Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το δεσποτάκι δεν είναι του δεσπότη

Posted by sarant στο 10 Αυγούστου, 2016


Το σημερινό αρθράκι (καλοκαίρι είναι, ας μην έχουμε απαιτήσεις για σεντόνια) προέκυψε από ένα σχόλιο του φίλου μας του Σπύρου σε ένα πρόσφατο άρθρο. Επειδή τα σχόλια δεν προσέχονται όσο πρέπει, αλλά και το θέμα δεν μου φάνηκε και τόσο γνωστό, είπα να αναβαθμίσω το σχόλιο σε άρθρο.

Έγραφα λοιπόν, πριν από μερικές μέρες, μιλώντας για τη δύσχρηστη γενική πληθυντικού της λέξης «πόρτα», ότι «τον παλιό καιρό, τότε πολύ παλιά, που ο κόσμος έχτιζε σπίτια, είχα ακούσει αρκετές φορές τη φράση «το ξύλο στις πόρτες είναι δεσποτάκι»», εννοώντας ότι δεν άκουσα ποτέ τη δύσχρηστη γενική «το ξύλο των πορτών είναι δεσποτάκι».

Ρώτησε λοιπόν μια φίλη μήπως το «ξύλο δεσποτάκι» είναι στην πραγματικότητα Δεσποτάκη, δηλαδή μήπως προέρχεται από κάποιο επώνυμο. όπως λέμε βερίκοκα Μπεμπέκου ή Διαμαντοπούλου.

Τη βρήκα εύλογη αυτή την εικασία. Θα μπορούσε, είπα, να είναι κι έτσι. Ομολογώ πως όταν είχα πρωτοσυναντήσει τη λέξη (τα παλιά χρόνια που ο κόσμος έχτιζε σπίτια) δεν με είχε προβληματίσει η ετυμολογία της, αλλά την είχα γενικά κι αόριστα συνδέσει με τον δεσπότη. Τότε δεν είχα τόσο αναπτυγμένη την πετριά της αναζήτησης των λέξεων, βλέπετε.

Όταν έκανε την ερώτησή της η φίλη, έψαξα στο ΛΚΝ και στο Ετυμολογικό λεξικό του Μπαμπινιώτη, και δεν βρήκα τη λέξη. Όμως λίγο αργότερα ο φίλος μας ο Σπύρος έδωσε την απάντηση. (Το κανονικό λεξικό του Μπαμπινιώτη έχει τη λέξη, και την ετυμολογεί σωστά, αλλά δεν το είχα πρόχειρο).

Όχι, το δεσποτάκι δεν έχει καμιά σχέση με τον δεσπότη, είναι τούρκικο δάνειο, από τη λέξη dişbudak, λέξη που σημαίνει αυτό ακριβώς το δέντρο.

Ποιο δέντρο; Κάποιο δέντρο ή κάποια δέντρα της οικογένειας Fraxinus -δίνω την επιστημονική ονομασία μήπως και βγάλουμε άκρη μέσα στην πολυωνυμία. Στα ελληνικά το λέμε μελία ή φράξο ή φλαμουριά. Το ξύλο του είναι σκληρό και ανοιχτόχρωμο. Χρησιμοποιείται και σε έπιπλα ή κουφώματα και στην οργανοποιία.

Στα αγγλικά λέγεται ash, αλλά δεν έχει σχέση με τη στάχτη που κι αυτή έτσι γράφεται.

Το ντισμπουντάκ έγινε δεσποτάκι με παρετυμολογία. Αρχικά, η λέξη μπηκε στα ελληνικά ως ντισπουτάκι ή ντεσπουτάκι (έτσι την καταχωρεί ο Ζήσιμος Τζάρτζανος στο λεξικό των λαϊκών τεχνικών όρων της οικοδομικής) ενώ την παρετυμολογική μετατροπή σε δεσποτάκι την αναφέρει ο Τριανταφυλλίδης ως παράδειγμα σε ένα μεταπολεμικό του άρθρο, πλάι στη μετατροπή του σλίπιν μπαγκ σε σουλουμπάμια (όχι τουριστική αλλά στρατιωτική). Το λεξικό του Δημητράκου δεν έχει σχετικό λήμμα.

Για άλλη μια φορά, ο λαός έφτιαξε μια «λαθεμένη» λέξη -λαθεμένη (πάντα σε εισαγωγικά) επειδή το συγκεκριμένο ξύλο δεν έχει καμιά σχέση με τον δεσπότη, και πού ακούστηκε άλλωστε Τούρκος και δεσπότης (αν και υπήρξε ο Παπα-Εφτύμ που επιδίωξε να φτιαξει τουρκορθόδοξο πατριαρχείο). Το ντισπουτάκι, που είναι η ακριβής μεταφορά της τουρκικής λέξης στην ελληνική, δεν είχε καμιά ετυμολογική διαφάνεια. Η παρετυμολογία το συμμόρφωσε, το έκανε δικό μας, οικείο: δεσποτάκι -και δεν πειράζει αν φανταζόμαστε έναν δεσπότη, ας πούμε να έχει ράβδο πατερική φτιαγμένη από τέτοιο ξύλο.

Είναι αγία η παρετυμολογία -και οι αρχαίοι άλλωστε παρετυμολογούσαν. Παράδειγμα τον χουρμά, από το σημιτικό το ντάτελ ή κάπως έτσι, το είπαν «δάκτυλο», επειδή μοιάζει με δάχτυλο.

Κλείνοντας, να πούμε πως το δεσποτάκι ανήκει σε μιαν οικογένεια λέξεων, όχι ιδιαίτερα πολυμελή, που έχουν την κατάληξη -άκι, που είναι στα ελληνικά συνηθισμένη στα υποκοριστικά, επειδή τη δανείστηκαν από τα τούρκικα (-ak) ή από τα αραβικά (-aq).

Σε αυτά τα «τουρκογενή -άκια» ανήκουν λέξεις όπως: σοκάκι, καϊμάκι, τσακμάκι, κονάκι, χαντάκι, όλες τους δάνεια από τα τουρκικά ή τα αραβικά. Επίσης ο μπιτσάκος, που δεν λέγεται και πολύ πια, το μαχαίρι. Υπήρχε γειτονιά στα Χανιά, με μαγαζιά που φτιάχναν κρητικά μαχαίρια, που λεγόταν «Μπιτσαξίδικα» -το 1974 μετονομάστηκε μέσα σε μια νύχτα σε «Μαχαιράδικα».

Προσθήκη: ο φίλος μας ο Κόρτο βρήκε και κάμποσα ακόμα ανατολίτικα -άκια: μπατζάκι, γιατάκι, μπερντάκι, καβάκι (ένα είδος δένδρου και αυτό), μεράκι, σαντζάκι. Το μπερντάκι το λέμε και μπερντάχι.

Κάποιες τις λέξεις της κατηγορίας αυτής τις θεωρήσαμε υποκοριστικά (χωρίς  να είναι) κι έτσι πλάσαμε, υποχωρητικά, «ακέραιες», «ασμίκρυντες» λέξεις: από το τσαρδάκι φτιάξαμε το τσαρδί (διότι πού να ξέρουμε το τουρκικό çardak, και τι ακριβώς σημαίνει) κι από το πασουμάκι (pasmak) φτιάξαμε το πασούμι.

Δεσπότη δεν φτιάξαμε από το δεσποτάκι, είχαμε.

 

 

150 Σχόλια to “Το δεσποτάκι δεν είναι του δεσπότη”

  1. Γς said

    Καλημέρα

    Παράδειγμα τον χουρμά, από το σημιτικό το ντάτελ ή κάπως έτσι, το είπαν «δάκτυλο», επειδή μοιάζει με δάχτυλο.

    Και «παλάμη» τη χουρμαδιά [έστω τον φοίνικα] απ το palm tree ;

  2. Παναγιώτης Κ. said

    Να λοιπόν που έρχεται κάποια στιγμή και λύνονται απορίες εγκατεστημένες από παλιά.
    Άκουγα φίλο επιπλοποιό να το αναφέρει αλλά δεν δοκίμασα να του ζητήσω εξηγήσεις.Οι επιπλοποιοί δεν κάνουν … λεξιλογικές αναζητήσεις. 🙂

  3. Γς said

    Εντάξει

    Το βρήκαμε, γιατί το ξύλο στις πόρτες το είπαμε δεσποτάκι.

    Πάμε τώρα να δούμε γιατί ενίοτε τον δεσπότη τον λέμε Παναγιώτη

  4. Γς said

    3:
    Τι λες Παναγιώτη Κ. ;

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    3: Μάλλον επειδή κάνει ρίμα

  6. Corto said

    Καλημέρα!
    Το χαντάκι είναι τούρκικο και όχι αραβικό περσικής αρχής;
    Το Ηράκλειο Κρήτης πάντως ονομαζόταν Χάνδακας επί Αραβοκρατίας. Το όνομα διατηρήθηκε και όταν η Κρήτη επανακτήθηκε από τον Φωκά. Αργότερα επί Βενετών, το όνομα παρέμενε ακόμα, ώσπου τελικά παρεφθάρηκε σε Κάντια. Οι Τούρκοι εμφανίστηκαν αργότερα.

    https://el.wiktionary.org/wiki/%CF%87%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AC%CE%BA%CE%B9

  7. Ωραίο το σημερινό! Budak είναι ο ρόζος.
    Μελία είναι το ερμήνευμα (καλά το λέω;) στο λεξικό του Χλωρού (1899), στο τελευταίο ελληνοτουρκικό (Κέντρο Ανατολικών Γλωσσών και Πολιτισμού) απλώς δεσποτάκι.

  8. sarant said

    6 Εχεις δίκιο είναι από τα αραβικά, έκανα τη διόρθωση.

  9. Capybara said

    6: Υπάρχει και σούρα στο Κοράνι με τίτλο Αλ Χαντακ (Η Τάφρος).

  10. marulaki said

    Είναι το Candia από το Χάνδαξ; Έχω ακούσει και την εκδοχή για τα άσπρα χώματα της Κρήτης όπως φαίνεται από μακριά, αλλά μπορεί να είναι και παρετυμολογία και αυτό.
    Καλημέρα

  11. smerdaleos said

    Ποιο δέντρο; Κάποιο δέντρο ή κάποια δέντρα της οικογένειας Fraxinus -δίνω την επιστημονική ονομασία μήπως και βγάλουμε άκρη μέσα στην πολυωνυμία. Στα ελληνικά το λέμε μελία ή φράξο ή φλαμουριά. Το ξύλο του είναι σκληρό και ανοιχτόχρωμο. Χρησιμοποιείται και σε έπιπλα ή κουφώματα και στην οργανοποιία.

    Καλημέρα σε όλους!

    Το επιστημονικό (λατινικό) όνομα fraxinus συνεχίζει στην Βλαχική, την Αλβανική και, φυσικά, στις δυτικές ρωμανικές γλώσσες (λ.χ. ιταλικό frassino).

    λατ. fraxinus > βλαχ. frapsin , με την τυπική τροπή ks>ps της Ανατολικής Βαλκανικής Ρωμανικής (λ.χ. coxa > βλαχορουμανικό coapsã/coapsă)

    https://en.wiktionary.org/wiki/frapsin
    https://en.wiktionary.org/wiki/coaps%C3%A3

    Δεν ξέρω κατά πόσο η ελληνική ποικιλία «του φράψου» = το φράψο = ο φράξος σχετίζεται με το βλαχικό frapsin.

    λατ. fraxinus > τοσκικό αλβανικό frashër ~ γκεγκικό frashën , με τυπικό τοσκικό ρωτακισμό του μεσοφωνηεντικού -n-, όπως femina > femër ~ femën

    https://en.wiktionary.org/wiki/frash%C3%ABr
    https://en.wiktionary.org/wiki/fem%C3%ABr

    Ο ισπανικός απόγονος fresno είναι ενδιαφέρων γιατί δείχνει μια ενδιαφέρουσα διαδοχή φωνολογικών εξελίξεων που χαρακτηρίζουν την ιβηρική ρωμανική

    1) Γαλλιβηρική τροπή ks>js (όπως kt>jt, λ.χ. nox/noctem > γαλλ noit ~ πορτογαλικό noite): fraxinus > frajsino

    2) i-μετάλλαξη aj>ej (λ.χ. ρωμαϊκόν > ρωμέικο): frajsino > frejsino

    3) frejsino > frejsjino > fresno (όχι το αναμενόμενο για την ισπανική *frejino = /freχino/, στην πορτογαλική συνέβη η προχωρητική ουράνωση js> jsj> jš: freixo = /frejšo/

    Για την αναμενόμενη ισπανική τροπή -aks- > -ajs- > -ejsj- > -eχ- [= «ej»] παραθέτω το λατ. taxus > ισπαν tejo.

    https://en.wiktionary.org/wiki/tejo

    Ανάλογη εξέλιξη συνέβη στο ισπανικό lac/lactem > leche:

    lactem > lajte > lejte > lejtje > leche

    Το προτογαλικό leite «πάγωσε» στο δεύτερο βήμα της παραπάνω διαδικασίας.

    https://en.wiktionary.org/wiki/leche#Spanish
    https://en.wiktionary.org/wiki/leite#Portuguese

  12. sarant said

    11 Πολύ ενδιαφέρον!

  13. ΚΑΒ said

    Το δεσποτάκι το έχει ο Βλαστός στα «συνώνυμα και συγγενικά» σ.324

  14. Corto said

    Κάποια αμφιβολία υπάρχει και για το μπαμπάκι.
    Από πρόχειρο διαδικτυακό ψάξιμο (χωρίς να μπορώ να το διασταυρώσω), βλέπω ότι προέρχεται από περσική λέξη (ή ασιατική) και στη συνέχεια το αρχαιοελληνικό βάμβαξ διαμορφώνεται στα μεσαιωνικά ελληνικά ως βαμβάκιον. Κάπου αναφέρεται ότι η λέξη εμφανίζεται και στην Νομοθεσία του Ιουστινιανού, αλλά δεν μπορώ να το επιβεβαιώσω.
    Βεβαίως η μετατροπή του αρχικού «β» σε «μπ» πιθανόν να έγινε με τούρκικη επίδραση, αλλά φαίνεται ότι η κατάληξη -ακι, που μας ενδιαφέρει εν προκειμένω, μάλλον προϋπήρχε.

    https://el.wiktionary.org/wiki/%CE%B2%CE%B1%CE%BC%CE%B2%CE%AC%CE%BA%CE%B9

  15. Περίεργο ξύλο το δεσποτάκι. Και το αντίθετό του είναι τετράποδο: το αδεσποτάκι.

  16. Corto said

    10 (Μarulaki):
    Ποια είναι η εκδοχή με τα άσπρα χώματα;

  17. Mπούφος said

    15 Και τι θα μπορούσε να κάνει ένας Σκύλος για ένα αδεσποτάκι;
    Ευχαριστούμε Νικο-κύρη!

  18. Corto said

    Τουρκογενή -ακια, σε κάποιες περιπτώσεις περσικής ή αραβικής αρχής:

    μπατζάκι, γιατάκι, μπερντάκι, καβάκι (ένα είδος δένδρου και αυτό), μεράκι, σαντζάκι.

  19. Τσούρης Βασίλειος said

    Καλημέρα
    15. Και η λέξη περίεργη αλλά την ήξερα.
    Δέσπω-Τάκι
    δες-ποτάκι
    δε-σποτάκι

    Οι χωριανοί έβαζαν στον κορίτο ( μεγάλη άσπρη πέτρα λαξευμένη για να πίνουν οι κότες νερό) φλούδες από φράξιο για να καταπολεμήσουν κάποια ασθένεια των ορνιθοειδών. Θυμάμαι που το νερό γίνονταν γαλαζιωπό και οι κότες έπιναν και γίνονταν καλά !

  20. Corto, candidus θα πει λατινικά φωτεινός [συγγενεύει με τα candela, incandesco…] και άσπρος.
    Αλλά η αραβική προέλευση του χαντακιού με αφήνει εμβρόντητον. Πάντα πίστευα, χωρίς να το ´χω ψάξει, ότι προέρχεται από το χαίνω / χανδός. Ο/η «χάνδαξ» είναι δηλαδή ευπρεπισμός, ή η λέξη πέρασε στα ελληνικά σε εποχή που η τρίτη κλίση ήταν ακόμα ζωντανή;

  21. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα σχόλια!

    14-18 Έβαλα τις προσθήκες σου στο άρθρο κι έβγαλα το μπαμπάκι γιατί δεν είναι ίδια περίπτωση, παρόλο που το -αξ είναι δάνειο από -ak.

    19 Αλλού αυτή η ποτίστρα είναι ξύλινη, αλλά κάπως έτσι λέγεται (κορίτος, καρούτα κτλ.)

  22. Κιλκίς said

    Καβάκι είναι η λεύκα (νομίζω)… Πολύ συχνό και το τοπωνύμιο καβακλί ή καπακλί

  23. 18

    Καβάκι λέγανε στη Λέσβο τη λεύκα

    https://tr.wikipedia.org/wiki/Kavak

  24. marulaki said

    #16 Το Ηράκλειο και γενικότερα η Κρήτη από μακριά φαίνεται άσπρη (όπως φαντάζομαι κάθε ξηρά). Επειδή όμως τα τείχη του είναι λευκά και όχι καστανά ή γκρίζα όπως της Ρόδου ας πούμε, είχα κάπου διαβάσει ότι το Βασίλειο της Κάντιας ονομάστηκε από τη λευκή γη. Αλλά δε θυμάμαι την πηγή… 😦
    Το πιθανότερο είναι η παραφθορά που λες και εσύ, αλλά υπάρχει και αυτή η εκδοχή.

  25. marulaki said

    πβ http://www.krassanakis.gr/Cretan%20history.htm

  26. Εύη Ευθυμίου said

    Καλημέρα σε όλη την εκλεκτή παρέα. Πολύ ενδιαφέρον το σημερινό άρθρο και τα σχόλια.
    Ξέρει κανείς, σε σχέση με τα τουρκογενή υποκοριστικά σε -ακι, αν υπάρχει συσχετισμός με τα Κρητικά επίθετα που τελειώνουν σε -άκης?
    Ξέρω ότι ο παπούς μου (Νίκος Πιμπλής) που ήταν εκπαιδευτικός από τα Χανιά, είχε γράψει μια διατριβή σχετικά με αυτό το θέμα και ότι είχε βραβευτεί από την Ακαδημία Αθηνών. Δεν έχω καταφέρει ακόμα να βρω αντίτυπο αλλά πιστεύω ότι η μελέτη έπαιρνε την θέση ότι το -άκης ήταν τουρκογενές και υποτιμητικό. Ο ίδιος είχε αλλάξει το επίθετο από Πιμπλάκης σε Πιμπλής και ξέρω και άλλους Χανιώτες που κάναν το ίδιο στο επίθετο τους.
    Ευχαριστώ εκ των προτέρων.

  27. LandS said

    Έχουμε και το τζάκι < οτζάκ , όχι;

    5 Ότι κάνει ρίμα με τον δεσπότη ο Παναγιώτης κάνει. Αλλά τον Πατριάρχη, τον μέγα Δεσπότη, τον λέμε Παναγιώτατο.
    Ένας μεθυσμένος λοιπόν, ή κάποιο μικρό παιδί, προσπαθώντας να πει Παναγιώτατε ξέμεινε στο «Παναγιώτ».
    Φαντάζομαι ότι ο Νατσούλης θα έχει τη σχετική ιστορία.

  28. Ποντικαρέος said

    @3,5 «γιατί ενίοτε τον δεσπότη τον λέμε Παναγιώτη»
    Κάπου είχα διαβάσει (μπορεί και στο εδώ) ότι από ραμόνι βγήκε ο δεσπότης Παναγιώτης. Την προσφώνηση «Παναγιότατος» την άκουσαν κάποιες (περήφανες στα αυτιά λόγω ηλικίας) γριές ως «Παναγιώτη» και έμεινε.
    Έχει βάση αυτό;

  29. Γς said

    22, 23:

    Λέύκα ο ένας, λεύκα κι ο άλλος.
    Γράφατε και μαζί.

    Πιάστε κόκκινο, στο μεταξύ

  30. Ποντικαρέος said

    @27 αν ξεκίνησα να γράφω δεν υπήρχε το σχόλιό σας.
    Άρα είναι νατσουλισμός; Προσωπικά δεν μου φαίνεται απίθανο να έχει γίνει έτσι αφού η φράση έχει το νόημα θα σε μουρλάνω (συνήθως στο ξύλο).

  31. Corto said

    21 (Sarant):
    Χαρά μου να συμβάλλω, έστω και ελάχιστα!

    20 (Άγγελος):
    Ώστε μπορεί να έχει υπάρξει παρετυμολογία με την λέξη candidus (φωτεινός ή άσπρος). Λογικό φαίνεται, καθώς η Κρήτη χαρακτηρίζεται από ηλιοφάνεια.
    Ως προς την αραβική λέξη, υποτίθεται ότι οι Άραβες έφτιαξαν τάφρο (χαντάκι) γύρω από το κάστρο. Αν όμως προϋπάρχει ελληνική λέξη σχετική (χαίνω/ χανδός), το ζήτημα παίρνει άλλη τροπή, διότι η οχυρωματική τέχνη ήταν πολύ πιο αναπτυγμένη στους βυζαντινούς Έλληνες, σε σχέση με τους Άραβες (Σαρακηνούς) της εποχής, οπότε οι αντίστοιχοι ελληνικοί όροι θα ήταν ισχυροί. Άρα δεν αποκλείεται να είναι αντιδάνειο.
    Μπορούμε να θυμηθούμε την αντίστοιχη λέξη μπούρτζι, που πέρασε και από τα αραβικά, αλλά οπωσδήποτε προέρχεται από τον πύργο.

  32. Πέπε said

    > > Κάποιες τις λέξεις της κατηγορίας αυτής τις θεωρήσαμε υποκοριστικά (χωρίς να είναι) κι έτσι πλάσαμε, υποχωρητικά, «ακέραιες», «ασμίκρυντες» λέξεις: από το τσαρδάκι φτιάξαμε το τσαρδί (διότι πού να ξέρουμε το τουρκικό çardak, και τι ακριβώς σημαίνει) κι από το πασουμάκι (pasmak) φτιάξαμε το πασούμι.

    Μα, θαρρώ, και με καθαρά ελληνικές λέξεις έχει γίνει αυτό. Αν και ο Μπαμπινιώτης τα λέει κάπως μπερδεμένα, έχω την εντύπωση ότι τέτοια περίπτωση είναι ο κοινότατος σκύλος, υποχωρητικά από το σκυλάκι, εκ του αρχ. σκύλαξ. Διορθώστε με αν δεν το καατάλαβα καλά…

  33. smerdaleos said

    Ο Σκυλίτσης πάντως γράφει πως ο Χάνδακας πήρε το όνομά του από τους «Αγαρηνούς» (Άραβες) του «Απόχαψ» (Abu Hafs) που τον έκαναν πρωτεύουσα του εμιράτου τους και οχύρωσαν το άστυ με βαθιά τάφρο (=χαντάκι).

    ἔφη ὁ Ἀπόχαψ, ‘ὧδε ὑμέτεραι αἱ αἰχμάλωτοι, καὶ παῖδες οὐ μετὰ μικρὸν ἐξ αὐτῶν.’ τούτοις τοῖς λόγοις κατασιγασθέντες καὶ ἀποδοχῆς ἄξια κρίναντες τὰ λεγόμενα, τάφρον μὲν ἤγειραν πρῶτον βαθεῖαν, καὶ χάρακας ἐν ταύτῃ καταπήξαντες, ἔνθα καὶ νῦν λαβὼν τὴν ἐπωνυμίαν ὁ τόπος σῴζει τὴν προσηγορίαν, Χάνδαξ ὀνομαζόμενος,

  34. Πέπε said

    Το καπάκι, τούρκικο δεν είναι (kabak), ή όχι;

    Αντίστροφα πάλι, το σακκάκι το κλίνουμε κανονκά, σαν να μην ήταν υποκοριστικό, αλλά πρέπει να είναι, αφού η λέξη «σάκκος» ως ονομασία διάφορων ειδών ενδυμάτων επιβιώνει ακόμη. Στην Κάρπαθο, ένα είδος γυναικείας παραδοσιακής φορεσιάς που θεωρείται νεότερη από το κλασικό καββάι λέγεται σακκοφούστανο (υποτίθεται ότι είναι τοπική προσαρμογή του ευρωπαϊκού τύπου φορέματος/φουστανιού, και το φορούν μέχρι σήμερα στην Όλυμπο οι νεαρές κοπέλες, από κοριτσάκια μέχρι και νιόπαντρες, στους γάμους και τους χορούς – εκείνες που στην καθημερινότητά τους φορούν κανονικά ευρωπαϊκά ρούχα). Στην Κρήτη πάλι, άκουσα την εντυπωσιακή φράση «έχεις να μου δώσεις έναν σάκκο γιατί εργώ;» (=ένα μπουφάν γιατί κρυώνω).

  35. leonicos said

    Γειά σας και σήμερα.

  36. Παναγιώτης said

    Καλημέρα.
    Το ξύλο της φλαμουριάς είναι πολύ μαλακό, κατάλληλο για ξυλογλυπτική.

  37. gryphon said

    Aπο τα λιγα που ξερω απο την ερασιτεχνικη ενασχοληση μου οχι με την οργανοποιια καθαυτη πιο πολυ με την συναρμολογηση και το φινιρισμα για ηλεκτρικες κιθαρες.
    Υπαρχουν διαφοροι τυποι φραξινου ash οπως το λενε.
    Υπαρχει τυπος ash που ειναι αρκετα βαρυς αλλα δεσποτακι κανονικα ειναι αυτο που οι αμερικανοι λενε swamp ash γιατι συνηθως βρισκεται κοντα η και μεσα σε ποταμακια ελη βαλτους κλπ κυριως στον Νοτο των ΗΠΑ.
    Εδω εχω δει αρκετα τετοια στον Εβρο και γενικα στην Θρακη..Αυτο το δεποτακι ειναι μεν σκληρο αλλα αρκετα ελαφρυτερο απο αλλους τυπους και ενω αρχικα δεν ηταν παραδοσιακο μουσικο ξυλο εγινε διασημο γιατι το χρησιμοποιησε ο Λιο Φεντερ για τις Στρατοκαστερ και Τελεκαστερ κιθαρες.
    Αυτος δηλαδη για οικονομια το εκανε η γιατι δεν εβρισκε καλο πευκο και γιατι εχει ωραια νερα.Στα σολιντ χρωματα χρησιμοποιουσε σκληθρο σαν αυτο που εφτιαχναν παλια τα παντζουρια.Επισης πολυ καλο ξυλο για σολιντ ηλεκτρικες κιθαρες.
    Το δεσποτακι ομως ειναι απαιχτο. Ειναι ελαφρυ και παιζοντας ακουστικα δονειται πολυ καλα με σφικτες και καθαρες τις μπασες χορδες και κρυσταλλινα πριμα.
    Ειναι και ξυλο που δουλευεται τρομερα ευκολα και πριν χρονια ηξερα εναν απο την Κρητη στο Μοναστηρακι που εφτιαχνε τελεια πανεμοδφα και παναλαφρα ξυλινα σκευη και αντικειμενα απο πραγματικο δεσποτακι κουταλες γουδια πλαστες κλπ.
    Και οι αρχαιοι ελληνες νομιζω εφτιαχναν το ξυλινο μερος απο τα βελη και τα ακοντια απο αυτο αν και δεν ειμαι σιγουρος αν προκειται για το ιδιο ακριβως ειδος μιας και τπαρχει παντα συγχυση με τα πολλα παρομοια ειδη .
    Το πραγματικο δεσποτακι ομως επαναλαμβανω ειναι αρκετα η πολυ ελεφρυ οχι σαν μπαλσα αλλα παντως ελαφρυ ξυλο

  38. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα σχόλια!

    26 Αυτή την ιστορια με τους κρητικούς, ότι οι Τούρκοι τούς επέβαλαν το -άκης, τν έχω ακούσει κι εγώ, αλλά δεν ξέρω κατά πόσον αληθεύει. Πάντως και οι τουρκοκρητικοί είχαν επίθετα σε -άκης.

    27-28-30 Μπορεί να έχει βάση. Δεν είναι νατσουλισμός, αφού δεν διατυπώνεται με βεβαιότητα και δεν συνδέεται με συγκεκριμένα πρόσωπα. Είναι εικασία, εύλογη μάλιστα.

    32 Στο Ετυμολογικό του πάντως ο Μπαμπ λέει ότι ο ελνστ. σκύλ(λ)ος είναι από το σκύλαξ που σήμαινε σκυλάκι, κουτάβι.

  39. Βιργινία said

    Γεια σου Σαράντο! (<sarantak)

  40. Από δεσποτάκι ήτανε και το χερούλι του μαχαιριού του Ότζι, του προϊστορικού ανθρώπου που βρέθηκε σε παγετώνα του Τιρόλου το 1991

    https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%96tzi#Tools_and_equipment

  41. gpoint said

    # 19]

    κι ένα δικό μου ραμόνι που όλο ξεχνάω να το γράψω από το άσμα ο παραμυθάς :

    κόψ΄το candy-καραμέλλα !

  42. gpoint said

    Τι να λέει άραγε ο Ριβαλντίνιο επ’ αυτού ;;

    http://www.sdna.gr/podosfairo/superleague/article/232258/desmeyetai-i-perioysia-toy-gianni-alafoyzoy

  43. Γς said

    32:

    >το σκυλάκι, εκ του αρχ. σκύλαξ

    και το σπανί απ το σπανάκι του νεαρού εκείνου [του ανεκδότου] που ο πατέρας του είχε απαγορεύσει τη χρήση υποκοριστικών σε -άκι λέξεων.

  44. Σουμελα said

    Καλησπέρα πολύ καλό το άρθρο.
    Θα προσθέσω το μπαϊράκι και το τσιράκι.
    Καλό απόγευμα
    Σουμέλα

  45. Γς said

    36:

    Γιουτουμπάκι δεν βάλαμε ακόμα στο νήμα

  46. Πέπε said

    26:
    > > είχε αλλάξει το επίθετο από Πιμπλάκης σε Πιμπλής και ξέρω και άλλους Χανιώτες που κάναν το ίδιο στο επίθετο τους.

    Στην τρέχουσα προφορική γλώσσα πάντως, αυτό το κάνουν με όλα τα επώνυμα. Λένε π.χ. «ο Παπαδόγιαννος» για κάποιον που λέγεται Παπαδογιαννάκης. Και όχι μόνο στα πολύ πολυσύλλαβα, αλλά και σε σύντομα ονόματα, π.χ. Μούντης είναι ο ιστορικός λυράρης Μουντάκης. Αυτά δεν είναι παρατσούκλια -ο Παπαδόγιαννος του τυχαίου παραδείγματος μπορεί να είναι γνωστός στο χωριό του με ξεχωριστό παρατσούκλι, προσωπικό ή οικογενειακό. Είναι απλώς κάτι που λέγεται διαφορετικά απ’ ό,τι γράφεται.

    Το καταθετω χωρίς να ξέρω αν έχει σχέση με το ζήτημα που θέτετε, αν δηλαδή το κόψιμο του -άκης απηχεί κάποια παλιότερη πραγματικότητα όπου το -άκης δεν υπήρχε καθόλου, ή αν είναι απλώς μια άσχετη συνήθεια.

    Από την άλλη, υπάρχουν επώνυμα που μοιάζουν να είναι δις υποκορισμένα: Νικολακάκης, Μανωλακάκης, Σταυρακάκης.

    Πάντως οι περιοχές της Κρήτης όπου συνηθίζονται τα επώνυμα χωρίς -άκης, αλλά ντόπια ωστόσο, είναι κάποιες συγκεκριμένες.

  47. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Λεύκη η μέλαινα,[2] καβάκι (από την τουρκική ονομασία του δέντρου Kavak) (Populus nigra)
    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9B%CE%B5%CF%8D%CE%BA%CE%B1

    Καβάκια τις λένε οι βορειοελλαδίτες αυτές τις ψηλές ορθόκορμες λεύκες με λεία φλούδα που τις καλλιεργούν για την ξυλεία τους και νομίζω ήταν, ή και είναι, επιδοτούμενες ανά στρέμμα.

  48. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρες, από τόπο αναψύξεως, κι ευτυχώς ελάχιστα χλοερό, γιατί αλλιώς θα είχαμε θέμα..
    Ωραίο το σημερινό – μόνο αυτό διάβασα αυτές τις μέρες- και εκπαιδευτικό για το δεσποτάκι, που άλλωστε είναι και άκλιτο:»παραγγείλε τρεις πόρτες δεσποτάκι» π. χ., μια που «δεσποτακιένιες» το κατά το δρύινες, δε λέγεται…
    Στα παράπλευρα, περί του Δεσπότη, έχουμε πλειάδα εκφρασεων: θα σου φτιάξω τη γραβάτα, θα σου ξηγήσω το όνειρο, θα σου σφυρίξω δύο φωνήεντα, μέχρι ένα σπάνιο που μου αρέσει εμένα, θα σου ξηγηθώ αλμυρό φιστίκι χωρίς αλάτι (!), και άλλα ακόμα, όπως «θα σε φτιάξω μαγκα», «θα την παίξουμε τη βιόλα » κλπ.
    Αυτά προς ώρας, καλή συνέχεια σε όλους!

  49. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    25 Marulaki,
    Κράτα πολύ μικρό καλάθι γι΄αυτό τον ιστότοπο. Πολύ μικρό.Ψαξε σχετικά.

  50. Πάνος με πεζά said

    H δε ακλισιά / απαραγωγισιά (ε ρε τίποτα αποθηκεύει το οποίο κινητό μου…) πήρε παραμάζωμα ακόμα και τα εύκολα ξύλα : κρεββατοκαμαρα δρυς, τραπεζάκι έβενος κλπ.

  51. Πάνος με πεζά said

    Τί αποθηκεύει το κινητό μου, βεβαίως… Οταν δεν κάνει τα δικά του…

  52. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    34.Πέπε, σάκος και σακοφούστανο και σ΄εμάς. Ο πατέρας μου λέει και σάκο το σακάκι του. Σάκο έλεγαν και οι γιαγιάδες το πάνω μέρος,τη ραφτή ζακέτα από το σακοφούστανο.
    -Τεζιάκι ή τεζάκι, ο πάγκος του καφετζή.

  53. ConspiRaki Theologist said

    Σχετικά με τα κρητικά επώνυμα σε -άκης επιβεβαιώνω κι εγώ ότι στον προφορικό λόγο όντως κόβουν το -άκης, τουλάχιστον στο χωριό της γυναίκας μου (Ρέθυμνο). Επίσης η φήμη (?) περί της τουρκικης επιβολής του -άκης ίσως έχει να κάνει και με το ότι σε περιοχές που θεωρούνται «απάτητες» από τούρκους (πχ Ανώγεια, Σφακιά) σπανίζουν τέτοια επώνυμα.
    Δεν έχω μπει στη διαδικασία να ψάξω αν κάτι από αυτά ισχύει, γιατί μια χαρά με βολεύει να πετάω ένα «μιλάν κι οι τουρκόσποροι για ελληνισμό» όταν συνδιαλέγομαι με τίποτα εθνίκια (που φυσικά αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία του ντόπιου πλυθησμού).

  54. smerdaleos said

    @32, Πέπε: σκύλος και σκύλαξ

    Ο όρος σκύλαξ περιέχει ήδη το «συλλογικό/επιτατικό» ΙΕ επίθημα *-(e)h2k- > -ak-/-āk- που, περιέργως, στην ελληνική απέκτησε υποκοριστική σημασία.

    Έχω περιγράψει το ΙΕ αυτό επίθημα εδώ:

    https://smerdaleos.wordpress.com/2015/07/13/%CF%84%CE%BF-%CE%B9%CE%B5-%CF%83%CF%85%CE%BB%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CE%BC%CE%BF%CF%81%CF%86%CE%AE%CE%BC%CE%B1-h2k-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B4%CE%AE%CE%BB%CF%89%CF%83%CE%B7-%CE%B9/

    Ο σκύλος είναι από την ΙΕ ρίζα *skol-os = «σκύλος, κουτάβι». Αν την αναδομήσουμε ως *skwol-os τότε η τροπή ο>υ εξηγείται πολύ ωραία από το νόμο του Cowgill.

    https://en.wikipedia.org/wiki/Cowgill%27s_law

    Αλλά και στο *skol-os η τροπή o>u πριν από υγρό ένηχο (λ,ρ) θυμίζει το }h2gor-eh2 > αγορά > άγυρις > πανήγυρις.

    *skol-os > σκύλος

    και

    *skol-e-h2k-s > σκύλαξ

    ΙΕ συγγενείς του ελληνικού όρου «σκύλος» είναι το λιθουανικό skalikas = «λαγωνικό» και το αλβανικό *(s)kol-ūs-os > *kalūša > këlysh = «κουτάβι» που επίσης περιέχει το υποκοριστικό αλβανικό επίθημα *-us-/*-ūs- που απαντά και στην Ανατολική Βαλκανική Ρωμανική, λ.χ. λατινικό avus = «παππούς» > ΑΒΡ *av-ušu > aušu = «παππούκας, γεροντάκος» > βλαχικό aush ~ ρουμανικό auș

    https://en.wiktionary.org/wiki/skalikas
    https://en.wiktionary.org/wiki/k%C3%ABlysh

    https://en.wiktionary.org/wiki/aush
    https://en.wiktionary.org/wiki/au%C8%99#Latin

  55. δὲν διάβσα ὅλα τὰ σχόλια, ἀλλὰ αὐτὸ τὸ fraxinus ατὴν λατινικὴ ποίησι εἶναι μιὰ συνηθισμένη μετωνυμία γιὰ τὸ δόρυ.

  56. Δεν είπαμε για το προσφυγάκι…
    που αφού πέρασε στην Ελλάδα κολυμπώντας, για να μη βουλιάξει το φουσκωτό, τώρα κολυμπάει στο Ρίο.

    https://twitter.com/YusraMardini1

  57. 37, Πράγματι, υπάρχουν διάφορες ποικιλίες ash στην Β. Αμερική.

    Όσες χρησιμοποιούνται για έπιπλα δίνουν ένα χαρακτηριστικό γκριζοκαφέ χρώμα με ανταύγειες, ανάλογα με την ποικιλία.

    Η ποικιλία Arizona ash είναι δημοφιλές καλλωπιστικό στον νότο (Τέξας μέχρι Καλιφόρνια και Μεξικό, με πληροφορεί η Βίκη) γιατί μεγαλώνει γρήγορα και είναι σχετικά ανθεκτική στην ζέστη (που μας ρίχνει 40ρια πρόσφατα).

  58. …το «ξύλο δεσποτάκι»…όπως λέμε
    βερίκοκα Μπεμπέκου ή Διαμαντοπούλου.
    …δεν έχει καμιά σχέση με τον δεσπότη,
    είναι τούρκικο δάνειο, από τη λέξη
    dişbudak

    De gustibus non est disputaki!

  59. Μιχάλης Νικολάου σε M.N. mode

    Ινσέψιο!

  60. gpoint said

    # 46

    εμένα τα Σήφακας, Γιάννακας, Αγγέλακας, Σταύρακας δεν μου φαίνονται σαν υποκοριστικά με την έννοια του μικρότερου, ή πιο αδύνατου αλλά ακριβώς το αντίθετο, αυτό που σε άλλα μέρη αποδίδεται με τα Γιάνναρος-Γιάνναρης Αγγέλαρος κ.λ.π.. Οπότε μια χαρά έρχεται μετά το- ακης

  61. smerdaleos said

    @55, Κορνήλιο: δὲν διάβσα ὅλα τὰ σχόλια, ἀλλὰ αὐτὸ τὸ fraxinus ατὴν λατινικὴ ποίησι εἶναι μιὰ συνηθισμένη μετωνυμία γιὰ τὸ δόρυ.

    Και στην Ιλιάδα, ο όρος «μελίη», εκτός από το δέντρο μελιά/φράξο, δηλώνει το δόρυ που o Αχιλλέας έφερε στην Τροία και κανένας άλλος Αχαιός δεν μπορούσε να χειριστεί, το οποίο έφτιαξε για τον πατέρα του Πηλέα ο κένταυρος Χείρων από μελιά πηλίου (Πηλιάς μελίη = πατρώιον έγχος) στα χωρία:

    16,143

    19,390

    20,277 & 322

    21,162 & 169 & 174

    22, 133 & 225 & 328

    [16,143]

    ἔγχος δ’ οὐχ ἕλετ’ οἶον ἀμύμονος Αἰακίδαο 140
    βριθὺ μέγα στιβαρόν
    · τὸ μὲν οὐ δύνατ’ ἄλλος Ἀχαιῶν
    πάλλειν, ἀλλά μιν οἶος ἐπίστατο πῆλαι ,b>Ἀχιλλεὺς
    Πηλιάδα μελίην, τὴν πατρὶ φίλῳ πόρε Χείρων
    Πηλίου ἐκ κορυφῆς, φόνον ἔμμεναι ἡρώεσσιν.

    [19.390]

    ἐκ δ’ ἄρα σύριγγος πατρώϊον ἐσπάσατ’ ἔγχος
    βριθὺ μέγα στιβαρόν
    · τὸ μὲν οὐ δύνατ’ ἄλλος Ἀχαιῶν
    πάλλειν, ἀλλά μιν οἶος ἐπίστατο πῆλαι ,b>Ἀχιλλεύς·
    Πηλιάδα μελίην, τὴν πατρὶ φίλῳ πόρε Χείρων 390
    Πηλίου ἐκ κορυφῆς φόνον ἔμμεναι ἡρώεσσιν·

  62. smerdaleos said

    Διόρθωση στην υπογράμμιση:

    [16,143]

    ἔγχος δ’ οὐχ ἕλετ’ οἶον ἀμύμονος Αἰακίδαο 140
    βριθὺ μέγα στιβαρόν· τὸ μὲν οὐ δύνατ’ ἄλλος Ἀχαιῶν
    πάλλειν, ἀλλά μιν οἶος ἐπίστατο πῆλαι Ἀχιλλεὺς
    Πηλιάδα μελίην, τὴν πατρὶ φίλῳ πόρε Χείρων
    Πηλίου ἐκ κορυφῆς
    , φόνον ἔμμεναι ἡρώεσσιν.

    [19.390]

    ἐκ δ’ ἄρα σύριγγος πατρώϊον ἐσπάσατ’ ἔγχος
    βριθὺ μέγα στιβαρόν
    · τὸ μὲν οὐ δύνατ’ ἄλλος Ἀχαιῶν
    πάλλειν, ἀλλά μιν οἶος ἐπίστατο πῆλαι Ἀχιλλεύς·
    Πηλιάδα μελίην, τὴν πατρὶ φίλῳ πόρε Χείρων 390
    Πηλίου ἐκ κορυφῆς
    φόνον ἔμμεναι ἡρώεσσιν·

  63. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    Μερικά πολύ ενδιαφέροντα σχόλια!

  64. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    http://www.mikrosapoplous.gr/iliada/MELIA.htm
    Από το ξύλο της Μελίας ήταν το ΔΟΡΥ του ΑΧΙΛΛΕΑ [από μελία του Πηλίου, το έφτιαξε ο Χείρων για τον Πηλέα (βλ. ΙΛΙΑΔΟΣ ΡΑΨΩΔΙΑ Π, στ. 143).

    Δεσποτάκι(άλλες ονομασίες φράξος, μέλιο),

    μελίη = μελία # φράξο{< fraxinus (lat.)}, # φλαμουριά # μέλεγος # κοντάρι από ξύλο μελιάς.= ash tree
    ‘Ηταν, λέει , κάποτε, ένα δένδρο, ένα μονάχο δένδρο που στήριζε τον κόσμο όλο. Και ήτανε , λέει, τεράστιο αυτό το δένδρο με τις ρίζες του να βρίσκονται στον Κάτω Κόσμο και την κορυφή του ν’ αγγίζει στους Oυρανούς. 'Ητανε , λέει, το κοσμικό δένδρο (arbor Mondi), το δένδρο του κόσμου.
    Οι άνθρωποι στο πέρασμα των γενεών, μιλήσανε με άλλες γλώσσες και πολλές, μυστικές και αλλοτινές, για το δένδρο αυτό. Αλλοι το ονομάσανε και Δένδρο της ζωής, δένδρο της Γνώσης, δένδρο των Κόσμων, δένδρο του πεπρωμένου, δένδρο της αιώνιας νιότης..
    α)Οι ‘Ελληνες, λένε, τόπανε Μελία, τόπανε, ύστερα, φράξο. Ο Ηρακλής, λένε, τόχε σαν το ρόπαλο για να επιτεύξει τους άθλους του, ο Ομηρος το τραγούδησε, ο Χείρωνας , λενε, το παρέδωσε… ΙΛΙΑΔΟΣ – ΡΑΨΩΔΙΑ Π΄στίχος 140"
    " Κι επήρε καλοφούκτωτα δυο δυνατά κοντάρια
    και όχι το μέγα, το βαρύ κοντάρι του Αχιλλέως οπού κανείς των Αχαιών να σείσει δεν μπορούσε
    και το’σειε μόνος ο Αχιλλευς από το Πήλειον όρος κομμένο φράξο πόδωκεν ο Χείρων του πατρός του
    φόνον να φέρει αφεύγατον εις τους ανδρειωμένους» [Μετάφραση : ΙΑΚΩΒΟΥ ΠΟΛΥΛΑ]

  65. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Πέπε said

    Το καπάκι, τούρκικο δεν είναι (kabak), ή όχι;

    Tὸ καπάκι εἷναι τούρκικο, ἀλλὰ προέρχεται ὰπὸ τὸ kapak (https://www.seslisozluk.net/en/what-is-the-meaning-of-kapak/).
    Kabak εἶναι τὸ κολοκύθι καὶ ἡ κολοκύθα ἤ φλασκὶ (https://www.seslisozluk.net/en/what-is-the-meaning-of-kabak/). Μάλιστα στὰ Θερμιὰ (κι ἀλλοῦ πιστεύω) τὸ κούρεμα μὲ τὴν ψιλὴ τὸ λέγανε καμπάκι (πρίν ἀπὸ καμμιὰ πενηνταριὰ χρόνια).

  66. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    65@ 34α.

  67. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Κάποια ἐτυμολογικὰ τοῦ dişbudak:
    diş: τὸ δόντι καὶ budak: ὁ ρόζος, ὁ κόμπος, ἄρα dişbudak: τὸ δοντὸροζο ἤ δοντὸκομπο (δέντρο). Νὰ ἐννοεῖ μὴπως τὸ σκληρὸ; Πάντως τὸ φλαμούρι τὸ διάλεγε ὁ μακαρίτης ὁ πατέρας μου γιὰ τὶς χειροτεχνίες του ἐπειδὴ ἦταν μαλακὸ καὶ εὐκολοσκάλιστο.

  68. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Κάτι δε μου πήγαινε, με τη φλαμουριά και το έψαξα λίγο:
    Καθ. Γεωργίου Μαντάνη (PhD, Dipl.)
    Εργαστήριο Επιστήμης & Τεχνολογίας Ξύλου
    Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ
    Καρδίτσα – Ιανουάριος 2016
    «Αναγνώριση ξύλου» /τα ονόματα που έχει κάθε είδος ξύλου (από τα σπουδαιότερα
    εμπορικά είδη στην αγορά της χώρας μας):
    Πλατύφυλλα είδη
    -Φράξος (Fraxinus sp.), κν. δεσποτάκι, φράξος, μελιά, μέλιος, μελία, ash wood.
    -Φλαμούρι (Tilia sp.), κν. φιλύρα, φλαμούρι, φλαμουριά, τηλιά, lime, basswood, linden
    http://users.teilar.gr/~mantanis/Anagnwrisi-Xylou.pdf

  69. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @ΕΦΗ-ΕΦΗ (68). Ἔτσι ἐξηγοῦνται οἱ διαφορὲς (σκληρὸ-μαλακὸ) ἀνάμεσα σὲ δεσποτάκι (φράξο) καὶ φλαμούρι (φιλύρα).

  70. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    68. περιγραφή των δύο ξύλων (με φωτό στην εργασία του ΤΕΙ). Πολύ μου άρεσε αυτή η εργασία για τα είδη ξυλείας.
    Νικοκύρη χάρη στο νήμα σου,πάλι ξετρυπώνουμε πολύτιμες γνώσεις.

    – Φράξος (Fraxinus sp.), κν. δεσποτάκι, φράξος, μελιά, μέλιος, μελία, ash wood.
    Δακτυλιόπορο. Δακτύλιοι στο πρώιμο σε ομάδες των 1-2 (μεσαίου μεγέθους). Μικροί οι δακτύλιοι
    στο όψιμο, σε ομάδες των 1-2, σπανιότερα 3 πόρων, σε ακτινικές διατάξεις.Με παρατραχειακό παρέγχυμα ή σε εφαπτομενικές λωρίδες. Τυλώσεις στο εγκάρδιο: αρκετές

    -Φλαμούρι (Tilia sp.), κν. φιλύρα, φλαμούρι, φλαμουριά, τίλια, lime, basswood, linden.
    Διασπορόπορο. Πόροι σε αθροίσματα των 2-3-4-5, σε ακτινική διάταξη, ίσως και λοξή. Αριθμός
    πόρων: 80-120/mm2. Χαρακτηριστικές 2- έως 4-σειρες ακτίνες, εμφανείς. Αποτραχειακό παρέγχυμα συχνά κοντό και μιας σειράς. Ξύλο έντονα λευκωπό και μέτριο σε πυκνότητα.

  71. sarant said

    70 και πριν: Μπράβο Έφη, πολύ ωραία που το ξεκαθάρισες!

  72. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Μια κι έχω βγάλει σχολή επιπλοποιών, είπα να γράψω για την διαφορά του φλαμουριού από το δεσποτάκι, αλλά το έσπασε σε πενηνταράκια η ΕΦΗτα Περόν (χαμόγελο).

    Πώ πώ, ζωγραφίζει ο γίγαντας, ΟΡΕΞΗ.

  73. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Γεια σου Λάμπρο!
    Χίλιες ρακές ! (και δυο πεντοζάλια). 🙂 🙂

    υγ. ΚΑΙ ξυλουργός! ετοιμάσου για …θεός, δεν έχει άλλο!

  74. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    73 – Δεν υπάρχει θεός θεοπάλαβο κρι κρί μου (χαμόγελο).
    Ένα μπουκάλι ρακή, θα το πάρω μαζί μου στην Κινέτα την Παρασκευή που ξεκινάω διακοπές, και ψήνοντας τα χταπόδια που θα βγάλω, θα το πιούμε στην υγειά της αγνώστου χορηγού. Ίσως κατηφορήσω και στα μέρη του dr John, για να πιούμε καμιά ρακή, γιατί αυτός είναι υπεύθυνος που δεν μοιράστηκε στην οινο(πνευματική) συγκέντρωση.

    Έχω φάει κόλλημα σήμερα με τον Ψαραντώνη, κουδούνι έχω γίνει.

  75. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Ρε παιδιά, έχουν ομοιότητα ο Ψαραντώνης με τους Status Quo, (μου πέρασε η ιδέα από το μυαλό, και τους έβαλα) ή έχω γίνει ντίρλα;
    Πάντως, ένα νερωμένο και με παγάκια ουζάκι (μεγαλούτσικο είναι αλήθεια) πίνω μόνο, με φυστίκια και λίγη γραβιέρα (χαμόγελο).
    Για ακούστε κι αυτό και βγάλτε συμπέρασμα.

  76. Γς said

    72:

    > η ΕΦΗτα Περόν

    Καλά…

  77. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    76 – Kαλά ρε Γς, συγκρίνεις την ξενέρωτη Μαντόνα με την ΕΦΗτα μας; Γράφει σαν την ΕΦΗ, τέτοιους αρωματικούς και χρωματικούς στίχους η Μαντόνα;

  78. Κ.Καραποτόσογλου said

    Κ. Καραποτόσογλου δεσποτάκι

    1.Η λ. δεσποτάκι, το = Φράξινος ο υψηκάρηνος (Fraxinus excelsior), «ο κοινώς γνωστός ως μέλεγος, φράξο· η μελίη της ομηρικής εποχής (Ιλιάς Ν.178 και Π. 767) εκ του ξύλου της οποίας κατεσκευάζοντο δόρατα και βέλη. Ο Θεόφραστος καλεί τούτον βουμἐλιον» (Καβάδας 4161), τουρκ. ιδιωμ. putax > ποντιακ. πουτάχ = κλαδί, πελεκούδι (Χαρ. Συμεωνίδη, Αρχείον Πόντου 31 (1971-72) 128, 133, 146). Ο Gerhard Doerfer, Türkische und mongolische Elemente im Νeupersischen, τ. 2, σ. 329-330, παρέχει εξαιρετικές πληροφορίες για τη λ. budak.
    2. Στο μυκονιάτικο ιδίωμα απαντά η λ.:«μπουντάκι, bουντάκι, το = μικρό ξύλινο μπαλκόνι, υποκοριστικό της λ. μπουντί, το = ξύλινος εξώστης, μπαλκόνι, παλαιότερα, όπου συνήθως βρισκόταν και το αποχωρητήριο (σκεπαστός χώρος στο ένα του άκρο), από το ιταλικό punta = αιχμή, άκρο· πρόκειται για ιδιόφθογγο της νεοελληνικής και των ιδιωμάτων της (Στ. Μάνεση, Λεξικό του Μυκονιάτικου ιδιώματος, τ. 2, σ.98)·

  79. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Η μια μεριά του φαραγγιού
    δε σμίγει με την άλλη
    και λαχταρούνε το σεισμό
    ν΄αγκαλιαστούνε πάλι.

  80. Γιλαννης Ιατρού said

    74: …κουδούνι έχω γίνει…

    Σας διαβάζω, κι ας είμαι μακρυά 🙂

  81. Γιάννης Ιατρού said

    83 Τά ΄χουμε ξαναπεί γι αυτόν τον πο#$%στη πούβαλε το λ δίπλα στον τόνο … 🙂

  82. Λ said

    Να προσθέσω τις ρωσικές λέξεις:
    καμπάκ-καπηλειό αλλά και οικισμός στον Καύκασο την παλιά εποχή.

    https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BA_(%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F)

    και μπαρντάκ – ακαταστασία, μπορντέλο αλλά και πήλενο αγγείο (το λίκνο θα έρθει αργότερα)

  83. Γς said

    74:

    >Ένα μπουκάλι ρακή, θα το πάρω μαζί μου στην Κινέτα την Παρασκευή που ξεκινάω διακοπές, και ψήνοντας τα χταπόδια που θα βγάλω, θα το πιούμε στην υγειά της αγνώστου χορηγού.

    Πηγαίναμε τακτικά στη Λίμνη Βουλιαγμένης, της Περαχώρας, μετά το Λουτράκι και κατασκηνώναμε.

    Κι εκείνο το βράδυ περνώντας απ την Κινέτα κατεβήκαμε στην παραλία κι ανάψαμε φωτιά με ξερά κλαδιά που μαζέψαμε.
    Κι έγινε μια ωραία θράκα που ψήσαμε τα μπριτζολάκια μας. Κι ανοίξαμε και κάτι μπουκάλια με κοκκινέλι που σέρναμε μαζί μας και δεν σας λέω τίποτα.

    Κι ήταν η πρώτη φορά που ήταν μαζί μας η Χριστίνα. Κι έλεγε ωραίες ιστορίες εκεί δίπλα στη φωτιά.
    Μόνο που κρύωνε λίγο κι έβγαλα τη μπλούζα μου και την φόρεσε.
    Και μετά μου την έδωσε πίσω. Και την βόηθησα να την βγάλει.
    Ομως δεν κρατήθηκα, όπως την έβγαζε.

    Και εξασφάλισα το φαγάκι μου για πολλά πολλά χρόνια.

  84. Γς said

    77:

    Κάτσε φρόνημα γιατί θα σε βάλω κι εσένα στον Κάκτο:

    http://caktos.blogspot.gr/2015/07/la-jeune-bergere.html

    http://caktos.blogspot.gr/2015/07/la-jeune-bergere.html

  85. Γιάννης Ιατρού said

    86: Γς
    Χριστιανικότατα, βεβαίως-βεβαίως 🙂
    Μη γνώτω η αριστερά σου τι ποιεί η δεξιά σου” (Ματθ. στ’, 3).

  86. Λ said

    11. λατ. fraxinus > βλαχ. frapsin , με την τυπική τροπή ks>ps της Ανατολικής Βαλκανικής Ρωμανικής (λ.χ. coxa > βλαχορουμανικό coapsã/coapsă)

    Σμερδ. Αναγνώρισα την κόξα γιατί εμείς κόξα λέμε τη λεπτή μέση στις
    γυναίκες. λ.χ. Κάνεις δίαιτα να κάνεις κόξα;
    Επίσης κοξιάζω σημαίνει αποφεύγω να κάνω κάτι που μου ανάθεσαν ή έχω υποχρέωση να κάνω. Γυρίζω δηλαδή τη πλάτη μου σε μια υποχρέωση.

    Κάτι άσχετο, κοίταξα την ετυμολογία της ρωσικής λέξης πορτοφόλι (кошелек ) και διαπίστωσα με έκπληξη ότι συγγενεύει με την ελληνική λέξη κοφίνι. Δηλαδή τα κοφίνια μας αντιστοιχούν στα πουγγιά τους.

    Το κολοκύθι στα ρώσικα δεν λέγεται πια καμπάκ αλλά καμπατσιόκ πράγμα που με θυμίζει ότι και ο καζάκος ανοίκει στην ομάδα των τουρκικών λέξεων σε -ακ. Καζάκ και καζατσιοκ λοιπόν

  87. Λ said

    Από το καϊμάκι πήρε την ονομασία του το προάστειο της Λευκωσίας Καϊμακλί (τη βυζαντινή και τη φράγκικη περίοδο ήταν Μεσοκελέας ή Μισοκελεύσι). Καϊμακλί υπάρχει επίσης στην Καππαδοκία (Ενεγόπη) σύμφωνα με τη βικι https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B1%CF%8A%CE%BC%CE%B1%CE%BA%CE%BB%CE%AF

    Από το καπάκι έχουμε το υπέροχο κκαππακκλί (δοχείο φγητού με καπάκι) που είχε ο πατέρας μου για να παίρνει το μεσημεριανό του όταν δούλευε στα χωράφια.

  88. Λ said

    Σχόλιο 85

    http://translation.babylon-software.com/russian/to-english/%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%BA/

    https://ru.wiktionary.org/wiki/бардак#.D0.97.D0.BD.D0.B0.D1.87.D0D0.B5..BD.D0.B8.D0.B5

  89. κουτρούφι said

    Υπάρχει και το τσανάκι (πληθ. τσανάκια) από το τούρκικo canak. Και το Τσανάκκαλε που φημιζόταν για τα ιδιαίτερα πήλινά του.

  90. Με το μαλακό ξύλο της φλαμουριάς που προσφέρεται για ξυλογλυπτική, μού ‘ρθε τώρα ο στίχος


    Εχάραζα στη φλούδα
    ονόματα ιερά

    από την μελωδία παλιά, στην γυμνασιακή χορωδία


    Στη βρύση τη βουνίσια
    σιμά είν’ η φλαμουριά,

  91. Πάνος με πεζά said

    Και για ο, τι χρειαστείτε για ξύλα (έως και πραγματογνωμοσύνες), στην Ελλάδα έχουμε μόνο το ΤΕΙ Λάρισας, και το σχετικό τμήμα, που νομίζω ότι εδρεύει στην Καρδίτσα, και τον αξιολογότατο κύριο Μαντάνη.
    Τον χρειάστηκα κάποτε που είχα μπλέξει με Tasmanian OAK, σερβιρισμένο και καλά για δρυ…

  92. Γς said

    93:

    Δεν σου άρεσε το #45 μου.

    Τώρα θα σε φτιάξω κι εγώ!

  93. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    78 Τα επόμενα σβήστηκαν, όπως ζητήσατε.

  94. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Είναι τούρκικης ρίζας;
    το μουτουπάκι, το μαγέρικο, η κουζίνα.
    το κουτούκι/κουτουκάκι
    και το καραγάτσι,η φτελιά, μιας και λέγαμε για ξύλα.

  95. Λ said

    Μόλις τώρα κατάλαβα ότι το Βουγιουκλάκη είναι από το βουγιουκλή αλλά γιατί ο βουγιουκλής είναι ο ωραίος; έπρεπε να είναι ο μεγάλος.

  96. Λ said

    Αρμενάκ λολ

  97. Γιάννης Ιατρού said

    Καλά, κοιτάζοντας την φωτό αναρωτήθηκα, αν η μολότωφ έπεσε σε αντιπροσωπία της Mercedes ….

  98. Γιάννης Ιατρού said

    91: Πάνος
    Όντως έτσι είναι, κι εγώ έχω τις καλύτερες εντυπώσεις Πάνο (καλά που δεν σου ρίξανε και κανα ξύλο στο τέλος 🙂 με την Tasmanian OAK…).

  99. Λ said

    Ο μπάστακας;
    http://lexilogia.gr/forum/showthread.php?9000-%CE%BC%CF%80%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CE%BA%CE%B1%CF%82

  100. Γς said

    97:

    Καλά έγινε αυτό το πράγμα;
    Εριξαν μολότωφ στη ΜΠ;

    Ντροπή. Ανανδρο. Σαν να κλέβεις εκκλησία.

    Ν αρχίσουν λέει να τρέχουν κι οι παπάδες.
    Είναι κι αυτές οι μπότες [λέμε τώρα]

  101. Λ said

    Το κονάκι το είπαμε;

  102. Γιάννης Ιατρού said

    100 Ναι ρε Γς, κι εγώ έχω μπλέξει εδώ στο ερημητήριο με χίλιες δουλειές και μόλις τώρα το διάβασα.
    Αμ το άλλο…
    Στα Τριζόνια Φωκίδας κάνει διακοπές η Κριστίν Λαγκάρντ!
    Κι ο πτωχευμένος Κωστόπουλος κάνει βουτιές στη Μύκονο…

    Ασε ….

  103. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    78.>>μπουντί, το = ξύλινος εξώστης, μπαλκόνι,
    Θυμήθηκα πως το είχα βρει στο βιβλίο της Μέλπως Αξιώτη «Το σπίτι μου» κι επειδή μου είναι αγαπημένο βιβλίο, το έπιασα στα χέρια μου δοθείσης αυτής της αφορμής.Πράγματι, σελ.161 «Κι ο Καρναλάκης είναι ορθός στο μπαλκόνι του,το οποίο ο καθαυτού ντόπιος άνθρωπος πρέπει να το λέει «μπουντί»…»
    Και συνέχισα το διάβασμα (γεια σου Πάνο, σχ.91, είμαι κι εγώ στη Μύκονο,της Αξιώτη, τώρα) και βρίσκω παρακάτω το «μουτουπάκι» !που ανέφερα λίγο νωρίτερα και που εμείς λέγαμε,κι ακόμη λέμε όταν αναφερόμαστε,την κουζίνα σπιτιού της γιαγιάς μου.
    Εδώ όμως ,που αφορά μια απόφαση των προεστών για καταδίκη κάποιου κλέφτη το 1783, και ορίζουν για όποιον πατήσει την απόφαση «να πλερώνει εις το μουτουπάκι του υψηλοτάτου αφέντη μας καπετάν πασσά, ασλάνια διακάσια…»

  104. Γιάννης Ιατρού said

    ‘Οντως (και) το σημερινό διδακτικότατον Νίκο, και τα σχόλια μας μάθανε κάτι!
    Σας καληνυχτίζω, αυριο βράδυ θα τα πούμε (το πρωϊ έχει δουλειές, με φούντες 🙂 🙂 )

  105. Γς said

    104:

    >το πρωϊ έχει δουλειές, με φούντες

    Εχει να ποτίσει τις κανναβουριές του.

  106. 92,
    Μού ξέφυγε το 45…
    Πιο γκλαμουριά το 92!
    🙂

  107. 102
    Γιάννης Ιατρού said: « … Αμ το άλλο…Στα Τριζόνια Φωκίδας κάνει διακοπές η Κριστίν Λαγκάρντ! »

    Πόσο σοβαρός μπορεί νά ‘ναι κάποιος που περνάει τις ώρες του …ξεσκονίζοντας απερίσκεπτα κάθε ανόητη π@π@ριά ή προφανή μούφα (που αναπαράγεται μαϊμουδίστικα με εκθετικούς ρυθμούς και κυκλοφορεί στα …σοβαρά ελληνικά … «ειδησεογραφικά» σάιτ των …έγκυρων δημοσιο-κάφρων τύπου Χαρδαβέλλα, Εισαγγελάτου, Τριανταφυλλόπουλου, κοκ), και μετά έρχεται εδώ να μάς δώσει αμέσως το ραπόρτο μη τυχόν και μείνουμε …απληροφόρητοι!!! Ακόμη κι εγώ, κοτζάμ Νεφεληγερέτης, πέφτω από τα …σύννεφα! Έλεος, πιά…

  108. sarant said

    Καλημέρα από εδώ!

    103 Το μοτουπάκι το έχει μερικές φορές ο Τσιφόρος

  109. Γιάννης Ιατρού said

    107:
    Βλέπω ότι άρχισες πάλι τα ad hominem σχόλια…
    Φαίνεται ότι το πείραξε το χθεσινό ξεσκέπασμα το αφεντικό σου και σου ‘δωσε την σχετική γραμμή πλεύσης, ε;

    …καὶ ἀστῶν καὶ ξένων ξύμφορον εἶναι ἐπακοῦσαι αὐτῶν:

  110. smerdaleos said

    @107: Ακόμη κι εγώ, κοτζάμ Νεφεληγερέτης, πέφτω από τα …σύννεφα! Έλεος, πιά…
    —-

    Θα μας ειδοποιήσει κάνα μπεκατσίνι όταν είναι να πέσεις Νεφεληγερέτα.

    Οι δυσσεβείς και εικαιορρήμονες Έλληνες ήδη στην Ιλιάδα πίστευαν λανθασμένα ότι το επίθετό σου «αιγίοχος» σήμαινε «αιγιδοφόρος», «αυτός που φέρει/έχει την αιγίδα».

    Ο μακαρίτης ML West όμως πίστευε πως αυτή η απόδοση είναι «βιασμός της ελληνικής γλώσσας». Η πιο φυσική απόδοση του επιθέτου είναι «αυτός που μεταφέρεται από αίγες» (αιγί-ϝοχος, *weg’h- = «εποχέομαι», η ρίζα της λέξης όχημα) και πως το επίθετο με αυτήν την σημασία ήταν ΙΕ κληρονομιά.

    Οι Γερμανο-Βαλτο-Σλαβικοί συνάδελφοί σου (θεοί του κεραυνού και της καταιγίδας όπως ο γερμανικός Θορ και ο βαλτικός Περκούνας = σλαβικός Περούν) έχουν άρματα με αίγες αντί για άλογα.

    Οι αρματουλκές αυτές αίγες δεν ήταν κανονικές αίγες, αλλά μπεκατσίνια (snipe = μπεκατσίνι), πουλί το οποίο στην γερμανική και βαλτική παράδοση προμηνύει τον κεραυνό και ονομάζεται «ουράνια/κεραύνια αίγα» στα γερμανικά και «αίγα του θεού/Περκούνας» στα λιθουανικά (γερμ. Himmelsziege/Donnerziege, λιθ. Dievo/Perkuno Ozys).

    https://en.wikipedia.org/wiki/Snipe

  111. Γιάννης Ιατρού said

    110: Σμερδαλέε,

    πολύ μ’ αρέσει να μαθαίνω τέτοια 🙂 🙂

    και καλημέρα γενικώς απ’ εδώ.

  112. Γιάννης Ιατρού said

    111: Υπάρχει και το σχετικό βιβλίο, εικονογραφημένο, των Kito Lorenc – Lothar Otto με λαϊκά αποφθέγματα και μύθους:
    Die Himmelsziege – Sorbische Volksreime und Tiermärchen

  113. Γιάννης Ιατρού said

    110: smerdaleos
    Ο μακαρίτης ML West όμως πίστευε πως….

  114. Γιάννης Ιατρού said

    110/113: Να βάζουμε και καμιά σελίδα για παραπομπή 🙂

  115. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    108. Ευχαριστώ!
    Καλημέρα με μια μαντινάδα από το ομώνυμο τραγούδι των Βασ.Σταυρακάκη/Ρος Ντέιλι
    Ε ταξιδιάρη λογισμέ
    με το κορμί μου ορτάκη*
    στον κόσμο μην αφήσετε
    αγύρευτο σοκάκι.
    * ορτάκης, ο συνεταίρος,ο σύντροφος

  116. sarant said

    Ωραία!

  117. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    109 – Ρε Γιάννη πού πάς και μπλέκεις, δεν την ξέρεις την σχετική παροιμία;

    Γίγαντα Σμερδαλέε, αν και στραμπούληξα την γλώσσα μου, έμαθα για μπεκατσίνια,.☺ Νάσαι καλά για το πρωϊνό γέλιο και την γνώση που μου πρόσφερες.

  118. Νεσταναίος. said

    Η ελληνική γλώσσα είναι η μόνη γλώσσα που δύναται να χρησιμοποιηθεί και να λειτουργεί αποτελεσματικά με περιορισμούς καθαρευούσης.
    Όταν μιλάμε για γλωσσικά δάνεια πρέπει να αναφέρουμε και το επίπεδο του δανείου για να ξέρουμε τι χρωστάμε και τι μας χρωστάνε.
    Επίσης θα πρέπει να γίνει έλεγχος των γλωσσικών δανείων που εμείς πήραμε για να δούμε πως τα πήραμε και γιατί. Όταν δεν χρειάζεσαι
    ένα δάνειο γιατί να το πάρεις; Υπάρχουν ποινικές ευθύνες;

  119. Κ. Καραποτόσογλου said

    Θα σας παραλέσω κ. Σαραντάκο να διαγράψετε τα σχόλια:118, 119, καθώς στάθηκε αδύνατο να δημοσιευθεί ένα ολόκληρο τμήμα.Μάλιστα στο 119 έμεινε μόνο η φράση που βλέπετε. Ευχαριστώ.

  120. Γιάννης Ιατρού said

    117: ΛΑΜΠΡΟΣ
    Γειά σου ρε Λάμπρο, ε, παιδιά είμαστε και μείς …παρασυρθήκαμε. Όχι τίποτ΄ άλλο, αλλά επειδή ήταν η αναμενόμενη, τυπική αντίδραση … στο ξεσκέπασμα!

    Αλλά δίκιο έχεις, πάω ν’ ασχοληθώ με τα «αγροτικά» μου καθήκοντα, να δούμε πότε θα τα συμμαζέψω εδώ στο ερημητήριο (κι άσε τον Γς μας να λέει (#105), η φαρμακόγλωσσα!) 🙂

    Αν περάσεις από κοντά, σφύρα, τηλέφωνο έχεις. Θα τα πούμε το βραδάκι, δικτύου θέλοντος!

  121. sarant said

    119 Κύριε Καραποτόσογλου, επειδή αναφερθήκατε σε «κείμενο που παραλείπεται». Ένα κουσούρι του συστήματος της WordPress είναι πως οτιδήποτε είναι κλεισμένο μέσα σε γωνιώδεις αγκύλες χάνεται και δεν υπάρχει τρόπος να ανακτηθεί και να εμφανιστεί.

    Δοκιμάστε να το ξαναστείλετε αποφεύγοντας τα ζεύγη αγκυλών.

  122. smerdaleos said

    @ Γιάννη Ιατρού & Λάμπρο

    Αν σας ενδιαφέρει … το βιβλίο του ML West μεταφράστηκε σχετικά πρόσφατα (2013) και στα Ελληνικά από το ΙΝΣ/ΚΕΓ (Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών/Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας), με μεταφράστρια την Μαρία Γεωργοπούλου και επιμελητή τον καθηγητή ΙΕ γλωσσολογίας Γιώργο Γιαννάκη.

    https://smerdaleos.wordpress.com/2015/05/10/%CE%B9%CE%BD%CE%B4%CE%BF%CE%B5%CF%85%CF%81%CF%89%CF%80%CE%B1%CF%8A%CE%BA%CE%AE-%CF%80%CE%BF%CE%AF%CE%B7%CF%83%CE%B7-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%BC%CF%85%CE%B8%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%AF%CE%B1/

  123. Γιάννης Ιατρού said

    122: Νά ΄σαι καλά, αλλά το έχω στα αγγλικά, που να δίνει κανείς πάλι χρήματα …

  124. marulaki said

    #49 Έφη, καλημέρα, σήμερα το είδα το σχόλιό σου. Ναι, το ξέρω αυτό που λες, πολύ σωστά, αλλά παραθέτει μία πηγή, γι’αυτό το έβαλα. Ναι, όπου βλέπεις πελασγούς κλπ, μην κρατάς καλάθι καθόλου!! 🙂 Η πηγή βέβαια είναι ένας ποιητής, αλλά και πάλι.

  125. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    124. Γεια σου Μαρουλάκι.
    Αν γκουγκλίσεις ,θα δεις πως, χωρίς ιδιαίτερη σκευή,εκτός του μακρόχρονου (με το αζημίωτο) πασοκικού συνδικαλιστοδιδακτορισμού, συνέ(γ)ραψε διάφορα πονήματα -για τη γλώσσα και γραφή -εξόχως- που έχουν εγκριθεί επίσημα, από το υπ.Παιδείας ως κατάλληλα για τις σχολικές βιβλιοθήκες.Ναι,ναι! Αντιγράφω για παράδειγμα : ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΦΗ (Το ελληνικό σύστημα γραφής είναι το πιο τέλειο και ποιο εύκολο του κόσμου. Μαθαίνεται σε 30′ , αν διδαχτεί σωστά.)
    Τίποτα λιγότερο, μα τον κρηταγενή Δία! που ο εν λόγω ξιφουλκεί ότι το χωργιό του (στο Οροπέδιο,δίπλα στο Δικταίο Άντρο) έχει τον πρώτο και κύριο λόγο για το βυζασταρούδι της Αμάλθειας.
    Εκάταλαβες τώρα! 😉

  126. sarant said

    124-125 Δίκιο έχει η Έφη…

  127. Για τον συγκεκριμένο σύντεκνο δείτε κι εδώ

  128. (121) Ή, το έχουμε ξαναπεί, όποιος θέλει να χρησιμοποιήσει γωνιώδεις αγκύλες < > είτε με την αριθμητική είτε με τη γλωσσολογική τους σημασία είτε για οποιοδήποτε άλλο σκοπό πρέπει να γράφει στο σχόλιό του &lt; και &gt; αντιστοίχως.

  129. Πέπε said

    @25, 49, 146-126:

    Βρε για δες!

    Τον εγνώρισα (τον ιστότοπο) τις προάλλες. Κάποιος άλλος συχωριανός ή κοντοχωριανός του έκανε μια παρουσίαση για τη μουσική παράδοση του Οροπεδίου, και μας παρέπεμψε σ’ αυτό τον ιστότοπο. Τον ξεφύλλισα ολόκληρο, μήπως πετύχω κάποια συγκεκριμένη πληροφορία που ψάχνω, και το τι είδαν τα μάτια μου δε λέγεται. Ενδεικτική του οτινανισμού (για να μην πω τίποτε οξύτερο) είναι και η δομή του ιστοτόπου, ανεξάρτητα από το περιεχόμενό του: δεν μπορείς να βρεις τίποτε, ακόμη κι αν υπάρχει μέσα, αν δεν τον ξεφυλλίσεις ολόκληρο όπως έκανα εγώ (και τελικά δεν υπήρχε καν!!!).

  130. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    127,129. Στο άσχετο πέφτεις στον ιστότοπό του! Το έχω διαπιστώσει κι εγώ από πόσες μεριές πέφτεις πάνω του.Δεν ξέρω πώς λέγεται και πώς επιτυγχάνεται αυτό στο διαδίκτυο,αλλά σίγουρα δεν είναι τυχαίο,το έχει «στήσει» το πράμα.Έχει βρει τον τρόπο, να οδηγούνται οι χρήστες προς τα κει. Αυτά τα φωτάκια που αναβοσβήνουν λες και είναι ψησταριά στη Χασιά, τί σου λέει; 🙂

  131. Πέπε said

    @128:
    &gt

  132. Πέπε said

    Πάμε πάλι:

  133. Πέπε said

    Άλλη μια:
    >

  134. Πέπε said

    Κάποια στιγμή θα το πετύχω:

  135. Πέπε said

    Παραδίδω τα όπλα.

    Είτε με το < και το > μέσα από τις αγκύλες, είτε μετά (αγκύλη που ανο’ίγει, < , κείμενο, αγκύλη που κλείει, >), δεν μπορώ να το πετύχω.

    Ποια είναι η σωστή σειρά;

  136. Πέπε said

    !!!!!!! Έλα ρε φίλε, τώρα το κατάλαβα!
    Γράφουμε αυτά τα κωδικά αντί για αγκύλες! Πληκτρολογώ αυτό που γράφει το #128 και στη δημοσίευση βγαίνουν αγκύλες στη θέση του.

    Συγγνώμη για τα άνευ εμφανούς νοήματος δοκιμαστικά σχόλια…

  137. Κ.Καραποτόσογλου said

    Κ. Καραποτόσογλου δεσποτάκι

    1.Η λ. δεσποτάκι, το = Φράξινος ο υψηκάρηνος (Fraxinus excelsior), «ο κοινώς γνωστός ως μέλεγος, φράξο· η μελίη της ομηρικής εποχής (Ιλιάς Ν.178 και Π. 767) εκ του ξύλου της οποίας κατεσκευάζοντο δόρατα και βέλη. Ο Θεόφραστος καλεί τούτον βουμἐλιον» (Καβάδας 4161), από το τουρκ. dişbudak = μελία (δένδρον), από τις λ.  diş = δόντι, + budak = βλαστός δένδρου αναπτυσσόμενος εις κλάδον, κλων, κλάδος, όζος ξύλου .Χλωρού 1. 373α.
    Ο Παναγ. Κυρανούδης, Μορφολογία των τουρκικών δανείων της ελληνικής γλώσσας, Θεσσαλονίκη 2009, σ. 211, αναφέρει λαθεμένα ότι:ονομάστηκε έτσι ίσως λόγω των αγκαθωτών απολήξεων επάνω στα κλαδιά του, οι οποίες μοιάζουν με δόντια, ενώ ο λόγος της ονομασίας του οφείλεται στην σκληρότητα του ξύλου που μοιάζει με αυτή του δοντιού, sertliğinden dolayı dişe benzer, Tietze, Ετυμολογικό τουρκικής, 1.629, καθώς διαβάζουμε:μελία, η. Ιων. Μελίη. Είδος δένδρου… ίσιους και σκληρούς κλόνους έχον, εξ ου κατεσκεύαζον οι παλαιοί τα έγχη και δόρατα, το εν τη συνηθεία, μέλεγας, λεγόμενον Γαζή, Αρχαίας 2η, 2.387.
    Η τουρκική λ. budak απαντά στο ιδίωμα της Ίμβρου ως:μπουντάκ᾽, το = εξόγκωμα – ρόζος κορμού, κλαδιού, σανίδας που δυσχεραίνει την επεξεργασία του και υποβαθμίζει την ποιότητά του, Τζαβάρα, Λεξικό του Ιμβριακού ιδιώματος, s.v., ενώ από το budak – τουρκ. ιδιωμ. putax – ποντιακ. πουτάχ = κλαδί, πελεκούδι, Χαρ. Συμεωνίδη, Αρχείον Πόντου 31, 1971-72, 128, 133, 146. Ο Gerhard Doerfer, Türkische und mongolische Elemente im Νeupersischen, τ. 2, σ. 329-330, παρέχει εξαιρετικές πληροφορίες για τη λ. budak.
    2. Στο μυκονιάτικο ιδίωμα απαντά η λ.:«μπουντάκι, bουντάκι, το = μικρό ξύλινο μπαλκόνι, υποκοριστικό της λ. μπουντί, το = ξύλινος εξώστης, μπαλκόνι, παλαιότερα, όπου συνήθως βρισκόταν και το αποχωρητήριο (σκεπαστός χώρος στο ένα του άκρο), από το ιταλικό punta = αιχμή, άκρο· πρόκειται για ιδιόφθογγο της νεοελληνικής και των ιδιωμάτων της (Στ. Μάνεση, Λεξικό του Μυκονιάτικου ιδιώματος, τ. 2, σ.98)·

  138. sarant said

    137 Επιτέλους έγινε σωστά η δημοσίευση, να μας συμπαθάτε για την ταλαιπωρία!

  139. sarant said

    137 Οπότε και το ιμβριακό μπουντάκι είναι στην κατηγορία των δανείων σε -ακ, όχι όμως το μυκονιάτικο.

  140. smerdaleos said

    Θα σας δώσω και ένα αραβικό αντιδάνειο στην μεσαιωνική ελληνική που αναφέρει ο Ατταλειάτης.

    Ο ελληνικός όρος πανδοκείον/πανδοχείον εισήλθε στα αραβικά ως funduq, το οποίο επέστρεψε ως φούνδαξ στην μεσαιωνική ελληνική και ως fondaco στην ιταλική, αμφότερα με τη σημασία «αποθήκη εμπορευμάτων».

    https://en.wiktionary.org/wiki/fondaco
    https://en.wiktionary.org/wiki/%D9%81%D9%86%D8%AF%D9%82#Arabic

    Ο περιβόητος Νικηφορίτζης (ένα από τα μεγαλύτερα λαμόγια της ιστορίας του Ατταλειάτη) προσπάθησε να μονοπωλήσει την πώληση των σιτηρών που γινόταν στην Ραιδεστό. Πριν από αυτόν, σύμφωνα πάντα με τον Ατταλειάτη, υπήρχαν πολλοί ιδιώτες πωλητές στη Ραιδεστό και αυτό επέτρεπε την διατήρηση των χαμηλών τιμών λόγω δυνατότητας παζαρεύματος.

    Ο Νικηφορίτζης έκτισε έναν μεγάλο φούνδακα όπου συγκεντρώνονταν όλα τα σιτηρά προς πώληση και έδωσε το μονοπώλιο σε δημόσιους πωλητές οι οποίοι έπρεπε να κερδίσουν 3 χρυσά νομίσματα για κάθε ένα χρυσό νόμισμα που το κράτος ξόδευε για να φέρει τα σιτηρά στον φούνδακα.

    Αυτό κατέστρεψε την πολυπρασία (ύπαρξη πολλών ιδιωτικών πωλητών) και, κατά συνέπεια, ανέβασε την τιμή των σιτηρών.

    Αργότερα, ο Νικηφορίτζης προπλήρωσε στο κράτος 60 νομίσματα και οικειοποιήθηκε για τον εαυτό του την επιχείρηση του φούνδακος της Ραιδεστού και, κατά συνέπεια, η τιμή των σιτηρών κατέληξε να είναι 18 φορές υψηλότερη σε σχέση με την προνικηφορίτζια τιμή (πριν την επέμβαησ του Νικηφορίτζη με ένα χρυσό νόμισμα αγόραζες 18 μοδίους σιτηρών, μετά την οικειοποίηση του Νικηφορίτζη με ένα νόμισμα αγόραζες μόνο έναν μόδιο σιτηρών).

    https://en.wikipedia.org/wiki/Nikephoritzes

    As the de facto ruler of the Byzantine Empire, Nikephoritzes set about reorganizing the state, trying to restore its strength and re-establish central control. His first priority was to replenish the treasury. For this he resorted to brutal taxation, which caused major hardship both in the provinces and in Constantinople. He also established a central warehouse (phoundax) at Rhaidestos in an effort to centralize, regulate, and better tax the corn supply of Constantinople, forming a state monopoly. According to Michael Attaleiates, admittedly a hostile source, his policies resulted in shortages in grain and inflation of its price.

  141. Λ said

    Η πολυπρασία είναι από το πράττω έτσι; Εδώ λέμε: Για πράττε για μετάπραττε για που την Κύπρο φεύκε

  142. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    141. Όπως η δημοπρασία φαντάζομαι.
    Το ρητό σημαίνει ότι το να ζεις στην Κύπρο απαιτεί να είσαι δραστήριος αλλιώς δεν κάνει για κει;

  143. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    140. Η ωραία ιστορία μιας λέξης 🙂 Για δες περιπέτεια, από το πανδοχείο ο φούνδαξ!

  144. Πέπε said

    141:
    Όχι, από το πιπράσκω = πουλώ. Το θέμα είναι πρα- (το πι- είναι ενεστωτικός αναδιπλασιασμός, δηλαδή όχι μόνιμος αλλά μόνο στον ενστ. + πρτ., και το -σκ- ενεστωτικό πρόσφυμα, δηλαδή πάλι το ίδιο – ομοίως και μερικά άλλα ρήματα όπως βιβρώσκω [βρώσις], τιτρώσκω [άτρωτος] κ.ά.). Από το πιπράσκω βγαίνουν τα σύνθετα σε -πράτης, απ’ όπου τα παρασύνθετα σε -πρασία, και βγαίνει επίσης το πρατήριο.

    Από το πράττω θα ήταν -πραξία, όπως απραξία. (*πράγjω: το θέμα είναι πραγ-, το -j- πάλι ενεστωτικό πρόσφυμα. Το γ με κάποια μορφή, φανερή ή αλλαγμένη, εμφανίζεται πάντοτε, π.χ. πράγμα, πράξις, πρακτικός).

  145. Πέπε said

    141:
    Αλλά η παροιμία τι σημαίνει;

  146. sarant said

    145 Θα σημαίνει πως ή πρέπει να (…πράττεις ή πουλάς, ανάλογα ποιο ρήμα είναι) ή πρέπει να μεταπουλάς ή να ξενιτευτείς, αλλιώς δεν έχει προκοπή στην Κύπρο

    140 Ωραία ιστορία -το αντιδάνειο το ήξερα απο αλλού.

  147. smerdaleos said

    @141, Λ

    Όπως απάντησαν ήδη η Έφη και ο Γιάννης είναι από το πιπράσκω/πέρνυμι = «πουλώ» (πρατήριον άρτου = μαγαζί που πουλάει ψωμί, Βουπράσιον = μέρος που πουλάει βοοειδή).

    http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dpipra%2Fskw

    Και ο πόρνη από την ίδια ρίζα («αυτή που πουλάει το κορμί της»).

    https://en.wiktionary.org/wiki/%CF%80%CF%8C%CF%81%CE%BD%CE%B7

    απρασία = έλλειψη πωλήσεων

    τυροπρασία = πώληση τυριού

    http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Da)prasi%2Fa

  148. smerdaleos said

    Διόρθωση: όπως απάντησαν ήδη η Έφη και ο Πέπε.

  149. Silent Bob said

    Μελία ήξερα ότι λέμε την αγριοπασχαλιά (Melia azedarach). Δεν το είχα ξανακούσει για τη φλαμουριά.

  150. Πάνος με πεζά said

    Φυσικά κοντά στο μπουντί, υπάρχει και το μπουντέλι ή μπουτέλι, το (αντηριδωτό) ξύλινο υποστήριγμα, μπαλκονιού ή σκάφους στο ναυπηγείο.
    Τα μπουντέλια με τον καιρό νοούνται και κατακόρυφα, μονά λατάκια ή και μονοί σωλήνες σκαλωσιάς, με «πατόβιδες».

    Μπουτέλια, μεταφορικά, και οι αφανείς ήρωες πάσης φύσεως.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: