Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Η Μπετζέχρω και ο Χάρι Πότερ

Posted by sarant στο 25 Απρίλιος, 2016


porcupine-bezoar-270x300Το έναυσμα για το σημερινό άρθρο το χρωστάω σε μια καινούργια φίλη του ιστολογίου, που με ρώτησε για το όνομα της γιαγιάς της, η οποία γιαγιά της, που πέθανε στη δεκαετία του 70, είχε το περιεργότατο και σπανιότατο όνομα Μπετζέχρω.

Σπανιότατο αλλά όχι ανύπαρκτο ή πρωτοφανές. Γκουγκλίζοντας το όνομα με τις παραλλαγές του, δηλαδή: Μπεντζέχρω, Πε(ν)τζέχρω και Πα(ν)τζέχρω θα βρείτε μερικές, μετρημένες στα δάχτυλα, εμφανίσεις του, κυρίως στο νομό Μεσσηνίας (απ’ όπου και η γιαγιά της φίλης μου). Πιθανόν κάποιοι σχολιαστές να ξέρουν γυναίκες με το όνομα αυτό, θα το πείτε στα σχόλια.

Η φίλη, που έχει διαβάσει το βιβλίο μου «Λέξεις που χάνονται«, πρότεινε σαν πιθανή αρχή του ονόματος Μπετζέχρω το παντζέχρι, μια εικασία που είναι σωστή, αν πάρουμε υπόψη μας τους άλλους τύπους του ονόματος (Παντζέχρω, Πεντζέχρω) αλλά και το ότι η λέξη παντζέχρι έχει παράλληλο τύπο «πεντζέχρι».

Το παράδοξο είναι πώς ένα αντικείμενο σαν το παντζέχρι έφτασε να δώσει ανθρώπινο, και μάλιστα γυναικείο όνομα. Υπάρχει απάντηση και σ’ αυτό, αν και ίσως προσθέσετε κάποια στοιχεία με τη συζήτηση. Όμως, προτρέχω.

Και προτρέχω επειδή δεν έχουμε πει τι είναι το παντζέχρι, που δεν είναι δα και λέξη πασίγνωστη -τα σύγχρονα λεξικά δεν την έχουν.

Το παντζέχρι λοιπόν είναι ένας σβώλος που σχηματίζεται στα εντόσθια των φυτοφάγων ζώων, από τις τρίχες που τυχαίνει να καταπιεί το ζώο, συγκολλημένες μεταξύ τους υπό την επίδραση των υγρών του πεπτικού σωλήνα. Με τον καιρό, αυτό το συσσωμάτωμα σκληραίνει σαν την πέτρα.

Γιατί να μας ενδιαφέρει αυτό το μάλλον αηδιαστικό πράγμα; Επειδή από παλιά πιστευόταν πως έχει ιαματικές ιδιότητες, ιδίως ως αντίδοτο στο δηλητήριο των φιδιών αλλά και στα δηλητήρια γενικώς. Η αντίληψη αυτή πρέπει να είναι ευρύτατα διαδεδομένη, δηλαδή και στην Ευρώπη, και στην καθ’ημάς Ανατολή, αλλά και στην Άπω Ανατολή -οι σβώλοι που βλέπετε στη φωτογραφία είναι κινέζικο παντζέχρι, και μάλιστα παντζέχρι σκατζοχοιρένιο, που θεωρείται υψηλής ποιότητας.

Παντζέχρι, όπως είπαμε, βγάζουν όλα τα φυτοφάγα ζώα -αλλά, περιέργως, και τα φίδια. Ο Καισάριος Δαπόντες, ο σκοπελίτης λόγιος του 18ου αιώνα, σε έναν κατάλογο των εξαιρετικότερων πραγμάτων που υπάρχουν στον κόσμο, γράφει ότι το καλύτερο πεντζέχρι (έτσι το γράφει) είναι «φιδιού και σκατζοχοίρου» -αλλά βέβαια των αιγοπροβάτων θα ήταν περισσότερο και πιο εύκολο να το βρεις. Γι’ αυτό και μια λόγια ονομασία του παντζεχριού, όπως μας πληροφορεί σχετικό άρθρο της Λεξιλογίας, είναι «αιγαγροπίλημα». Μια άλλη είναι «εντερόλιθος».

Σε κείμενο από την Ευρυτανία που το βρήκα στο Διαδίκτυο, διαβάζουμε:

Η γριά Μητσαναγνώσταινα που πέθανε στα 1925 και σε ηλικία πάνω από 100 χρόνων, καθώς και άλλοι γέροι και γριές, ξεμάτιαζαν, ξεβάσκαναν άρρωστα μικρά παιδιά, μωρά, μεγάλους, ζώα, με το παντζέχρι. Από κάποιο κόκαλο έξυνε λίγη σκόνη-τρίμματα και τα έριχνε σε ποτήρι με «αμίλητο νερό». Ο άρρωστος έπινε από αυτό το μαντολοΐκι και θεραπευόταν.

Και πάλι από την Ευρυτανία, ο Στέφανος Γρανίτσας, στο γοητευτικό «Τα άγρια και τα ήμερα του βουνού και του λόγγου», γράφει (στις αρχές του 20ού αιώνα):

Τα Στοιχειά είναι περιζήτητα διά μίαν ωοειδή πέτραν, την οποίαν, ως επί το πλείστον, φέρουν εις τον λαιμόν και η οποία λέγεται παντζέχρι. Πίνουν απ’ αυτό ολίγα θρύμματα οι δηλητηριαζόμενοι από φίδια και θεραπεύονται. Είναι πράγματι αποτελεσματικώτατον το φάρμακον. Ακόμη προχθές το είδαμεν όλοι στο Μοναστηράκι των Αγράφων, όπου εσώθη ένας άνθρωπος.

Εις τον κατασκευαζόμενον δρόμον Αγράφων κάθε εργάτης φέρει μαζί του παντζέχρι, διότι τα φίδια είναι άφθονα, απαντώμενα υπό κάθε μεγάλην πέτραν. Διήλθομεν τον δρόμον ανάμεσα από σκοτωμένα φίδια, τα οποία οι εργάται αναρτούν δεξιά και αριστερά επάνω εις τα δένδρα, ως ένδοξα τρόπαια της διαβά­σεως των ή μάλλον της δυναμίτιδος, βοηθεία της όποιας ανοίγεται η βραχώδης πλευρά του ποταμού Αγραφιώτη.

Αν υπάρχουν Στοιχειά, ή αν απλώς είναι φίδια, δεν το ξέρω, αλλά οι υπόλοιπες πληροφορίες του Γρανίτσα ταιριάζουν με όσα μαθαίνουμε από άλλες πηγές για τη χρήση του παντζεχριού στη λαϊκή ιατρική.

Όμως εδώ λεξιλογούμε, και ακόμα δεν έχουμε ετυμολογήσει το παντζέχρι. Στα ελληνικά είναι δάνειο από τα τουρκικά, panzehir, και σε ένα ιατρικό εγκόλπιο του 1847 βρίσκω τον τύπο «παντζοχέρι» μου μου φαίνεται εξελληνισμός του τουρκικού. Η τουρκική λέξη όμως είναι δάνειο από τα περσικά, όπου η αρχική λέξη είναι pād-zahr και σημαίνει τον εντερόλιθο και κατά λέξη το αντιφάρμακο -zahr στα πέρσικα είναι το δηλητήριο.

Η περσική λέξη πέρασε και στα αραβικά (badizahr, bazahr) και από εκεί στις ευρωπαϊκές γλώσσες -στα επιστημονικά λατινικά της ιατρικής, όπου το παντζέχρι ονομάστηκε lapis bezoarticus, και, αφού γνώρισε διάφορες παραλλαγές και μορφές, έδωσε τα σημερινά bézoard (γαλλ.), bezoario (ιταλ.), bezoar (αγγλικά, γερμανικά, ισπανικά, πορτογαλικά).

Οι φανατικοί αναγνώστες του Χάρι Πότερ θα θυμούνται ίσως το μπέζοαρ, που εμφανίζεται στην πρώτη κιόλας περιπέτεια. Στο μάθημα των αντιδότων, ο αντιπαθής τότε Σνέιπ λέει στον Χάρι Πότερ:  Το μπέζοαρ είναι μια πέτρα που υπάρχει στο στομάχι της κατσίκας και είναι ισχυρό αντίδοτο για τα περισσότερα δηλητήρια.  Ο Έλληνας αναγνώστης, που δεν ξέρει τη λέξη, μπορεί να υποθέσει ότι πρόκειται για επινόηση της Ρόουλινγκ και όχι για αντικείμενο του πραγματικού κόσμου. Βέβαια, και οι περισσότεροι Άγγλοι έφηβοι δεν θα ξέρουν το bezoar, το οποίο εμφανίζεται ξανά και σε άλλες περιπέτειες, και ιδίως στον Ημίαιμο Πρίγκιπα, όπου o Χάρι Πότερ σώζει τον Ρον Γουέσλι, ο οποίος έχει πιει δηλητηριασμένο υδρόμελι τη μέρα των γενεθλίων του, χώνοντάς του ένα μπέζοαρ στο λαρύγγι.

Η αντίληψη για τις θαυματουργές ιδιότητες του μπέζοαρ, του παντζεχριού δηλαδή, δεν είναι λοιπόν εφεύρημα της Ρόουλινγκ. Πριν από μερικούς αιώνες, ήταν κοινώς αποδεκτό πως χρησιμεύει ως αντίδοτο για κάθε δηλητήριο. Στην αγγλική Βικιπαίδεια διαβάζω για μια υπόθεση του 1575 όπου είχαν πιάσει έναν μάγειρα της βασιλικής αυλής να κλέβει ασημένια μαχαιροπήρουνα και τον πηγαίνανε στην κρεμάλα. Ένας γιατρός που ήθελε να προωθήσει την επιστήμη έκανε με τις αρχές και με τον μελλοθάνατο τη συμφωνία, να μην τον κρεμάσουν αλλά να χορηγηθεί στον μελλοθάνατο δηλητήριο και μετά παντζέχρι, κι αν επιζήσει να τον αφήσουν ελεύθερο. Έτσι κι έγινε, αλλά ο κακόμοιρος πέθανε ύστερα από εφτά ώρες χαροπάλεμα.

Ωστόσο, η νεότερη ανάλυση του παντζεχριού δείχνει ότι η λαϊκή αντίληψη δεν είναι ολότελα αβάσιμη. Το παντζέχρι περιέχει ουσίες (μερικές από τις οποίες παράγονται από την αποσύνθεση των τριχών) που δεσμεύουν τα άλατα του αρσενικού -λέει η Βικιπαίδεια.

Το παντζέχρι έχει συχνά χρώμα πρασινωπό. Ο Δαπόντες, πάλι, γράφει για μια μαρμαρένια κούπα που τη λέγανε «παντζεχρένια» επειδή ήταν πρασινωπή, ενώ, μιλώντας για κάποιον που η όψη του δεν φαινόταν και πολύ υγιής, γράφει «και έρχεται σαν παντζεχρί κομμάτι η θωριά του».

Πώς όμως βγήκε το όνομα Παντζέχρω ή Πεντζέχρω ή Μπετζέχρω; Όχι από το χρώμα. Όπως είχα υποθέσει, και βρίσκω την επιβεβαίωση σε μια εργασία ενός Ι. Σταμνόπουλου («Ονοματολογικά») στον 6ο τόμο της Λαογραφίας (1918), από την οποία άντλησα κι άλλο υλικό. Επειδή το παντζέχρι ως πανίσχυρο αντίδοτο ήταν περιζήτητο, πανάκριβο και πολύτιμο, σαν πολύτιμος λίθος ας πούμε, γεννήθηκε και όνομα απ’ αυτό, όπως έχουν γεννηθεί και από άλλες πολύτιμες πέτρες. Ο Σταμνόπουλος παραδίδει τον τύπο Παντζεχρούλα που τον βρίσκει σε Βοιωτία και Καλαμάτα, και τον τύπο Παγκέχρω, που υποθέτει πως είναι υπερδιόρθωση του Παντζέχρω προς το ελληνοπρεπέστερο. Και οι δυο τύποι γκουγκλίζονται, αν και είναι επίσης πολύ σπάνιοι.

Η φίλη μου πάντως, που είχε γιαγιά με τ’ όνομα Μπετζέχρω, δεν πήρε το όνομα της γιαγιάς της. Έτσι είναι με τα περίεργα παλιά ονόματα, που αναπόφευκτα σβήνουν, όχι μόνο επειδή έχει περάσει η μόδα τους και φαίνονται κακόηχα ή αφύσικα, αλλά επειδή γεννιούνται και λιγότερα παιδιά κι έτσι πιο δύσκολα αναπαράγονται τα ονόματα των παπούδων και των γιαγιάδων, ιδίως όταν είναι σπάνια. Σε καμιά κατοστή χρόνια, που θα λεγόμαστε όλοι Αλέξανδρος, Φοίβος, Φαίδρα και Νεφέλη, μπορεί κάποιος να γράψει ένα αντίστοιχο άρθρο για τα σπανιότατα ονόματα Βαγγέλης ή Παρασκευή -να μου το θυμηθείτε.

Advertisements

223 Σχόλια to “Η Μπετζέχρω και ο Χάρι Πότερ”

  1. Κουνελόγατος said

    «Σε καμιά κατοστή χρόνια, που θα λεγόμαστε όλοι Αλέξανδρος, Φοίβος, Φαίδρα και Νεφέλη, μπορεί κάποιος να γράψει ένα αντίστοιχο άρθρο για τα σπανιότατα ονόματα Βαγγέλης ή Παρασκευή -να μου το θυμηθείτε.».
    Θα στο θυμηθούμε, καλημέρα.

  2. Κουνελόγατος said

    Πάντως πολλά από τα περίεργα μαντζούνια των παλιών, φαίνεται να είχαν βάση, δε νομίζω να ήταν όλα προκαταλήψεις. Πολλές φορές έχω αναρωτηθεί πως τα βρήκαν όλα αυτά, πως σκέφτηκαν να πειραματιστούν με τέτοια πράγματα. Προφανέστατα παρατηρούσαν, ενώ εμείς όχι, αλλά και πάλι… Χωρίς εργαστήρια, χωρίς…

  3. Κουνελόγατος said

    Όσον αφορά το όνομα, για ποιον λόγο να υπάρχει μόνον σε Βοιωτία και Μεσσηνία; Τι μπορεί να συνδέει αυτές ειδικά τις περιοχές, ξέρουμε;

  4. Κουνελόγατος said

    Και δε μου αρέσει ο Χάρι Πότερ, όμως δεν έχω δει, δεν έχω διαβάσει, αλλά έτσι, δε μου αρέσει.

  5. spyridon said

    Δεν το είχα ακούσει το παντζέχρι.
    Το γκρίζο κεχριμπάρι δεν είναι κάτι παρόμοιο από περιττώματα φάλαινας;

  6. Πάνος με πεζά said

    Kι εγώ είχα άγνοια της λέξης, πόσω μάλλον του ονόματος… Καλημέρες !

    @ 4 : Ομοίως !

  7. ΓιώργοςΜ said

    2: Οι βοτανολόγοι και πρακτικοί γιατροί του παλιού καιρού κουβαλούσαν (έγκυρη ή όχι) γνώση πολλών γενεών, οπότε οι παρατηρήσεις τους βασίζονται σε «πειράματα» (συχνά πάνω στου κασίδη το κεφάλι, υποθέτω) εκατονταετιών. Και φυσικά, αν το μυαλό δε γεμίζει με το βίο και την πολιτεία ξερωγώ του Γιάγκου Δράκου, υπάρχει χώρος και χρόνος για παρατήρηση, σκέψη, συμπεράσματα, τσίπουρο…
    Παρενθετικά-συνειρμικά: Δεν ξέρω επίσης αν έχει γίνει μελέτη και για την επίδραση της τηλεόρασης στην υπογεννητικότητα, συχνά ακούω «Τρία παιδιά; Καλά τηλεόραση δεν εχουν;»

  8. ΓιώργοςΜ said

    5: Άμπαρι, όχι κεχριμπάρι, κι αν το βρεις έπιασες την καλή:
    h**p://news.in.gr/science-technology/article/?aid=1500071574

  9. atheofobos said

    Το παντζέχρι λοιπόν είναι ένας σβώλος που σχηματίζεται στα εντόσθια των φυτοφάγων ζώων, από τις τρίχες που τυχαίνει να καταπιεί το ζώο, συγκολλημένες μεταξύ τους υπό την επίδραση των υγρών του πεπτικού σωλήνα.

    Εκτός όμως από τα ζώα υπάρχουν και άνθρωποι πουν «τρώνε» τις τρίχες τους!
    Θα έχετε δει φαντάζομαι κορίτσια και γυναίκες να μασουλάνε ή να σαλιώνουν τις άκρες των μαλλιών τους και ελάχιστες βέβαια να τις καταπίνουν.
    Θυμάμαι μια ακτινογραφία στο βιβλίο Ακτινολογίας του Γιαννακόπουλου στην οποία εμφανίζεται ένα τεράστιο τριχοφυτοπίλημα στο πεπτικό σύστημα .
    Μια εικόνα φυτοπιλήματος από εγχείρηση για αφαίρεση του υπάρχει εδώ:
    http://isx.gr/sites/default/files/%CE%A6%CE%A5%CE%A4%CE%9F%CE%A0%CE%99%CE%9B%CE%97%CE%9C%CE%91%20%CE%9D%CE%97%CE%A3%CE%A4%CE%99%CE%94%CE%9F%CE%A3.pdf

  10. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    7: Λες να ευθύνεται η τηλεόραση; (αν και τη φράση την έχω ακούσει κι εγώ)

  11. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Άσ’ το, Νίκο, καλά -καλύτερα- πάμε! Προκειμένου να ανατριχιάζουμε με Σουλτάνες, Ισαάκ, Αββακούμ, Ναζλή και Μπάρτζηδες, προτιμότεροι οι Αλέξανδροι και οι Φαίδρες..

  12. Γιάννης Ιατρού said

    Σε καμιά κατοστή χρόνια, που θα λεγόμαστε όλοι… -να μου το θυμηθείτε..

    Σύμφωνα με μελέτες γνωστού γενετιστή (που πλέον έχει αποσυρθεί στο παράλιο ερημητήριόν του), το μόνο όνομα που θα διασωθεί είναι το «Γιάννης» 🙂

  13. Κουνελόγατος said

    Όλοι έχουμε ακούσει αυτήν τη φράση (τη λέμε κιόλας), δεν είμαι σίγουρος όμως πως φταίει αυτό.
    Παλιά ζούσαν σε αγροτικές κοινωνίες και χρειάζονταν πολλά χέρια, οι γονείς και τα παιδιά δεν είχαν απαιτήσεις, ούτε για ρούχα, ούτε για σπουδές, ούτε για διασκέδαση. Ακόμη και στον ύπνο, κοιμόντουσαν όλοι σε ένα δωμάτιο. Το επίπεδο σήμερα ανέβηκε (λέμε τώρα), οι απαιτήσεις επίσης. Όσοι έχετε μεγάλα παιδιά, ξέρετε πόσα έξοδα έχουν οι σπουδές τους. Τα νέα ζευγάρια δε σκέφτονται ούτε καν το γάμο, δουλειά πιάνουν σε μεγάλη ηλικία, για να στήσεις ένα σπίτι χρειάζονται πολλά, που δυστυχώς έχουν αξία στις σύγχρονες κοινωνίες, γιατί λοιπόν να κάνουν παιδιά; Ένα, και πολύ είναι, με 2 σε λίγο θα είσαι πολύτεκνος.

    Υ.Γ. Η μητέρα μου είχε 10 αδέρφια (11 σύνολο, συν 5-6 αποβολές, συν μια αδερφή που πέθανε 6 ετών). Ο πατέρας μου είχε 6 αδέρφια και υιοθέτησαν 1 ακόμη… 🙂

  14. Γιάννης Ιατρού said

    2:, 7: κλπ.
    Είναι πάντως αξιοσημείωτο, ότι η φαρμακευτική χρήση του δεν ήταν διαδεδομένη μόνο στην Ελλάδα ή στον τριγύρω γεωγραφικό χώρο, αλλά και στην Περσία και στην Κίνα κλπ.

    Επομένως η γνώση ίσως να ανάγεται σε πολύ παλιότερες ομάδες ανθρώπων που μετανάστευσαν κλπ. (βλ. και ένα επ΄ αυτού ενδιαφέρον ντοκιμαντέρ του BBC με τον τίτλο The Incredible Human Journey, εύκολα βρίσκεται στο διαδίκτυο, 5 επεισόδιά).

  15. Κουνελόγατος said

    14. Πολύ σωστή παρατήρηση, έτσι φαίνεται να είναι.

  16. ΓιώργοςΜ said

    13 Φυσικά και έχεις δίκιο, τα παραδείγματα είναι παρόμοια κι από τη γενιά των δικών μου γονιών, αστειευόμουν (εν πολλοίς). Η τηλεόραση έχει περισσότερο επίδραση στη σχέση του ζευγαριού, όχι στην τεκνοποιία-αν κάποιος ντε και καλά θέλει παιδί, υπάρχουν κι οι διαφημίσεις! 😛

  17. Γιάννης Ιατρού said

    13: βλ. και ένα σχετικό – και κατ΄εμέ εύστοχο – πρόσφατο σχόλιο του Ιάκωβου στο https://sarantakos.wordpress.com/2016/04/22/jumbo/#comment-351529 (το μέσο περίπου)

  18. Corto said

    Εξαιρετικό και το σημερινό άρθρο!
    Θυμήθηκα το επίσης σπάνιο όνομα Αλεφάντω ή Ελεφάντω, υποθέτω από το ελεφαντόδοντο.

    Γλωσσολογική απορία:
    Τις περισσότερες φορές που γίνεται αναφορά σε μία λέξη που ήρθε στα ελληνικά από τα τούρκικα, τελικά προκύπτει ότι η απώτερη προέλευσή της είναι αραβική ή πέρσικη. Για παράδειγμα στο χθεσινό άρθρο έγινε λόγος για την λέξη χαραμής, χαράμι κλπ που από όσο διάβασα, είναι αραβικής αρχής. Τώρα είδα στο άρθρο για το φίλντισι ότι το πρόθεμα φιλ είναι αραβικό κ.ο.κ. Είναι εντύπωσή μου ή πράγματι οι πρωτογενείς/ αμιγείς τούρκικες λέξεις στα ελληνικά είναι σχετικά λίγες; Κι αν είναι έτσι, υπάρχει κάποια γλωσσολογική ή ιστορική εξήγηση;

  19. Κουνελόγατος said

    «αν κάποιος ντε και καλά θέλει παιδί, υπάρχουν κι οι διαφημίσεις!»… :mrgreen: :mrgreen: :mrgreen: :mrgreen: :mrgreen: :mrgreen: ΚΛΑΙΩ!!!

  20. ΓιώργοςΜ said

    12 Όμως, μελέτη έγκυρου ονοματολόγου ( 🙂 ) βγάζει πρώτο το «Γεώργιος» και ακολουθεί με διαφορά το «Ιωάννης», ακολουθούμενο σε απόσταση αναπνοής από το «Δημήτριος» και «Κωνσταντίνος»…

  21. sarant said

    18 Πολύ μεγάλο μέρος του τουρκικού λεξιλογίου είναι περσικής ή αραβικής προέλευσης. Αν κάνουμε καταγραφή των δανείων, μπορούμε να δούμε πόσες είναι οι «αμιγείς» τουρκικές δάνειες λέξεις.

  22. Ευάγγελος said

    @9..Και η ιατρική λοιπόν δέχεται επισήμως ότι coca cola = tub.o.flo

  23. Πάνος με πεζά said

    Άσχετο, αλλά μια που βρισκόμαστε σε σιγή ασυρμάτου από την πλευρά των ΜΜΕ : βγήκε μια βρόμα για εκλογές στις 12 Ιουνίου… Δεν τη μεταδίδουν τόσο σοβαρά sites, μόνο τη lifo είδα μεταξύ αυτών. Τάχα μου δόθηκε εντολή στον Άρειο Πάγο για σύνταξη τροποποιημένων εκλογικών καταλόγων…
    Eίναι το Σαββατοκύριακο το προηγούμενο από αυτό του Αγίου Πνεύματος…

  24. ΓιώργοςΜ said

    19 (για να το κάψουμε τελείως) Φυσικά δεν αναφέρω το ενδεχόμενο επιδίωξης της τεκνοποιίας κατά τη διάρκεια σαπουνόπερας, ενδεχομένως είναι ποινικά κολάσιμο ως εκμετάλλευση ατόμου που βρίσκεται σε καταστολή.

  25. cronopiusa said

    Το όνομα δε του πρωτοστάτη των Ορλωφικών και πρόκριτου Καλαμάτας, Παναγιώτη Μπενάκη, διασώθηκε μέχρι τις μέρες μας από την κόρη του Παντζεχρούλα Μπενακοπούλα. Παρότι ο γαμπρός, Μιχαλάκης, ανιψιός του Μητροπολίτη Μονεμβασιάς και Καλαμάτας, φερόταν ως γόνος παλαιάς βυζαντινής οικογένειας, το συνοικέσιο περιλάμβανε τον όρο, όχι μόνο να διατηρήσει η Παντζεχρούλα το επίθετό της, αλλά και τα παιδιά που θα γεννηθούν «να λάβουν το μητρεπώνυμον δια να μην εκλείψει το όνομα της ιστορικής οικογενείας».

    Καλή σας μέρα και καλή βδομάδα!

  26. Corto said

    21: Πολύ ενδιαφέρον ζήτημα. Δεν ξέρω μήπως οι λέξεις πέρσικης ή αραβικής αρχής σχετίζονται πιο πολύ με υλικά, λίθους, μέταλλα κλπ.
    Ευχαριστώ πολύ για την απάντηση!

  27. Κ. Καραποτόσογλου said

    Η Αγλαΐα Μπίμπη-Παπασπυροπούλου, Παραδοσιακή ιατρική στην Πελοπόννησο, Αθήνα 1985, σ. 130-131, αναφέρει:«Έτερα αιμοστατικά εφηρμόζοντο και το λιόκρινο ή παντζέρι ή παντζέχρι, είδος απολελιθωμένων αδένων ζώων και ιδίως του γαιδάρου απαντώντα εις το στήθος αυτού. Καί τούτο είναι αιμοστατικόν και ξεβασκαντούρι. Τίθεται δε ταύτα εντός ποτηριού πλήρους ύδατος και μετά 24ωρον περίπου διαμονήν εν αυτῴ εξάγεται εκείθεν, το δε ύδωρ το πίνει ο άρρωστος, ο αιμορραγών ή βασκαμένος.Τους αιματοστάτας εφημίζετο ότι είχον Τούρκοι μεγιστάνες, οίτινες προσέφεραν τούτους, ζητουμένους, ευχαρίστως, δια να κάμουν Σεμπάπι (ψυχικόν) καί πολλάκις επέτρεπον την επί μήνας πολλάκις ανάρτησιν αυτών από του τραχήλου της εις εκτρώσεις επιρρεπούς εγκύου και τον ωνόμαζον κοινώς Κρατητήραν. Ταύτην αφαιρούσιν άμα τη ενάρξει του φυσιολογικού τοκετού, για να μη δυσκολεύηται ούτος.

    Κ. Καραποτόσογλου

  28. Γιάννης Ιατρού said

    23: Πάνο, εδώ και δύο – τρείς ημέρες έχει αρχίσει να κυκλοφορεί σε διάφορα…. ιστολόγια και ειδησεογραφικλες σελίδες με τίτλους όπως ¨κλείδωσε …» κλπ. Δεν το πιστεύω, οι «φίλοι» μας δεν θέλουν τέτοια αυτή τη στιγμή!

  29. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Η φίλη μου πάντως, που είχε γιαγιά με τ’ όνομα Μπετζέχρω, δεν πήρε το όνομα της γιαγιάς της.

    Ἐγὼ δὲν τὸ γλίτωσα 🙂 Εὕχομαι νὰ τὸ γλιτώση τὸ ἐγγονάκι μου

  30. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    3. Μήπως ἔχουν πολλὰ φίδια;

  31. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Εντιμώτατοι κύριοι! Καίτοι προυχώρησε η ημέρα, ας μοι επιτραπεί να προβώ εις ωρισμένας παρατηρήσεις επί της παρούσης αναρτήσεως, άνευ φόβου νέας πορτοκαλιάς κάρτας…
    Μοι προξενεί αλγεινοτάτην εντύπωσιν ότι, εν ω παρήλθε μία και πλέον ώρα από της αναβιβάσεως της παρούσης αναρτήσεως παρά του ρέκτου κ. Σαραντάκου εις τον ουρανόν του διαδικτύου, ουδείς εκ των αποβλακωμένων χριστιανούληδων Ρωμιών αναγνωστών του παρόντος ιστολογίου επεσήμανε ότι η παρασκευή πωμάτων δια της χρήσεως κόνεως με μαγικάς ιδότητας, απετέλει προνόμιον των χριστιανών ιερέων, οίτινες επί μακρούς αιώνας απέξεον τας επιφανείας των τοιχογραφιών και με την κόνιν παρεσκεύαζον τα διάφορα καταπότια! Ούτω εξηγείται διατί απέξεον τους οφθαλμούς, τα στόματα και τα χείρας, τουτέστιν μέρη του σώματος ένθα ησθένει ο αποβλακωμένος Ρωμιός, ο προστρέχον εις τον ιερέα προς θεραπείαν! Έτι περαιτέρω, απέξυον και μέρη των σταυρών επί των φαινολίων των αμφίων των τοιχογραφημένων αρχιερέων, καθό ο Σταυρός είχε μεγάλας θεραπευτικάς ιδιότητας! Εις τοιούτον σημείον αποβλακώσεως είχον κατέλθει οι Ρωμιοί από τας χριστιανικάς παρλαπίπας του αποσυνάγωγου Γιοσουά Μπεν Γιοζεφ! Εξ άλλης επόψεως, είχον κατέλθει και εις έσχατον σημείον πονηρίας (ένθα ακόμη ευρίσκονται) ώστε έπεισον αλλήλους και υμάς ότι οι δύσμοιροι ακόλουθοι των μωμαεθανικών παρλαπιπών έδει να επιφορτισθούν με το βάρος της τοιαύτης καταστροφής. Αντιθέτως, οι μωμαεθανούληδες προσέτρεχον και αυτοί τούτοι εις τους ιερείς, κρυφίως, δια θεραπείαν.
    Εάν τυχόν προκληθώ υπό της Μεταλληνικής κλικός και του ενταύθα παραρτήματος (Βλογ-Ριβαλδίνιος & Σια) θα προβώ σε αποκαλύψεις…

  32. ΓιώργοςΜ said

    21 κλπ Μακριά από μένα τα εθνικιστικά κλπ, δεν είναι όμως αναμενόμενο ένα νεαρό έθνος με επεκτατική νοοτροπία και ταχεία γεωγραφική επέκταση να ενσωματώσει έτοιμες λέξεις για έννοιες που δεν είχε συναντήσει ώστε να εφεύρει αμιγώς δικές του; Φαντάζομαι πολλές θα αφορούν τεχνολογικές λέξεις αλλά και αρκετές αφηρημένες έννοιες, δάνειες από τα εξελιγμένα έθνη με τα οποία ήρθε σε τριβή (όχι απαραίτητα πολεμική).

  33. lpanoss said

    Καλημερα. Στα χωρια μας (Αρκαδια) νομιζω το λεγανε λιοκρινο…

  34. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Απίστευτη η σημερινή ανάρτηση, αγνοούσα πλήρως! Ευχαριστώ Νικοκύριε! 🙂

  35. cronopiusa said

    Η Επανάσταση των Γαρυφάλλων

  36. Κουνελόγατος said

    30. Θα μπορούσε να είναι μια ερμηνεία, δεν κατέχω όμως το θέμα.
    31. … η παρασκευή πωμάτων… Μάλλον από το πίνω, έτσι; Δε φαίνεται -από το νόημα- να εννοείς το πώμα του μπουκαλιού. 🙂 Κατά τα λοιπά, πλάκα κάνεις; Δεν έχω ξανακούσει-ξαναδιαβάσει τέτοιο πράγμα.

  37. 18, 21: Ωραία παρατήρηση! Οι περισσότερες λέξεις, υποθέτω, πέρασαν στα ελληνικά όταν ακόμα η γλώσσα ήταν η Οθωμανική, πριν τον Ατατούρκ, που ήταν ακόμα πολύ πλούσια σε αραβικά και περσικά στοιχεία.
    Δεν ξέρω αν έπιασε το «Bay X» αντί για το «X bey» (ή μάλλον ξέρω: δεν έπιασε) αλλά σίγουρα κάποιοι νεολογισμοί όπως okul – σχολείο (να θυμίζει και το okumak – διαβάζω, να θυμίζει και το école 🙂 ) δεν γίνεται πια να περάσουν στα ελληνικά.

  38. Πάνος με πεζά said

    Aυτός εδώ, πάντως, με το «Μπετζέχρω», δεν έχει θέμα…

  39. Πέπε said

    Είχα ακούσει τη λέξη παντζέχρα, με την έννοια της πολύ μεγάλης βρώμας (παντζέχρα έχει πιάσει το σπίτι). Τώρα που βλέπω ότι το παντζέχρι, εκτός από όλα τα άλλα, άσχετα με τη βρώμα, χαρακτηριστικά του ως πραγματικό είδος και ως λέξη, σχετίζεται και με το πράσινο χρώμα, μπορώ να φανταστώ κάπως πώς προέκυψε αυτή η έννοια. Το περίεργο είναι ότι ο τύπος που έλεγε αυτή τη λέξη δεν ήταν κανένας φορέας παλιάς λαϊκής γνώσης, ήταν ένας νεαρός Αθηναίος, ψιλοαλάνι κατ’ επάγγελμα, με έντονα στοιχεία σλανγκ στην ομιλία του, και σαν σλανγκ μού ακουγόταν κι αυτή η λέξη (κάπως σαν την μπίχλα αλλά πιο μάγκικο και πιο βρώμικο).

    Οπότε, βλέπω τώρα στην αρχή του άρθρου «κάποιας η γιαγιά, που λεγόταν Μπετζέχρω», και λέω κύριε ελέησον, σιγά μην την έλεγαν και Μπίχλω.

    Παραβλέποντας πάλι τον συνειρμό με τη βρώμα, που μάλλον μόνο εγώ και λίγοι άλλοι θα τον έκαναν, και μένοντας μόνο μ’ ένα όνομα που ακούγεται περίεργο και μάλλον κακόηχο και που ετυμολογικά δε θυμίζει τίποτε, σκέφτηκα «αυτά μόνο στον Παπαδιαμάντη συμβαίνουν». Έχω ακούσει διάφορα περίεργα τοπικά ονόματα, που σαν Αθηναίο με ξένιζαν, να τα έχουν ζωντανές γυναίκες σε νησιά, αλλά σαν λέξεις καθεαυτές δεν ήταν τόσο εξωτικές: Καλοτίνα, Νομική, Γραμματική, Θεολογία, Μαγκαφούλα, Κυρατσούλα… Τον άφταστο εξωτισμό μερικών που διαβάζουμε στον Παπαδιαμάντη (θέμα εποχής; ή θέμα Σκιάθου;), μόνο η Μπετζέχρω τον φτάνει.

    (Προσπαθώ να περιγράψω αποστασιοποιημένα τις σκέψεις που μου γεννήθηκαν, χωρίς καμία πρόθεση να θίξω τη γιαγιά Μπετζέχρω, την εγγονή της που πιθανώς μας διαβάζει, ή οποιονδήποτε άλλο έχει ο ίδιος ή γνωστοί του τέτοιο ασυνήθιστο όνομα, αντιθέτως τα βρίσκω γοητευτικά όπως κάθε στοιχείο που δείχνει την ποικιλία των τοπικών μικροπολιτισμών μας.)

  40. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #36
    Πέρα από τη μίμηση του βατάλειου ύφους, όλα τα άλλα είναι αληθινά.

  41. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #36
    Πόμα κανονικά, αλλά επειδή μιμούμαι τον άλλο έχω σπείρει διάφορα λάθη… 🙂

  42. 31 Α, ενδιαφέρει και την μωαμεθανική κλίκα αυτό. Παρακαλείσθε, Γέρον, να προβείτε στας αποκαλύψεις σας ούτως ή άλλως!

  43. Κουνελόγατος said

    «…όπως κάθε στοιχείο που δείχνει την ποικιλία των τοπικών μικροπολιτισμών μας».

    Κι επειδή λίγο παραπάνω μιλήσαμε για τηλεόραση, μια από τις συνέπειες είναι η ισοπέδωση των τοπικών μικροπολιτισμών, καθώς σε λίγα χρόνια κανείς -σχεδόν- δε θα μιλάει με την τοπική προφορά, ούτε θα ντύνεται με άλλα ρούχα, είμαστε σε καλό δρόμο για ομογενοποίηση, πολτό θα έλεγα. Κι ένα σωρό ακόμη, πιστεύω όμως πως άλλοι θαμώνες θα τα περιγράψουν καλύτερα από μένα.

  44. Πέπε said

    @43:
    Ναι.

    Βέβαια δεν είναι μόνο η τηλεόραση, είναι και το σχολείο, που διδάσκει μία ενιαία ελληνική γλώσσα σε όλους. Εδώ δε μιλάμε για κάτι κακό (το να μην είχαμε σχολείο δε θα ήταν προτιμότερο), απλώς για μια αναπόφευκτη κακή συνέπεια ενός πράγματος κατά βάση καλού. Δεν ξέρω τι κάνουν σε χώρες όπου οι τοπικές διάλεκτοι διατηρούνται χωρίς να φέρουν αρνητικό στίγμα (γερμανόφωνες χώρες λ.χ.), αλλά στην Ελλάδα θα ήταν αδύνατον να μπει η ντοπιολαλιά στα σχολεία, έστω και ως συμπληρωματικό μάθημα, δεδομένου ότι σε αρκετές περιοχές κάθε χωριό ή κάθε λίγα χωριά έχουν το δικό τους ιδίωμα – ποιος θα το διδάξει και με τι βιβλίο;

    Πάντως σε ό,τι αφορά την τηλεόραση, αυτό είναι ένα σημείο που ζηλεύω στους Κυπρίους. Έχουν σειρές (νομίζω δηλαδή, διορθώστε με) όπου μιλάνε κανονικά κυπριακά, χωρίς χλευαστική διάθεση, ενώ ίχνη έστω της τοπικής προφοράς, αν όχι ολόκληρης της διαλέκτου, διατηρούνται ακομπλεξάριστα ακόμη και σε πολιτικούς λόγους, ειδήσεις, ανακοινώσεις στο αεροπλάνο κλπ..

  45. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    27 Αυτό το λιόκρινο δεν είναι το κέρατο του φιδιού που σύμφωνα με ορισμένους τουλάχιστον ετυμολογείται από το alicorno, unicorno, τον μονόκερο;

  46. Corto said

    32 και 37:

    Πιστεύω ότι θα είχε πολύ μεγάλο ενδιαφέρον μια μελέτη των λέξεων αραβικής ή περσικής αρχής που εισήχθησαν στα ελληνικά μέσω τουρκικών, σε σύγκριση με τις λέξεις που εισήχθησαν απευθείας από τα αραβικά ή τα περσικά.

  47. 44, τέλος. Ναίαιαι! Δες για παράδειγμα την «Αίγια φούξια» http://www.ant1iwo.com/webtv/show-page/episodes/?show=5352&season=1&pg=9 που είναι και πολύ ωραία κωμωδία!

  48. lpanoss said

    # 45 Οντως το λιοκρινο ειναι αυτο που λες, το κερατο του φιδιου.

  49. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    44.Πέπε>>Βέβαια δεν είναι μόνο η τηλεόραση, είναι και το σχολείο, που διδάσκει μία ενιαία ελληνική γλώσσα σε όλους
    Άντε ντε! Θυμάμαι πριν λίγα χρόνια μια μαμά που διαμαρτυρόταν γιατί στο σχολικό βιβλίο είχε την πιλάλα/πιλαλούν και το αθηνογέννητο κοριτσάκι της δεν ήξερε τί θα πει και τί είν αυτά τα βλάχικα που διαλέγουν για την ύλη των ελληνικών. Ήταν διευθύντρια στο Υπ.Πολιτισμού η μαντάμ.
    Έτερος, δικηγόρος, διάβαζε το γιο του και είχε σε κάποιο στίχο, Ελύτη ή Ρίτσου,δε θυμάμαι, το ογρός και με ρώτησε τί σημαίνει!
    Τα πεζά του συγκλονιστικού Κοτζιούλα δε θα τα δίδασκαν ποτέ στο σχολείο αν η αντίληψη είναι αυτή: Μπετόν αρμέ, μια γλώσσα.

  50. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    36. Κλούνι >>η παρασκευή πωμάτων… Μάλλον από το πίνω, έτσι;
    Πομάδα ,αλλά δεν πίνεται.

  51. Κουνελόγατος said

    49. ΕΦΗ ούτε εγώ μεγάλωσα σε χωριό, πήγαινα μικρός κυρίως κάτω απτΑυλάκι για διακοπές, έμαθα κάποιες λέξεις από τη ντοπιολαλιά. Πρώτη φορά που είδα χωριό, ήταν στα μέρη σας, είπα τότε πως το χωριό είναι πιο μικρό από το καράβι που μας πήγε.
    Εν τούτοις, προσπαθώ να μεταφέρω λέξεις που ακούω ή διαβάζω, τόσο στο Κουνέλι (κυρίως), όσο και στον Γάτο, διότι θέλω να μείνουν κάποια πράγματα ζωντανά. Μου τη δίνει ο πολτός (να δεις ποιος μίλαγε έτσι)… 🙂

  52. odinmac said

    45, 48

    Εις τη Μάνη πάλι λιόκουρνο λέγουν το άγριο φίδι˙ έχει και αυτὸ κέρατο και όταν έρθει ο καιρός του πέφτει, ως του αλαφιού. Όποιος το εὕρῃ το μεταχειρίζεται για το δάγκαμα των φιδιών. Το κέρατο αυτὸ το λέγουν και λιόκουρνο και παντζέχρι.

    Από εδώ: http://fthiotikos-tymfristos.blogspot.gr/2012/05/blog-post_11.html

  53. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>Η Μπετζέχρω
    Είχα συναντήσει το ονόμα ως Μπετζεχρή (νόμιζα) αλλά, ψάχνοντάς το τώρα, βρήκα πως ήταν Πεντζεχρή τελικά.
    -Nικόλαος Mουτζούρης, «Πόθεν το όνομα Πεντζεχρή την αρχήν είληφεν; »
    http://www.biblionet.gr/book/167168/%CE%A3%CF%85%CE%BB%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CE%AD%CF%81%CE%B3%CE%BF/%CE%93%CE%BB%CF%8E%CF%83%CF%83%CE%B1,_%CF%88%CF%85%CF%87%CE%AE%CF%82_%CE%AC%CE%B3%CE%B3%CE%B5%CE%BB%CE%BF%CF%82
    Δεν έχω το βιβλίο να δούμε αν λέει κάτι παραπάνω.

  54. 11 Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said: «Άσ’ το, Νίκο, καλά -καλύτερα- πάμε! Προκειμένου να ανατριχιάζουμε με Σουλτάνες, Ισαάκ, Αββακούμ, Ναζλή και Μπάρτζηδες, προτιμότεροι οι Αλέξανδροι και οι Φαίδρες..».

    Το «Μπάρτζηδες» πού το βρήκες; Με ενδιαφέρει λόγω του επωνύμου μου που αρχικά (στον προπάππο) ήταν Μπάρτζης. Αυτό το παρατσούκλι του κόλλησαν οι Τούρκοι και Έλληνες συγχωριανοί του, και έχω την εντύπωση ότι προέρχεται από το τουρκικό μπάατζης=αμπελάς (καλλιεργούσε πράγματι πολλά αμπέλια).

  55. Ανδρέας said

    »Όσον αφορά το όνομα, για ποιον λόγο να υπάρχει μόνον σε Βοιωτία και Μεσσηνία; Τι μπορεί να συνδέει αυτές ειδικά τις περιοχές, ξέρουμε;»
    Η ίδρυση της πρωτεύουσας Μεσσήνης από τον Επαμεινώνδα τον Θηβαίο.
    […] Η Μεσσηνία φημιζόταν για την γονιμότητα του εδάφους της, γεγονός που οδήγησε στην Σπαρτιατική εισβολή στην περιοχή και στο ξέσπασμα του πρώτου Μεσσηνιακού πολέμου. Αποτέλεσμα του πολέμου ήταν να καταληφθεί η Μεσσηνία από την Σπάρτη και η Μεσσήνιοι να γίνουν Είλωτες. Οι Μεσσήνιοι επαναστάτησαν έναν αιώνα μετά με αποτέλεσμα το ξέσπασμα του δεύτερου Μεσσηνιακού πολέμου. Στον πόλεμο αυτόν συμμετείχαν και άλλα κράτη της Πελοποννήσου. Με τους Μεσσήνιους συμμάχησαν οι Αργείοι, οι Αρκάδες, οι Σικυώνιοι, οι Ηλείοι και οι Πίσατες ενώ με την Σπάρτη συμμάχησαν οι Κορίνθιοι οι οποίοι ήταν εχθροί των Αργείων και οι Λεπρεάτες που ήταν εχθροί των Ηλείων. Μετά από μακροχρόνιες συγκρούσεις οι Σπαρτιάτες κατάφεραν να καταστείλουν την εξέγερση. Μία ακόμα επανάσταση των Μεσσήνιων έγινε το 464 π.Χ. μετά τον καταστροφικό σεισμό που έπληξε την Σπάρτη. Οι Μεσσήνιοι εκμεταλλευτήκαν την ευκαιρία για να επαναστατήσουν. Μαζί τους συμμάχησαν και πολλές γειτονικές πόλεις με αποτέλεσμα η Σπάρτη να χρειαστεί εξωτερική βοήθεια για να καταστείλει την επανάσταση. Βοήθεια έστειλε και η Αθήνα η οποία μετά από σύντομη παραμονή στην Λακωνία αποχώρησε με επιθυμία των Σπαρτιατών καθώς η παρουσία των Αθηναίων στην Λακωνία είχε αρχίσει να προκαλεί ανησυχία στην Σπάρτη. Τελικά η αντίσταση των Μεσσήνιων κάμφθηκε το 460 π.Χ. Μετά την ήττα πολλοί Μεσσήνιοι κατέφυγαν στην Ναύπακτο. Η Μεσσηνία επελευθερώθηκε τελικά μετά την εκστρατεία των Θηβαίων στην Πελοπόννησο το 369 και 368 π.Χ. Τότε ιδρύθηκε η Μεσσήνη που αποτέλεσε την νέα πρωτεύουσα των Μεσσήνιων. Οι Μεσσήνιοι δεν απέκτησαν ποτέ μεγάλη δύναμη κατά τα επόμενα χρόνια. Μετά το τέλος της Θηβαϊκής ηγεμονίας έγιναν σύμμαχοί των Μακεδόνων και αργότερα συμμετείχαν στην Αχαϊκή Συμπολιτεία μέχρι την κατάληψη της Πελοποννήσου από τους Ρωμαίους. […]

    […] Στην Αρκαδία, ο Επαμεινώνδας ενθάρρυνε τους Αρκάδες να σχηματίσουν την σχεδιαζόμενη συμπολιτεία τους και να χτίσουν μια νέα πόλη, τη Μεγαλόπολη. […]

    Μετά την ήττα των Σπαρτιατών στα Λεύκτρα έχουμε ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο ίδρυσης πόλεων πρωτευουσών και ενθάρρυνση δημιουργίας κοινών, από τους Θηβαίους του Επαμεινώνδα οι οποίοι στην ουσία είχαν πάρει στο φαλάγγι τους ολιγαρχικούς Σπαρτιάτες και τις διεκδικήσεις τους σε ξένα αμπελοχώραφα. Ταυτόχρονα μεγάλωναν κι εκπαίδευαν τον Φίλιππο τον πατέρα του Άλεξ του αδερφού της γοργόνας. Μούλτινταϊμένσιοναλ πρότζεκτ που λένε και οι Λάπωνες.

    Οι αιτίες του Α’ Μεσσηνιακού πολέμου:
    οι Σπαρτιάτες έκαναν την συνηθισμένη αναφορά, δες Λατίνοι εναντίον Σαβίνων (αν και εδώ κατόπιν επέμβασης των κοριτσιών των Σαβίνων επήλθε ειρήνη και ένωση των Λατίνων-Σαβίνων, συγκινητική ιστορία ομολογουμένως), Αχαιοί εναντίον Τρώων κλπ, στην κλοπή γυναικών από τους Μεσσήνιους. Συναντήθηκαν λοιπόν στα πανηγύρια και ανάμεσα στα κεράσματα οίνου κάποιος λιγουρεύτηκε κάποια το είδε ο σύζυγος-αδερφός (όποιον θες βάζεις στην θέση αυτή) και έγινε το μάλε βράσε.
    sarantakos.wordpress.com/2010/01/20/malevrase/

    Η εκδοχή των Μεσσηνίων η οποία είναι και η πιο αποδεκτή σήμερα ήταν οι επεκτατικές βλέψεις των Σπαρτιατών εναντίον τους.

    el.wikipedia.org/wiki/Επαμεινώνδας
    en.wikipedia.org/wiki/The_Rape_of_the_Sabine_Women
    el.wikipedia.org/wiki/Αρχαία_Μεσσηνία

  56. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    51.Μα δε λέμε να ξέρει κανείς από γεννησιμιού την άλφα ή τη βήτα ντοπιολαλιά ,αλλά να μην τις αποστρεφόμαστε κιόλας σαν δείγμα χωριατιάς ή να τις εξοβελίζει το επίσημο εκπαιδευτικό σύστημα. Η γλώσσα ,η κάθε γλώσσα, να διδάσκεται με τους κανόνες της και να πλουμίζεται με τις αποχρώσεις της. Είναι εργαλείο επικοινωνίας,φορέας νοημάτων αλλά και φορέας τέχνης, λαϊκής, μοντέρνας, αρχαίας, μεσαιωνικής κ.ο.κ

  57. Ανδρέας said

    -zahr
    κι αυτή η Ζαΐρα; παραπονεμένη θα μείνει;
    Στίχοι: Κώστας Βίρβος
    Μουσική: Βασίλης Τσιτσάνης, Βλάχος
    Πρώτη εκτέλεση: Μαρίκα Νίνου & Αθανάσιος Γιαννόπουλος
    & Γιάννης Σαλασίδης ( Τερτσέτο )

    Γιαλαούμπι γιαλαούμπι γιελ για χαμπίμπι για (…)

    Ζαίρα θα ‘ρθω να σε κλέψω κάποια βραδιά
    απ’ την αγκαλιά του μαχαραγιά
    σβήνω απ’ τον πόθο μ’ άλλον σαν σε νιώθω
    αχ Ζαίρα μου γλυκιά

    Γιαλελέλι γιαλελελελι γιαλελέλι ωωω
    σβήνω απ’ τον πόθο μ’ άλλον σαν σε νιώθω
    αχ Ζαίρα μου γλυκιά

    Ζαίρα λάμπεις σαν αστέρι στην αραπιά
    μ’ άναψες φωτιά δεν αντέχω πια
    κάστρα θα γκρεμίσω μα δε θα σ’ αφήσω
    σκλάβα του μαχαραγιά

    Γιαλελέλι γιαλελελελι γιαλελέλι ωωω
    κάστρα θα γκρεμίσω μα δε θα σ’ αφήσω
    σκλάβα του μαχαραγιά
    ΜΑΡΙΚΑ ΝΙΝΟΥ – ΖΑΪΡΑ (1935-1950)

    Η άλλη ήταν κοντοχωριανή από την Καισαρεία πάντως.
    Zaira is a female given name. It is the Italian form of «Zaïre», a name used by Voltaire for the heroine of his 1732 play, Zaïre. Zaira means «dawning» in Italian, «princess» in Irish and Hebrew, «rose» in Arabic, and «pilgrim» in Persian.
    en.wikipedia.org/wiki/Zaira
    en.wikipedia.org/wiki/Zaïre_(play)

  58. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    53 Και η Παντζεχρή γκουγκλίζεται,

  59. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ξανά ΄χω πει,ξαναρωτήσει για το θηλυκό όνομα Μισκένη, που υπάρχει στη Μεσσηνιακή Μάνη και ειδικότερα στη Στούπα. Αγνώστου προελεύσεως.

  60. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Εδώ,το όνομα μιας συγγραφέα, αλλά το αφήνει άκλιτο και είναι από σελίδα του ΕΚΕΒΙ, όπως άκλιτο και ο Χάρι(παρακάτω τον λέει Χάρη) Τζο Πάτσης.Να είναι μεζεδάκια;
    ΛΟΥΤΙΝΗ της Πεντζεχρή Διονυσοπούλου
    Παρουσίαση του βιβλίου της παιδαγωγού Πεντζεχρή Διονυσοπούλου «Λουτίνη». Ομιλητές: Χάρι Τζο Πάτσης, εκδότης, {…}
    http://www.ekebi.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=RESOURCE&cresrc=5099&cnode=353

  61. konstantinos tsiolis said

    Ὁ λόγιος ἱερομόναχος Ἀναστάσιος ὁ Γόρδιος (1654-1729) σὲ ἐπιστολή του ἀπὸ τὰ Ἄγραφα στὶς 24 Αὐγούστου 1716 πρὸς τὸν ἡγούμενο τῆς μονῆς Τατάρνας Χρύσανθο ἀναφέρει μία λόγια ἐκδοχὴ τοῦ «παντζεχριοῦ»· τὸ ὀνομάζει «μπεζοάρδικον λίθον». Ἰδού: «Διὰ τὸν μπεζοάρδικον λίθον, ἤγουν τὸ παντζέρχρι, ὁποῦ μοῦ γράφετε εἶπα τοῦ ἐντιμοτάτου κὺρ Χατζῆ (παρ᾿ οὗ καὶ μετάνοιαι καὶ προσκυνήματα πρὸς ὑμᾶς πολλά), καὶ μοῦ εἶπε πὼς δὲν ἔχει…»
    Παντζέχρι < γαλλ. Bézoard < περσ. Bazahr, Τουρκ. panzehir

  62. ΓιώργοςΜ said

    59 Έχω ακούσει το «μισκίνης» ως επίθετο με αρνητική έννοια, κακομούτσουνος ή κάτι τέτοιο, θρακιώτικης ή τουρκικής προέλευσης, δεν ξέρω αν σχετίζεται.

  63. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    ‘Εχω ενθουσιαστεί με το νήμα σήμερα. Να ΄ναι καλά η κυρία που έδωσε το έναυσμα και ο Νικοκύρης που μας το πρόσφερε.Πολύ ιδιαίτερο και ως λέξη και ως ουσία.Προσωπικά πρώτη φορά άκουσα το παντζέχρι αλλά ήξερα αόριστα και μπερδεμένα πως από το στομάχι κάποιων άγριων ζώων ή πουλιών (νυχτερίδες;) βγαίνει γιατρική ουσία. Πέρα από τα μαντζούνια απότο τρίμμα από κόκκαλα και την πυτιά από τα θηλάζοντα θηλαστικά.

    Εκλεκτά πράγματα
    ΩΔΗ γ΄
    «Τους σους υμνολόγους»
    Παντζέχρι φιδιού και σκαντζοχοίρου,
    ο μπάλσαμος Μέκκας και κουρμάς,
    ο μόσχος ο Κινέζικος,
    θηριακή Βενέτικη,
    Χιώτικο γιασουμόλαδο,
    όντως εξαίρετα πράγματα.

    Νεοελληνική γραμματεία 1670-1830
    Συγγραφή Στέση Αθήνη Γιάννης Ξούριας
    Copyright © ΣΕΑΒ, 2015

  64. 31 Γρηγόρη Κ. και 42 Δύτη

    Τα ξύνουνε και στην Πέλλα, τα εικονίζματα

    http://valiacaldadog.blogspot.gr/2007/01/blog-post_3783.html

  65. sarant said

    61 Πολύ ενδιαφέρον. Ο ιερομόναχος μεταφράζει το νεολατ. lapis bezoarticus.

    Αλλά το «παντζέχρι < γαλλ. Bézoard" που γράφετε, δεν ισχύει.

    63 Ναι, αυτό είναι του Καισάριου Δαπόντε -αλλά στην έκδοση που είχα κοιτάξει το γράφει "πεντζέχρι" νομίζω.

  66. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    62.Ακριβώς! γι αυτό είναι παράδοξο.Μισκινης/μεσκίνης είναι ο λεπρός (και Μεσκινιάς-υπάρχουν στην Κρήτη τοπωνύμια- ο τόπος που ζούσαν σε απομόνωση)

  67. Ριβαλντίνιο said

    Γιος του Καλαματιανού Μπένου Ψάλτη και της Μανιάτισσας Σταθούλας Γερακάρη (κόρη του πειρατή Λυμπεράκη Γερακάρη από την Βάθεια της Μάνης , ο οποίος πότε πήγαινε με τους Τούρκους, πότε με τους Βενετούς) ήταν ο πρωτεργάτης των Ορλοφικών Παναγιώτης Μπενάκης.
    Αυτός μεταξύ άλλων απέκτησε μια κόρη , την Παντζεχρούλα(Μπετζεχρούλα), τα πατρογονικά κτήματα της οποίας βούτηξε ο διαφεντεύων το πασαλίκι του Μοριά Βελής πασάς, γιος του Αλή πασά του Τεπελενλή. Ο Βελής αφιέρωσε τα χτήματα της Παντζεχρούλας σε ένα τζαμί στα Φιλιατρά.
    Όταν έπεσε ο Βελής, η Παντζεχρούλα και οι πρόκριτοι της Καλαμάτας ζήτησαν από τον πατριάρχη να μεσολαβήσει ώστε τα χτήματα να επιστραφούν στην Παντζεχρούλα. Τελικά δεν κατορθώθηκε τίποτα.
    Το 1821 ο γιος της Παντζεχρούλας τα ζήτησε από την Πελ/κη Γερουσία. Τώρα όμως τα χτήματα τα διεκδικούσαν και οι χωρικοί ως δημόσια (πρώην τουρκικά).
    Ο Παπαφλέσας (1823) και ο Καποδίστριας γνωμοδότησαν ότι τα χτήματα ανήκουν στην οικογένεια της Παντζεχρούλας. Οι διαμάχες όμως συνεχίστηκαν ως την οθωνική περίοδο. Στο τέλος μόνο ένα μέρος των χτημάτων επεστράφει στην οικογένεια.

    Πηγή
    (κάπου εδώ)
    http://www.etlasp.gr/images/6-f.doc

  68. ΓιώργοςΜ said

    66 Τώρα που το ξαναβλέπω, θυμάμαι πως η σωστότερη έννοια είναι «σιχαμένος». Έχει νόημα η σύνδεση με το «λεπρός». Τώρα γιατί να ονομαστεί κάποιος έτσι από αυτή τη ρίζα δε μπορώ να φανταστώ.
    Ίσως να έχει τελείως διαφορετική προέλευση-σλάβικη ίσως;

  69. Ριβαλντίνιο said

    @ 31 Γρηγόρης Κοτορτσινός

    Λες και δεν το ξέραμε ! Φυσικά δεν ανέβαιναν συνήθως στα ψηλά των τοιχογραφιών, εκεί δηλαδή που δεν έφταναν ή δεν γινόταν αυτό στις μεγάλες και επίσημες εκκλησίες. Αυτά τα έκαναν συστηματικά οι Τούρκοι.

    Οι βανδαλισμοί των απλοϊκών πιστών συνεχίζονται ως τις μέρες μας. Κυρίες αποφάσισαν να καθαρίσουν ένα από τα εκκλησάκια του χωριού μου, με αποτέλεσμα να ασβεστώσουν ημικατεστραμένες τοιχογραφίες τουλάχιστον 500 ετών. Ο παπάς, που είχε βγάλει και το δημοτικό, έφριξε όταν είδε το εκκλησάκι να λάμπει από καθαριότητα και ασπράδα !

  70. 69

    Ρίβα, και στο δικό μ’ το χωργιό έγινε κάτι τέτοιο. Αλλά ρώτησα μια φίλη συντηρήτρια και μούπε πως καλύτερα να τις ασβεστώνουν και να μην φαίνουνται καν, παρά να τις καταστρέφουν με ξυσίματα. Στο φινάλε, εάν και όποτε βρεθούν κονδύλια για αναστήλωση, ο συντηρητής του μέλλοντος μπορεί να απομακρύνει το επίχρισμα. Όπως έγινε και στην ΑγιαΣοφιά της Ιστανμπούλ.

  71. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    65. Ναι,του Καισάριου Δαπόντε
    Ανοίγει το PDF και το κοπιπάστωσα από δω: ( και στην επεξήγηση το λέει παντζέχρι)
    file:///C:/Users/user/Downloads/00_master_document-KOY%20(1).pdf
    (Δεν ξέρω πώς γίνεται να ανοίγει κατ΄ευθείαν το λινκ)

  72. ΓιώργοςΜ said

    71 στο ιντερνετικό λινκ πατάς δεξί κλικ>αντιγραφή τοποθεσίας (copy link location) και παστώνεις (:-)) μετά.

  73. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    70.>>ο συντηρητής του μέλλοντος μπορεί να απομακρύνει το επίχρισμα. Όπως έγινε στο Βαρσαμόνερο εδώ (σε δύο λινκ γιατί το επίσημο(του ΥΠΠΟ-δεν έχει φωτογραφία)

    http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=1510

  74. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #64
    Τα γκράφιτι με τα ονόματα ή άλλες πληροφορίες ανήκουν σε άλλη κατηγορία.
    Πάντως όταν το χάραγμα έχει γίνει τα τελευταία 100 χρόνια ας πούμε, το θεωρούμε βανδαλισμό. Όταν έχει γίνει πριν 500, πετάμε τη σκούφια μας (εννοώ αυτοί που τα μελετάμε) και παρακαλάμε να είχε κάνει παραπάνω να μαθαίναμε κι άλλα! 🙂 Τα πάντα είναι θέμα από ποια γωνία τα βλέπεις…
    Να βάλω κι αυτό https://venetocrazia.wordpress.com/2015/07/05/graffiti/

    #42
    Πρέπει να προκληθώ αφού… (και να ψάξω να βρω την παραπομπή. Σαν καλός Βάταλoς τουφεκίζω με άσφαιρα…).

  75. Xρίστος Δάλκος said

    Ὡρισμένα (πιθανόν ἄγνωστα) γιά τό παντζέχρι: Στό Ἀρχεῖο τοῦ Κέντρου Ἐρεύνης Νεοελληνικῶν Διαλέκτων καί Ἰδιωμάτων εἶναι καταχωρισμένο στό λῆμμα πανζεχέρι (= ἰαματικός λίθος, μαγικό φίλτρο, ἐλιξίριο) ὑπό τούς τύπους παντζαχίρι Θράκ. (Σαρεκκλ.) παντζέχρ᾿ Ἤπ. Θεσσ. Στερελλ. παντσοχέριν Λυκ. (Λιβύσσ.) παντζεχίρ᾿ Θράκ. (Σηλυβρ.). Ὁ Θ. Κωστάκης, στό Λεξικό τῆς Τσακωνικῆς Διαλέκτου παραθέτει ἀπό τό Χαβουτσί τῆς Προποντίδας τύπο παντζεχίρι: «Φάρμακο «από κέρατο φιδιού»που θεραπεύει από τη φοβία.». Ὑπάρχουν ἐπίσης τά ὀνόματα Πεντζέχρω Πελοπν. (Κάμπος Αβίας) Πεντζεχρούλα Πελοπν.(Κάμπος Αβίας) καί ὁ στίχος «τί σοῦ μοιάζει Πατζεχρούλα τό παπούτζι μέ τή φούντα» χωρίς συγκεκριμένη παραπομπή.

  76. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    75 Πολύ ενδιαφέρον. Απορώ γιατί επέλεξαν ως κύριο τον τ. πανζεχέρι.

  77. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    62,64. miskin στὰ τούρκικα σημαὶνει ἄθλιος, νωθρὸς, τεμπέλης, κακομοίρης, ταλαίπωρος.
    (https://www.seslisozluk.net/en/what-is-the-meaning-of-miskin/).

  78. sarant said

    62-64-77 Για τον μεσκίνη και τη μισκίνα είχαμε γράψει παλιά

    https://sarantakos.wordpress.com/2010/11/16/miskina/

    Κατά διαβολική σύμπτωση, και τότε το έναυσμα το έδωσε η γιαγιά μιας φίλης!

  79. Alexis said

    Επί οχτώ συναπτά έτη που εργαζόμουν σε Δήμο της Δυτικής Ελλάδας, εντύπωση μου είχε κάνει ότι πολλές γυναίκες ήταν γραμμένες επίσημα στα Δημοτολόγια με τα τοπικά-υποκοριστικά ονόματα και όχι με τα «κανονικά», π.χ. Γιαννούλα αντί για Ιωάννα, Κατίγκω αντί Αικατερίνη-Κατερίνα, Πανάγιω αντί Παναγιώτα κλπ.
    Τα πιο ασυνήθιστα-αξιοπερίεργα που συνάντησα ήταν Βηθλεέμ και Ελλάδα.

    #44: Πέπε νομίζω ότι υπάρχει τρόπος, όχι «διδασκαλίας» αλλά εξοικείωσης των παιδιών με τις ντοπιολαλιές, μέσα από λογοτεχνικά κείμενα. Δόξα τω Θεώ τα κείμενα πάρα πολλών καλών λογοτεχνών μας βρίθουν από ιδιωματικές λέξεις που στα μάτια των μαθητών φαντάζουν, υποθέτω, «εξωτικές». Και το γλωσσάρι που θα συνόδευε αυτά τα κείμενα θα μπορούσε να προχωράει κι ένα βήμα παραπέρα από την απλή εξήγηση της σημασίας, με ένα μικρό σχόλιο για την προέλευση της λέξης, σε ποιές περιοχές της Ελλάδας λέγεται κυρίως, πιθανή σύνδεση με λέξεις της Κοινής Νεοελληνικής κλπ.

  80. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    77. >>
    https://sarantakos.wordpress.com/2010/11/16/miskina/

  81. Κ.Καραποτόσογλου said

    Η θεά Αφροδίτη λέγεται στην Αραβική Fīnūs < Venus, ενώ ο πλανήτης Αφροδίτη αποκαλείται zuhara, από το zahara = λάμπω. H. Wehr, A Dictionary of Modern Written Arabic, 376, 384. H αραβική λ. zuhara = ο πλανήτης Αφροδίτη, ο Αποσπερίτης, βρίσκεται στη μεσαιωνική κυπριακή ως ζοχάριν:«Όμορφή ᾽μαι γοιόν ζοχάριν και χαρά ᾽ς τον που με πάρη». Poèmes d’Amour, έκδ. Thémis Siapkaras–Pitsillidès, Athènes 1975 (2),Σ. 116(6-8).
    «Τ' άστρο του χώρου της προέλευσής του, “τ' άστρο του πονέντε”, ό “αποσπερίτης”, αλλιώς, είναι τ᾽ άστρο που θυμίζει την αγαπημένη».Κ.Καραποτόσογλου, Ετυμολογικά Ανάλεκτα, Λεξικογραφικόν Δελτίον 14 (1982) 276, υπ. 96.
    Σταύρου Μάνεση, Ο κύκλος του χρόνου, Αθήνα 1981, σ. 53.

  82. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    78/80 Ε αυτά παθαίνω, που δεν έκανα ανανέωση. Δεν το βρήκα να το βάλω από την αρχή. Ενώ δεν το είχα ανακαλύψει τότε το ιστολόγιο, στη συνέχεια επανήλθαμε κάποιες φορές σ΄αυτό και ήξερα ότι ΚΑΙ για το μισκίνη έχει πει το Σαραντάκειο πανσπουδαστήριο 🙂

  83. Νίκος Κ. said

    To Bezoar Bovis (αποξηραμένη πέτρα της χοληδόχου κύστης) έχει χρησιμοποιηθεί στη Ασία (Κίνα, Ιαπωνία) εδώ και 3.000 χρόνια ως φάρμακο για ασθένειες της καρδιάς, του ήπατος και αντιπυρετικό. Έχει προσελκύσει σε κάποιο βαθμό και το σύγχρονο επιστημονικό ενδιαφέρον. Π.χ.:

    Tool from traditional medicines is useful for health-medication: Bezoar Bovis and taurine. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19239140

    The novel antidote Bezoar Bovis prevents the cardiotoxicity of Toad (Bufo bufo gargarizans Canto) Venom in mice. http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0940299310001703

  84. BLOG_OTI_NANAI said

    Ο Γριτσόπουλος γράφει ότι το όνομα σημαίνει μάλλον αφθονία και προέρχεται από το «κεχρί» (Λαογραφία 16 (1956), 372).

    Ο Κουκκίδης λέει για τα τουρκικά:

    Ο Μέγας το λέει «πέτρα» (Επετηρίς Λαογραφικού Αρχείου 1941-42):

  85. Ανδρέας said

    Έφη Έφη θα στο πω αλλά μη το πεις αλλού ε;
    να είναι μυστικό 🙂
    λοιπόν πέραν του αστείου θα προσπαθήσω να σου εξηγήσω τι είναι προσωπικός υπολογιστής και τι ιντερνέτι ως πρός το διαδύκτιο αναφερόμενος.

    Το pc, laptop ή όποια άλλη συσκευή έχει κάποιος, έχει υποχρεωτικά έναν αποθηκευτικό χώρο (σκληρό δίσκο) που συνήθως ονομάζεται έτσι –> C

    Ο C λοιπόν είναι ο αποθηκευτικός σου χώρος

    κοπυπαστώνοντας λοιπόν σε αυτήν την μορφή

    file:///C:/Users/user/Downloads/00_master_document-KOY%20(1).pdf

    μας στέλνεις στον C σου και όχι κάπου στο ιντερνέτι
    βέβαια δεν γίνεται να μπούμε στο pc σου με αυτόν τρόπο (είναι αδύνατον) να δούμε το πιντι-έφη (pdf)
    εσύ πρέπει
    α) να μας παραπέμψεις εκεί που κατέβασες το πιντιεφι (αν δεν το έχεις δημιουργήσει εσύ η ίδια)
    σε μορφή https://όπουθεςνα μας στείλεις

    β) αν το δημιούργησες η ίδια (είναι δικό σου) να το ανεβάσεις σε ένα ιστότοπο φιλοξενίας αρχείων και να μας δώσεις τον σύνδεσμο να το κατεβάσουμε να το δούμε.

    έτσι λοιπόν το
    file:///C:/Users/user/Downloads/00_master_document-KOY%20(1).pdf
    είναι στον Η/Υ, φορητό κλπ σου και μόνο μέσω intranet, εσωτερικού δικτύου μπορείς να το στείλεις σε άλλο υπολογιστή στο σπίτι σου και όχι κάπου έξω όπως στο ιντερνέτι.
    https://el.wikipedia.org/wiki/Intranet

  86. Ανδρέας said

    εκείνο το -χρι στο παντζέρχρι όπως το δίνετε στο #61 θυμίζει κεχριμπάρι κάτι που ανέφερε εκ παραδρομής κι ο Spiridione.

    κέγχρος, ο ουσ.
    συγγ. με το κάχρυς
    το κεχρί, κάθε μικρός σπόρος, κόκκος || αυγά ψαριών || παράγ. κεγχρεών, κεγχρεώματα ,μικρές τρύπες στην περιφέρεια της ασπίδας

    κάχρυς -υος, η (ουσ.)
    [ρίζα *χερ- τρίβω (πρβλ.) χέραδος, ίσως ομόρ. με κέγχρος, κεχρί] κάγχρυς, το ξηραμένο κριθάρι || καχρύδια (υποκορ.) σπυριά αποξηραμένα κριθαριού

    παν-τζεχρί τροπή του κεχρί σε τζεχρί κυπρέικου τύπου
    πανάκεια;
    Η Πανάκεια ήταν ανθρωπόμορφη δευτερεύουσα θεότητα της ελληνικής μυθολογίας, συνυφασμένη με την έννοια της θεραπείας (ή βοτανοθεραπείας) επί πάσας νόσου.

    εδώ έχουμε το αμπάρι-κεχριμπάρι του Spiridione
    συνδεόμενα με τα αυγά ψαριού

    τα αυγά ψαριού είχαν θεραπευτική χρήση;

    πάμε και στο παντζάρι παντζέρ-χρι να δούμε που θα μας βγάλει αρμενίζοντας με τα πανιά ανοιχτά και με βοηθό τον άνεμο της σκέψης

    Αρμένικο λένε είναι και το δανείστηκαν οι Άραβες οι Τούρκοι και οι Έλληνες.
    Εδώ αναπόφευκτα περνάμε στο σχόλιο του Corto περί δανεικών μετ’ επιστροφής και άνευ.
    Λέει λοιπόν ότι παρόλο που έχουμε την εντύπωση ότι τα δάνεια στην τουρκική ας πούμε είναι πέρσικα ή αράβικα επί της ουσίας είναι δύσκολο να τα ξεχωρίσουμε.
    Φορτώνουμε δηλαδή την αρχή με ηροδοτικό τρόπο (τα έφεραν οι Φοίνικες-δίχως να εξαιρούνται βεβαίως και αυτοί) και ξεφορτωνόμαστε τους μπελάδες της έρευνας αναφερόμενοι σε σχήματα τύπου
    ελληνικά<τουρκικά<αραβικά<περσικά κοκ.

    το παντζάρι λοιπόν είναι λέξη αρμενικής αρχής σύμφωνα με το βιβλίο
    Orientalia Lovaniensia Analecta
    L. Isebaert (ed)
    Edenda Curavit
    Studia Etymologica Indoeuropaea: Memoriae A.J. Van Windekens (1915-1989) Dicata
    http://tinyurl.com/zb5flsr

    The Armenian origin of arabic banzar (beet)

    κατά την φτωχή μου γνώμη το όνομα Μπετζέχρω σημαίνει και είναι η Πανάκεια στο πιο οριεντάλ της :).

  87. gpoint said

    Από τα σπάνια ονόματα-το έχω ξανααναφέρε- Κοντοσταυλίνα;

  88. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    85. 🙂 Τώρα το ήξερα! (ο Γς κι ο Γιάννης μου το είπαν την πρώτη φορά) αλλά δεν ήξερα πώς να σας βάλω το λινκ όπου το είδα. Για κάνε το λοιπόν λινκ αυτό που γκουγκλισα μεν αλλά δεν μπορώ να το…αναγκουκλίσω για σας ;

  89. Ανδρέας said

    Το εξήγησε ο ΓιώργοςΜ στο #72 με μια σειρά και έγραφα τόση ωρα!

  90. Υαλτις said

    Συγχαρητήρια στον καλό μας Νικοκύρη για το εύρημα αλλά και την εξιχνίαση της προέλευσης του ονόματος.
    Για το μισκιν, στην βόρεια Ελλάδα λένε και μισκενερμες.
    -άντε ρε μισκενερμέ.
    τι θα πει;
    Επίσης διπλά στο μισκίνης βάζουν και το σασκίνης .
    Το έχουν αποδώσει ως, είναι βρωμιάρης και σιχαμένος.Σωστα;

  91. Στο Βιετνάμ φαίνεται ότι έχουνε ιδιαίτερη προτίμηση στη χολή της αρκούδας. Έτσι κρατάνε ζωντανά αρκούδια σε κλουβιά και πού-και-πού τους αρμέγουν τη χολή. Στο βίντεο βλέπομε ένα χολοσκαζμένο αρκούδι, που πρόσφατα απελευθερώθηκε, να πανηγυρίζει με τσαλαβούτες. Εμαπιά! Τόχαν πρήξει το καημένο…

  92. Ανδρέας said

    88
    http://tinyurl.com/zh28h8n

  93. Ανδρέας said

    συνέχεια του #92
    πατάμε εκεί που λέει
    Κατεβάστε

  94. sarant said

    84 Ο Σταμνόπουλος στο δικό του μεταγενέστερο άρθρο στη Λαογραφία, ειρωνεύεται την προέλευση από το κεχρί.

  95. ΓιώργοςΜ said

    90 Το σασκίνης (όπως το έχω καταλάβει εγώ) έχει την έννοια του ανόητου, χαζού. Σασκίνης-μισκίνης, συνδυασμός που σκοτώνει…

  96. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    93. Ε ναι. κι ύστερα; Ανοίγει το pdf και ο λίκνος είναι πια με το c (μου).

    Πες πες, δες δες, η Παντζεχρούλα έγινε οικεία!
    Θα τη βρούμε και σε κανένα τραγούδι στο τέλος!
    Τη συνάντησα και με κρητικό επώνυμο (εκτός από Μπενακοπούλα)
    Παντζεχρούλα μου γλυκειά
    συ μου πήρες την καρδιά

  97. Πέπε said

    @79β, Αλέξη:

    Σίγουρα. Αλλά μ’ αυτό τον τρόπο μπορούν απλώς να εξοικειωθούν με το γεγονός καθ’ εαυτό της ύπαρξης διαλέκτων και ιδιωμάτων (βασικά ιδιωμάτων – ένα κείμενο σε φουλ ποντιακή ή τσακώνικη λ.χ. διάλεκτο θα ήταν πιο δυσπρόσιτο κι από αρχαία, και μέχρι να εξηγήσεις κάθε λέξη, αν ξέρεις να την εξηγήσεις, η χάρη του κειμένου πήγε περίπατο), με την μη απαξίωσή τους, και ίσως λίγο με τις τοπικές παραλλαγές των γλωσσικών μηχανισμών. Αποτέλεσμα: όταν ακούσουν να μιλιέται το ιδίωμα δε θα καγχάσουν και ίσως καταλάβουν και μερικά δύσκολα.

    Αυτό θα ήταν ήδη πολύ ωραίο, αλλά δε συμβάλλει στη διατήρηση του ιδιώματος.

    _________________

    Ίσως το έχω ξαναγράψει:

    Κάποτε, στο σχολειό της Καρπάθου όπου ήμουνα, έφερα ένα κείμενο γραμμένο σε καρπάθικο ιδίωμα. Η ορθογραφία ήταν σε αρκετό βαθμό φωνητική, έγραφε λ.χ. τσαι (=και) κλπ.. Ζήτησα να το διαβάσει ένα από τα παιδιά που είχε αρκετά έντονη προφορά, ώστε να ακουστεί αληθινό και άρα οικείο και κατανοητό. Πλήρης αποτυχία: ο μαθητής πρόφερε το τσ όπως προφέρουν οι Καρπάθιοι το ταυ-σίγμα, δηλαδή εντελώς διαφορετικά από το τσιτακισμένο κάππα. Το αποτέλεσμα ήταν πιο φτιαχτό κι απ’ ό,τι αν το διάβαζα εγώ.
    Του είπα: «προσπάθησε να το λες με καρπάθικη προφορά, αφού την ξέρεις!». Εκεί πέσαμε σε άλλη παγίδα: στην Κάρπαθο (ίσως και σε άλλα μέρη) ως προφορά αντιλαμβάνονται τον κάθε ιδιωματισμό, π.χ. λένε «καλάουρας είναι δικιά μας προφορά για το σαλιγκάρι». Οπότε το παιδί νόμισε ότι του ζήταγα να αλλάξει τις κοινές λέξεις με καρπάθικες, αλλά τι να αλλάξει που οι λέξεις ήταν καρπάθικες έτσι κι αλλιώς…

    Όλα αυτά επειδή τα παιδιά δεν ήταν εξοικειωμένα να βλέπουν το ιδίωμά τους γραμμένο. Και η όποια εξοικείωση έτυχε να αποκτήσουν, βλέποντας λ.χ. μαντινάδες γραμμένες, σκαλώνει στο εμπόδιο ότι ούτε ο μέσος Καρπάθιος αλλά ούτε και οι ειδικοί έχουν καταλήξει σ’ ένα συγκεκριμένο τρόπο καταγραφής.

    _________________

    Από την άλλη πλευρά, στην Κρήτη κάναμε Ερωτόκριτο και το πράγμα προχώραγε πολύ πιο άνετα απ’ ό,τι στην Αθήνα. Η γλώσσα του Ερωτόκριτου απέχει παρασάγγας από τα σημερινά ομιλούμενα κρητικά, και μάλιστα των πόλεων (είμαι στο Ηράκλειο). Υπήρχε όμως μια ευκολία που πρέπει να ήταν, εκτιμώ, καθαρά ψυχολογική: «αφού είναι κρητικά, δεν είναι ακατανόητα, δεν είναι τρομακτικά σαν τ’ αρχαία, ούτε γελοία σαν τα λαρισαίικα, είναι η γλώσσα των προγόνων μας» – και καταλάβαιναν! Έστω κι αν ήθελαν γλωσσάρι για δυο λέξεις σε κάθε στίχο.

    Το αντίστοιχο μάθημα στην Αθήνα (στην Κάρπαθο ομολογώ ότι δε θυμάμαι) ήταν σχεδόν τόσο δύσκολο και μάταιο όσο τα αρχαία: εξήγα το ένα, εξήγα το άλλο, πάει ψόφησε το κείμενο.

  98. ΣΠ said

    Ο ηλεκτρονικός κατάλογος του ΟΤΕ δίνει αποτελέσματα για τις παρακάτω παραλλαγές του ονόματος:

    ΠΕΤΖΕΧΡΗ, ΠΕΤΖΕΧΡΩ
    http://www.11888.gr/list-names?_wpType=name&_wpName=%CE%A0%CE%95%CE%A4%CE%96%CE%95%CE%A7%CE%A1&_wpWhere=

    ΠΕΝΤΖΕΧΡΗ, ΠΕΝΤΖΕΧΡΩ
    http://www.11888.gr/list-names?_wpType=name&_wpName=%CE%A0%CE%95%CE%9D%CE%A4%CE%96%CE%95%CE%A7%CE%A1&_wpWhere=

    ΠΑΝΤΖΕΧΡΟΥ
    http://www.11888.gr/list-names?_wpType=name&_wpName=%CE%A0%CE%91%CE%9D%CE%A4%CE%96%CE%95%CE%A7%CE%A1&_wpWhere=

    Βέβαια αυτές είναι μόνο όσες έχουν τηλέφωνο στο όνομά τους.

  99. Ανδρέας said

    στην τουρκική τι σημαίνει αυτό;
    Alkolün panzehri domates!
    οι ντομάτες τι κάνουν στο αλκοόλ;

    h**p://www.milliyet.com.tr/alkolun-panzehri-domates–pembenar-detay-sagliklibeslenme-537484/

    96 αντιγράφεις αν θες και το κρατάς χωρίς πολλούς πολλούς μπελάδες αυτό:

    http://tinyurl.com/zh28h8n

    αν θες να ξαναμοιραστείς τον σύνδεσμο (link)

  100. BLOG_OTI_NANAI said

    Ο Φαναριώτης Νικ. Μαυροκορδάτος σε επιστολή στον Πατριάρχη Ιεροσολύμων Χρύσανθο Νοταρά που ασθενεί, αναφέρει πως του στέλνει «δύο τενζούχια (= κάτι σαν παστίλια, με σχήμα βώλου; ) με πολύ παντζέχρι»

    Για το «Τεντζούχι» υπάρχουν τα εξής, ΕΔΩ και ΕΔΩ (μήπως συνδέεται με το κουρσιούμ = σιδερένιος βώλος, τουρκ. kursun = μολύβι).

    Σύμφωνα με τον Φιλήμονα, οι «τυχεροί» επαναστάτες το 1821 κουβαλούσαν μαζί τους «παντσέχρι»:

    Ο Emile Legrand του Δαπόντε σώζει ως «Παντζέχρι»:

  101. Γιάννης Ιατρού said

    96a: (86, 89 κλπ.) Απ’ εδώ το πήρε η κοπελιά 🙂 (και μάλιστα το κατέβασε 2 φορές, απ΄ότ,τι πήρε ο οφθαλμός μου)
    https://repository.kallipos.gr/bitstream/11419/2905/1/00_master_document-KOY.pdf

  102. Πάνος με πεζά said

    Να και ωραίες, καινοτόμες εκφράσεις : «Ο Γιώργος Κατρούγκαλος, έκανε μασάζ σήμερα στους βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ για το ασφαλιστικό, ενώ στις 3 το μεσημέρι ξεκινά η συζήτηση στην Βουλή.»
    http://www.newsit.gr/politikh/Diapragmateyseis-Soimple-kai-DNT-thelontos-teleionoyme-se-dyo-treis-meres/603656

  103. BLOG_OTI_NANAI said

    94: Ο Σταμνόπουλος έγραψε το 1918 και ειρωνεύεται τον Αθανάσιο Μπούτουρα που έγραψε την ερμηνεία το 1912. Ο Γριτσόπουλος όμως γράφει 40 χρόνια μετά. Το κείμενο δημοσιεύεται το 1956 και ο Γριτσόπουλος δηλώνει στον πρόλογο ότι γνωρίζει τα έργα και των δύο.
    Φαίνεται όμως ότι η δουλειά του Γριτσόπουλου δεν μοιάζει με τις άλλες, είναι αποτέλεσμα σοβαρής αναδίφησης:

    Δεν το γνωρίζω το αντικείμενο, απλά λέω τι βρήκα.

  104. Κ. Καραποτόσογλου said

    Μεσκίνης – Τεντζούχι

    סְכֵּן Misken: MHeb.2, denom. to become poor, JArm. ,מִסְכֵּינָא/מַסְכֵּן miskeina/masken JArm.tg, Sam., meskīn (Ben-H. 2:516b), CPArm. mskyn, Syr. Arb. also leprous, Mnd. (Drower-M. Dictionary 250a, 268b) ma/iskīn, poor; MHeb.2 JArm. CPArm. Syr. denom. מַסְכֵּן masken to impoverish; מְסֻכָּן ; mskn Ph. n.m. (Benz Names 365f); Arb. Soq. miskīn, Eth.Tigr. (Littmann-H. Wb. 120b) maskīn also crippled, denom.maskana; lw. Spanish mesquina, Italian meschino, French mesquin mean spirited, malicious, Littmann ZA 17:262ff; Morg. 101; Lokotsch no. 1470: poor Qoh 413 915f. †

    Οι Koehler-Baumgartner-Stamm, The Hebrew and Aramaic Lexicon of the Old Testament, λήμμα מִסְכֵּן Misken, παραθέτουν τα πληρέστερα στοιχεία για τις σχέσεις της λ. με τις άλλες σημιτικές γλώσσες, ενώ δείχνουν την πορεία της αραβικής λ. στις ευρωπαϊκές γλώσσες.
    Από το αραβικό maskīn, miskīn = indigent, wretched, a pauper; humble, προέρχεται τόσο το ιταλικό meschino, παλ. ιταλικό mischino > μεσ. ελληνικό μισκίνος, μεσχίνος = δυστυχισμένος, άθλιος (Κριαρά, Επιτομή 2.162), όσο και το τουρκικό miskin = ο μηδέν κεκτημένος· άθλιος, ελεεινός, > μεσκίνης, μισκίνης.

    τεντσούχι. 134 ~ με ρακήν αψιάν. 203 ~ με νερόν. 203 ~ με ρακήν εις πανί. Ο Καραποτόσογλου την ετυμολογεί από το τουρκ. tensuh ‘«πράγμα αξιοπερίεργον, σπάνιον, εξαίρετον αρωματικός αρτίσκος, ήτοι ζύμη εκ διαφόρων αρωματικών ουσιών καιομένη προς ευωδίαν»’ (Χλωρός 1.569β), που χρησιμοποιείται και ως προσωπικό κόσμημα (New Redhouse 1143), και παραπέμπει στον Ν. Παπαδόπουλο 1. 34, όπου ο λόγος για την ξυλαλόη που, επειδή είναι ευώδης, οι τρυφηλοί θυμιάζουν μ’ αυτή τα ενδύματα, τα γένεια και τους φίλους τους και οι χρυσοχόοι με τη σκόνη της κάνουν ευώδη κοσμήματα (τενσούφια), και 1.326 όπου ο λόγος για τα τονσούφια, που κατασκευάζονται στο Βασιλικόν Παλάτιον του Βυζαντίου και που είναι τροχίσκοι αρωματικοί ζυμωμένοι με ξυλαλόη, ήλεκτρον στακτηρόν και τα όμοια, υποκίτρινοι, με διάφορα σχήματα, όπως π.χ. αετού, και έχουν βαθύτερο χρωματισμό.
    Κ. Μηνά, Ιατροσόφιον του δεκάτου ογδόου αιώνα, Ρόδος 2012, σ.298.
    Η εργασία είναι μοναδική στην ελληνική Βιβλιογραφία καθώς περιλαμβάνει εκτός από το κείμενο, ένα πλουσιότατο γλωσσάριο εκατό πυκνοτυπωμένων σελίδων όπου σε κάθε λήμμα διαπιστώνεται η πολύχρονη έρευνα που έχει γίνει από τους Κ.Μηνά – Κ.Καραποτόσογλου, καθώς ουσιαστικά δεν υπήρχε βιβλιογραφική υποστήριξη για τα περισσότερα των λημμάτων.

  105. καλησπέρες said

    Ευχαριστούμε το Νικο-κύρη
    για τις πληροφορίες περί του σπανιοτάτου ονόματος!

    @27 Κ. Καραποτόσογλου
    με την αναφορά περί «κρατητήρας» μου θύμισες τη γιαγιά μου
    η οποία φορούσε ένα δαχτυλίδι με «παράξενη πέτρα» κατά τα λόγια
    του πατέρα μου, που το έλεγαν (το δαχτυλίδι) «κρατητήρα» και άμα λέει
    το φόραγε γυναίκα συνελάμβανε παιδί πιο εύκολα ή και αν είχε συλλάβει, δεν απέβαλε, εύκολα. Δυστυχώς η γιαγιά πέθανε νέα και πάνω στην αναμπουμπούλα, η Κρατητήρα, χάθηκε προς μεγάλη σκασίλα του νεαρού, τότε, πατρός μου.

    @31 Γρηγόρη Κορκοτσινος …μέχρι να διαβάσω ότι έξυναν… εικόνες, τρόμαξα!

    @38 Πάνος με πεζά, η εφημερίς με τα συνοικέσια, ασύλληπτη, ως έμπνευση!

    @39 Πέπε
    Συνέβη, σε παιδική ηλικία σε κάποιο χωριό, να παραβρεθώ σε σφάξιμο προβάτου ή κατσίκας και να δω το χέρι του έμπειρου σφάχτη, να βγάζει από τον εντερικό σωλήνα του άτυχου ζώου, ένα σβώλο πράσινο, που μου φάνηκε πολύ…μπλιάχ!. Εκείνος όμως δείχνοντας τον σβώλο στους παρευρισκόμενους, έδειχνε χαρούμενος. Δε θυμάμαι περισσότερα.

    @57 τι όνομα Ζαίρα, ήταν για μένα, αγαπημένο. Δεν ήξερα πιθανή προέλευση.

    @60 Εφη Ενδιαφέρουσα η πληροφορία για το όνομα «Πεντζεχρή Διονυσοπούλου» – όσο ζω μαθαίνω!

    @75 Χρήστο Δάλκο
    Σούπερ το στιχάκι » Τι σου μοιάζει Παντεχρούλα; το παπούτσι με τη φούντα»
    Θα ήθελα να ρωτήσω, ΑΝ επανεκδόθηκε βελτιωμένο ή επαυξημένο εκείνο το καταπληκτικό «Συντακτικό εν κωμικογραφήμασι» που είχατε φτιάξει πριν κάμποσα χρονάκια και με το οποίο πολύ διασκέδαζαν μαθαίνοντας, οι μαθητές, σε τάξεις που ξέρω…

    @83 Νικος Κ.
    😉
    έχεις πληροφορίες; μπορούμε να ζητάμε από χειρουργούς , πετρούλες εκ της χοληδόχου κύστεως, προκειμένου να επιδοθούμε σε παλιομοδίτικα γιατροσόφια;

    @80 Αντρέα
    Κρατώ με ευχαρίστηση την έννοια της Πανάκειας για το Μπετζέχρω..

    Η γιαγιά η Μπετζέχρω που είχε γνωρίσει λίγο και από μακριά, η αφεντιά μου, υπήρξε μια σπάνιας όμορφιάς, ψηλή, λιγνή, αγνότατη στην ψυχή- τσεμπερωμένη σε 24ωρη βάση με το καφέ της μαντίλι- χωριάτισσα, αφοσιωμένη μητέρα τριών τέκνων. Είχε ήμερα, πράσινα μάτια ελαφίνας και πρόσωπο ιλαρό, ταπεινό στην έκφραση, γεμάτο φροντίδα και αγάπη για τον κάθε πλησίον.
    Στο χωριό τής Μεσσηνίας, έζησε κάμποσες δεκαετίες και, πέθανε στον ύπνο της αθόρυβα, πλήρης ημερών, μια νύχτα, χωρίς να επιβαρύνει με προβλήματα υγείας, κανέναν…

  106. Γιάννης Ιατρού said

    102: Ναί, σαν το «ανοίξαμε και σας περιμένουμε».
    Εικόνα , τέτοια ώρα, δεν βάζω …. 🙂

  107. nikiplos said

    Πραγματικά ενδιαφέρον άρθρο… Πέρα από το στατιστικό, τα περισσότερα παιδιά σήμερα ελλείψει κατιόντων έχουν δύο ή και τρία ονόματα. Και βλέπεις ένα τρίχρονο και το αποκαλούν Ευάγγελος-Κωνσταντίνος λες και είναι διάδοχος του θρόνου…

    Στα γυναικεία να προσθέσω το Ίριδα στη Νεφέλη, ενώ δίνει και παίρνει το Άννα-Μαρία, το Μαρία Ελένη και το Μάγια.

    Δυό μητέρες φίλων μου είχαν παράξενα ονόματα και οι δυό από Μεσσηνία.

    η πρώτη Βιλελμίνη (από το Βίλχεμ) απέκτησε εγγόνα με το ίδιο όνομα.
    η δεύτερη λεγόταν «Αμερινή» και εμείς οι φίλοι του γιού της τη φωνάζαμε κυρ-Αμερική!
    🙂

  108. BLOG_OTI_NANAI said

    Στο άρθρο αυτό έχουν συμπράξει και οι «ειδικές δυνάμεις» του αντικειμένου 🙂

    Στο σχόλιο 104 ο κ. Καραποτόσογλου γράφει πλήθος λεπτομερειών για το «τεντζούχι» όπου έχουμε το «αρτίσκος, ήτοι ζύμη«, άρα κάτι τέτοιο έλαβε ο Χρύσανθος Νοταράς, ένα σκεύασμα που είχε ζυμωθεί με αρκετό «παντζέχρι».

  109. sarant said

    103 Τι να σου πω, αν κρίνω από τη συχνότητα των τύπων με τζ- το θεωρώ εντελώς αδύνατο να είναι αρχικός τύπος το Παγκέχρω, άσε που σημασιολογικά είναι τραβηγμένο από τα μαλλιά.

    104 Πρέπει να είναι πολύ ενδιαφέρουσα αυτή η εργασία!

  110. spyridon said

    107

    Το 1890 σε ηλικία μόλις 10 χρονών η Βιλχελμίνα (Βιλελμίνη) έγινε βασίλισσα των Κάτω Χωρών. Το γεγονός πρέπει να έκανε μεγάλη εντύπωση στη βασιλόφρονα Μάνη. Εκεί γύρω στα 1900 πρέπει να βάφτισαν αρκετά κορίτσια με το όνομα Βιλελμίνη.

  111. smerdaleos said

    @Νίκο: Σε καμιά κατοστή χρόνια, που θα λεγόμαστε όλοι Αλέξανδρος, Φοίβος, Φαίδρα και Νεφέλη, μπορεί κάποιος να γράψει ένα αντίστοιχο άρθρο για τα σπανιότατα ονόματα Βαγγέλης ή Παρασκευή -να μου το θυμηθείτε.
    —-

    [11:02] Χαράλαμπος Παπαλαούρδας, του Τριαντάφυλλου και της Γεσθημανής.

    Υπάρχει περιστατικό από το Αϊβαλί το 1817, όπου Γάλλος Φιλέλληνας προτρέπει τον δάσκαλο να δώσει αρχαιοελληνικά παρατσούκλια στους μαθητές του.

    Κι έτσι άρχισαν να φθίνουν οι Σουλτάνες και οι Γεσθημανές και γιόμωσε ο τόπος Αντιγόνες και Φαίδρες. 🙂

  112. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    La licorne et le Bézoard
    Le bézoard, élément totalement naturel désignant les concrétions calcaires (calculs) se formant dans l’appareil digestif des quadrupèdes, a longtemps été tout aussi mystérieux
    http://toutelaculture.com/arts/expositions/la-licorne-et-le-bezoard-les-curiosites-sexposent-a-poitiers/

  113. Xρίστος Δάλκος said

    105 (Καλησπέρες) «Η γιαγιά η Μπετζέχρω […] Είχε ήμερα, πράσινα μάτια ελαφίνας…» Σκέφτομαι μήπως τελικά τό «Μπετζέχρω» ἀναφέρεται στό χρῶμα τῶν ματιῶν, ὅπως δηλαδή τά Γαλανή κ.τ.τ. Τό «Συντακτικό ἐν κωμικογραφήμασι» ἔχει βγῆ καί ὡς «Συντακτικό σέ κωμικογραφήματα» ἀπό τόν Δίαυλο, μέ ἕνα κωμικογράφημα παραπάνω (γιά τό ἀντικείμενο).

  114. odinmac said

    Εμένα πάλι μου κάνει εντύπωση γιατί να ονομάζουν παντζέχρι κ α ι το κέρατο του φιδιού, και να έχει και την … ίδια χρήση, οπότε κάνω την τολμηρή υπόθεση ότι είναι όντως παντζέχρι, όπως των φυτοφάγων ζώων, με την διαφορά ότι υπάρχει μηχανισμός αποβολής του από το σώμα του φιδιού. Μη ξεχνάμε ότι το … διαιτολόγιο του φιδιού περιλαμβάνει και μικρά τρωκτικά τα οποία έχουν γούνα.

  115. Σουμελα said

    Εξαιρετικό το άρθρο, όπως πάντα. Όσο για τα ονόματα οι πόντιοι έχουν επίσης περίεργα ονόματα, εμένα με λένε Σουμέλα, έχω πρώτο εξάδελφο που τον λένε Ιερόθεο. Έχουμε θείες που τις λένε Ευρώπη, Γραμματική, Επιστήμη, Ιστορία. Όταν ήμασταν μικρά φωνάζαμε τη θεία Ευρώπη, Ασία, την Γραμματική Αριθμητική και την Ιστορία Θεολογία. Το τι κατήχηση μας έκαναν οι δικοί μας να σταματήσουμε να τις φωνάζουμε κοροδευτικά δεν λέγεται αλλά εμείς εκεί κάναμε το δικό μας και γελάγαμε!!!

    Και κάτι ακόμη έχω εξαδέλφη που την λένε Φιντέλια (από το Φιντέλ Κάστρο!!!) κάποτε που τα όνειρα δεν κόστιζαν!!!

    Ευχαριστώ για την φιλοξενία

    Σουμέλα

  116. sarant said

    115 Kαλώς ήρθατε -το σχόλιο κρατήθηκε επειδή ήταν το πρώτο σας. Μια Επιστήμη γνωστή μας έχει μαγαζί στην Αίγινα, ενώ βέβαια υπάρχει και η σιορα-Επιστήμη στην Τιμή και το χρήμα του Θεοτόκη.

  117. odinmac said

    Όσο για την Ζαϊρα, νομίζω ότι είναι συνηθισμένο όνομα, παλαιότερα ήξερα αρκετές, ο δε Γεώργιος Ράλλης είχε και μητέρα καί κόρη Ζαϊρα.
    ( Δεν ξέρω πως μπαίνει τόνος και διαλυτικά μαζί στο OS X )

  118. Γιάννης Ιατρού said

    ο Νικόλαος Πολίτης στις «Παραδόσεις» του:

    Τα μεγάλα φίδια έχουν ένα κέρατο στο κεφάλι˙ όποιος το εύρει δεν φοβάται απὸ δαγκαματιὰ φιδιού και ημπορεί με αυτὸ να γιατρεύει και άλλους. Όποιο φίδι έχει το κέρατο το λέγουν λιοκόρνο και πρέπει να πέσει στη θάλασσα. Μια φορά ένας παπάς απὸ ένα χωριὸ της Κεφαλλονιάς είδε στο δρόμο πλήθος αμέτρητο φίδια˙ εστάθη παράμερα, εκοίταξε καλά, και είδε το λιοκόρνο που πήγαινε μπροστὰ κι απὸ πίσω το ακολουθούσαν όλα τα φίδια. Άμα έφτασαν στο περιγιάλι εστάθηκαν, το λιοκόρνο έτριψε το κεφάλι του στον άμμο και έπεσε στη θάλασσα. Όταν έφυγαν τα φίδια επήγε ο παπάς στο μέρος που εστάθη το λιοκόρνο, έψαξε στον άμμο, ηύρε το κέρατο και το επήρε στο σπίτι του.

    Εις τη Μάνη πάλι λιόκουρνο λέγουν το άγριο φίδι˙ έχει και αυτὸ κέρατο και όταν έρθει ο καιρός του πέφτει, ως του αλαφιού. Όποιος το εὕρῃ το μεταχειρίζεται για το δάγκαμα των φιδιών. Το κέρατο αυτὸ το λέγουν και λιόκουρνο και παντζέχρι. Εις τη Μεσσηνία όμως το λέγουν λιόκρινο, το βουτούν σ’ ένα ποτήρι νερό, και αυτὸ το νερὸ το δίνουν εις τον δαγκωμένο να πιει για να περάσει

  119. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @54. Έχω 5-6 βιβλία με αυτό το αντικείμενο (ελληνικά ονόματα/ επώνυμα), το είδα σε ένα από αυτά και μου έμεινε στο μυαλό. Θα προσπαθήσω να το ξαναβρώ και να σου γράψω σχετικά,,

  120. ΚΩΣΤΑΣ said

    Για τη Μπετζέχρω και το μπετζέχρι δεν ξέρω κάτι, γνωρίζω όμως κάποιες παρόμοιες πρακτικές και δοξασίες παλαιών αγροτικών οικογενειών.

    Η πυτιά τού τυριού: Έσφαζαν ένα μικρό αρνάκι, αφού πρώτα το άφηναν να βυζάξει και ύστερα κρεμούσαν το στομαχάκι του να στεγνώσει, να ξεραθεί. Μετά από μερικές μέρες έπαιρναν ένα κομματάκι από το αποξηραμένο μέσα στο στομάχι γάλα και έπηζαν το τυρί.

    Το στερφοβότανο; (νομίζω έτσι το λέγαν,παρ΄ όλο που δεν ταιριάζει): Όταν έσφαζαν ένα στέρφο (αυτό που δεν μπορεί να αναπαραχθεί) πρόβατο, αφαιρούσαν από το λαιμό του ένα λιπώδες σφαιρίδιο και το έθαβαν για να μην το φάνε σκυλιά ή άνθρωποι, γιατί δεν θα μπορούσαν να κάνουν παιδιά. Το κρατούσαν όμως και το έδιναν να το φάει, σε κάποιον που έπασχε από καρκίνο, πίστευαν ότι σκοτώνει το καρκίνο.

    Γιατί στη Μεσσηνία; Δεν ξέρω, πάντως στα τέλη της 10/ετίας του 1970 υπήρχε στην Πύλο ένας διάσημος στην περιοχή πρακτικός (φαρμακοτρίφτης;) με βότανα και αλοιφές, νομίζω λεγόταν Κολοκάθης. Αν υπάρχει κάποιος μεσσήνιος σχολιαστής ίσως ξέρει περισσότερα.

  121. Γιάννης Ιατρού said

    Για αποφυγή παρεξηγήσεων, αντιγράφω από το http://www.herpetofauna.gr/index.php?module=narticle&page=read&id=16 και το http://ellinikahoaxes.gr/2013/06/29/%CE%BC%CE%B1%CF%8D%CF%81%CE%B5%CF%82-%CE%BF%CF%87%CE%B9%CE%AD%CF%82-%CE%BC%CE%B5-%CE%BA%CE%AD%CF%81%CE%B1%CF%84%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%BF-%CE%BC%CF%8D%CE%B8%CE%BF%CF%82-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%BF/

    Στην Ελλάδα,
    Δεν υπάρχουν οχιές με κέρατα. Σιγά να μην υπάρχουν και φίδια με φτερά. Ο μύθος για οχιές ή φίδια με κέρατα έχει βγει γιατί ορισμένα είδη οχιάς, όπως η οθωμανική οχιά, έχουν μεγάλες επιοφθαλμικές φολίδες. (1η Φωτογραφία). Οι άνθρωποι, πάνω στον πανικό τους πολλές φορές μεγαλοποιούν τα πράγματα. Είναι συνηθισμένο κάποιος πάνω στον πανικό του και μόνο με μια γρήγορη ματιά που έριξε στο φίδι, εκτός από την αύξηση του μεγέθους του φιδιού να προσθέσει και κέρατα. Η κοινή οχιά έχει μια χαρακτηριστική απόφυση στην άκρη ρύγχους, που εύκολα κάποιος που έχει άγνοια με τα φίδια θα το πει κέρατο. (2η φωτογραφία)

    http://i0.wp.com/ellinikahoaxes.gr/wp-content/uploads/2013/06/CE-9A-CE-B1-CF-84-CE-B1-CE-B3-CF-81-CE-B1-CF-86-CE-AE108.jpg?resize=400%2C291

    http://i2.wp.com/ellinikahoaxes.gr/wp-content/uploads/2013/06/CE-9A-CE-B1-CF-84-CE-B1-CE-B3-CF-81-CE-B1-CF-86-CE-AE107.jpg?resize=400%2C280

  122. καλησπέρες said

    @Χρήστο Δάλκο

    Αυτό με τα πράσινα μάτια της Μπετζέχρως, μου πέρασε και μένα απ’ το μυαλό, όταν πρωτοδιάβασα για την παράξενη λέξη στο βιβλίο του Σαραντάκου.

    Το συντακτικό σας με κωμικογραφήματα, οπωσδήποτε θα το ξαναγοράσω για χάρη του ενός παραπάνω κεφαλαίου. Να είστε καλά!

  123. odinmac said

    Μοιάζουν όμως λίγο με κέρατα

    https://images.duckduckgo.com/iu/?u=http%3A%2F%2Fupload.wikimedia.org%2Fwikipedia%2Fcommons%2Fthumb%2F4%2F45%2FRhino_viper.jpg%2F583px-Rhino_viper.jpg&f=1
    https://images.duckduckgo.com/iu/?u=http%3A%2F%2F3.bp.blogspot.com%2F-1BK7vks7WCg%2FTsghYU7Hc6I%2FAAAAAAAADqU%2FBtWNLhPr8b4%2Fs1600%2FVenomous-Rhinoceros-Viper-snake%252B%2525287%252529.jpg&f=1
    https://images.duckduckgo.com/iu/?u=http%3A%2F%2F1.bp.blogspot.com%2F-r12R2Q1Ro0c%2FTsghY_nrB8I%2FAAAAAAAADqs%2Fpq6qRQcFQxE%2Fs1600%2FVenomous-Rhinoceros-Viper-snake%252B%2525288%252529.jpg&f=1

  124. Γιάννης Ιατρού said

    123: η Venomous-Rhinoceros δεν απαντάται στη Ελλάδα, απ΄ό,τι γνωρίζω.
    (Τώρα υπάρχουν και οι υπερπόντιες περιοχές, π.χ. Κρήτη ή/και οι αποικίες όπως π.χ. Μεσσηνία 🙂 🙂 )

  125. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    99. Ἀνδρέα σημαίνει ἀντίδοτο, δηλ. » ἀντίδοτο τοῦ ἀλκοὸλ (εἶναι) ἡ ντομάτα».

  126. odinmac said

    124

    Κοιτάξτε, εκτός και εάν η λαογραφία αναπαράγει έναν μύθο, το κέρατο δεν φαίνεται να είναι ένα μόνιμο χαρακτηριστικό του φιδιού, αφού το αποβάλλει.
    Σε σχέση ν’ αυτό κάνω και την υπόθεση στο 114

    Υγ: Δεν συνδέω το λινκ του 121 μ’ αυτό που συζητάμε ( το παντζέχρι )

  127. ΣΠ said

    117
    Τόνος και διαλυτικά μαζί στο OS X: alt+;
    http://www.bedroomlan.org/writing/elliniki-pliktrologisi#os=osx,char=accdi

  128. odinmac said

    127

    Σ΄ευχαριστώ, θα μάθω και άλλα σ΄αυτό το λινκ!

  129. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεότερα σχόλια!

  130. Ανδρέας said

    Turkish
    Etymology
    From Arabic مِسْكِين ‎(miskīn).
    Pronunciation
    IPA(key): [miscin]
    Hyphenation: mis‧kin
    Adjective
    miskin (comparative daha miskin, superlative en miskin)
    idle; tending to sloth
    en.wiktionary.org/wiki/miskin

    το μισκίνης σημαίνει τεμπελάκος

    Μην το ξεχάσω κιόλας, εκ παραδρομής ανέφερα το όνομα Spiridione, όπου Spiridione εννοώ Spyridon στο κείμενο.

    Νίκο δες εδώ:

    το κεχρί, το κεντρί και η Αχεντριάς στα Αστερούσια
    που οι κάτοικοι το ετυμολογούν απ’ την οχιά

    κεγχρ-ίας , ου, ὁ,
    A. [select] like grains of millet. κ. ἕρπης an eruption on the skin, Gal.7.722, 10.1009.
    II. [select] serpent with millet-like protuberances on the skin, Philum.Ven.22.1:—also κεγχρ-ιδίας , Dsc.Ther.32; cf. “κέγχρος” 111:

    perseus.tufts.edu/hopper/morph?l=kegxri%2Fas&la=greek&can=kegxri%2Fas0&prior=o(&d=Perseus:text:1999.04.0057:entry=kegxri/nhs2&i=1#lexicon

    ακίς, η (ουσ.) [ρίζα *ακ-, άκρος, ακτή, άκαινα], αιχμή, κόψη, από όπου ακίς, ακωκή, ακμή, αιχμή,ακόνη || σιωπή απ’ όπου ακήν, (το κιχ που λέγαμε; ) ακέων, ακά, άκασκα (το σκάσε, σκασμός; ) || θεραπεία, απ’ όπου ακέωμαι. αίκαλω

    Πανάκεια σημαίνει και αντίδοτο

    Επίσης πανάκεια ονομάζεται είδος βοτάνου. Κατά τον λεξικογράφο Ησύχιο «την πόα ταύτην και πάνακα και πανάκην προσαγορεύουσι», ενώ με το όνομα πάνακες φέρονται διάφορα βότανα όντως θεραπευτικά μεταξύ των οποίων ο οποπάναξ για επούλωση πληγών και ως αντιϊοβολικό (κατά δηγμάτων φιδιών) καθώς και τέσσερα που αριθμεί ο αριστοτελικός Θεόφραστος: το ασκληπιείο, το ηράκλειο (οποπάναξ ο ανατολικός), ο οποπάναξ ο συριακός και το χειρώνιο (γνωστό ως ηλιάνθεμο).
    el.wikipedia.org/wiki/Πανάκεια

    panacea
    See also: Panacea
    English
    WOTD – 15 November 2007
    Etymology
    From Latin panacēa, from Ancient Greek πανάκεια ‎(panákeia), from πανακής ‎(panakḗs, “all-healing”), from πᾶν ‎(pân, “all”) (equivalent to English pan-) + ἄκος ‎(ákos, “cure”).
    en.wiktionary.org/wiki/panacea

    επειδή είναι περίπλοκο το όλο εγχείρημα μπορούμε να προσθέσουμε και επιπλέον πληροφορίες όπως:

    κεχριμπάρι

    κεχριμπάρι < τουρκική kehribar < περσική kahrubā كهربا αυτό που έλκει τ΄ άχυρα.
    el.wiktionary.org/wiki/κεχριμπάρι

    kehribar
    Turkish
    Etymology
    From Persian کهربا ‎(kahrobâ).
    en.wiktionary.org/wiki/kehribar

    کهربا ‎(kahrobâ)
    Persian
    Alternative forms

    کهربای ‎(kahrobây)
    کهرباء ‎(kahrobâ')
    کاهربا ‎(kâhrobâ)
    en.wiktionary.org/wiki/کهربا#Persian

    کاهربا ‎(kâhrobâ)
    Persian
    Pronunciation

    IPA(key): [kʰɒːhɾoˈbɒː]

    Noun

    کاهربا • ‎(kâhrobâ)

    Alternative form of کهربا
    en.wiktionary.org/wiki/کاهربا#Persian

    Aber

    Historic medicinal uses

    Amber has long been used in folk medicine for its purported healing properties. Amber and extracts were used from the time of Hippocrates in ancient Greece for a wide variety of treatments through the Middle Ages and up until the early twentieth century.

    History and names

    The English word amber derives from Arabic ʿanbar عنبر (cognate with Middle Persian ambar) via Middle Latin ambar and Middle French ambre. The word was adopted in Middle English in the 14th century as referring to what is now known as ambergris (ambre gris or "grey amber"), a solid waxy substance derived from the sperm whale. In the Romance languages, the sense of the word had come to be extended to Baltic amber (fossil resin) from as early as the late 13th century. At first called white or yellow amber (ambre jaune), this meaning was adopted in English by the early 15th century. As the use of ambergris waned, this became the main sense of the word.

    The two substances ("yellow amber" and "grey amber") conceivably became associated or confused because they both were found washed up on beaches. Ambergris is less dense than water and floats, whereas amber is too dense to float, though less dense than stone.

    The classical names for amber, Latin electrum and Ancient Greek ἤλεκτρον (ēlektron), are connected to a term ἠλέκτωρ (ēlektōr) meaning "beaming Sun".[8][9] According to myth, when Phaëton son of Helios (the Sun) was killed, his mourning sisters became poplar trees, and their tears became elektron, amber.

    Amber is discussed by Theophrastus in the 4th century BC, and again by Pytheas (c. 330 BC) whose work "On the Ocean" is lost, but was referenced by Pliny the Elder, according to whose The Natural History (in what is also the earliest known mention of the name Germania):

    Pytheas says that the Gutones, a people of Germany, inhabit the shores of an estuary of the Ocean called Mentonomon, their territory extending a distance of six thousand stadia; that, at one day's sail from this territory, is the Isle of Abalus, upon the shores of which, amber is thrown up by the waves in spring, it being an excretion of the sea in a concrete form; as, also, that the inhabitants use this amber by way of fuel, and sell it to their neighbors, the Teutones.
    en.wikipedia.org/wiki/Amber

  131. Ανδρέας said

    105 Η προσωποποίηση της πανάκειας, αυτό που λέμε όνομα και πράμα άσχετα αν διαφωνεί ο Νίκος για το όνομα. 🙂

  132. Ανδρέας said

    125 Δημήτρη στο Νικοκύρη πείτε το που είναι άπιστος Θωμάς κι ακόμα δεν φάγαμε αρνάκι lol

  133. 7. «Τρία παιδιά; Καλά τηλεόραση δεν εχουν;»

    Εχουν αλλα εβαζαν βιντεοκασεττες και μεταγενεστερα συμπακτους δισκους 🙂 (cd) ερωτικου περιεχομενου

  134. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Νικοκύρη, ἄν δὲν τό ‘χεις ἤδη κάνει, νομίζω ὅτι ἀξίζει ν’ ἀφιερώσεις ἕνα ἄρθρο στὰ παράξενα (καὶ σπάνια πλέον) ὀνόματα (ὅπως ἡ Μπετζέχρω) ποὺ ὑπάρχουν στὶς διάφορες περιοχές τῆς χώρας. Νομίζω πὼς κάπου πρέπει ν’ ἀποθησαυριστοῦν γιὰ τὶς Νεφέλες καὶ τοὺς Ἀλέξανδρους «τοῦ μέλλοντὸς μας».

    Συνεισφέρω τὴν Πελέγρα ἀπὸ τὴν Κύθνο, κατάλοιπο τῶν τριῶν καὶ κάτι αἰώνων τῆς ἑνετοκρατίας. Ἀπὸ μιὰ μικρὴ ἔρευνα ποὺ ἔκανα πρέπει νὰ προέρχεται ἀπὸ τὸ λατινικὸ peregrinus/ pelegrinus: ξένος, ἀλλοδαπὸς ποὺ πέρασε στὶς δυτικοευρωπαϊκὲς γλῶσσες μὲ τὴν ἔννοια τοῦ προσκυνητῆ. (pellegrino ἰταλ., peregrino ἰσπ., pèlerin γαλλ., pilgrim ἀγγλ.). Σήμερα τὶς βαφτίζουν Πελαγίες. Ἐννοιολογικὰ δὲν εἶναι μακριὰ μιᾶς καὶ τὶς ἐποχὲς ἐκεῖνες οἱ προσκυνητὲς ἔρχονταν ἀπὸ τὸ πέλαγος.

  135. 111. «Σε καμιά κατοστή χρόνια, που θα λεγόμαστε όλοι Αλέξανδρος, Φοίβος, Φαίδρα και Νεφέλη, μπορεί κάποιος να γράψει ένα αντίστοιχο άρθρο για τα σπανιότατα ονόματα Βαγγέλης ή Παρασκευή -να μου το θυμηθείτε.»

    Βαγγέλη εχω φιλους και γνωστους, μεχρι και πεθερο!
    Βαγγελιω η πρωτη γυναικα γνωστου μου και μια γκομενα που το ειχε αλλαξει σε Λινα.
    Παρασκευή παλια γκομενα, συνεργατη κ.λ.π.
    Παρασκευα ξαδελφο και δεν ηταν με τον Ροβινσώνα 🙂 .

    Καλα που ο νοννος του παππου μου τον βαφτισε το 1865 με αρχαιοελληνικο ονομα…

    Ο πλουραλισμος ειναι καλο πραγμα.

    ΥΓ Βαγγέλης και Παρασκευή ειναι το 10ο και το 18ο απο τα συνηθεστερα ονοματα.

    Κακως ανησυχεις. Τα αρχαια ειναι κατω απο την 60η θεση.

    http://www.foundalis.com/grk/EllinikaOnomata.html

  136. gpoint said

    # 117 στο ελληνικό πλκτρολόγιο w+shift

  137. Spiridione said

    Περιγραφή μιας θαυματουργής πέτρας στην Κέρκυρα το 1860 που θεράπευε τα δαγκώματα φιδιών. Την είχε, λέει, η οικογένεια Βεντούρα (την είχε φέρει από την Ινδία), και υπήρχαν φήμες ότι είχαν οι Εβραίοι άλλη μία τέτοια πέτρα

    «When a person is bitten by a poisοnous snake, the bite must be opened by a cut of a lancet or razor longways, and the stone applied within twenty-four hours. The stone then attaches itself firmly on the wound, and when it has done its office falls off; the cure is then complete.
    The stone must then be thrown into milk; whereupon it vomits the poison it has absorbed, which remains green upon the top of the milk, and the stone is then again fit for use. This stone has been from time immemorial in the family of Ventura, of Corfu, a house of Italian origin, and is notorious, so that peasants immediately apply for its aid. In a case where two were stung at the same time by serpents, the stone was applied to one, who recovered, but the other, for whom it could not be used, died. It never failed but once, and then it was applied after the twenty-four hours. Its colour is so dark as not to be distinguished from black».

    » While in Corfu, where I resided some years, I became slightly acquainted with the gentleman in question, Signor Ventura, of the Strada Reale, Corfu. His family is, as stated, of great antiquity in the island. He does not know exactly when the stone first came into their possession, but conjectures it was brought from India by one of his ancestors. Ι have myself never seen this remarkable stone, but am fully satisfied as to its efficacy, as I have constantly heard of people being cured by it; in fact, the first thing the Greeks do when bitten by a venomous snake, of which there are several species in Greece, is to apply to Signor Ventura».

    https://books.google.gr/books?id=zr4WAQAAIAAJ&pg=PA38&dq=corfu+bezoar&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwjg28zHqarMAhWIDywKHbDRB5QQ6AEIHjAA#v=onepage&q=corfu%20bezoar&f=false

  138. sarant said

    134 To έχω στο νου μου

    137 Μάλιστα, πολύ ενδιαφέρον.

  139. G (136), ο άνθρωπος ρωτάει τι να κάνει στο ΟS, δεν έχει Windows!

  140. Πέπε said

    @135:
    > > Κακως ανησυχεις. Τα αρχαια ειναι κατω απο την 60η θεση.

    Ναι, αλλά τα αρχαία ονόματα ως συνολική κατηγορία έχουν αυξητικές τάσεις. Για παράδειγμα, υπάρχουν αγόρια με ονόματα θεών, Απόλλων, Ερμής, κάτι που παλιότερα δε συνηθιζόταν (μπορεί να συνέβαινε, αλλά σε πολύ μικρότερη κλίμακα). Με τα κορίτσια ήταν συνηθισμένο από παλιότερα, Αθηνά, Άρτεμη, Αφροδίτη (η Δήμητρα είναι μάλλον το θηλυκό του Δημήτρη παρά η θεά).

    Δία δεν έχω ακούσει ως τα τώρα…

  141. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    115>>φωνάζαμε τη θεία Ευρώπη, Ασία,
    Εμείς έχουμε μια Αγγλία στα μέρη μου,στα ορεινά χωριά της Δίκτης, που τη βάφτισε όταν κατέβηκε την Κατοχή, ο Πάτρικ Λη Φέρμορ.(απαγωγή του Κράιπε κλπ)

  142. Alexis said

    #135: Κακως ανησυχεις. Τα αρχαια ειναι κατω απο την 60η θεση.

    12η: Αλέξανδρος
    38η: Αριστείδης
    46η: Αχιλλέας
    58η: Μιλτιάδης
    59η: Περικλής
    60: Φίλιππος

  143. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    141, 115. Ἄς μήν ξεχνᾶμε καὶ τὰ Λαοκράτης, Δημοκράτης, Ἰωσὴφ (νομίζω ὑπῆρχε καὶ μικρὸ ὄνομα Στάλιν), Βλαδίμηρος στὸν Ἐμφύλιο καὶ τὸ σύγχρονο πρωθυπουργικὸ Ὁρφέας-Ἐρνέστο.

  144. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    143. Ὀρφέας (μὲ ψιλὴ)

  145. Μαρία said

    134
    Δες αυτό και τα σχόλια https://sarantakos.wordpress.com/2010/09/07/vretos/
    και
    https://sarantakos.wordpress.com/2011/10/31/dracula/

    143
    Κυκλοφορούν και Σταλίνες.

  146. Ανδρέας said

    Πέπε οι Δίες ζουν ανάμεσα μας 🙂
    μεταμφιεσμένοι σε επίθετα του ως κύρια ονόματα.

  147. Εχω ακούσει για κάποιον που έβγαλε την κόρη του Σταλίνα και το γιο του Μάρκο — και το μετάνιωσε πικρά μερικά χρόνια αργότερα…

  148. 140 Διας Καθηγητης Π.Αιγαιου

  149. Ανδρέας said

    451 τεμάχια

    h**p://pluton22.blogspot.gr/2013/06/blog-post_23.html

  150. ΣΠ said

    140
    Υπάρχει όμως Ζευς:
    http://www.11888.gr/list-names?_wpType=name&_wpName=%CE%96%CE%95%CE%A5%CE%A3+%CE%97%CE%9B%CE%99%CE%9F%CE%A0%CE%9F%CE%A5%CE%9B%CE%9F%CE%A3&_wpWhere=

  151. Μαρία said

    147
    http://laiki-eparxiaki.blogspot.gr/2013/03/1918-55.html

  152. πάντα μοῦ ἄρεσε ἡ ἐτυμολογία τῶν ὀνομάτων -καὶ μιὰ σχετικὴ ἐκπομὴ πρὶν ἀπὸ μπόλικα χρόνια στάθηκε ἡ αἰτία ν’ ἀγαπήσω τὴν ἐτυμολογία.

    πάντως αὐτὴ ἡ συνήθεια νὰ παίρνουν τὰ ἐγγόνια τὰ ὀνόματα τῶν πάππων εἶναι ἀπὸ τὰ ἐκεῖνα τὰ ἔθιμα ποὺ βρίσκω σχεδὸν ἀποκρουστικά! σὲ μιὰ οἰκογέναι τὸ ἐπώνυμο πρέπει νἆναι κοινὸ καὶ τὰ ὀνόματα ὅλα διαφορετικά.

  153. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    145. Μαρὶα εὐχαριστῶ γιὰ τὶς παραπομπὲς.

    Γιὰ τὶς Σταλίνες τὶ νὰ πῶ;
    Προφανῶς «κυκλοφοροῦν ἀνάμεσά μας» μεταμφιεσμένες σὲ Λίνες.

  154. Ανδρέας said

    Alexander
    The earliest attested form of the name is the Mycenaean Greek feminine anthroponym 𐀀𐀩𐀏𐀭𐀅𐀨, a-re-ka-sa-da-ra (transcribed as Alexandra), written in the Linear B syllabic script,
    The name was one of the titles («epithets») given to the Greek goddess Hera and as such is usually taken to mean «one who comes to save warriors». In the Iliad, the character Paris is known also as Alexander.The name’s popularity was spread throughout the Greek world by the military conquests of King Alexander III, commonly known as «Alexander the Great». Most later Alexanders in various countries were directly or indirectly named for him.
    https://en.wikipedia.org/wiki/Alexander

  155. Ανδρέας said

    για να συμβεί αυτό Κορνήλιε πρέπει να εφεύρουμε το name generator όπως αυτό

  156. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    140.Δία δεν έχω ακούσει ως τα τώρα…
    αλλά Φειδία ; 🙂
    Και το θηλυκό Διώνη

  157. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    151. Μετὰ τὸ εἶδα αὐτὸ.
    Συνεπῶς κυκλοφοροῦν καὶ κάποιες χωρὶς (ἐπι)κάλυψη. Μασίφ!

  158. Γιάννης Ιατρού said

    154: Βάλε το ρε Αντρέα ολο, να το χαιρόμαστε, να ξέρουμε να το γράψουμε σωστά στο κουδούνι

  159. Μαρία said

    157
    Χωρίς καμουφλάζ κυκλοφορούν και πολλοί Νικάδες, παιδιά πολιτκών προσφύγων 🙂

  160. Ανδρέας said

    🙂

  161. κουτρούφι said

    Στις αρχές του 20ου αιώνα, η προγιαγιά μου, έδωσε σε μια από τις κόρες της το όνομα «Ψαρώνα». Καμιά σχέση με ιστορικές καταβολές. Ήθελε να τιμήσει το επίθετο φιλικής οικογένειας (αγνώστων λοιπών στοιχείων) προς την οποία είχε υποχρέωση. Τουλάχιστον έτσι είχα ακούσει. Σύμφωνα με τη σιφνέικη συνήθεια το όνομα ουδετεροποιήθηκε και συντομεύτηκε μετατρεπόμενο σε «Ψαρό». Η θεια μου το Ψαρό. Οι δυο γιοί της, Γιάννης και Νίκος (αείμνηστοι και οι δυο πλέον) ήταν γνωστοί ως ο Γιαννόψαρος κι ο Νικολόψαρος (το ανάποδο δηλαδή από τους Ξυλούρηδες, Ψαρονίκος, Ψαραντώνης κλπ). Το όνομα συνεχίζεται επάξια από την εγγονή της (Γεια σου Ρούλα, αν μας διαβάζεις!)

    Ένα κομμένο και ουδετεροποιημένο όνομα που έκουγα συχνά πυκνά παλιά ήταν το «Πολυδέ». Βρε τι είναι, βρε τι είναι; Δεν είναι πολλά χρόνια που έμαθα: Πολυδεύκης. Απ’ ό,τι βλέπω δεν είναι σπάνιο.

    Από την περίοδο της φραγκοκρατίας πρέπει να προέρχονται τα «Κιουρά» και «Κιουραδώ».

  162. Ανδρέας said

  163. Ανδρέας said

    να δούμε τι θα λένε οι ερασμιακοί 🙂

  164. Alexis said

    159: Εννοείς αντρικό όνομα Νίκας; Ναι ήξερα κι εγώ κάποιον, πάντα όμως πίστευα ότι είναι εναλλακτική μορφή του «Νίκος»

  165. Ανδρέας said

    αν θες κι άλλα Γιάννη σφύρα σουμερικά, γραμμικές Α’, Β’ Γ’, σανσκριτικά ότι θες.

  166. Alexis said

    Είχα στο γυμνάσιο δύο συμμαθητές που είχαν ίδιο επώνυμο, όνομα και πατρώνυμο και αναγκαστικά τους ξεχώριζαν από το μητρώνυμο. Έτσι, για λόγους συντομίας καθιερώθηκε ο ένας να είναι ο «Νεφέλης» και ο άλλος ο «Μιχαλίτσας» 😀

  167. Στρατος Βασδεκης said

    «Και προτρέχω επειδή δεν έχουμε πει τι είναι το παντζέχρι, που δεν είναι δα και λέξη πασίγνωστη -τα σύγχρονα λεξικά δεν την έχουν». Ωστοσο, Νικο, η λεξη «παντζέχρι» αναφερεται σε δυο συγχρονα λεξικα: στο enacademic.com http://www.enacademic.com/searchall.php?SWord=%CF%80%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B6%CE%AD%CF%87%CF%81%CE%B9&from=xx&to=en&did=&stype= και στο Αντίστροφο Λεξικό (Αναστασιάδη-Συμεωνίδη) http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/reverse/search.html?lq=%CF%80%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B6%CE%AD%CF%87%CF%81%CE%B9&dq=.

  168. Μαρία said

    164
    Χα, χα, ο Νίκος, πληθ. οι Νικάδες. Ένας ήταν ο Νίκος.

  169. Γιάννης Ιατρού said

    165: Πατριώτες του πληκτρολογίου

    Μου φαίνεται πως ο Ανδρέας μας δουλεύει ψιλό γαζί και αποκρύπτει ότι η λέξις «a-re-ka-sa-da-ra» (Αλέξανδρος) προήλθε από πρόσφυγες 🙂 Χεττίτες, οι οποίοι την έλεγαν στην Λουβιανή γλώσσα «a-la-ak-sa-an-du» (Alaksandu* ή Αλάξανδος, Λουβιανός Βασιλέας της Βιλούσα (Wilusa) 1280 π.Χ., που ταυτίζεται από πολλούς με την ομηρική Τροία).

    * Hahn, E.A., «Hittite genuš(š)uš, genuš(š)i, and pankuš(š)i», Journal of the American Oriental Society, Vol. 85, No. 3 (Jul. – Sep., 1965), pp. 295-307

  170. Ανδρέας said

    169
    τι; 🙂

  171. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Στα (γνωστά) Ανώγεια ,συναντάς μαζεμένα αρχαιοπρεπή ονόματα. Σωκράτης, Επαμεινώνδας, Διογένης, Δημάρατος, Ιφιγένεια Ηλέκτρα, Ισμήνη, Τηλέμαχος, Ιδομενέας, Αριστείδης, Σόλων.

  172. Ρε σεις, ο Μιχάλης Ν, πού είναι; Χιούστον, γουί χέβ έι πρόουμπλεμ;

    http://lolsnaps.com/funny/161473/just-floating-down-the-lazy-river

  173. Γιάννης Ιατρού said

    171: και πως μεταφράζονται αυτά στη τοπική διάλεκτο; Ή μένουν έτσι, αυθεντικά;

  174. Γιάννης Ιατρού said

    172: Τον πήρε λίγο ο ήλιος, ή μου φαίνεται; 🙂

  175. sarant said

    161 Ωραία ιστορία!

    172 Ωχ, υγρασία έχει στο Χιούστον -εδώ, χειμώνα.

  176. atheofobos said

    Επιστήμη υπήρξε και στο Γαλαξίδι αλλά πιο σπάνιο μου φαίνεται, γιατί μια φορά το έχω συναντήσει ,το Θελξιόπη από την Μυτιλήνη!

  177. spyridon said

    130

    Στα Ελληνικά χρησιμοποιούμε κεχριμπάρι και άμπαρι (για το γκρι) αλλά στα Αγγλικά και Ολλανδικά που χρησιμοποιώ καθημερινά έχουν μια λέξη και για τα δυό.
    Γιαυτο μπερδεύτηκα και χρησιμοποίησα κι εγώ μία λέξη στα Ελληνικά.
    Στις ακτές της Βόρειας θάλασσας βρίσκουν συχνά άμπαρι (ρεύματα?) και στις βόρειες ακτές της Πολωνίας πολύ συχνότερα κεχριμπάρι.
    Βρήκα και εγώ μια φορά εκεί ένα κομματάκι σα σπιρτόκουτο σε μέγεθος και έχει γίνει το δικό μου «παντζέχρι». ¨-)))

    142
    Τελικά είναι πράγματι πολύ συχνό το Αλέξανδρος. Δεν το αντέχω πλέον.
    Εξαφανίστηκαν οι Αλέξηδες και οι Αλέκοι και γίναν όλοι Αλέξανδροι.
    Δεν την αντέχω άλλο τόση μεγαλοπρέπεια.
    Θυμάμαι μια κυρία πέρυσι που με κοίταζε στραβά επειδή φώναζα το διάδοχο του θρόνου της (6 χρονών) Αλέκο.

    Γιαγιάδες και παπούδες μου από τη Μανιάτικη πλευρά.
    Πολυτίμη, Πηνελόπη, Ιουλία, Βιλελμίνη, Βρασίδας, Πελοπίδας, Λεωνίδας, Μήτσος, Λάζαρος.

    Ολοι οι Λάζαροι που γνωρίζω είναι ή Μανιάτες ή Πόντιοι.
    Συναντιέται και σε άλλους?

    175
    Σήμερα και εχθές, θερμοκρασία 4-6 βαθμούς. Εναλασσόμενα, χαλάζι χοντρό, χιονόνερο, χαλάζι ψιλό. Το Δεκέμβρη είχαμε 10+ και συνεχείς λιακάδες.

  178. Ανδρέας said

  179. Πέπε said

    @146:
    > > Πέπε οι Δίες ζουν ανάμεσα μας μεταμφιεσμένοι σε επίθετα του ως κύρια ονόματα.

    Δηλαδή τι, Νεφεληγερέτηδες; Ψηλοβρόντηδες; Κρονίδηδες; Αυτό μόνο να δω κι ας ποθάνω.

  180. gpoint said

    # 176

    Που την ήξερες την διπλανή μου γειτόνισσα ;

  181. Κουνελόγατος said

    147. Κάτσε να δεις. Μήπως λίγα χρόνια μετά την είπε Νίκη; Και μετά ανανεώθηκε;

  182. nikiplos said

    Αυτές οι λίστες με τις στατιστικές ονομάτων περιλαμβάνουν και γέρους 100 χρονών και βάλε… οπότε τι σημασία έχουν… υπάρχει καμία στατιστική στα νέα ονόματα που δίνονται?

  183. Ευάγγελος said

    Καλημέρα…
    Να συνεισφέρω και εγώ στα σπάνια γυναικεία βαπτιστικά.
    Στη Σχοινούσα δίνουν το όνομα Ακαθή προς τιμή της τοπικής εικόνας της Παναγίας που εμφανίζεται να έχει το Χριστό όχι στην αγκαλιά της,αλλά όρθιο μπροστά της.(Ακάθιστος)

  184. sarant said

    177 Γείτονες δεν είμαστε; Αν και σήμερα έβγαλε λίγον ήλιο.

    182 Φοβάμαι πως τέτοια στατιστική δεν έχουμε. Αν είναι κανείς υπάλληλος δήμου μόνο…

  185. καλημέρες said

    @Ευάγγελος

    «Ακαθή»! Δεν το είχα ξανακούσει!

  186. sarant said

    Σχόλιο από το Φέισμπουκ δίνει μιαν ακόμη παραλλαγή:

    Στο χωριό μου, Τσέρια Μεσσηνιακής Μάνης, είναι κατά τι συχνό το όνομα «Μετζέχρω» ή «Μεντζεχρω» και τα αντίστοιχα υποκοριστικά του «Μεντζεχρούλα» και «Μετζεχρούλα» (που σε κάποιες περιπτώσεις έχουν αντικαταστήσει το αρχικό, αναγόμενα τα ίδια σε βαπτιστικά…)

  187. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα,

    182: Nikiplos
    …περιλαμβάνουν και γέρους 100 χρονών και βάλε… οπότε τι σημασία έχουν..

    Βέβαια, θα είναι πάρα πολλοί αυτοί, οι 100χρονοι, και θα αλλοιώνουν την στατιστική….

  188. atheofobos said

    180
    Ήταν συγγενής από την πλευρά της μητέρας μου που καταγόταν από το Γαλαξίδι.
    Σχετικά γράφω εδώ:
    ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΛΟΙΩΝ ,ΜΟΝΤΕΛΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΠΩΣ ΑΠ΄ ΤΑ ΨΗΛΑ ΒΡΙΣΚΕΣΑΙ ΣΤΑ ΧΑΜΗΛΑ.

  189. atheofobos said

    188
    Δεν εβαλα το λινκ:
    ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΛΟΙΩΝ ,ΜΟΝΤΕΛΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΠΩΣ ΑΠ΄ ΤΑ ΨΗΛΑ ΒΡΙΣΚΕΣΑΙ ΣΤΑ ΧΑΜΗΛΑ.
    http://atheofobos2.blogspot.gr/2008/10/blog-post_11.html

  190. Γιάννης Ιατρού said

    180: Gpoint 🙂 🙂

  191. Ανδρέας said

    179 🙂 ας ροκάρουμε λιγάκι

    Διός Αστραπαίου

    Ορφικοί ύμνοι

    Διὸς Ἀστραπαίου, θυμίαμα λιβανομάνναν

    Κικλῄσκω μέγαν, ἁγνόν, ἐρισμάραγον, περίφαντον,
    ἠέριον, φλογόεντα, πυρίδρομον, ἠεροφεγγῆ,
    ἀστράπτοντα σέλας νεφέων παταγοδρόμῳ αὐδῇ,
    φρικώδη, βαρύμηνιν, ἀνίκητον θεὸν ἁγνόν,
    ἀστραπέα Δία, παγγενέτην, βασιλῆα μέγιστον,
    εὐμενέοντα φέρειν γλυκερὴν βιότοιο τελευτήν.

  192. nikiplos said

    Γιάννης Ιατρού, με μέσο όρο ηλικίας των συμπατριωτών μας τα 46 έτη, κατανοείς τι εννοώ, κι άσε τις … ουρές (της κατανομής). 🙂

  193. sarant said

    Αυτός είναι ο μέσος όρος; Κάτι μάθαμε πάλι

  194. Γιάννης Ιατρού said

    193:

  195. Χρυσα said

    Συγχαρητήρια για το άρθρο σας!Η μητέρα μου ονομάζεται Πετζέχρω (το -ν έφυγε στο δρόμο) αλλα και η ξαδέλφη της. Πήραν το όνομα απο τη γιαγιά τους, την Πεντζέχρω (η οποία ωστόσο υπέγραφε Μπεντζέχρω), ειναι απο ενα χωριό της Μεσσηνίας.Μεχρι τωρα η μαμά μου το μονο που ήξερε για το όνομά της, της το ειχε πει ένας παπάς ο οποίος ήξερε πως υπήρχε ενα φυλαχτό για τη βασκανία στο Βυζάντιο, το πεντζεχρί.

  196. sarant said

    195 Ευχαριστώ, να είστε καλά,, να το πείτε στη μητέρα σας να χαρεί!

  197. Γεροδήμος said

    Στο χωριό μου (Μεσσηνία), το Μπετζέχρω είναι υποτιμητικό γυναικείο επίθετο με την έννοια «καπάτσα». Το άκουγα απο μία θεία μου την εποχή του ’50 και μόλις πρόσφατα έμαθα για την ετυμολογία του.

  198. Μαρία Σεφέρου said

    Βλέποντας ότι ασχολείστε με σπάνια ονόματα, ήθελα να σας ρωτήσω αν ξέρετε την ετυμολογία του γυναικείου ονόματος Χάριστη, που είναι της μαμάς μου. (Να σας πω ότι βρήκα τη σελίδα σας αναζητώντας την ετυμολογία του ονόματος Πεντζέχρω, που είναι της πεθεράς μου και κατάγεται πράγματι από τη Μεσσηνία, από το χωριό Βαλύρα, κοντά στο Μελιγαλά). Σας ευχαριστώ πολύ!

  199. sarant said

    Με πιάσατε αδιάβαστο, δεν ξέρω. Άλλος κανείς;

  200. καλημέρες said

    Νικο-κύρη, υπάρχει λέξη (ο) χάριστος : ποταμός Κολχίδος, όπως επεξηγεί το λεξικό της Αρχαίας του Σταματάκου. Μήπως έχει σχέση; ή μήπως το Χαρίστη θα μπορούσε να είναι παραφθορά του Αγαρίστη; (έχω συναντήσει στην Πελοπόννησο, όνομα θήλεος, Αγαρίστη που υπήρξε προς ερωτευμένο σύζυγο βλακωδώς αχαρίστη!)
    😉

  201. sarant said

    Το «Χαρίστη» θα μπορούσε να έχει να κάνει και με το χάρις-χάρη, είδος υπερθετικού -αλλά και πάλι…

  202. Γεροδήμος (εκ Μερόπης) said

    Επιτρέψτε μου μιά άλλη εκδοχή, που θεωρώ ότι έχει τις περισσότερες πιθανότητες:
    Στην Άνω Μεσσηνία (δεν ξέρω για την υπόλοιπη), μέχρι και πολύ πρόσφατα, όταν ένα νεογέννητο κινδύνευε να πεθάνει και παρόλα αυτά επιβίωνε, οι γονείς/συγγενείς το αφιέρωναν («πούλαγαν») στο Θεό και του προσκολλούσαν το προσωνύμιο «Πούλος-Πούλω». Ένα είδος αναίμακτης «θυσίας» για να θυμηθούμε και τις καταβολές της ελληνικής φυλής. Αυτό αντικαθιστούσε στον καθημερινό βίο, το πραγματικό όνομα και τον/την συνόδευε μέχρι τον θάνατο, σε βαθμό που οι περισσότεροι χωριανοί δεν ήξεραν κάν το πραγματικό όνομά του. Μέχρι την τελευταία δεκαετία, ζούσαν στο χωριό μου μόνο (Μερόπη), τρία τέτοια άτομα. Μήπως λοιπόν κατ’ αναλογία συνέβαινε τό ίδιο και με το Χαρίστη, ειδικά άν απαντούσε και σε αρσενικό γένος? Δηλ. μήπως το συγκεκριμένο κορίτσι (ε)Χαρίσ(θ)τη στο Θεό για παρόμοιο λόγο? Αλήθεια, σε πιά περιοχή απαντήθηκε το όνομα αυτό και, υπάρχει άραγε αντίστοιχο σε αρσενικό?

  203. sarant said

    202 Καλώς ήρθατε! Αυτό που λέτε είναι πολύ πιθανό, αφού έχουμε και ονόματα όπως Βρετός, Αγοραστός, Πουλημένος. Τα είχαμε συζητήσει παλιότερα στο ιστολόγιο.
    https://sarantakos.wordpress.com/2010/09/07/vretos/
    Θα μπορούσε λοιπόν και ο Χαριστός να βγει έτσι.

  204. kass said

    O Φ. Kουκουλές, την κατάληξη -πούλος την θεωρεί ότι έχει σχέση με το παιδί κάποιου. Π.χ. το παιδί του Κώστα, γίνεται Κωστό-πουλος, του Γιάννη, Γιαννόπουλος, του Πάνου, Πανόπουλος. Τέτοιες καταλήξεις γνωρίζουμε υπάρχουν σε όλες τις γλώσσες. Την άλλη ερμηνεία ότι ε-χαρίστηκε το παιδί, ή ότι ευ-χαριστ-ούν οι γονείς τη βρίσκω πιο πιθανή.

  205. Γεροδήμος (εκ Μερόπης) said

    Αυτό είναι απο πολλές πηγές εξακριβωμένο, αλλά δεν έχει σχέση με το όνομα Πούλος. Το -πουλος σαν κατάληξη επιθέτου, προέρχεται απο το «πώλος=πουλάρι», δηλ. απόγονος κάποιου. Στη φραγκοκρατούμενη Πελοπόννησο, όπως και στην Αττική, οι έλληνες οι οποίοι είχαν γενετικά ή κοινωνικά αναμιχθεί με αυτούς ονομάζονταν «γκάγκαροι» (που τώρα σημαίνει «γηγενείς Αθηναίοι»), σε αντιδιαστολή με τους «γνήσιους», στους οποίους- για αναγνώριση αλλά και ένδειξη ανωτερότητας – δίνονταν ο χαρακτηρισμός «-πουλος». Λόγω φραγκοκρατίας λοιπόν, η κατάληξη ονόματος αυτή, απαντάται αποκλειστικά στην Πελοπόννησο και κυρίως Μεσσηνία-Λακωνία.

  206. kass said

    Εντάξει γερομοριά, ό,τι πεις!

  207. Μαρία Σεφέρου said

    Κατ´ αρχάς ευχαριστώ πολύ για την ανταπόκριση. Το όνομα της μαμάς μου είναι Χάριστη, και όχι Χαρίστη ή Χαριστή. Η μαμά μου κατάγεται από τα Λυκόχια Αρκαδίας και η γιαγιά της από την οποία πήρε το όνομα ήταν από τη Σύρνα Αρκαδίας. Την εκδοχή με τον Χάριστο ποταμό την έχουμε ακούσει. Αν ισχύει, είναι απορίας άξιον πώς έφτασε σε ένα κορίτσι που βαφτίστηκε κάπου στα 1885…

  208. Περί Χαρίστης. Ρώτησα τη μητέρα μου (85+) που κατάγεται από ένα χωριό κοντά στη Βαλύρα (Αριστοδήμειο, παλιό Χασάμπασα) και δεν ήξερε κανένα θηλυκό βαφτιστικό Χαρίστη.

  209. Spiridione said

    Στην Κρήτη βλέπω αρκετές Χαρίστες
    https://www.google.gr/webhp?sourceid=chrome-instant&ion=1&espv=2&ie=UTF-8#q=%22%CE%A7%CE%B1%CF%81%CE%AF%CF%83%CF%84%CE%B7%22+%CE%BA%CF%81%CE%AE%CF%84%CE%B7

  210. Ριβαλντίνιο said

    Ευχάριστη -> Χάριστη

  211. kass said

    Ριβαλντίνιο, νομίζω ότι προσεγγίζεις την αλήθεια!

  212. Γεροδήμος (εκ Μερόπης) said

    Διορθώνω την παρατήρησή μου (205), ως προς την ονομασία των φυλετικά αναμεμιγμένων ελλήνων της Πελοποννήσου. Δεν ονομάζονταν «γκάγκαροι» αλλά «γασμούλοι». Παράβαλε » mulus=μουλάρι, μούλος=νόθος». βλ.σχετ:
    http://www.enacademic.com/searchall.php?SWord=%CE%B3%CE%B1%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%BF%CF%82&from=xx&to=en&did=&stype=0

  213. Ριβαλντίνιο said

    Ο Μοραΐτης στην Βαβυλωνία λεγόταν «Πούλος Πουλόπουλος» και πούλαγε αλεποτόμαρα . 🙂

    49:13

  214. Πέπε said

    @207:
    > > Το όνομα της μαμάς μου είναι Χάριστη, και όχι Χαρίστη ή Χαριστή.

    Το να δημιουργηθεί ένα όνομα από κοινό ουσιαστικό με αλλαγή του τόνου δε μου φαίνεται απίθανο. Σε επώνυμα σίγουρα έχουμε τέτοια παραδείγματα (Σγούρος, Ξάνθος, Κόντος), και από βαφτιστικά τουλάχιστον το χρηστός – Χρήστος (ή Χριστός – Χρίστος, αν και εδώ το πρωτότυπο δεν είναι ακριβώς κοινό ουσιαστικό).

  215. Γεροδήμος (εκ Μερόπης) said

    213 Μάλλον χιουμοριστικό τρύκ!!

  216. Από το 11888.gr:
    ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΥ Σ ΧΑΡΙΣΤΗ (Βούλα), ΚΟΥΤΣΗ ΧΑΡΙΣΤΗ (Άγιος Ιωάννης Ρέντη), ΜΥΤΙΚΑ Ε ΧΑΡΙΣΤΗ (Άγιος Κήρυκος), ΜΥΤΙΚΑ Ι ΧΑΡΙΣΤΗ (Άγιος Κήρυκος), ΖΑΜΠΕΤΑΚΗ Χ ΧΑΡΙΣΤΗ (Αθήνα), ΚΑΛΥΒΑΣ Ν ΧΑΡΗΣΤΟΣ (Αθήνα), ΛΕΜΟΝΙΑΣ Δ ΧΑΡΙΣΤΟΣ (Αθήνα), ΧΑΣΑΠΛΑΔΑΚΗ Ν ΧΑΡΙΣΤΗ (Αμαρούσιο), ΞΑΝΘΑΚΗ Γ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ (Αμαρούσιο), ΤΕΡΖΟΓΛΟΥ Α ΧΑΡΙΣΤΗ (Αμπελόκηποι), ΤΣΙΟΤΡΑ Χ ΧΑΡΙΣΤΗ (Αρέθουσα), ΣΕΦΕΡΟΥ Λ ΧΑΡΙΣΤΕΙΑ (Αρκαδία), ΚΟΥΙΜΤΖΗ ΧΑΡΙΣΤΗ ΑΘ (Αρναία), ΓΑΛΑΝΟΥ Β ΧΑΡΙΣΤΗ (Αρχάγγελος), ΚΟΥΡΗ Γ ΧΑΡΙΣΤΗ (Αρχάγγελος), ΜΑΚΙΑΡΗ ΧΑΡΙΣΤΗ Γ. (Αρχάγγελος), ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ Γ ΧΑΡΙΣΤΗ (Ασπρόπυργος), ΜΕΡΓΑΝΙΩΤΗ Η ΧΑΡΙΣΤΗ (Αττική), ΣΙΜΟΥ ΧΑΡΙΣΤΗ (Αττική), ΤΡΙΤΟΥ Σ ΧΑΡΙΣΤΗ (Αττική), ΔΑΟΥΣΗ Γ ΕΥΧΑΡΙΣΤΗ (Αχαϊα), ΜΠΟΥΜΠΑΛΗ Ι ΕΥΧΑΡΙΣΤΗ (Αχαϊα), ΚΟΝΤΖΕΔΑΚΗ Ε ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ (Βύρωνας), ΠΕΤΡΑΚΗ ΙΩΣ ΧΑΡΙΣΤΗ (Γάζι), ΞΑΓΟΡΑΡΑΚΗ Ι ΧΑΡΙΣΤΗ (Γορτύνη), ΑΡΑΜΠΑΤΖΗ Δ ΧΑΡΙΣΤΗ (Διδυμότειχο), ΘΥΜΙΟΥΔΗ Δ ΧΑΡΙΣΤΗ (Διδυμότειχο), ΚΙΟΣΕΛΑΚΗ Χ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ (Δράμα), ΠΕΝΙΟΥ Χ ΧΑΡΙΣΤΗ (Έβρος), ΚΙΟΥΡΠΕ Ι ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ (Εύβοια), ΡΕΣΙΤΗΣ Γ ΧΑΡΙΣΤΟΣ (Εύοσμος), ΒΛΑΤΑΚΗ Γ ΧΑΡΙΣΤΗ (Ηράκλειο), ΖΕΡΒΟΥ Γ ΧΑΡΙΣΤΗ (Ηράκλειο), ΝΕΟΝΑΚΗ ΧΑΡΙΣΤΗ (Ηράκλειο), ΝΙΚΟΛΙΔΑΚΗ Ν ΧΑΡΙΣΤΗ (Ηράκλειο), ΝΤΟΒΛΕΝΤΑΚΗ Ι ΧΑΡΙΣΤΗ (Ηράκλειο), ΡΟΥΣΣΑΚΗ Μ ΧΑΡΙΣΤΗ (Ηράκλειο), ΧΑΛΚΙΑΔΑΚΗ Ε ΧΑΡΙΣΤΗ (Ηράκλειο), ΨΩΜΑΔΑΚΗ Ε ΧΑΡΙΣΤΗ (Ηράκλειο), ΨΩΜΑΔΑΚΗ Ν ΧΑΡΙΣΤΗ (Ηράκλειο), ΚΟΥΚΟΥΜΠΕΔΑΚΗ Μ ΕΥΧΑΡΙΣΤΗ (Ηράκλειο), ΚΟΥΤΕΝΤΑΚΗ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ (Ηράκλειο), ΚΟΥΤΕΝΤΑΚΗ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ (Ηράκλειο), ΚΟΥΤΕΝΤΑΚΗ Α ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ (Ηράκλειο), ΚΟΥΤΕΝΤΑΚΗ Ε ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ (Ηράκλειο), ΛΕΝΑΚΑΚΗ Δ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ (Ηράκλειο), ΜΑΝΔΑΛΑΚΗ Δ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ (Ηράκλειο), ΣΤΕΦΑΝΟΥΔΑΚΗ Ι ΕΥΧΑΡΙΣΤΗ (Ηράκλειο), ΧΑΤΖΗΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Δ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ (Ηράκλειο), ΑΝΤΣΙΟΥ Π ΧΑΡΙΣΤΗ Κυλικείο (Θεσσαλονίκη), ΖΕΤΤΑ Α ΧΑΡΙΣΤΗ (Θεσσαλονίκη), ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΗ ΧΑΡΙΣΤΗ (Θεσσαλονίκη), ΤΣΑΡΔΑΚΗ Μ ΧΑΡΙΣΤΗ (Θεσσαλονίκη), Δ ΧΑΡΙΣΤΟΣ – Δ ΓΟΥΣΗΣ ΟΕ (Θεσσαλονίκη), ΝΟΤΑΣ Π ΧΑΡΙΣΤΟΣ (Θεσσαλονίκη), ΒΕΝΙΑΜΑΚΗ ΧΑΡΙΣΤΗ (Ιεράπετρα), ΒΑΓΙΑΝΑΚΗ Ε ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ (Ιεράπετρα), ΤΣΙΟΤΡΑ ΧΑΡΙΣΤΗ (Ίλιον), ΧΑΡΙΣΤΟΥΔΗΣ Ι ΧΑΡΙΣΤΟΣ (Καβάλα), ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΗ Χ ΧΑΡΙΣΤΗ (Καλαμαριά), ΖΑΝΝΙΚΟΥ ΧΑΡΙΣΤΕΙΑ (Καματερό), ΖΑΝΝΙΚΟΥ Ν ΧΑΡΙΣΤΕΙΑ (Καματερό), ΚΑΡΑΜΙΓΚΟΥ Σ ΧΑΡΙΣΤΗ (Κιλκίς), ΜΠΟΥΜΠΑΛΗ Ι ΕΥΧΑΡΙΣΤΗ (ΛΕΧΑΙΝΑ), ΜΠΟΥΜΠΑΛΗ Ι ΕΥΧΑΡΙΣΤΗ (Λεχαινά), ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗ Δ ΧΑΡΙΣΤΗ (Μεσσαπίες), ΣΦΑΚΑΚΗ Γ ΧΑΡΙΣΤΗ (Μοίρες), ΣΦΑΚΑΚΗ Γ ΧΑΡΙΣΤΗ (Μοίρες), ΚΟΥΚΟΥΜΠΕΔΑΚΗ ΕΥΧΑΡΙΣΤΗ (Μοίρες), ΣΤΕΦΑΝΟΥΔΑΚΗ ΕΥΧΑΡΙΣΤΗ (Μοίρες), ΧΑΤΖΗΧΑΡΙΣΤΟΣ Ε ΧΑΡΙΣΤΟΣ (ΝΙΓΡΙΤΑ), ΚΑΡΑΣΤΕΡΓΙΟΥ Δ ΧΑΡΙΣΤΗ (Νιγρίτα), ΣΙΑΛΙΑΚΑ Α ΧΑΡΙΣΤΗ (Νιγρίτα), ΤΕΡΖΟΓΛΟΥ Α ΧΑΡΙΣΤΗ (Νιγρίτα), ΖΕΥΚΙΔΟΥ Δ ΧΑΡΙΣΤΗ Συνταξιούχος (Ξάνθη), ΖΕΥΚΙΔΟΥ Χ ΧΑΡΙΣΤΗ (Ξάνθη), ΠΑΧΑΚΗ Κ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ (Πάτρα), ΛΕΜΟΝΙΑΣ Κ ΧΑΡΙΣΤΟΣ (Πειραιάς), ΚΙΟΣΕΛΑΚΗ Χ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ (Πέλλα), ΤΣΟΜΠΑΝΙΔΟΥ ΧΑΡΙΣΤΗ (Πολίχνη), ΤΣΟΥΚΑ Α ΧΑΡΙΣΤΗ (Πολίχνη), ΔΑΓΚΟΥΛΗΣ Α ΧΑΡΙΣΤΟΣ (Πολίχνη), ΠΑΤΣΙΑΒΑ Α ΧΑΡΙΣΤΗ (Πολύγυρος), ΚΟΥΚΟΥΤΖΕΛΗ Χ ΧΑΡΙΣΤΗ (Πυλαία), ΚΩΣΤΑΚΗ Γ ΧΑΡΙΣΤΗ (Ρέθυμνο), ΠΟΛΙΤΗ ΧΑΡΙΣΤΗ (Ρέθυμνο), ΧΙΩΤΑΚΗ Σ ΧΑΡΙΣΤΗ (Ρέθυμνο), ΧΙΩΤΑΚΗ ΧΑΡΙΣΤΗ (Ρέθυμνο), ΣΟΦΟΛΟΓΗ Ι ΧΑΡΙΣΤΗ (Ρεντίνα), ΚΑΛΟΥΔΗ Σ ΧΑΡΙΣΤΗ (Ρόδος), ΜΑΝΩΛΑΚΗ Σ ΧΑΡΙΣΤΗ (Ρόδος), ΜΕΓΑΛΟΥΔΗ Γ ΧΑΡΙΣΤΗ (Ρόδος), ΧΑΤΖΗΠΑΥΛΗ Π ΧΑΡΙΣΤΗ (Ρόδος), ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Δ ΧΑΡΙΣΤΗ Άνευ (Σάμος), ΕΥΑΓΓΕΛΟΥΔΗ Χ ΧΑΡΙΣΤΗ (Σέρρες), ΖΕΤΤΑ Α ΧΑΡΙΣΤΗ (Σέρρες), ΖΕΤΤΑ Ε ΧΑΡΙΣΤΗ (Σέρρες), ΘΕΟΔΩΡΗ ΧΑΡΙΣΤΗ (Σέρρες), ΝΑΛΜΠΑΝΤΗ Θ ΧΑΡΙΣΤΗ (Σέρρες), ΤΣΑΡΔΑΚΗ Μ ΧΑΡΙΣΤΗ (Σέρρες), ΓΚΙΡΙΝΗΣ Χ ΧΑΡΙΣΤΟΣ (Σέρρες), ΚΑΡΚΑΝΕΒΑΤΟΣ Ν ΧΑΡΙΣΤΟΣ (Σέρρες), ΛΕΜΟΝΙΑΣ Ν ΧΑΡΙΣΤΟΣ (Σέρρες), ΧΑΤΖΗΧΑΡΙΣΤΟΣ Α ΧΑΡΙΣΤΟΣ (Σέρρες), ΑΓΓΕΛΟΥ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ (Σέρρες), ΓΛΑΒΙΝΑ Π ΧΑΡΙΣΤΗ (Σοχός), ΚΟΥΤΟΥΛΑ Π ΧΑΡΙΣΤΗ (Σταυρούπολη), ΚΟΥΚΟΥΖΕΛΗ Α ΧΑΡΙΣΤΗ (Συκεές), ΣΙΜΟΥ Α ΧΑΡΙΣΤΗ (Χαϊδάρι), ΦΙΣΤΕ ΧΑΡΙΣΤΙΑ (Χίος), ΦΙΣΤΕ ΧΑΡΙΣΤΙΑ (Χίος), ΜΑΥΡΙΓΚΟΠΟΥΛΟΥ ΧΑΡΙΣΤΗ (Χρυσούπολη)

  217. sarant said

    216 Α μπράβο!

  218. Πέπε said

    @216:
    > > ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Δ ΧΑΡΙΣΤΗ Άνευ (Σάμος)

    Τι άνευ; 🙂

  219. άνευ λέμε…
    http://www.11888.gr/list-names?_wpType=name&_wpName=%CE%A0%CE%91%CE%9D%CE%91%CE%93%CE%99%CE%A9%CE%A4%CE%9F%CE%A5+%CE%94+%CE%A7%CE%91%CE%A1%CE%99%CE%A3%CE%A4%CE%97&_wpWhere=

  220. Μπούφος said

    Ριβαλντίνιο, ξέρεις κάνα γιατροσόφι για επίμονο αλουπόβηχα; 😉

  221. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Η τόσο κοινή πατρωνυμική κατάληξη δεν είναι *πούλος (που εδώ που τα λέμε είναι άλλο πράγμα) αλλά -όπουλος.

  222. Πέπε said

    Το όνομα Φαλνταΐνα, στη Σκύρο, το ξέρει κανείς; Το βρήκα σε μια πηγή που θέλει λίγο διπλοτσεκάρισμα.

  223. sarant said

    222 Ναι, στη Σκύρο. Και Φαλταϊνα. Πρέπει να έχει σχέση με τους Φαλτάιτς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: