Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο Ηλίας Έρενμπουργκ για τον ισπανικό εμφύλιο, τον Ντουρούτι και τους αναρχικούς

Posted by sarant στο 17 Ιουλίου, 2016


Σήμερα συμπληρώνονται 80 χρόνια από το ξεκίνημα του ισπανικού εμφυλίου πολέμου το 1936, αρχικά με τη μορφή στρατιωτικού κινήματος στη Θέουτα και τη Μελίγια, τις ισπανικές κτήσεις στην αφρικανική ακτή. Ο εμφύλιος πόλεμος, που διάρκεσε 2 χρόνια και 8 μήνες, είναι ένα από τα σημαντικά γεγονότα του 20ού αιώνα και ίσως το πιο καθοριστικό χαρακτηριστικό του να είναι η πρωτοφανής διεθνής αλληλεγγύη που εκφράστηκε από αριστερούς και προοδευτικούς όλου του κόσμου προς την αριστερή κυβέρνηση της Ισπανίας, που έμεινε αβοήθητη από τις δυτικές δημοκρατίες, ενώ οι εθνικιστές κινηματίες είχαν την αφειδή υποστήριξη της χιτλερικής Γερμανίας και της φασιστικής Ιταλίας.

Ο ισπανικός εμφύλιος έχει δώσει το έναυσμα για κάθε λογής έργα τέχνης, από μυθιστορήματα έως κινηματογραφικά έργα, αν και το γνωστότερο είναι μάλλον η Γκερνίκα, ο πίνακας του Πικάσο (που κάποτε τον λέγαμε Γκουέρνικα).

Ο Σοβιετικός λογοτέχνης και δημοσιογράφος Ηλίας Έρενμπουργκ, που ένα απόσπασμα από τα απομνημονεύματά του («Άνθρωποι, χρόνια, ζωή») είχα παρουσιάσει πριν από δύο εβδομάδες, παρακολούθησε από πολύ κοντά τον ισπανικό εμφύλιο, όχι μόνο ως δημοσιογράφος αλλά και ως μέλος πολιτιστικού συνεργείου που είχε αποστολή να προβάλλει κινηματογραφικές ταινίες και να εμψυχώνει τους μαχητές. Στον τέταρτο τόμο των απομνημονευμάτων του αφιερώνει πολλά κεφάλαια στις εμπειρίες του από την Ισπανία. Διάλεξα να παρουσιάσω σήμερα ένα μάλλον εκτενές κεφάλαιο, το 19ο, αφιερωμένο στους Ισπανούς αναρχικούς, οι οποίοι έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο στον ισπανικό εμφύλιο. Στην Ισπανία οι αναρχικοί βρέθηκαν, κατά κάποιο τρόπο, σε ορισμένες περιοχές, στην εξουσία, για πρώτη και μοναδική ως τώρα φορά. (Παλιότερα είχε θεωρηθεί οξύμωρο να υπάρχει «αναρχικός βουλευτής» -ο Βαγγέλης Διαμαντόπουλος- αλλά στην Ισπανία υπήρξαν και αναρχικοί υπουργοί).

Επειδή το κεφάλαιο που δημοσιεύω είναι εκτενές, το άφησα χωρίς υπομνηματισμό -θα έπρεπε να γράψω πάρα πολλά. Σημειώνω μόνο ότι ο Άρης Αλεξάνδρου, που έχει κάνει την (αριστουργηματική) μετάφραση του «Άνθρωποι, χρόνια, ζωή» επέλεξε -και πολύ σωστά για την εποχή- να αποφύγει τους λατινικούς χαρακτήρες, κι έτσι ΣΝΤ-ΦΑΙ είναι η CNT-FAI, η ισπανική αναρχοσυνδικαλιστική ομοσπονδία, ενώ ΠΣΟΥΚ το PSUC, το Ενοποιημένο Σοσιαλιστικό Κόμμα Καταλωνίας (όπου συμμετείχαν και οι κομμουνιστές).

Επίσης, ο Αλεξάνδρου επέλεξε να αποδώσει «ελεύθερο κομμουνισμό» τον communismo libertario των αναρχικών. Σήμερα θα λέγαμε «ελευθεριακό κομμουνισμό» θαρρώ.

19

Εσείς στη Ρωσία έχετε πραγματικά κράτος, εμείς όμως είμαστε υπέρ της ελευθερίας — μου είπε ο σκοπός με το μαυροκόκκινο πουκάμισο, μελετώντας την άδεια διελεύσεώς μου, — θέλουμε να εγκαθιδρύσουμε ελεύθερο κομμουνισμό».

«Κομμουνίζμο λιμπερτάριο» — οι λέξεις αυτές αντηχούν ως τα σήμερα στ’ αυτιά μου: τόσες φορές τις άκουσα σαν πρόκληση, σαν όρκο.

Θέλοντας να εξηγήσουν την ανεξήγητη ώρες ώρες συμπερι­φορά των αναρχικών, ορισμένοι φτάσανε να πουν πως οι φάλαγγές τους αποτελούνται, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, από λη­στές. Δε χωράει αμφιβολία πως στις γραμμές των αναρχικών εί­χαν εισχωρήσει και κοινοί μαχαιροβγάλτες, υπότροποι κλέφτες, γιατί το κόμμα που κατέχει την εξουσία πάντα προσελκύει στις τάξεις του όχι μόνο τους τίμιους, μα και τους καταφερτζήδες· και την εποχή εκείνη, ο πάσα ένας μπορούσε κάλλιστα να δηλώσει πως είναι αναρχικός. Τον Σεπτέμβριο του 1936, όταν ήμουνα στην Βαλένθια, κατέφθασαν εκεί καμιά εκατοσταριά εθελοντές από την αναρχική «Σιδερένια φάλαγγα», που δρούσε στον τομέα του Τερουέλ. Οι αναρχικοί είπανε πως χάσανε στη μάχη τον διοικη­τή τους και δεν ξέρουν τι να κάνουν. Στη Βαλένθια βρήκαν δου­λειά — κάψανε τα αρχεία του δικαστηρίου και επιχείρησαν να μπουν στη φυλακή για να ελευθερώσουν τους βαρυποινίτες, που ανάμεσά τους υπήρχαν σίγουρα και φίλοι τους.

Ωστόσο, η ουσία δεν ήταν οι βαρυποινίτες. Το φθινόπωρο του 1936, τα τρία τέταρτα των εργατών της Καταλωνίας ανήκανε στην ΣΝΤ. Οι καθοδηγητές της ΣΝΤ και της ΦΑΙ ήταν εργάτες και εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων τίμιοι άνθρωποι. Το κακό ήταν που ενώ καταδικάζανε τον δογματισμό, ήταν κι οι ίδιοι πρα­γματικοί δογματιστές και προσπαθούσαν να φέρουν τη ζωή στα μέτρα των θεωριών τους.

Οι πιο έξυπνοι ανάμεσά τους, βλέπανε το χάσμα που υπήρχε ανάμεσα στις γοητευτικές μπροσούρες και στην πραγματικότητα· βρισκόντουσαν στην ανάγκη — κάτω απ’ τις βόμβες και τις οβί­δες — να αναθεωρούν τις απόψεις που χτες ακόμα τους φαινόν­τουσαν αναντίρρητες αλήθειες.

Τον Ντουρούτι τον γνώρισα το 1931 και μου άρεσε απ’ την πρώτη στιγμή. Κανένας συγγραφέας δε θα το αποφάσιζε να τον περιγράφει — η ζωή του έμοιαζε υπερβολικά με περιπετειώδες μυθιστόρημα. Εργάτης – μεταλλουργός, δόθηκε από πολύ νέος στον επαναστατικό αγώνα, πολέμησε στα οδοφράγματα, πέταγε μπόμπες, λήστευε τράπεζες, απήγαγε δικαστές, καταδικάστηκε τρεις φορές σέ θάνατο — στην Ισπανία, στη Χιλή και στην Αρ­γεντινή, γνώρισε δεκάδες φυλακών· οκτώ χώρες τον απελάσανε η μια μετά την άλλη. Όταν τον Ιούλιο οι κινηματίες αποπειράθηκαν να καταλάβουν τη Βαρκελώνη, ο Ντουρούτι οδήγησε εναν­τίον τους τους εργάτες της ΣΝΤ.

Στις αρχές Σεπτεμβρίου ή στα τέλη Αύγουστου, πήγα με τον Κάρμεν και τον Μακασέγιεβ στον σταθμό διοικήσεως του Ντουρούτι. Την εποχή εκείνη ονειρευότανε να κυριέψει τη Σαραγκόσα. Ο σταθμός διοικήσεως βρισκότανε στην όχθη του ποταμού Έβρου. Είχα πει στους συνταξιδιώτες μου πως ο Ντουρούτι είναι γνωστός μου κι αυτοί περίμεναν εγκάρδια υποδοχή. Ο Ντουρούτι όμως έβγαλε απ’ την τσέπη του το περίστροφο και είπε πως θα με καθαρίσει επί τόπου, επειδή στο άρθρο μου για την εξέγερση της Αστουρίας είχα συκοφαντήσει τους αναρχι­κούς. Το ’λεγε σοβαρά· δεν ήτανε λογάς. «Όπως νομίζεις, — του απάντησα, — θα ήθελα μόνο να παρατηρήσω πως έχεις πολύ πα­ράξενη αντίληψη για τον νόμο της φιλοξενίας…» Φυσικά, ο Ντουρούτι ήταν αναρχικός και μάλιστα πολύ ευέξαπτος, ήταν όμως και Ισπανός και βρέθηκε σε αμηχανία: «Πάει καλά, τώρα είσαι φιλοξενούμενός μου, για το άρθρο σου όμως θα πληρωθείς όπως σου πρέπει. Όχι εδώ. Στη Βαρκελώνη…»

Μια και σύμφωνα με τον περί φιλοξενίας νόμο δεν μπορούσε να με σκοτώσει, άρχισε να βρίζει και να βλαστημάει· φώναζε πως η Σοβιετική Ένωση δεν είναι ελεύθερη κομμούνα, μα το πιο κρατικό απ’ όλα τα κράτη, μ’ ένα σωρό γραφειοκράτες και δεν είναι τυχαίο που τον απελάσανε απ’ τη Μόσχα.

Ο Κάρμεν και ο Μακασέγιεβ κατάλαβαν πως τα πράγματα δεν πάνε καλά — τι χρείαν διερμηνέως είχανε αφού είδανε τον άλλον να βγάζει στα καλά καθούμενα το περίστροφο; Όμως, μια ώρα αργότερα τους είπα: «Όλα ταχτοποιήθηκαν, μας καλεί να φάμε μαζί το βράδυ».

Στα τραπεζάκια καθόντουσαν οι εθελοντές, μερικοί με μαυροκόκκινα πουκάμισα, άλλοι με μπλε φόρμες, όλοι με τεράστια πε­ρίστροφα, τρώγανε, πίνανε, γελάγανε· κανείς δεν πρόσεχε ούτε εμάς, ούτε τον Ντουρούτι. Ένας εθελοντής σερβίριζε το φαΐ, έφερνε τις κανάτες με το κρασί· έβαλε δίπλα στο πιάτο του Ντουρούτι ένα μπουκάλι μεταλλικό νερό. Θέλησα ν’ αστειευτώ και του είπα: «Λες πως έχετε απόλυτη ισότητα, μα να που όλοι οι άλλοι πίνουνε κρασί και μόνο εσένα σου φέρανε μεταλλικό νερό». Μου ήταν αδύνατο να φανταστώ πως ο Ντουρούτι θα αντιδροϋσε όπως αντέδρασε. Πετάχτηκε απάνω κι έβαλε τις φωνές: «Πάρτε το από δω! Δώστε μου νερό απ’ το πηγάδι!» Ύστερα άρ­χισε να δικαιολογείται. «Δεν τους το ζήτησα εγώ. Ξέρουν πως δεν κάνει να πιω κρασί και κάπου βρήκαν ένα κιβώτιο μεταλλι­κό νερό. Φυσικά, αυτό είναι απαράδεκτο, έχεις δίκιο…» Συνε­χίσαμε σιωπηλοί το φαγητό μας. Σε μια στιγμή, ο Ντουρούτι είπε: «Είναι δύσκολο να τ’ αλλάξεις όλα μονομιάς. Άλλο οι αρ­χές κι άλλο η ζωή…»

Τη νύχτα, ο Ντουρούτι πήγε να επιθεωρήσει τις θέσεις του μετώπου και μάς πήρε μαζί του. Πέρναγε μια φάλαγγα φορτη­γών αυτοκινήτων και γινότανε μεγάλη φασαρία. «Γιατί δε με ρω­τάς τι τα θέλω τόσα φορτηγά;» — μου είπε ο Ντουρούτι. Του απάντησα πως δεν είναι δουλειά μου να μαθαίνω τα πολεμικά μυ­στικά. Έβαλε τα γέλια. «Δεν είναι καθόλου μυστικό, όλοι το ξέρουν πως αύριο το πρωί θα διαβούμε τον Έβρο!…» Λίγα λε­πτά αργότερα, συνέχισε: «Και δε με ρωτάς γιατί αποφάσισα να περάσω τον ποταμό;» «Σίγουρα αυτό είναι το σωστό, — απάν­τησα, — εσύ ξέρεις καλύτερα, μια και διοικείς τη φάλαγγα». Ο Ντουρούτι ξαναγέλασε: «Δεν είναι θέμα στρατηγικής. Χτες ήρ­θε εδώ ένας πιτσιρίκος καμιά δεκαριά χρόνων απ’ τη φασιστική περιοχή και μάς ρώτησε: «Τι περιμένετε και δεν κάνετε επίθεση; Στο χωριό μας όλοι απορούν και λένε: έχει γούστο να δείλιασε κι ο Ντουρούτι!» Για να τα λέει αυτά ένα παιδί, σημαίνει πως όλος ο λαός τα ίδια σκέφτεται. Πάει να πει, πρέπει να επιτεθούμε. Όσο για τη στρατηγική, θα προσαρμοστεί κι αυτή στη νέα κα­τάσταση…» Κοίταξα το εύθυμο πρόσωπό του και σκέφτηκα: και συ παιδί είσαι.

Αργότερα, έτυχε να επισκεφτώ αρκετές φορές τον Ντουρ­ούτι στον τομέα του. Η φάλαγγά του αριθμούσε δέκα χιλιάδες μαχητές. Ο Ντουρούτι εξακολουθούσε να πιστεύει ακράδαντα στις ιδέες του, δεν ήτανε όμως δογματικός και βρισκότανε στην ανάγκη να συμβιβάζεται, κάθε μέρα σχεδόν, με την πραγματικό­τητα. Πρώτος αυτός απ’ όλους τους αναρχικούς, κατάλαβε πως δίχως πειθαρχία δε γίνεται πόλεμος· έλεγε πικραμένος: «Ο πό­λεμος είναι γουρουνιά, δε γκρεμίζει μόνο τα σπίτια, μα και τις υψηλότερες αρχές». Αυτό μου το είπε εμένα, δεν το ομολόγησε όμως στους εθελοντές του.

Μια μέρα, κάμποσοι μαχητές, παράτησαν ένα παρατηρητή­ριο και φύγανε. Τους βρήκανε στο πλησιέστερο χωριό, να κάθον­ται σε μια ταβέρνα και να πίνουν κρασί, λες και δεν έγινε τίποτα. Ο Ντουρούτι έγινε έξω φρενών: «Δεν το κόβει το νιονιό σας πως ντροπιάζετε την τιμή της φάλαγγας; Δώστε μου τις ταυτότη­τες της ΣΝΤ». Οι ένοχοι βγάλανε ήσυχα – ήσυχα απ’ τις τσέπες τις συνδικαλιστικές τους ταυτότητες· η στάση τους εξόργισε ακό­μα περισσότερο τον Ντουρούτι: «Δεν είσαστε αναρχικοί, είσαστε σκατά! θα σας διώξω απ’ τη φάλαγγα, θα σας στείλω σπίτια σας». Φαίνεται πως άλλο που δε θέλανε οι λεβέντες· αντί να διαμαρτυρηθούν, απάντησαν: «Κάνε όπως νομίζεις». «Τα ρούχα που φο­ράτε είναι τού λαού. Βγάλτε τα βρακιά σας!…» Οι εθελοντές γδυθήκανε χωρίς να βγάλουν τσιμουδιά. Ο Ντουρούτι έδωσε δια­ταγή να τους πάνε στη Βαρκελώνη μόνο με τα σώβρακα: «Να δει όλος ο κόσμος πως δεν είναι αναρχικοί, μα βρομερές κουρά­δες. . . »

Καταλάβαινε ότι μπροστά στον κίνδυνο του φασισμού δεν επιτρέπεται να καβγαδίζεις για αρχές· τάχτηκε υπέρ της συμφωνίας με τους κομμουνιστές, με το Εσκέρρα, έγραψε έναν χαιρετισμό στους Σοβιετούς εργάτες. Όταν οι φασίστες πλησιάσανε στη Μαδρίτη, είπε πως η θέση του είναι στον πιο επικίνδυνο τομέα: «Θα αποδείξουμε πως οι αναρχικοί ξέρουν να πολεμάνε…»

Κουβέντιασα μαζί του την παραμονή της αναχώρησής του για τη Μαδρίτη. Όπως πάντα, ήταν εύθυμος, πίστευε στη σύντομη νίκη, έλεγε: «Βλέπεις; Εσύ κι εγώ είμαστε φίλοι. Πάει να πει, μπορούμε να ενωθούμε. Πρέπει να ενωθούμε. Όταν νικήσουμε, βλέπουμε… Κάθε λαός έχει τον χαρακτήρα του, τις παραδόσεις του. Οι Ισπανοί δε μοιάζουν ούτε με τους Γάλλους, ούτε με τους Ρώσους. Κάποια λύση θα βρούμε… Τώρα όμως, το πρώτο και βασικό καθήκον μας είναι να εξοντώσουμε τους φασίστες…» Στο τέλος της συζήτησης, μου άνοιξε αναπάντεχα την καρδιά του: «Άλλα σκέφτουμαι κι άλλα κάνω, όχι από δειλία, μα από ανάγκη, ξέρεις τι θέλω να πω…» Απάντησα πως τον καταλαβαίνω· αποχαιρετώντας με, με χτύπησε κάνα – δυο φορές στην πλάτη με την παλάμη του, όπως το συνηθίζουν στην Ισπανία· ακόμα θυ­μάμαι τα μάτια του με κείνο το παράξενο μίγμα της ατσαλένιας θέλησης και της παιδιάστικης αμηχανίας.

Ο Ντουρούτι δεν έμεινε πολύ στο μέτωπο της Μαδρίτης· τον σκότωσαν στις 19 Νοεμβρίου 1936. Ο θάνατός του ήταν μεγάλο πλήγμα για όλες τις δημοκρατικές δυνάμεις.

Ο Ντουρούτι δεν ήταν ο μόνος που κατάλαβε πως για να κερδηθεί η νίκη, έπρεπε να ξεχάσει την καθαρότητα των αναρ­χικών δογμάτων· πολλοί καθοδηγητές της ΣΝΤ — ΦΑΙ αναγκάστηκαν να βάλουν νερό στο κρασί τους. Ακόμα και ο παράφο­ρος Γκαρθία Ολιβέρ, που έλεγε πως έπρεπε να καταργήσουμε αμέσως το κράτος, έγινε υπουργός και άρχισε να εφαρμόζει με­ταρρυθμίσεις, που τις επικροτούσαν ομόφωνα οι φιλελεύθεροι συνά­δελφοί του: πήρε μέτρα εναντίον των κερδοσκόπων, διηύρυνε τα νομικά δικαιώματα των γυναικών, οργάνωσε στρατόπεδα εργασίας για τους φασίστες. Ο αναρχικός Λοπές ήταν υπουργός εμπορίου, ο Πέιρο υπουργός βιομηχανίας· κοντά στο νου, βρέθηκαν στην ανάγκη ν’ αφήσουν κατά μέρος τις ανεξάρτητες κομμούνες που σχεδίαζαν να οργανώσουν. Η υπουργός υγιεινής, η αναρχική Φρεντερίκα Μουσένι, μιλώντας σε ένα συλλαλητήριο, έφερε πολλά και διάφορα επιχειρήματα για να αποδείξει πως όπως η κυβέρ­νηση δεν μπορεί να τα βγάλει πέρα δίχως τους αναρχικούς, έτσι κι οι αναρχικοί δεν μπορούν να τα βγάλουν πέρα δίχως την κυ­βέρνηση. Ωστόσο, οι καθοδηγητές της ΣΝΤ — ΦΑΙ δεν είχαν ούτε την ενεργητικότητα, ούτε το κύρος, ούτε τη σπάνια ψυχική αγνότητα του Ντουρούτι. Δεν ξέρω αν όλοι τους το θέλανε ειλικρινά να λογικεύσουν τους οπαδούς τους, δε χωράει αμφιβολία πως ορισμένοι το θέλανε, σπάνια όμως το κατάφερναν. Δεκάδες χιλιάδες γενναίων, δοκιμασμένων στις οδομαχίες εργατών, είχαν ανατραφεί με τις αναρχικές ιδέες και λαχτα­ρούσανε να δώσουν σάρκα και οστά σ’ αυτές τίς ιδέες. Εμείς με το φορτηγό μας δεν πηγαίναμε να επισκεφτούμε τους υπουργούς, μα το μέτωπο και τα μετόπισθεν της Αραγωνίας, όπου έλυναν κι έδεναν οι αναρχικοί — αυτοί που είχανε μείνει πιστοί στις αρχές τους. Μου έτυχε πολλές φορές να θυμηθώ την έκφραση που πρωτάκουσα κατά τον εμφύλιο πόλεμο στη χώρα μας — «κατά τόπους εξουσία». Αυτή την εξουσία τη γνώρισα καλά.

Δε θα επεκταθώ σε λεπτομέρειες σχετικά με την στρατιωτική κατάσταση. Να τι έγραφα στον Β. Α. Αντόνοβ—Οβσέγιενκο στις 17 Νοεμβρίου 1936 (κι αυτό το γράμμα επίσης το φυλάξανε στο αρχείο): «Στα στρατιωτικά τμήματα του μετώπου της Αραγω­νίας επικρατεί τώρα μεγαλύτερη τάξη. Η αποτυχία της πρόσφα­της επίθεσης στην Ουέσκα δεν κατόρθωσε να κάμψει το ηθικό των μαχητών. Εδώ κι εκεί υπάρχουν χαρακώματα, αρκετά πρωτόγονα. Η ενιαία διοίκηση υφίσταται προς το παρόν μόνο στα χαρτιά. Τις τελευταίες μέρες βελτιώθηκε η σύνδεση· σχεδόν παντού, υπάρχει τηλεφωνική επικοινωνία ανάμεσά στις θέσεις της πρώτης γραμμής και στο επιτελείο. Δεδομένου ότι ο Ντουρούτι βρίσκεται στη Μαδρίτη, η φάλαγγά του έχασε τα πενήντα τοις εκατό της μαχητικότητάς της. Στις άλλες αναρχικές φάλαγγες, τα πράγματα πάνε πολύ πιο άσχημα, ιδιαίτερα στη «Μαυροκόκκινη» και στη φάλαγγα «Όρτίς». Η μεραρχία «Καρλ Μαρξ», σε σύγκριση με τις άλλες μονάδες, παραμένει υποδειγματική… ο εφοδιασμός έχει τα χάλια του. Το τάγμα που βρίσκεται νοτιοανατολικώς της Ουέσκα, στο Πομπενίλιο, έχει δυο πολυβόλα, όλα κι όλα· και τα δυο, μόλις ρίξουν δυο ταινίες, παθαίνουν εμπλοκές και για να τα επιδιορθώσουν, τα κουβαλάνε στα μετόπισθεν — 50 χιλιόμετρα μακριά απ’ την πρώτη γραμμή. Τα βλήματα είναι λιγοστά. Οι χειροβομβίδες κακής ποιότητας. Παρ’ όλα αυτά, η αγωνιστική διάθεση είναι μάλλον αξιόλογη…»

Ένα μήνα πριν, η εικόνα ήταν ακόμα ζοφερότερη. Μια μέρα, έτυχε να παραστώ στο πολεμικό συμβούλιο των διοικητών μιας αναρχικής φάλαγγας. Μου είπανε πως θα συζητούσαν ένα σπουδαίο πρόβλημα: πως θα καταλάβουν την Ουέσκα. Στο τραπέζι ήταν ανοιγμένος ένας μεγάλος χάρτης· ωστόσο, κανείς δεν τον συμβουλευότανε. Καθόντουσαν εκεί μια ολόκληρη ώρα και συζητάγανε ένα σπουδαίο νέο: στη Βαρκελώνη βγάλανε απ’ το κτίριο του δικαστηρίου την μαυροκόκκινη σημαία. «Αυτό είναι πρόκληση, — φώναζε ένας διοικητής — πρέπει να στείλουμε αμέσως μια εκατονταρχία στη Βαρκελώνη! Βρισκόμαστε στο μέ­τωπο και οι μπουρζουάδες επωφελούνται από την απουσία μας και οι μαρξιστές τους σεγκοντάρουν!…» Ένας ηλικιωμένος άν­τρας με στρατιωτικό παρουσιαστικό προσείλκυσε την προσοχή μου. Όσο γινόταν η συζήτηση για την εκστρατεία εναντίον της Βαρκελώνης, σώπαινε· άρχισε να μιλάει μόνο όταν κάποιος αναρχικός είπε ξαφνικά: «Καλά όλα αυτά, τι θα κάνουμε όμως με την Ουέσκα;…» Ο σιωπηλός στρατιωτικός, που τον λέγανε Χιμένεθ, άρχισε να εξηγεί το σχέδιο της επιχειρήσεως. Έδειχνε με το δάχτυλο πάνω στο χάρτη· οι άλλοι δεν κοίταζαν. Κάποιος επιχείρησε να φέρει αντίρρηση: «Δε θα ’ταν προτιμότερο να επιτεθούμε κατά μέτωπο;…» Τον βάλανε στη θέση του: «Ο Χιμένεθ ξέρει πιο πολλά από σένα…»

Όταν τέλειωσε το συμβούλιο, ο Χιμένεθ με πλησίασε και συστήθηκε : «Συνταγματάρχης Γκλινογιέντσκι». Θυμόμουνα το όνομα: όταν ήμουν στο Παρίσι, με παρακάλεσαν να ειδοποιήσω την ισπανική πρεσβεία, πως ο συνταγματάρχης Γκλινογιέντσκι— ρώσος εμιγκρές, μέλος του γαλλικού κομμουνιστικού κόμματος, έμπειρος αξιωματικός τού πυροβολικού — θέλει να πολεμήσει πα­ρά το πλευρό των δημοκρατικών.

Είχα ακουστά πως στα χρόνια του εμφυλίου πολέμου, ο συνταγματάρχης Β. Κ. Γκλινογιέντσκι είχε τάχατες πολεμήσει στον τομέα της Ούφα εναντίον του Τσαπάγιεβ. Δεν ξέρω αν είναι αλήθεια — ο Γκλινογιέντσκι δε μου μίλησε ποτέ για το παρελ­θόν του· ξέρω μόνο πως ήταν αξιωματικός των λευκών και στο Παρίσι έγινε εργάτης. Στη Βαρκελώνη έφτασε απ’ τους πρώτους, δεν υπήρχαν ακόμα διεθνείς ταξιαρχίες. Βρέθηκε σ’ ένα τάγμα του «Τσαπάγιεβ». Εκεί, οι στρατιωτικές του γνώσεις έκαναν με­γάλη εντύπωση στους λίγους Ισπανούς αξιωματικούς, που είχαν μείνει πιστοί στην κυβέρνηση. Ύστερα από λίγο, τον μεταθέσανε στο επιτελείο της φάλαγγας.

Ήταν πολύ συμπαθητικός, τολμηρός, απαιτητικός, μα και ήπιος. Είχε περάσει ένα δύσκολο δρόμο, αυτό τον βοηθούσε ν’ αντιμετωπίζει με υπομονή και ανεκτικότητα τις πλάνες των άλλων. Επέμενε στο μίνιμουμ εκείνο της πειθαρχίας, που δίχως της ή­ταν αδύνατο να κρατηθούν οι κατακτημένες θέσεις. Οι αναρχικοί, δυο φορές ήταν έτοιμοι να τον τουφεκίσουν, επειδή «επανέφερε κανονισμούς του παρελθόντος», δεν τον τουφέκισαν όμως — είχαν δεθεί στενά μαζί του, νιώθανε πως μπορούν να του ’χουν εμπιστοσύνη. Ο Γκλινογιέντσκι μου ’λεγε: «Γίνονται πράγματα άνω ποτα­μών! Μα τι να τους πεις και πώς να τους φερθείς; Είναι παιδιά! Άμα τους βρει η συμφορά, θα βάλουν γνώση…»

Οι αναρχικοί ήταν σίγουροι πως ο Χιμένεθ είχε έρθει από τη Μόσχα και το αρνιέται για να μην προκαλέσει διπλωματικό επεισόδιο. Αν μάθαιναν πως ήταν κάποτε λευκός, θα τον τουφέκιζαν την ίδια στιγμή. Τον Νοέμβριο έφτασαν στην Καταλωνία αρκετοί στρατιωτικοί — πράγματι απ’ τη Μόσχα τούτη τη φορά — και όλοι τους λέγανε στους Ισπανούς πως ο συνταγματάρχης Χιμένεθ είναι Σοβιετός διοικητής. Αποκτούσε όλο και μεγαλύτερο κύ­ρος, έγινε σύμβουλος του μετώπου της Αραγωνίας. Οι Ισπανοί τηρούσαν με ευλάβεια τους συνωμοτικούς κανόνες και ονομάζανε τους Σοβιετούς στρατιωτικούς «Μεξικάνους» ή «γκαλιέγκος» (κάτοικους της Γαλικίας) Θυμάμαι με τι περηφάνεια λέγανε οι αναρχικοί: «Ο γκαλιέγκο μας, παρ’ όλο που είναι μαρξιστής, αποδείχτηκε παλικάρι από τα λίγα…»

Όντας μέλος του πολεμικού συμβουλίου του μετώπου της Αραγωνίας, ο συνταγματάρχης Χιμένεθ καθόταν μια μέρα μαζί μου και με ρώταγε για τη Ρωσία, ξαναφέρνοντας στη μνήμη του τα παιδικά του χρόνια. Του είπα: «Άμα τελειώσει ο πόλεμος, θα μπορέσετε να γυρίσετε στην πατρίδα…» Κούνησε το κεφάλι του: «Μπα, τώρα στα γεράματα; Να βρεθώ στην πατρίδα και να διαπιστώσω πως είμαι ξένος… Τι χειρότερο θα μπορούσε να μου τύχει;…» Έμεινε για λίγο σιωπηλός κι άρχισε να μιλάει για την κατάσταση στο μέτωπο.

Κατά την τελευταία μας συνάντηση, μου φάνηκε πολύ κου­ρασμένος. Μου ’τυχε να δω πολλές φορές στον πόλεμο ανθρώπους, που η κούραση τους έκανε απρόσεχτους· λες και τους τράβαγε ο θάνατος. Παρ’ όλο που ήταν μέλος του πολεμικού συμβουλίου και διοικητής του πυροβολικού σ’ όλο το μέτωπο, ο Γκλινογιέντσκι πήγε με καμιά δεκαριά μαχητές σε μια ανιχνευτική επιχείρηση. Τραυματίστηκε θανάσιμα. Η νοσοκόμα μού αφηγήθηκε πως στο πρόχειρο χειρουργείο, όπου τον μεταφέρανε, κάτι έλεγε ρω­σικά, μα κανείς δεν μπορούσε να τον καταλάβει.

Όλη η Βαρκελώνη τίμησε την κηδεία του συνταγματάρχη Χιμένεθ. Πίσω απ’ το φέρετρο βάδιζαν ο Κομπανίς, ο Αντόνοβ – Οβσέγιενκο, αντιπρόσωποι της κυβέρνησης, του στρατού, όλων των πολιτικών κομμάτων. Οι αναρχικοί κρατάγανε ένα στεφάνι με μια μαυροκόκκινη ταινία: «Στον αγαπημένο σύντροφο Χιμένεθ».

Ο Γκλινογιέντσκι είχε δίκιο: κουβεντιάζοντας με τους αναρχικούς — άσχετα αν ήταν καθοδηγητές σαν τον Ντουρούτι, τον Βασκές, τον Γκαρθία Ολιβέρ ή απλοί εθελοντές στον τομέα της Ουέσκα — μου ’ρχόταν να δακρύσω απ’ τη συγκίνηση, μα και να ξεφωνίσω απ’ το θυμό μου: Ήταν παιδιά, σωστότερα δε θα μπο­ρούσες να τους χαρακτηρίσεις, αν κι ορισμένοι είχανε ψαρά μαλ­λιά και φυσικά, όλοι τους κρατάγανε όπλα.

Τούς αναρχικούς τους γνώρισα κατά βάθος στο μέτωπο της Αραγωνίας, όταν προβάλλαμε στα χωριά τίς ταινίες μας, τυπώ­ναμε εφημερίδες, τρώγαμε στα εστιατόρια των κοινοβίων τους, διανυκτερεύαμε άλλοτε στους σταθμούς διοικήσεως, άλλοτε σε λεηλατημένα σπίτια ιερέων, όπου στεγάζονταν ο! τοπικές επιτροπές κι άλλοτε στις καλύβες των χωρικών.

Μου ’τυχε να περάσω πολλές φορές απ’ τον ίδιο δρόμο, πηγαίνοντας απ’ τη Βαρκελώνη στο μέτωπο, διαβαίνοντας απ’ τις ίδιες καταλανικές πολιτείες —την Ιγκουαλάντα, την Ταρέγκα, τη Λερίντα. Στην Ταρέγκα υπήρχε ένα καφενείο με την επιγραφή: «Το μπαρ του Κροπότκιν»· εκεί, οι θαμώνες συζητάγανε την πολιτική του Κομπανίς, την οργάνωση ερασιτεχνικών παρα­στάσεων, τα οικογενειακά σκάνδαλα. Η Καταλωνία φαινότανε σμαραγδένια — με τ’ αμπέλια της, τους κήπους της, τα περιβό­λια της, — κάθε κομμάτι γης είχε καλλιεργηθεί με αγάπη. Τα χωριά θυμίζανε πόλεις: παντού υπήρχαν καφενεία, λέσχες, στους δρόμους έκαναν τον περίπατό τους κομψοντυμένες κοπέλες. Και ξαφνικά, όλα αλλάζανε: έμπαινες στην κοκκινωπή, βραχώδη έ­ρημο της Αραγωνίας. Εδώ, σπάνια έβλεπες τρία η τέσσερα σκο­νισμένα λιόδεντρα. Το καλοκαίρι έκανε αφόρητη ζέστη, το χει­μώνα πνέανε παγωμένοι άνεμοι. Στον άδειο δρόμο με τις πολ­λές στροφές, συναντούσες πού και πού κανέναν χωριάτη πάνω στο μικρό γαϊδουράκι του. Οι πεινασμένες κατσίκες ψάχναν το λίγο χορτάρι που είχε κρυφτεί ανάμεσα στις πέτρες — να προφυλαχτεί απ’ τον καυτό ήλιο. Τα χωριά ήταν χτισμένα στις πλαγιές των γυμνών βουνών· τα σπίτια είχαν το ίδιο χρώμα με τα βουνά. Περνώντας απ’ τη δημοσιά, έβλεπες τοίχους δίχως παρά­θυρα, έτσι που νόμιζες πως οι κάτοικοι παρατήσαν τα χωριά και φύγανε.

Στην Καταλωνία, οι άναρχικοί δεν είχαν απόλυτη ελευθερία δράσεως — όχι γιατί τους εμπόδιζαν οι νόμοι της Ζενεραλιτέ, οΰτε γιατί τους έφερναν εμπόδια το Εσκέρρα και το ΠΣΟΥΚ, μα επειδή το βιοτικό επίπεδο του πληθυσμού ήταν αρκετά υψηλό: οι καταλανοί ευημερούσαν και οι αναρχικοί δεν το αποφάσιζαν πάντα να τα βάλουν με τη στρωμένη ζωή. Η πάμφτωχη, καθυστε­ρημένη Αραγωνία άνοιγε μπροστά στους εμπνευστές της ΣΝΤ—ΦΑΙ απεριόριστες δυνατότητες. Είχαν έρθει εδώ για να απελευ­θερώσουν απ’ τους φασίστες τη Σαραγκόσα, την Ουέσκα, το Τερουέλ. Μα ο πόλεμος τρενάριζε, το μέτωπο έμενε σχεδόν αμετα­κίνητο, παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες των αναρχικών να προελάσουν. Βρέθηκαν εξημμένες κεφαλές, που αποφάσισαν να με­ταβάλουν τα μετόπισθεν, τις πολίχνες και τα χωριά της Αραγωνίας, σε παράδεισο του «ελεύθερου κομμουνισμού».

Οι αγρότες της Αραγωνίας, που δεν είδανε ποτέ στον ή­λιο μοίρα, δεν είχαν να χάσουν τίποτα και δεχτήκανε να οργα­νωθούν στις αγροτικές «κομμούνες». Οι αναρχικοί εφαρμόσανε την αρχή της κοινοκτημοσύνης στα πάντα, ακόμα και στις κό­τες. Σε πολλά χωριά, πήραν απ’ τους αγρότες τα χρήματα, σε ορισμένα μάλιστα τα κάψανε. Άρχισαν να μοιράζουν τρόφιμα με το δελτίο. Είδα αγροτικές επιτροπές, που αδιαφορώντας για το μέλλον, ανταλλάξανε μερικά βαγόνια στάρι με καφέ, ζάχαρη και παπούτσια. Σ’ ένα χωριό, ρώτησα τον πρόεδρο της επιτρο­πής, τι θα κάνουν τον Γενάρη, όταν θα τους σωθούν τα αποθέματα του σταριού. Έβαλε τα γέλια: «Μέχρι τότε θα ’χουμε τσα­κίσει τους φασίστες…»

Σέ μερικά χωριά οι αναρχικοί αποφάσισαν να δίνουν στον γιατρό και στο δάσκαλο ζάχαρη, καρύδια και μύγδαλα — είχαν διαβάσει στην εφημερίδα πως οι τροφές αυτές είναι απαραίτητες για τους διανοητικώς εργαζομένους. Υπήρχαν και χωριά όπου οι διανοούμενοι αποκλείστηκαν από τις διανομές, γιατί θεωρηθήκανε παράσιτα. Στο χωριό Σέσα, πήρανε το γαϊδουράκι του γιατρού κι έτσι δεν μπορούσε πια να φροντίσει τους άρρωστους στα γειτονικά χωριουδάκια· στο φαρμακείο δεν υπήρχαν φάρ­μακα· η επιτροπή έλεγε πως «η φύση γιατρεύει καλύτερα απ’ τους γιατρούς…»

Στην πόλη Φράγκα, που είχε δέκα χιλιάδες πληθυσμό, οι αναρχικοί κατασχέσανε τα χρήματα και δώσανε στους κατοίκους βιβλιάρια, με το δικαίωμα να αγοράζουν κάθε βδομάδα εμπορεύματα αξίας τόσων πεσετών. Τα καφενεία ήταν ανοιχτά, δε σερ­βίρανε τίποτα όμως, μπορούσες μόνο να κάτσεις και να φύγεις.

Ένας γιατρός μου είπε πως ήθελε να παραγγείλει από τη Βαρκελώνη ένα ιατρικό βιβλίο· ο πρόεδρος της επιτροπής του απάντησε: «Αν αποδείξεις πως το βιβλίο είναι χρήσιμο, θα το τυπώ­σουμε εμείς· έχουμε δικό μας τυπογραφείο. Με τη Βαρκελώνη όμως δεν έχουμε εμπορικές σχέσεις…» Στην πόλη Πίνα, καταργήσανε τα χρήματα και καθιερώσανε ένα πολυπλοκότατο σύστη­μα δελτίων· υπήρχαν δελτία που σου δίνανε το δικαίωμα να κου­ρευτείς και να ξουριστείς. Πολλά μέλη των επιτροπών ήταν άν­θρωποι ειλικρινείς και ενθουσιώδεις, οι οικονομικές τους γνώ­σεις όμως ήταν μάλλον ανεπαρκείς. Στο μεγάλο χωριό Μεμπρίλια (στη Λα Μάντσα) οι αναρχικοί, έχοντας καταργήσει τα χρήματα, κατέστησαν γνωστόν στον πληθυσμό, ότι κάθε οικογένεια αποτελείται κατά μέσον όρο από τεσσερισήμισι μέλη και συνεπώς, για να απλουστευτεί το σύστημα διανομής, θα παίρνει τρόφιμα για τεσσερισήμισι άτομα.

Σέ μια πολίχνη της Αραγωνίας, η επιτροπή αποφάσισε να ξηλώσει τη σιδηροδρομική γραμμή, με το αιτιολογικό ότι οι κά­τοικοι την χρησιμοποιούν σπανίως και ότι ο καπνός των ατμομη­χανών μολύνει την ατμόσφαιρα. Οι αναρχικοί που πολεμούσαν στο μέτωπο, ανησύχησαν όταν το πληροφορήθηκαν: πώς θα μεταφερόντουσαν τα πυρομαχικά και τα τρόφιμα στον τομέα τους; Οι γραμμές μείνανε στη θέση τους.

Δίναμε τις κινηματογραφικές μας παραστάσεις και σε πλα­τείες — ένας άσπρος τοίχος χρησίμευε για οθόνη — και σε καμιά εκκλησία που σώθηκε σαν από θαύμα και σε εστιατόρια. Οι αναρχικοί λατρεύανε τον Τσαπάγιεβ. Μετά την πρώτη βραδιά, κόψαμε το τέλος του φιλμ: οι νεαροί μαχητές δεν μπορούσαν να παραδεχτούν τον θάνατο του Τσαπάγιεβ, λέγανε: «Ποιος ο λό­γος λοιπόν να πολεμάμε, αφού οι καλύτεροι χάνονται;…» Η Στέφα μετέφραζε τους διαλόγους· πού και πού, οι θεατές την διακόπτανε φωνάζοντας: «Ζήτω ο Τσαπάγιεβ!» Θυμάμαι πως μια φορά, ένας αναρχικός φώναξε: «Κάτω ο κομισάριος!» και όλοι χειροκρότησαν. Κατάλαβα γι’ άλλη μια φορά πως η τέχνη απευ­θύνεται κατά κύριο λόγο στην καρδιά: στο φιλμ ο Τσαπάγιεβ εί­ναι ο ήρωας και ο Φουρμάνοβ ο ορθολογιστής.

Πάντως, το φιλμ έφερνε ενίοτε και πρακτικά αποτελέσματα: σ’ ένα τμήμα, μετά την παράσταση, αποφάσισαν να είναι από δω και πέρα προσεχτικότεροι, να βγάζουν τη νύχτα σκοπιές.

Οι αγρότες παρακολουθούσαν τον Τσαπάγιεβ με άλλα μά­τια. Ερχόντουσαν συχνά μετά την παράσταση και μου λέγανε πως ευχαριστούν τον Ρώσο κομισάριο επειδή απαγόρευσε να κα­τασχεθούν τα γουρούνια, με παρακαλούσαν να του γράψω για τα απαράδεκτα πράγματα που γίνονται στο χωριό τους — γι’ αυτούς το φιλμ ήτανε ντοκιμαντέρ, ήτανε σίγουροι πως ο Τσαπάγιεβ και ο Φουρμάνοβ ζούνε ακόμα στη Μόσχα.

Παρακολουθώντας το φιλμ «Εμείς απ’ την Κροστάνδη», οι εθελοντές αντιδρούσαν με τον τρόπο τους. Όταν ο ναύτης με την πέτρα στο λαιμό, πέταγε την κιθάρα στη θάλασσα, αντηχού­σανε γέλια — οι θεατές δεν μπορούσαν να πιστέψουν πως οι λευ­κοί θα ρίχνανε τους ναυτικούς στα κύματα. Όταν ανέβαινε στην επιφάνεια ο μόνος που γλίτωσε, οι μαχητές γελάγανε επιδοκιμαστικά: το ξέρανε από πριν πως θα σωθεί και περίμεναν πότε επιτέλους θα βγουν και οι υπόλοιποι. Ήταν κι αυτό ένα σημάδι της ανεμελιάς, που οι Καταλανοί δεν την είχαν χάσει ακόμα το φθινόπωρο του 1936. (Περιέγραψα τίς παραπάνω αντιδράσεις των Ισπανών σ’ ένα άρθρο μου για την «Ιζβέστια» και έφαγα μια γερή κατσάδα από τον τότε καθοδηγητή της Ένωσης των συγγραφέων Στάβσκι: «Αν ο μικροαστός γελάει, χρέος σας βέ­βαια να το αναφέρετε. Όμως, είναι ποτέ δυνατόν να γελάσουν οι προλετάριοι, βλέποντας ένα τέτοιο φιλμ;»)

Στις εφημερίδες που τυπώναμε για τις αναρχικές φάλαγγες, προσπαθούσαμε — χωρίς να ασκούμε πολεμική εναντίον των αρ­χών της ΣΝΤ και της ΦΑΙ — να εξηγήσουμε βάσει ζωντανών παραδειγμάτων, πόσο μεγάλη σημασία έχει ο συντονισμός της δράσης της φάλαγγας με τα άλλα τμήματα, η εκτέλεση των δια­ταγών του διοικητή, η μη εγκατάλειψη των θέσεων με την ελ­πίδα πως ο αντίπαλος θα παραμείνει αδρανής κ.τ.λ.

Οι αναρχικοί δεν αναγνωρίζανε τίς φυλακές, λέγανε πως δεν επιτρέπεται να στερήσεις την ελευθερία του ανθρώπου· πρέ­πει να τον πείσεις· δεν ήταν όμως ούτε τολστοϊστές, ούτε πασιφιστές κι όταν βλέπανε πως ένας άνθρωπος δεν εννοεί να πει­στεί, τον στήνανε ενίοτε στον τοίχο. Σ’ ένα χωριό τουφεκίσανε κάποιο χωρικό που άλλαζε το κουπόνι του κουρείου με καφέ ή ζάχαρη. Δεν κρατήθηκα και τους έβαλα τίς φωνές, οπότε ένας αναρχικός μου απάντησε σοβαρά: «Αφού δεν ξέρεις πώς γίνανε τα πράματα. Βάλαμε τα δυνατά μας να τον πείσουμε, τρεις μήνες κουβεντιάζαμε μαζί του, αυτός όμως συνέχιζε τίς λοβιτούρες του. Δεν ήταν άνθρωπος αυτός, ήταν μαυραγορίτης!…»

Μου είπανε πως στην πόλη Μπαρμπάστρο, οι αναρχικοί κλεί­σανε τον οίκο ανοχής, βγάλανε κάμποσους λόγους, τονίζοντας πως

οι γυναίκες από δω κι εμπρός είναι ελεύθερες και πρέπει να ασχοληθούν με χρήσιμη εργασία: να ράβουν πουκάμισα για τους μαχητές. Μια ηλικιωμένη πόρνη τα ’βαλε μ’ έναν αναρχικό: «Δεκαπέντε χρόνια δουλεύω δω χάμου και τώρα εσύ με πετάς στο δρόμο!…» Οι αναρχικοί καθίσαν και το συζητήσανε αν άξιζε τον κόπο να την μεταπείσουν· τελικά, βρέθηκε κάποιος που ανέλαβε να της κάνει τον δάσκαλο. Μπορεί να επρόκειτο για επινοημένο ανέκδοτο· ήταν ωστόσο μια ιστορία που δεν της έλειπε η αληθοφάνεια.

Έχοντας περιγράψει στον Β. A. Αντόνοβ – Οβσέγιενκο το πώς εμφυτεύουν οι αναρχικοί τον «ελεύθερο κομμουνισμό» στην Αραγωνία, πρόσθετα και τα εξής: «Σ’ όλα αυτά υπάρχει περισ­σότερη αμορφωσιά, παρά κακή πρόθεση. Οι κατά τόπους αναρ­χικοί είναι δυνατόν να μεταπειστούν. Δυστυχώς, το ΠΣΟΥΚ δια­θέτει ελάχιστους ανθρώπους που ξέρουν πως να τους μιλήσουν· τα στελέχη του ΠΣΟΥΚ λένε κάθε τόσο: «Καλύτερα οι φασίστες παρά οι αναρχικοί».

Κατά πώς φαίνεται, είχα κολλήσει την αρρώστια των αναρ­χικών — πίστεψα πως είναι εύκολο να μεταπείσεις τους ανθρώ­πους. Κι όμως δεν είναι τόσο απλό όσο φαίνεται — μόνο η ζωή μεταπείθει. Τα λόγια, ακόμα κι αυτά που στηρίζονται στη λο­γική, παραμένουν συχνότατα λόγια. Ο Ντουρούτι προχώραγε γρήγορα· οι άλλοι, δεν θέλανε ή δεν μπορούσαν να αφήσουν πίσω τους τις αυταπάτες και τις παραδόσεις· χρειαζότανε χρόνος και χρόνος δεν υπήρχε: κάθε μέρα ο Φράνκο λάβαινε απ’ τους προ­στάτες του άντρες και πολεμοφόδια.

Στον πόλεμο, οι άνθρωποι συνδέονται εύκολα κι είχα πιάσει φιλίες με τους αναρχικούς. Παρ’ όλο που θα ’πρεπε να βρίζουν τη Σοβιετική Ένωση, καταλάβαιναν πως η μόνη χώρα που τους βοηθάει, ήταν η δική μας. Βρέθηκα συχνά στην ανάγκη να λο­γομαχήσω μαζί τους· μα μόνο μια φορά, σε κάποιο χωριό κοντά στο μέτωπο, ένας παράφορος νεαρός έχασε τελείως την ψυχραι­μία του κι άρχισε να με απειλεί με το πιστόλι του: «Μια και δεν εννοείς να πειστείς…» Πρόλαβαν όμως οι άλλοι και τον αφόπλισαν.

Πολλοί αναρχικοί αλλάζανε μπρος στα μάτια σου· υπήρχανε και πεισματάρηδες· μα κι αυτούς ακόμα, μπορούσες να τους συγκρατήσεις με μια φιλική κουβέντα, ενίοτε και μ’ ένα χαμόγελο. Φωνάζανε, απειλούσανε, μα ο θυμός τους ξεθύμαινε γρήγορα. Πολλά απ’ όσα διαπράξανε, θα πρέπει να αποδοθούν στην άγνοιά τους. Ίσως δε θα ’τανε υπερβολή αν έλεγα πως δεν συνάντησα ανάμεσά τους ούτε έναν μόνιμο αξιωματικό, οικονομολόγο, αγρο­νόμο ή μηχανικό — ήταν όλοι τους σχεδόν εργάτες από τη Βαρ­κελώνη· όταν είχαν να κάνουν με διανοούμενους, κουμπωνόντου­σαν, αν και υποκλίνόντουσαν μπροστά στη φιλοσοφία, στην επι­στήμη και στην τέχνη. Μπορούσαν να πανικοβληθούν από μια βόμβα και να το βάλουνε στα πόδια, μπορούσαν όμως να ενεργή­σουν και επίθεση, ορμώντας κατά πάνω στα πυρά των πολυβό­λων — τα πάντα εξαρτιόντουσαν απ’ τη διάθεση, από χίλιους αστάθμητους παράγοντες. Την εποχή της φασιστικής τρομοκρα­τίας, χιλιάδες απ’ αυτούς που έτυχε να συναντήσω στην Αραγωνία, βάδισαν με ψηλά το κεφάλι στον θάνατο, δεν απεκήρυξαν τις ιδέες τους. Όπως σε κάθε κόμμα, έτσι κι ανάμεσα στους α­ναρχικούς, υπήρχαν καλοί και κακοί, έξυπνοι και βλάκες· μα αυτό που μ’ έκανε να τους συμπαθήσω, ήταν η αυθορμησία τους και η σπάνια στην εποχή μας αφέλειά τους.

Ποτέ στη ζωή μου δε με γοήτευσαν οι θεωρίες των αναρ­χικών: κατά πως φαίνεται, δεν ήμουν αρκετά αφελής· ωστόσο, μετά τον «Τζούλιο Τζουρενίτο», ορισμένοι κριτικοί με βάφτισαν «Αναρχικό». Ίσως γι’ αυτό, ίσως επειδή στα άρθρα μου για την Ισπανία επέμενα στην ανάγκη συμπήξεως ενιαίου μετώπου, ένας συγγραφέας μας, που ήρθε στη Μαδρίτη για το συνέδριο, είπε: «Ξύστε καλά τον Έρενμπουργκ και θα δείτε έναν αναρχικό». Η φράση αυτή ειπώθηκε σ’ ένα σπίτι των περιχώρων, όπου οι κομ­μουνιστές είχαν καλέσει τη σοβιετική αντιπροσωπεία. Η Ντολορές Ιμπαρούρι, έβαλε τα γέλια: «Υπάρχουν κι άλλοι, που άμα τους ξύσεις θα δεις έναν φασίστα…»

Γιατί αφιέρωσα ένα μεγάλο κεφάλαιο στους Ισπανούς αναρ­χικούς; η δουλειά με το προπαγανδιστικό αυτοκίνητο με απα­σχόλησε τρεις ή τέσσερις μήνες όλο κι όλο. Κι ούτε που πη­γαίναμε μόνο στους αναρχικούς — προβάλλαμε τα φιλμ και σε μαχητές τμημάτων που διοικούσανε κομμουνιστές, επισκεφτήκαμε τους διεθνείς λόχους, τυπώναμε εφημερίδες στα ισπανικά, στα καταλανικά, στα γερμανικά, στα γαλλικά. Τον Δεκέμβριο πήγα στη Μαδρίτη. Αν περιέγραψα κάπως λεπτομερέστερα το φθινό­πωρο του 1936 στην Αραγωνία, το ’κανα μόνο και μόνο επειδή οι ανθρώπινες πλάνες έχουν κι αυτές την πολύχρονη ιστορία τους κι αυτά που γίναν τότε με τους αναρχικούς, είναι μια απ’ τις συγκινητικές σελίδες της.

Σχεδόν όλοι οι αναρχικοί μιλάγανε για τον «ελεύθερο κομμουνισμό» και σχεδόν όλοι πιστεύανε σ’ αυτόν, φέρνανε διάφορα επιχειρήματα, πειστικά τα περισσότερα, πως δίχως την ελευθε­ρία δεν μπορεί να υπάρξει πραγματικός κομμουνισμός. Ωστόσο, οι κομμούνες που οργάνωσαν στην Αραγωνία, θυμίζανε τους οι­κισμούς των τρομοκρατημένων Ινδιάνων της Παραγουάης, που τους καθοδηγούσαν οι Ιησουίτες — όπου όλοι φόραγαν τα ίδια ρούχα, τρώγανε το ίδιο φαΐ και λέγανε τις ίδιες προσευχές. (Η αλήθεια είναι πως οι Ιησουίτες μείναν κύριοι του τόπου πάνω από εκατό χρόνια και πέτυχαν το άκρον άωτον της τελειότητας: ο πάτερ Μουρατόρι αφηγείται, ότι όταν μαστιγώνανε κάποιον παρεκτραπέντα ιθαγενή, αυτός φιλούσε το χέρι του βασανιστή του και του ’λεγε ευχαριστώ για τα χτυπήματα.)

Σε ένα παλιό μου σημειωματάριο, βρήκα αντιγραμμένα τα λόγια κάποιου Γάλλου συγγραφέα (δε θυμάμαι ποιανού): «Το κακό με τον δεσποτισμό δεν είναι πως δεν αγαπάει τους ανθρώ­πους, μα πως τους αγαπάει περισσότερο απ’ ό,τι πρέπει και τους εμπιστεύεται πολύ λιγότερο απ’ όσο το αξίζουν».

 

206 Σχόλια to “Ο Ηλίας Έρενμπουργκ για τον ισπανικό εμφύλιο, τον Ντουρούτι και τους αναρχικούς”

  1. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα 🙂

  2. derwanderer said

    Εξαιρετικό το σημερινό! Κι έλεγα ότι μόνο κάτι εμμονικοί (σαν εμένα) θυμούνται την έναρξη του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου.
    Ο «γάλλος συγγραφέας» που αναφέρει ο Έρενμπουργκ στην τελευταία παράγραφο του αποσπάσματος είναι βέβαια ο Alexis de Tocqueville. Υπάρχει ολόκληρο κεφάλαιο περί δεσποτισμού και δημοκρατίας στο κλασικό του έργο De la Démocratie en Amérique (μέσα 19ου αι.)

  3. LandS said

    Ισπανικός Εμφύλιος με μυρωδιές από τον Ρώσικο. Και ναι, πολλά εξηγούνται αν τους δεις παιδιά.

  4. Παναγιώτης Κ. said

    Ο εμφύλιος πόλεμος είναι συστατικό της επαναστατικής επιστημολογίας. Με άλλα λόγια, δεν αποδοκιμάζεται ως πολιτική πρακτική. Απεναντίας, στο όνομα της κοινωνικής αλλαγής, αποτελεί έκφραση μεγάλης αγωνιστικότητας.

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    2: Α, εδώ σας βγάζω το καπέλο, ευχαριστώ πολύ για τη διαλεύκανση!

  6. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    http://tvxs.gr/uservideo/%CE%B3%CE%B7-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%85%CE%B8%CE%B5%CF%81%CE%AF%CE%B1-land-and-freedom

  7. giatibaba said

    Εξαιρετικό κ.Σαραντάκο.

  8. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Στο 6. Η ταινία του Λόουτς Γη και Ελευθερία

    «Το σύντομο καλοκαίρι της αναρχίας» /Εντσενσμπέργκερ Χανς-Μάγκνους
    http://www.politeianet.gr/books/9789602101476-enzensberger-hans-magnus-odusseas-to-suntomo-kalokairi-tis-anarchias-158569

  9. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Πέφτει η Μαδρίτη – 1978
    Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος.
    Μουσική: Παραδοσιακό, διασκευή του » ton prenom dans mon coeur» ( Dalida )από τον Νίκο Λαβράνο.
    Πρώτη εκτέλεση: Βίκυ Μοσχολιού, «Λαϊκά τραγούδια απ΄όλο τον κόσμο», 1978.
    Πέφτει η Μαδρίτη, παντού φαλαγγίτες
    Ριβέρα και Φράνκο, χαφιέδες κι αλήτες
    κι εσύ νιώθεις ξένος, γελάς μεθυσμένος
    και λες «τι με νοιάζει για τους Ισπανούς»
    Πέφτει η Μαδρίτη κι ο κόσμος λουφάζει
    κι ο Χίτλερ Νταχάου και φούρνους `τοιμάζει
    κι εσύ νιώθεις ξένος, γελάς βολεμένος
    και λες «τι με νοιάζει για τους Γερμανούς»

    Ξένος δεν είσαι,σαν έρχεται η μπόρα
    η μαύρη ώρα
    κι εσένα θα βρει
    γι΄αυτό άγρυπνος στάσου,
    πολέμα, στοχάσου
    πως φταις που πληθαίνουν
    του κόσμου οι σταυροί

    Πάει το Σαντιάγο, στη νύχτα βουλιάζει
    Νερούδα κι Αλιέντε σκιά τούς σκεπάζει
    κι εσύ νιώθεις ξένος, γελάς χορτασμένος
    Και λες «τι με νοιάζει για τους Χιλιανούς»
    Πάει το Σαντιάγο και στην Αργεντίνα
    Βιδέλα και φιέστες και αίμα και πείνα
    κι εσύ νιώθεις ξένος, στη μπάλα χαμένος
    δε σκέφτεσαι διόλου τους Αργεντινούς

  10. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>Tερουέλ

    Το Teruel είναι πόλη και επαρχία της Αραγονίας της Ισπανίας, γνωστή για το μύθο των εραστών της («Les amants de Teruel») που πηγάζει από μια δραματική ιστορία έρωτα και θανάτου που έγινε φιλμ το 1962, με τη συμφωνική μουσική (μπαλέτο) του Μίκη Θεοδωράκη. Ένα από τα κύρια μουσικά θέματά της βασίστηκε στην μελωδία της «Όμορφης Πόλης», ενώ, εξωκινηματογραφικά, έγινε τραγούδι, σε στίχους του Jacques Plantes, που ερμήνευσε μοναδικά η Edith Piaf, μαζί με το «Quatorze Juillet» που κυκλοφόρησαν στο ίδιο 45άρι δισκάκι. Μια αρχέγονη δραματική ιστορία αγάπης που μεταφέρθηκε στο πανί με μια γαλλική ταινία σε σκηνοθεσία του Raymond Rouleau και τη δυναμική του ιστορικού κινηματογραφικού μουσικού ερωτικού δράματος, βασισμένου στο μύθο των θρυλικών χαρακτήρων του Diego Marcilla και της Isabel Segura, με την ξεχωριστή ερμηνεία της περίφημης Γαλλίδας πρίμα μπαλαρίνα Ludmilla Tcherina.

  11. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Καλημέρα κι ἀπὸ μένα. Ἐξαιρετικὰ ἐνδιαφέρον τὸ κείμενο τοῦ Ἔρεμπουργκ. Ἕζησε ἀρκετὰ χρόνια ἐκτὸς ΕΣΣΔ καὶ τὰ κείμενά του ξεφεύγουν ἀπὸ τὸ γνωστὸ «καλούπωμα». Μιὰ μικρὴ συνεισφορὰ μου στὸ σημερινὸ, μικρὸ ἀφιέρωμα στὸν Ἰσπανικὸ Ἐμφύλιο: Τὸ γνωστὸ τραγοῦδι «El Ejército del Ebro» (Ay Carmela) σὲ ἔμετρη ἀπόδοση (δικὴ μου) στὰ ἑλληνικὰ. Ἐπειδὴ ὑπάρχουν ἀρκετὲς ἐκδοχὲς τοῦ τραγουδιοῦ διάλεξα αὐτὴν τῆς wikipedia.

    El Ejército del Ebro

    El Ejército del Ebro,
    rumba la rumba la rumba la.
    El Ejército del Ebro,
    rumba la rumba la rumba la
    una noche el río pasó,
    ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela!
    una noche el río pasó,
    ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela!
    Y a las tropas invasoras,
    rumba la rumba la rumba la.
    Y a las tropas invasoras,
    rumba la rumba la rumba la
    buena paliza les dio,
    ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela!
    buena paliza les dio,
    ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela!
    El furor de los traidores,
    rumba la rumba la rumba la.
    El furor de los traidores,
    rumba la rumba la rumba la
    lo descarga su aviación,
    ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela!
    lo descarga su aviación,
    ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela!
    Pero nada pueden bombas,
    rumba la rumba la rumba la.
    Pero nada pueden bombas,
    rumba la rumba la rumba la
    donde sobra corazón,
    ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela!
    donde sobra corazón,
    ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela!
    Contraataques muy rabiosos,
    rumba la rumba la rumba la.
    Contraataques muy rabiosos,
    rumba la rumba la rumba la
    deberemos resistir,
    ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela!
    deberemos resistir,
    ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela!
    Pero igual que combatimos,
    rumba la rumba la rumba la.
    Pero igual que combatimos,
    rumba la rumba la rumba la
    prometemos resistir,
    ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela!
    prometemos resistir,
    ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela!

    Ἡ Στρατιὰ τοῦ Ἔβρου

    Ἡ Στρατιὰ τοῦ Ἔβρου, νύχτα
    ρούμπα λὰ ρούμπα λὰ ρούμπα λά.
    Ἡ Στρατιὰ τοῦ Ἔβρου, νύχτα
    ρούμπα λὰ ρούμπα λὰ ρούμπα λά
    διάβηκε τὸν ποταμό,
    Ἄι Καρμέλα! Ἄι Καρμέλα!
    διάβηκε τὸν ποταμό,
    Ἄι Καρμέλα! Ἄι Καρμέλα!

    Στὸ στρατὸ τῶν εἰσβολέων,
    ρούμπα λὰ ρούμπα λὰ ρούμπα λά.
    Στὸ στρατὸ τῶν εἰσβολέων,
    ρούμπα λὰ ρούμπα λὰ ρούμπα λά,
    χτύπημα ἔδωσε σκληρὸ,
    Ἄι Καρμέλα! Ἄι Καρμέλα!
    χτύπημα ἔδωσε σκληρὸ,
    Ἄι Καρμέλα! Ἄι Καρμέλα!

    Οἱ προδότες τὴν ὀργή τους,
    ρούμπα λὰ ρούμπα λὰ ρούμπα λά.
    Οἱ προδότες τὴν ὀργή τους,
    ρούμπα λὰ ρούμπα λὰ ρούμπα λά
    μ’ ἀεροπλὰνα τὴν ξερνοῦν
    Ἄι Καρμέλα! Ἄι Καρμέλα!
    μ’ ἀεροπλὰνα τὴν ξερνοῦν
    Ἄι Καρμέλα! Ἄι Καρμέλα!

    Ὅμως δὲν μποροῦν οἱ μπὸμπες
    ρούμπα λὰ ρούμπα λὰ ρούμπα λά.
    Ὅμως δὲν μποροῦν οἱ μπὸμπες
    ρούμπα λὰ ρούμπα λὰ ρούμπα λά
    τὶς καρδιὲς δὲν τὶς νικοῦν,
    Ἄι Καρμέλα! Ἄι Καρμέλα!
    τὶς καρδιὲς δὲν τὶς νικοῦν,
    Ἄι Καρμέλα! Ἄι Καρμέλα!

    Λυσαλέες ἀντεπιθέσεις
    ρούμπα λὰ ρούμπα λὰ ρούμπα λά.
    Λυσαλέες ἀντεπιθέσεις
    ρούμπα λὰ ρούμπα λὰ ρούμπα λά,
    πρέπει νὰ ἀντέξουμε,
    Ἄι Καρμέλα! Ἄι Καρμέλα!
    πρέπει νὰ ἀντέξουμε,
    Ἄι Καρμέλα! Ἄι Καρμέλα!

    Ὅμως ὅσο πολεμᾶμε
    ρούμπα λὰ ρούμπα λὰ ρούμπα λά.
    Ὅμως ὅσο πολεμᾶμε
    ρούμπα λὰ ρούμπα λὰ ρούμπα λά
    πιὸ πολὺ θ’ ἀντέξουμε
    Ἄι Καρμέλα! Ἄι Καρμέλα!
    πιὸ πολὺ θ’ ἀντέξουμε
    Ἄι Καρμέλα! Ἄι Καρμέλα!

  12. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα σχόλια!

    Πολύ ωραία, Έφη και Δημήτρη!

  13. gpoint said

    signora libertà, signorina anarchia…τραγούδαγε ο De Andre

  14. BLOG_OTI_NANAI said

    Όλες οι ιδεολογίες νικιώνται από την καθημερινότητα. Κάθε αντιπολίτευση καλό είναι να συνειδητοποιεί πόσο εύκολος είναι ο ρόλος της, σε σημείο να εύχεται να μην πάρει ποτέ τα ηνία ή να συμμετέχει σε αυτά (βλ. ΚΚΕ).
    Είχα δει μια αμερικανιά, ταινία του Χόλιγουντ με τον ντι Κάπριο που λέγεται «Η παραλία» (The Beach). Πραγματικά με την εξέλιξη της ιστορίας μέσα στην «αυτοοργανωμένη» κοινότητα κ.λπ. κ.λπ. μου ήρθε στο μυαλό αυτη ακριβώς η αποτυχία όπου ξεκινάει κάποιος με εμμονή στην ουτοπία και καταλήγει να προσγειώνεται κάθετα με το κεφάλι…

  15. Pedis said

    Paul Preston «The Spanish civil war»
    https://www.harpercollins.co.uk/9780007232079/the-spanish-civil-war

    (δεν το βλέπω στο biblionet, δυστυχώς.)

    ‘Εχει πολλά στοιχεία εγκυρότητας και αντικειμενικής προσέγγισης. Αξίζει.

  16. Γιάννης Ιατρού said

  17. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Αbel Paz,o βιογράφος του Ντουρρούτι.
    https://en.wikipedia.org/wiki/Abel_Paz
    Στα ελληνικά εκδόθηκε από τον Ελεύθερο Τύπο-1999 «Ντουρρούτι – η κοινωνική επανάσταση στην ισπανία 1896 – 1936»

  18. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    -Επανάσταση και αντεπανάσταση στην Ισπανία
    -Ισπανική Διαθήκη
    -Μετά το Φράνκο τί;

    http://www.farfoulas.gr/%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%B1/%CE%B5%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%AC%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82-%E2%80%93-%CE%BA%CE%B9%CE%BD%CE%AE%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1/%CE%B5%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B5%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B9%CF%83%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%B1-detail.html

  19. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Τhe Spanish Civil War/Thomas Hugh,1979
    https://www.amazon.com/Spanish-Civil-War-Revised-Paperbacks/dp/0375755152

  20. Ωραίο το σημερινό, Νικοκύρη.

  21. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Καὶ γιὰ νὰ τὸ ἀλαφρύνουμε λιγάκι (μετὰ τὰ συμβάντα τῶν τελευταίων ἡμερῶν) ἐπιστρέφοντας μάλιστα στὸ κύριο ἔργο μας· νὰ λεξιλογοῦμε.
    Χτές πήγαμε γιὰ μπάνιο καὶ ἄκουσα ἀπὸ κάποιον ἄνθρωπο νὰ λέει, ἀναφερόμενος προφανῶς σὲ κάποιον φορτηγατζὴ διεθνῶν μεταφορῶν:
    «Ὁ Βαγγέλης εἶναι ἀρχηγὸς τοῦ Μπαριοῦ!»
    Ἕτσι λοιπὸν, τὸ Μπάρι – τοῦ Μπαριοῦ, ὅπως τὸ ἀμπάρι – τοῦ ἀμπαριοῦ. Ζωντανὴ γλώσσα, σπαρταριστή.

    Ἐνδιαφέρον καὶ τὸ (προφανῶς ἀρβανίτικο) τοπωνύμιο τῆς παραλίας: Βγέθι. Ὑπάρχουν ἀρκετὰ τέτοια στὴν περιοχὴ τῆς Ν.Α. Ἀττικῆς (καὶ ὄχι μόνο): Διψέλιζα, Μαλιακοῦκι, Βρωμοποῦσι, Καμάριζα κ.ἄ. Ἴσως θ’ἄξιζε ν’ ἀσχοληθεῖ τὸ ἱστολόγιο σχετικὰ. Μὲ τὴν εὐκαιρία παραθέτω παλιότερο στοιχούργημά μου σχετικὸ μὲ κάποια ἀπὸ τὰ τοπωνύμια αὐτὰ. Πιστεύω πὼς μπορεῖ νὰ συναγωνιστεῖ κάποια ἀπὸ τὰ στιχουργήματα ποὺ, προβοκατόρικα, ἀποδόθηκαν στὸν Γ. Ἀθανασιάδη – Νόβα (π.χ. Γαργάλατα).

    ΩΔΗ ΣΤΗ Ν.Α. ΑΤΤΙΚΗ
    (Φαφούτας ἐγκώμιον)

    Περνώντας τὴ Διψέλιζα,
    «ἔχω μιὰ δίψα», ψέλιζα.

    Σὰν ἔφτασα στὸ Βγέθι,
    τὴν εἶδα νὰ μοῦ γνέφει.

    «Βγὲ θὺ, ἔλα ‘δῶ», μοῦ ‘πε ψευδὰ,
    μέσ’ ἀπ’ τὰ οὖλα τὰ νωδὰ.

    Μοῦ ‘δωσε δροσερὸ νερὸ νὰ πιῶ, νὰ ξεδιψάσω
    καὶ στὴν πεζούλα μοῦ ‘στρωσε λίγο νὰ ξαποστάσω.

    Ξάπλωσα νὰ ξεκουραστῶ λιγάκι στὴν πεζούλα της
    κι ἔμαθα τότε τὶ θὰ πεῖ γυναίκα μὲ τὰ οὖλα της.

    Γλωσσάρι

    Διψέλιζα, Βγέθι: Τοπωνύμια Ν.Α. Ἀττικῆς
    Βγὲ θὺ: Βρὲ σὺ (ψευδὰ)
    νωδὰ: χωρίς δόντια

  22. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Γκουέρνικα/Γκερνίκα

    For documentary purposes the German Federal Archive often retained the original image captions, which may be erroneous, biased, obsolete or politically extreme. Die Ruinen von Guernica 5603/37

    Στις 26 Απριλίου του 1937 η ισπανική, ιταλική και γερμανική αεροπορία καταστρέφει την βασκική Γκερνίκα βομβαρδίζοντας την ανελέητα. Το παράδοξο, φυσικά, ήταν το ότι η Γκερνίκα δεν αποτελούσε κάποιο σημαντικό στρατιωτικό σημείο για την έκβαση του πολέμου. Ο βομβαρδισμός της αποτέλεσε, καθαρά, πράξη εκφοβισμού, τρομοκρατίας.
    Κάποια στιγμή, λέγεται, επισκέφθηκαν το εργαστήρι του Πικάσο Γερμανοί αξιωματικοί. Ένας απ’αυτούς, κοιτάζοντας μια φωτογραφία της Γκερνίκα, τον ρώτησε έκπληκτος: » Eσεις το κάνατε αυτό;», με τον Πικάσο να απαντά: » Όχι, εσεις».

  23. Ενρίκε Λίστερ (1907-1994): από τον ισπανικό εμφύλιο στην πολιορκία του Λένινγκραντ από τους ναζήδες ως σοβιετικός στρατηγός, μετά στρατηγός του γιουγκοσλαβικού στρατού και αργότερα «σύμβουλος» της κουβανικής επανάστασης.

    Κόκκινο σκυλί του (εμφυλίου) πολέμου!

    https://en.wikipedia.org/wiki/Enrique_L%C3%ADster

    Μιλάμε για SWAG και YOLO κι έτσι. Ζεις μονάχα μια φορά αλλά εάν ξέρεις πώς να ζήσεις, προλαβαίνεις τρεις διαφορετικούς πολέμους.

  24. Γιάννης Ιατρού said

    κι εδώ όλο το αλμπουμ με τα σχετικά άζματα από τον ισπανικό εμφύλιο (του Rolando Alarcón, 1968) – (στο διαδικτυακό «Μέγαρο μουσικής» 🙂 )

    01. Si me quieres escribir [Tradicional española] (3:11)
    02. El Quinto Regimiento [Tradicional española] (3:18)
    03. El tururururú [Tradicional española] (2:47)
    04. Las morillas de Jaén [Tradicional española] (2:40)
    05. Dime donde vas, morena [Tradicional española] (2:42)
    06. Viva la Quinta Brigada [Tradicional española] (3:11)
    07. Eres alta y delgada [Tradicional española] (2:05)
    08. Los cuatro generales [Tradicional española] (2:54)
    09. Nubes y esperanzas [Tradicional española] (2:09)
    10. No pasarán [Rolando Alarcón] (2:36)

  25. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    21 Πολύ ωραίο!

    23 Ο Λίστερ ήταν ορκισμένος αντίπαλος του Καρίγιο και ίδρυσε δικό του, φιλοσοβιετικό ΚΚ, το ΚΚ των Λαών της Ισπανίας, αλλά όταν έφυγε από το προσκήνιο ο Καρίγιο προσέγγισε πάλι το ΚΚΙ.

  26. 14 BLOG_OTI_NANAI said: Όλες οι ιδεολογίες νικιώνται από την καθημερινότητα. Κάθε αντιπολίτευση καλό είναι να συνειδητοποιεί πόσο εύκολος είναι ο ρόλος της, σε σημείο να εύχεται να μην πάρει ποτέ τα ηνία ή να συμμετέχει σε αυτά (βλ. ΚΚΕ).

    Γιατί βλέπε ΚΚΕ και όχι ΒΛΕΠΕ Σύριζα; (τον αναφέρω φυσικά ως …παγκόσμιο πρωταθλητή. Την ίδια «στρατηγική» έχουν εφαρμόσει ΠΑΣΟΚ, ΝΔ και …των άλλων προγόνων απάντων)

    Anyway,
    Κομμουνισμός (ελεύθερος ή …ανελεύθερος), φασισμός κλπ, όλοι στο ίδιο καζάνι. Η μόνη διαφοροποίηση στην πράξη είναι ΑΝΘΡΩΠΟΙ και ΥΠΑΝΘΡΩΠΟΙ

  27. Γιάννης Ιατρού said

    11/16: Δημήτρης Μ.
    Σχετικά με αυτό το τραγούδι που μετέφρασες (Ay Carmela) ένα ενδιαφέρον άρθρο (με τον τίτλο «για ποιόν χτυπα η καμπάνα») έχει γράψει ο γνωστός μας Ρογήρος στο μπλογκ του, εδώ 🙂

  28. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @27. Πολὺ ἐνδιαφέρουσα καὶ ἐνημερωτικὴ ἡ παραπομπή σου, Γιάννη. Τὸν Ρογῆρο δὲν τὸν γνώριζα. Γράφει ἐδῶ; Μήπως χρησιμοποιεῖ κι ἄλλο ψευδώνυμο;

  29. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    El Paso Del Ebro – Μαρία Φαραντούρη

  30. Τις προάλλες είδα ετούτην εδώ την ταινία

    https://en.wikipedia.org/wiki/Hemingway_%26_Gellhorn

  31. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Έλληνες αντιφασίστες στον Ισπανικό εμφύλιο
    http://tvxs.gr/news/taksidia-sto-xrono/ellines-antifasistes-ston-ispaniko-emfylio

    Σάββας Παλές Ένας Έλληνας εθελοντής στον Ισπανικό εμφύλιο

  32. Γιάννης Ιατρού said

    28: Δημήτρης Μ.
    Ναι, δες πχ. https://sarantakos.wordpress.com/2014/02/24/maydan/
    Γνωστός φίλος και σχολιαστής του 40άκιου μπλογκ (γρλαφει πού και πού, παλιότερα περισσότερο)

  33. Γιάννης Ιατρού said

    30: απ΄το διαδίκτυο ε; Ρωτάω, γιατί στο χωριό ή στα γύρω θα με εξέπλητε 🙂

  34. 33 από την τηλεόραση, μπρε!

    πιάνομε κανάλια πολλά, εδώ χάμου!

  35. Γιάννης Ιατρού said

    29: ΕΦΗ
    Σε όλα αυτά τα τραγουδο-βίδεο στο ΥΤ (π.χ. με αυτόν τον τίτλο και παρόμοια) οι σκηνές που δείχνουν είναι γενικά συνταρακτικές! Ο ορισμός του εμφυλίου και του αγώνα για δημοκρατία στην Ισπανία (και γενικότερα 🙂 )!

  36. Γιάννης Ιατρού said

    34: Σκύλος
    Α…., κοίτα τώρα βραχυκύκλωμα που έπαθα, να μη το σκεφτώ 🙂

  37. Αγάπη said

    Σπάνια πλέον στην ηλικία μου διαβάζω με μιαν ανάσα.
    Σήμερα το έπαθα ξανά και χαίρομαι – με ίχνη ντροπής που δέν έχω διαβάσει ολόκληρα τα απομνημονεύματα.
    Ωστόσο όχι μόνον οι άνθρωποι αλλά και τα κόματα νεφελοπερπατάνε, όπως ξέρουμε.
    Και οι κυβερνήσεις: http://www.rizospastis.gr/story.do?id=3678875

  38. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @32. Γιάννη, εὐχαριστῶ πολὺ.

  39. Γιάννης Ιατρού said

    30: Σκύλος

  40. rogerios said

    Χαιρετώ τον οικοδεσπότη και την εκλεκτή παρέα. Σημαντική επέτειος η σημερινή, όπως και να το κάνουμε. Παραθέτω και την τελευταία φμπ ανάρτησή μου, χάριν πληρότητας. 🙂

    Si me quieres escribir

    Όπως έγραφε πρόσφατα ο Γάλλος ιστορικός Ζαν Λοπέζ *, τέσσερις εμφύλιοι σημάδεψαν την Ιστορία της Ευρώπης κατά τον 20ό αιώνα. Ο δικός μας, ο εμφύλιος πόλεμος του 1944 (1943, σύμφωνα με ορισμένους)-1949. Ο πλέον πρόσφατος, ο Γιουγκοσλαβικός του 1991-1995, για τον οποίο αρκετοί θα αμφισβητήσουν τον χαρακτηρισμό του εμφυλίου. Ο σημαντικότερος όσον αφορά τις συνέπειες για την παγκόσμια Ιστορία, ο Ρωσικός του 1918-1921. Κι αυτός που χαράχθηκε βαθύτερα στη συλλογική μνήμη και το φαντασιακό της Ευρώπης, ο Ισπανικός Εμφύλιος του 1936-1939.

    Ο Ισπανικός Εμφύλιος ξεχωρίζει λόγω της έντασής του, της χρήσης όλων των διαθέσιμων την εποχή εκείνη όπλων, την αγριότητά του, τον φανατισμό που διέκρινε τις αντιπαρατιθέμενες παρατάξεις, την εμπλοκή πολλών ευρωπαϊκών, κι όχι μόνο χωρών, είτε με τη μορφή επίσημης κρατικής παρέμβασης προς στήριξη ενός εκ των εμπολέμων (φασιστική Ιταλία και ναζιστική Γερμανία για τους εθνικιστές, κομμουνιστική ΕΣΣΔ για τους δημοκρατικούς) είτε της εθελοντικής συμμετοχής ιδιωτών και πολιτικών οργανώσεων. Από πολλές απόψεις, ήταν η γενική πρόβα για τη φριχτή παγκόσμια σύρραξη που θα ακολουθούσε.

    Ο Ισπανικός Εμφύλιος ξεχωρίζει, τέλος, επειδή αποτέλεσε την πηγή έμπνευσης για αρκετά σημαντικά λογοτεχνικά έργα και εν γένει έργα τέχνης: από το «Για Ποιον Χτυπά η Καμπάνα» του Χέμινγουέυ και την «Ελπίδα» του Μαλρώ ως τα «Μεγάλα Νεκροταφεία κάτω απ’ το Φεγγάρι» του Μπερνανός και τον «Φόρο Τιμής στην Καταλωνία» του Όργουελλ, χωρίς να ξεχνούμε την «Γκερνίκα» του Πικάσσο ή τις φωτογραφίες του Ρόμπερτ Κάπα και της Γκέρντα Τάρο.

    Στις 17 Ιουλίου 1936, εκδηλώνεται στο Ισπανικό Μαρόκο το πραξικόπημα των στρατηγών Σανχούρχο, Φράνκο, Μόλα, Κέιπο δε Γιάνο κι άλλων κατά της νεοπαγούς Ισπανικής Δημοκρατίας. Την επομένη εξαπλώνεται στο έδαφος της μητροπολιτικής Ισπανίας.

    Κατά κανόνα, η επιτυχία ή η αποτυχία ενός πραξικοπήματος είναι υπόθεση ωρών ή έστω λίγων ημερών, Στην περίπτωση της Ισπανίας το πραξικόπημα θα εξελιχθεί σε έναν εμφύλιο που επρόκειτο να κρατήσει σχεδόν τρία χρόνια. Η αδυναμία των δύο πλευρών να καταγάγουν μια γρήγορη νίκη, η συμβολή του εξωτερικού παράγοντα, η σχεδόν απίστευτη ικανότητα της Δημοκρατίας να αντισταθεί μέχρι το τέλος ενάντια σε έναν υπέρτερο στρατιωτικά αντίπαλο και η τακτική του ίδιου του Φράνκο (που από την ταχεία επικράτηση προτιμούσε τη συστηματική εκκαθάριση των εδαφών από τα εχθρικά για αυτόν «αντεθνικά» στοιχεία) ήταν μερικοί από τους παράγοντες που συνέβαλαν στην εξέλιξη αυτή.

    Στρατιωτικά αδύναμη, υποχρεωμένη να συγκροτήσει στράτευμα σχεδόν από το μηδέν, αποτελούμενη από εντελώς ανομοιογενή πολιτικά υλικά, σπαρασσόμενη από εσωτερικές έριδες, η Δημοκρατία είχε μία ουσιαστική ελπίδα για την τελική επικράτηση: την προσθήκη στη σοβιετική βοήθεια κι εκείνης των μεγάλων δημοκρατιών της Δύσης. Η Γαλλία, όμως, στην οποία κυβερνούσε το 1936 το Λαϊκό Μέτωπο του Λεόν Μπλουμ, υπήρξε τραγικά διστακτική. Έπειτα παρασύρθηκε με ευκολία από τις απόψεις της Βρετανίας. Μιας Βρετανίας που κράτησε στάση τυπικής ουδετερότητας η οποία, στην ουσία, ήταν εξαιρετικά ευνοϊκή για τον «σταυροφόρο που ήρθε από το Μαρόκο», τον Φρανθίσκο Φράνκο.

    * Guerres & Histoire, τεύχος αριθ. 31, Ιούνιος 2016, σελ. 3 και 32-51.

  41. 39

  42. 40

    Rogerios: …Ο Ισπανικός Εμφύλιος ξεχωρίζει λόγω της έντασής του, της χρήσης όλων των διαθέσιμων την εποχή εκείνη όπλων, την αγριότητά του,…

    Πολύ σωστό. Να συμπληρώσω πως ο ισπανικός εμφύλιος υπήρξε κι ένα μεγάλο εργαστήρι στρατηγικής και τακτικής. Οι Ναζήδες έμαθαν πολλά εκεί πέρα, οι (μετέπειτα) Σύμμαχοι, πάλι τίποτε.

    Επιπλέον, είναι τραγικά γελοίο που ο Φράνκο (σ.σ.λ.τ.) ξεκίνησε να σώσει το Έθνος με … αποικιακά στρατεύματα.

  43. 28, 32, 40 Καταπληκτικό ε; Πριν Μαρτίνος λαλήσει τρις, εμφανίστηκε ο Ρογήρος!

  44. Γιάννης Ιατρού said

    40: Ρογήρος
    Καλώς τον! Ευχαριστούμε πολύ.

    ΥΓ: Έπεσε σύρμα, ε (#32); 🙂

  45. Pedis said

    # 26 – Ενοοείς κάτι σε … Untermensch;
    (κι αυτό κλεμμένο το είχαν οι ναζί. Από τον σεβαστό από την αμερικάνικη πολιτική των αρχών του 20 αι, πολιτικό αναλυτή και ιστορικό, Lothrop Stoddard).

    Τα «άνθρωποι, υπάνθρωποι» και «υπεράνθρωποι» είναι σπούρια …

    Η νίκη των πραξικοπηματιών στρατηγών και του Φράνκο έγινε εφικτή χάρη στο μοναδικό συνδυασμό από τη μια μεριά της σημαντικής ενίσχυσης σε άνδρες, σε βαρύ οπλισμό, άρματα και αεροπορία από τη φασιστική Ιταλία (έστειλε 76000 άνδρες) και τη Ναζιστική Γερμανία (περί τις 19 χιλ. άνδρες) καθόλη τη διάρκεια των τριών ετών του πολέμου (μαζί με μπλόκο στις θαλάσσιες επικοινωνίες χάρη στην ανενόχλητη, από τις άλλες ευρωπαικές δυνάμεις, δράση του Ιταλικού φασιστικού στόλου) και από την άλλη μεριά του εμπάργκο όπλων, υλικών και εφοδιασμού που είχαν επιβάλλει στην Ισπανία (και στις δύο αντιμαχόμενες πλευρές, ουδετερότητα δήθεν) οι μεγάλες δυτικές δημοκρατίες.

  46. cronopiusa said

    Ισπανικός Εμφύλιος και Αναρχικοί https://www.youtube.com/watch?v=O_WF7UC1YhY

    Romancero de Durruti – Chicho Sánchez Ferlosio

    El entierro de Durruti
    Η κηδεία του Ντουρούτι, στην αγγλική

    ESPAÑA 1936 (V.O.S.)
    Productora: Subsecretaría de Propaganda del Gobierno de la República
    Director: (Jean Paul Le Chanois). Productor, selección de material y guión: Luis Buñuel. Comentario: Luis Buñuel, Pierre Unik. Locutor v. francesa: Gastón Modot. Montaje: (Jean Paul Le Chanois)
    Idioma original: Castellano, francés
    Duración: 35 minutos

    Gallo rojo

  47. 45

    Και στο ότι ο σύντροφος Στάλιν πήρε μεν για «φύλαξη» το χρυσό της ισπανικής κυβέρνησης αλλά δεν έστειλε ποτέ τα αντίστοιχα όπλα. Να τα λέμε κι αυτά.

    Και ο συμπατριώτης μας Μποδοσάκης πούλαγε τα καλύτερα πολεμοφόδια μισοτιμής στον Φράνκο και τα πιο βλαμμένα κατιμάδες τα πούλαγε στους Δημοκρατικούς για χρυσάφι!

  48. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    37 Λογαριάζω, με ευκαιρίες επετείων, να βάζω αποσπάσματα από τα Απομνημονεύματα του Έρενμπουργκ

    40 Γεια σου Ρογήρε, σε διάβασα μετά!

  49. rogerios said

    @ 44: 🙂 Χίλια ευχαριστώ για το σύρμα (και τα καλά λόγια)!

    @ 42: Σκύλε, πάρα πολύ σωστά! ΟΙ ναζήδες πειραματίστηκαν κι άντλησαν όλα τα χρήσιμα συμπεράσματα από την εμπειρία τους. Οι Σοβιετικοί από την άλλη άντλησαν όλα τα εσφαλμένα (πίστεψαν ότι τα άρματα μάχης δεν μπορούσαν να παίξουν σπουδαιότερο ρόλο από την απλή υποστήριξη του πεζικού – ωστόσο η (εντελώς σχετική) αποτυχία των διαφόρων Τ-26 και ΒΤ-5 οφειλόταν αποκλειστικά σε εγγενείς αδυναμίες των Δημοκρατικών να τα χρησιμοποιήσουν προσηκόντως (χρήση σε πολύ μικρούς αριθμούς, χωρίς σχεδιασμό, συντονισμό κι υποστήριξη).

    Πάντως, έχει πλάκα να δει κανείς τα ιταλικά τεθωρακισμένα αρματάκια μάχης 🙂 που ήταν κυριολεκτικά σαρδελοκούτια. Όπως και τα αυτοσχέδια τεθωρακισμένα καμιόνια που έφτιαχναν τα συνδικάτα στη Βαρκελώνη.

    Παρεμπ., θυμίστε μου πώς μπορούμε να εισαγάγουμε φωτό σε σχόλια, παρακαλώ!

  50. cronopiusa said

    Los cuatro generales – (Ernst Busch, 1937)

    Duelo «Los Cuatro Muleros» (La Argentinita, Marchena, Jarcha y Morente)

  51. 49 τέλος

    πάμε στη φωτογραφία, κάνομε δεξι κλίκ, αντιγράφομε την τοποθεσία εικόνας και την παστώνομε στο σχόλιό μας

  52. Κι άμα είσαι επινοητικός, παντού μπορείς να βρεις λύση!

  53. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    35. Ακριβώς για τα βίντεα 🙂 έβαλα κάποια.

    21. Χαριτωμένο και με 2-3 «αναγνώσεις»!
    π.χ. έχει διαφορετικά μέτρα,που σε πάνε και σε οικεία ποιήματα (και αναρχικό σύστημα τόνων 🙂

    Και για λιμερίκιμπορείς να το παλαίψεις 🙂

    Να το πειράξω λιγάκι-ένα τι- με την άδειά σας;

    Ωδή στα νωδά
    Περνώντας τὴ Διψέλιζα,
    από τη δίψα ψέλιζα.

    Σὰν ἔφτασα στὸ Βγέθι,
    τὴν εἶδα νὰ μοῦ γνέφει.

    «Βγὲ θὺ, ἔλα ‘δῶ», μοῦ ‘πε ψευδὰ,
    μέσ’ ἀπ’ τὰ οὖλα τὰ νωδὰ.

    Μοῦ ‘δωσε δροσερὸ νερὸ
    νὰ πιῶ, νὰ ξεδιψάσω
    καὶ στὴν πεζούλα μοῦ ‘στρωσε
    λίγο νὰ ξαποστάσω.

    Έγειρα νὰ ξεκουραστῶ
    λιγάκι στὴν πεζούλα της
    κι ἔμαθα τότε τὶ θὰ πεῖ
    γυναίκα μὲ τὰ οὖλα της.

    σσ1.Άλλα τοπωνύμια που μου θύμισε η Διψέλιζα.
    Μάλιζα, Κέριζα, Ξυλοκέριζα, Καμάριζα
    σσ2.Το βράδυ που θα ρθει ο Γς θα μας πει για το Βρωμοπούσι 🙂

  54. gpoint said

    # 21

    γυναίκα με τα ούλα της…

    θάχε ουλίτιδα η καϋμένη και…υπέκυψε !

  55. Pedis said

    # 47 – Ορθόν για τον ισπανικό χρυσό που στάλθηκε στη Μόσχα για φύλαξη.

    Έγινε κατορθωτό να σπάσει το θαλάσσιο μπλόκο του ιταλικού φασιστικού στόλου στα λιμάνια της Ισπανίας, μόλις τον Οκτώβρη του ’36, όταν στάλθηκαν 400 φορτηγά, 50 αεροπλάνα, 100 τεθωρακσμένα και 400 πιλότοι και οδηγοί τεθωρακισμένων. (Δες το Spanish republic and the civil war του G. Jackson, 1965 – λίγο ξεπερασμένο πλέον, ιδιαίτερα προσεγγιστικό ως προς τις εκατέρωθεν απώλειες αλλά έχει πολύ καλή εισαγωγή ως προς την εξέλιξη του ισπανικού πολιτεύματος από τις αρχές του 1800 και μετά. Η δουλειά του Preston, δες σχ. # 15, είναι απ του ντέιτ.)

    Η στάση της ΕΣΣΔ δεν ήταν η πρέπουσα σύμφωνα με τη διεθνή κατάσταση και τις συνθήκες που διαγράφονταν. Εντούτοις, η διοργάνωση της αποτελεσματικής άμυνας της Ισπανικής δημοκρατίας στην συντριπτική πίεση των φρανκιστών/ναζιστών.φασιστών στην κρίσιμη καμπή μέχρι τις αρχές του ’37 κατέστη εφικτή, κατά ένα μέρος, χάρη στη σοβιετική βοήθεια.

    Η ισπανική κυβέρνηση ήταν διατεθειμένη να πληρώσει όσο-όσο για υλικά και εφόδια στη διεθνή αγορά και ειδικά στην κυβέρνηση του λαικού μετώπου της Γαλλίας και πήρε ως απάντηση λόγια του αέρα και .. αέρα κοπανιστό.

  56. Pedis said

    # 55 -> κυβέρνηση του λαικού μετώπου της Γαλλίας -> κάτι σαν κυβέρνηση της «αριστεράς»

  57. 55 ορθόν, 56 ορθότερον

    Κι επειδή εδώ βιβλιολογούμε

    http://www.biblionet.gr/book/73799/Cercas,_Javier/%CE%A3%CF%84%CF%81%CE%B1%CF%84%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B5%CF%82_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%A3%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%BC%CE%AF%CE%BD%CE%B1%CF%82

    Έχει γίνει και ταινιοντοκυμανταιράκι, πολύ καλόν

  58. Αγάπη said

    37 Είναι μια παρηγοριά 😉
    Το υπόσχεσαι;

  59. Αγάπη said

    48 η προηγούμενη «δήλωσή» μου πήγαινε εδώ

  60. rogerios said

    @ 51: Merci infiniment!

    Πολιτοφύλακες και αστυνομικοί μάχονται κατά των πραξικοπηματιών, οδόφραγμα στη διασταύρωση των οδών Βουλής της Περιφέρειας και Ρογήρου της Λαουρία, Βαρκελώνη, Ιούλιος 1936 (φωτογραφία του Agustí Centelles i Ossó/ Centro Documental de la Memoria Histórica

  61. gpoint said

    # 47

    Ναι ο Μποδοσάκης πούλαγε όπλα με αντιπροσώπους αξιωματικούς του ελληνικού στρατού που θησαύρισαν. Τώρα αν πούλαγε καλά και μπακατέλες και σε ποιούς τα μεν και τα δε, δεν γνωρίζω

  62. 60

    Ε, τα έρμα τα αλογατάκια που έγιναν οδοφράγματα. 😦

  63. 61

    http://www.ispania.gr/arthra/istoria/1735-elliniko-lathremporio-oplwn-ston-ispaniko-emfylio

  64. και μια καλή βιβλιογραφική αναφορά από την Εφ. Συν

    http://www.efsyn.gr/arthro/exilastiries-teletes

  65. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Οι πειρατές της δημοκρατίας – οι κουρσάροι του φασισμού:
    Στιγμιότυπα από τον ισπανικό εμφύλιο στη Μεσόγειο
    Πρακτικά Συνεδρίου «Ο Ισπανικός Εμφύλιος: Κύπρος Ελλάδα και Ευρώπη»
    Το «Καλυκοποιείο» του Μποδοσάκη είχε 600 εργάτες το 1936, και το 1939 12.000,
    που εργάζονταν ασταμάτητα σε βάρδιες επί 24ωρου βάσεως για να προλαβαίνουν
    τις παραγγελίες των Ισπανών (των «ερυθρών» πρωτίστως αλλά και των «εθνικών»,
    δευτερευόντως), όπως και άλλων εμπολέμων ανά την υφήλιο (π.χ. πόλεμος Ιαπωνίας-
    Κίνας). Οι επιδόσεις: από το φθινόπωρο του ΄36 έως το καλοκαίρι του ΄38, το εργοστάσιο
    του Μποδοσάκη είχε παράξει και εξάγει 8 εκατ. τόνους πολεμικού υλικού και είχε
    εισπράξει πάνω από 2 εκ. λίρες, που κατέτασσαν το εργοστάσιό του ως τη μεγαλύτερη εταιρεία εξοπλισμών στη νοτιοανατολική Ευρώπη
    http://www.dfilippis.gr/hm/meletes/filippis%20dimitris.pdf

  66. Pedis said

    # 63 – Ενδιαφέρον κείμενο. (Κρίμα που δεν έχει αναφορές;)

  67. 66

    υπάρχει βιβλίο σχετικό αλλά θυμάσαι πριν κάτι μήνες που λέγαμε για το αρχείο του Υπ.Εξ. και πώς εκκαθαρίστηκε επί υπουργείας Τεό Πάγκαλου;

    ΤΑΣΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ

  68. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Μπίζνες πολέμου.

  69. cronopiusa said

    Agustí Centelles y la fotografía de vanguardia en Cataluña

  70. Παναγιώτης Κ. said

    @48. Ναι, αξίζει να δημοσιεύσεις αποσπάσματα από το έργο του Έρενμπουργκ!

  71. gpoint said

    # 63

    Ευχαριστώ αλλά αποφεύγω να διαβάζω ιστορία, σκοτεινιάζει τον αλιευτικό τρόπο σκέψης μου (σε οτιδήποτε αλιεύω !). Προσωπικές εμπειρίες καταθέτω για όσους πιστεύουν τα λεγόμενά μου, όχι ντοκουμέντα.

  72. cronopiusa said

    Libertarias CNT Barcelona

  73. sarant said

    58-70 Ασφαλώς θα βάλω κι άλλα

  74. Corto said

    Η θέση της γυναίκας στο αναρχικό κίνημα της Ισπανίας

    Μαρτυρίες της Εμιλιέν Μορέν, της γαλλίδας συζύγου του Μπουεναβεντούρα Ντουρούτι, από το βιβλίο του Χανς-Μάγκνους Εντσενσμπέργκερ «Το σύντομο καλοκαίρι της αναρχίας» (που παρουσίασε η Έφη στο σχ. 8):

    «Κάτι άλλο που με κατέπληξε: οι γυναίκες δεν έπαιζαν κανένα ρόλο. Φυσικά, στις διαδηλώσεις και τις συγκεντρώσεις έβλεπες και γυναίκες. Αλλά ποτέ μαζί με τους άντρες τους. Οι άντρες συναντιόνταν στα καφενεία. Κάθονταν ώρες ολόκληρες μπροστά σ’ ένα φλυτζάνι καφέ. Μεθύστακες δεν ήταν, αυτό πρέπει να το πει κανείς. Ήταν τόσο παράξενο που μια μέρα ρώτησα τον Μπουεναβεντούρα: «Τι τρέχει με τους συντρόφους σου; Όλοι εργένηδές είναι;» Αλλά σ’ αυτό το σημείο δεν γινόταν τίποτα. Καταλαβαίνετε. Η γυναίκα ανήκει στο σπίτι, και τέρμα.
    (…)
    Ναι, οι αναρχικοί μιλούσαν πάντα για τον ελεύθερο έρωτα. Αλλά τελικά ήταν Ισπανοί, και είναι αστείο να μιλούν Ισπανοί για κάτι τέτοιο. Δεν πάει καθόλου στην ιδιοσυγκρασία τους. Ήταν κάτι που έβρισκες μόνο στα βιβλία τους. Οι Ισπανοί δεν ήταν ποτέ υπέρ της απελευθέρωσης της γυναίκας. Ούτε κατά διάνοια. Τους ξέρω απ’ έξω κι από μέσα και σας λέω: τις προκαταλήψεις που τους ενοχλούσαν τις πέταξαν αμέσως από πάνω τους, αλλά ό,τι τους πήγαινε το κράτησαν προσεκτικά. Η γυναίκα ανήκει στην κουζίνα. Τιμούσαν ιδιαίτερα αυτή τη σοφία. Ένας γέρος σύντροφος μου είπε μια φορά: «Όλα καλά και άγια με τις θεωρίες σας, αλλά άλλο πράγμα η αναρχία και άλλο η οικογένεια. Έτσι είναι και έτσι θα μείνει».
    Με τον Μπουεναβεντούρα όμως είχα τύχη. Δεν ήταν τόσο πουριτανός όσο οι άλλοι. Αλλά ήξερε βέβαια με ποιον είχε να κάνει.
    (…)
    Για τη δουλειά του μιλούσε πολύ λίγο στο σπίτι. Υπήρχαν ένα σωρό πράγματα που τα ήξεραν όλοι εκτός από μένα. Για παράδειγμα, οι στρατιωτικές ασκήσεις, η εκπαίδευση στα όπλα πριν τον Ιούλη του 1936. Μπορώ να σας πω ότι το πραξικόπημα του Φράνκο το είχαν δει να έρχεται, είχαν προετοιμαστεί γι’ αυτό. Στα περίχωρα είχαν ένα πεδίο σκοποβολής. Μόνο εγώ δεν ήξερα τίποτα γι’ αυτό. Για μένα ήταν μεγάλο μυστικό αλλά οι γείτονες ήξεραν τα πάντα. Η γυναίκα ήταν πάντα η τελευταία που μάθαινε κάτι. Πάντα αυτή η σιωπή, αυτά τα μυστικά. Σίγουρα μπορείς να το βρεις ρομαντικό, αν θέλεις.

    —————————–
    Στην εξαιρετική ταινία «Libertarias» (1996) του σκηνοθέτη Vicente Aranda απεικονίζεται η διεκδίκηση των γυναικών μελών του CNT για περισσότερη ισοτιμία και για ένοπλη συμμετοχή στο μέτωπο:

  75. Παναγιώτης Κ. said

    @61. Ο Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος, σε μια τηλεοπτική του συνέντευξη λίγο πριν από το θάνατό του, είχε επισημάνει την αξιοπιστία των πυροβόλων του Ελληνικού Ορεινού Πυροβολικού στον πόλεμο του ΄40. Το αναπάντεχο για τους Ιταλούς ήταν ότι οι Έλληνες αντιμετώπισαν τα Ιταλικά άρματα όχι με κάποια αντιαρματικά αλλά με τα πυροβόλα!
    Κάποιοι ηλικιωμένοι με το βίωμα εκείνης της εποχής, μου αναφέρουν το όνομα του συνταγματάρχη Μαυρογιάννη ο οποίος ήταν ο διοικητής πυροβολικού της VIII Μεραρχίας. Οι ίδιοι όμως ηλικιωμένοι αναφέρονται με…τρελό ενθουσιασμό για τις επιτυχίες ενός άλλου αξιωματικού του πυροβολικού του Κωστάκη.
    Αυτά λοιπόν τα πυροβόλα, ήταν από το εργοστάσιο του Μποδοσάκη.

  76. Corto said

    72: Cronopiusa κάναμε συγχρόνως αναφορά στην ίδια ταινία!
    Τα πλάνα που έβαλες στο σχ.46 με την κηδεία του Ντουρούτι αποτελούν συγκλονιστικό ντοκουμέντο.

  77. Νίκος Κ. said

    Ας μου συγχωρεθεί ένα ψυχοπλακωτικό σχόλιο:

    80 χρόνια.
    – Μια προδομένη (από τα δυτικά «ελεύθερα» κράτη) αντίσταση στον φασισμό.
    – 35 χρόνια φασιστικής δικτατορίας.
    – 35 χρόνια δημοκρατίας κι οι πρωτεργάτες της αντίστασης να μην ξεπερνούν το 10%
    – 10 χρόνια ακραίας οικονομικής κρίσης κι ο Ραχόι ακόμη πρώτος.
    Όσο δεν υπάρχει μνήμη τα χειρότερα θα είναι μπροστά.

    (Σε ένα μήνα θα είναι και τα 80 χρόνια από τη δολοφονία τού Λόρκα)

  78. 75

    Ναι, ήταν τα Σνάιντερ-Δαγκλής, τροποποιημένα μοντέλα με βάση τις προδιαγραφές ενός Έλληνα αξιωματικού, του Δαγκλή. Αλλά, όπως είπε παραπάνω, ο Ροτζέριος, τα άρματα εκείνης της εποχής ήταν κονσερβοκούτια, κάτω των 20 τόνων. Τα ιταλικά, επιπλέον, κόλλαγαν στις λάσπες των αλβανικών βουνών ή ελίσσονταν αργά στους άθλιους ορεινούς δρόμους, αποτελώντας ιδανικό στόχο για τα ελληνικά κανόνια. Κι ό,τι δεν κατάφερνε η διατρητική ισχύς, το κατάφερναν οι βράχοι που ξεκόλλαγαν από την έκρηξη.

    Για να καταλάβουμε, λιγάκι, το άρμα μάχης στις αρχές του Β’ Π.Π. είχε κατά μέσον όρο βάρος 20-25 τόνους και πυροβόλο κοντόκαννο των 70 χλστ. Ο έντονος ανταγωνισμός προκάλεσε ανάπτυξη του άρματος σε μια πενταετία (ούτε στεροειδή να ήταν!) σε μέσο βάρος 40-45 τόνων και μακρύκανο πυροβόλο των 88 χλστ, και δη με ποικίλα γεμίσματα (εκρηκτικά, αντιαρματικά, φωσφόρου κλπ)

    Ο δε Χίτλερ είχε σχέδια για άρμα 100 τόνων (φτιάχτηκε μόνο ένα, καθώς δεν μπορούσε να περάσει από τις συνήθεις ευρωπαϊκές γέφυρες), ακόμα και για ένα 1.000 τόνων (ναι, χιλίων) που θα εξοπλιζόταν με πυροβόλα και πυργίσκους από αντιτορπιλικό!

    https://en.wikipedia.org/wiki/Tank#World_War_II

    https://en.wikipedia.org/wiki/Panzer_VIII_Maus

    https://en.wikipedia.org/wiki/Landkreuzer_P._1000_Ratte

  79. Σκύλε, και αντίστοιχα: https://en.wikipedia.org/wiki/T28_Super_Heavy_Tank (θα το χρησιμοποιούσαν λέει για την εισβολή στην Ιαπωνία οι Αμερικάνοι).
    Θα βούλιαζαν στη λάσπη φαντάζομαι…

  80. 79

    Ναι, σωστά. Αλλά αν προσέξεις έχει διπλές σειρές ερπυστριών, άρα μεγαλύτερη επιφάνεια στήριξης στο όποιο οδόστρωμα. Τόχαν κάνει και οι Σοβιετικοί αυτό το κόλπο.

    Αλλά, κυριολεκτικά, δεν τσούλησε, καθώς είχαν αναπτυχθεί πλέον οι ρουκέτες. 😉

  81. BLOG_OTI_NANAI said

    26: Ε, ο ΣΥΡΙΖΑ ήδη προσγειώθηκε ανώμαλα οπότε έμεινε το ΚΚΕ να παίζει το παιχνίδι του αμέτοχου ήρωα.

  82. cronopiusa said

    LA LENGUA DE LAS MARIPOSAS 1999 Película española dirigida por José Luis Cuerda

  83. rogerios said

    Για να συνεχίσω το θέμα που αναπτύσσει ο Σκύλος, μου είχε προκαλέσει μεγάλη εντύπωση η εξέλιξη των τεθωρακισμένων μεταξύ του Ισπανικού Εμφυλίου και του Β΄ ΠΠ. Αυτά που χρησιμοποιήθηκαν στην Ισπανία μοιάζουν απίστευτα ξεπερασμένα (τα σοβιετικά), ελάχιστων δυνατοτήτων (τα γερμανικά) και απλώς αστεία (τα ιταλικά κονσερβοκούτια – αν βρείτε φωτό, ένας άνθρωπος μεσαίου αναστήματος είναι κατά πολύ ψηλότερος). Για την εποχή του εμφυλίου, τα σοβιετικά τεθωρακισμένα ήταν μακρά τα καλύτερα (ΟΚ, δεν είναι έκπληξη αυτό, και στον Β΄ ΠΠ τα σοβιετικά άρματα μάχης αποδείχθηκαν ανώτερα όλων): όμως, η θωράκισή τους δεν ήταν σπουδαία (αυτό ίσχυε για όλα τα άρματα της εποχής), ήταν φτιαγμένα για ελιγμούς και διεισδύσεις σε βάθος (οι Σοβιετικοί είχαν στο μυαλό τους τα δικά τους εδάφη) κι όχι για τα κακοτράχαλα ισπανικά εδάφη και, κυρίως, χρησιμοποιήθηκαν από τους Δημοκρατικούς με εντελώς εσφαλμένο τρόπο (2-3 εδώ, 2-3 εκεί, καμία υποστήριξη, κανένας συντονισμός).

  84. Ριβαλντίνιο said

    – Οι Γάλλοι κακώς κακολογούνται. Βοήθησαν αρκετά. Όχι σαν τους Ρώσους, αλλά βοήθησαν.

    -Οι εθνικιστές προβάλλουν ιδιαίτερα αυτή την σφαγή, εξογκώνοντας φυσικά τα νούμερα (1000 – 4000 κανονικά, 8000- 12.000 λένε).

    -Η δολοφονία -στα πλαίσια των εκατέρωθεν τρομοκρατικών ενεργειών- του αρχηγού της δεξιάς Σοτέλο θεωρήθηκε μια από τις αφορμές του κινήματος των εθνικιστών.

    – Φράσεις που έχουν μείνει γνωστές : «5η φάλαγγα», «Δεν θα περάσουν» =No pasarán (το είπε και ο Γκάνταλφ στον Δαίμονα Σκιά στον 1ο Άρχοντα των Δαχτυλιδιών 🙂 ) και η απάντηση «Περάσαμε».

    -Οι κυβερνητικοί είχαν πολλούς αντιχρισταινούς στις τάξεις τους.

    – Για την Γκουέρνικα οι εθνικιστές υποστήριξαν ότι την μεγαλύτερη καταστροφή την έκαναν οι ίδιοι οι κυβερνητικοί στα πλαίσια της «καμένης γης». Το πιο σωστό και γνωστό βέβαια είναι ότι το έκαναν τα ναζιστικά αεροπλάνα. Δεν αποκλείεται όμως και ένας συνδυασμός των δύο παραπάνω που οδήγησαν στην καταστροφή.

    – Ο Νταλί ήταν με τους νικητές :

    -Γνωστό είναι ότι οι σχέσεις Φράνκο και Αδόλφου χάλασαν καρά τον Β΄ Π.Π. Λιγότερο γνωστό είναι ότι σύννεφα στην σχέση είχαν αρχίσει να μαζεύονται από πιο παλιά. Γράφει ο φιλοχιτλερικός συγγραφέας Ίρβινγκ : «Στις αρχές του Νοεμβρίου του ’37, ο Χίτλερ είπε στους επιτελείς του ότι μια ξεκάθαρη νίκη του Φράνκο στην Ισπανία δεν ήταν επιθυμητή :»Το συμφέρον μας είναι να διατηρηθούν οι υπάρχουσες εντάσεις στη μεσόγειο.». Το γεγονός ότι ο Φράνκο μαχόταν κατά των Δημοκρατικών που υποστηρίζονταν από τους Κομμουνιστές, είχε μόνο δευτερεύουσα σημασία. Τον Απρίλιο του ’38, ο Χίτλερ αναπολούσε φωναχτά μπροστά στον Ράινχαρντ Spitzy, ιδιαίτερο γραμματέα του Ρίμπεντροπ: «Υποστηρίξαμε λάθος άλογο στην Ισπανία. θα ήταν καλύτερα αν είχαμε υποστηρίξει τους Δημοκρατικούς. Αυτοί εκπροσωπούν τον λαό. Θα μπορούσαμε πάντα να μεταλλάξουμε αυτούς τους σοσιαλιστές σε καλούς εθνικοσοσιαλιστές, αργότερα. 🙂 Οι άνθρωποι γύω από τον Φράνκο είναι όλοι τους αντιδραστικοί κληρικοί, αριστοκράτες και λεφτάδες χωρίς τίποτα κοινό με τους Ναζί!».

    @ 29 ΕΦΗ – ΕΦΗ

    «Ο Στρατιώτης που Πέφτει» στο 2.40 του βιντεακίου νόμιζα ότι υπήρχε μόνο σε φωτογραφία. (Εκτός αν δεν είναι αυτός).

    @ 47 Σκύλος
    τα πιο βλαμμένα κατιμάδες τα πούλαγε στους Δημοκρατικούς για χρυσάφι!

    Ε, όχι και για χρυσάφι. Αφού τον χρυσό τους τον πήρε ο Στάλιν και δεν είχαν χρήματα να πάρουν τεφαρίκι πράμα. Ότι πλήρωναν έπαιρναν. Εξάλλου και οι Ρώσοι τριτοδεύτερη σκαρταδούρα τους έστελναν.

    χρυσός
    Και οι κακές γλώσσες λένε πως είπε ο πατερούλης : «Οι Σπανιόλοι δεν θα ξαναδούν ποτέ το χρυσάφι τους, όπως ακριβώς δεν βλέπουν τα αυτιά τους». 🙂

    Επιτέλους οι Αζτέκοι και οι Ίνκας έπαιρναν την εκδίκησή τους. 🙂 🙂

  85. Παναγιώτης Κ. said

    @62. Βλέπω την φωτογραφία και πονάει η ψυχή μου ! 😦
    Είναι γέρικο το μουλάρι , έλεγε η γιαγιά μου, και εγώ δεν ήθελα να ανεβαίνω στην πλάτη του.Ταλαιπωρείται από το φορτίο ας το απαλλάξω από το βάρος μου σκεφτόμουν.
    Μάλλον αυτό το παρελθόν με ακολουθεί.

  86. rogerios said

    Το ιταλικό Φίατ-Ανσάλντο L3-35:

  87. Γιάννης Ιατρού said

    86/78α : Αυτά που βάζετε στην εικόνα είναι cinquecento θωρακισμένα 🙂

  88. rogerios said

    @ 87: να μην πούμε και κουατροτσέντο. 🙂 Εντάξει, από βέσπες ήταν πιο μεγάλα κι επιβλητικά.

  89. BLOG_OTI_NANAI said

    Εγώ στο σχολείο το έμαθα Γκουέρνικα. Μη μου τ’ αλλάζεις τώρα!

    ΥΓ
    Πάντως, όντως στα τελευταία χρόνια κερδίζει συνεχώς έδαφος το «Γκερνίκα». Μάλιστα, η εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Λαρούς-Μπριτάννικα στην έκδοση του 2000, είχε ένα λήμμα μόνο γι’ αυτό!

  90. 86

    Αυτό δεν είναι τανκ, είναι τανκέττα, μικρούλι τανκσάκι για μικρά όπλα και μικρά δρομάκια.

    το αντίστοιχο των Ιγγλέζων ήταν το Bren Carrier, που εδώ οι αντάρτες στον εμφύλιο τα έλεγαν «κάργιες»

    εδώ, στη Βουδαπέστη https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/Lend-Lease_x_Universal_Carrier_x_Intrarea_Armatei_Sovietice_in_Bucuresti_-_Bulevardul_Carol.jpg/1024px-Lend-Lease_x_Universal_Carrier_x_Intrarea_Armatei_Sovietice_in_Bucuresti_-_Bulevardul_Carol.jpg

  91. Γιάννης Ιατρού said

    88: Βρήκαν κι ένα στο Ιράκ (επί Σαντάμ) οι Αμερικάνοι, σχεδόν καινούργιο!!!

  92. Γιάννης Ιατρού said

    91: Εδώ ο σύνδεσμος 🙂 http://colonel-kurtz-official.tumblr.com/post/111358488436/fiat-l335-tankette-discovered-in-iraq-by-american

  93. Παναγιώτης Κ. said

    @77. Σε κάποιο παλιό μου σχόλιο είχα μιλήσει για την έννοια του επιστημολογικού εμποδίου, νέα σχετικά έννοια της διδακτικής. Κοντά σε αυτή την έννοια είναι η έννοια των περιοριστικών πιστεύω που την ξέραμε από παλαιά.
    Θέλω να πω ότι υπάρχουν κάποια κριτήρια και ειδικά το ταξικό που κατ επανάληψη σκοντάφτουν στην πραγματικότητα και βεβαίως δεν φταίει η…πραγματικότητα.
    Ναι είναι αναγκαίο να επεξεργαστούμε νέους τρόπους σκέψης αν θέλουμε να μη… σκοντάφτουμε. Δεν τους γνωρίζω.
    Υποθέτω ότι θα προκύψουν μέσα από έναν εξαντλητικό διάλογο όχι μόνο σε εγχώριο επίπεδο αλλά και διεθνές.
    Πάντως ο Διαμαντόπουλος, αναφέρθηκε σε αυτόν ο Νικοκύρης , σύμφωνα με το δικό μου κριτήριο, είναι ένα κακό παράδειγμα αναρχικού.Θυμίζω ότι ήταν αυτός που αρνήθηκε να δώσει το πολυτελές αυτοκίνητο που είχε ως βουλευτής κατά παράβαση των οδηγιών του προέδρου του κόμματός του.

  94. Τεράστιοι άντρακλες οι ΑΗΠ!

  95. cronopiusa said

    Buenaventura Durruti: “Al Fascismo no se le discute, se le destruye”

    Los girasoles ciegos una pelicula de jose Luis Cuerda

    Las trece rosas de Emilio Martínez-Lázaro


    La Voz Dormida
    de Benito Zambrano

  96. Πλάκα-πλάκα, τώρα έχομε περισσότερα (και καλύτερα) Leopard2 από τους ίδιους τους Γερμανοί!

    https://en.wikipedia.org/wiki/Leopard_2#Current_operators

  97. Γιάννης Ιατρού said

    κι ένα που κόλλησε στην Ελλάδα, όπως λέει κι Σκύλος πιό πάνω 🙂
    L3/33 in Greece.

  98. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    74.
    Η Φεντερίκα Μοντσενί έγινε υπουργός Υγείας και ήταν η πρώτη που νομιμοποίησε τις αμβλώσεις.
    Αλλά δεν ήταν,λέει μέλος των Mujeres Libres
    «Γυναίκες στην Ισπανική Επανάσταση» /Κάπλαν-Άντελσμπεργκ-Ουιλιζ

    Το βιβλίο Το Σύντομο Καλοκαίρι της Αναρχίας το έχω στην πρώτη έκδοση του ’81.Σχήμα τσέπης κιτρινισμένο πια,με σημειώσεις και υπογραμμίσεις μου κλπ έχει ακόμη δυο αποσπάσματα από τον Η.Έρενμπουργκ. Αντιγράφω δυο σειρούλες «Ανάμεσα σε δύο ομοβροντίες μιλούσαν οι αναρχικοί για τη δημιουργία μιας καινούργιας ανθρωπότητας. Ένας απ΄αυτούς μου είπε «Ξέρεις γιατί η σημαία μας είναι μαυροκόκκινη; Κόκκινη,-αυτό είναι ο αγώνας, και μαύρη -γιατί το ανθρώπινο πνεύμα είναι σκοτεινό»

  99. Παναγιώτης Κ. said

    Αφού έγινε λόγος για την Γκέρνικα ή Γκουέρνικα, θυμήθηκα το εξής εν είδει ανεκδότου (;).
    Είδε λοιπόν τον πίνακα ο ναζιστής αξιωματικός σε μουσείο της κατακτημένης από τους Γερμανούς Γαλλίας και εντυπωσιασμένος, ζήτησε να δει τον δημιουργό του έργου.
    -Εσείς το φιλοτεχνήσατε; τον ρώτησε.
    -Όχι εσείς του απάντησε ο Πικάσο.
    Προφανώς αναφερόταν στο ναζιστικό έγκλημα του αεροπορικού βομβαρδισμού.

  100. alexisphoto said

    «…. είχε θεωρηθεί οξύμωρο να υπάρχει «αναρχικός βουλευτής»…»
    καλησπέρα,
    Δεν ήταν ο Περικλής Κοροβέσης ο πρώτος αναρχικός στη σύγχρονη ελληνκή βουλή;
    Ευχαριστώ

  101. cronopiusa said

    g+e χε
    g+υe γκε

    Guernica, pintura de guerra

  102. Corto said

    98: Στις αφηγήσεις του Ηλία Έρενμπουργκ για τον Ντουρούτι και τους Ισπανούς αναρχικούς αναφέρεται και ο ίδιος ο Εντσενσμπέργκερ στο πρώτο σχόλιο (δηλαδή στην εισαγωγή) του βιβλίου. Χαρακτηριστικά γράφει:
    «Οι ιστορίες που έχει ακούσει (ο Έρενμπουργκ) τον κατακτούν και τον κάνουν αμέσως αφηγητή. Αλλά ποιος του τις διηγήθηκε πρώτος; Ο Έρενμπουργκ δεν αναφέρεται σε καμιά πηγή. Οι λιγοστές αράδες του καλύπτουν ένα ανακάτωμα φωνών, ένα κοινωνικό προϊόν. Άγνωστοι, ανώνυμοι μιλούν εδώ: ένα ομαδικό στόμα. Το σύνολο όμως αυτών των ανωνύμων, αντιφατικών απόψεων χτυπά ταυτόχρονα και κερδίζει μια καινούρια ποιότητα: από ιστορίες βγαίνει ιστορία. Έτσι μεταφέρθηκε από τα πολύ παλιά χρόνια η ιστορία: σαν μύθος, σαν έπος, σαν συλλογικό μυθιστόρημα.»

    Κατά κάποιον τρόπο, στον αντίποδα της γραφής του Έρενμπουργκ βρίσκεται το έργο του Εντσενσμπέργκερ, το οποίο επί το πλείστον αποτελείται από επώνυμες μαρτυρίες.

  103. asparagus said

    Ένα από τα καλύτερα βιβλία τα οποία έχουν γραφτεί για τον Ισπανικό εμφύλιο: Spain the unfinished revolution, Arthur H. Landis

    https://espressostalinist.files.wordpress.com/2010/12/espana.pdf

    Kαι μία ενδιαφέρουσα συνέντευξη του Ángel Viñas, ενός απο τους πιο έγκυρους ιστορικούς για τον Ισπανικό εμφύλιο:

    http://www.albavolunteer.org/2013/01/the-spanish-bloodlands-angel-vinas-warrior-historian/

  104. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα, πολύ χρήσιμα τα σχόλιά σας φωτίζουν πραγματικά το άρθρο.

  105. gpoint said

    # 100

    Ναι, στα πλαίσια του » στην Ελλάδαείσαι ότι δηλώσεις ! «

  106. το παγκάκι (στη Θεσσαλονίκη) όπου έκατσε ο Άμπελ Παζ

    http://aimof.blogspot.gr/2009/04/blog-post.html

  107. Pedis said

    Η μεγαλύτερη αποτυχία του σώματος των «εθελοντών» (με υψηλότατους μισθούς) φασιστών του Μουσολίνι συνέβη στη μάχη της Guadalajara (3/37) όπου αντιμετώπισαν το δημοκρατικό στρατό με τη 12η διεθνή ταξιαρχία και το τάγμα Garibaldi το οποίο περιλάμβανε Ιταλούς αντιφασίστες μαχητές.

    Οι φρανκιστές πήραν έπειτα τους ιταλούς φασιστες στο ψιλό:

    «italianos, menos camiones y mas cojones»

    Ο διοικητής των φασιστών στη μάχη της Guadalajara, ταξίαρχος ακόμη, M. Roatta, προήχθηκε έπειτα σε στρατηγό, κατηγορήθηκε για ομαδικές σφαγές κατά τη διάρκεια της ιταλικής κατοχής της Σλοβενίας, τον Ιούλιο, δε, του ’43, όντας αρχηγός του επιτελείου εξέδωσε διαταγή χρήσης πυρών ενάντια σε διαδηλωτές πρικαλώντας το θάνατο σε δεκάδες πολίτες, πριν εγκαταλείψει τη διοίκηση με τον ερχομό των Γερμανών, βάζοντάς το στα πόδια. Κατέφυγε, πού αλλού, στην Ισπανία το 1945, καταδικάστηκε σε ισόβια ερήμην, απαλλάχθηκε και αμνηστεύτηκε το 1948-49 στη βάση της αμνηστείας Τολιάτι. Χάρη στην αμνηστεία Τολιάτι δεν προχώρησε η διαδικασία αίτησης έκδοσης του στη Γιουγκοσλαβία όπου ήταν κατηγορούμενος για εγκλήματα πολέμου.

    Η αμνηστεία Τολιάτι …

  108. Παναγιώτης Κ. said

    @100. Ο ιδεότυπος του αναρχικού αντιστοιχεί σε πρόσωπο που μπορεί να συνεννοηθεί μόνο με τους συντρόφους του και αν…
    Ο Κοροβέσης, κρίνοντας από τα γραπτά του, είναι άνθρωπος με τον οποίο μπορείς να συμπλεύσεις σε πάρα πολλά πράγματα.
    Χθες αγόρασα ένα βιβλίο του και είμαι βέβαιος ότι θα το ευχαριστηθώ.

  109. 107

    Ωραίος τύπος αυτός ο Ροάτα, ρε συ! Παιδί-κουμπί!

    https://en.wikipedia.org/wiki/Mario_Roatta

  110. Αυτό το βάλαμε; Έλληνες αντιφασίστες στον ισπανικό εμφύλιο

    http://left.gr/news/ellines-antifasistes-ston-ispaniko-emfylio

  111. sarant said

    107 Η αμνηστία Τολιάτι πώς εξηγείται;

  112. 111 Μήπως έτσι;

    https://en.wikipedia.org/wiki/Palmiro_Togliatti#.22Salerno_turn.22_and_shooting

    Έχει και στην Ιταλία Βάρκιζες…

  113. alexisphoto said

    @105 & 108
    Ευχαριστώ

  114. nikiplos said

    Καλησπέρα… πολύ ωραίο άρθρο, αλλά και τα παρακάτω σχόλια… Εξαίρετη η μετάφραση του Δ. Μαρτίνου…

    Λεξιλογικώς και εκτός της ουσίας του θέματος μιας και αναφέρθηκαν…

    Διψέλιζα.
    Μάλιζα, Κέριζα, Ξυλοκέριζα, Καμάριζα

    Αρβανίτικα τοπονύμια… Το Βγέθι σημαίνει σπηλιά-άντρο κλεφτών που συνήθως εκεί έκρυβαν τα λάφυρα…

    Το Μάλιζα είναι δύσκολο να ετυμολογηθεί γιατί μαλ, μάλι μάλε σημαίνει πολλά πράγματα στα αρβανίτικα… Λογικά ως τοπωνύμιο πρέπει να είναι υποκοριστικό του Μάλι που σημαίνει κορυφή, μικρό βουνό, μικρό ύψωμα… ή απλά κάποιος πρόποδας. Και πάλι όμως δεν επιμένω…

    Το καμάρι/καμάριζα μια πιθανή εκδοχή του καμάρι είναι το διάσελο ή η λαγκάδα…

    Το Κέριζα Ξυλοκέριζα μάλλον από το κερ- ξερός για τόπο μέρος. το Κέριζα θα το μεταφράζαμε στα ελληνικά σε ξερίλα… όπως αποκαλούμε πολλά ποτάμια…

    Το Διψέλιζα δεν μου λέει τίποτε, ίσως είναι φτιαχτό… λογοπαίγνιο…

  115. Pedis said

    # 109 – Θα κοιτάξω αργότερα το λήμμα της αγγλικής βικι. Γενικώς, τα ιταλικά λήμματα σε παρόμοιες περιπτώσεις είναι (κρυπτο- όχι και τόσο κρύπτο)φασιστοκρατούμενα.

    Ροάττα: δειλός, θρασύς, εγκληματίας. Γενικώς, η φασιστική στρατιωτική ιεραρχία έβγαλε μεγάλους σκατάδες. (Η διοίκηση της άμυνας της Ρώμης στην προέλαση των Γερμανών το ’43 έγινε από … ταγματάρχη. Οι ανώτεροι το είχαν σκάσει άλλος για το βορρά κι άλλος για το Νότο.)

    # 111 – Μεγάλη συζήτηση. Ας πούμε, ένας παράγοντας σίγουρα ήταν ότι στην αρχή του παρτιζάνικου αγώνα μία από τις βασικές γραμμές ανάπτυξης του που προώθησε το ΚΚΙ ήταν το άνοιγμα σε φασίστες πατριώτες, λέει, που θα αποφάσιζαν να αντιτεθούν στο καθεστώς Μουσολίνι. Χωρίς άλλους όρους. Μοναδικό κριτήριο ο εθνικός αγώνας, να πούμε (μπουλσσιτ). Μάλιστα, σε μια τέτοια τακτική υπήρξε σθεναρή αντίσταση από άλλες δυνάμεις και το ΚΚΙ τα μάζεψε.

  116. ΕΦΗ - ΕΦΗ said


    Η φιλόσοφος και πολιτική ακτιβίστρια Σιμόν Βέιλ,1909 – 1943, κάνοντας μια εξαίρεση στις αντιπολεμικές της πεποιθήσεις, πέρασε αρχές Αυγούστου 1936 και για δυο μήνες,ως εθελόντρια στην Ισπανία. Δε «φτούρησε» σαν μαχήτρια εξ αιτίας προβλήματος στην όραση. Κράτησε για κείνην την περίοδο σχετικό ημερολόγιο.
    Στο βιβλίο Το Σύντομο Καλοκαίρι της Αναρχίας, έχει αποσπάσματά της.
    Αντιγράφω:»Εγκατέλειψα την Ισπανία παρά τη θέλησή μου.Είχα την πρόθεση να ξαναγυρίσω. Παραιτήθηκα από αυτήν μόνη μου. Δεν αισθανόμουν καμιά εσωτερική ανάγκη να πάρω μέρος σ΄έναν πόλεμο που δεν έφερνε αντιμέτωπες, όπως είχα σκεφτεί στην αρχή, πεινασμένες αγροτικές μάζες με τους τσιφλικάδες και τους συμμάχους τους, τους παπάδες,αλλά έθετε σε αντιπαράθεση τις ευρωπαϊκές δυνάμεις μεταξύ τους: Ρωσία, Γερμανία και Ιταλία.»
    Σε άλλο σημείο αναλύει ότι στη θύελλα του εμφύλιου χάνεται η σχέση ανάμεσα στις αρχές και στην πραγματικότητα. «Εξαφανίζεται κάθε κριτήριο με το οποίο θα μπορούσες να κρίνεις πράξεις και θεσμούς»

  117. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Νικοκύρη, δεν είπα ακόμη πόσο καλή ήταν η επιλογή σου (και) σήμερα.
    Φάνηκε βέβαια από την ανταπόκριση, μεσούντος του θέρους 🙂 . Σκάλισες καρδιές και θύμισες από την πρώτη νιότη τότε που ψαλιδίζαμε τρύπες στο σεντόνι της σχολικής Ιστορίας.
    Ευχαριστούμε.

  118. sarant said

    117 Nάσαι καλά Έφη!

  119. cronopiusa said

    Resistenza Tradita

  120. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    116. Το πολυ ενδιαφερον ειναι οτι η S. Weil εργασθηκε ως εργατρια ωστε να αποκτησει εμπειριες και να μαθει απο μεσα τι παργματικα συμβαινει.

    Οπως ακριβως τα στελεχη των αριστερων κομματων 🙂 -με ελαχιστες εξαιρεσεις- και των λοιπων κομματων που σιτισθηκαν απο το ευρυτατο Δημοσιο Τομεα και τον συνδικαλισμο….

    ΥΓ H S. Weil συμμετείχε στη γαλλική γενική απεργία του 1933 , που κηρυχθηκε για να διαμαρτυρηθούν κατά της ανεργίας και τις περικοπές μισθών. Την επόμενη χρονιά , πήρε μια άδεια 12 μήνες από τη θέση διδασκαλίας για να εργαστεί ινκόγκνιτο ως εργάτρια σε δύο εργοστάσια , το ένα ανήκει στη Renault , πιστεύοντας ότι αυτή η εμπειρία θα της επιτρέψει να συνδεθεί με την εργατική τάξη . Το 1935 , επανέλαβε τη διδασκαλία και δώρισε μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός της για τις πολιτικη στηριξη και φιλανθρωπικές προσπάθειες.

    «…Weil participated in the French general strike of 1933, called to protest against unemployment and wage cuts. The following year, she took a 12-month leave of absence from her teaching position to work incognito as a labourer in two factories, one owned by Renault, believing that this experience would allow her to connect with the working class. In 1935, she resumed teaching and donated most of her income to political causes and charitable endeavou

  121. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    200+χρόνια από την γαλλική επανάσταση, 100 από την ρωσική, 80 από τον ισπανικό εμφύλιο, και τελικά, οι αριστοκράτες έχουν κερδίσει τον πόλεμο, κι ο φασισμός κυριαρχεί στις οικογένειες. Ο αναρχισμός σαν αστείο ανέκδοτο, κι ο κομουνισμός σαν κακόγουστο, χάθηκαν στην ιστορία. Έχει πολύ δρόμο ακόμα μπροστά του το ανθρώπινο είδος, για την δημοκρατική ελευθερία και την ανεξαρτησία της σκέψης.

    Η Ντολορές Ιμπαρούρι, έβαλε τα γέλια: «Υπάρχουν κι άλλοι, που άμα τους ξύσεις θα δεις έναν φασίστα…»
    Σοφή και διαχρονική κουβέντα.

    75 – «Αυτά λοιπόν τα πυροβόλα, ήταν από το εργοστάσιο του Μποδοσάκη.» Ο οποίος δεν πολέμησε πουθενά, ούτε και κάποιος από το σόϊ του, το άφησαν για τους μαλά…., τους ήρωες θέλω να πώ.

  122. «Ο Ντουρούτι δεν έμεινε πολύ στο μέτωπο της Μαδρίτης· τον σκότωσαν στις 19 Νοεμβρίου 1936.»
    Γιατί όχι «σκοτώθηκε», που θα ήταν το φυσικότερο για κάποιον που πεθαίνει από εχθρικά πυρά; Μήπως ο Ερεμπουργκ υπαινίσσεται πολύ διακριτικά κάτι; Πάντως θαυμάζω πώς τόλμησε να γράψει έστω και επί Χρουστσόφ αυτά τα καλά λόγια που έγραψε για τους αναρχικούς. Αναρωτιέμαι για τους τροτσκιστές (POUM) τι λέει — αν λέει τίποτα.

  123. Γιάννης Ιατρού said

    117/118: ΕΦΗ
    Η επίδραση του καλοκαιριού είναι ακόμα μικρή και οπωσδήποτε μικρότερη από την περσινή. Η ουσία είναι ότι ο Νίκος έχει ρεύμα που λένε, αυξανόμενο 🙂 🙂

  124. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    120.. charitable endeavours. φυσικα

    H S. Weil ητο μια «αγία», ευφυεστατη, διεισδυτικη και προφητικη φιλοσοφος και ακτιβιστρια υπερ των πραγματικα φτωχων. Κατανοησε πολυ γρηγορα και εντοπισε τα εγγενη προβληματα και τα ορια του καπιταλισμου και του κομμουνισμου. Εξ’ αλλου ο Albert Camus την περιέγραψε ως « το μόνο μεγάλο πνεύμα της εποχής του »

    1. In 1932, Weil visited Germany to help Marxist activists who were at the time considered to be the strongest and best organised communists in Western Europe, but Weil considered them no match for the then up-and-coming fascists. When she returned to France, her political friends in France dismissed her fears, thinking Germany would continue to be controlled by the centrists or those to the left. After Hitler rose to power in 1933, Weil spent much of her time trying to help German communists fleeing his regime.[18] Weil would sometimes publish articles about social and economic issues, including Oppression and Liberty and numerous short articles for trade union journals. This work criticised popular Marxist thought and gave a pessimistic account of the limits of both capitalism and socialism. Trotsky himself personally responded to several of her articles, attacking both her ideas and her as a person. However, according to Pétrement, he was influenced by some of Weil’s ideas.[19]
    […]

    2. Weil arranged for Trotsky to stay at her parents’ apartment in December 1933 while he was in Paris for secret meetings. She had argued against Trotsky both in print and in person, suggesting that élite communist bureaucrats could be just as oppressive as the worst capitalists. Weil was one of the rare few who appeared to hold her own with the red army founder in a face-to-face debate.[17]

    https://en.wikipedia.org/wiki/Simone_Weil

  125. sarant said

    122 Δεν θυμάμαι τι λέει για το ΠΟΥΜ και δεν το έχω πρόχειρο. Ίσως υπάρχει υπαινιγμός για τον θάνατο του Ντουρούτι.

  126. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    124. Αφιερωμα για την Σιμόν Βέιλ

    Παρασκευή, 17 Απριλίου 2015
    Σιμόν Βέιλ: Μια σύντομη ζωή που πρόλαβε να δεί πέρα από την εποχή της
    http://aftercrisisblog.blogspot.gr/2015/04/blog-post_17.html

  127. Corto said

    122 και 125:
    Κατά την πιο διαδεδομένη εκδοχή της Σοβιετικής ιστοριογραφίας (δεν λέω την πιο επίσημη εκδοχή), ο Ντουρούτι δολοφονήθηκε από προδότες. Σύμφωνα με την Μεγάλη Σοβιετική Εγκυκλοπαίδεια στο λήμα Ντουρρούτι:
    «Δολοφονήθηκε προδοτικά ενώ τοποθετούσε τη φάλαγγα στο μέτωπο της Μαδρίτης»

    Φυσικά στους αναρχικούς κύκλους κυκλοφορούσε η αντίθετη εκδοχή, ότι δηλαδή τον έφαγαν οι κομμουνιστές. Στην πραγματικότητα μάλλον σκοτώθηκε από ατύχημα ( εκπυρσοκρότηση όπλου).

    Η εκδοχή ότι σκοτώθηκε από εχθρικά πυρά, ναι μεν υιοθετήθηκε στην αρχή από τους ίδιους τους αναρχικούς, για λόγους εξυψώσεως του ηθικού του λαού, αλλά είναι σαφώς το πιο απίθανο ενδεχόμενο.

  128. Γιολάντα Μ. said

    Αγόρια καλησπέρα. Μόλις γύρισα απ’ τη δουλειά και είπα να βγω να σάς μαλώσω. Ο Ερενμπουργκ (100% Εβραίος και υπερήφανος γι’ αυτό) είναι διάσημος για το βιβλίο του Black Book, όπου πρωτοκαταγράφτηκαν τα εγκλήματα των Ναζίδων εναντίον των Εβραίων στη κατεχόμενη Σοβιετική Ένωση (1941-44). Παγκοσμίως το Black Book του Έρενμπουργκ ήταν η πρώτη καταγραφή των 6 εκατ. θυμάτων του Ολοκαυτώματος και απαγορεύτηκε απο τον Στάλιν, διότι η επίσημη γραμμη της ΕΣΣΔ ήταν πως δεν πρέπει να ξεχωρίζονται τα θύματα των Ναζί σε Εβραίους και λοιπούς Σοβιετικούς πολίτες. Η ίδια η Γκόλντα Μέιρ το 1948 που ιδρύθηκε το Κράτος του Ισραήλ είχε κατηγορήσει τον Έρενμπουργκ ότι δεν τόλμησε ποτέ να καταγράψει και τα εκατομμύρια των Εβραίων που ξέκανε ο Στάλιν από το 1925 και μετά.

    Ακόμα πιό ενδιαφέρουσα είναι η στάση που κράτησε ο Έρενμπουργκ στη περίφημη Συνωμοσία των Εβραίων Γιατρών που έστησε ο Στάλιν το 1951-52 για να ενοχοποιήσει τους Εβραίους της ΕΣΣΔ και να τους στείλει μαζικά εξόρία στη Σιβηρία. Τελικά, αν πιστέψουμε τους Σταλινικούς, αυτή η φούρια του Στάλιν να εξορίσει τους Εβραίους τον οδήγησε στον αιφνίδιο θάνατο το Μάρτη του 1953

    Γενικά ο Ερενμπουργκ είναι πολύ ενδιαφέρουσα περίπτωση μεγαλοφυούς λαμόγιου, αφού επί χρόνια κατάφερνε να το παίζει έμπιστος του Στάλιν. Εξ ού και το ότι κατάφερε να πάει στην Ισπανία να περιγράψει τον Εμφίλιο, ενώ στην ΕΣΣΔ οι Εβραίοι συμπατριώτες του πέθαιναν μαρτυρικά στη Σιβηρία. Μόλις έκανε τα κονέ στο εξωτερικό με τους ομοφύλους του, τον πούλησε τον καημένο τον Στάλιν με το πιο αισχρό τρόπο.

    Προλαβαίνω να σάς πώ και τα εξής: Ο Ερντογάν ανήγγειλε πως ο Τσίπρας του υποσχέθηκε ότι οι 8 πραξικοπηματίες θα παραδοθούν από την Ελλάδα σε 15 το πολύ μέρες. Το σημειώνω, για να δούμε αν θα επαληθευτί.

    Δυό ευχάριστες ειδήσις: Αξίζουν συγχαρητήρια στην ΕΣΗΕΑ που τόλμησε και έκανε μέλος της το Μανώλη Γλέζο στα 94 του. Στην Αμερική πέφτει πολύ γέλιο με τη κόρη το αντιπροέδρου του Τράμπ, Mike Pense, γιατί είναι πολύ άσκημη, κοντή και μοιάζει της Ουρανίας Μιχαλολιάκου

    Η Σιμόνη Βέιλ ήταν Εβραία της Αλσατίας, που είχε ασπαστεί το Χριστιανισμό, διακεκριμμένη Ελληνίστρια και πέθανε (αν και ο θάνατός της παραμένει μυστήριο) από βλακώδη απεργία πείνας για να συμπαρασταθί στα θύματα των Ναζίδων

    Τελειώνοντας, έμαθα κάτι που με ανυσήχυσε πολύ, γιατί το συνδυάζω με αυτά που βλέπω κάθε μέρα στο Ελληνικό όπου εργάζομαι: Ο Ολάντ έκρυψε από τους Γάλλους ότι στο Μπατακλάν οι ισλαμιστές φέρθηκαν με απίστευτο μίσος στα θύματα: Τους έβαλαν στο στόμα τους όρχεις, τούς έβγαλαν τα μάτια, έκοψαν τις ρώγες των γυναικών, ευνούχισαν τους άντρες κλπ. Φρίκη, φρίκη. Χριστέ μου, πού θα καταλήξει όλο αυτό;

  129. Γιάννης Ιατρού said

    Τι Γιολάντα, τι Θοδώρα Χ. !

  130. rogerios said

    @ 103 (Asparagus): Εξαιρετική παραπομπή. Ο Άνχελ Βίνιας είναι πιθανότατα ο σημαντικότερος σύγχρονος ιστορικός του Ισπανικού Εμφυλίου. Τα βιβλία του αποτελούν τον καρπό ενδελεχούς διερεύνησης των πρωτογενών πηγών (στοιχείο που τον διαφοροποιεί ριζικά από τους διάφορους θεωρητικούς της ανάλυσης επί υποθέσεων ή τους προπαγανδιστές των διαφόρων στρατοπέδων). Επιπλέον, είναι σαφέστατα αντιφρανκικός και δεν διστάζει να ξεσκεπάσει τις (μάλλον συχνές) παραποιήσεις στοιχείων και τους μύθους που για ευνόητους λόγους έχουν κατασκεαστεί. Η στάση του αυτή είναι κατά μείζονα λόγο αξιοσημείωτη αν αναλογιστεί κάποιος τη σταδιοδρομία του (μεταξύ πολλών άλλων, ισπανικό Δημόσιο και πανεπιστήμια, σύντομο πέρασμα από το ΔΝΤ, σύμβουλος του ισπανικού ΥπΕξ ενόψει της ένταξης στην ΕΕ, ανώτατος υπάλληλος της ΕΕ και πρεσβευτής της στον ΟΗΕ και… ο κατάλογος δεν έχει τελειωμό). Θα μπορούσε να κάτσει στα αυγά του και να αποφύγει τις συγκρούσεις, πλην όμως δεν το έκανε.

    Είναι κρίμα που τόσο η μνημειώδης τριλογία του για τη Β΄ Ισπανική Δημοκρατία (La soledad de la República/:El escudo de la República/ El honor de la República, 2006-2008) όσο και το πιο πρόσφατο και συνοπτικό «La República en guerra: Contra Franco, Hitler, Mussolini y la hostilidad británica» Crítica, 2012) δεν έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά ή τα γαλλικά..

  131. Γς said

    129:

    Και θυμήθηκα τα πιτσιρίκια που κάνουν σκέιτμπορντ στο Τροκαντερό, απέναντι απ τον Τουρ Εφέλ.

  132. Είναι λίγο αστείο να κατηγορείται ο Στάλιν για αντισημιτισμό όταν Εβραίοι βρίσκονταν την περίοδο μέχρι τουλάχιστον και τον Β΄ΠΠ σε κορυφαίες θέσεις υπουργείων, στρατού, αστυνομίας (κανονικής και ΝΚVD), κομματικές, συνδικαλιστικές, εργοστασίων κλπ.

  133. Γς said

    Δεν με θέλει!

    Τα σχόλιά μου, λέει, θα ελεγχθούν πρώτα από συντονιστή.

    😦

  134. sarant said

    133 Σε θέλει, σε θέλει

    132 Η όποια κατηγορία για αντισημιτισμό αφορά τα μετα τον πόλεμο (συνωμοσία των γιατρών κτλ.)

  135. Γς said

    129:

    >Θοδώρα Χ.

    η χου;

  136. Γιάννης Ιατρού said

    133: Πιπέρι Γιάννη 🙂

  137. Γς said

    134 α:

  138. leonicos said

    Μετά από μια επίσκεψη ΣΚ Πύλο και Χώρα (μουσείο) μόλις μπήκα. Διάβασα το άρθρο, μια και δεν υπήρχε λόγος να βιαστώ.

    ένα μου έκανε εντύπωση:
    «Το κακό με τον δεσποτισμό δεν είναι πως δεν αγαπάει τους ανθρώ­πους, μα πως τους αγαπάει περισσότερο απ’ ό,τι πρέπει και τους εμπιστεύεται πολύ λιγότερο απ’ όσο το αξίζουν».
    Αν βάλετε στη λέξη ‘δεσποτισμό’ το Φωτεινή, και στι θέση ‘ανθρώπους’ εμένα, έχετε καταλάβει τι συμβαίνει.

  139. Γς said

    138:

    Στην περίπτωσή μου βάλτε στη λέξη ‘δεσποτισμό’ εμένα και στη θέση ‘ανθρώπους’ την Ειρήνη…

  140. Γς said

    136:

    Γιατί βρε Τζον; Τι έκανα;

  141. Γιάννης Ιατρού said

    135: Γς,

  142. Γιάννης Ιατρού said

    138, 139: 🙂 🙂 🙂

  143. Γιάννης Ιατρού said

    141: Για να σε πιάσει η παγίδα, κάαααατι θά ‘γραψες 🙂

  144. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    129. Είδος ασβού; 🙂

  145. Γιάννης Ιατρού said

    144:

  146. Γς said

    138:
    >Μετά από μια επίσκεψη ΣΚ Πύλο και Χώρα (μουσείο) μόλις μπήκα.

    Γύρισα κι εγώ απ το Αργος το απόγευμα [κι άλλη κηδεία σε δυο μέρες και φτου φτου να μην τριτώσει, και σας περιμένω].
    Και μονορούφι η επιστροφή με την Ειρήνη να ψιλοκοιμάται δίπλα μου.

    Κι όταν ένας μακάκας κάνει μια άτσαλη σφήνα ξεσπάω αναβοσβήνοντας τα φώτα: Μα-λά-κα!
    Και μετά σ ένα φανάρι τον βλέπω δίπλα μου.

    -Δεν κατάλαβα. Γιατί μου έπαιξες τα φώτα τρεις φορές;
    -Τι δεν κατάλαβες; Τον τόνο; Είναι στο μεσαίο αναβόσβησμα.

  147. Γς said

    145:

    Πάει και τελείωσε. Χρει΄’αζομαι φροντιστήριο.
    Τζον, τα φώτα σου

  148. Γιάννης Ιατρού said

    147: Έεεεεερχεται 🙂

  149. Γς said

    148:

    Μπράβο άμεση ανταπόκριση, Νυχτιάτικα

    Μου θύμησες το Οβερνάιτ ταχυδρομείο. Μόνο που δεν ξέραμε ποια νάιτ.

  150. Γιάννης Ιατρού said

    149: Ε, τι; Αφού το ξέρεις ότι είμαστε πελατοκεντρικοί 🙂 🙂

  151. Παναγιώτης Κ. said

    @138. Leo, ο παραλληλισμός σου…ψυχολυτρωτικός! Μας άνοιξες τα μάτια. 🙂

  152. cronopiusa said

    Καλή σας μέρα!

  153. sarant said

    Καλημέρα και από εδώ!

  154. Μπετατζής said

    Eξ ίσου ενδιαφέροντα και κατά την γνώμη μου στο ίδιο πνεύμα με τον Έρενμπουργκ, είναι όσα γράφει ο μεγάλος Ισπαντός Λουίς Μπουνιουέλ που είχε και ενεργητική συμμετοχή στα γεγονότα, όπως προκύπτει από το απόσπασμα. https://hippokampos.wordpress.com/2014/02/28/%CE%BB%CE%BF%CF%85%CE%AF%CF%82-%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BD%CE%B9%CE%BF%CF%85%CE%AD%CE%BB-%CE%BF-%CE%B9%CF%83%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82-%CE%B5%CE%BC%CF%86%CF%8D%CE%BB%CE%B9%CE%BF-2/ Είναι ενδιαφέρουσα κατά τη γνώμη μου η σύγκριση των συμπερασμάτων (ρητών ή λιγότερο ρητών) Έρενμπουργκ – Μπουνιουέλ, σε σχέση με τους αναρχικούς. Ειδικά για τον Μπουνιουέλ, η γνώμη του είναι σημαντική για τον επιπλέον λόγο ότι δήλωνε αναρχικός (αλλά από ότι έχω κατάλαβει, περισσότερο με την καλλιτεχνική/υπαρξιακή παρά με την πολιτική έννοια).

  155. cronopiusa said

    el diario 80 aniversario de la Guerra Civil
    Mitos y realidades de una guerra anunciada

    Conferencia «Guerra Civil española e intervención extranjera. Nuevas perspectivas».

    Moni Ovadia «Gli ex fascisti sono stati amnistiati dal Guardasigilli Togliatti e rimandati a casa»

  156. Κουνελόγατος said

    Κατάφερα μετά από προσπάθεια να βρω πριν κάποιους μήνες το βιβλίο του Παλαιολογόπουλου, είναι οπωσδήποτε μνημείο, δεν έχει νόημα να κάνω κριτική, καθώς δεν έχω και τις γνώσεις.

    Ένα θα πω (γράψω): τι άνθρωποι ήταν αυτοί, που παράτησαν τη ζωή τους από κάθε σημείο του πλανήτη και πήγαν να συμπαρασταθούν. Ανατρίχιασα με όλα αυτά. Διότι είναι άλλο πράγμα να ξέρεις γενικά πως έτσι έγιναν τα πράγματα (ο ρους των πραγμάτων), κι άλλο να διαβάσεις πως ο Ορέστης απ’ τον Βόλο, κι ο Μήτσος απ’ το ΓιουΕςΕϊ, κι ο Θανάσης από που δεν ξέρω, παράτησαν την όποια βολή τους και πήγαν να σκοτωθούν για τον άγνωστο Άντρε Χιμένεθ… (λτ).

    RESPECT!!!

  157. sarant said

    156 Έτσι!

  158. cronopiusa said

    107 Pedis

    «italianos, menos camiones y mas cojones»

    το βρήκα!

    GUADALAJARA NO ES ABISSINIA ! -Spanish Civil War- «FACCETTA NERA ANTIFASCISTA»

  159. cronopiusa said

    Robert Capa El hombre que quería creer su propia leyenda

    Robert Capa y Gerda Taro en Córdoba, sus fotografías 1936-1937

  160. Ηλίας said


    Απνευστί .
    Θυμήθηκα πως δακρύζουν .
    Χρόνια είχε να μου συμβεί .
    ΦΧΑΡΙΣΤΩ ΠΟΛΥ .

  161. 154 Ωραίο λινκ, Μπετατζή, μούτσας γκράσιας!

  162. sxoliko said

    Απο το αφιέρωμα της εφσυν:
    Ερνεστ Χέμινγουεϊ, «Για ποιον χτυπά η καμπάνα» (τουλάχιστον 9 διαφορετικές μεταφράσεις και 16 εκδόσεις μεταξύ 1947 και 2010).
    ▩ Αντρέ Μαλρό, «Η ελπίδα» (Αθήνα 1971, εκδ. Πέλλα· Αθήνα 1973, εκδ. Αγκυρα· Αθήνα 1989, εκδ. Εξάντας).
    ▩ Αρθουρ Κέστλερ, «Ισπανική Διαθήκη» (Αθήνα 1970, εκδ. Ωκεανίδα· Αθήνα 1975, εκδ. Κάκτος· Αθήνα 1976, εκδ. Αγκυρα).
    ▩ Τζορτζ Οργουελ, «Φόρος τιμής στην Καταλωνία» (Αθήνα 1980, εκδ. Ελεύθερος Τύπος). Το ίδιο με τίτλο «Πεθαίνοντας στην Καταλωνία» (Αθήνα 2005, εκδ. Κάκτος).
    ▩ Χούλιο Γιαμαθάρες, «Το φεγγάρι των λύκων» (Αθήνα 1991, εκδ. Ζαχαρόπουλος).
    ▩ Χεσούς Φερνάντεθ Σάντος, «Οι καβαλάρηδες της αυγής» (Αθήνα 1996, εκδ. Καστανιώτη).
    ▩ Γκουστάβο Μαρτίν Γκάρθο, «Η κοιλάδα των ξωτικών» (Αθήνα 2003, εκδ. Εξάντας).
    ▩ Ραφαέλ Τσίρμπες, «Η καλλιγραφία» (Αθήνα 2004, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου).
    ▩ Χόρχε Σεμπρούν, «Είκοσι χρόνια και μια μέρα» (Αθήνα 2005, εκδ. Εξάντας).
    ▩ Πέδρο Θαραλούκι, «Συμφωνία σιωπής» (Αθήνα 2007, εκδ. Μεταίχμιο).
    ▩ Χουάν Ενσάλβα Γκαλάν, «Η Μούλα» (Αθήνα 2008, εκδ. Καστανιώτη).
    ▩ Εμίλι Τεσεϊδόρ, «Μαύρο ψωμί» (Αθήνα 2008, εκδ. Καστανιώτη).
    ▩ Αλμπέρτο Μέντεθ, «Τα τυφλά ηλιοτρόπια» (Αθήνα 2008, εκδ. Πάπυρος).
    ▩ Ζάιμε Καμπρέ, «Οι φωνές του ποταμού Παμάνο» (Αθήνα 2008, εκδ. Πάπυρος).
    ▩ Ισαάκ Ρόσα, «Το μάταιο χθες» (Αθήνα 2008, εκδ. Πόλις).
    ▩ Αντρές Τραπιέγιο, «Μέρες και νύχτες» (Αθήνα 2009, εκδ. Πόλις).
    ▩ Αρτούρο Μπαρέα, «Ο Αντάρτης (Η Αρχή, η Πορεία, η Φλόγα)» (Αθήνα 2010, εκδ. Γκοβόστη).
    ▩ Λεονάρδο Παδούρα, «Ο άνθρωπος που αγαπούσε τα σκυλιά» (Αθήνα 2011, εκδ. Καστανιώτη).
    ▩ Χαβιέρ Θέρκας «Στρατιώτες της Σαλαμίνας» (Αθήνα 2011, εκδ. Πατάκη).
    ▩ Μάρκος Ανα, «Πείτε μου πώς είν’ το δέντρο. Αναμνήσεις από τη φυλακή και τη ζωή» (Αθήνα 2014, εκδ. Καστανιώτη).2014, εκδ. Καστανιώτη).

  163. sxoliko said

    «Αύριο για τους νέους, οι ποιητές ξεσπώντας σαν τις μπόμπες,
    οι περίπατοι γύρω στη λίμνη και οι βδομάδες τέλειας επικοινωνίας·
    Αύριο οι ποδηλατοδρομίες
    Τα καλοκαιρινά βράδια στα περίχωρα. Αλλά σήμερα ο Αγώνας…
    …Σήμερα οι ψευτοπαρηγοριές: το μοιρασμένο τσιγάρο,
    τα τραπουλόχαρτα στον μισοφώτιστο αχερώνα, η ξεγδαρμένη μουσική
    Κι οι βωμολοχίες· σήμερα το
    Ψηλάφισμα για το άχαρο αγκάλιασμα προτού βγεις να χτυπήσεις.
    Πέθαναν τα άστρα. Τα ζώα δεν κοιτάζουν.
    Μονάχοι με το μεροκάματό μας, κι είναι ο καιρός μετρημένος,
    Και η Ιστορία στους νικημένους
    Μπορεί να λέει Ουαί, αλλά μήτε βοηθά, μήτε σχωρνάει»

    W.H. Auden, «Ισπανία 1937» (μτφρ. Γιώργος Σεφέρης)

  164. Pedis said

    # 158 – ναι, είναι κομμάτι της ίδιας … παράδοσης. (Φαίνεται ότι οι φασίστες τα είχαν σπάσει στους φρανκίστες με την εξωφρενική στάση τους για αυτοεγκωμιασμό των πολεμικών αρετών τους. Υπήρχαν, μάλιστα, πολλά προβλήματα ως προς την διεκδίκηση της ηγεσίας στα μέτωπα όπου βρίσκονταν και οι φασίστες -με δική τους πρωτοβουλία, μάλιστα . Μετά την ήττα της Γκουαδαλαχάρα πολλά παρόμοια προβλήματα λύθηκαν … )

  165. Pedis said

    -> 164 το «-με δική τους πρωτοβουλία, μάλιστα» δεν βγάζει νόημα. Εννοούσα ότι οι φασίστες έπαιρναν θέσεις στο μέτωπο όπως τους κάπνιζε χωρίς συνεννόηση με το επιτελείο των φρανκιστών. (Φρονώ ότι θα ήταν πολύ καλύτερα για τα δημοκρατικά στρατεύματα αν η ήττα στη Γουαδαλαχάρα είχε συμβεί λίγο … αργότερα.)

  166. Μπετατζής said

    154 συνέχεια : Το κάνω λίγο πιο λιανά σε σχέση με κοινά συμπεράσματα ¨Ερενμπουργκ – Μπουνιουέλ.

    Μπουνιουέλ : Μέσα στο δημοκρατικό στρατόπεδο άρχισαν να εμφανίζονται σοβαρά σχίσματα. Οι κομμουνιστές και οι σοσιαλιστές ήθελαν πάνω απ’ όλα να κερδίσουν τον πόλεμο, έβαζαν τα πάντα στην υπηρεσία της νίκης. Αντίθετα οι αναρχικοί, θεωρώντας ότι βρίσκονται σε κατακτημένο έδαφος, οργάνωναν κιόλας την ιδανική τους κοινωνία.

    Έρενμπουργκ : Κατά πώς φαίνεται, είχα κολλήσει την αρρώστια των αναρ­χικών — πίστεψα πως είναι εύκολο να μεταπείσεις τους ανθρώ­πους. Κι όμως δεν είναι τόσο απλό όσο φαίνεται — μόνο η ζωή μεταπείθει. Τα λόγια, ακόμα κι αυτά που στηρίζονται στη λο­γική, παραμένουν συχνότατα λόγια. Ο Ντουρούτι προχώραγε γρήγορα· οι άλλοι, δεν θέλανε ή δεν μπορούσαν να αφήσουν πίσω τους τις αυταπάτες και τις παραδόσεις· χρειαζότανε χρόνος και χρόνος δεν υπήρχε: κάθε μέρα ο Φράνκο λάβαινε απ’ τους προ­στάτες του άντρες και πολεμοφόδια……………………………. Αν περιέγραψα κάπως λεπτομερέστερα το φθινό­πωρο του 1936 στην Αραγωνία, το ’κανα μόνο και μόνο επειδή οι ανθρώπινες πλάνες έχουν κι αυτές την πολύχρονη ιστορία τους κι αυτά που γίναν τότε με τους αναρχικούς, είναι μια απ’ τις συγκινητικές σελίδες της. Σχεδόν όλοι οι αναρχικοί μιλάγανε για τον «ελεύθερο κομμουνισμό» και σχεδόν όλοι πιστεύανε σ’ αυτόν, φέρνανε διάφορα επιχειρήματα, πειστικά τα περισσότερα, πως δίχως την ελευθε­ρία δεν μπορεί να υπάρξει πραγματικός κομμουνισμός. Ωστόσο, οι κομμούνες που οργάνωσαν στην Αραγωνία, θυμίζανε τους οι­κισμούς των τρομοκρατημένων Ινδιάνων της Παραγουάης, που τους καθοδηγούσαν οι Ιησουίτες — όπου όλοι φόραγαν τα ίδια ρούχα, τρώγανε το ίδιο φαΐ και λέγανε τις ίδιες προσευχές. (Η αλήθεια είναι πως οι Ιησουίτες μείναν κύριοι του τόπου πάνω από εκατό χρόνια και πέτυχαν το άκρον άωτον της τελειότητας: ο πάτερ Μουρατόρι αφηγείται, ότι όταν μαστιγώνανε κάποιον παρεκτραπέντα ιθαγενή, αυτός φιλούσε το χέρι του βασανιστή του και του ’λεγε ευχαριστώ για τα χτυπήματα.)

    Και υπάρχουν και άλλα που βαριέμαι να τα αντιπαραθέσω, π.χ. τα περί διείσδυσης ποινικών στις τάξεις των αναρχικών, τα περί υπέρμετρης άσκησης αχρείαστης βίας από τους αναρχικούς, (ακόμα και ο φουλ αντικληρικός Μπουνιουέλ φαίνεται στο απόσπασμα να αγανακτεί με τις αθρόες εκτελέσεις παπάδων κλπ).

  167. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα, πολύ χρήσιμα σχόλια!

  168. Mπετατζής said

    Δείτε και το παρακάτω, από Μπουνιουέλ, και συγκρίνετε με αυτά που λέει ο Έρενμπουργκ για τις προσπάθειες του Ντουρούτι να επιβάλει πειθαρχία :

    «Πιστεύεται επίσης -αλλά υπάρχουν κι άλλες εκδοχές- ότι μια μικρή ομάδα αναρχικών ήταν υπεύθυνη για το θάνατο του μεγάλου Ντουρούτι, που σκοτώθηκε από μια σφαίρα καθώς κατέβαινε από ένα αυτοκίνητο, στην οδό ντε λα Πριμθέσα, για να σπεύσει σε βοήθεια της Πανεπιστημιούπολης που ήταν πολιορκημένη. Αυτοί οι αδιάλλαχτοι αναρχικοί -που έδιναν στις κόρες τους τα ονόματα Αναρχία ή Δεκάτη Τετάρτη Σεπτέμβρη– δεν συγχωρούσαν στον Ντουρούτι την πειθαρχία που είχε καταφέρει να επιβάλει στα στρατεύματά του».

  169. 168

    Η θεωρία για εκ των έσω δολοφονία του Ντουρούτι είναι αρκετά διαδεδομένη. Έχει γίνει και θριλεράκι από έλληνα συγγραφέα (εκδόσεις Δαίμων του Τυπογραφείου) που εικάζει -συγγραφική αδεία- πως ο φονιάς ήταν ακόλουθος του Ντουρούτι, εγκάθετος όμως των Φρανκιστών, ο οποίος μετά από χρόνια επανεμφανίστηκε ως αξιωματικός της φρανκικής ασφάλειας.

    Η πιο διαδεδομένη άποψη είναι πως ο Ντουρούτι πήγε από ατύχημα, από το δικό του όπλο ή καποιανού παριστάμενου συντρόφου του, όπλα προχειροφτιαγμένα από κακά υλικά που δεν είχαν επαρκείς ασφάλειες και είτε πυροβολούσαν όποτε ήθελαν είτε δεν έριχναν καθόλου. Και φυσικά, μια τέτοια είδηση δεν θα έκανε καλό στο ηθικό, οπότε το βάφτισαν δολοφονία.

    https://en.wikipedia.org/wiki/Buenaventura_Durruti#Death

  170. Mπετατζής said

    169, Σκύλε, ευχαριστώ. Πάντως πιο πολύ με ενδιαφέρουν τα κοινά συμπεράσματα Μπουνιουέλ – Έρενμπουργκ, σχετικά με τα αδιέξοδα και τις αντιφάσεις που γεννιούνται από την ίδια την πολιτική πρόταση των αναρχικών κάθε φορά που η πρόταση αυτή δοκιμάζεται στην πράξη, και στην Ισπανία δοκιμάστηκε, παρά το ποιός στ΄ αλήθεια σκότωσε ή πώς τελικά πέθανε ο Ντουρούτι.

  171. sarant said

    170 Βέβαια, κάποιος θα έλεγε για τις αντιφάσεις και τα αδιέξοδα που γεννιιούνται κάθε φορά που οποιαδήποτε πρόταση δοκιμάζεται στην πράξη

  172. Mπετατζής said

    171. Δεν διαφωνώ. Υπάρχουν όμως αντιφάσεις που ξεπερνιούνται διαλεκτικά, και μπορούμε να προχωρήσουμε ένα βήμα παρακάτω, και υπάρχουν και αξεπέραστες αντιφάσεις, που άμα πέσει κανείς μέσα δεν βγαίνει ποτέ. Σαν το ποντικάκι που γυρνάει τρέχοντας τον τροχό και δεν πάει ποτέ πουθενά. Ας κρίνει ο καθένας, εγώ τα ΄χω βγάλει τα συμπεράσματα. Απλά, το ξαναλέω, μου έκαναν εντύπωση οι ομοιότητες των διαπιστώσεων δύο διαφορετικών προσώπων με μεγάλο ειδικό βάρος που προέρχονται από διαφορετικές αφετηρίες.

  173. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    «Το σύντομο καλοκαίρι της αναρχίας»
    Εντσενσμπέργκερ Χ.-Μ.
    Οδυσσέας/1981/Μετάφραση Νίκος Δεληβοριάς
    Σελ.186,7,8 (Ηλία Έρενμπουργκ)
    Οι αρχές
    …Ταξίδευα νύχτα από το Μπουχαλαρόθ για την Πίνα…Εδώ στεκόταν η φάλαγγα που διοικούσε ο αναρχικός Ντουρρούτι. Πριν από πέντε χρόνια είχα τσακωθεί με το Ντουρρούτι μιλώντας για δικαιοσύνη και ελευθερία…
    Οι εργάτες των εργοστασίων Φορντ στη Βαρκελώνη οπαδοί της CNT και της UGT, έστειλαν στη φάλαγγα Ντουρρούτι φορτηγά.Είδα αναρχικούς εργάτες να αγκαλιάζονται με νεαρούς κομμουνιστές.Έμαθαν πολλά αυτοί οι αιώνιοι Δον Κιχώτες.Δεν μιλούσαν πια για την»οργάνωση της αντιπειθαρχίας». Σφυροκοπούσαν:»πειθαρχία».
    …Η έκφραση του προσώπου του ήταν λεπτή και επιεικής.Είχε σκούρα φλογερά μάτια.Μιλούσε με μεγάλη ένταση: «Πρέπει να φτιάξουμε έναν πραγματικό στρατό». Στο επιτελείο υπήρχαν πολλοί αναρχικοί. Έρχονταν σ’ αυτή την καλύβα όπου υπήρχε μια γραφομηχανή και γύρω γύρω σακιά με άμμο.Κουβαλούσαν νεφελώδεις διακηρύξεις της δεκαετίας του 1890.Ένας διέκοψε το Ντουρρούτι:»Εμείς όμως παραμένουμε σταθεροί στην αρχή μας του παρτιζάνικου πολέμου».Ο Ντουρρούτι ούρλιαξε «Όχι.Αν είναι αναγκαίο, θα εφαρμόσουμε τη γενική επιστράτευση.Θα καθιερώσουμε σιδερένια πειθαρχία.Παραιτούμαστε απ΄όλα.Από τη νίκη όμως ποτέ»

    Καταλάβαινε ότι με τους φασίστες απέναντι δε μπορείς να τσακώνεσαι για θέματα αρχών.Υποστήριξε μια συμφωνία με τους κομμουνιστές και με το κόμμα της Εscuerra και έγραψε ένα χαιρετισμό στους σοβιετικούς εργάτες.’Oταν οι φασίστες πλησίαζαν στη Mαδρίτη αποφάσισε πως η θέση του είναι εκεί που υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος: «Θα δείξουμε ότι οι αναρχικοί ξέρουν να πολεμάνε».
    Μίλησα μαζί του λίγο πριν την αναχώρησή του. Ήταν όπως πάντα χαρούμενος και ευδιάθετος. Πίστευε στη επικείμενη νίκη.»Βλέπεις»,μου είπε, «εμείς οι δυο είμαστε φίλοι.Γι΄αυτό μπορούμε να ενωθούμε.Μάλιστα,πρέπει να ενωθούμε.Όταν θα έχουμε νικήσει,τότε θα δούμε παρακάτω.Κάθε λαός έχει την ιδιοσυγκαρασία του.Οι Ισπανοί δε μοιάζουν ούτε με τους Ρώσους,ούτε με τους Γάλλους.Κάτι θα σκεφτούμε τελικά.Πρώτα όμως πρέπει να συντρίψουμε τους φασίστες».

  174. Spiridione said

    Νικοκύρη, πολύ ωραίο άρθρο, τα σχόλια και τα λινκ!

    Να βάλω και εγώ ένα λινκ από ένα αφιέρωμα στο Αντί, το 1999, για τα εξήντα χρόνια από τη λήξη του Ισπανικού Εμφυλίου, σε επιμέλεια Δημήτρη Φιλιππή (σελ. 41 επ.).
    http://pandemos.panteion.gr/index.php?lang=el&op=record&type=&page=0&pid=iid:15530&q=isMemberOfCollection-cid:486

    Στέκομαι στις αναφορές για την επιρροή του γεγονότος στην ελληνική λογοτεχνία:

    Ι. (από το νεοδημοτικό τραγούδι «ο Σακαρέλος στην Ισπανία»

    … Τόμαθες, Σακαρέλο μου, τι γίνεται στα ξένα
    ο Φράνκο πόλεμο άνοιξε τ’ αδέρφια μας σκοτώνει.
    Και όλοι καλοί συνάζονται στην Ισπανία να πάνε,
    Να πολεμήσουν τη σκλαβιά, κι λευτεριά να φέρουν,
    Σαν το λιοντάρι εχύμηξε, σαν το Αητό πετάει
    Σκίζει τα όρη να διαβεί, τις θάλασσες να πλέξει.
    Στη Βαρκελώνα πάτησε, στο Αλμπαθέτε φτάνει.
    Βρίσκει συντρόφους διαλεχτούς, τριακόσιους νοματαίους …

    (Βασίζεται σε ρουμελιώτικη παραλλαγή. Παρατίθεται από τον φάκελο του ΚΚΕ … που φυλάσσεται από το ΑΣΚΙ).

    ΙΙ. Ο Όρκος του Στρατή Τσίρκα
    https://ilesxi.wordpress.com/2013/08/19/%CE%BF-%CF%8C%CF%81%CE%BA%CE%BF%CF%82-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CF%80%CE%BF%CE%B9%CE%B7%CF%84%CF%8E%CE%BD-%CF%83%CF%84%CE%BF-%CF%86%CE%B5%CE%BD%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%AF%CE%BA%CE%BF-%CE%B3%CE%BA%CE%B1%CF%81/

    ΙΙΒ. Ισπανικό Ορατόριο του Στρατή Τσίρκα
    https://moggolospolemistisvalkaniosagrotisoklonos.wordpress.com/2013/10/20/stratis-tsirkas-ispaniko-oratorio/

    ΙΙΙ. Πικασσό του Ν. Εγγονόπουλου
    http://www.snhell.gr/lections/content.asp?id=108&author_id=7&page=anthology

    IV. Από το ποίημα Αντίσταση του Ν. Καββαδία

    …Σε κρεμεζί, Νύφη λεβέντρα Ιβηρική.
    Ανάβουνε του Barriochino τα φανάρια.
    Σπανιόλοι μου θαλασσοβάτες και Γραικοί.
    Γκρέκο και Λόρκα – Ισπανία και Πασσιονάρια…

    Για τις συναλλαγές μεταξύ Ελλάδας και Ισπανίας (Μποδοσάκης κλπ.) κατά τη διάρκεια του Ισπ. Εμφυλίου:

    «… Τις ολίγον γνωστές αυτές εμπορικές συναλλαγές «εξέθεσε» με τον τρόπο και τα μέσα της η ελληνική λογοτεχνία. Ο διηγηματογράφος Βασίλης Λούλης σε δύο αφηγήματά του («Βόλτα στα περασμένα» και «Παραμιλητό») λόγω της ιδιότητάς του, εν ενεργεία ναυτικός τότε, βρέθηκε στην Οδησσό και περιγράφει τα όσα εκτυλίσσονταν στο λιμάνι της πόλης, όπου ελληνικά και αγγλικά καράβια φόρτωναν πολεμικό υλικό για τον Ισπανία. Βλέπουμε, λοιπόν, τον ήρωα των ιστοριών αυτών, το alter ego του αφηγητή (αφού ψέγει τους πλοιοκτήτες για την εγκληματική καθυστέρηση του απόπλου και αφού «βγάλει» ένα φιλλιπικό υπέρ του δίκαιου αγώνα του Λαικού Μετώπου σε μια γιορτή για τους Ισπανούς μετανάστες στη ναυτική λέσχη της πόλης) να εξομολογείται με πικρία, έχοντας ασφαλώς υπόψη του την εμπορία και άχρηστου πολεμικού υλικού στους Ισπανούς: «Δεν είναι ο Θεός να μας το συγχωρέσει αυτό που κάμαμε οι Ρωμιοί, από τον πρώτο πολίτη, τον πρώτο εργάτη, ως τον τελευταίο καραβοκύρη. Δεν ‘ναι Θεός να το συγχωρέσει».
    Κι αν η, επιπόλαια οριζόμενη, «απλοική – νατουραλιστική» γραφή του Λούλη είχε περιορισμένη απήχηση, δεν συνέβαινε το ίδιο με την «εξπρεσιονιστική» πρόζα του Στρατή Τσίρκα. Στην πολυμεταφρασμένη τριλογία του Ακυβέρνητες Πολιτείες γίνονται πλήθος αναφορές στον Ισπανικό Εμφύλιο. Στο δεύτερο βιβλίο της τριλογίας, με τον τίτλο Αριάγνη, βλέπουμε έναν από τους ήρωες, που είναι ναυτικός «να μπαρκάρει, στις αρχές του Ισπανικού Εμφυλίου, μ’ ένα σκυλοπνίχτη που κουβαλούσε πυρομαχικά του Μποδοσάκη στην Μπαρκελώνα, στη Μάλαγα, στο Σανταντέρ», και έπειτα να ξεμπαρκάρει στη Μασσαλία, να νοικιάζει με τη γυναίκα του ένα σπίτι «φυλάσσοντας μία κάμερα για τους περαστικούς που δρομολογούσε η οργάνωση για τη Διεθνή Ταξιαρχία». Η – αριστερή – οργάνωση στην οποία αναφέρεται ο Τσίρκας ήταν η «Ναυτεργατική Ένωση Ελλάδας», που, όταν τη διέλυσε ο Μεταξάς, μετέφερε την έδρα της από τον Πειραιά στη Μασσαλία. Εκεί ανέπτυξε μεγάλη δραστηριότητα, «ναυτολόγησε δύο μικρά καράβια που μετέφεραν πολεμοφόδια στους Ισπανούς δημοκρατικούς», και στρατολόγησε από τον ελληνισμό της διασποράς εθελοντές που πολέμησαν στον Εμφύλιο με τις Διεθνείς Ταξιαρχίες.
    .. Στο βιβλίο του Αμερικανού νομπελίστα Four stories of the Spanish War δύο ήρωες είναι Έλληνες: ένας είναι ένας γενναίος λοχαγός της 15ης Ταξιαρχίας, πρώην αξιωματικός του ελληνικού στρατού, και ο άλλος είναι «ένας χοντρός Έλληνας από το Σικάγο, ο καλύτερος στρατιώτης που μπορεί να βρεθεί».

  175. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    (Πετάγομαι σφήνα τώρα εγώ, ανάμεσα σε σας τους προλαλήσαντες, τους τόσο καλούς γνώστες,αλλά ας είναι…)

    173.Από το ίδιο βιβλίο.
    Η γνώμη του Τρότσκι
    (διατυπώνεται στις σελ.151,152) είναι καταπέλτης. Ψέγει τους αναρχικούς ότι περιορίστηκαν στα συνδικάτα τους και, ό,τι γινόταν γύρω,στον κρατικό μηχανισμό,τα πολιτικά κόμματα και τις μάζες,το αγνόησαν. Και ειρωνεύεται:
    …Και μοναχά οι δικαιολογίες τους! «Δεν πήραμε την εξουσία όχι γιατί δε μπορούσαμε,αλλά γιατί είμαστε ενάντια σε κάθε είδους δικτατορία». Μια τέτοια θεωρία αποδείχνει επαρκώς ότι ο αναρχισμός είναι αντεπαναστατική θεωρία.

    174. Εξοχα!
    Σπύρο ο Δημ.Φιλιππής είπε στην στην τηλεόραση σχ.68, ότι εκδόθηκε ένα βιβλίο με διηγήματα του Χεμινγουέι (πρόσφατα,αν κατάλαβα κι εκδόσεις Δελφίνι,μα δε θυμόταν καλά) που έχουν όλα ήρωες ‘Ελληνες εθελοντές στην Ισπανία.Ποιο ν΄λαναι αυτό;

    Επίσης έγινε μια αναφορά για δέκα τάφους Ελλήνων (από τον ισπανικό εμφύλιο) στο νεκροταφείο Μαδρίτης που ανακαλύφθηκαν πρόσφατα.Ξέρουμε τίποτα περισσότερο; Δε θυμάμαι πού είδα αυτή την αναφορά.

  176. sarant said

    174 Α γεια σου!
    Ο πρώτος πολίτης και πρώτος εργάτης είναι ο Μεταξάς, βεβαίως

    175 Ίσως ο Φιλιππής να μη θυμάται καλά για το βιβλίο. Πρόσφατο δεν θα είναι γιατί το Δελφίνι δεν υπάρχει πια. Βλέπω ότι είχαν βγάλει το 1994 τις 4 Ιστορίες

  177. 175τέλος

    Στο νεκροταφείο Μαδρίτης; Κανονικά; Σε τάφο, έστω και κοινό; Δυσκολάκι.
    Εδώ, ακόμα αναζητούν τους τάφους των Ισπανών, που ακόμα και νικημένοι, είχαν ένα συγγενή να τους θάψει. Διάβαζα, πριν χρόνια, για πολλά χωριά, όπου όλοι ήξεραν πού είχαν παραχώσει τους δικούς τους οι φονιάδες φρανκικοί, αλλά δεν τολμούσαν να τους ξεθάψουν. Και μιλάμε για χαντάκια και γράνες, όχι για κανονικούς τάφους.
    Πάντως, τώρα γίνεται σημαντική προσπάθεια για εύρεση των μαζικών τάφων και αναγνώριση των θαμμένων.

  178. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    176β. Α είναι αυτό το ίδιο που λέει κι ο Σπύρος στο τέλος. Ευχαριστώ!
    Το αστείο είναι ότι είχα κοιτάξει στο νέτι για το βιβλίο αυτό, αλλά από την περίληψη μου φάνηκε πως πρόκειται για άλλα διηγήματα του Χ. 🙂

    177. Αυτό με τους δέκα τάφους, κάπου σε «υπνοπαιδεία»-με το ραδιάκι κάτ απ το μαξιλάρ-το πήρα τ΄αυτί μου αυτές τις μέρες με τις επετείους. Μπορεί όμως «τα ‘χει η γρια στο λογισμό της,τα θωρεί και στ΄όνειρό της» 🙂

  179. Εντωμεταξύ κάποιος που δεν έχει καμία σχέση με το Noor1 γιόρτασε προχτές τα γενεθλιάκια του στην Κρήτη, μαζί με μερικά κολλητάρια του

    http://luben.tv/stream/85593

  180. Pedis said

    # 179 – μιλάμε για πολιτιστικό επίπεδο (πρώτον).
    η αστική δημοκρατία είναι αδιάφθορη (δεύτερον).
    να, γιατί μπροστά στο νόμο είναι όλοι ίσοι (τρίτον).
    το μαχαίρι, όταν χρειαστεί, δεν έχει κανένα λόγο να μη φτάσει στο κόκκαλο(τέταρτον)
    Ωωωωωωωχ!

  181. Ποιανού το κόκκαλο, είναι το θέμα!

  182. Spiridione said

    175, 176,
    Η πρώτη ιστορία, με τον Έλληνα λοχαγό, τον Τζον, εδώ «The Denunciation»
    http://pdbooks.ca/books/english/authors/hemingway-ernest/short-stories/part-two/the-denunciation.html
    H δεύτερη ιστορία, με τον big Greek from Chicago (αλλά δεν λέει γι’ αυτόν και πολλά πράγματα), «Night Before Battle»
    http://pdbooks.ca/books/english/authors/hemingway-ernest/short-stories/part-two/night-before-battle.html

    174. μια διορθ. παραλλαγή – παραλογή

    175. Ο Μεταξάς, βέβαια!

  183. Pedis said

    # 181 – δεν χωράει ερώτημα.
    Αλλά, πάλι: πολιτική, οικονομική ηγεσία και «τέταρτη εξουσία» καρασκυλούδες του κερατά.
    btw: Η Ντόρα δεν διετέλεσε ένα φεγγάρι και υπουργός πολιτισμού;
    Σιχάματα.

  184. 183

    Ναι, το 92-93. Όλως τυχαίως, τότε νομιμοποιήθηκε η συλλογή του μπαμπά. Και ο Μαυρίκης (τον θυμάσαι, τον καραφλοκοριό;) πήγε στο Μαϊάμι και εντόπισε σε μιάν αποθήκη τα κλεμμένα από το μουσείο της Κορίνθου. 😉

  185. rogerios said

    174 επ.: Ο Έλληνας λοχαγός στο Denunciation διακρίνεται κυρίως για τα σπαστά αγγλικά του και τις.. εχμ. ασυναρτησίες που λέει (μάλλον φταίνε τα τραύματά του). Όσο για τον γεροδεμένο Έλληνα από το Σικάγο, του αφιερώνονται δυο γραμμές, όταν ο συνομιλητής του αφηγητή τον διαβεβαιώνει ότι μπορεί να του βρει τρεις άξιους μαχητές (τον Έλληνα, ένα Μαρσεγέζο και τον εαυτό του). 🙂

    Τις τέσσερις ιστορίες τις έχω σε μια πρόσφατη αγγλική έκδοση (Arrow Books – The Random House, 2013) μαζί με το μοναδικό θατρικό του Χέμινγουέυ, την «Πέμπτη Φάλαγγα». Δεν μπορώ να τα κατατάξω και στα καλύτερα του Χ. Ειδικά η μανία του να βάζει όλους τους μη αγγλόφωνους να μιλάνε άθλια σπαστά αγγλικά, αν και έχει τη λογική της, σπάει τελικά τα νεύρα (κι όχι μόνο) του αναγνώστη.

  186. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    177.Βρήκα από πού άκουσα για τους τάφους με ελληνικά ονόματα στη Μαδρίτη.Από το βίντεο σχ.68 στο 18΄:19 :
    (Ο Παλαιολογόπουλος είχε αριθμίσει) και τριάντα τάφους με Ελληνικά ονόματα στο νεκροταφείο της Μαδρίτης
    Από το βίντεο σχ.68 στο 18΄:19

  187. Pedis said

    # 184 – Ο των υποκλοπών;

    Πάντως, οι τύποι είναι ιντερντισιπλινέρυ. Το πρωί στη δουλειά χάι κάλτουρ αλλά το βράδυ «είμαι στα χάι μου».

    Διαβάζω στο σιβί της, δημοσιευμένο ως λήμμα της βίκι, ότι «Το 2009 ανακυρήχθηκε η πρώτη αλλοδαπή γυναίκα Εταίρος της Γαλλικής Ακαδημίας Ανθρωπιστικών και Πολιτικών Επιστημών. Την ίδια χρονιά αναγορεύθηκε σε Συγκλητικό επί Τιμή από την Ευρωπαϊκή Ακαδημία Επιστημών και Τεχνών του Σάλτσμπουργκ.»

    Από πόσες τσάρκες και πάνω σε σκυλάδικα φορτώνει το εβαλουάσιον ίντεξ κάργα και γίνεσαι υποψήφιος για τέτοιες τιμές και βραβεία; Έχει τσιμπήσει και το παράσημο της Εθνικής Τάξης της Λεγεώνας της Τιμής. Αμ τι!

  188. sarant said

    187 γυναίκα εταίρος – άντε να το πεις εταίρα…

  189. Pedis said

    # 188- άλλο σκυλού, άλλο εταίρα. Η δεύτερη είναι καθόλα αξιοσέβαστη και με παιδεία.

  190. sarant said

    A ναι, ασφαλώς!

  191. 187

    Ναι, αυτός ο θεούλης. Τον είχα δει πριν κάτι χρόνια στη Στοά Φέξη, έξω από ΄να μαγαζί με ηλεκτρονικά μπλιμπλίκια (όχι όλα εντελώς νόμιμα). «Πού ‘σαι, ρε μεγάλε;» του κάνω. Και χωρίς να με ξέρει, μου σκάει μια χαμογελάρα κι ένα πατ-πατ στον ώμο. Σταρχίδιατόλα, λέμε!

  192. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    187/188/189
    Τί είναι πιο μεγάλο η εταίρος ή η ιππότης (το 2009 κι αυτή) 🙂
    http://www.lifo.gr/mag/columns/1884

  193. 19 Ιούλιου 1936 στη Μαδρίτη https://www.youtube.com/watch?v=RXafC3Xs3os

  194. Pedis said

    Με τα σιχάματα ξεφύγαμε από το θέμα.

    Το σχετικό κεφάλαιο της αυτοβιογραφίας του Μπουνιουέλ που μας έδωσε ο Μπετατζής (στο λινκ του # 154) σχετικά με το είδος της δράσης και της οργανωσης των αναρχικών είναι μία μαρτυρία που βρίσκεται στον κοινό τόπο της ιστοριογραφίας που έχω υπόψην μου. Δεν γνωρίζω πολλά από την κριτική και την ιστοριογραφία των ίδιων των αναρχικών για την ίδια ιστορική περίοδο. Απ’ όσο λίγο έχω διαβάσει το επίκεντρο βρίσκεται στην καταγγελία των κομμουνιστών και της Ισπανικής κυβέρνησης όσον αφορά τα γεγονότα της εμφύλιας σύρραξης της Βαρκελώνης. Αυτό που ενδιαφέρει, βέβαια, περισσότερο, είναι τα γεγονότα πριν από το αποκορύφωμα της σύγκρουσης.

    Δεύτερο σημαντικό, θεωρητικό πια, σημείο είναι ποιες ήταν οι δυνατότητες να μετατραπεί άμεσα ο αντιφρανκικός-αντιφασιστικός αγώνας σε κοινωνική επανάσταση. Οι αναρχικοί και οι τροτσκιστές (όπως κι αν ορίζονταν ή αυτοκαθορίζονταν στην Ισπανία τότε, σε κάθε περίπτωση μικρών δυνάμεων) ήταν υπερ της δεύτερης εξέλιξης. Οι κομμουνιστές (και οι σοβιετικοί) και οι σοσιαλιστές προέβαλαν την άμεση ανάγκη για νίκη της (αστικής) δημοκρατίας (πολιτική στρατηγική στα πλαίσια των λαικών μετώπων).

    Είναι γεγονός ότι διάφορες ομάδες αναρχικών ή αναρχιζόντων. όλοι τους χιλιοκαταπιεσμένοι, με κίνητρο τη μοναδική ευκαιρία εκδίκησης στους αιώνες, που τους δόθηκε, έβγαλαν το άχτι τους στη μαρίδα του παπαδαριού. Υπόψην ότι η συντριπτική πλειοψηφία των καθολικών παπάδων στο ισπανικό κράτος ήταν πεπεισμένοι και ένθερμοι υποστηρικτές της βασιλικής εξουσίας, των φεουδαρχών και, γενικά, των αφεντικών. Ήταν, άλλωστε, μέρος του κοινωνικού ρόλου και της θεσμικής λειτουργίας τους και αυτή η πολιτική θέση τους ήταν επαγγελματικά συνειδητή. Το παπαδαριό μαζί με τη benemerita (guardia civil, ο φύλακας άγγελος των φεουδαρχών, περιβόητοι για τη βία που ασκούσαν) ήταν ορκισμένοι εχθροί των πολυάριθμων ακτημόνων που ζητούσαν αναδασμό της γης και πολιτικά διακιώματα. Στις αγροτικές περιοχές ο αντικληρικαλισμός διοχετεύτηκε στο αναρχικό κίνημα.

    Εδώ η ξεκάθαρη θέση της Ισπανικής εκκλησίας (επιστολή των καθολικών επισκόπων) υπέρ των πραξικοπηματιών και της αναγκαιότητας της βίας από μέρους τους για τη σωτηρία του έθνους, της πατρίδας κλπ κλπ

    https://lxoa.wordpress.com/2011/06/11/joint-letter-of-the-spanish-bishops-to-the-bishops-of-the-whole-world-concerning-the-war-in-spain-july-1st-1937/

    Thirdly: we affirm that the civic-military rising has taken a double grip on the depths of the popular conscience: that of the patriotic sense which has seen in it the only means of raising up Spain and of avoiding her definite ruin; and of the religious sense, which considered it as the force necessary to reduce to impotence the enemies of God, and as the warrant of continuity for her faith and the practice of her religion.
    Fourthly: for the moment, there is no hope in Spain for the reconquering of justice and peace and the blessings that derive from them, other than the triumph of the National Movement. Maybe to-day, less than in the beginnings of the war, because the contrary factor, in spite of all efforts on the part of its governors, offers no guarantee of political and social stability.

  195. Ριβαλντίνιο said

    Μην φοβάστε. Θα την χτυπήσει την διαπλοκή ο Τσίπρας !

    🙂 🙂

  196. cronopiusa said

    193
    και η Βαρκελώνη

  197. rogerios said

    @ 194: Να επισημάνουμε, όμως, ότι η πλειονότητα των ανδρών των σωμάτων ασφαλείας (περίπου τα δύο τρίτα του συνολικού αριθμού) τάχθηκαν με το μέρος της νόμιμης κυβέρνησης. Κι όχι μόνον η Guardia de Asalto, η οποία είχε συγκροτηθεί επί Δημοκρατίας, αλλά και οι Carabineros και η Guardia Civil.

  198. Pedis said

    # 197 – Αρχικά, μοιράστηκαν στους μεν και στους δε. Δεν μου φαίνεται, όμως, να προέβαλαν (ισχυρή) αντίσταση στην προέλαση των μαροκινών και των φαλαγγιτών στο νότο και στα βορειοδυτικά. Οι Αξιωματικοί του στρατού, αντίθετα, τάχθηκαν στη συντριπτική τους πλειοψηφία με τους πραξικοπηματίες. Όσο για το στράτευμα, σχεδόν, μισοί-μισοί.
    (Δεν έχω στη διαθεσή μου περισσότερο λεπτομερή και αναλυτικά δεδομένα.)

  199. cronopiusa said

    Καλή σας μέρα

    «Δεν μου φαίνεται, όμως, να προέβαλαν (ισχυρή) αντίσταση στην προέλαση των μαροκινών και των φαλαγγιτών στο νότο και στα βορειοδυτικά.»

    Mitos al descubierto – La toma de Badajoz

    Πέρασα άγαρμπα με το χέρι, ανάμεσα στις κλωστές του νήματος τα χρωματιστά υφάδια των καλύτερων ισπανικών ταινιών για τον εμφύλιο. Τυλιγμένη η ιστορία σε κουβαράκια και η υφάντρα ξενομερίτισσα και αλανιάρα δεν είναι τεχνίτρα ιστορικός, δεν μπορεί να μετρήσει τον αριθμό των στημονιών, να υπολογίσει το μήκος της γραμμής του κάθε χρώματος, μπλέκεται η σαΐτα ανάμεσα στα στημόνια στοιχείων ταφής και στοιχείων θανάτου του κοιμητηρίου της Κοκκινιάς και του κοιμητηρίου του Σαν Χοσέ.

    Πώς να μιλήσω για της λησμονιάς τους τάφους, ανάμεσα σε επιτύμβιες φανφάρες, μαρμαράδες, παπάδες, λουλουδάδες, οιωνοσκόπους, ανθρώπους που ζουν στα νεκροταφεία «10 ευρώ το μήνα άναμμα καντηλιών, πλύσιμο, πότισμα». Βεβηλωμένα μνήματα και σκουπίδια, επαγγελματίες νεκροθάφτες, τυμβωρύχοι, και μηχανικοί της πολεοδομίας που δεν αφήνουν τον άνεργο να χτίσει τον τάφο της μάνας του.

    Δεν τραγουδάω σαν τον Κεν Λόουτς I am not a poet, I am a verse… I am an impulse verse scribed on a prison wall and on a bench, είμαι αισχρή ορθολογίστρια για να μοιρολογήσω κι ο πόνος μου γίνεται «οργή και λύσσα για τη Μάγδα Φύσσα»

    ἐν χώρᾳ ζώντων…

    Θα προσπαθήσω να μιλήσω κινηματογραφικά
    Γρανάδα

    Homenaje a los fusilados en la Guerra Civil en Granada

    ντοκιμαντεριστικά Μάλαγα

    A SANGRE Y FUEGO: MÁLAGA 1936 – IV. Traición y Caída

    La memoria recobrada – capítulo 4 – «La carretera de la muerte (Málaga, 1937)»

    Represión de Queipo de Llano en Sevilla: Joaquín León, Infante, Hermoso (1936)

    Las Mujeres No Olvidamos. Sevilla,1936-2013

    και συγχωρήστε για το υφαντό

  200. Pedis said

    # 199 – Κρόνη, όταν έγραφα ότι δεν προέβαλαν αντίσταση (κατά πώς μου προκύπτει από όσα έχω διαβάσει και θυμάμαι, μπορεί, προσεγγιστικώς) το υποκείμενο είναι η guardia civil. Μάλιστα σε Τολέδο, Γρανάδα, Κόρδομπα guardia civil και φαλαγγίτες έδρασαν μαζί. Αμύνονταν μέχρι που έφτασαν οι μαροκινοί και μετά έγιναν οι μεγάλες σφαγές. Στην Παμπλόνα οι καρλίστες με τη guardia civil πήραν την πόλη αμέσως κι άρχισε το πανηγύρι.

    Γενικώς, έχω αποκομίσει την εντύπωση ότι όπου υπήρχε πολυπληθές και καλά οργανωμένο εργατικό κίνημα, όπως στις μεγάλες πόλεις με τη συνομοσπονδία εργατών ugt και αναρχικών τα σώματα της δημόσιας δύναμης έμειναν νομιμόφρονα και «πιστά» στην κεντρική κυβέρνηση (το καλοκαίρι του ’36). Αλλού πήγαν με αυτούς που ταιριάζαν τα χνώτα τους καλύτερα.

  201. Pedis said

    # 199 – Αυτός ο στρατηγός blabla Lllano φρόντιζε να είναι εξαιρετικά σαφής ως προς την τύχη που θα είχαν οι δημοκρατικοί όταν κι όπου θα έπεφταν στα χερια τους και με τον τρόπο που θα την έβρισκαν… την τύχη. Πολύ σαφής, τόσο που δεν χρειάζεται συζήτηση για το αν υπάρχουν υπερβολές στις καταγγελίες των δημοκρατικών όσον αφορά τις σφαγές από τους μαροκινούς, φαλαγγίτες, ρεκετέ(δε)ς κι άλλους τέτοιους σταυροφόρους.

    Θυμίζω ότι για την ισπανική εκκλησία, το Βατικανό και τους πραξικοπηματίες ο εμφύλιος πόλεμος είχε (ανακοινώσεις, ανακοινωθέντα, άρθρα) μόνιμα αναγορευτεί σε «σταυροφορία» και «επανακατάκτηση» (reconquista), η πρώτη κατά των απίστων κομμουνιστών-αναρχικών, πρακτόρων της Μόσχας κλπ κλπ, η δεύτερη το ίδιο … και, προσέξτε, ενάντια στα βαρβαρικά φύλα των Μογγόλων-Ασιατών-Ρώσων (αυτή η τελευταία επισήμανση έχει «γεωπολιτικό» ενδιαφέρον, χρησιμοποιήθηκε πολλαπλώς από τα τέλη του 19ου αι μέχρι χτες, μπορεί και αύριο … άλλη φορά).

  202. cronopiusa said

    Τι ωραίο φεγγάρι Pedis μου, κι εγώ να αναθυμάμαι τον Κάρλο Τζουλιάνι, την Γένοβα, των G8 το 2001, στου προφήτ’ Ηλία τα σοκάκια…

  203. MA said

    Καλησπέρα,
    Να προστεθώ και εγώ σ όλους όσοι ευχαρίστησαν τον Νικοκύρη για το εξαιρετικό άρθρο, να ευχαριστήσω και όλους τους σχολιαστές για τα εύστοχα και συγκινητικά σχόλιά τους.

    Ένα από τα βιβλία που αναφέρθηκαν από την cronopiusa στο 95 με τον ισπανικό του τίτλο έχει μεταφραστεί και στα ελληνικά: Δεκατρία Ρόδα. πολύ καλό
    Τα Τυφλά Ηλιοτρόπια (πάλι από την cronopiusa στα ισπανικά) αναφέρθηκαν και από άλλον σχολιαστή. υπέροχο
    Καληνύχτα

  204. […] Σήμερα συμπληρώνονται 80 χρόνια από το ξεκίνημα του…  […]

  205. Rare video from Buenaventura Durruti’s funeral in Barcelona attended by half a million anarchists

  206. Βάγια said

    Γεια σας. Πραγματικά, ο Ισπανικός Πόλεμος είναι ένα από τα πιο συγκλονιστικά και ίσως κι υποτιμημένα, γεγονότα της παγκόσμιας ιστορίας. Έχω διαβάσει κι εγώ τα απομνημονεύματα του Ερενμπουργκ και είχα λατρέψει την πεισματάρικα ρομαντική περιγραφή των αναρχικών της Ισπανίας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: