για τα 5000 μέτρα κι ότι είναι επικίνδυνο να τα τρέξει κάποιος άνω των 40 σε κάτα από 50 λεπτά, ενώ είναι ωφέλιμο να τα περπατήσει, κάτι έχεις μπερδέψει. Αν πηγαίνεις σταθερά με 6001 μέτρα την ώρα, θα κάνεις κάτω από 50 λεπτά τα 5000, αυτή η ταχύτητα είναι ενός σχετικά γρήγορου βαδίσματος και σε καμία περίπτωση τρεξίματος, το πιο αργό τρέξιμο ξεκινάει από τα 7000 την ώρα, άρα με ένα καλό βάδισμα, και κάποιο ελαφρύ τροχαδάκι ενδιάμεσα ή στο τέλος, πάς χαλαρά κάτω από τα 50 λεπτά, αλλά και να μη πάς, δεν χάθηκε ο κόσμος, ενδεικτικά έβαλα αυτό το όριο.

    Υ.Γ – Είσαι 1,88 και 74 κιλά, και φοβάσαι μη παχύνεις παίρνοντας 3 κιλά; πλάκα κάνεις ε; Αν δεν είσαι γυμνασμένος σε επίπεδο πρωταθλητή, είσαι αδύνατος, και καλά θα κάνεις να πάρεις 4-5 κιλά και να γυμναστείς λίγο παραπάνω.

  274. ΚΑΒ said

    271. Εγώ το καταλαβαίνω ως εξής: Κάποιος του παλατιού ανίδεος (από το κάψιμο φούρνου ή από το κτίσμα) είδε φούρνο και τρόμαξε, έμεινε εκστατικός
    δηλ. υποκείμενο το α’ μέρος, επομένως χωρίς κόμμα ή όχι;

  275. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Και ψωμάδικα οι φούρνοι.

    Τα δεκοχτώ-δεκαοχτώ ψωμιά της δεκοχτούρας.

    265.271. Η μάνα μας πουλεί ψωμί κι εμείς ψωμί αγοράζομε

  276. ΚΑΒ said

    275. Μπράβο,Έφη, που θυμήθηκες την παράδοση.

  277. Βάταλος said

    Εντιμώτατοι κύριοι,

    θα ηδυνάμην να είπω πολλά διά την αποψινήν ανάρτησιν, αλλά με κωλύει η στυγνή λογοκρισία (μόνον δι’ ημάς τους εθνικούς και ουχί διά τους Γαλιλαίους, οίτινες αλωνίζουν ελεύθεροι…) που βασιλεύει εις το παρόν Ιστολόγιον…

    1) Θεωρώ αδιανόητον ότι μετά από 15 ώρας αναρτήσεως εις τον Ουρανόν του Διαδικτύου δεν ευρέθη είς χριστιανός να είπη εις τον κ. Σαραντάκον πως είναι απαράδεκτον εις μίαν ανάρτησιν διά τον ψωμόν άρτον, να μή ενημερώση τους αναγνώστας του ότι αι λέξεις «ψωμί – ψωλή, ψάλλω, ψιλός και ψίχα» προέρχονται από το ίδιον ρήμα, το «ψαύω – ψήω» κλπ. ΙΔΟΥ τί λέγει ο Μπαμπινιώτης εις την σελ. 1.630 του Ετυμολογικού του

    ΙΔΟΥ τί λέγει και το εγκυρώτατον «Dictionary of Greek»

    2) Εξίσου αλγεινήν εντύπωσιν μοί προκαλεί το γεγονός πως ούτε ο κ. Σαραντάκος, ούτε ο αρχηγός της Μεταλληνικής Κλίκας κ. Blog-oti-nanai (σχόλια 176 + 229) είχον το φιλότιμον να ενημερώσουν τους αδαείς αναγνώστας του Σαραντακείου Ιστολογίου διά κάτι θεμελιώδες: Οι πρώτοι που συνέδεσαν την λέξιν ψωμός – ψωμίον κλπ με τον άρτον ήσαν οι Εβδομήκοντα Ραββίνοι μεταφρασταί της Παλαιάς Διαθήκης και κατόπιν ο ίδιος ο Ραββίνος Χριστός.

    ΤΟΥΤΕΣΤΙΝ (πράγμα που αποσιωπά σκανδαλωδώς ο κ. Σαραντάκος), αν το «ψωμίον» εταυτίσθη με τον άρτον εις την θείαν Ελληνικήν Γλώσσαν, αυτό συνέβη χάρις εις την επανειλημμένην χρήσιν της λέξεως που έκαμεν ο Ραββίνος Χριστός εις το 13ον κεφάλαιον του Κατά Ιωάννην Ευαγγελίου

    Αν δεν πιστεύητε τον γερο-Βάταλον, ρίψατε μίαν ματιάν εν ταις σελίσι 1.635 + 1.636 του Ετυμολογικού του Μπαμπινιώτου, όπου ο πολύς Μπ. κάμνει το κάτωθι διαφωτιστικόν σχόλιον

    3) Εν ολίγοις, κατηγορώ τον κ. Σαραντάκον ότι εις έν άρθρον διά το ψωμί: Α) Μάς απέκρυψε (διατί, άραγε; Αποκλείεται να μή το εγνώριζε…) ότι η λέξις «ψωμί» εταυτίσθη με τον άρτον εξαιτίας του Ραββίνου Χριστού εις το 13ον Κεφάλαιον του Κατά Ιωάννην όπου περιγράφεται η προδοσία του Ιούδα, αν και οι πρώτοι διδάξαντες ήσαν οι Εβδομήκοντα….

    Β) Μάς απέκρυψεν ότι αι λέξεις «ψωμί» + «ψωλή» + «ψάλλω» κλπ. έχουν την ιδίαν ετυμολογικήν ρίζαν εκ του ρήματος «ψαύω – ψήω» κλπ

    Μετά της δεούσης τιμής
    Γέρων Βάταλος
    αιμύλος και σπουδαιόμυθος

    ΥΓ: Καταγγέλλω, επίσης, απαξάπαντας τους αναγνώστας του Σαραντακείου Ιστολογίου πως δεν είχον το φιλότιμον να αναρτήσουν το βίδεον που κάμνει θραύσιν εις το Ηνωμένον Βασίλειον εδώ και λίγας ώρας: Ο Βρετανός πρωθυπουργός Δαυΐδ Κάμερον ειρωνεύεται τους Εργατικούς που προσέλαβον ως έμμισθον σύμβουλον τον παράφρονα μαρξιστήν Γιάνην Βαρουφάκην, και σύμπασα η Βρετανική Βουλή των Κοινοτήτων ξεσπά εις τρανταχτά γέλια… (1:15 έως τέλος)

  278. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    276. Στο ιστολόγιο ετούτο ασκηθήκαμε να τις έχουμε …ψωμοτύρι (και) τις αναφορές στην παράδοση 🙂

    Να πούμε κι εδώ του κούκου το ψωμάκι
    http://izagori.gr/environment/flora-fauna/2608-%CE%BC%CE%BF%CF%8D%CF%83%CE%BA%CE%B1%CF%81%CE%B9-%CF%84%CE%BF-%CE%B5%CF%85%CE%B5%CE%B9%CE%B4%CE%AD%CF%82,-%CF%84%CE%BF-%CF%88%CF%89%CE%BC%CE%AC%CE%BA%CE%B9-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%BA%CE%BF%CF%8D%CE%BA%CE%BF%CF%85,-%CE%B2%CE%BF%CE%BB%CE%B2%CF%8C%CF%82.htm
    που είναι το μούσκαρι

  279. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Τρώει αραβικό ψωμί, του αρέσουν τα μαθηματικά και τα κουίζ, γράφει στου Σαραντάκου κι έχει μέρες να φανεί, ποιος είναι;
    Πού είναι ο Κιντ;

  280. sarant said

    274 Δεν το διαβάζω έτσι. Αλλωστε, και ο Λουκάτος στους Παροιμιόμυθους (σ. 6) την εξηγεί: Θαυμάζουμε μικροπράγματα απο άγνοια πολιτιστικη. Κάποιος βουνίσιος θα την έπαθε έτσι. Και παραλλαγή: Όποιος δεν είδε κάστρο, είδε φούρνο κι εξαπόρεσε.

    277 Πώς αποσιωπώ σκανδαλωδώς το Ευαγγέλιο του Ιωάννη αφού το αναφέρω στο άρθρο;

  281. Βάταλος said

    Εντιμώτατε κ. Σαραντάκο (σχόλιον 280)

    αναφέρετε μεν την ρήσιν του Χριστού, ωστόσον δεν επισημαίνετε το εντελώς ουσιώδες, διά να το αντιληφθώσιν οι ανυποψίαστοι αναγνώσται: Χάρις εις αυτήν την τετραπλήν αναφοράν του ψωμίου που κάμνει ο Ιησούς, εταυτίσθη η λέξις ψωμί με τον άρτον. Υπάρχουν δογματικοί λόγοι δι’ αυτό (οι Πατέρες έχουν γράψει σελίδας επί σελίδων), που συνδέονται με την Θείαν Κοινωνίαν (άρτος και οίνος), αλλά αρμόδιος να τα αναπτύξη αυτά είναι ο κ. Blog-oti-nanai…

    Β.

  282. cronopiusa said

    Για να μη χάσει το ψωμί του
    Στους καιρούς που αυξαίνει η καταπίεση
    Κάποιος αποφασίζει να μη λέει πια την αλήθεια
    Για της κυβέρνησης τα εγκλήματα για τη διατήρηση της
    εκμετάλλευσης, μα
    Ούτε και να διαδίδει τις ψευτιές της κυβέρνησης, δηλαδή
    Τίποτα βέβαια να μην αποκαλύπτει, μα
    Και τίποτα να μην ωραιοποιεί. Όποιος έτσι προχωρά
    Φαίνεται μόνο να επιβεβαιώνει γι’ άλλη μια φορά πως είναι αποφασισμένος
    Και στους καιρούς που η καταπίεση αυξαίνει
    Να μη χάσει την αξιοπρέπειά του, μα στην πραγματικότητα
    Δεν είναι παρά μοναχά αποφασισμένος
    Να μη χάσει το ψωμί του. Ναι, αυτουνού η απόφασή του
    Να μη λέει καμμιά αναλήθεια τον εξυπηρετεί σ’ αυτό ακριβώς, από δω και πέρα
    Την αλήθεια ν’ αποσιωπά. Αυτό μπορεί βέβαια να κρατήσει
    Μοναχά λίγο καιρό. Μα και στη διάρκεια
    του καιρού αυτού
    Που περιπλανιούνται στα δημόσια αξιώματα και στις
    συντάξεις των εφημερίδων
    Στα επιστημονικά εργαστήρια και στων εργοστασίων τις αυλές σαν άνθρωποι
    Που από το στόμα τους δε βγαίνει αναλήθεια
    Αρχίζει κιόλας η βλαβεράδα τους. Όποιου τα βλέφαρα
    δεν τρεμουλιάζουνε
    Στη θωριά αιματηρών εγκλημάτων, τους προσδίνει ακριβώς
    Την όψη του φυσικού. Χαρακτηρίζει
    Τα φοβερά ανοσιουργήματα σαν κάτι τόσο ανάξιο προσοχής όσο είναι η βροχή
    Αλλά και τόσο αδύνατο να εμποδιστεί όσο η βροχή.
    Κι έτσι υποστηρίζει κιόλας με τη σιωπή του
    Τους εγκληματίες, μα σύντομα
    Θα παρατηρήσει πως για να μη χάσει το ψωμί του
    Δεν πρέπει μόνο την αλήθεια ν’ αποσιωπά, μα
    Και να λέει ψέμματα. Όχι με δυσμένεια
    Υποδέχονται οι καταπιεστές αυτόν, που είναι έτοιμος
    Να μη χάσει το ψωμί του.
    Γιατί δεν τριγυρνά σαν κάποιος που τον έχουνε δωροδοκήσει
    Μια και σ’ αυτόνε τίποτα κανείς δεν έχει δώσει
    Ούτε και τίποτα από κανένα έχει δεχτεί.
    Σαν ο εγκωμιαστής
    Όπως σηκώνεται από το τραπέζι αυτών που έχουν την εξουσία
    Το στόμα του σκουπίζει
    Και ξεδιακρίνονται ανάμεσα στα δόντια του
    Τα υπολείμματα απ’ το γεύμα, ακούει κανείς
    Τα εγκώμιά του με αμφιβολία.
    Μα τα εγκώμια εκείνου
    Που χτες ακόμα έβγαζε λόγους εναντίον τους και στο επινίκειο γλέντι δεν ήτανε προσκαλεσμένος
    Έχουνε μεγαλύτερη αξία. Γιατί αυτός βέβαια
    Είναι ο φίλος των καταπιεσμένων. Τον γνωρίζουν.
    Αυτά που λέει ισχύουνε
    Κι αυτά που δε λέει, όχι.
    Και τώρα αυτός μας λέει πως δεν υπάρχει
    Καταπίεση.
    Στην καλύτερη περίπτωση στέλνει ο φονιάς
    Τον αδερφό του δολοφονημένου
    Που τον έχει εξαγοράσει, να πιστοποιήσει
    Πως του σκότωσε τον αδερφό
    Ένα κεραμίδι που έπεσε από τη σκεπή. Και βέβαια το απλό ψέμμα
    Δεν βοηθάει άλλο πια αυτόν που δε θέλει να χάσει
    Το ψωμί του. Γιατί τώρα στο είδος του
    Γίνανε πολλοί. Σύντομα
    Μπλέκεται στον ανελέητο ανταγωνισμό όλων αυτών
    Που δε θέλουν να χάσουν το ψωμί τους· δε φτάνει πια
    η θέληση ψέμματα να λέει.
    Η ικανότητα γίνεται αναγκαία και η εμπάθεια δυναμώνει.
    Η πεθυμιά να μη χάσει το ψωμί του μπερδεύεται
    Με την πεθυμιά, με ιδιαίτερη τέχνη
    στις πιο άσχετες αερολογίες
    Να προσδίνει νόημα, το ανείπωτο
    Να καταφέρνει να το πει.
    Κι έτσι έρχονται τα πράμματα, που αυτός να χρειάζεται
    Να σέρνει περισσότερα υμνολόγια στους καταπιεστές από κάθε άλλο, μια και
    Ζει κάτω από τη σκιά πως κάποτε παλιότερα
    Την καταπίεση είχε καταγγείλει. Κι έτσι
    Οι γνώστες της αλήθειας γίνονται οι πιο άγριοι ψεύτες.
    Κι όλα αυτά κρατάνε μοναχά
    Μέχρι να καταφτάσει κάποιος να τους ζητήσει λόγο
    Για την προηγούμενη τιμιότητα, για την αλλοτινή αξιοπρέπειά τους, και τότε
    Χάνουν το ψωμί τους.

    ΜΠΕΡΤΟΛΤ ΜΠΡΕΧΤ

    (μεταδόθηκε απ’ το Ραδιοσταθμό της Μόσχας το 1935)

    Μετάφραση από τα γερμανικά Νάντια – Όλγα Βαλαβάνη

    Από το βιβλίο «ΜΠΕΡΤΟΛΤ ΜΠΡΕΧΤ – ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΛΗ ΤΩΝ ΤΑΞΕΩΝ», εκδόσεις ΟΔΗΓΗΤΗΣ, Αθήνα, Γενάρης 1984.

  283. cronopiusa said

    Άννα μην κλαις
    στο ντουλάπι δεν έχει ψίχα ψωμί

  284. gpoint said

    # 258 τέλος

    πρόσεχε τι γράφεις θα εκτεθείς πολύ σύντομα. Ο Κοντονής αντίθετα με όσα είπε πως θα ψηφίσει-για όσο διάστημα εκκρεμεί δικαστική απόφαση να μην διοικούν- έχει αφήσει την υπόδικη ΕΠΟ να ορίζει ανδρείκελα-διαιτητές στα ντέρμπυ του θρηνου. Αν δεν πήρες χαμπάρι διαιτητής ήταν ο ίδιος που δεν άφησε να γίνει το ματς ΠΑΟ-ΟΣΦΠ από…υπερευαισθησία αλλά τώρα είχε άλλες οδηγίες ΝΑ ΜΗΝ ΔΙΑΚΟΨΕΙ ΤΟ ΜΑΤΣ κι έτσι ανέχτηκε φωτοβολίδες, νερά,τα πάντα ξαναβγήκε να το λήξει για πλάκα αλλά ο λαός του ΠΑΟΚ που κάτι περισσότερο από πολλούς εδω μέσα καταλαβαίνει, δεν τον άφησε να το λήξει, στ’ αρχίδια του η τιμωρία
    Για τον Κοντονή δεν χρειάζετι σοφία η αλλαγή γραμμής πλεύσης των επ’ισημων φυλλάδων του γάβρου ΑΜΕΣΩΣ μετά την επανατοποθέτησή του είναι εύγλωττη. Τα επεισόδια στο ΟΣΦΠ – Αντερλεχτ κάνανε τον γύρο της Ευρώπης κι ο Κοντονής τα ανακάλυψε (μάλλον τα κάλυψε) χθες !!
    Σ’ ενα ματς που στο κρατικό (φιλοοολυμπιακό) ραδιόφωνο ακούστηκε πως ίσαμε 30 σφυρίγματα ήταν καταδικαστικά για τον ΠΑΟΚ εσύ θυμήθηκες το σκορ…

  285. nestanaios said

    105.
    Την ιστορία της λέξης δεν την γνωρίζουμε αλλά η ετυμολογία είναι εύκολη.
    Βουκουρέστι. Βου – κουρ – εστι
    Το «βου» είναι επιτατικό μόριο
    «Κουρ» είναι θεραπεύω, φροντίζω.
    «Εστί» είναι το ρήμα.

  286. gpoint said

    # 258 τέλος

    και η ΠΑΕ ΠΑΟΚ σου απαντά…

    Το κείμενο της ΠΑΕ ΠΑΟΚ στην επίσημη ιστοσελίδα της αναφέρει:

    «Δεν τα κατάφερε ο ΠΑΟΚ απέναντι στους Παππά, Μήτσιο, Λαμπρόπουλο, Πετρόπουλο και Τάτση και ηττήθηκε με 1-2, παρά την προσπάθεια των παικτών που προηγήθηκαν με ωραίο γκολ του Μακ στο 8ο λεπτό. Το γρήγορο γκολ ανάγκασε τους διαιτητές να παίξουν πιο δυνατά και χρειάστηκαν 70 λεπτά να τινάξουν το ματς στον αέρα».

  287. sxoliko said

    Δούλεψε ξίψουμα: χωρίς αμοιβή που ήταν η παροχή γεύματος
    Ψουμουτόπια: τα πλούσια, παραγωγικά, εύφορα μέρη

  288. Γιάννης Ιατρού said

    277: ΥΓ

    Και την ειωθείαν αξίωσιν των ονομάτων ες τα έργα αντήλλαξαν τη δικαιώσι…, (Θουκ. Ιστορίες, Γ 82-83)

    Διατί δολίως αποκρύπτει ο υμνητής του παράφρονος υποψηφίου για την προεδρία των ΗΠΑ, συνεχώς και εμφανώς εν πλήρει συγχύσει ευρισκόμενος σχολιαστής, γνωστός αναγνώστης και κομιστής ανυπόληπτων εντύπων τα οποία καταδικάζουμε απεριφράστως, ότι:
    Οι δημαγωγοί αντίπαλοι των εν Βρεταννία Εργατικών χρησιμοποιούν το σύνηθες όπλον ψυχολογικού πολέμου και γνωστόν άπασι τέχνασμα, δηλαδή αυτό της γελοιοποιήσεως και κατασυκοφαντήσεως του αντιπάλου, με την ελπίδα ότι θα επιτύχουν να μειώσουν κατά τι τον Γιάνη Β., ακριβώς διατί τον φοβούνται και ευρισκόμενοι προ της απειλής να τους διασύρει παγκοσμίως διά τιην αποτυχία τους στον οικονομικό τομέα, τους έχει κυριεύσει -όπως και τον σχολιαστήν- ο πανικός;

  289. BLOG_OTI_NANAI said

    277: Μόλις ήρθες, αμέσως σκέφτηκα έναν στίχο από τον Διγενή Ακρίτα. Μάλιστα, έκανα και μια δική μου παραλλαγή:

    Απ’ το πολύ το διάβασμα

    κοιτάξτε τι παθαίνει,

  290. Θρασύμαχος said

    Προσθέστε και τα «18 ψωμιά» του Βιζυηνού https://el.wikisource.org/wiki/%CE%97_%CE%94%CE%B5%CE%BA%CE%BF%CF%87%CF%84%CE%BF%CF%8D%CF%81%CE%B1

  291. spiral architect said

    Φαλλοφόρια
    Τις μεγάλες αποκρές, στέκουν οι ψωλές ορθές,
    και την Καθαρή Δευτέρα, παίρνουν
    τα μουνιά αέρα.

    (διονυσιακόν-βατταλικόν)

  292. Παναγιώτης Κ. said

    @291.. 🙂 🙂

  293. Alexis said

    #222: O φίλος μας ο Λεώνικος, που σκοτεινές δυνάμεις τον εμποδίζουν να σχολιάσει…
    Η μεταλληνική κλιξ θα τον εμποδίζει σίγουρα…

    #273: Αυτό ετοιμαζόμουν να γράψω κι εγώ, ότι 50 λεπτά τα 5 χλμ. είναι ένα γρήγορο περπάτημα, ο καθένας μπορεί να το κάνει.

    Υπάρχει κι ο μύθος με τη δεκαοχτούρα που ήτανε λέει νύφη και είχε μια κακιά πεθερά, κι έφτιαξε δεκαοχτώ καρβέλια ψωμί.
    Και μόλις τα έβγαλε από το φούρνο της λέει η πεθερά πού πάει το άλλο το καρβέλι, εσύ το ΄φαγες; Δεκαεννιά ήταν τα καρβέλια! Όχι, δεκαοχτώ ήτανε, λέει αυτή. Όχι δεκαεννιά, όχι δεκαοχτώ και δώστου καυγά, κι έρχεται μετά κι ο γιός (καλός μαλάκας κι αυτός 🙂 ) και πήρε το μέρος της μαμάς, κι αρχίσανε να τα χώνουν κι οι δυό μαζί στην καημένη τη νύφη για το ψωμί που (δεν) είχε φάει.
    Και ο Θεός λέει τη λυπήθηκε και την έκανε πουλί, και ακόμα φωνάζει:
    -Δεκαοχτώ, δεκαοχτώ!…

  294. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Το τί τράβηξα προσπαθώντας να ανοίξω χθές το βράδυ την ανάρτησή σου και τα σχόλια από τον (σαράβαλο) υπολογιστή του σπιτιού μου, δεν λέγεται! Αλλά και σήμερα, από το γραφείο μου, δυσκολεύτηκα πολύ (..κι από τεχνολογία είμαι πολύ σκράπα για να το ερμηνεύσω..) να την ανοίξω. Εν πάση περιπτώσει, σου στέλνω Νίκο, κάποια πρωινά κουλουράκια σχετικά με το θέμα σου:
    1) Ο Ψωμοπάτης είναι και τίτλος ποιήματος του Κ. Κρυστάλλη και μάλιστα εκεί, φαίνεται να χρησιμοποιείται ως ονομασία κάποιου πουλιού.
    2) Τον πατέρα του Καζαντζάκη -μαγιά για το χτίσιμο του μυθιστορηματικού καπετάν Μιχάλη και χαρακτήρας αρκετά (έως πολύ..) διαφορετικός από αυτόν- τον παρονομάζαν καπετάν Ψωμή στο τουρκοκρατούμενο Ηράκλειο.

  295. ΣΠ said

    Τελικά αυτό το θέμα έχει πολύ ψωμί.

  296. Alexis said

    #290: Φτού!

    Δεν ξαναστέλνω σχόλιο αν δεν κάνω πρώτα refresh.
    Δεν ξαναστέλνω σχόλιο αν δεν κάνω πρώτα refresh.
    Δεν ξαναστέλνω σχόλιο αν δεν κάνω πρώτα refresh.
    Δεν ξαναστέλνω σχόλιο αν δεν κάνω πρώτα refresh.

    #291: Spiral μπήκες σε κλίμα Τσικνοπέμπτης-Αποκριάς; 🙂

  297. sarant said

    Καλημέρα από εδώ. για την Τσικνοπέμπτη στο σημερινό άρθρο!

  298. kotsos said

    1. Αναζήτηση στους στίχους εβγαλε 200 τραγούδια, όλα σχεδόν αγαπημένα και πολυτραγουδισμένα. (εντυπωσιακό το ότι δεν είχε αηδίες)

    http://www.stixoi.info/stixoi.php?keywords=%CF%88%CF%89%CE%BC%CE%B9&act=ss&info=SS

    ενα διαμαντάκι του βίρβου για ψωμί και και μετανάστες που δεν το ήξερα (Τότε που η λέξη λαθρομετανάστης έδειχνε συμπόνοια για τους ανθρώπους, που εκτός από όλα τα άλλα βασανα είχαν και το ότι έπρεπε να κρύβονται από την αστυνομία.)

    Αχμέτ από το Πακιστάν

    Στίχοι: Κώστας Βίρβος
    Μουσική: Θόδωρος Δερβενιώτης
    1. Γιάννης Ζορμπάς

    Αχμέτ από το Πακιστάν
    ήρθες σ’ αυτόν τον τόπο,
    κι εδώ το τρώμε το ψωμί
    με δάκρυ και με κόπο.

    Τόσοι δικοί μας παν σε χώρα ξένη
    να ζήσουνε ανθρωπινότερα,
    μα θα μου πεις, σ’ αυτή την οικουμένη
    Αχμέτ, υπάρχουν και χειρότερα.

    Αχμέτ, φτωχέ αγωνιστή
    και λαθρομετανάστη,
    κι εδώ η ζωή του δουλευτή
    είναι καημούς γεμάτη.

    2 «Άσε κάτω το ψωμί ρε» θεική ατάκα Κωνσταντίνου από το Καλως ήρθε το δολλάριο

    3. http://prozymi.blogspot.gr/
    Θεούλης που μας εμαθε να φτιαχνουμε ψωμι.

    4. «Ψωμί μπριζόλα και κόκα κόλα» (εϊτίλα…διασκευή του «ψωμί παιδεία ελευθερία»)

  299. Οὐκ ἐπ’ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ἄνθρωπος… Καφεδάκι;
    http://www.netlife.gr/books/petropoulos-kafes/

  300. cronopiusa said

    ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ – Επιλογικό

    Να με θυμόσαστε – είπε. Χιλιάδες χιλιόμετρα περπάτησα
    χωρὶς ψωμί, χωρίς νερό, πάνω σε πέτρες κι αγκάθια,
    για να σας φέρω ψωμὶ και νερὸ και τριαντάφυλλα.
    Την ομορφιά
    ποτές μου δεν την πρόδωσα. Όλο το βιος μου το μοίρασα δίκαια.
    Μερτικό εγὼ δεν κράτησα. Πάμπτωχος. Μ᾿ ένα κρινάκι του αγρού
    τις πιο άγριες νύχτες μας φώτισα. Να με θυμάστε.

    Και συγχωράτε μου αυτή την τελευταία μου θλίψη:

    Θάθελα
    ακόμη μια φορὰ με το λεπτὸ δρεπανάκι του φεγγαριού να θερίσω
    ένα ώριμο στάχυ. Να σταθώ στο κατώφλι, να κοιτάω,
    και να μασώ σπυρὶ σπυρὶ το στάρι με τα μπροστινά μου δόντια
    θαυμάζοντας κι ευλογώντας τούτον τον κόσμο που αφήνω,
    θαυμάζοντας κι Εκείνον που ανεβαίνει το λόφο στο πάγχρυσο λιόγερμα. Δέστε:
    Στο αριστερὸ μανίκι του έχει ένα πορφυρὸ τετράγωνο μπάλωμα. Αυτὸ
    δεν διακρίνεται πολύ καθαρά. Κι ήθελα αυτὸ προπάντων να σας δείξω.

    Κι ίσως γι᾿ αυτὸ προπάντων θ᾿ άξιζε να μα θυμάστε.

    ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ

    Καλή σας μέρα!

  301. raf said

    @sarant
    Λέμε «ανιμικιόρης» και «ανιμικιόρα» για τις γυναίκες αχάριστες.

  302. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @300,

    τι ωραίο!!!

  303. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    300 – Καλή θα είναι η μέρα Crony και όμορφη, γιατί ομορφαίνει η μέρα, όταν ξέρουμε πως κάπου εκεί έξω, υπάρχουν κάποια όμορφα μυαλά, κάποιοι όμορφοι άνθρωποι σαν κι εσένα, που επιμένουν να βάζουν φωτεινά χρώματα στις γκρίζες μέρες, και να τις κάνουν χαμόγελο.

  304. noualic said

    Τα λουστράκια

    […]
    Πού θα πάμε, πού θα πάμε;
    Τι θα φάμε, τι θα φάμε;
    Έκλεψα μια λαμαρίνα
    με ζεστή-ζεστή φαρίνα.
    Σώπα-σώπα, σώπα-σωπα,
    δεν μου τό’πες, δεν σου τό’πα.
    Πάψε-πάψε, πάψε-πάψε
    κι ό,τι βρεις μπροστά σου χάψε.

  305. ΚΑΒ said

    280. Σωστά. Το «από παλάτι» δεν είναι προέλευσης. Όποιος αγνοεί αξιόλογα έργα εντυπωσιάζεται από ασήμαντα.

  306. Βάταλε, αφού, όπως προκύπτει από τα χωρία των Ο΄ που παραθέτεις, «ψωμίον άρτου» σήμαινε ήδη τον 3ο αιώνα π.Χ. «μπουκιά/κομμάτι ψωμί», τι φυσικότερο να ξεχαστεί στους τρεις αιώνες που μεσολάβησαν ως τη συγγραφή των Ευαγγελίων η δεύτερη λέξη και να φτάσει το σκέτο «ψωμίον» να σημαίνει «κομμάτι ψωμί», όπως το «νεαρόν ύδωρ» έγινε σκέτο ‘νερό’, το «συκωτόν ήπαρ» σκέτο ‘συκώτι’ και τόσα άλλα; Χρειάστηκε η θαυματουργή 🙂 επέμβαση του Χριστού γι’ αυτό, όταν μάλιστα τα Ευαγγέλια το (ολόκληρο) ψωμί ‘άρτον’ και μόνον ‘άρτον’ το αποκαλούν;

  307. ΚΑΒ said

    288. Η ώρα δικαιολογεί τα λάθη

    Και την ειωθυίαν αξίωσιν των ονομάτων ες τα έργα αντήλλαξαν τη δικαιώσει

    και σε ελεύθερη μετάφραση: για να δικαιολογούν τις πράξεις τους άλλαζαν ακόμη και τη σημασία των λέξεων.

  308. παπαΣτρούμφ said

    Δηλαδή μόνο εγώ αναρωτιόμουν μικρός τι να ‘ναι οι κοτσοβασιλιές και αν είναι νόστιμες σαν τις ελιές; 🙂

  309. …στον μυστικό δείπνο
    ο Ιησούς θέλει να υποδείξει
    τον μαθητή που θα τον παραδώσει,
    παίρνει μια μπουκιά ψωμί και λέει
    «εγώ βάψω…

    Απ’ αυτό βγήκε η μεταφορική φράση
    «Την έβαψε«;

  310. gryphon said

    273-293
    Eχετε δικιο σε αυτο.5 χιλιομετρα σε 50 λεπτα τρεχοντας δεν ειναι κατι τρομερο τα κανει και χελωνα που λεει ο λογος.
    Κατι αλλο ειχα στο μυαλο μου μαλλον και δεν συνειδητοποιησα τι διαβαζα.

  311. antonislaw said

    Συγχαρητήρια για το «ψωμωμένο» άρθρο αλλά και όλα τα σχόλια εξαιρετικά

    «Ούτε ψωµί,ούτε νερό στον δηλωσία Μιζέρια – Άρη» φερόμενη φράση-σύνθημα για τη στάση του Βελουχιώτη μετά της Συμφωνία της Βάρκιζας και την αποκήρυξη και διαγραφή του από την 11η Ολομέλεια (Απρίλης του 1945). Η φράση-σύνθημα αυτή φέρεται να υπήρχε σε εμπιστευτική επιστολή προς τις κομματικές οργανώσεις
    http://www.iskra.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=4940:to-kke-apokathista-zaxariadi-velouxioti-vavoudi&catid=69:pol-ekdiloseis&Itemid=195
    Πάντως καταγεγραμμένη δεν υπάρχει, αφού άλλωστε ολόκληρη η απόφαση της 11ης Ολομέλειας του ΚΚΕ δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα (από το ΚΚΕ)
    http://www.kke.gr/istoria/gia_thn_politikh_apokatastash_toy_arh_beloyxioth_thanash_klara?morf=1

    http://www.ethnos.gr/koinonia/arthro/mystirio_me_fotografia_tou_ari_belouxioti-63980435/#

    -Στην Κρήτη το τρώγω, αντί του «τρώω» απαντάται ακόμα
    επίσης η φράση: «έχει φαωμένα τα ψωμιά ν-του» με την έννοια ότι δεν του μένει πολύς χρόνος ζωής

    17 φέτα ψωμί, λίγο λάδι, πελτές και πιπέρι ή ρίγανη κάνουν το κολατσιό «λαδόφετα» (στη Μήλο το συνάντησα εξαιρετικό)

    117: είναι και παροιμία: «Εμείς ψωμί δεν είχαμε κι οι σκύλοι πίτες έσερναν» (ή κι η γάτα πίτα σέρνει)

    221 δεν ήξερα αυτή την έννοια για τον «κουνενό»=προζύμι για το εφτάζυμο ψωμί, ευχαριστώ! μόνο ότι ο κουνενός είναι το ποτήρι από πηλό ή αλουμίνιο, και η φράση «κάνω κουνενούς από τη νύστα»=πέφτει ακουσίως το κεφάλι μου μπροστά ή πίσω και επανέρχεται αυτόματα λόγω νύστας

  312. Spiridione said

    Σε εφημερίδα, την Βραδυνή, τον Απρίλιο του 1927, εμφανίζονται εκπτωτικά κουπόνια για αγορά ψωμιού – 30 λεπτά την οκά – από συμβεβλημένα καταστήματα. Τίτλος «Η Βραδυνή αναλαμβάνει τον αγώνα κατά της ακρίβειας του βίου – Φθηνότερο ψωμί» (φύλλο της 27-4-1927, σελ. 157 του λικνκ της Βουλής).
    Νικοκύρη, εσύ που έχεις μελετήσει πολύ τις εφημερίδες, ξέρεις αν είναι άραγε η πρώτη εμφάνιση κουπονιών στον ελληνικό τύπο;
    http://srv-web1.parliament.gr/display_doc.asp?item=39700&seg=

  313. sarant said

    312 Κουπόνια εμφανίζονται στη δεκαετία του 1920 αλλά δεν θυμάμαι πότε ακριβώς. Πιο πολύ στις λαϊκές δεξιές εφημερίδες. Η Εσπερινή, ας πούμε, έδινε μέχρι και οικόπεδα. Κάποιοι μάλιστα λένε ότι από το όνομα του ιδιοκτήτη της ονομάστηκε η Πετρούπολη στη Δυτική Αττική. Πριν από το 1920 δεν θυμάμαι να έχω δει κουπόνια. Κάποια στιγμή, ίσως το 1932, απαγορεύτηκαν οι προσφορές.

  314. Γιάννης Ιατρού said

    307: ΚΑΒ Δίκιο έχεις, ευχαριστώ

    Να φύγει πάραυτα το ε(ψιλον) από το ειωθυείαν και να πάει στο δικαιώσει 🙂

  315. Λ said

    Κάποιος μάζεψε υλικό για τους ντουχομπόρ (soulwrestlers), που έστειλε ο Τολστόι στην Κύπρο, στις αρχές του 20 αιώνα και μου έλεγε ότι μας κληροδότησαν τη λέξη χλέμπι (από το ρωσικό хлеб- ψωμί)που είναι ονομασία κουλουριού που φτιάχνεται στη Λάρνακα. Στους «ψυχομάχους» δεν έκατσε ο τόπος. Πολλοί πέθαναν και οι υπόλοιποι τράβηξαν για τον Καναδά.

  316. Λ said

    Migration to Canada[edit]

    The port of Batumi as it was in 1881. Here the Doukhobors embarked on their transatlantic journey in 1898 and 1899[17]
    The resistance of the Doubokhors gained international attention and the Empire was criticized for its treatment of this religious minority. In 1897 the Russian government agreed to let the Doukhobors leave the country, subject to a number of conditions:
    the emigrants should never return;
    they had to emigrate at their own expense;
    community leaders currently in prison or in exile in Siberia would have to serve the balance of their sentences before they could leave.[6]

    Some of the emigrants went first to Cyprus, but did not like the climate. The rest of the community accepted an offer from Canada to resettle there, believing its isolation and peacefulness would be good. Around 6,000 emigrated there in the first half of 1899, settling on land granted to them by the government in what is now Manitoba and Saskatchewan. The Cyprus colony and others joined them, with a total of 7400 emigrants by the end of the year, [16]—about one-third of the total Doukhobor population in Transcaucasia. Several smaller groups joined the main body of emigrants in later years, directly from Transcaucasia or other places of exile.[14] Among these late-comers were some 110 leaders of the community who had to complete their sentences before being allowed to emigrate.[16]

    The Quakers and Tolstoyans covered most of the costs of passage for the emigrants; writer Leo Tolstoy arranged for the royalties from his novel Resurrection, his story Father Sergei, and some others, to go to the emigration fund. He also raised money from wealthy friends. In the end, his efforts provided about 30,000 rubles, half of the emigration fund. The anarchist Peter Kropotkin and James Mavor, a professor of political economy at the University of Toronto, also helped the emigrants.[18]

    https://en.wikipedia.org/wiki/Doukhobor#Migration_to_Canada

  317. Spiridione said

    313. Μάλιστα, τι μαθαίνει κανείς! Πέτρος Γιάνναρος.
    Τα κουπόνια λέει απαγορεύτηκαν το 1936, επί Μεταξά.

  318. Δεν τους άρεσε το ΚΛΙΜΑ της Κύπρου; και προτίμησαν τον Καναδά; Κύριε ελέησον!

  319. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Στὴ ντοπιολαλιὰ τῆς Κύθνου «ψωμώνω» σήμαινε ἐρωτοτροπῶ, φλερτάρω συνώνυμο «ἀργολαβίζω». Οὐσιαστικὸ «ψώμωμα» ἤ «ἀργολοβία». Τὸ «ψωμἰ» ἦταν ὁ ἀγαπητικὸς/ἡ ἀγαπητικιὰ. Αὐτὰ καὶ πολλὰ ἀπὸ τὰ προηγηθέντα δεὶχνουν τὴν ἀξία τοῦ ψωμιοῦ στὶς ὄχι καὶ τόσο παλιὲς κοινωνίες. Θυμήθηκα ἐπίσης καὶ τὴν ἔκφραση «ἔχουμε ψωμολέθρι» ὅταν ὐπῆρχε πολὺ ψωμὶ καὶ μάλιστα μπαγιάτικο. Βέβαια ποτὲ δὲν τὸ πετοῦσαν· τὸ μούσκευαν καὶ τό ‘διναν «τῶ κοτιῶ».

  320. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    311>>221 δεν ήξερα αυτή την έννοια για τον «κουνενό»=προζύμι για το εφτάζυμο ψωμί, ευχαριστώ! μόνο ότι ο κουνενός είναι το ποτήρι από πηλό ή αλουμίνιο,
    Σώζεται το ειδικό πήλινο δοχείο (λίγο μεγαλύτερο από ένα κύπελο) που έκανε η γιαγιά μου τον κουνενό. Μέσα εκεί γινόταν η αλλεπάλληλη ζύμωση των ρεβιθιών. Και το κιουπάκι αυτό και η διαδικασία λεγόταν κουνενός. Δηλαδή κάπως όπως το καρτούτσο που είναι και το κρασί και το δοχείο.
    Δεν πρέπει να λέμε βρωμόλογα γύρω όταν περιμένουμε «ν΄ανεβεί ο κουνενός», δηλαδή να φουσκώσει ο αφρός των ρεβιθιών όταν μουσκεύουν και εξελίσσεται η ζύμωση.

  321. sarant said

    316 Αυτή την ιστορία δεν την ήξερα καθόλου!

    317 Πρέπει να είχαν απαγορευτεί και περί το 1932-33 και να ξαναεπιτράπηκαν μετά. Ο Ελεύθερος Άνθρωπος το 1933 ή 34, επειδή δεν μπορούσε να δίνει βιβλία (που έδινε με κουπόνια) τύπωνε τις σελίδες σαν ένθετο της εφημερίδας, οχτασέλιδο-οχτασέλιδο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: