Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ολίγα περί κοπάνας

Posted by sarant στο 30 Μαΐου, 2016


Κάτι άλλο ήθελα να γράψω σήμερα, αλλά καθώς φυλλομετρούσα το πρωί κάτι παλιές εφημερίδες έπεσα τυχαία πάνω σ’ ένα χρονογράφημα που έχει γλωσσικό ενδιαφέρον, και είπα να το παρουσιάσω εδώ, αφού συνδέεται και με συζητήσεις που κάναμε πρόσφατα, όταν συζητήσαμε πριν από μερικές μέρες τα στιχάκια του στρατού.

Θα παρουσιάσω λοιπόν ένα χρονογράφημα, που δημοσιεύτηκε στην αθηναϊκή εφημερίδα Πρωία, στη στήλη «Της εποχής», στις 21 Αυγούστου 1939, δέκα μέρες πριν ξεσπάσει ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος και ενώ στην Ελλάδα είχαμε τη δικτατορία της Τετάρτης Αυγούστου. Το υπογράφει ο Γ.Ν.Δ. ο οποίος είναι ο δημοσιογράφος Γεώργιος Δρόσος.

Τεχνικοί όροι – Ολίγα περί κοπάνας

Οι δύο νέοι συνηντήθησαν κατά τας οκτώ το βράδυ εις το κοσμικόν κέντρον. Φρεσκοξυρισμένοι, φρεσκοκτενισμένοι, φρεσκοσιδερωμένοι, άψογοι, τέλος πάντων, μοιραίοι και ολέθριοι και ηλικίας περί τα τρι­άκοντα, εχαιρετίσθησαν θορυβωδώς και ήρχισαν υψηλοφώνως την συζήτησιν, όπως κάνουν όλοι όσοι έ­χουν την πεποίθησιν ότι λέγουν πο­λύ ενδιαφέροντα πράγματα και δεν θέλουν να στερήσουν αυτών τους γείτονάς των. Έτεινε, λοιπόν, το ους το άκροατήριον, ηκκίσθησαν ένα-δύο δεσποινάρια, τα οποία εκάθηντο πλησίον, διεκόπησαν αι άλ­λαι συνομιλίαι, και το ακρόαμα ήρχισε. Αλλά τι συνομιλία ήτο αυτή και τι πράγματα έλεγαν μεταξύ των οι δύο νέοι; Οι καθήμενοι εις τα γειτονικά τραπεζάκια αλληλοεκοιτάζοντο κατάπληκτοι:

—Τι σου συνέβη καημένε; ερωτά ο πρώτος τον δεύτερον.

— Άστα! την έσκασα κοπάνα, μ’ ετσίμπησαν, έφαγα τεσσάρα και εμαύρισε το μάτι μου, ώσπου να ιδεί άσφαλτο!

—Τι λες… και εκτός από τον πε­ριορισμό είχες και αγγαρείες;

—Βέβαια. Κάθε πρωί, τις χαβάγιες στο χέρι και δρόμο. Κάναμε σε όλη την αυλή σαχλαμάρα και μετά στα εστιατόρια.

—Και ο Πέτρος, τι γίνεται;

—Τυχερός αυτός. Βγήκε μπρεγκές και γλίτωσε.

Το ένα δεσποινίδιο έσκυψε προς το άλλο και εξήγησε:

—Μάγκικα μιλάνε.

—Όχι, κορακίστικα.

—Πάντως δεν εκατάλαβα γρυ!

Και πώς να καταλάβουν τα α­τυχή δεσποινίδια; Πού να την μά­θουν αυτή τη γλώσσα; Πώς να εννοήσει η ευτραφής κυρία, η οποία εκάθητο παρακάτω και ο κύριος με τα λευκά μαλλιά; Εκείνος κάτι θα μπορούσε ίσως να καταλάβει, από την εποχήν του όμως έχουν αλλάξει τόσα πράγματα και η γλώσσα έχει υποστεί τόσας εξελίξεις…

Και όμως, oι δύο νέοι, ωμίλουν γλώσσαν, την οποίαν χιλιάδες πολλαί Αθηναίων, την στιγμήν ιδίως αυτήν γνωρίζουν. Μετεχειρίζοντο μερικάς λέξεις από την ειδικήν ορολογίαν του στρατώνος και συ­νεννοούντο πλήρως μεταξύ των, εφόσον και οι δύο των ήσαν προφανώς «αγύμναστοι» — φαίνεται δε ότι η ατυχής αυτή κατηγορία στρατιωτών, όσον και αν γυμναστεί και όσα και αν μάθει, τελικώς θα διατηρήσει εις το διηνεκές την προ­σωνυμίαν αυτήν — και φυσικά εί­χαν φροντίσει να μάθουν την ειδικήν στρατιωτικήν ορολογίαν, άνευ της οποίας μένει κανείς εις τον στρα­τόν εσαεί Γιάννης και περίγελως των άλλων. Και δεν υπάρχει πρά­γμα το οποίον να αντιπαθεί ο στρατιώτης περισσότερον από του να φανεί «νέος», όπως αντιθέτως τίπο­τα δεν τον ικανοποιεί περισσότερον από του να φαίνεται «παλαιός». Κο­πάνα, λοιπόν, τεσσάρα, μπρεγκές, χαβάγια και σαχλαμάρα, όλα αυτά είναι λέξεις καθαρώς «επαγγελματικαί» τας οποίας ο στρατιώτης δεν παραλείπει ευκαιρίαν από του να τας μεταχειρισθεί.

Κοπάνα λοιπόν — αγαπητή δε­σποινίς με το έκπληκτον ύφος — δεν είναι κορακίστικη λέξις. Είναι λέξις του στρατώνος και σημαίνει απουσί­αν άνευ αδείας από γυμνάσια ή θε­ωρίαν, σκάσιμο, ή όπως λέγεται επί μαθητών «κατσιρμά». Υπάρ­χουν άπειροι τρόποι κοπάνας και αν είναι ανεξάντλητος η εφευρετικότης του Έλληνος στρα­τιώτου, ταυτοχρόνως και οι βαθμο­φόροι έχουν και αυτοί πλήρη γνώσιν των διαφόρων αυτών μεθόδων και συνεπώς η προσπάθεια «κοπανίσματος» αποτελεί ένα είδος διελκυστίνδος, μη στερουμένης ενδιαφέροντος.

Ο νέος με την ωραία χωρίστρα δεν τα κατάφερε, φαίνεται, και πολύ καλά… Τον έπιαοαν και του εκόλ­λησαν τεσσάρα, ήγουν τέσσαρας η­μέρας κράτησιν ή περιορισμό. Πλην όμως της στερήσεως εξόδου, τι έ­κανε μέσα εις τον στρατώνα ο νέ­ος επί τέσσαρας ημέρας; Εσκούπιζε την αυλήν του συντάγματος και τα εστιατόρια, όπως κάνουν όλοι οι τιμωρημένοι. Και με τι τα εσκούπιζε; Ω της ποιήσεως! Με την χαβάγια, διότι χαβάγια λέγεται εις τον στρατόν η σκούπα.

Μένει μία ακόμη φράσις: «βγήκε μπρεγκές». «Μπρεγκές», λοιπόν, ή αεροπόρος, σημαίνει βοηθητικός. Άγνωστον γιατί, οι μάχιμοι στρατιώται αποκαλούν τους βοηθητικούς, με κάποιαν μάλιστα δόσιν ειρωνείας, «αεροπόρους» καί, προωθήσαντες την ειρωνείαν, έφθασαν μέχρι του γνωστού τύπου πολεμικών αεροπλά­νων, τών «Μπρεγκέ» και απεκάλεσαν τους βοηθητικούς μπρεγκέδες. Εννοήσατε;

Κατόπιν όλων αύτών, η φράσις του κομψού νέου, διαφωτίζεται πλή­ρως. Είπε:

—Απεπειράθην να το σκάσω, αλ­λά μ’ έπιασαν και με εφυλάκισαν επί τέσσαρας ημέρας, κατά τας ο­ποίας εσκούπιζα την αυλή του συν­τάγματος. Όσον αφορά τον Πέ­τρον, αυτός εχαρακτηρίσθη ως βοη­θητικός και ως τοιούτος απελύθη, αφού όλοι oι βοηθητικοί αγύμναστοι απελύθησαν.

Αυτά δεσποινίς μου δια να κα­ταλάβετε τι έλεγε ο ωραίος νέος. Και αν θέλετε να μάθετε περισσό­τερα, σας συμβουλεύω να συνάψετε σχέσεις με κανένα αγύμναστο, ο οποίος θα σας διδάξει, πλην αυτών, κι άλλα πολλά, εφόσον δεν υπάρχει ουδεμία πιθανότης να επιστρατευθείτε και σεις καμιά φορά και να τα μάθετε εκ του φυσικού…

Γ.Ν.Δ.

Ο Γ. Δρόσος ήταν τότε 27 χρονών, θα είχε λοιπόν πρόσφατη σχετικά τη φανταρίστικη αργκό. Κάπου μάλιστα διάβασα ότι επιστρατεύτηκε στον πόλεμο τον επόμενο χρόνο.

Το κείμενο μας ενδιαφέρει από λεξιλογική σκοπιά. Καταρχάς, είναι ενδιαφέρον ότι η λέξη «κοπάνα», που σήμερα είναι κοινότατη για κάθε απουσία χωρίς άδεια, όχι μόνο από τον στρατό αλλά κυρίως από το σχολείο ή τη δουλειά, τότε ήταν καινούργια, ακόμα περιορισμένη στο περιχαρακωμένο περιβάλλον του στρατώνα, χωρίς ακόμα να έχει περάσει στην καθομιλουμένη -τουλάχιστον, αν εμπιστευτούμε τον αρθρογράφο και τη γλωσσική του εποπτεία. Να προσέξουμε πάντως ότι ο φαντάρος του χρονογραφήματος λέει «την έσκασα κοπάνα» και όχι «έκανα κοπάνα» όπως λέμε σήμερα.

Ως σχολικό συνώνυμο της κοπάνας, ο αρθρογράφος αναφέρει τον «κατσιρμά», κάτι που με παραξενεύει αφού έχω συναντήσει τη λέξη αυτή σε λαθρεμπορικά συμφραζόμενα (θα θυμάστε το τραγούδι της Παπαγιαννοπούλου για τον μπάρμπα τον Παναή).

Πέρα από την κοπάνα, ο αρθρογράφος δίνει και τις εξής λέξεις της φανταρίστικης αργκό που δεν επιβίωσαν μέχρι σήμερα:

  • χαβάγιες, οι σκούπες -πολύ παραστατικό!
  • σαχλαμάρα -δεν το εξηγεί ρητά, αλλά βγαίνει πως είναι το σκούπισμα
  • μπρεγκές, ο βοηθητικός.

Αυτόν τον όρο τον εξηγεί. Τους βοηθητικούς τους λέγανε «αεροπόρους», και κατ’ επέκταση «μπρεγκέδες» από τα πολεμικά αεροπλάνα Μπρεγκέ. Εγώ δεν είμαι πολύ φίλος των αεροπλάνων, βρίσκω όμως ότι Breguet (από το όνομα του σχεδιαστή του) ήταν ένας τύπος πολεμικού αεροσκάφους, διπλάνου, που χρησιμοποιήθηκε στον Πρώτο Παγκόσμιο. Υποθέτω ότι στη δεκαετία του 1930 τα Μπρεγκέ θα είχαν πια παλιώσει (σταμάτησαν να παράγονται το 1928) -αλλά αυτό δεν εμποδίζει να χρησιμοποιηθούν για να δηλώσουν τον βοηθητικό φαντάρο, κάθε άλλο μάλιστα. Και στα χρόνια μου λέγανε «ντακότα» στον στρατό τον βοηθητικό ή τον ανόρεχτο φαντάρο, ίσως να το λένε ακόμα, και οι Ντακότες δεν ήταν η τελευταία λέξη της τεχνολογίας.

Επίσης, ο αρθρογράφος κάνει την εύστοχη παρατήρηση ότι ο νέος στρατιώτης χρησιμοποιεί την φανταρίστικη αργκό ακριβώς για να μη δείχνει νέος, και χρησιμοποιεί τη λέξη «Γιάννης» σαν δηλωτικό του νέου φαντάρου, λέξη που διατηρείται μέχρι σήμερα, κυρίως με παραλλαγές (γιαννάκι, στραβόγιαννο κτλ.) αν και βέβαια είναι αμέτρητα τα συνώνυμα του «νέος» στη φανταρίστικη ορολογία.

Συνομήλικος ή λίγο μεγαλύτερος από τους «αγύμναστους» του χρονογραφήματος, που μας τους περιγράφουν περίπου τριαντάρηδες, ήταν το 1939 ο (γεννημένος το 1905) Μάρκος Βαμβακάρης. Δεν έχω πρόχειρη την αυτοβιογραφία του για να ελέγξω αν όντως ήταν αγύμναστος, αλλά έχει γράψει τέτοιο τραγούδι, και μάλιστα το 1940 (βέβαια σε στίχους του Γ. Φωτίδα):

Και για να τελειώσουμε, ας δούμε τι άλλες εκφράσεις έχουμε για το «την κάνω κοπάνα», πέρα από το απλοποιημένο «την κάνω», «τιγκανά» κτλ. Μας ενδιαφέρουν εκφράσεις που δείχνουν την απουσία χωρίς άδεια, όχι απλώς την αποχώρηση από κάπου.

Πέρα λοιπόν από την κοπάνα υπάρχει το «σκασιαρχείο», που είναι βέβαια πιο πολύ σχολικό και είναι αρκετά παλιό κι αυτό.

Εκτός από το «την κάνω κοπάνα» έχουμε το «την κάνω σμπόμπα», που κατά το ΛΚΝ είναι παλαιότερη έκφρ. από το σκασιαρχείο.

Στον στρατό, θυμάμαι, λέγαμε «την έκανε κατσίκα», όπου αυτή η κατσίκα δεν έχει σχέση με τη αίγα αλλά με την τούρκικη λέξη κατσάκ, ο φυγάς, φυγόδικος κτλ., ίδια ρίζα με τον κατσιρμά που είδαμε πιο πάνω.

Καθαρά στρατιωτικό για την παράτυπη απουσία είναι το «πήρε άδεια από τη σημαία».

Για κάθε είδους απουσία ή αναχώρηση που γίνεται στα μουλωχτά, υπάρχει η παλιά έκφραση «το/την έστριψε αλά γαλλικά», που είναι και διεθνής (take the French leave, despedirse a la francesa, αν και οι Γάλλοι την αντιγυρίζουν στους Άγγλους: filer à l’anglaise).

Αλλά σίγουρα θα έχετε κι εσείς να προσθέσετε κάποιαν έκφραση -περιμένω!

ΥΓ

Θυμίζω ότι για τα γλωσσικά του στρατού έχουμε δημοσιεύσει στο ιστολόγιο, πέρα από το άρθρο για τους νέους και τους παλιούς, ένα Μικρό φαντάρικο λεξικό, και ένα άρθρο για το Γόπινγκ, το τσάπινγκ και τα άλλα αγγλοπρεπή.

 

 

 

 

Advertisements

228 Σχόλια to “Ολίγα περί κοπάνας”

  1. Πάνος με πεζά said

    Kαλημέρα !

  2. Ωραίο!
    Όπως έμαθα πρόσφατα (λέμε τώρα), την κοπάνα τη λένε καμίνι στην ανατολική Κρήτη: «όταν κτυπούσε η εκκλησιά της Αγίας Τριάδας για να πάνε τα παιδιά στο σχολείο, -γράφει ο Στέργιος Σπανάκης- έπαιρνα την ντάσκα (tasca, ιταλική λέξη που σημαίνει τσέπη, σακούλα, λείψανο της βενετοκρατίας)- ακολουθούσα μεν το δρόμο του σχολείου, αλλά λοξοδρομούσα και κρυβόμουνα κάπου. Αυτό το έλεγαν καμίνι». Kaçırma σημαίνει ακριβώς κοπάνα, διαφυγή.

  3. Κουνελόγατος said

    Σε παλιό τραγούδι λέει «…με το μάγκα το ‘στριψες». Για κοπάνα -άλλου είδους- μου κάνει.
    Καλημέρα.

  4. argyris446 said

    Reblogged στις worldtraveller70.

  5. Πάνος με πεζά said

    Κάποιες πιο «διευρυμένες» εκφράσεις :
    «Έγινε Πουλόπουλος», με διττή εξήγηση (εκτός αν έχεις καταλήξει σε κάποια : είτε από τα χρέη του καταστήματος του Πουλόπουλου, είτε από την κίνηση να παίρνει κανείς το καπέλο φεύγοντας).
    «Έγινε της Αναλήψεως».
    «Εξαφανιζόλ».
    «Έγινε Λούης»
    κλπ.

  6. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    5: Όπως λες, είναι διευρυμένες αυτές.
    Για τον Πουλόπουλο, είχα υποστηρίξει την προέλευση από το καπέλο, αλλά τελικά στα σχόλια μεταπείστηκα και τώρα το συνδέω με το «την πούλεψε».

  7. Πάνος με πεζά said

    Πάντως, με μια λεπτή ειδοποιό διαφορά, το «είμαι σκαστός» έχει την έννοια ότι κάποια στιγμή θα επιστρέψω, ελπίζοντας να μην το έχει καταλάβει κανείς, ενώ η κοπάνα ή το σκασιαρχείο δεν προδικάζει καμία τέτοια υποχρέωση.

  8. Καλημέρα.

    «Ζμπόμπα» κάναμε από το σχολείο στην Κοζάνη στα 90s. Την είχα για λέξη του τοπικού ιδιώματος, με έκπληξη βλέπω ότι τελικά δεν είναι.

  9. Emphyrio said

    Μπορει να ειναι πεπαλαιωμενης τεχνολογιας η Ντακοτα, αλλα ειναι ακομα ενα εκπληκτικο αεροσκαφος – και πεταει και σημερα. Δεν πολυασχολουμαι με τα μεταλλικα πετεινα του ουρανου, αλλα αγαπαω πολυ αυτην και το Blackbird.

  10. spiral architect said

    Καλημέρα και καλή βδομάδα.
    Ακόμα πιο διευρημένη: Τομπούλογλου http://goo.gl/YwiOj2 😀

  11. Ε, ναι, κατσάκι κάναμε στο σχολείο. Την κοπάνα τη μάθαμε στις ελληνικές βιντεοταινίες.

  12. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα!

    Συνέχεια του «πουλεύω» κλπ είναι το «τομπούλογλου» (κατά το «τιγκανά»), ποδοσφαιρογενή υποθέτω.

    Λεξιλογικά έχει ενδιαφέρον και η ντακότα. Δεν τη θυμάμαι ακριβώς, αλλά από αυτά που θυμάμαι, ονομάστηκε έτσι το DC-3 (που είναι η επίσημη ονομασία του τύπου) στη Βρετανία. Τα αεροπλάνα έφθασαν από την Αμερική (όπου κατασκευάζονταν σωρηδόν για τις ανάγκες του ΒΠΠ και μοιράζονταν στους συμμάχους για χρήση σαν μεταγωγικά κυρίως) και ονομάστηκαν έτσι από την πολιτεία που παράγονταν.
    https://el.wikipedia.org/wiki/Douglas_C-47_Skytrain

    H Breguet δε σταμάτησε στον ΑΠΠ, έχει συγχωνευτεί με τη Dassault που φτιάχνει τα γνωστά μας Mirage
    https://en.wikipedia.org/wiki/Breguet_Aviation

  13. sarant said

    7: Πολυ σωστό αυτό με τον σκαστό

    8: Τη σμπόμπα την έχει το ΛΚΝ, που έχει κι άλλες βορειοελλαδίτικες λέξεις.

  14. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    έγινε καπνός , έγινε μπουχός (μπουχός= το ντουμάνι από σκόνη/άμμο)

  15. LandS said

    Την έκανε μπραφ

  16. ΓιώργοςΜ said

    Επίσης, για το «καμίνι», ένας ξάδερφος στο χωριό χωνόταν στο παλιό ασβεστοκάμινο όταν τον έψαχνε ο πατέρας του για αγγαρείες στα χωράφια, ίσως η λέξη να έχει τέτοια ιστορία.

  17. Alexis said

    Ο κατσιρμάς υπάρχει και στο «Ένα παιδί μετράει τ’ άστρα» του Λουντέμη.
    Το λέει ο γύφτος για κάποιο σχολιαρόπαιδο «αυτό όλο κατσιρμάδες κάνει» και υπάρχει η επεξήγηση από κάτω *σκασιαρχείο.

    #11: Κοπάνα το ξέρω εγώ το (σχολικό) σκασιαρχείο τουλάχιστον από τα ’70s.
    Άλλωστε για να περάσει στις βιντεοταινίες του ’80 (Η πρώτη «Ρόδα, τσάντα και κοπάνα» είναι του 1982 νομίζω) πρέπει να προϋπήρχε και να είχε καθιερωθεί.

  18. Γιάννης Ιατρού said

    Κι αν την κάνεις κοπάνα το Πάσχα, αυτό λέγεται ΛΑΜΠΡιάτικη κοπάνα 🙂 🙂

  19. Γς said

    Περί κοπάνας,

    Η κοπανα γιαουρτάκι

    [έπεται η βασιλική κοπάνα]

  20. spatholouro said

    Kaçirma: φευγάτισμα/φυγάδευση
    («Τουρκοελληνικό λεξικό», Κέντρο Ανατολικών Γλωσσών και Πολιτισμού, 2000)

  21. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Πολύ μου άρεσε το σημερινό.
    Να πω και κάτι που το έχω άχτι σχετικό με το «ήρχισαν υψηλοφώνως την συζήτησιν, όπως κάνουν όλοι όσοι έ­χουν την πεποίθησιν ότι λέγουν πο­λύ ενδιαφέροντα πράγματα και δεν θέλουν να στερήσουν αυτών τους γείτονάς των.». Αυτή την πρακτική την έχω συναντήσει παλιά στο βιβλιοπωλείο Καρδαμίτσα, όταν πήγαινε ακόμη εκεί η ομώνυμη ιδιοκτήτρια και ακόμη και σήμερα στους υπάλληλους του βιβλιοπωλείου Πολιτεία. Δεν μπορούσες/μπορείς να πας να δεις βιβλία με την ησυχία σου, κυριολεκτικά! 🙂 Θα συμβαίνει βέβαια κι αλλού, αλλά στα βιβλιοπωλεία μου κακοφαίνεται.

  22. Ζαχαρίας said

    Η κοπάνα στο στρατό λέγετε και «μανδραπήδα» ή την έκανε «μανδραπήδα» ή έγινε «μανδραπήδας. Επίσης μια άλλη λεξη που δεν γνωρίζω αν προέρχεται από την στρατιωτική ορολογία ή την δανείστηκε από την αργκο εκτός στρατού είναι ή λέξη «αλεμάο». Βέβαια εκτός στρατού το αλεμάο σήμαινε (δεν ξέρω αν χρησιμοποιείται ακόμη, αλλά μέχρι το 2007 υπήρχε 🙂 ) την κάνω. Ελπίζω να είμαι εντός θέματος.
    Καλημέρα σε όλους.

  23. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!
    Βλέπω πως δεν κάνατε κοπάνα από τα σχόλια!

    22 Όχι μανΤραπήδα;

  24. Γς said

    23 β:

    Μια μ@ντρ@ τέτοια…

  25. Ζαχαρίας said

    23. Την εποχή που πήγα εγώ στρατό, όταν 2 σειρές μου «έκαναν κοπάνα» για να βρουν τις κόρες του Συνταγματάρχη ( και ένα μικρό κουτσομπολιό, τους έπιασε η περίπολος στο σημείο που τους περίμεναν οι κόρες του στρατιωτικού, με αποτέλεσμα να φάνε περίπου 30 μέρες φυλακή έκαστος και όλη η μονάδα να μαζεύει για 3 μέρες πευκοβελόνες) τους λέγαμε μανδραπήδες με δ.

  26. Παναγιώτης Κ. said

    Ο Γ. Δρόσος στη δεκαετία του ΄70, μετά τη δικτατορία, ήταν δημοσιογράφος στην Καθημερινή και έκανε πολιτικό σχόλιο στην τηλεόραση ως προπαγανδιστής του Καραμανλικού λόγου. Δεν είχα καθίσει ποτέ να τον ακούσω τι λέει.
    Εκείνη την εποχή τα πράγματα στο τότε μυαλό μας ήταν απλά. Ήταν «αυτοί» και όλοι εμείς οι άλλοι… 🙂
    Σχόλιο έκανε και ο Ζάχος Χατζηφωτίου σας θυμίζω.

    Σπάω τώρα το κεφάλι μου να θυμηθώ ένα συγκεκριμένο τραγούδι -σύγχρονη σύνθεση-με την λέξη «κατσιρμάς» αλλά δεν μου έρχεται στο νου. Πάντως , λαθρεμπόριο και παρανομία ήταν τα συμφραζόμενα.

  27. Alexis said

    Και μια διαφορετική κοπάνα, ολίγον σόκιν.

  28. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Καλημέρα.
    Ἡ λέξη kaçırma, σύμφωνα μὲ τὸ seslisozluk, μεταξὺ ἄλλων, σημαὶνει ἀπαγωγὴ, διαφυγὴ καὶ λαθρεμπόριο.

    https://www.seslisozluk.net/en/what-is-the-meaning-of-Ka%C3%A7%C4%B1rma/

  29. Γς said

    Και μια αφρικάνικη κοπάνα

  30. Της Μηχανής Ραψίματα said

    Πριν από χρόνια στο Διδυμότειχο μικρό κουρτσούδι ήμουν, με παρέα δημοτιανών, ξαδέρφια μου και φίλους τους πίναμε τ΄αναψυκτικά μας στην πλατεία. Ξάφνου έρχεται κι ένα άλλο παλικαράκι, που δεν τον περίμενε η παρέα γιατί δούλευε στον κάμπο εκείνη την ημέρα με τον πατέρα του. Τον ρωτάνε πως και ήρθε και τους είπε την εξής ατάκα (ακόμη τη θυμάμαι) Έκαμα κατσάκ’ κι ήρτα ντουγρού να φάου πατλάκες και να πιω καμιά γκαζόζα. Γκζάν΄ είμ’ ξισκάνισ’ κι εγώ!» Μου είχε κάνει τρομερή εντύπωση τότε γιατί εκτός απ΄ τους μεγαλύτερους που μιλούσαν πολύ με τοπική διάλεκτο, νεότερο να μιλάει έτσι δεν είχα ξανακούσει μέχρι τότε. Κάθε φορά που ανέβαινα στη Θράκη είχα και σημειωματάριο μαζί κι έγραφα όσες λέξεις μ΄άρεζαν.
    *κατσάκ’ – κοπάνα
    *πατλάκες – ποπ κορν
    *γκζάν΄ – παιδί
    *ξισκανίζου – ζηλεύω

  31. spatholouro said

    Ας μπεί και ο Μπάτης στη λίστα από το 1935 («Μπαρμπεράκι»)
    «Είμαι μάγκα και κουρνάζα/κι όλο θα στην κοπανώ»

  32. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Τὴ λέξη «καμινάτσι» τὴν ἄκουσα κι ἐγὼ στὸ Ἡράκλειο τῆς Κρήτης, τὸ 1969, ὅταν εἴχαμε πάει τετραήμερη στὴν Πέμπτη Γυμνασίου. Τὴν ἔλεγαν κάποιες μαθήτριες, ποὺ τοὺς πιάσαμε κουβέντα κάπου στὸ κέντρο τῆς πόλης.

    Πιθανὴ προέλευση (κατὰ τὴ γνώμη μου) ἀπὸ τὸ ἰταλ. cammino: μονοπάτι, (κάτι ἀντίστοιχο πρέπει νὰ ὑπάρχει καὶ στὰ βενετσιάνικα) καὶ ὄχι ἀπὸ τὸ καμίνι ποὺ ἀναφέρεται προηγουμένως. Ἄς μᾶς τὰ ποῦν, ὅμως, οἱ καλύτερα γνωρίζοντες.

  33. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Στὸ Ναυτικὸ ποὺ ὑπηρέτησα, εἴχαμε μιὰ συνθηματικὴ λέξη γιὰ τὴν κοπάνα, ποὺ ἀφοροῦσε ὅμως ἀποκλειστικὰ τὸ γραφεῖο μας. Ὅλοι, ἀπὸ τὸν προϊστάμενο ἀντιπλοίαρχο, μέχρι τοὺς στρατεύσιμους, λέγαμε: «Αὔριο πάω Καρθαία», ὅπου Καρθαία ἦταν τὸτε, στὸ τέλος τῆς δεκαετίας τοῦ ’70, μιὰ ἑταιρεία ποὺ προμήθευε τὸ Ναυτικὸ μὲ σωλῆνες καυσίμων (ἄν θυμᾶμαι καλὰ). Αὐτὲς ἧταν «ἐπίσημες» κοπάνες καὶ γίνονταν στὰ πλαίσια τῆς καλῆς λειτουργίας τοῦ γραφείου καὶ πάντα μὲ μέτρο.

  34. Γιώργος Κόφτης said

    Η λέξη κατσιρμάς στην περιοχή μου (Σωχός Θεσσαλονίκης) λεγόταν με μεταφορική έννοια και για το παιδί που γεννιόταν παρά την θέληση των γονέων, που «ξέφευγε»! 🙂

  35. Μανούσος said

    Νομίζω σωστότερο «τηγκανά»< την κάνω, δηλ. την κοπανάω

  36. Reblogged στις anastasiakalantzi50.

  37. Κουνελόγατος said

    35. Λέγεται και ως διαταγή: φύγε, την κάνεις.

  38. Alexis said

    #26: Τον θυμάμαι αμυδρά τον Δρόσο, λίγο μετά τη μεταπολίτευση στην ΕΡΤ!
    Αυτός και ο Χατζηφωτίου με το πεντάλεπτό του ήταν εμβληματικές φιγούρες της τηλεόρασης τα πρώτα μεταδικτατορικά χρόνια.

  39. Corto said

    Ωραιότατο άρθρο! Εάν δεν κάνω κατάχρηση του χώρου, θα ήθελα να κάνω κάποιες ερωτήσεις:

    α) Ποιοι θεωρήθηκαν αγύμναστοι στην επιστράτευση του 1939 και γενικότερα στις επιστρατεύσεις; Μόνον όσοι δεν είχαν υπηρετήσει καθόλου στον στρατό έως τότε, ή συμπεριλαμβάνονταν και όσοι είχαν στρατευθεί πριν από ορισμένα χρόνια και παλαιότερα;
    Ο Μάρκος Βαμβακάρης οπωσδήποτε είχε υπηρετήσει στην κλάση του 1925.

    β) Το τραγούδι του Βαμβακάρη αναφέρεται στην επιστράτευση του 1939 ή του 1940;

    γ) Ο στιχουργός Γ. Φωτίδας τελικά υπήρξε ή είναι μυθικό πρόσωπο; Ο Κουνάδης αμφισβητεί την ύπαρξή του και πιθανολογεί ότι είναι ψευδώνυμο του Μάτσα. Ο Ηλίας Βολιώτης Καπετανάκης αντιθέτως τον θεωρεί πραγματικό στιχουργό.

  40. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    30 Τι ωραία φράση!

    32 Μάλλον από το cammino, όπως λες

    34 Το είχε πει κι η Μαρία αυτό, παλιότερα.

    35 Τηγκανά μεν, αλλά είναι και ο Τιγκανά ο ποδοσφαιριστής που απ’ αυτόν ειπώθηκε

  41. Καλημέρα,

    Να ρωτήσω κάτι, με αφορμή αυτό με τις «διεθνείς εκφράσεις» αλά γαλλικά, προς το τέλος του άρθρου;

    Υπάρχει ικανός αριθμός εκφράσεων που λέγονται με την ίδια ή παρεμφερή σημασία σε περισσότερες από μία γλώσσες; Και πώς προκύπτει αυτό το φαινόμενο; Γιατί νομίζω ότι άλλο π.χ. «κάνω φορμάτ» που αναφέρεται σε συγκεκριμένο χειροπιαστό πράγμα που γίνεται σήμερα (καλά, εντάξει, το ξέρω ότι οι δισκέτες δεν υπάρχουν πια), και άλλο «φτύσε τα φασόλια», ή μια άλλη έκφραση, που συνήθως στην κυριολεξία της δεν βγάζει [πια;] νόημα.

    Και το λέω επίσης αυτό, γιατί κατά καιρούς διάβαζα στα ιταλικά κάποιες εκφράσεις που ενώ έμοιαζαν σαν αυτά τα χαριτολογικά σλόου δε ματσόιλ κ.λπ., τελικά ήταν κανονικές εκφράσεις, αλλά δεν ξέρω να λέγονται αλλού. Π.χ. «… altrimenti, chi lo sente, il Principale!», ή, «Questa Claudia non me la racconta giusta» και άλλες που τις έχω σημειώσει αλλά δεν τις έχω μαζί μου τώρα εδώ στη δουλειά. Ειδικά αυτό το ποιος τον ακούει, μου είχε κάνει πολλή εντύπωση.

  42. 40: Στο τσακ με πρόλαβες!

    https://en.wikipedia.org/wiki/Jean_Tigana

  43. Alexis said

    Τι επιστράτευση έγινε το 1939 και για ποιό λόγο; 😕

  44. Κουνελόγατος said

    40 και 42. Ναι, αλλά η φράση βγήκε γι άλλον λόγο, όχι για τον ποδοσφαιριστή. Ίσως αυτός να ήταν η αφορμή που πλάστηκε, από την άλλη εγώ την πρωτάκουσα πριν από λίγα χρόνια, ο Τηγκανά έπαιζε πριν 30;;; χρόνια, τέσπα αρχές των 80ζ.

  45. Κουνελόγατος said

    44 συνέχεια: Αν μάλιστα σκεφτούμε πως τις τέτοιες λέξεις τις πλάθει η νεολαία, είναι αξιοπερίεργο. Εκτός αν υπήρχε από τότε και δεν την είχα ακούσει.

  46. Ιάκωβος said

    -Αυτός σκαπέτησε

    -Πάρε τον πούλο→ Τον πούλο→Τον Πούλογλου (ίσως από τον Κούλογλου; 🙂 Γιατί πρέπει να είναι πολύ τελευταίο) και Τομπούλοβιτς

  47. ΓιώργοςΜ said

    44-45 Τη λέξη την έχω ακούσει από τα μέσα των 90ζ, κι εγώ που δεν ασχολούμαι καθόλου με το ποδόσφαιρο έκανα αμέσως τη σύνδεση (ο Τιγκανά έπαιζε μέχρι το 91). Θυμίζει και «τηγάνι», το όνομα εντυπώνεται εύκολα.

  48. Υπήρχε ο βουλευτής της ΝΔ Τομπούλογλου, ο οποίος μάλιστα ατύχησε λόγω κάποιου σκανδάλου και αποχώρησε από την πολιτική. Μ’ έναν σμπάρο δυο τρυγόνια από λεξιλογική άποψη, δηλαδή.

  49. Ψέματα, ποτέ δεν κατάφερε να γίνει βουλευτής: http://www.parapolitika.gr/article/47314/mono-sta-parapolitikagr-poios-einai-pragmatika-o-haris-tompoylogloy
    Ευσχήμως (και σωστά) το σάιτ δεν αναφέρει τι είδους «σκάνδαλο» ήταν αυτό του 2000…

  50. sarant said

    48 Αλλά τοποθετήθηκε διοικητής νοσοκομείου και εκεί κατηγορήθηκε για μίζες (ακόμα δεν έχει δικαστεί, θαρρώ)

    41 Δεν υπάρχει ενιαίος κανόνας για τις διεθνείς φράσεις. Κάποιες ανάγονται στην κλασική γραμματεία, άλλες μπορεί να είναι ανεξάρτητοι σχηματισμοί. Η προκείμενη, το πιθανότερο να είναι δάνειο.

  51. Το «την κάνω με πλάγια (πηδηματάκια)» το είπαμε;
    Σχετικό και το «Βάμος απ’ τα πλάγια», που προέρχεται από το ντίσκο σαχλοτράγουδο «Βάμος α λα πλάγια» των ’80ζ…

  52. Κουνελόγατος said

    50. Νίκο δικάστηκε (και καταδικάστηκε θαρρώ) πρόσφατα, αλλά δεν ψάχνω τώρα λεπτομέρειες.
    Ας μην ξεχνάμε πως ήταν από τους φερέλπιδες του κόμματος, υπήρξε στέλεχος της ΟΝΝΕΔ, διορισμένος στα μέσα των 80ζ, Δήμαρχος και δεν ξέρω τι άλλο.

  53. aerosol said

    Είναι υπερβολή να βάζουμε ορθογραφικούς κανόνες σε πράγματα που πλάστηκαν σε αργκό που δεν φτιάχτηκε για να γράφεται αλλά για να ακούγεται. Τηγκανά/τιγκανά, ένα λογοπαίγνιο προφορικού λόγου με το όνομα του ποδοσφαιριστή, δεν έχει νόημα η επιμονή στο πώς της γραφής. Αναλόγως, αλεμάο (και όχι με το ζόρι αλεμάω) παρότι το λογοπαίγνιο με το όνομα του βραζιλιάνου μπαλαδόρου είχε επιτυχία και επειδή θυμίζει ρήμα.
    Πάντω, αν πρέπει να πάρω θέση θα πρόκρινα το τιγκανά και το αλεμάο: το χιούμορ βγαίνει ακριβώς από το γεγονός πως ένα όνομα τυχαίνει να είναι ομόηχο με κάποια έκφραση και αυτή η παραδοξότητα το κάνει πιο ενδιαφέρον. Αδήλωτος σκοπός της αργκό είναι να κρύβει από τους αμύητους και αν πρέπει να γραφτεί αξίζει να γραφτεί κρυπτικά, τηρώντας το στοιχείο της έκπληξης για όσους γνωρίζουν το κλειδί του νοήματος και όχι δηλώνοντάς το ξεκάθαρα.

  54. Στην πολιτική, για τους κοπανατζήδες κάποιας συγκεκριμένης πολιτικής περιόδου, λέμε «αυτός τότε εμελετούσε». Α λα μαγαριστός Χριστόδουλος Παρασκευαΐδης.

  55. Prison Break, dog edition http://lolsnaps.com/upload_pic/b6940a2e-prison-break-dog-edition.jpg

  56. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    2 >>την κοπάνα τη λένε καμίνι στην ανατολική Κρήτη
    Ναι,σώζεται ακόμη. Δεν πήγα σχολείο κάτω αλλά τη θυμάμαι από τ΄αδέλφια μου και μάλιστα το λέγανε συνωμοτικά «καμινάκι». Το ίδιο λέει κι εδώ ένας χωργιανός:
    «…Σε μέσο υφολογικό επίπεδο η λέξη είναι «σκασιαρχείο». Τη συνάντησα χθες στο καινούριο βιβλίο του Μανόλη Πρατικάκη «Η κιβωτός». Οι μαθητές σήμερα λένε ότι κάνουν κοπάνα. Εμείς στην εποχή μου, στην Ιεράπετρα τουλάχιστον, λέγαμε ότι κάναμε καμίνι. …»
    http://www.lexima.gr/lxm/read-1759.html

    Σ.σ. Στο λινκ που παραθέτεις Δύτη, είδα και τον κουρκουμά (μαλανοδοχείο) που σ΄εμάς, ανατολικά και νοτιότερα απ΄τ’ Οροπέδιο, λεγόταν κουκουμάς.

  57. Alexis said

    #46: Ο Πούλογλου είναι κάτι σαν τον Ξαπλόπουλο δηλαδή… 😀

    #42: Παιχταράς!
    Μέλος της καλύτερης, κατά τη γνώμη μου, Εθνικής Γαλλίας όλων των εποχών, αυτής του Μουντιάλ του 1986.
    Που αποκλείστηκε, ως συνήθως, από τους ακατονόμαστους.
    Σύνδρομο «γραμμής Μαζινό» όπως το λέω εγώ αυτό. 🙂

    #44, 45: Την ίδια απορία είχα κι εγώ, αλλά φαίνεται ότι η έκφρραση πλάστηκε αρκετά πιο παλιά απ’ ότι νομίζαμε, τότε που ο Τιγκανά ήταν ακόμα «φρέσκος» στην ποδοσφαιρική μνήμη.

  58. gpoint said

    # 54

    Σκύλε, μαζέψου !

    Νομίζω πως σήμερα οι πιτσιρικάδες χρησιμοποιούν περισσότερο την έκφραη πουλόπουλος ή την έκανα πουλόπουλος

  59. spiral architect said

    «Μπατιστόν και Τιγκανά» ήταν το παράγγελμα της αποχώρησης απ’ την καφετέρια όταν η ομάδα μας έχανε, γύρω στο Μουντιάλ του ’82:

  60. Κουνελόγατος said

    59. Spiral πρώτη φορά το ακούω, πήγαινα τότε κι εγώ -πιτσιρικάς- σε καφετέριες. Το Μπατιστόν τι ρόλο έπαιζε στο παράγγελμα; 🙂

  61. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Ίσως να μην αποκαλούσαν «αεροπόρους» και «μπρεγκέδες» τους βοηθητικούς μεταφορικά, επειδή είχε παλιώσει αυτός ο τύπος αεροπλάνου. Πιθανολογώ και την ειρωνική χρήση, ενθυμούμενος τα «κομμάντος» που λέγανε γι αυτούς κάτι παλιόφατσες. Μάλιστα, μερικοί πιό κακόψυχοι, που παρακολουθούσαν κάποιες πορείες στις οποίες συμμετείχαν και βοηθητικοί, σιγομουρμούριζαν ρυθμικά: «Στην πάντα, στην πάντα/ περνάνε τα κομμάντα»!

  62. Γιάννης Ιατρού said

    55: Η ομολογία 🙂

  63. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

  64. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    ‘Εχουμε και το έγκαψα=έφυγα αλλά πιο πολύ ,την κοπάνησα. Πότε θα εγκάψεις, πότε θα φύγεις, πότε θα την κάνεις.

    48/50/52. Ήταν φαβορί,λέει, για το Δήμο Ν.Φιλαδέλφειας(παρόλο που παλιότερα είχε ακουστεί τ΄όνομά του για κάποιο ροζουλί σκάνδαλο) και λίγο πριν τις εκλογές ,πιάστηκε με το ρίφι στην πλάτη(με το φακελάκι της μίζας στην τσέπη) καθώς ήταν διορισμένος προεδρος του Νοσοκ. Παίδων και παντελόνιασε μια 25άρα χήνες για να προτείνει την τάδε εταιρεία ως προμηθεύτρια.

  65. spiral architect said

    @60: Απλά κόλλαγε στο παράγγελμα μιας και κόντεψε να τον στείλει αδιάβαστο ένας αλήτης Γερμανός.
    http://goo.gl/fzW7rc

  66. Πάνος με πεζά said

    Εντύπωση (όχι αλγεινή) προκαλεί η ανέκαθεν σύνδεση με αθλητικές φυσιογνωμίες : Λούης, Κεντέρης, Τιγκανά…

  67. Γιάννης Ιατρού said

    64: ΕΦΗ-ΕΦΗ … και παντελόνιασε μια 25άρα

    διαβάζοντας μέχρι εκεί…το ενδιαφέρον κορυφώνεται, και μετά η ψυχρολουσία!!! (άκου εκεί, χήνες.. πφφφ 🙂

  68. ΕΦΗ² στο 64

    Και τραπεζοϋπάλληλας από γεννησιμιού! Έτσι είναι η αριστεία!

    http://tobouloglou.gr/bio.html

    Και να πώς διορίζονταν στις τράπεζαι πριν το ΑΣΕπ!

    http://left.gr/news/ena-tapeino-homage-sta-dialektika-ergaleia-poy-syneisefere-o-haris-tompoylogloy-stin-politiki

  69. Μιλώντας για κοπάνα, προσωρινή ή οριστική, να μην παραβλέψομε τα ελικόπτερα!

  70. Κουνελόγατος said

    Καλά θυμόμουν, 8 και χρόνια έφαγε. Τώρα τι θα γίνει, θα δούμε…

  71. ΣΠ said

    Στο γυμνάσιο στην Θεσσαλονίκη γύρω στο 1970 χρησιμοποιούσαμε αποκλειστικά το «σμπόμπα». Το «κοπάνα» ήταν γνωστό αλλά για γενική χρήση. Από τότε είχα να ακούσω το «σμπόμπα» και το είχα ξεχάσει. Δεν ήξερα ότι έχει επιβιώσει μέχρι σήμερα.

  72. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Δέν θ’ ἀσχοληθῶ μὲ τὰ τοῦ Τομπούλογλου, ἔχουν γραφεῖ ἀρκετὰ ἄλλωστε. Ἐπειδὴ ἐδῶ λεξιλογοῦμε θὰ πῶ ὅτι τὸ ὄνομα προέρχεται ἀπὸ τὸ τουρκικὸ tombul: στρουμπουλὸς, χοντρούλης
    (https://www.seslisozluk.net/en/what-is-the-meaning-of-tombul/).
    Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ θυμήθηκα τὸν ἐξαιρετικὸ δεξιοτέχνη στὸ οὖτι Ἀγάπιο Τομποὺλη (http://rembetikoidialogoigmail.blogspot.gr/2009/11/blog-post_669.html).

  73. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

  74. atheofobos said

    Το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων έκρινε ένοχο τον Χάρη Τομπούλογλου και τον καταδίκασε σε ποινή κάθειρξης 8 ετών και 3 μηνών με αναστολή, αλλά και χρηματικό πρόστιμο 40.300 ευρώ. Μάλιστα οι δικαστές, κάνοντας δεκτή την εισαγγελική πρόταση δεν αναγνώρισαν κανένα ελαφρυντικό στον κατηγορούμενο (πρότερο έντιμο βίο, καλή συμπεριφορά μετά την πράξη)
    Υπενθυμίζεται, ότι σύμφωνα με το κατηγορητήριο, ο κ.Τομπούλογλου είχε ζητήσει τα χρήματα για να μην κηρύξει έκπτωτη από διαγωνισμό την διαφημιστική εταιρία που είχε αναλάβει να προωθήσει ένα πρόγραμμα παιδικής παχυσαρκίας.
    Το δικαστήριο, έκρινε ένοχο τον Χάρη Τομπούλογλου για τα αδικήματα της απόπειρας εκβίασης, της παθητικής δωροδοκίας και της οπλοκατοχής, δίνοντας ωστόσο αναστολή στην έφεση του. Ετσι θα παραμείνει εκτός φυλακής μέχρι την εκδίκαση της υπόθεσης σε δεύτερο βαθμό, ωστόσο του απαγορεύτηκε η έξοδος από τη χώρα.
    «Θα αγωνίζομαι μέχρι το τέλος της ζωής μου για να αποδείξω την αθωότητα μου», δήλωσε απευθυνόμενος στην έδρα ο Χάρης Τομπουλογλου μετά την έκδοση της απόφασης.
    http://rigillis18.blogspot.gr/2016/04/blog-post_30.html

  75. Δίκιο έχει, φυσικά, ο κ. Μαρτίνος αλλά δεν μπορώ να αποφύγω τον πειρασμούλη να αναδείξω μια μικρή λεπτομέρεια από το βιογραφικό του Χάρη και μετά τηνμπουλεύω!

    Ο λατρεμένος μας Χάρης, (γ. 1959) προσλαμβάνεται στα 19 του στην Ε.τ.Ε. και αμέσως γίνεται προϊστάμενος! ❤

    Επαγγελματική εμπειρία και προϋπηρεσία :
    • Από το 1978 υπάλληλος της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος
    • Προϊστάμενος Υπηρεσίας Εξωτερικού Εμπορίου και Συναλλάγματος (1978-1987)

    Θα με πεις, κι ο Καλαμπόκας (δολοφόνος Τεμπονέρα) προϊστάμενος σε υποκατάστημα της Ε.τ.Ε. δεν έγινε, άμα τη αποφυλακίσει του; Για να μην λένε τα λαμόγια πως δεν υπάρχει πολιτική δεύτερων ευκαιριών στο σωφρονιστικό μας σύστημα. 😉

  76. ΓιώργοςΜ said

    72 Μήπως και το «μπούλης» έχει την ίδια ρίζα; Εύκολη η παραφθορά τομπούλη/μπούλη.

  77. sarant said

    75 Αμα είσαι άξιος δεν πας χαμένος!

  78. 77

    Κι άμα είσαι σιχαμένος, βαφτίζεσαι άξιος!

  79. Παναγιώτης Κ. said

    @72. Δημήτρη, μήπως θυμάσαι όλο εκείνο το… πακέτο του Σίμωνα Καρά;
    Συνεισφέρω ένα όνομα που θυμάμαι: Φίλιππος Ρούντας στο κλαρίνο.Από την περιοχή Πωγωνίου Ιωαννίνων.

  80. Pedis said

    # 75 – Διάβαζε για το διαγωνισμό στη φυλακή, δεν θα ‘ταν και δύσκολος, λίγο κάθισε μέσα, κάτι περισσότερο από καταδίκη να ψήνεις κάστανα στα νησιά χωρίς να πληρώνεις ενφια κατάληψης γωνίας με συντελεστή φπα Καρπενησίου …

    Ωρέ να μην είχε κινητοποιηθεί όλη η χώρα τότε και να μην υπήρχαν τόσοι μάρτυρες και να δω τι θα κόταες να πεις για λόγου του, που θα ‘χε γίνει υπουργός, ας πούμε, δημόσιας τάξης (όχι απαραίτητα με κυβέρνηση ΝΔ … πού ξέρεις, μπορεί να το σύστηνε ο Κοντογιαννόπουλος).

  81. Jimakos said

    Στο τραγούδι «Όρκο στο λουλά σου κάνω» (ή αλλιώς γνωστό και ως «ο Δερβίσης και η Άννα»), υπάρχει ο στίχος

    «Βρε μπερμπάντη μου τσαχπίνη ζούλα μου την κοπανάς
    σα τρακάρεις κάποιαν άλλη ίσια εσύ την αμολάς»

    όπου απ’ ότι βλέπω στο ρεμπέτικο φόρουμ, ηχογραφήθηκε / κυκλοφόρησε το 1934.

    Βλέπω επίσης οτι υπάρχει κι ένα του Σκαρβέλη, αλλά του ’36, που έχει παρόμοιο στίχο μέσα. Συγκεκριμένα λέει

    «αλανιάρα και τσαχπίνα μου τη κοπανάς
    και στη ζούλα ολοένα πας και τριγυρνάς»

    Αυτό το’χει τραγουδήσει η Αμπατζή κι έχει τίτλο «Μέσα στο Πασαλιμάνι.

  82. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    75. Ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὸ σχετικὸ λῆμμα τοῦ slang. gr (http://www.slang.gr/definition/5315-tompouloglou) τὸ θλιβερὸ εἶναι πὼς εἶχε γίνει γνωστὸς, ὄχι γιὰ τὶς (ἀποδεδειγμένες καὶ δικαστικὰ πλέον) λαμογιὲς του, οὔτε γιὰ τὸ πολιτικάντικο φλέρτ μὲ τον Πλεύρη καὶ τὴν ἀκροδεξιὰ (σχόλιο #3, στὸ λῆμμα τοῦ slang. gr). Ἔγινε γνωστὸς γιὰ ἄλλου εἴδους ἐπιλογὲς του, στὰ πλαίσια τῆς «πολιτικῆς (τρομάρα τους) ἀντιπαράθεσης» (σχόλιο #4 τοῦ ἴδιου λήμματος).

  83. Γς said

    49:

    >το σάιτ δεν αναφέρει τι είδους «σκάνδαλο» ήταν αυτό [με τον Τομπούλογλου]

    Σχετικόν με τον-πούλο;

    Κι έκανα χαρούλες που έμαθα μετά το σκάνδαλο ότι ήταν απόφοιτος του Λύκειου μας.

    Μου έστειλε ο Σύλογος Αποφοίτων ε-μέλι για υποστήριξή του στις εκλογές

  84. Αφού αναφέρθηκε ο μαντραπήδας, ας απολαύσουμε τον μεγαλύτερο μαντραπήδα όλων των εποχών: Στηβ ΜακΚουήν στη «Μεγάλη Απόδραση»

  85. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    79. Παναγιώτη, δυστυχῶς δὲν θυμᾶμαι κάτι σχετικὸ.

  86. LandS said

    Ταινία του 63. Δεν τις φτιάχνουν έτσι πια!

    Πως και μηχανή Τράιομφ η Βέρμαχτ;

  87. Γς said

    Και μια αεροπορική κοπάνα

  88. Γιάννης Κουβάτσος said

    Καλημέρα!
    Δυστυχώς, η τεχνολογία που τόσο λατρεύουν οι πιτσιρικάδες γίνεται μπούμεραγκ. Ηλεκτρονική άμεση ενημέρωση των γονέων πλέον. 🙂
    http://www.newsit.gr/ellada/Oi-apoysies-sto-mail-i-me-sms-sto-kinito-ton-gonion-Erxetai-to-e-apoysiologio/598985

  89. Γιάννης Κουβάτσος said

    Την έκανε μπραφ, θα έγραφα κι εγώ, αλλά έρχομαι δεύτερος. 🙂 Πώς κατέληξε αυτή η έκφραση να σημαίνει κοπάνα, μυστήριο!
    http://www.slang.gr/lemma/2628-mpraf

  90. 86

    Γιατί οι πραγματικές ματοσικλέτες των γερμανών ήταν κάτι 750άρες Τσούνταπ, που ζυγίζανε έναν τόνο! Ούτε ο Στιβ ΜακΚουήν δεν θα μπορούσε να κάμει σάλτο με δαύτες!

    https://en.wikipedia.org/wiki/Z%C3%BCndapp#Early_history:_1919.E2.80.9345

  91. Γιάννης Κουβάτσος said

    75. Ετών 19 προϊστάμενος εν έτει 1978;;; Γίνονταν τέτοια πράγματα προ ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ;;;; 😉

  92. 91

  93. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    68. >>Και να πώς διορίζονταν στις τράπεζαι πριν το ΑΣΕπ!
    εννοείς ότι μετά το ΑΣΕπ, μάθαμε αργότερα (και προσφάτως!) 🙂

  94. sarant said

    88 Αυτό πονάει…

  95. ΣΠ said

    Υπάρχει και αυτή η Κοπάνα
    http://www.kopanaresort.gr/

  96. 95

    Βλέπω ότι ιδρύθηκε από την οικογένεια Καραμανλή. Υποθέτω, δεν είναι στη Ραφήνα… 😉

  97. Υπάρχει και το νεροπάρκο Copa Copana (κατά το Copa Cabana) αλλά … την κοπάνησε και δεν λειτουργεί!

    http://www.copacopanapark.com/

  98. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    96. Ὄχι. Τῆς Ραφήνας νομίζω πὼς λέγεται Νιρβάνα ρεσὸρτ. 🙂

    91. Γίνονταν, γίνονταν. Ἁπλῶς μετὰ «κοινωνικοποιήθηκαν». 🙂

  99. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    «Το στρίβειν δια του αρραβώνος» ως συνώνυμο του «την κάνω δια του πλαγίου»

  100. Είπε κι ο άλλος, ο καψερός, να τηνε κάνει λιγάκι κοπάνα απ’ τη δουλειά και να την πέσει στον καναπέ, και ήρθε το αφεντικό! 👿

  101. Γιάννης Κουβάτσος said

    Υπάρχει και η γνωστή γαλλική ταινία »Το σκασιαρχείο», που βασίζεται στη ζωή και τις θεωρίες του μεγάλου Γάλλου παιδαγωγού Σελεστίν Φρενέ. Ο Φρενέ, ο Γάλλος Δελμούζος θα λέγαμε, απέβλεπε στη δημιουργία ενός σχολείου που θα στηριζόταν στην ελεύθερη έκφραση των παιδιών και στη συνεχή αλληλεπίδραση του με την κοινωνική πραγματικότητα. Ταυτόχρονα, ο ρόλος του εκπαιδευτικού σε αυτό θα ήταν να δημιουργεί «σκαλωσιές» ώστε τα παιδιά να φτάνουν από μόνα τους στη γνώση. Ο Σελεστίν Φρενέ εισήγαγε πρώτος τις τεχνολογίες της εποχής στο εκπαιδευτικό περιβάλλον με κυριότερα το τυπογραφείο και τον κινηματογράφο. Ωστόσο, οι πρωτοπόρες μέθοδοί του προκάλεσαν αντιδράσεις, κυρίως από την Καθολική Εκκλησία, οι οποίες είχαν αρνητικές συνέπειες στο εκπαιδευτικό του έργο, αναγκάζοντας τον να αποχωρήσει από την δημόσια εκπαίδευση. Τι μας θυμίζει αυτό; Το Παρθεναγωγείο Βόλου και τις διώξεις του Δελμούζου από το δίδυμο μητροπολίτη Δημητριάδος-Κούρτοβικ. Παντού τα ίδια.

    https://skasiarxeio.wordpress.com/celestin-freinet/%CF%84%CE%BF-%CF%83%CE%BA%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF/

  102. Γιάννης Κουβάτσος said

    Και ολόκληρη η ταινία:

  103. Βασίλης Ορφανός said

    2, 16, 32, 56
    «Κάνω καμίνι λέγεται επί του δι’ οιονδήποτε λόγον δραπετεύσαντος εκ της πατρικής οικίας ή εκ του σχολείου παιδός» (Στέφανου Ξανθουδίδου, Μελετήματα. Επιμ. Θεοχ. Δετοράκης, Ηράκλειο 1980, σ. 342). Ο Πιτυκάκης στο λήμμα «καμίνι» αναφέρει την έκφραση «κάνω καμίνι» = το σκάω από το σχολείο, και σημειώνει ότι «ο όρος επεκράτησε γιατί οι «σκασιάρχες» οι «καμινάρηδες» συγκεντρώνονταν μακρυά από το σχολείο και για να περάσει η ώρα ασχολούνταν με την κατασκευή μικρών καμινιών στα οποία έψηναν πατάτες κλπ.» Μάλλον πρόκειται για παρετυμολογία. Οι μαθητές που έκαναν καμίνι «χάνονταν» από το σχολείο, όπως «χάνονταν» για ένα διάστημα από το χωριό οι «καμινάρηδες», η ομάδα δηλαδή των ανδρών που αναλάμβαναν να πάνε στο δάσος ή στο βουνό να φτιάξουν ένα καμίνι (για κάρβουνα ή ασβέστη). Θυμούμαι (δεκαετία του ’60) πως όταν βλέπαμε κάποιον που είχαμε καιρό να τον δούμε, γιατί δεν κυκλοφορούσε στην πιάτσα, τον ρωτούσαμε με αστεία διάθεση: «Εξεκαμίνιασες;» (δηλ. ολοκλήρωσες τη διαδικασία του καμινιού, το άνοιξες να βγάλεις τα κάρβουνα, και τώρα είσαι εδώ, αφού τέλειωσε αυτή η αποστολή).

  104. Πυθόκραντα said

    Σεβαστή ομήγυρη, στην Βόρεια Πελοπόννησο, συνηθίζουν ακόμη και σήμερα τη φράση ‘έγινε άρατος» με την έννοια ότι αυτός έφυγε, εξαφανίστηκε, δεν ξέρουμε πού είναι…
    Εσείς γράφετε στο έγκριτο ιστολόγιό σας για τη λέξη «άρατος» μεταξύ άλλων και τα ακόλουθα:

    »Βέβαια, δεν είναι και τόσο γνωστή λέξη, και δεν ξέρω σε ποιο βαθμό χρησιμοποιείται ακόμα -και περιμένω να μου πείτε εσείς αν την ξέρετε κι αν τη χρησιμοποιείτε.

    Πρόκειται για τη λέξη άρατος, που είναι εύχρηστη ιδίως, αλλά όχι αποκλειστικά, στη φράση «έγινε άρατος», που σημαίνει «εξαφανίστηκε, έγινε άφαντος, τράπηκε σε φυγή», και η οποία ακόμα ακούγεται στην Πελοπόννησο, την Αιτωλοακαρνανία και την Ήπειρο (αν ακούγεται κι αλλού θα μου το πείτε). Από τον άρατο έχει προκύψει και ρήμα αρατίζω = τρέπω σε φυγή, π.χ. «αράτισες τους άντρες μας, φοβερέ μ’ Αλή Πασιά», και αρατίζομαι = το βάζω στα πόδια, εξαφανίζομαι τρέχοντας, π.χ. Έφτασε ένα φοβέρισμα του Γεσίλα κι ο ψάλτης αρατίστηκε από το βελούχι (Χατζόπουλος, Ο πύργος του Ακροπόταμου).

    Η φράση έχει γεννηθεί από ένα εκκλησιαστικό δρώμενο, που γίνεται μετά την Ανάσταση. Επειδή εγώ δεν έχω ιδία πείρα, μεταφέρω περιγραφή από ένα ζακυθινό ιστολόγιο: Μετά το «Χριστός Ανέστη» όταν οι ιερείς γυρίσουν στην εκκλησία, γίνεται το εξής: πριν έμπει ο παπάς στην εκκλησία, γίνεται το έθιμο του «Άρατε πύλας». Η πόρτα της εκκλησίας είναι κλειστή κι ο παπάς κρατώντας υψωμένη τη λαμπάδα της Ανάστασης, λέει με δυνατή φωνή: «άρατε πύλας, οι άρχοντες υμών, και επάρθητε, πύλαι αιώνιοι, και εισελεύσεται ο βασιλεύς της Δόξης». Ο κρυμμένος από μέσα νεωκόρος, υποκρινόμενος τον Σατανά ρωτάει: «τις εστίν ούτος ο βασιλεύς της δόξης»; Και ο παπάς απαντά: «Κύριος κραταιός και δυνατός, Κύριος δυνατός εν πολέμω, Κύριος των Δυνάμεων» κλπ Κι αμέσως δίνει μια κλωτσιά στην πόρτα, την ανοίγει και περνά με τους πιστούς, προβάλλοντας την Αναστάσιμη λαμπάδα. Ο νεωκόρος πρέπει αμέσως να εξαφανιστεί και να μην τον δει κανείς εκείνη τη στιγμή. Αν συμβεί το αντίθετο, νομίζουν ότι θα γίνει κάποιο κακό.»
    ……….

  105. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα! Πολύ ωραία σχόλια!

  106. Μια πιπεράτη και μπεντροβάτη πρωινή κοπάνα από το γραφείο, μια Τρίτη στις αρχές του αιώνα μας…

  107. Γς said

    Κι η βασιλική κοπάνα μου

  108. nikiplos said

    Καλησπέρα… Ασφαλώς προϋπήρχε ο Τιγκανά και έτσι το ακουστικό Την κάνω>>τη γκάνω έγινε εύκολα από τη νεολέρα τιγκανά…
    η εξέλιξη που μιλιέται αυτές τις ημέρες και την ακούει κανείς είναι: γκανάστα…
    την κάνω, τιγκανά, γκανάστα…

    δεν ξέρω πως βγαίνει το γκανάστα, πάντως κάτι σημαίνει σε άλλη γλώσσα ώστε να μπει κατευθείαν στη γλώσσα και να δηλώνει την κοπάνα…
    Να προσθέσω το «γίνομαι/έγινα/έγινε Λαγός». Εξέλιξη αυτού και η φράση: «Λαγός! Μπάμ ο κυνηγός!» που περίπου υποδηλώνει το ίδιο πράγμα… κάντηνα μήτσο κάντηνα…

    Επίσης το ρητό: «του φευγάτου η μάνα», αν και αυτό υποδηλώνεται και υποτιμητικά για τον αντίπαλο.

    Την έκφραση με πούλο κλπ την έχω ακούσει αρχές 80ς ως εξής: «τον πούλο, τον πουλόπουλο!». Ήμαν 20++ και ως μύωψ δεν είχα δει ότι τα ΜΑΤ έστριψαν στην Κάνιγγος, ωσάν τα άλογα του ιπποδρόμου και «χτένιζαν» ότι περπατούσε σε δυό πόδια. Ένας 60ρης τότε με είδε που ήμαν χαλαρός και ολίγον άσχετος και με προέτρεψε να εξαφανιστώ, πράγμα που έπραξα και μου βγήκε σε καλό, γιατί κάτι άλλους συμμαθητές που συνελήφθησαν τότε, πέρασαν δύσκολα ώσπου να βγουν καθαροί πλυμμένοι και σιδερωμένοι… αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία…

  109. 104 «Άρατε πύλας» — παράδοση και στο ανατολικό Αιγαίο. Να μια ωραία ιστορία από την Ικαρία: http://rovithe.blogspot.gr/2014/04/blog-post_25.html

  110. Η προστακτική του ρήματος «(την)κοπανάω»

    http://www.slang.gr/lemma/4394-ta-koubadakia-sou-kai-s-alli-paralia

  111. ΓιώργοςΜ said

    97 …εδώ και τουλάχιστο 3 χρόνια. Τη χρονιά που έγινε το δυστύχημα στην παιδική χαρά στο Φάληρο (ή στον Άλιμο;), οι αρμόδιοι υποθέτω αποφάσισαν να ξαναδούν τις συνθήκες ασφαλείας και το πάρκο δεν πήρε πιστοποίηση (ή ο «λαδερός» υπάλληλος άλλαξε, ή ανέβηκε η ταρίφα, ποιος ξέρει). Επειδή κανόνιζαν εκδρομή από το σχολείο των παιδιών τότε, οι του πάρκου πήγαιναν από βδομάδα σε βδομάδα την έναρξη. Τελευταία φορά που πέρασα από εκεί, ρήμαζε.

  112. Γιάννης Ιατρού said

    104: Πυθόκραντα
    Έτσι είναι με το «έγινε άρατος». Πολύ καλό το σχόλιο.

    Την έκφραση την χρησιμοποιούσαν και οι γονείς μου, με καταγωγή από πελοπόννησο (Αρκαδία/Ναύπλιο). Ειδικά όταν με έψαχναν :).

    Και να φανταστήτε, ότι παρ΄ όλο που μέναμε σχεδόν απένατι από το σχολείο (γυμνάσιο), δεν μπορώ να πώ ότι μου έλλειψαν οι εκπαιδευτικές περιπλανήσεις (και τα άλλα σχετικά), αντιθέτως!

    101: Γιάννης Κουβάτσος
    …απέβλεπε στη δημιουργία ενός σχολείου που θα στηριζόταν στην ελεύθερη έκφραση των παιδιών και στη συνεχή αλληλεπίδραση του με την κοινωνική πραγματικότητα. Ταυτόχρονα, ο ρόλος του εκπαιδευτικού σε αυτό θα ήταν να δημιουργεί «σκαλωσιές» ..

    Κι αυτό ωραίο σχόλιο. Κι άλλοι, που μέχρι και αυρίο βρίσκονται σε αναρρωτική άδεια 🙂 , θα σε επικροτούσαν φαντάζομαι. Αλλά κοντός ψαλμός αλληλούια…. (σύθμφωνα με καλώς πληροφορημένες πηγές του ανατποκριτού μας στο hawk city 🙂 )

    99: ΕΦΗ-ΕΦΗ
    Πρόσεξε μην σε πιάσει καμιά παγίδα με κάτι τέτοιες λέξεις (αρραβών κλπ.), που στη αρχαία Ελληνικήν είχαν τη δική τους σημασία, και των οποίων σήμερα γίνεται κατάχηση…. 🙂

  113. ΣΠ said

    108
    Το γκανάστα πρέπει να είναι από το χαρτοπαίγνιο κανάστα.

  114. 34 Γιώργος Κόφτης said : Η λέξη κατσιρμάς στην περιοχή μου (Σωχός Θεσσαλονίκης) λεγόταν με μεταφορική έννοια και για το παιδί που γεννιόταν παρά την θέληση των γονέων, που «ξέφευγε»!

    Με αυτή την έννοια (και όχι μόνο) χρησιμοποιείται η λέξη κατσιρμάς και στην περιοχή Νιγρίτας.

    Να και ένα ρήμα …παράγωγο του κατσιρμά, που λέγεται ότι έχει χρησιμοποιηθεί από έναν παλιό δικολάβο σε μια δίκη για αγροζημία: «Εξαγριωθέντων των χοίρων και σπασάντων των δεσμών, ξεκατσίρ’τσαν τα παλιόγρουνα και τα ‘καναν τσιάτσιαλα μάτσιαλα»!

  115. Γιάννης Ιατρού said

    Νίκο, μπήκε δύο φορές ένα σχόλιό μου με εικόνες. Το δευτερο (στην παγίδα) δεν χρειάζεται, σε παρακαλώ, αν δεν βαριέσαι, σβήστο 🙂

  116. 115

    πολύ καλά τα παλιόγρουνα!

    Παλιά τόχαν κάνει στην Αγγλία!

    https://en.wikipedia.org/wiki/Tamworth_Two

  117. Γιάννης Ιατρού said

    Δεν διάβασα στα προηγούμενα σχόλια αναφορές για τους αντικειμενικούς σκοπούς των εκπαιδευτικών περιπλανήσεων, τουλάχιστον στην εποχή των 60’s. Πολλάκις αποσκοπούσαν στην συλλογή εμπειριών, ηθικοπλαστικού περιεχομένου. Μάλιστα τα σχετικά επιμορφωτικά ιδρύματα είχαν προσαρμοσμένες τιμές εισόδου στις εκθέσεις τους, ενίοτε δε προσέφεραν και καφεδάκι…. .

    Επίσης σημαντικό ρόλο έπαιζε κι η παρακολούθηση ντοκιμαντέρ, κυρίως προς ενίσχυση των αγγλικών μας, στην περιοχή του κέντρου της Αθήνας.
    http://3.bp.blogspot.com/-3QQTJSr4Zr4/UVsaB-MDQFI/AAAAAAAAJLY/I-NUs-z5qPo/s320/%CF%81%CE%BF%CE%B6%CE%B9%CE%BA%CE%BB%CE%B1%CE%B9%CF%81+03011968.bmp

  118. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    116 Εντάξει, ελπίζω

  119. Γιάννης Ιατρού said

    119: Ναι, ευχαριστώ 🙂

  120. Πάνος με πεζά said

    @ 104 : To «άρατος» το ξέρω, το ζητούσαν συχνά στα σταυρόλεξα με την έννοια «άφαντος» . Το θυμόμουν εύκολα συνδυάζοντας με το «αόρατος».
    Και μια εντυπωσιακή αναπαράσταση, με τα προβλήματά της, δια χειρός Ράδιο Αρβύλα, βεβαίως…

  121. Πέπε said

    @30:
    Πολύ ωραίο αυτό με τους ιδιωματισμούς του Διδυμοτείχου.

    > > με παρέα δημοτιανών:

    Υποθέτω ότι η λέξη θα είναι «Δυμοτχιανός»:

    Διδυμότειχο > Δ’δυμότ’χο, *Διδυμοτειχιανός > Δ’δυμοτ’χιανός

    Σε δημοτικό τραγούδι το έχω ακούσει ακόμη πιο συνεπτυγμένο: «Στου Δμότκου παγγύρ θα γέν’». Δύο συλλαβές, από πέντε!

  122. Πάνος με πεζά said

    Κάποιοι -ίσως φαντάροι- το λέγανε και «Διπλοντούβαρο»…

  123. Πέπε said

    @79:
    > > μηπως θυμάσαι όλο το πακέτο του Σ. Καρά;

    Νόμιζα πως το θυμάμαι εγώ, αλλά τελικά έμεινα σε ενάμισι -καν δύο- ονόματα, εκτός από τα άλλα δύο που αναφέρατε.
    Φλογέρα, Κέβιν Άντριους
    Κανονάκι, Στεφανίδης (δε θυμάμαι το μικρό του)

  124. ΣΠ said

    79, 124
    Δείτε τα ονόματα κάτω από το βίντεο στο
    http://www.youtube.com/watch?v=A2DxQToecRI

  125. Πέπε said

    Το όνομα του Χάρη Τομπούλογλου το πρωτοθυμάμαι από τις αφίσες του ως υποψηφίου, κάποτε στη δεκαετία ’90 (μάλλον). Όταν το δεις γραμμένο δεν κάνει ιδιαίτερη αίσθηση, είναι άλλο ένα από τα τόσα επίθετα σε -ογλου που έχουμε, ιδίως αν έχει τύχει να ξέρει κανείς το Τομπούλης (εγώ το ήξερα από τον προαναφερθέντα ουτζή Αγάπιο Τομπούλη). Προφορικά όμως είναι ανέκδοτο από μόνο του.

    Η έκφραση «Τον πούλογλου» (και στο μπαούλογλου, προαιρετικό συμπλήρωμα) κυκλοφόρησε αμέσως τότε, πριν ακούσουμε για οποιαδήπτε λαμογιά του.

  126. Πέπε said

    Την κάνω κατσίκα:

    Τέλη ’80ς η έκφραση έγινε της μόδας. (Μόνο πολύ αργότερα έμαθα πόσο παλιότερη ήταν.) Και καθώς συχνά τέτοιες μόδες βγάζουν κι άλλες παρεμφερείς και συνώνυμες εκφράσεις -πώς λέγαμε τις προάλλες, κάνω τον Κινέζο/φοιτητή/τουρίστα/Αλέκο-, μαζί κυκλοφόρησε και το «την κάνω λαμόγια».

    Σήμερα η λέξη κοπάνα είναι τόσο απενοχοποιημένη ώστε τη λέμε συχνά και με την έννοια του καθ’ όλα θεμιτού σύντομου ταξιδιού που σπάει τη ρουτίνα. Ίσως κατ’ επίδραση της πιο επίσημης έκφρασης «απόδραση» που χρησιμοποιείται στην τουριστική διαφήμιση/αρθρογραφία.

    Τιγκανά:

    Στο στρατό θυμάμαι και την επηυξημένη μορφή «τιγκανάνθρωπος». Είναι ρήμα. [Εγώ] τιγκανάνθρωπος (=φεύγω), [εσύ] τιγκανάνθρωπος (=φεύγεις ή φύγε), [αυτοί] τιγκανάνθρωποι (=φεύγουν ή έφυγαν) κ.ο.κ.. Άλλωστε και το τιγκανά ρήμα είναι:

    Η φανταρίστικη γλώσσα έχει γενικά έντονο το σουρεαλιστικό στοιχείο. Κυρίως στο λεξιλόγιο: ας πούμε τα «λελεδοπούλια», πουλιά που βλέπουν οι παλιοί να περνούν φανάζοντας λελέ, λελέ, δηλ. απολελέ, δηλ. απολύομαι – φαντασία στηριγμένη σ’ ένα τόσο περίπλοκο μακρινάρι συνειρμών, κι ωστόσο εύκολα κατανοητή σε κάθε φαντάρο μετά από ελάχιστους μήνες θητείας. Αλλά και στη γραμματική. Στη γραμματική, ακραία παραδείγματα κατάλυσης κάθε ανθρωπίνως αποδεκτού κανόνα είναι τα άκλιτα ρήματα, όπως (απο)λελέ και τιγκανά. Ο τιγκανάνθρωπος πάει ακόμα ένα βήμα παραπέρα, αφού είναι ρήμα όχι άκλιτο αλλά που κλίνεται σαν ουσιαστικό.

    Πρόκειται, νομίζω, για μια ψυχολογική αντίδραση στον ακραίο κομφορμισμό που επισήμως επιβάλλει ο στρατός, συμπεριλαμβανομένης και της γλώσσας του.

    Τα θυμάμαι ένα ένα,. μπορεί να ξαναεπανέλθω κι άλλο.

  127. 122 Εξού και Dimetoka στα τούρκικα από αρχαιοτάτων.

  128. sarant said

    127 Ενδιαφέροντα όλα αυτά!

  129. Ιάκωβος said

    Του φευγάτου η μάνα δεν έκλαψε ποτέ

    Υπάρχει κάτι αντίστοιχο και στον Σέξπιρ, στον Ερρίκο τον Πέμπτο. Κάποιος, νομίζω ο Φάλσταφ, λέει:
    -Ποιος είναι ήρωας; Αυτός που πέθανε την Τετάρτη .

    Μπρεγκέ

    Δεν τον ήξερα, ούτε και τα αεροπλάνα του, και μάλιστα τώρα εδώ έμαθα από που προέρχεται το όνομα του σταθμού του Μετρό Μπρεγκέ-Σαμπάν, κοντά στη Βαστίλη, που εκεί κοντά έμενα, όταν πήγα στο Παρίσι τελευταία.

    Από τα φαντάρια στη Βαστίλη, τι μαθαίνει κανείς…

  130. leonicos said

    e

  131. Έχω το βιβλίο του Βαμβακάρη. Γράφει «υπηρέτησα δεκατετράμηνον θητείαν, διότι ετύγχανα κληρωτός του 1925 της τρίτης σειράς, κι αφού δεν επρόσφερα τίποτες στο στρατό» (137) και το 1940 επιστρατεύεται στο Γουδί και γράφει το προαναφερόμενο τραγούδι (189). Δεν πολέμησε βεβαίως.

  132. leonicos said

    Το e του 131 σημαίνει επανήλθα! Το πάτησα με λαχτάρα να δω αν θα το πάρει.
    Βέβαια, επανέρχομαι με άλλη διάθεση μετά από τόση απουσία, αν και σας διάβαζα και κατάλαβα πολλά.
    Δεν θα επεκταθώ όμως. Απλώς ααισθάνομαι ηττημένος.

    Περνούσαμε από έξω κάποια καντίνα, κι ένα παιδάκι ρώτησε: ‘Γιατί λέει κάν ‘τηνα; Δεν θέλουν να πάμε;’ Απόρησα που ένα τόσο μικρό παιδί είχε αυτόν τον νοητικό αυτοματισμό. Πόσες φορές θα είε πει ‘την έκανα;’

    Το 1961 στην Κέρκυρα, βγήκαμε παρέες με ντόπια κορίτσια και φοβούνταν ότι θα τος πιάσουν σκαπαδόρες. Η σημασίακαι το έτυμον βέβαια είναι προφανείς.

  133. sarant said

    Γεια σου Λεώνικε. ως ευ επανήλθες!

  134. Βρε παιδιά, πίνω και δεν το κρύβω, αλλά ευτούνος ευτού κάτι παραπάνω πίνει και δεν μας δίνει!

  135. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Καλησπέρα και καληνύχτα μαζί. 🙂 Λεώνικε χαίρε.
    Άρατος ,ναι στην Αρκαδία.Τη λένε και νεότεροι φίλοι μας από την Κυνουρία κι όχι μόνο οι γονείς, παππούδες τους κλπ
    Το Άρατε Πύλας, μας το έφερε και το εφάρμοζε ο παππάς που μας ήρθε (μετά το θάνατο του δικού μας)από τα χωριά της Σητείας. Ως τότε δεν κάναμε αυτή τη διαδικασία. Ο καινούργιος παππάς έφερε νέα έθιμα,μα είτανε κι έξω από τα καθιερωμένα. Όργωνε(με το ράσο),κυνηγούσε, έπινε. Κοσμικός χαραχτήρας. ‘Ετσι γίνονταν διάφορες πλάκες.Του κάναμε χουνέρια γιατί τα δεχότανε, τα τράβαγε η όρεξή του που λέμε.
    Κάτι ανάλογο με την ιστορία της Ικαρίας την Ανάσταση: έβαλε το κόντε μιρί (παλιά εκκλησία,με παλιά πόρτα) από μέσα ο ψάλτης,που είτανε ο περιστασιακός, ο φερμένος για Πάσχα καλλίφωνος φοιτητής κι έγινε του κακού χαμού. Φόραγε κάτι χοντρόσολα παπούτσια ο παπα Γιάννης και κλώτσαγε αγριεμένος όταν είδε πως του την έσκασε ο νεαρός, φωνάζοντας άρατε κατάρατε,θα ρθω από την άλλη μπάντα (είχε και πλαϊνή πόρτα) και θα σε ξεκουρμουλώσω. Φυσικά μόλις τον έβγαλε εκτός …ράσων,ο ψάλτης άφησε την πόρτα να υποχωρήσει μέσα στα δικά μας μπουκωμένα χάχανα,αφού βαστούσαμε αυγά και καλιτσούνια και τσουγκρίζαμε και τρώγαμε επί τόπου,αμέσως με το πρώτο Χριστός Ανέστη και τα φιλιά, κάνοντας ταυτόχρονα χάζι τα τεκταινόμενα (προσυμφωνημένα από την παλιοπαρέα) προ των ανυποχώρητων «Πυλών».

    135.Σα να συγγράφει τη βίβλο με φράσεις-οδηγίες για πολιτικάντηδες.

  136. Σίφνιος άρραβών said

    Εμείς οι ηλικιωμένοι γνωρίζουμε τί κουμάσι και καραμανλικός γλειψηματίας ήτο ο Γεώργιος Δρόσος (1912-1980). Την ωραία φωτογραφία θα την βρείτε εδώ μαζί με άλλες εξαιρετικές της δεκαετίας του 40 που τράβηξε κάποιος ξεχασμένος Άγγλος φωτογράφος.

    1) Είμαι νέος αναγνώστης και δεν ξέρω τα χούγια του Ιστολογίου. ΡΩΤΑΩ: Αν εγώ αποκαλούσα «μετρ της γλώσσας» τον κ. Σαραντάκο, θα εθεωρείτο ότι τον γλείφω; Αποδέχεται ο ίδιος ο κ. Σαραντάκος τον χαρακτηρισμό «μετρ της γλώσσας»; Κι αν δεν τον αποδέχεται, γιατί δεν αντέδρασε τον περασμένο Νοέμβριο που τον αποκάλεσε τοιουτοτρόπως η «Καθημερινή»;.

    2) Θα τολμήσει το προσεχές Σαββάτο ο ευαίσθητος στις αγραμματοσύνες κ. Σαραντάκος να ξεμπροστιάσει τον φιλαράκο του Παντελή Μπουκάλα, που στην «Καθημερινή» της περασμένης Κυριακής διέπραξε την μεγαλειώδη γκάφα να ισχυριστεί ότι ο Όμηρος στην «Ιλιάδα» χρησιμοποιεί μία και μοναδική φορά την λέξη «Έλληνες» για να περιγράψει τους Μυρμηδόνες του Αχιλλέως στο Β΄ 684;

    Αλλά, πανάσχετε κ. Μπουκάλα, ο Όμηρος χρησιμοποιεί την λέξη «Έλληνες» και στο Β’ 530. Για να μή προκαλέσω, δεν σχολιάζω την απάτη του κ. Μπουκάλα, που προσπαθεί να πείσει τους ανελλήνιστους αναγνώστες της Κ. ότι οι Αχαιοί + Δαναοί + Αργείοι της Ιλιάδος δεν ήσαν Έλληνες, επειδή την εποχή του Ομήρου δεν ονομάζοντο Έλληνες…

    3) Ας μπώ στην ουσία της αποψινής αναρτήσεως περί κοπάνας: Είναι απίστευτο ότι μετά από τόσες ώρες και τόσα σχόλια δεν ανεφέρθη ότι η λέξις είναι ελληνικώτατη, ο «κόπανος» (=γουδί) από τον οποίο προέρχεται, πρωτοαναφέρεται στις «Χοηφόρες» του Αισχύλου (με την σημασία «σπαθιά») κλπ. ΕΠΙΣΗΣ, ότι η λέξις «κοπάνα» σημαίνει την σκάφη (το πρωτοσημείωσε ο εξ Οικονόμων στο περίφημο βιβλίο του για την προέλευση της Σλαβονο-Ρωσσικής από την Ελληνική Γλώσσα) και από αυτή την σκάφη – κοπάνα προήλθε τον 19ο αιώνα η σημασία του «σκασιαρχείου», όταν οι Βλάχοι (όπως μάς αναφέρει ο Αχιλλεύς Λαζάρου και το «Λεξικό της Πιάτσας» του Αντώνη Κολτσίδα (1978) προήλθε από την συνήθεια των «Βλάχων» (επαρχιωτών) να ζητούν άδεια για να βάλουν μπουγάδα (σκάφη) στο ποτάμι. Είναι αδιανόητο να μήν αναφέρει αυτές τις εκδοχές ο «μέτρ της γλώσσας» (κατά την «Καθημερινή») κ. Σαραντάκος… Αν προκληθώ, θα αναρτήσω και άλλα τεκμήρια για την πορεία… «κόπανος – κοπάνα – σκάφη – μπουγάδα – σκασιαρχείο»…

    Συνεχίζω σε πολύ λίγο

  137. Σίφνιος άρραβών said

    4) Άκουγα προ 2 ωρών τον πάμπλουτο Μουζάλα να δηλώνει στον Πάνο Χαρίτο (ΕΤ-1) πως αν έλθουν στην Ελλάδα 1 εκατομμύριο λαθροπρόσφυγες από τα 3 που περιμένουν να μπουκάρουν στις τουρκικές ακτές, τότε το μόνο που μπορούμε να κάνουμε, είναι να πούμε «βοήθα Παναγιά μου». Πρόκειται περί τρέλας, που δεν τολμώ να αναλύσω περισσότερο για να μή σοκάρω. Οι άθεοι συριζαίοι θα γίνουν σε λιγάκι χειρότεροι από τους παράφρονες Βυζαντινούς που επί ΑΝδρονίκου Παλαιολόγου κατήργησαν το Βυζαντινό ναυτικό με το επιχείρημα ότι ΜΑΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΕΙ Η ΠΑΝΑΓΙΑ και δεν χρειάζεται να ξοδεύουμε χρήματα… Το καλύτερο σχόλιο για να κλείσω είναι η εξαιρετική γελοιογραφία του Δ. Χατζόπουλου στην «Καθημερινή» της περασμένης Κυριακής που κανείς αναγνώστης δεν τόλμησε να αναρτήσει επί 30 ώρες

    ΥΓ: Και ένα δωράκι για τον κ. Σαραντάκο, που αγνοούν όλοι οι παπαδιαμαντολόγοι: Στις 29 Μάη 1936 η «Καθημερινή» έκανε έρανο για την διάσωση της οικίας του Παπαδιαμάντη στην Σκιάθο και μεταξύ αυτών που υπέγραφαν ήσαν η Πηνελόπη Δέλτα, ο από Τραπεζούντος Χρύσανθος και ο Μανόλης Τριανταφυλλίδης. Επίσης είναι σκάνδαλο το ότι το Σαραντάκειο Ιστολόγιο ξέχασε την επέτειο του κατεβάσματος της Ναζιστικής Σημαίας από την Ακρόπολι (30/5/1941). Προφανώς, επειδή τότε οι Σιάντας + Γλέζος ήσαν μέλη της Μεταξικής Νεολαίας…

    Και μιά ακόμη επέτειος: Στις 30 Μάη του 1917 οι Βενιζελικοί επέτρεψαν στον κομμουνιστή Δ. Γληνό (που ήταν υπέρ της επιβολής του Λατινικού Αλφαβήτου) να ξεκινήσει το ξεχαρβάλωμα της Θείας Ελληνικής Γλώσσης

  138. Γς said

    133 @ Λεώ

    Γεια σου Λεώ!

    >Το 1961 στην Κέρκυρα, βγήκαμε παρέες με ντόπια κορίτσια και φοβούνταν ότι θα τος πιάσουν σκαπαδόρες.

    Σ’ έπιασα!
    Είσαι ο Μιτζνούρ που σχολιάζει στο SLANG.gr.

    «Στην Κέρκυρα, το 1961(;) άκουσα μαθήτρια να λέει ‘θα με πιάσουν στο σχολείο σκαπαδόρα’ δηλαδή θ’ αντιληφθοὐν ότι το έσκασα.»

    http://en.slang.gr/definition/22461-slangkies-tou-70-80

  139. Γς said

    137:

    3)

    Αρα ο Κοπανάς του Βύρωνα [γένημα, θρέμα του ο Γς] δεν πήρε το όνομά του από
    από τα ξύλα με τα οποία οι γυναίκες κοπανούσαν τα ρούχα για να καθαρίσουν, στο ρέμα που υπήρχε στην περιοχή όπως λέει η Βίκη, αλλά από τη σκάφη.

    Κι ο κόπανος που ήταν αξεσυάρ της σκάφης, από αυτήν πήρε το όνομά του.

  140. Γιάννης Ιατρού said

    139: Γς,
    ουτε ο Sherlock Holmes να ‘σουνα. Είναι σαν αυτό που λένε, …θέλει να κρύψει την χαρά… αλλά δεν μπορεί 🙂 🙂

    Αυτά συμβαίνουν κανείς μερικές φορές, ειδικά στους παιδιόθεν καρδικατακτητές 🙂
    Και από εμένα ένα θερμό καλοσώρισμα στον Λεώ!!!

  141. Γς said

    >αξεσυάρ της σκάφης

    αξεσουάρ, παρελκόμενο.
    Οπως κι η πλύστρα

  142. Γιάννης Ιατρού said

    141: διόρθωση κανείς

  143. Γς said

    142->140

  144. Γς said

    141:

    >Αυτά συμβαίνουν κανείς μερικές φορές, ειδικά στους παιδιόθεν καρδικατακτητές

    παιδιόθεν, εξ απαλών ονύχων και σκληρών μπιπ φευ 😦

  145. Γς said

    > φευ 🙂

    φευ 😦 😦 😦

  146. Γιάννης Ιατρού said

    Γς,

  147. gpoint said

    # 133

    Αλλο σκύλος κι άλλο γάτα !!

    # 131

    Soyez le bienvenu

  148. gpoint said

    το 131—> 113

  149. spiral architect said

    … λαθροπρόσφυγες …

    (γμμν) 👿

  150. Γιάννης Κουβάτσος said

    Στα ολοκληρωτικά καθεστώτα, Βάταλε, η εγγραφή στην καθεστωτική νεολαία είναι ουσιαστικά υποχρεωτική.

  151. Alexis said

    #151: Βάταλος; Ποιός Βάταλος; Αυτός είναι νέος στο ιστολόγιο.
    Ειλικρινά απορώ τι σε κάνει να πιστεύεις ότι έχει την παραμικρή σχέση με τον αλήστου μνήμης γέροντα! :mrgreen:

  152. Alexis said

    Επί τη ευκαιρία, ακόμα γελάω με το σχόλιο που έκανες προχτές για τον Ούλι Χένες: «πρώην εξαιρετικός παίκτης και νύν φυλακόβιο λαμόγιο»!
    Χα, χα, χα !!! 😀 😀 😀

  153. sarant said

    Καλημέρα

    137 Δεν με πείθει η εξήγηση περί σκάφης και κοπάνας. Πολύ πιθανότερο βρίσκω να γεννήθηκε η φράση από τον κρότο που κάνει η κοπάνα (ίσως όταν φανερωθεί). Βλ. και ζμπόμπα. Μπορεί να συνδέεται και με το «έσκασε κανόνι» οσων χρεοκόπησαν.

  154. Κουνελόγατος said

    Μι προξαινή αλγοινει εντοιποσειν πος κανης αναγνοστοις του παρωντως ιστωλωγοιου δε ροτοισαι για τιν οιγηαν της γρεας.

  155. Γς said

    150:

    «Το έπιασα από τον πήχυ του χεριού του και τράβηξα αμέσως το ελαφρύ σώμα προστατευτικά στην αγκαλιά μου, σαν να ήταν ακόμη ζωντανό… Είχε τα χέρια ανοικτά με τα μικροσκοπικά δάχτυλά του στον αέρα, ο ήλιος έλαμπε στα φωτεινά, φιλικά αλλά ακίνητα μάτια του»

    http://wp.me/p3kVLZ-ya6

  156. π2 said

    137: Αρραβώνα, πωλυώνυμε όπως η Ίσιδα, κάνε στον εαυτό σου τη χάρη να μη μιλάς περί ασχετοσύνης εκεί που δεν σε παίρνει.

  157. Παντελής said

    Αυτό το κυπραίϊκο «πολλα βαρυς», θα μας εχει κολλησει την εκφραση»πολλα περισσοτερα»ή «πολλοι περισσότεροι»((που θυμιζει αγγλικα,αντι του ελληνικου «ΠΟΛΥ περισσοτεροι «.
    Σημερα. Π.χ., δεχθηκα ενα διαφημιστικό ημέιλ απότην Hellas Direct , για να διαδωσω τον κωδικό μου, ωστε: «ΟΣΟΙ περισσότεροι φίλοι σου ασφαλιστούν σε εμάς για πρώτη φορά με τον προσωπικό σου κωδικό ΤΟΣΟ περισσότερο κερδίζεις.» Εδω περιεργως, η απόδοση («τόσο») στο «οσοι»ευρισκεται σε αλλο γενος και αριθμο!

  158. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    Δεν μου φαίνεται καθόλου λάθος το «πολλοί περισσότεροι». Δεν βλέπω επίσης κανένα γραμματικό λάθος στο ημέιλ.

  159. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    159. Θα ήταν βέβαια πιο ακριβές το «Οσο περισσότεροι φίλοι σου…»

  160. Γιάννης Κουβάτσος said

    Καλημέρα, Alexis! 🙂

  161. spatholouro said

    159
    Είναι καραμπινάτο λάθος: επίθετο (πολλοί) αντί επιρρήματος (πολύ)

  162. Πέπε said

    162:
    Δε μου φαίνεται καραμπινάτο λάθος, αλλά άλλη σύνταξη. Επίθετο προσδιορίζει επίθετο, όπως «πολλοί άλλοι» κλπ..

    Θα έλεγες «πολλές περισσότερες»; Εγώ νομίζω ότι θα το λέγαμε άνετα. Και στα αγγλικά many more λένε, χωρίς αυτό να αποδεικνύει βέβαια τίποτε…

  163. spatholouro said

    163
    Κατ’ αρχάς, στο παράδειγμά σου, το «άλλοι» δεν είναι επίθετο, αλλά αντωνυμία, οπότε μια χαρά είναι η φράση.

    Τα «πολλοί περισσότεροι», «πολλές περισσότερες», «τόσοι πολλοί», «τόσες πολλές» κλπ είναι καραμπινάτα λάθη, διότι σε επίθετα δηλώνοντα ποσότητα χρειάζεται προηγουμένως επίρρημα, π.χ. λίγο/πολύ/τόσο, αλλιώς μας προκύπτει ένας α-νόητος αναδιπλασιασμός επιθέτων («πολλοί περισσότεροι»).

    Βλ. πρόχειρα Ι. Παπαζαφείρη, Λάθη στη χρήση της γλώσσας μας, ΣΜΙΛΗ: σ. 63.

  164. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    162. Δηλαδή δεν λέμε: περισσότεροι ωραίοι ; π.χ ωραίες περισσότερες (ή ανάποδα..) ήρθαν φέτος στα καλλιστεία.
    Τι διαφορά έχει από το πολλοί περισσότεροι;

  165. spatholouro said

    165.
    Ασφαλώς και λέμε «μμ, περισσότερες ωραίες φέτος!», αλλά όταν θέλουμε την επίταση της σύγκρισης θα πούμε «μμ, πολύ περισσότερες ωραίες φέτος» και όχι «πολλές περισσότερες ωραίες».

    Ο καβγάς δηλαδή δεν είναι στο «περισσότερες», εάν μας επαρκεί για αυτό που περιγράφουμε, αλλά στο εάν θέλουμε, για τις ανάγκες της διατύπωσής μας κάθε φορά, να προηγηθεί το «poli». Ε, αυτό το poli είναι επίρρημα (πολύ), όχι επίθετο (πολλοί).

  166. spatholouro said

    Και από το εγκόλπιο Μαρωνίτη:

    ΠΟΛΥ – ΠΟΛΥΣ – ΠΟΛΛΗ
    Όταν το πολύ προσδιορίζει επίθετο και όχι ουσιαστικό, είναι άκλιτο επίρρημα και γράφεται πάντοτε με ένα λάμδα και ύψιλον. Γράφουμε: πολύ καλός καιρός· πολύ περισσότεροι άνθρωποι (όχι: πολλοί περισσότεροι άνθρωποι)· πολύ περισσότερα χρήματα (όχι: πολλά περισσότερα χρήματα)· πολύ μεγαλύτερη αύξηση (όχι: πολλή μεγαλύτερη αύξηση).

  167. Πέπε said

    164:

    > > Τα «πολλοί περισσότεροι», «πολλές περισσότερες», «τόσοι πολλοί», «τόσες πολλές» κλπ είναι καραμπινάτα λάθη, διότι σε επίθετα δηλώνοντα ποσότητα χρειάζεται προηγουμένως επίρρημα, π.χ. λίγο/πολύ/τόσο, αλλιώς μας προκύπτει ένας α-νόητος αναδιπλασιασμός επιθέτων («πολλοί περισσότεροι»).

    Εφόσον λέγονται, η θεωρία πρέπει μάλλον να τα ερμηνεύσει παρά να τα καταδικάσει.

    Σίγουρα, ένα επίθετο που δηλώνει ποσότητα παίρνει προσδιορισμό που να είναι επιρρηματικός του μέτρου ή της διαφοράς, κάτι που στα νέα ελληνικά εκφράζεται με επίρρημα: πόσο περισσότεροι; πολύ, λίγο, ελάχιστα, αρκετά, τόσο περισσότεροι. Αλλά όταν βλέπουμε να υπάρχει και το «τόσοι πολλοί» κ.τ.ό., προφανώς υπάρχουν και άλλες δυνατές συντάξεις, που πρέπει να τις αναλύσουμε, δεν έχει νόημα να λέμε ότι δεν υπάρχει αυτό που βλέπουμε μπροστά μας.

    Για παράδειγμα, σκέφτομαι ότι ίσως στο «τόσοι πολλοί» το «πολλοί» να είναι που προσδιορίζει το «τόσοι» (ονοματικός προσδιορισμός, κάποιου είδους που μένει να προσδιοριστεί λεπτομερέστερα), και όχι το αντίστροφο. Είναι μια πρόταση, ίσως να μην είναι σωστή, ίσως και να είναι. Πάντως κάποια πρόταση χρειάζεται.

  168. Spiridione said

    Και εμένα μου φαίνεται παράξενο το «πολλές περισσότερες», αφού έχουμε τον θετικό και συγκριτικό βαθμό του ίδιου επιθέτου. Πιο έντονα φαίνεται αυτό στο «λίγος» που έχει το ίδιο θέμα στο συγκρ. βαθμό, «λίγες λιγότερες». Επίσης και το «λίγες περισσότερες» με ξενίζει.
    Απ’ την άλλη το «τόσος» είναι άλλη περίπτωση. Το «τόσοι πολλοί» εμένα δεν μου φαίνεται και τόσο λάθος. Και εδώ απ’ τη Λεξιλογία κάτι σχετικό
    http://lexilogia.gr/forum/showthread.php?8479-%CF%84%CF%8C%CF%83%CE%BF-%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BB%CE%BF%CE%AF-%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BB%CE%AD%CF%82-%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BB%CE%AC-%CE%BB%CE%AF%CE%B3%CE%BF%CE%B9-%CE%BB%CE%AF%CE%B3%CE%B5%CF%82-%CE%BB%CE%AF%CE%B3%CE%B1

  169. Pedis said

    Μια που την πέταξε ο πόρνιος γέροντα αυνάνας …

    https://jungle-report.blogspot.it/2014/05/glezos-santas.html

  170. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Μιᾶς καὶ κάποιοι προηγουμένως εἶπαν γιὰ τὸν Κοπανὰ, ἄς θυμηθοῦμε κι αὐτό:

    «Δὲν μὲ μέλλει ἐμένα ἅν εἶσαι ἀλάνι ἀπ’ τὸν Κοπανὰ»

    ἀπὸ τὴ Λιλὴ τὴ σκανταλιάρα τοῦ Παναγιώτη Τούντα (ἐδῶ στὴν πρώτη ἐκτέλεση μὲ τὴ Ρόζα Ἐσκενάζη)

  171. Γς said

    171:

    Και ποιος βέβαια από δω μέσα είναι γέννημα θρέμμα Κοπανά του Βύρωνα;

  172. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Στην μικρή τοπική γεωγραφία έχουμε μια παραποτάμια αγροτική περιοχή «Κοπάνες» προφανώς από τις πλύστρες του ποταμού (πλάκες) και τις γυναίκες του χωργιού που σύχναζαν εκεί για το χτύπημα των ρούχων,τη μπουγάδα με την στάχτη και το βραστό νερό στις υπαίθριες παραστιές.

    172. Ποιος ε; ποιος είν ο κοπανέας; 🙂 🙂
    Κοπανά εσείς; Τοπανά εμείς
    Στου Τοπανά τα χρώματα

  173. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

  174. Αχχχ… λιγουρεύτηκα, τώρα, μια κοπανιστή!

  175. Γς said

    Η κοπανιστή, το εμβληματικό τυρί της Μυκόνου και προϊόν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης των Κυκλάδων

  176. Γιάννης Ιατρού said

    Α, εδώ μού ΄σαστε όλοι, ε; Λέω και γω, τι γίνεται στο σημερινό νήμα με τη Μαρίνα! Την κοπανίσατε 🙂

  177. Γιάννης Ιατρού said

    173α: Μία πρόχειρη έρευνα περί κοπαν* και Βύρωνα, μου έδειξε ότι υπήρχε λόφος Κοπανά. Από που να πήρε το όνομά του; Μήπως από κανένα ποταμάκι εκέι που πήρε το όνομα από αυτό που λές;

    Γς: για ξεκαθάρισε, τι ξέρεις;

  178. Γς said

    Ναι, την κοπάνήσαμε, απότομα!

  179. Γς said

    178:

    Τα λέγαμε προχτές. Είναι ο λόφος του Πέτρου και Παύλου στον Κοπανά του Βύρωνα.

  180. Πέπε said

    Μη με δέρνεις μάνα με τον κόπανο,
    κι εγώ δεν τόνε παίρνω τον παλιοτσόπανο.

    Τον κόπανο της μπουγάδας, σαν αυτόν στις φτγρ της Έφης παραπάνω. Ή και του μπογιατζή τον κόπανο, του βαφέα υφασμάτων.

  181. spatholouro said

    168
    «δεν έχει νόημα να λέμε ότι δεν υπάρχει αυτό που βλέπουμε μπροστά μας»
    Δεν είπα ασφαλώς ποτέ κάτι τέτοιο. Λέω όμως ότι αυτό που βλέπω μπροστά μου είναι, κατά τη γνώμη μου (και του Μαρωνίτη, της Παπαζαφείρη και δεν ξέρω τίνος άλλου) λάθος. Πολλά βλέπω/βλέπουμε να λέγονται, να γράφονται και να υπάρχουν. Εκ του γεγονός της υπάρξεώς τους συνάγεται ότι ορθώς υπάρχουν –κατά τη γραμματική και το συντακτικό; Αν ναι, ας μη διορθώνει π.χ. ο καθηγητής λάθη σαν το «πολλοί περισσότεροι», διότι λέγε-λέγε και γράφε-γράφε το λάθος, όλο και έχει φαίνεται (κακο-)συνηθίσει το αφτί του…

    169
    Προσθέτω από τον Μαρωνίτη και το «τόσος»:
    ΤΟΣΟ – ΤΟΣΟΣ – ΤΟΣΗ
    Δεν πρέπει να συγχέεται το επίρρημα τόσο με την αντωνυμία τόσος, τόση, τόσο· το επίρρημα «τόσο» χρησιμοποιείται πάντοτε πριν από ένα ποσοτικό επίθετο, για να το ενισχύσει· η αντωνυμία «τόσος, τόση, τόσο» συνάπτεται απευθείας με ένα ουσιαστικό, για να δηλώσει το μέγεθός του.
    Γράφουμε: τόσο πολύς κόσμος όχι: τόσος πολύς κόσμος
    τόσο πολλοί άνθρωποι όχι: τόσοι πολλοί άνθρωποι- αλλά: τόσοι άνθρωποι·
    τόσο πολλές επιθέσεις όχι: τόσες πολλές επιθέσεις – αλλά: τόσες επιθέσεις·
    τόσο πολλά χρήματα όχι: τόσα πολλά χρήματα – αλλά: τόσα χρήματα.

  182. Spiridione said

    173. Και στα Γιάννενα Άγιος Νικόλαος Κοπάνων ή «εις Κοπάνους». Φαντάζομαι το αγαπημένο μέρος των μαθητών για κοπάνες 🙂
    http://filipjovanis.blogspot.gr/2013/12/blog-post.html

  183. Spiridione said

    182. Ναι, υπάρχει ο κανόνας. Αλλά το ΛΚΝ και ο Μπάμπι έχουν παραδείγματα με φρ. «τόσο πολλοί» και «τόσα πολλά». Μπορούμε να πούμε ότι αυτές οι φράσεις αρχίζουν και γίνονται αποδεκτές.

  184. Γιάννης Ιατρού said

    170: Pedis
    Αν βάζουμε τέτοια, να βάλουμε και το κλάμα που έρριξε τότε το ΒΗΜΑ του Λαμπράκη (για το κατέβασμα της σημαίας) 🙂

  185. Μαρία said

    173, 183
    Για να μη λένε μόνο εμάς Βούλγαρους 🙂

  186. Πέπε said

    @182:
    Κατ’ αρχήν, πρέπει να παραδεχτούμε ότι όντως η γλωσσική αλλαγή συνίσταται στο να γίνονται σωστά αυτά που ήταν λάθη.

    Κατά δεύτερον, Σπαθόλουρο, συμφωνώ μαζί σου ότι δεν μπορούμε άκριτα να παίρνουμε ως «νέο σωστό» το κάθε λάθος που λέγεται, με μόνη τη δικαιολογία ότι λέγεται. Κι εδώ μέσα έχω συχνά «τσακωθεί» με τον Νικοκύρη εξ αφορμής τύπων που γράφει που, ναι μεν λέγονται -δεν τους έβγαλε από την κοιλιά του- αλλά εγώ δεν μπορώ να τους παραδεχτώ για σωστούς. Ο καθένας που εμπλέκεται σε τέτοιες συζητήσεις βάζει σε διαφορετικό σημείο τα όρια του ανεκτού, υπάρχει πολύς υποκειμενισμός, αλλά προσπαθούμε να δούμε αν μπορούν να τεθούν κάποια αντικειμενικά όρια, έστω κι αν αυτά έχουν κάποιο εύρος (σχηματικά, το όριο να μην είναι μια κόκκινη γραμμή αλλά μια κόκκινη λωρίδα).

    Ούτε μπορώ να δεχτώ άκριτα ως σωστό κάτι απλώς επειδή το γράφει ο Μαρωνίτης (ή όποιος). Όχι γιατί είμαι πιο μάγκας από τον Μαρωνίτη (ή από όποιον), αλλά γιατί η κάθε γνώμη πρέπει να διαβάζεται μέσα σε κάποιο πλαίσιο: ποιος το είπε, πότε, πού το στήριξε, μήπως δεν έχει λάβει υπόψη του κάποιο δεδομένο που ίσως να μην υπήρχε καν τον καιρό της συγγραφής, μήπως τον καιρό της συγγραφής υπήρχε κάποια κυρίαρχη τάση στη γραμματική/γλωσσολογία που σήμερα έχουμε αρχίσει να την εγκαταλείπουμε, και χίλια δυο άλλα. Δηλαδή κι εδώ υπάρχει υποκειμενισμός.

    Τούτων δοθέντων, παρατηρώ ότι το «πολλές περισσότερες», πρώτον, αντιφάσκει στον γνωστό κανόνα που προανέφερες, άρα είναι ΙΣΩΣ λάθος. Δεύτερον, ότι ανήκει σ’ ένα επίπεδο λόγου πολύ πιο καθημερινό, προσιτό στον καθένα, απ’ ό,τι λ.χ. το «αποτανθώ», που έχει ψηλά τον βαθμό δυσκολίας και είναι αναμενόμενο να το κάνουμε λάθος. Άρα, ΙΣΩΣ και να μην είναι λάθος, αφού κάτι τέτοιο δεν είναι πολύ αναμενόμενο. Τρίτον, ότι δεν προσκρούει στη λογική μου και στην αίσθησή μου της γλώσσας (ενώ προφανώς προσκρούει στη δική σου), οπότε σκέφτομαι μήπως τελικά, αντί να παραποιεί τον ως άνω κανόνα, στην πραγματικότητα υπακούει κανονικότατα σε κάποιον άλλο που δεν έτυχε να διατυπωθεί μέχρι τώρα (ή δεν έτυχε να τον διαβάσω πουθενά).

    Στο #167 παραθέτεις:

    > > ΠΟΛΥ – ΠΟΛΥΣ – ΠΟΛΛΗ
    Όταν το πολύ προσδιορίζει επίθετο και όχι ουσιαστικό, είναι άκλιτο επίρρημα και γράφεται πάντοτε με ένα λάμδα και ύψιλον. Γράφουμε: πολύ καλός καιρός· πολύ περισσότεροι άνθρωποι (όχι: πολλοί περισσότεροι άνθρωποι)· πολύ περισσότερα χρήματα (όχι: πολλά περισσότερα χρήματα)· πολύ μεγαλύτερη αύξηση (όχι: πολλή μεγαλύτερη αύξηση).

    Τέσσερα παραδείγματα σωστά, εκ των οποίων τα τρία τελευταία σε αντιπαράθεση με το λάθος, ενώ για το πρώτο δεν υπάρχει πιθανό λάθος. Από τα λάθη, το πρώτο και το τρίτο είναι μόνο ορθογραφικά, το δεύτερο διαφέρει και ακουστικά από το σωστό.

    Το κατεξοχήν καραμπινάτο λάθος, που ωστόσο δεν είναι σπάνιο, είναι το τελευταίο: *πολλή μεγαλύτερη αύξηση. (Αν και ακόμη πιο συχνό είναι το αντίστροφο: με πολύ αγάπη αντί με πολλή αγάπη, που αφορά άλλη συζήτηση και όχι αυτήν του παραθέματος.) Νομίζω ότι εδώ θέλει να εστιάσει ο Μαρωνίτης: οφείλουμε να αποφεύγουμε αυτό το λάθος, άρα οφείλουμε να καταλάβουμε γιατί είναι λάθος, και μας το εξηγεί όσο εκτενώς κρίνει ότι χρειάζεται για να μας διαλύσει κάθε αμφιβολία. Ωστόσο, άλλη περίπτωση είναι το «μεγαλύτερη αύξηση», όπου το [poli] δεν μπορεί παρά να είναι προσδιορισμός του «μεγαλύτερη» και άρα να συμμορφώνεται με τον κανόνα που ανέφερες (απόδειξη: πολύ μεγαλύτερος όγκος, και όχι βέβαια πολύς μεγαλύτερος όγκος), και άλλη το poli περισσότεροι άνθρωποι, όπου το poli θα μπορούσε και να είναι προσδιορισμός κατευθείαν του ουσιαστικού (απόδειξη: το λάθος [κατά Μ.] «πολλά περισσότερα χρήματα» το κάνουν όχι ένας ή δύο αγράμματοι αλλά μια ικανή μερίδα ομιλητών [και δεν εννοώ βέβαια Κυπρίους 🙂 ] στους οποίους μάλλον φαίνεται λογικό, άρα υπάρχει κάποια λογική, ας κάτσουμε να τη βρούμε).

    Πιθανολογώ ότι στο «poli περισσότεροι άνθρωποι» ο Μαρωνίτης σκέφτηκε: άμα κάνεις λάθος στο «πολλή μεγαλύτερη αύξηση», θα ‘χεις και στο «poli περισσότεροι άνθρωποι» αβεβαιότητα. Μάθε εδώ έναν βασικό κανόνα για να ξεκολλήσεις από το τέλμα της αβεβαιότητας, και τις λεπτομέρειες θα τις πούμε αργότερα. Παρατηρώ άλλωστε και τη διατύπωσή του: Γράφουμε: πολύ καλός καιρός κλπ. – η ορθογραφία τον απασχολεί αυτή τη στιγμή, όχι το τι λέμε. Το «πολύ περισσότερα χρήματα (όχι: πολλά περισσότερα χρήματα)» μοιάζει να του ξέφυγε, αφού δεν αφορά μόνο το τι γράφουμε αλλά και το τι λέμε. Αν έγραφε «λέμε «πολύ περισσότερα χρήματα (όχι: πολλά περισσότερα χρήματα)»», η ένστασή μου θα ήταν αυτή από την οποία ξεκίνησα, ότι λέμε και τα δύο και άρα πρέπει να εξηγηθεί το γιατί.

  187. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    Διακρίνω μια παρανόηση ως προς τον κυπριωτισμό «πολλά». Οι Κύπριοι το «πολλά» το λένε εν γνώσει τους-συνειδητοποιημένα ότι είναι επίρρημα. π.χ Πολλά καλό ανέκδοτο! (δεν είμαι καθόλου ειδικός, αλλά ίσως σε παλιότερες εποχές το «πολλά» να χρησιμοποιούνταν γενικότερα στον ελληνόφωνο κόσμο ,αντί για το «πολύ». Είναι πιο αρχαιοπρεπές)

  188. sarant said

    Πιάσατε ωραία συζήτηση, που αξιζει άρθρο. Πάντως, άλλης τάξης φαινόμενο είναι το «πολλοι περισσοτεροι» και άλλης το «τόσοι πολλοί»

  189. ΣΠ said

    182
    Μια σκέψη, χωρίς να είμαι ειδικός. Το «πολλά περισσότερα» το ερμηνεύω ως «πολλά ακόμα», ενώ το «πολύ περισσότερα» ως «ακόμα περισσότερα».

  190. Γς said

    185:

    Μά δεν είναι σχόλιο της εφημερίδας, αλλά αναγκαστικά δημοσιευμένη ανακοίνωση του Γερμανού φρουράρχου.
    Πάντως έχει πλάκα η υπόλοιπη ανακοίνωση. Διαποστώσεις του φρουράρχου.

  191. Πέπε said

    188:
    Ναι βρε, το ξέρουμε! Και «εχάρηκα πολλά», χωρίς να προσδιορίζει επίθετο ή άλλο επίρρημα αλλά κατευθείαν ρήμα.

    Δεν ξέρω αν είναι πιο αρχαιοπρεπές, πάντως είναι πιο ομαλό. Η συνήθης νεοελληνική κατάληξη επιρρημάτων (το λέω συνοπτικά τώρα) είναι -α όπως στον πληθυντικό του ουδετέρου του επιθέτου: καλά, κακά, ωραία, άσχημα. Πολλά.

    Στα κοινά ελληνικά το πολύ και το λίγο είναι εξαιρέσεις που σχηματίζονται σαν τον ενικό του ουδετέρου του επιθέτου. To λίγο όμως, λίγο το λένε (νομίζω) και στις διαλέκτους όπου το πολύ το λένε πολλά.

    Α, επίσης, μιας και το θυμήθηκα:

    Δεν ξέρω για του Κυπρίους, αλλά οι Καρπάθιοι, που μιλάνε πολύ συγγενή διάλεκτο προς την κυπριακή, το «πολύς» το προφέρουν με δύο λάμδα σε όλη την κλίση του: πολλύς, πολλή, πολλύ το ουδέτερο, πολλύ το επίρρημα, πολλυ- σαν πρώτο συνθετικό.

    Κι άλλες φορές έχω υποστηρίξει ότι θα ήταν σωστό να παραδειγματιζόμασταν και να το καθιερώναμε έτσι και στα κοινά νέα ελληνικά. Η ορθογραφία που διατηρούμε σήμερα απηχεί την αρχαία χωρίς να βγάζει καμία προφανή λογική. Ούτε για τους αρχαίους θα ήταν προφανής η λογική του πότε μπαίνει ένα λάμδα και πότε δύο, αλλά αυτό δεν τους πείραζε, αφού στην προφορά διέκριναν το μονό από το διπλό και αφού ήξεραν, από τη ζωντανή εμπειρία, πόσα λ έχει ο κάθε τύπος. Το καρπάθικο παράδειγμα δείχνει, κατά τη γνώμη μου, ότι στα νέα ελληνικά η μη προφανής λογική των αρχαίων λάμδα καταργήθηκε, ότι όλη η κλίση εξομαλύνθηκε με διπλό λάμδα παντού, και ότι απλώς αυτό δεν έγινε αντιληπτό σε όσους Έλληνες (την πλειοψηφία) έπαψαν (από ανεξάρτητη, παράλληλη γλωσσική εξέλιξη) να διακρίνουν στην προφορά τα μονά από τα διπλά σύμφωνα.

  192. Γς said

  193. Pedis said

    # 185 – Γιάννη, ο συντάκτης της Βραδυνής (# 170) δεν πιάνεται με τίποτα. Στάζει λύπη και θυμό, οργή και δάκρυα, όλα μαζί για να ετοιμάσει τον μπιντέ στους Γερμανούς απελευθερωτές. (Στοιχηματίζω ότι μετά τα Δεκεμβριανά δεν θα πήγε χαμένος.)

  194. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Το λέγαμε και προχθές(με την αναφορά του Νικοκύρη στο πολλά πρωί του Βάρναλη) πως στην Κρήτη το λέμε και το λέω κι εγώ.
    Και ακόμη πιο επιτατικό :κατέχεις το πολλά καλά πως δεν τοβγαλα από τ΄ασκί μου ή
    τον αγάπα,τον εχτίμα, πολλά καλά=πάρα πολύ,

    «Μια κοπανιά», έκφραση
    και πώς το ξέχασα που το λένε οι δικοί μου και πιο πολύ ο πατέρας μου στην αφήγηση,
    μια κοπανιά =μια φορά, ξαφνικά μια στιγμή

  195. Γς said

    194:

    Χαράς το κουράγια σου.
    Να το προσέξεις όμως!

    Δεν διαβάζεται. Εμετικό.

  196. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Το 195α, προς Κιντ και Πέπε συμπληρωματικά για το πολλά,ως επίρρημα.
    185. Και η ανοιχτή επιστολή του Α.Βλάχου στο Χίτλερ, στην Καθημερινή, κάπου Μαρταπρίλη του ’41,με την προτροπή να βιαστεί να επιτεθεί στη χώρα μας. Δεν ξέρω σε ποιο τεύχος είναι αλλά το διάβασα στο βιβλίο του Τάκη Κωστόπουλου «Με τους αντάρτες στη Δυτική Μακεδονία»

  197. Γς said

    Θα πω την κακία μου:

    «Που έχω μπλέξει ρε π@@στη. Τι κ@@@γεροι είναι αυτοί ρε μ@λ@κ@»

    Ο ΠτΒ Βούτσης, που τον πρόδωσαν πάλι τα κλειστά μικρόφωνα.

    Απαράδεκτα τα γαλλικά του σκέφτηκα.

    Μόλις όμως κατάλαβα σε ποιον τα έσερνε, γέλασα.

    Συμπάθειες και αντιπάθειες είναι αυτές

  198. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @ ΕΦΗ-ΕΦΗ 197β.
    Ψάχνοντας στὸ google τὸ μόνο σχετικὸ ποὺ βρῆκα είναι μιὰ ἀνοιχτὴ ἐπιστολὴ τοῦ Γ.Α. Βλάχου πρὸς τὸν Χίτλερ ποὺ δημοσιεύτηκε στὴν Καθημερινὴ στὶς 8 Μαρτίου τοῦ 1941. Τὸ πνεῦμα τῆς ἐπιστολῆς εἶναι ἀντίθετο σὲ μιὰ πιθανὴ Γερμανικὴ εἰσβολὴ. Καταλήγει δὲ ἔτσι:

    «…Καὶ Σεῖς; Σεῖς -λέγουν πάντοτε- θὰ ἐπιχειρήσετε νὰ εἰσβάλετε εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἡμεῖς, λαὸς ἀφελὴς ἀκόμη, δὲν τὸ πιστεύομεν. Δὲν πιστεύομεν ὅτι στρατὸς μὲ ἱστορίαν καὶ μὲ παράδοσιν -αὐτὸ καὶ οἱ ἐχθροί του δὲν τὸ ἀρνοῦνται- θὰ θελήση νὰ κηλιδωθῆ διὰ μιᾶς πράξεως παναθλίας. Δὲν πιστεύομεν ὅτι ἕνα Κράτος πάνοπλον, ὀγδοήκοντα πέντε ἑκατομμυρίων ἀνθρώπων, μαχόμενον διὰ νὰ δημιουργήση εἰς τὸν Κόσμον «νέαν τάξιν πραγμάτων» -τάξιν, φανταζόμεθα, ἀρετῆς- θὰ ζητήση νὰ πλευροκοπήση ἕνα Ἔθνος μικρόν, ποῦ ἀγωνίζεται ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας του, μαχόμενον πρὸς μίαν Αὐτοκρατορίαν σαράντα πέντε ἑκατομμυρίων.

    Διότι τί θὰ κάμη ὁ Στρατὸς αὐτός, Ἐξοχώτατε, ἂν ἀντὶ πεζικοῦ, πυροβολικοῦ καὶ μεραρχιῶν, στείλη ἡ Ἑλλὰς φύλακας εἰς τὰ σύνορά της εἴκοσι χιλιάδας τραυματιῶν, χωρὶς πόδια, χωρὶς χέρια, μὲ τὰ αἵματα καὶ τοὺς ἐπιδέσμους, διὰ νὰ τὸν ὑποδεχθοῦν;… Αὐτοὺς τοὺς στρατιώτας φύλακας θὰ ὑπάρξη στρατὸς διὰ νὰ τοὺς κτυπήση;

    Ἀλλ᾿ ὄχι, δὲν πρόκειται νὰ γίνη αὐτό. Ὁ ὀλίγος ἢ πολὺς στρατὸς τῶν Ἑλλήνων ποὺ εἶναι ἐλεύθερος, ὅπως ἐστάθη εἰς τὴν Ἤπειρον, θὰ σταθῆ, ἂν κληθῆ, εἰς τὴν Θράκην. Καὶ τί νὰ κάμη;… Θὰ πολεμήση. Καὶ ἐκεῖ. Καὶ θὰ ἀγωνισθῆ. Καὶ ἐκεῖ. Καὶ θ᾿ ἀποθάνη. Καὶ ἐκεῖ. Καὶ θ᾿ ἀναμείνη τὴν ἐκ Βερολίνου ἐπιστροφὴν τοῦ δρομέως, ὁ ὁποῖος ἦλθε πρὸ πέντε ἐτῶν καὶ ἔλαβε ἀπὸ τὴν Ὀλυμπίαν τὸ φῶς, διὰ νὰ μεταβάλη εἰς δαυλὸν τὴν λαμπάδα καὶ φέρη τὴν πυρκαϊὰν εἰς τὸν μικρόν, τὴν ἔκτασιν, αλλὰ μέγιστον αὐτὸν τόπον, ὁ ὁποῖος, ἀφοῦ ἔμαθε τὸν κόσμον ὅλον νὰ ζῆ, πρέπει τώρα νὰ τὸν μάθη καὶ ν᾿ ἀποθνήσκη.

    Μετ᾿ ἐξόχου τιμῆς
    Γ. Α. ΒΛΑΧΟΣ»

    Σημείωση Δ.Μ.
    Ὁλόκληρη τὴν ἐπιστολὴ τὴν βρῆκα ἐδῶ:
    http://tvxs.gr/news/%CF%83%CE%B1%CE%BD-%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B5%CF%81%CE%B1/%CE%B3%CE%B5%CF%8E%CF%81%CE%B3%CE%B9%CE%BF%CF%82-%CE%B2%CE%BB%CE%AC%CF%87%CE%BF%CF%82-%C2%AB%CE%B1%CE%BD%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CF%84%CE%AE-%CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BB%CE%AE%C2%BB-%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%82-%CF%84%CE%BF%CE%BD-%CE%B1%CE%B4%CF%8C%CE%BB%CF%86%CE%BF-%CF%87%CE%AF%CF%84%CE%BB%CE%B5%CF%81

  199. Γς said

    «Μια σπουδαία σελίδα στην Ιστορία της ελληνικής δημοσιογραφίας».

  200. spatholouro said

    184
    «Αλλά το ΛΚΝ και ο Μπάμπι έχουν παραδείγματα με φρ. «τόσο πολλοί» και «τόσα πολλά»

    Καταρχάς, για την πρώτη φράση, μάλλον εννοείς «τόσοι πολλοί» και όχι «τόσο πολλοί» (γιατί εκεί είμαστε σύμφωνοι).

    Όσον αφορά τον Babi, θα ήθελες να μου υποδείξεις πού αναφέρει τέτοιες φράσεις (υποθέτω ότι μιλάμε για το κανονικό μεγάλο λεξικό του);

    Όσον αφορά το ΛΚΝ, διαβάζω: «(έκφρ.) τόσα και τόσα, τόσα πολλά: Είπαν τόσα και τόσα εναντίον του. τόσοι και τόσοι, τόσοι πολλοί». Δηλ. η φράση είναι το «τόσα και τόσα» και η εξήγηση του λεξικού είναι «τόσα πολλά», κάτι που με παραξενεύει γιατί πουθενά αλλού εκεί γύρω στα λήμματα «τόσος» δεν έχει τέτοια φράση. Δεν ξέρω αν πρόκειται για παραδρομή ή εάν δέχεται τέτοια φράση ως ορθή, αλλά προσωπικά δεν το έχω και σε μεγάλη εκτίμηση το ΛΚΝ. Άλλωστε, υποκειμενικά, λίγο να αναρωτηθώ πάνω στο νόημα της φράσης «τόσοι πολλοί» αντιλαμβάνομαι ότι δεν παντρεύονται οι δύο λέξεις ούτε με προξενιό…

    Για να συνοψίσω, όπως τα αντιλαμβάνομαι τα πράγματα: σε μια πρώτη διάκριση, οι λέξεις «τόσο», «πολύ» και «πόσο», όταν έχουν σημείο αναφοράς ένα επίθετο, είναι επιρρήματα («τόσο μεγάλα»), ενώ όταν έχουν σημείο αναφοράς ένα ουσιαστικό είναι επίθετα («τόσα αγαθά»).
    Σε δεύτερη διάκριση, όταν έχουμε τρεις εν σειρά λέξεις και η πρόδηλη επικέντρωση είναι στο ουσιαστικό που έπεται του επιθέτου, του οποίου προηγείται κάποιο από τα παραπάνω («τόσο», «πολύ», «πόσο»), τότε μας προκύπτουν ευλόγως 2 επίθετα εν σειρά («Ρε συ, έχει εδώ τόσα παλιά σπίτια;», δηλ. «χωνεύεται» το επίθετο, ας πούμε, στο ουσιαστικό: «τόσα παλιά σπίτια=παλιόσπιτα=τόσα παλιόσπιτα, δηλ. είναι σα να είχαμε εξαρχής ας πούμε «τόσα παλιόσπιτα»). Ενώ όταν η πρόδηλη επικέντρωση είναι στο επίθετο που συνοδεύει το ουσιαστικό, τότε τα «τόσο», «πολύ», «πόσο» είναι επιρρήματα («Ρε συ, έχει εδώ τόσο παλιά σπίτια;», εδώ δηλ. ενδιαφέρει ο βαθμός παλαιότητας και όχι η ίδια η παλαιότητα)

    187
    Το «πολλοί περισσότεροι άνθρωποι» για μένα είναι μια προδήλως α-νόητη φράση, διότι πρώτον ήδη ο γάμος «πολλοί περισσότεροι» δεν βρίσκω να έχει κάποιο προσλήψιμο από εμένα τουλάχιστον νόημα και δεύτερον είναι προφανές στην εν λόγω φράση ότι πασχίζει να δώσει κανείς την ποσοτική διαβάθμιση, την επίταση, το κλειδί δηλ. δεν είναι οι «άνθρωποι» αλλά το «περισσότεροι»: λέμε π.χ., «τι έγινε φέτος; ήταν περισσότεροι άνθρωποι; ναι; πόσο; ε, λίγο περισσότεροι/πολύ περισσότεροι», επίρρημα δηλαδή.

  201. Spiridione said

    201
    Στο ΛΝΕΓ:
    έχουν διοριστεί τόσοι πολλοί υπάλληλοι, που δεν ξέρουν τι να κάνουν κι όλη μέρα κοπροσκυλιάζουν (λήμμα κοπροσκυλιάζω)

    Μάλλον ξέφυγε κι αυτό.

    Από το λινκ που έβαλα παραπάνω
    http://lexilogia.gr/forum/showthread.php?8479-%CF%84%CF%8C%CF%83%CE%BF-%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BB%CE%BF%CE%AF-%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BB%CE%AD%CF%82-%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BB%CE%AC-%CE%BB%CE%AF%CE%B3%CE%BF%CE%B9-%CE%BB%CE%AF%CE%B3%CE%B5%CF%82-%CE%BB%CE%AF%CE%B3%CE%B1

  202. spatholouro said

    Ούτε συζήτηση ότι μπορεί να ξέφυγε του Babi ή των βοηθών (κι ας το λες ειρωνικά), αλλιώς θα είχε πάρει θέση σχετικά ο ίδιος στα αρμόδια λήμματα.

  203. Μαρία said

    202
    Αφού αναφέρθηκε η Παπαζαφείρη, στο λαθολόγιό της στην περίπτωση που μετά το επίμαχο τόσο ακολουθεί επίθετο -εννοείται εκτός του πολύ ή λίγος- +ουσ. στον πληθυντικό κάνει τη διάκριση που αναφέρει και το Σπαθόλουρο.
    π.χ. τόσο γνωστοί καλλιτέχνες = πολύ γνωστοί/ τόσοι γνωστοί καλλιτέχνες = πολλοί καλλιτέχνες.

  204. Θύμμαχος Θύτης said

    199 Ευχαριστώ για το λινκ.

    Η πλάκα είναι που το τι βι χωρίς τσίνορα γράφει: Το άρθρο έφτασε μέσα σε λίγες ώρες στις πιο απομακρυσμένες γραμμές του μετώπου του πολέμου και ενέπνευσε στρατιώτες και πολίτες.

    Κάλτσες στεγνές δεν είχαν να αλλάξουν αλλά το ταμπλετάκι τό ‘χανε. Και τί ηρωικός λόγος! Θα βάλουμε τους ανάπηρους στα σύνορα να αλλάξουμε την Ευρώπη! Γκάντι κι έτσι… Ἐξοχώτατε!

  205. Θύμμαχος Θύτης said

    Η βδέλλα με το γιλέκο

  206. κουτρούφι said

    #192. Πώς προφέρεται το -λ- σε Κύπρο/Κάρπαθο όταν το -πολυ- είναι σε σύνθετη λέξη; Π.χ στα «πολύτιμος», «πολυθρόνα», «πολυέλαιος» κλπ. Ευχαριστώ.

  207. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    199. Το αντέγραψα από τη σειρά ΒΗΜΑ μαρτυρίες(ο Εμφύλιος σε Α΄Ενικό,σε επιμέλεια του Π.Βούλγαρη) όπου αναφέρει στη σελ.23,ότι είδε ο αφηγητής στην Καθημερινή την επιστολή αυτή του Α.Βλάχου. (Όχι του Γ.Β.) . Δεν πήγε καθόλου ο νους μου να το τσεκάρω έστω με το γκουγκλ και αφελώς το έβαλα για τα καλά ψαχτίρια του ιστολογίου για την ακρίβεια του πράγματος (πώς ήταν διατυπωμένο). 😦

  208. Μαρία said

    208
    Τι κόλλημα έφαγες μ’ αυτή την επιστολή; 🙂 https://sarantakos.wordpress.com/2016/05/20/richter-3/#comment-358589

  209. cronopiusa said

    ¿Se está ‘pasokizando’ el SPD?

  210. sarant said

    210 Δώσαμε τα φωτα μας!

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

  211. Σίφνιος άρραβών said

    Είμαι νέος αναγνώστης και δεν ξέρω τα χούγια του Ιστολογίου. Επειδή βλέπω ότι κάποιοι αναγνώστες ενδιαφέρθηκαν για την επέτειο του κατεβάσματος της Ναζιστικής Σημαίας από τους τότε Μεταξικούς νεολαίους, Γλέζο + Σιάντα (30-5-1941), θα τολμήσω να αναρτήσω τί είχε πεί γι’ αυτό το περιστατικό τον Δεκέμβριο του 1958 από το βήμα της Βουλής ο περίφημος Μανιαδάκης (ρετσινόλαδο κλπ) που ήταν τότε βουλευτής του Καραμανλή. Έχω στο αρχείο μου την αδημοσίευτη αναφορά Γλέζου που υπαινίσσεται ο Μανιαδάκης (αν προκληθώ θα την αναρτήσω) και σάς μεταφέρω επιγραμματικά περί τίνος πρόκειται:

    Για να κατεβάσουν την Ναζιστική Σημαία οι Μεταξικοί νεολαίοι Γλέζος + Σιάντας, μία άλλη κοπέλλα της ΕΟΝ ανέβηκε μαζί τους στην Ακρόπολι και απέσπασε την προσοχή των Γερμανών φρουρών κάνοντας μαζί τους παρτούζα (βασικά… πιπίζειν). Αυτή η κοπέλλα (κατά πάσαν πιθανότητα) εκτελέστηκε από τους Γερμανούς (αυτό πιστεύει και ο Γλέζος στην αναφορά του), ωστόσο το όνομά της θάφτηκε επί 65 χρόνια κατ’ εντολήν της Ελληνικής Αριστεράς, για να μήν αντιληφθούν οι Ρωμιοί χαχόλοι ότι το κατέβασμα της Ναζιστικής Σημαίας ήταν 100% έργο της Μεταξικής ΕΟΝ.

    ΙΔΟΥ τα επίμαχα πρακτικά της Βουλής, που ποτέ δεν τόλμησε να αναρτήσει ο κ. Σαραντάκος, αν και πιστεύω πως δεν γνώριζε την ύπαρξή τους

  212. Θύμμαχος Θύτης said

  213. Γς said

    212:

    Ρε μανία με τα πιπίζει και τέτοια.

    Είπαμε να μας ξανάρθεις, αλλά όχι από τον υπόνομο [#213]

  214. Ανδρέας said

    214β αν εννοείς εμένα, δεν είμαι και δεν έχω σχέση με τον 213. Δεν τον γνωρίζω καν. Αν δεν εννοείς κάτι τέτοιο ξέχνα το παρόν σχόλιο.

  215. Alexis said

    #214: Ποιόν υπόνομο; Κατευθείαν από τα σκατά ξανάρθε! 😡
    Αλλά παρ’ όλα αυτά «είναι νέος στο ιστολόγιο»! 😡 😡 😡
    Πρόσκοπος…

  216. Γιάννης Ιατρού said

    212: … Έχω στο αρχείο μου την αδημοσίευτη αναφορά Γλέζου που υπαινίσσεται ο Μανιαδάκης (αν προκληθώ θα την αναρτήσω) ..

    Τι να αναρτήσεις, αφού δεν υπάρχει τίποτα; Δεν τσιμπάμε ρε μπάρμπα! Όλο φούσκες είσαι.

  217. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    209.Του ανέκδοτου «‘άσε το παιδί να ρωτά να μαθαίνει».

  218. Γιάννης Ιατρού said

    Μπαμπά, τι είναι αυτό;
    – Δεν ξέρω Γιωργάκη μου.
    – Εκείνο;
    – Δεν ξέρω αγόρι μου.
    – Το άλλο;
    – Δεν ξέρω παλικάρι μου.
    – Σταμάτα Γιωργάκη, τον κούρασες τον πατέρα σου.
    – Ασε γυναίκα το παιδί να ρωτάει… μαθαίνει!

  219. Κουνελόγατος said

    (αν προκληθώ θα την αναρτήσω) ..

    Η γραία το ξέρει;

  220. Πέπε said

    203:

    Δεν το λέω ειρωνικά. Λέει «γράφουμε αυτό και όχι εκείνο» με τρία παραδείγματα, εκ των οποίων όμως το ένα δε στέκει αφού θα έπρεπε να πει «λέμε αυτό και όχι εκείνο» (ενώ στα άλλα δύο στέκει, αφού το ίδιο πράγμα λέμε αλλά εξετάζεται πώς πρέπει να το γράψουμε). Αν θέλουμε να το πάρουμε τοις μετρητοίς, θα σήμαινε «το λέμε αλλά δεν το γράφουμε». Οπότε, μου φαίνεται πιθανό να του ξέφυγε. Αυτό απλώς: ούτε ειρωνεία, ούτε πλάκα, ούτε φυσικά οποιαδήποτε προσπάθεια να υποτιμήσω τις γνώμες ανδρών πολύ σημαντικότερων από εμένα. Και εξ αφορμής αυτής της πιθανής αβλεψίας μού φαίνεται επίσης πιθανό ότι ήταν μάλλον συγκεντρωμένος στο ειδικό ζήτημα των ορθογραφικών (και συντακτικών ταυτόχρονα) λαθών ως προς το poli, παρά σε γενικότερα ζητήματα σύνταξης όπως αυτό που κυρίως έχουμε πιάσει.

    Συγγνώμη, ποιος Μπάμπης; Μαρωνίτη δεν παρέθεσες;

    Όπως και να ‘χει, το αν του ξέφυγε ή όχι δεν είναι το κυριότερο επιχείρημά μου και δε θα επιμείνω.

    207

    Αντιγράφω λήμματα από το Λεξικό των ιδιωμάτων της Καρπάθου (Κ. Μηνάς, Τυπωθήτω-Δαρδανός 2006):

    πολλυβροχιά
    πολλύβροχος
    πολλυγιαραντίντζω
    πολλυέλαιον (=πολυέλαιος)
    πολλύευχη
    πολλυθρόνα
    πολλυκαΐντζω (=πολυκαθίζω)
    πολλυκαιρία
    πολλυκαιρίντζω
    πολλυκαταρούσα
    πολλυκαυκιούμαι
    πολλυκοσμία
    πολλύλαμπρος
    (…και ούτω καθεξής)

    Ούτε ένα λήμμα από πολυ-. Με δύο λάμδα, αναλογικά, είναι και ο …πολλιτσομάνος! Είναι όμως λέξη αδιαφανούς ετύμου. Σε πιο ξεκάθαρες περιπτώσεις όπως πολιτεία, πολιτικός, πολιός, λένε κανονικά πολι- με ένα λάμδα.

    Ένα παράδειγμα που μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση όταν το είχα ακούσει προφορικά, που φυσικά δεν υπάρχει στο λεξικό, ήταν το όνομα του γνωστού πολιτικού Πολλύδωρας!

    Στο λ. «πολλύς, πολλή, πολλύ» ο Κ. Μηνάς σχολιάζει: «με λλ και στο αρσενικό και ουδέτερο γένος αναλογικά με άλλους τύπους του επιθέτου».

    Κατ’ επίδραση, υποθέτω, του πολλύς, στην Κάλυμνο λένε και λλί(γ)ος. Στην Κάρπαθο όχι, εκεί είναι με ένα λάμδα.

  221. spatholouro said

    221
    Αχ, καλά έχω «παραπονεθεί» ότι δεν είσαι και πολύ προσεκτικός αναγνώστης…
    Το 203 απαντούσε, προδήλως, στο 202 και στον Spiridione που παρενέβαλε ειρωνεία

  222. Πέπε said

    222
    Οκέι, γράψε λάθος!

  223. Constant said

    Σχετικά με την κοπάνα-σκασιαρχείο. Στην Δράμα το λέμε νταμπλατζά. Το νταμπλατζάς προέρχεται από το όνομα της περιοχής (από όσο ξέρω είναι το δασάκι κοντά στο κολυμβητήριο) που πήγαιναν όσοι κάναν σκασιαρχείο. Αργότερα, την δεκαετία 70 και μετέπειτα, αυτοί που κάναν νταμπλατζά, μόνο στον Νταμπλατζά δεν πηγαίναν.

  224. sarant said

    224 Ευχαριστούμε, καινούργια (για μένα) λέξη

  225. κουτρούφι said

    221β.
    Λοιπόν, στη Σίφνο, στα «πολύς», «πολλή», «πολύ» το -λ- προφέρεται διπλό όπως και στην Κάρπαθο. Όταν είναι όμως συνθετικό προφέρεται μονό «πολύτιμος», πολυθρόνα» με εξαίρεση στα ρήματα «πολυθυμούμαι» κλπ όπου το -λ- προφέρεται διπλό. Στην περίπτωση των ρημάτων όμως υπάρχει και πιο πέρα αλλοίωση με το -πολύ- να μετατρέπεται σε -πολιο- και επειδής η γλώσσα μας δεν μπορεί με την καμία να πει το -λ-ι-ο- (όπως έχω πει και αλλού) γίνεται -γιο- και -γκιο- π.χ. «πογκιοθυμούμαι».
    Τι γίνεται, αλήθεια, όταν το -λ- είναι στην αρχή, όπως στο λλί(γ)ος της Καλύμνου; Στη Σίφνο σε πολλές περιπτώσεις προφέρεται και αυτό διπλά: λλάκκος, λλωλλός, λλυριά (=δοξαριά), λλίρες, λλόγος, λλαιμός, «λλουλλούδι». Αλλού πάλι προφέρεται μονό: «λιμάνι», «λεμόνι», «λουρί» «λαγκάδα».
    (όλα τα παραπάνω από την προσωπική μου πείρα)

    Δεν ξέρω αν η προφορά του διπλού -λ- είναι αποκλειστικά κατάλοιπο από τα αρχαία. Μήπως, κάποτες-κάποτες, σχετίζεται και με Ιταλικές επιρροές από την περίοδο της Ενετό- και Φραγκο-κρατίας;

  226. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    224. Μὲ μιὰ ματιὰ στὸ λεξικὸ seslisozluk δὲν βρῆκα νταμπλατζὰ (dablaca) στὰ Τούρκικα. Βρῆκα ὅμως dablas ποὺ εἶναι, κατὰ τὸ λεξικό, εἶδος ἀραβικοῦ φοίνικα. (https://www.seslisozluk.net/en/what-is-the-meaning-of-dablas/)

  227. […] https://sarantakos.wordpress.com/2016/05/30/kopana/ […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: