Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ήμουν ένας Γερμανός – η αυτοβιογραφία του Ερνστ Τόλλερ

Posted by sarant στο 21 Αύγουστος, 2016


tollerΚυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Ερατώ η αυτοβιογραφία του θεατρικού συγγραφέα και αγωνιστή του εργατικού και αντιφασιστικού κινήματος Ερνστ Τόλλερ (1893-1939) με τίτλο «Ήμουν ένας Γερμανός. Η αυτοβιογραφία ενός επαναστάτη».

Ο Τόλλερ ήταν σημαντική μορφή της γερμανικής πρωτοπορίας στη δεκαετία του 1920, εκπρόσωπος του εξπρεσιονισμού, ήταν όμως και αγωνιστής της αριστεράς, πρόεδρος της βραχύβιας Σοβιετικής Δημοκρατίας του Μονάχου το 1919. Αυτοεξορίστηκε μετά την άνοδο των ναζί στην εξουσία και από το 1936 ζούσε στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το 1939 αυτοκτόνησε στη Νέα Υόρκη εξαιτίας της ανέχειας και μη μπορώντας να αντέξει την είδηση του εγκλεισμού του αδερφού και της αδερφής του σε στρατόπεδο εξόντωσης.

Η αυτοβιογραφία του φτάνει ως τις αρχές της δεκαετίας του 1920 και, αν κρίνω από το κομμάτι που έχω διαβάσει, είναι πολύ ενδιαφέρουσα. Διάλεξα να παρουσιάσω σήμερα ένα μέρος από το 1ο κεφάλαιο («Παιδική ηλικία») στο οποίο ο Τόλλερ, εβραϊκής καταγωγής, διηγείται τη ζωή στη γενέθλια πόλη του, το τότε Σαμότσιν της Πρωσίας που βρίσκεται σήμερα στην Πολωνία.

Πρέπει να πω ότι η ελληνική έκδοση, σε πολύ καλή μετάφραση του Μιλτιάδη Αργυρόπουλου, συνοδεύεται από επίμετρο του μεταφραστή, με ένα ιστορικό σημείωμα και βιογραφικά σκίτσα των πρωταγωνιστών της Σοβιετικής Δημοκρατίας του Μονάχου.

Για τεχνικούς λόγους παραλείπω δυο υποσημειώσεις του μεταφραστή σχετικά με το ανατολικό μαργραβάτο και τη διαίρεση της Πολωνίας.

1

ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

Ο ΠΡΟΠΑΠΠΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΜΟΥ ήταν ο μόνος Εβραίος, στον οποίο ο Φρειδε­ρίκος ο Μέγας επέτρεφε να εγκατασταθεί στο Σαμότσιν, μια μικρή πόλη στην βαλτώδη περιοχή του ποταμού Νέτσε. Ο προπάππος μου πλήρω­σε ένα χρηματικό ποσόν και σε αντάλλαγμα του δόθη­κε το ένταλμα προστασίας. Ο δισέγγονος ήταν περήφα­νος για αυτήν την νομική πράξη, έβλεπε σε αυτήν διά­κριση και ταξική εξύψωση και καυχιόταν στους συμμα­θητές του.

Ο προπάππος μου από την πλευρά του πατέρα μου, που λέγεται ότι καταγόταν από την Ισπανία, κατείχε ένα αγρόκτημα στην Δυτική Πρωσία. Για αυτόν τον προπάππο διηγούνταν οι θείες μου ότι του σέρβιραν το φαγητό σε χρυσές πιατέλες και πιάτα, τα δε άλογά του έτρωγαν σε ασημένια παχνιά. Οι γιοι του έκαναν αρχικά τα παχνιά χάλκινα, ύστερα τις πιατέλες και τα πιά­τα ασημένια. Το αγόρι έβλεπε στα όνειρά του τα περί­φημα πλούτη του προπάππου του: τα άλογα έτρωγαν τον γέρο, και το αγόρι τα παρακολουθεί, δίχως απο­στροφή ή συμπόνια, μάλλον με μιαν ανεξήγητη αίσθη­ση ικανοποίησης.

Στις σοφίτες του σπιτιού έπιαναν σκόνη γιγάντιοι, κιτρινισμένοι τόμοι. Ο παππούς τους μελετούσε την ημέρα και συχνά τη νύχτα, ενώ η γιαγιά καθόταν στο μαγαζί, εξυπηρετούσε αγοραστές, φρόντιζε το νοικοκυ­ριό και την κουζίνα. Αυτό το μαγαζί ανέλαβε ο πατέρας μου, αφού απέτυχε ως τελειόφοιτος γυμνασίου και ως φαρμακοποιός.

Το Σαμότσιν ήταν μια γερμανική πόλη, κάτι για το οποίο προτεστάντες και Εβραίοι ήσαν εξίσου περήφα­νοι. Μιλούσαν με αισθητή περιφρόνηση για εκείνες τις πόλεις της επαρχίας Πόζεν, όπου κρατούσαν τα ηνία οι Πολωνοί και οι καθολικοί, τους οποίους έβαζαν στο ίδιο σακί. Το ανατολικό μαργραβάτο προσαρτήθηκε στην Πρωσία κατά την δεύτερη μόλις διαίρεση της Πο­λωνίας. Όμως οι Γερμανοί θεωρούσαν ότι αυτοί είναι οι αρχαιότεροι κάτοικοι και οι πραγματικοί κύριοι της χώρας και τους Πολωνούς απλά τους ανέχονταν. Γερμανοί άποικοι εγκαθίσταντο τριγύρω στα πεδινά χωριά που σφηνώνονταν σαν προκεχωρημένα φυλάκια ανάμε­σα στα εχθρικά πολωνικά αγροκτήματα. Οι Γερμανοί και οι Πολωνοί πάλευαν σκληρά για κάθε σπιθαμή γης. Τον Γερμανό που πουλούσε γη σε Πολωνό τον περιφρονούσαν ως προδότη.

Εμείς τα παιδιά αποκαλούσαμε τους Πολωνούς «Πολάκους» και πιστεύαμε ότι είναι απόγονοι του Κάιν που σκότωσε τον Αβελ και γι αυτήν του την πράξη στιγμα­τίστηκε από τον Θεό.

Σε όλους τους αγώνες εναντίον των Πολωνών συγκροτούσαν Εβραίοι και Γερμανοί κοινό μέτωπο. Οι Ε­βραίοι θεωρούσαν τους εαυτούς τους πρωτοπόρους του γερμανικού πολιτισμού. Στις μικρές πόλεις, τα σπίτια των Εβραίων αστών αποτελούσαν πνευματικά κέντρα, η γερμανική λογοτεχνία, η φιλοσοφία και η τέχνη «ετύγχαναν προσοχής και φροντίδος» με τέτοια περη­φάνια, που άγγιξε τη γελοιότητα. Τους Πολωνούς, που τα παιδιά τους δεν επιτρεπόταν να μιλούν στο σχολείο τη μητρική τους γλώσσα, που οι πατεράδες τους έβλε­παν το κράτος να τους απαλλοτριώνει τη γη, τους κα­τηγορούσαν πως δεν ήσαν πατριώτες. Στα γενέθλια του Κάιζερ οι Εβραίοι κάθονταν στο ίδιο τραπέζι με τους έφεδρους αξιωματικούς, τον σύλλογο βετεράνων πολέ­μου και τον σκοπευτικό όμιλο, έπιναν μπύρα και σναπς και ζητωκραύγαζαν εις υγείαν του Κάιζερ.

Γεννήθηκα την πρώτη Δεκεμβρίου του 1893. Ψάχνοντας για παιδικές αναμνήσεις, θυμάμαι τα εξής επεισόδια:

Φοράω ένα ρουχαλάκι. Στέκομαι δίπλα σε ένα κάρο στην αυλή του σπιτιού μας. Το κάρο είναι μεγάλο, πιο μεγάλο από την Μαρί, μεγάλο σαν σπίτι. Η Μαρί είναι η νταντά, φοράει κόκκινα κοράλλια γύρω στον λαιμό, στρογγυλά, κόκκινα κοράλλια. Η Μαρί κάθεται τώρα πάνω στον ρυμό και λικνίζεται. Από την πύλη της αυλής έρχεται η’Ιλζε με την νταντά της. Η’Ιλζε τρέχει προς το μέρος μου και μου δίνει το χέρι. Μένουμε για λίγο έτσι και κοιταζόμαστε με περιέργεια. Η ξένη νταντά συζη­τά με την Μαρί. Έξαφνα φωνάζει την’Ιλζε:

«Μην στέκεσαι εκεί, αυτός είναι Εβραίος».

ΗΊλζε αφήνει το χέρι μου και φεύγει τρέχοντας. Δεν καταλαβαίνω τι σήμαιναν τα λόγια, αλλά αρχίζω να κλαίω ασυγκράτητα. Το ξένο κορίτσι και η Ίλζε έχουν φύγει από ώρα. Η Μαρί προσπαθεί να με καλοπιάσει, με παίρνει από το χέρι, μου δείχνει τα κοράλλια, δεν μου αρέσουν τα κοράλλια, τραβώ και σπάζω το κολλιέ.

Ο γιος του νυχτοφύλακα είναι φίλος μου. Όποτε φωνάζουν οι άλλοι «Πολάκε», φωνάζω και εγώ «Πολάκε», παρ’ όλα αυτά είναι φίλος μου. Οι Πολάκοι μισούν τους Γερμανούς, το ξέρω από τον Στανισλάους.

Στην κεντρική πλατεία σπάνε το λιθόστρωτο, φτυα­ρίζουν χαντάκια. Με το σχόλασμα, οι εργάτες έβαλαν τσάπα και αξίνα σε μια μικρή, ξύλινη παράγκα από ακα­τέργαστα σανίδια και έφυγαν για το καπηλειό να πιουν ένα ποτηράκι. Με τον Στανισλάους καθόμαστε στο χαντάκι. Η κρυφώνα μας είναι ένα στενό φρεάτιο, περιστυλωμένο με πασσάλους.

Ο Στανισλάους σημαδεύει και φτύνει.

«Απόφε τη νύχτα θα πεθάνει ένας εργάτης», λέει ο Στανισλάους, «για τιμωρία. Δεν έχουν δικαίωμα να σκά­βουν εδώ, είναι πολωνική γη. Οι Γερμανοί την έκλεψαν. Αλλά άσε τους να σκάβουν, εδώ κάτω, εδώ που σκάβουν, στα εκατό μέτρα, περιμένει ο Πολωνός βασιλιάς. Στον σταύλο περιμένει το λευκό του άλογο. Μπροστά του το άλογο του κυρίου ίλαρχου είναι σκέτος τράγος. Σαν έρ­θει η ώρα, θ’ ανέβει ο βασιλιάς στο άλογο, θα καλπάσει προς τα πάνω και θα σας διώξει. Όλους. Κι εσένα μαζί».

Θέλω να ρωτήσω τον Στανισλάους πότε θα έρθει η ώρα, ο Στανισλάους ξέρει πιο πολλά από μένα, ο πατέ­ρας του είναι νυχτοφύλακας, αλλά τα χείλη του Στανισ­λάους είναι σφιγμένα, και το στόμα του γίνεται σκλη­ρό και φοβάμαι.

«Ρίξε μια ροχάλα, ένας βώλος στοίχημα!»

Φτύνω και χάνω. Τη νύχτα βλέπω στο όνειρό μου τον Στανισλάους να στέκεται στην αγορά και να φυσά το κέρας του πατέρα του. Από το φρεάτιό μας ξεπηδά καλ­πάζοντας ένα λευκό άλογο, πάνω στην καφετιά σέλα, δεξιά και αριστερά, πάνω και κάτω, εικόνες του Κάιζερ. Τώρα «ήρθε η ώρα», σκέφτομαι.

Κάνω συλλογή από εικονίτσες του Κάιζερ. Στο μαγαζί των γονιών μου υπάρχουν πολλά δελεαστικά πράγ­ματα, σπάγγοι και καραμέλες, λεμονάδες και σταφίδες, μεγάλα και μικρά καρφιά, τα ομορφότερα από όλα όμως είναι οι εικονίτοες του Κάιζερ. Αν-και είναι το δυσκολότερο πράγμα για να κλέψεις. Υπάρχει μία σε κάθε πλάκα σοκολάτα. Το ντουλάπι με τις σοκολάτες είναι κλειδωμένο, το κλειδί κρέμεται σε μια αρμαθιά που βάξει η μητέρα στην μπλε καρό ποδιά της. Νωρίς, όταν ξυπνώ, η μητέρα δουλεύει. Δουλεύει στο κατάστη­μα, δουλεύει στη σιταποθήκη, δουλεύει στο νοικοκυριό, στέλνει φαγητό στους φτωχούς και καλεί τους ζητιά­νους για μεσημεριανό, και όταν ο παραγιός φεύγει για το χωράφι, να οργώσει τον αγρό και να σπείρει σιτάρι, του μετράει τον σπόρο. Το βράδυ διαβάζει ως αργά τη νύχτα, συχνά αποκοιμιέται πάνω από ένα βιβλίο, και όταν την ξυπνώ, παρακαλεί:

«Αφησέ με να διαβάσω, παιδί μου, είναι η μοναδική μου χαρά».

«Γιατί δουλεύεις πάντα, μητέρα;»

«Γιατί θέλεις να τρως, παιδί μου».

Όταν η μητέρα δεν προσέχει, κλέβω πρώτα τα κλει­διά, μετά τις εικονίτσες του Κάιζερ από τις πλάκες της σοκολάτας, σοκολάτα κλέβω μόνο πού και πού. Όμορ­φες είναι οι εικονίτσες των αρχαίων Γερμανών, φορούν δέρματα και κρατούν ρόπαλα στα οποία στηρίζονται, οι γυναίκες τους κάθονται ανακούρκουδα καταγής και γυαλίζουν τις ασπίδες. Ο Στανισλάους πιστεύει ότι γι’ αυτήν τη δουλειά χρησιμοποιούσαν τα ξανθά μαλλιά τους που μοιάζουν με αχυρένιες κουρτίνες, ριγμένες γύρω στο κεφάλι τους. Στις περισσότερες πλάκες υπάρ­χουν εικόνες του Κάιζέρ μας, έχει στους ώμους του έναν μανδύα από κόκκινο βελούδο, στο ένα χέρι κρατά μία σφαίρα και στο άλλο ένα χρυσό άγκιστρο.

Όποτε χουζουρεύω τα πρωινά στο κρεβάτι μου και βλέπω τις διάφορες εικόνες του Κάιζερ, αναρωτιέμαι: Πηγαίνει και ο Κάιζερ στην τουαλέτα; Το ερώτημα με απασχολεί πολύ, και τρέχω στη μητέρα.

«Θα καταλήξεις στη φυλακή», λέει η μητέρα.

Αρα δεν πηγαίνει στην τουαλέτα.

Από την κεντρική πλατεία ως το κοιμητήριο οδηγεί η οδός των Νεκρών. Στους ανθρώπους που μένουν εκεί δεν κάνει αίσθηση ότι ο δρόμος όπου κατοικούν ονομά­ζεται «οδός των Νεκρών», στέκονται μπρος στις πόρτες τους και φλυαρούν, βρίζουν τον δήμαρχο επειδή το πε­ζοδρόμιο, για το οποίο όλοι στην πόλη είναι περήφανοι, σταματά στα μισά του δρόμου. «Λες και το κoύρεψαv», λέει ο έμπορος Φίσερ. Δεν θα μου άρεσε να μένω στην οδό των Νεκρών. Ποτέ στη ζωή μου δεν έχω δει νεκρό, μόνο κρανία και κόκκαλα, τα βρήκαν εργάτες ενώ έσκα­βαν ένα πηγάδι δίπλα στον μύλο. Ο Στανισλάους κι εγώ παίζουμε μπάλα με τα κρανία, τα κόκκαλα τα χρήσιμοποιούμε σαν ρόπαλα, ο Στανισλάους δίνει στα κρανία κλωτσιές.

«Γιατί το κάνεις αυτό;»

«Η γιαγιά μου είπε πως ήσαν κακοί άνθρωποι, οι κα­λοί δεν μένουν στον τάφο, τους παίρνουν άγγελοι και πετούν μαξί τους στον ουρανό, στον Θεούλη».

«Και τι κάνουν εκεί;»

«Πάντως δεν τρώνε βραστές πατάτες».

Μου αρέσουν πολύ οι βραστές πατάτες, όχι στο σπί­τι μου, μου αρέσει περισσότερο να τις τρώω στου Στα­νισλάους. Η γιαγιά του, η μητέρα του, ο πατέρας του, τρεις αδελφές και τέσσερις αδελφοί κατοικούν στην οδό του Χωριού, σε ένα μικρό σπίτι από πηλό, από πάνω έχει μια σκεπή από άχυρο, όλοι κοιμούνται στο ίδιο δωμάτιο όπου μαγειρεύουν κιόλας. Η οδός του Χωριού δεν έχει πεζοδρόμιο, κανείς όμως δεν βρίζει τον δήμαρ­χο. Κάθε φορά που επισκέπτομαι τον Στανισλάους με­σημέρι, την ώρα του φαγητού, τρώνε βραστές πατάτες με σούπα από πληγούρι, ή βραστές πατάτες με ρέγγα, κι εγώ στέκομαι σε μια γωνιά και μου τρέχουν τα σά­λια.

«Πάρε», λέει στο τέλος η μητέρα του Στανισλάους, «άμα χορταίνουν έντεκα, φτάνει και για δώδεκα».

Ο Στανισλάους με σκουντά στα πλευρά:

«Ψητά και σάλτσες ούτε στον ύπνο σου».

«Μα ούτε εμείς τρώμε κάθε μέρα ψητά και σάλτσες».

«Αν θέλατε, θα μπορούσατε».

Παίρνω τον σκούφο μου και τρέχω στο σπίτι.

«Γιατί μένεις εκεί για μεσημέρι;» με κατσαδιάζει η μάνα. «Φτωχοί άνθρωποι είναι, ένα κομμάτι ψωμί έχουν και τους το τρως εσύ».

«Γιατί έχουν τόσο λίγο;»

«Γιατί έτσι θέλει ο Θεούλης».

Η οδός των Νεκρών είναι πολύ μεγάλη, λόγω των νε­κρών, σκέφτομαι, θέλουν να κάνουν λίγη βόλτα ακόμα πριν μπουν στον τάφο και αποφασιστεί αν θα μείνουν εκεί ή θα πετάξουν στον ουρανό.

Πρόσφατα πέθανε ο θείος Μ. Ήταν, άραγε, καλός άνθρωπος; Στέκομαι στον τοίχο του νεκροταφείου. Κόβω μια βέργα από ιτιά και την ξύνω ώσπου να γίνει μυτερή, σκαρφαλώνω πάνω από τον τοίχο, τρέχω στον τάφο και ανοίγω μια τρύπα, ο φύλακας του νεκροτα­φείου με αιφνιδιάζει, το βάζω στα πόδια και εξαφανί­ζομαι.

Στον δρόμο προς το σπίτι σκέφτομαι: τι σημαίνει καλός άνθρωπος;

Έξω βροντούν πόρτες. Στο δωμάτιο είναι σκοτεινά. Εκεί κοιμάται ο πατέρας, εκεί η μητέρα. Δεν είναι κα­θόλου σκοτεινά. Και τα κρεβάτια του πατέρα και της μητέρας είναι άδεια. Τους επιτέθηκαν ληστές; Απ’ έξω φεγγίζει κοκκινωπά. Ένα κέρας σαλπίζει, πάντα την ίδια θρηνητική νότα. Πηδώ από το κρεβάτι, ανοίγω την πόρτα διάπλατα, τρέχω στον δρόμο, απέναντι, στην άλλη άκρη της αγοράς, καίγεται ένα σπίτι, κόκ­κινο και πράσινο και μαύρο, πυροσβέστες με αστρα­φτερά κράνη στο κεφάλι τρέχουν σαν τρελοί τριγύρω, και οι άνθρωποι στέκονται στις μύτες των ποδιών. Η Γιούλε, η μαγείρισσά μας, με βλέπει και με γυρνά τρέχοντας στο κρεβάτι.

«Γιατί καίγεται το σπίτι, Γιούλε;»

«Γιατί ο Θεός ήθελε να τους τιμωρήσει».

«Γιατί ήθελε ο Θεός να τους τιμωρήσει;»

«Γιατί τα παιδάκια κάνουν πολλές ερωτήσεις».

Φοβάμαι, δεν μπορώ ν’ αποκοιμηθώ πια, μυρίζει κα­πνός, μυρίζει καψαλισμένο, μυρίζει Θεούλης.

Το άλλο πρωί στέκομαι μπροστά σε καρβουνιασμέ­νες σανίδες και πέτρες, είναι ακόμα καυτές.

«Ούτε κοκαλάκι δεν βρήκαν, η καημένη η γυναίκα κάηκε στο κρεβάτι της».

Γυρνάω απότομα, ο άντρας που μίλησε έχει απομα­κρυνθεί.

Τρέχω σπίτι, κάθομαι σε μια γωνιά, το ραβδί που σκάλιζα τις στάχτες κολλάει στο χέρι μου.

Ο κύριος Λέβι έρχεται. Γελά.

«Ωραίες σκανταλιές κάνεις».

Έχω παγώσει στη θέση μου.

«Όλοι στην πόλη ξέρουν ότι εσύ έβαλες φωτιά στο σπίτι των Άιχστεντ».

Ο κύριος Λέβι ανάβει ένα πούρο και φεύγει. Πρώτα είπε η Γιούλε ότι φταίω εγώ, τώρα το λέει ο κύριος Λέβι.

Τρυπώνω κάπου και μένω εκεί, καθισμένος στο πά­τωμα, ως το βράδυ.

Τι το διαφορετικό έκανα χτες; Γδύθηκα, πλύθηκα, έπεσα στο κρεβάτι και κοιμήθηκα, εδώ που τα λέμε δεν πλύθηκα, απλά είπα στη μάνα πως πλύθηκα, άρα είπα ψέματα. Μήπως γι’ αυτό η φωτιά; Γι’ αυτό ετούτη η τρο­μερή τιμωρία; Τόσο αυστηρός είναι ο Θεός; Σκέφτομαι τις βραστές πατάτες, την κυρία Άιχστεντ που κάηκε.

Στο δωμάτιο είναι σκοτεινά. Είμαι ξαπλωμένος και αφουγκράζομαι. Δεξιά από την πόρτα κρέμεται ένα στρογγυλό μακρουλό γυάλινο σωληνάριο που μου έχουν απαγορεύσει να ακουμπώ, η Άννα η καμαριέρα κάνει κάθε φορά τον σταυρό της πριν το ξεσκονίσει.

«Μέσα εκεί είναι ο Θεός σας, εσάς των Εβραίων», μουγκρίζει.

Καρδιοχτυπώ, όμως δεν τολμώ ακόμη. Και αν «Εκεί­νος» πεταχτεί έξω από τον κύλινδρο και φωνάξει: «Εί­μαι ο Θεούλης! Για τιμωρία, επειδή είπες ψέματα…» Δεν αφήνω τον φόβο να με κυριεύσει άλλο, ούτε και τις βρα­στές πατάτες τις φοβάμαι, με ένα άλμα φτάνω στην πόρτα, σκαρφαλώνω στο κομό, ρίχνω κάτω τον «Θεού­λη». Κάνω το γυάλινο σωληνάριο κομμάτια. «Εκείνος» δεν κουνιέται. Το ρίχνω στο πάτωμα. «Εκείνος» δεν κουνιέται. Το φτύνω, πιάνω τα παπούτσια μου και το χτυπώ με μανία. «Εκείνος» δεν κουνιέται. Ίσως να είναι ήδη νεκρός. Αισθάνομαι ξαλαφρωμένος. Μαξεύω τα κομμάτια γυαλί και χαρτί, τα στριμώχνω στην πτυχή του καναπέ ανάμεσα στην πλάτη και το μαξιλάρι, αύριο θα κάνω την ταφή του «Θεούλη».

Ξαπλώνω στο κρεβάτι χαρούμενος, ας μάθουν όλοι ότι σκότωσα τον «Θεούλη».

Είχα την εντύπωση πως όλα τα αγόρια και τα κορί­τσια πηγαίνουν μαζί στο ίδιο σχολείο. Όμως η Ίλζε και ο Πάουλ πηγαίνουν στο «ευαγγελικό», ο Στανισλάους στο «καθολικό», εγώ στο «εβραϊκό». Ωστόσο μαθαίνουν να διαβάζουν και να γράφουν όπως εγώ και τα σχολικά κτίρια είναι ίδια και απαράλλαχτα.

Ο δάσκαλος λέγεται κύριος Ζένγκερ. Όταν ανοίγει το πρωί την πόρτα, φωνάξουμε: «Καλημέρα, κύριε Ζένγκερ». Κάθεται στην έδρα με τη βέργα δίπλα του. Ό­ποιος δεν έχει κάνει τις ασκήσεις του πρέπει να απλώ­σει το χέρι, και ο κύριος Ζένγκερ τον χτυπά με τη βέρ­γα στην παλάμη. «Για τιμωρία», λέει. Όποιον έχει κάνει τις ασκήσεις του, τον παίρνει ο κύριος Ζένγκερ στα γόνατά του και πρέπει να ακουμπήσει και να τρίψει το μάγουλό του στο αγκαθωτό μάγουλο του κυρίου Ζέν­γκερ. «Για επιβράβευση», λέει.

Στο διάλειμμα δείχνουμε ο ένας στον άλλον τις φέ­τες ψωμιού με το προσφάι.

«Εγώ έχω κρέας».

«Εγώ έχω τυρί».

«Εσύ τι έχεις από πάνω;»

«Δεν έχει τίποτα πάνω».

Ο Κουρτ θέλει να κρύψει την άδεια φέτα του, δεν τον αφήνουμε, τον περιγελούμε, ο Κουρτ φωνάζει: «Θα το πω στη μάνα μου», εμείς φωνάζουμε: «Μαρτυριάρη», ο Κουρτ πετάει το ψωμί του στο χώμα και κλαίει.

Όπως πηγαίνουμε σπίτι μετά το σχολείο, ο Μαξ λέει: «Οι γονείς μου δεν με αφήνουν να παίζω με τον Κουρτ, η μητέρα του πλένει σ’ εμάς κάθε βδομάδα, όλοι οι φτωχοί είναι βρόμικοι και έχουν ψύλλους».

Παίζω με τον Στανισλάους. Μου έκαναν δώρο ένα τραινάκι. Εγώ κάνω τον μηχανοδηγό, ο Στανισλάους τον κλειδούχο. Στα μισά της διαδρομής πατάω φρένο.

«Προχώρα», φωνάζει ο Στανισλάους, βάζει δυο δά­χτυλα στο στόμα και σφυρίζει διαπεραστικά.

«Έχεις ψύλλους;»

«Προχώρα».

«Είσαι βρόμικος;»

Ο Στανισλάους πατά με το πόδι το τραινάκι. Το ό­μορφο παιχνίδι στραβώνει και γίνεται ένα μάτσο σίδε­ρα.

«Αφού ο Μαξ λέει ότι όλοι οι φτωχοί είναι βρόμικοι και έχουν ψύλλους. Τώρα μου χάλασες το τραινάκι, και λες ότι είσαι και φίλος μου;»

«Δεν είμαι φίλος σου. Σας μισώ».

Στον δρόμο τα παιδιά φωνάξουν: «Εβραίε, χεπ, χεπ!» Δεν το είχα ξανακούσει ποτέ. Μόνο ο Στανισλάους δεν φωνάζει, τον ρωτώ γιατί φωνάζουν έτσι οι άλλοι;

«Οι Εβραίοι έσφαξαν ένα χριστιανόπουλο στο Κόνιτς και έβαλαν το αίμα στην άζυμη λαγάνα».

«Αυτό δεν είναι αλήθεια!»

«Ενώ ότι είμαστε βρόμικοι και έχουμε ψύλλους, αυ­τό είναι αλήθεια, ε;»

Ο κύριος Ζένγκερ, ο δάσκαλος, διασχίξει την κεντρι­κή πλατεία. Ένας πιτσιρικάς τρέχει πίσω του και τρα­γουδά:

Εβραιόπουλο, διαβολάκι,
Σκίζει στα δυο τού Εβραίου το σακάκι,
Το σακάκι σκίστηκε,
Ο Εβραίος χέστηκε.

Ο δάσκαλος συνεχίζει να περπατά χωρίς να γυρίσει. Ο πιτσιρικάς φωνάξει: «Κόνιτς, χεπ, χεπ! Κόνιτς, χεπ, χεπ!»

«Στ’ αλήθεια πιστεύεις», ρωτώ τον Στανισλάους, «ότι οι Εβραίοι έσφαξαν ένα χριστιανόπουλο στο Κόνιτς: Δεν θα ξαναφάω λαγάνα».

«Τρίχες! Δώσε την σ’ εμένα».

«Γιατί φωνάξουν τα παιδιά Εβραίε, χεπ, χεπ;»

«Εσύ δεν μας φωνάξεις Πολάκους;»

«Αυτό είναι άλλο πράγμα».

«Βλακείες! Αν θες να ξέρεις, η γιαγιά μου λέει ότι οι Εβραίοι σταύρωσαν τον Χριστό μας».

Τρέχω στον αχυρώνα, τρυπώνω γρήγορα κάτω από το άχυρο και υποφέρω φρικτά. Τον ξέρω τον Χριστό, εί­ναι κρεμασμένος στο δωμάτιο του Στανισλάους, από τα μάτια του κυλούν κόκκινα δάκρυα, το στήθος του χαίνει ανοικτό και μέσα φαίνεται η καρδιά του που μα­τώνει, από κάτω γράφει:«Αφίετε τα παιδία ελθείν προς εμέ». Όποτε βρίσκομαι στον Στανισλάους και δεν προ­σέχει κανείς, πηγαίνω στον Χριστό και προσεύχομαι.

«Σε παρακαλώ, Χριστούλη, συγχώρεσέ με που οι Ε­βραίοι σε σκότωσαν».

Το βράδυ στο κρεβάτι ρωτώ την μητέρα:

«Γιατί είμαστε Εβραίοι;»

«Κοιμήσου, παιδί μου, και μην ρωτάς κουταμάρες».

Δεν μπορώ να κοιμηθώ. Δεν θέλω να είμαι Εβραίος. Δεν θέλω να τρέχουν πίσω μου τα παιδιά και να φωνά­ζουν, «Εβραίε».

Στην αυλή του Σμιντ, του μαραγκού, υπάρχει μια κα­λύβα. Εκεί συγκεντρώνονται οι «Αληθινοί Χριστιανοί». Παίζουν σάλπιγγα και τραγουδούν Αλληλούια, κάνουν μετάνοιες και φωνάζουν: «Ελθέτω η Βασιλεία Σου, ω Σιών!» Αγκαλιάζονται και φιλιούνται και σαλπίζουν ξανά. Θέλω να γίνω και εγώ αληθινός χριστιανός, γι’ αυτό πηγαίνω στην καλύβα. Ο κύριος αναγνώστης με χαϊδεύει, με κερνάει ζάχαρη και δηλώνει ότι βρίσκομαι στον σωστό δρόμο.

«Θα γιορτάσουμε όλοι μαζί την ιερή εορτή των Χρι­στουγέννων με αγάπη και ομόνοια», λέει.

«Ναι», λέω εγώ.

«Κι εσύ, παιδί μου, θ’ απαγγείλεις αυτό το χριστου­γεννιάτικο ποίημα».

Είμαι πανευτυχής, δεν είμαι πια Εβραίος, θα απαγ­γείλω ένα χριστουγεννιάτικο ποίημα, κανείς δεν θα έχει πια το δικαίωμα να φωνάξει πίσω μου «Εβραίε, χεπ, χεπ!» Παίρνω την τρομπέτα μου και φυσώ όπως έκανε εκείνος με τη σάλπιγγα, μετά απαγγέλλω με δυνατή, εορταστική φωνή το χριστουγεννιάτικο ποίημα. Την επόμενη μέρα ο κύριος αναγνώστης μού λέει ότι λυπά­ται, αλλά ο Χριστός θα ευχαριστηθεί περισσότερο αν το ποίημα το απαγγείλει ο Φραντς.

 

Advertisements

118 Σχόλια to “Ήμουν ένας Γερμανός – η αυτοβιογραφία του Ερνστ Τόλλερ”

  1. gpoint said

    Καλημέρα

    Ομορφο !

  2. Γς said

    Καλημέρα

    Πολλά θα ήθελα να σχολιάσω, αλλά ας αρχίσουν πρώτα οι ειδικοί

    Εν τω μεταξύ:

    >Στο διάλειμμα δείχνουμε ο ένας στον άλλον τις φέ­τες ψωμιού με το προσφάι.

    «Εγώ έχω κρέας».

    «Εγώ έχω τυρί».

    http://caktos.blogspot.gr/2014/02/blog-post_13.html

  3. sarant said

    Καλημέρα ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια! Θα λείψω για μερικές ώρες.

  4. Γς said

    >σε πολύ καλή μετάφραση του Μιλτιάδη Αργυρόπουλου

    Και πολύ Ενεστώτας αντί Αορίστου

  5. Γς said

    >«Απόφε τη νύχτα θα πεθάνει ένας εργάτης»

  6. LandS said

    5 Ναι, και δυο ζου γίνανε ξου . Μικρό το κακό.

  7. Ωραίο! Δεν θυμίζει λίγο το στιλ της Άλκης Ζέη στο «Κοντά στις ράγες»;

  8. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Μα τί ωραίο! Άγχος, μικρή η ζωή πολλές οι ομορφιές-τα βιβλία επίσης.
    Στο μεταξύ ακούω το Στέλιο Ελληνιάδη στο Κόκκινο , για τους έλληνες πολιτικούς πρόσφυγες στην Πολωνία. Στο Κροστσένκο, στα σύνορα με την Ουκρανία.

  9. geobartz said

    Για να δούμε πού και πως θα καταλήξει (αν συνεχιστεί)

  10. Παναγιώτης Κ. said

    Καλό.
    Αλλά σαν το Γκιακ του Παπαμάρκου που βρέθηκε στα χέρια μου και με συγκλόνισε δεν είναι! 🙂
    Αν θυμάμαι καλά είχαμε κάνει κουβέντα πριν από ένα χρόνο γιαυτό.

  11. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    10. Άλλο είδος το Γκιακ που μας συνάρπασε όλους. Το βιβλίο ετούτο είναι αυτοβιογραφία που βέβαια το κρίνουμε/απολαμβάνουμε ασφαλώς και λογοτεχνικά.

    Ernst Toller (3e en partant de la droite) lors d’une discussion publique avec Max Weber (premier plan, au centre) Ο Ε.Τόλερ(στη φωτό κέντρο-4ος από δεξιά) με το Μαξ Βέμπερ

  12. Γιάννης Ιατρού said

  13. cronopiusa said

  14. […] […]

  15. sarant said

    Επανήλθα, ευχαριστώ για τα νεότερα!

    4: Ιστορικός ενεστώτας

    6: Ναι, το οσιάρ τα μπέρδευε

    9: Να το σκεφτώ αν θα συνεχιστεί -δεν το είχα σκοπό πάντως

    10: Διαφορετικό πράγμα, εδώ έχουμε αυτοβιογραφία -και εκτός Ελλάδος.

    13 Στη φυλακή είναι η φωτογραφία, όπως λέει και η λεζάντα

  16. Θρασύμαχος said

    Κάπως με ξενίζει ο όρος «μαργραβάτο» ως απόδοση του Markgraf(en)tum, δεν μου φαίνεται δόκιμος αν και δεν έχω τίποτε ν’ αντιπροτείνω

  17. […] […]

  18. sarant said

    16 Στις υποσημειώσεις που παρέλειψα για τεχνικούς λόγους, ο μεταφραστής θεωρεί την απόδοση ατυχή, που όμως έχει επικρατήσει.

  19. Θρασύμαχος said

    #18: σίγουρα έχει (καλώς ή κακώς) επικρατήσει το «μαργράβος» για τον αξιωματούχο Markgraf, όμως «μαργραβάτο» για την επικράτειά του δεν θυμάμαι να τό ‘χω συναντήσει

  20. Reblogged στις anastasiakalantzi50.

  21. Pedis said

    # 15 – Νομίζω ότι θα ήταν όμορφα και διδακτικά αν τελικά αποφασίσεις να μας δώσεις κι άλλα αποσπάσματα.

  22. Γς said

    Σοβιετική Δημοκρατία του Μονάχου

    «We do not want to make a Russian or Berlin revolution with blood- shed, but rather a Bavarian revolution of love. —Ernst Toller, at his trial after the Bavarian Revolution.

    Ernst Toller and German Society: Intellectuals as Leaders and Critics, 1914–1939

  23. sarant said

    21 Eντάξει, αλλά όχι πάρα πολλά -να αγοραστεί και το βιβλίο, τώρα κυκλοφόρησε!

  24. Γς said

    21:

    Ολο το «Eine Jugend in Deutschland» εδώ

    http://gutenberg.spiegel.de/suche?q=Eine+Jugend+in+Deutschland

    Για τους γερμανομαθείς.

    Για τους άλλους:

    Φρειδερίκος ο Μέγας επιτρέπεται μητέρας προπάππους μου ήταν ο μόνος Εβραίος στο Samotschin, μια μικρή πόλη στην Netzebruch, για να εγκατασταθούν. Ο προπάππους μου κατέβαλε ένα χρηματικό ποσό, γι ‘αυτό ήταν για εκείνον το γράμμα προστασία παραδίδεται.
    κλπ

    κι ότι άλλο θέλει το γκουγκλ τρανσλάιτ

  25. Γς said

    γκουγκλ τρανσλέιτ

  26. sarant said

    24 Ε, κάπως καλύτερα το μεταφράζει ο άνθρωπος!

  27. Γς said

    24:

    Ουτε ο ιστορικός ενεστώτας δεν επιβιώνει γμτ…

  28. Γς said

    Και μια ενδιαφέρουσα [τζαμπέ] μελέτη [ντοκτορά] για τον Ερνστ Τόλλερ

    http://cadmus.eui.eu/bitstream/handle/1814/8432/2007_07_SCHOUTEN.pdf

  29. Pedis said

    # 23 – Σαφώς! Είναι κατανοητό.

  30. LandS said

    16, 18, 19 Ιδέες από τη Βίκι. Εξαρχάτο; Μαρκιονία;

  31. sarant said

    30 Προσωπικά δεν με ενοχλεί το μαργραβάτο, αφού έχουμε τον μαργράβο. Έτσι κι αλλιώς, όπως και να το πεις εννοώ, θέλει εξήγηση για το τι είναι.

  32. cronopiusa said

  33. LandS said

    31 Αν έχει επικρατήσει ούτε εμένα ενοχλεί, αλλά ο Θράσος το αμφισβητεί.
    Μαρκ είναι τα σύνορα. Γκραφ ο κόμης. Μαρκγράφ > …> Μαργράβος ο κόμης των συνόρων. Μαργραβάτο η περιοχή του κόμη των συνόρων;
    Επίσης υπάρχει και ο Μαρκήσιος ως αφεντικό του Μαρκ, και ο μαργκράφ ήταν για τους Φράγκους ότι ο έξαρχος για τους Βυζαντινούς.

  34. sarant said

    33 Ο μαργράβος έχει επικρατήσει, όχι το μαργραβάτο.

  35. αγάπες λάθρες said

    Γιατί με ενοχλεί τόσο το τελευταίο σκίτσο. Η δημοκρατία σκοτώνει, ενώ ο φασισμός (σας) σώζει. Τρέλα.

  36. LandS said

    35 Η βόμβα σκοτώνει όχι το γκράφιτι πάνω της.

  37. Αγγελική said

    Πολύ ωραία γραφή. Θα αγοράσω, οπωσδήποτε, το βιβλίο. Μη βάλεις άλλο απόσπασμα, Νίκο, για να το πάρουμε όλοι. 😉

  38. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    24/ Άλλο το ένα άλλο τ΄αλλο βιβλίο του:
    -Eine Jugend in Deutschland (A Youth in Germany) (1933), autobiography, Amsterdam
    -I Was a German: The Autobiography of a Revolutionary (1934), New York: Paragon
    https://en.wikipedia.org/wiki/Ernst_Toller

  39. ΕΦΗ - ΕΦΗ said


    http://www.nostimonimar.gr/tha-erthi-kapote-i-mera/

  40. cronopiusa said

    https://twitter.com/MSF_Sea

    https://twitter.com/amnestypress

  41. Τι αναμνήσεις μού ξυπνήσατε, κύριε Σαραντάκο! Σας ευχαριστώ πολύ! Το βιβλίο το έχω στα Γερμανικά και κάποτε, μάλιστα, χρειάστηκε να ασχοληθώ επισταμένα με το περιεχόμενό του. Ένα απόσπασμα μόνο σας ζητώ να βάλετε: τα συναισθήματα του Τόλλερ για το συμβάν στο κυνήγι. Όπως βλέπετε, το διατύπωσα προσεχτικά για να μην προδώσω τις λεπτομέρειες. 🙂

  42. Γς said

    38:

    > Άλλο το ένα άλλο τ΄αλλο βιβλίο του:

    Το ίδιο είναι!

    Το

    «Eine Jugend in Deutschland»

    και η μετάφρασή του στα Ελληνικά

    «Ήμουν ένας Γερμανός. Η αυτοβιογραφία ενός επαναστάτη»

  43. Γς said

    38, 42:

    Δηλαδή το δεύτερο που αναφέρεις

    I Was a German: The Autobiography of a Revolutionary

    είναι μετάφραση στα Αγγλικά του πρώτου

    Eine Jugend in Deutschland

  44. Αγαθίας ο Σχολαστικός said

    Ενημερώνουμε ότι μόλις σαρώσαμε στον Τελικό του Μπάσκετ τους Ορθόδοξους Σέρβους με 30 πόντους διαφορά και κατακτήσαμε το χρυσό μετάλλιο. ΗΠΑ – Σερβία 96-66

  45. Η αγγλική Βικιπαίδεια τα παραθέτει μεν ως δύο διαφορετικά βιβλία, όμως το περιεχόμενο του «I was a German» συμπίπτει απόλυτα με εκείνο του «Eine Jugend in Deutschland». Πρόκειται για την ίδια αυτοβιογραφία.

  46. αγάπες λάθρες said

    Κατανοητό. Στο ελληνικό κοινό, που είναι φούλ ρατσιστικό, είναι πιο πιασάρικο ένας τίτλος «Ήμουν ένας Γερμανός» (και δη αν πρόκειται για Γερμανό 🙂 και όχι φερειπείν γάλλο ) από «Eine Jugend in Deutschland». Βέβαια, ο κοινός νους θα ρωτήσει, πιες ιδιότητες απαρτίζουν έναν γερμανό τις οποίες απέβαλε και έτσι δεν είναι πλέον γερμανός, αλλά σιγά μη κάτσουν οι αναννώστες να κάνουν τόσες και τέτοιες αναλύσεις.

  47. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    43 και πριν: Η ελληνική μετάφραση έγινε από τα γερμανικά, αλλά προτιμήθηκε ο αγγλικός τίτλος

    37-41 Αντικρουόμενα τα αιτήματα 🙂
    Πάντως αν βάλω θα βάλω αυτό του Κώστα.

  48. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    42. Παρανόηση. Οι δύο εκδόσεις, Άμστερνταμ και Ν.Υ, με λίγο διαφορετικό τίτλο.οκ.

    Από τη Βίκι
    Ο Τόλλερ έγραψε τα πιο πολλά και τα πιο λαμπρά έργα του στη φυλακή. Μετά την αποφυλάκισή του το Ιούλιο του 1925,το πιο γνωστό από τα δράματά του , το Hoppla, We’re Alive! (Hoppla, wir leben!), ανέβηκε στο Βερολίνο από τον Erwin Piscator. Πρόκειται για την ιστορία ενός επαναστάτη που αφού πέρασε οχτώ χρόνια έγκλειστος σε ψυχιατρείο, ανακαλύπτει ότι οι παλιοί του σύντροφοι έπιασαν την καλή και συμβιβάστηκαν απόλυτα με το σύστημα που πολεμούσαν.Απελπισμένος αυτοκτονεί.

    Στις 23 Μαΐου 1939, ένας 44χρονος κουρασμένος, τρομαγμένος, απελπισμένος άντρας κάθεται σε ένα μπαρ του Παρισιού, μεθυσμένος όπως πάντα, και μαθαίνει την αυτοκτονία του φίλου του, θεατρικού συγγραφέα Ερνστ Τόλλερ (Ernst Toller).[4]Καταρρέει, καλείται ασθενοφόρο και τέσσερις μέρες αργότερα πεθαίνει στο νοσοκομείο από πνευμονία και delirium tremens
    http://booksjournal.gr/slideshow/item/1111-gi-ozef-rot

  49. Γιάννης Ιατρού said

    Τα χαιρετίσματα του Λάμπρου στο ιστολόγιο.
    Συναντηθήκαμε προ ολίγου εδώ κοντά για ένα ουζάκι και του έγινε και το σχετικό briefing (γιατί μου παρουσίασε ένα κάποιο …. στερητικό σύνδρομο, μιας κι είχε καπόυ δυό βδομάδες να διαβάσει στο μπλογκ 🙂 🙂 )

  50. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Φαίνεται πολύ ωραίο το βιβλίο.Εξ αρχής είναι συναρπαστικά αυτά που αφηγείται και ο τρόπος του βέβαια. Όλα τα επεισόδια μεταξύ των παιδιών και των μεγάλων μου έφεραν στο νου αντίστοιχα καμώματα από τα παιδικάτα. Ασφαλώς με άλλες «διακρίσεις» να είναι αφορμή για τις διαμάχες και τους διαχωρισμούς. Για παράδειγμα, κάτι λαλάδες κ θειάδες άμα βάλω στη θέση των νταντάδων να λένε μην κάνεις παρέα μ΄αυτόν, είναι γρουνιέζος! Τί ήταν αυτό; παρατσούκλι οικογένειας που από χρόνια (ίσως κι απ΄την εποχή των δικών τους γιαγιάδων),είχανε διαφορές. Κάποιο δικαστήριο, κάποια ατιμία, κάποια χρωστούμενα απλήρωτα.
    Οι πατάτες πάλι, μεγάλη πρόζα! -Ποιες πατάτες, οι τηγανητές ή οι οφτές σ΄αρέσουνε; -Τση γειτόνισσας!
    Αμ οι φτωχότερη του χωργιού με τον άντρα καθηλωμένο από ατύχημα και τα τέσσερα παιδιά; Το καλύτερο κρυφτό (Χωστό) το παίζαμε στο στενόχωρο σπίτι της όπου τα λιγοστά λιχουδικά της μας τα μοίραζε με το δικό της χέρι σε κάθε στόμα,των κοριτσιών της και των ξένων, μια ίδια μπουκιά, σαν περιστέρα.

  51. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    49. Χαιρετισμούς!
    Παραπληκτρολογήσεις
    11. Ο Ε.Τόλερ(στη φωτό κέντρο- 3ος από δεξιά) με το Μαξ Βέμπερ
    50. …Αμ η φτωχότερη του χωργιού

  52. Αγαθίας ο Σχολαστικός said

    1) Ενημερώνουμε ότι δόθηκε πρίν λίγο στην δημοσιότητα ο Τελικός Πίνακας των Μεταλλίων της Ολυμπιάδος του Ρίο. Η Ελλάς κατετάγη 26η στην γενική κατάταξη και πρώτη χώρα στα Βαλκάνια. Έκπληξη η Τουρκία, που παρά τις αθρόες μετεγγραφές νέγρων δρομέων από την Αφρική, παλαιστών και αρσιβαριστών από το Καζακστάν κλπ. κατέλαβε μόλις την 41η θέση με 1 χρυσό, 3 αργυρά και 4 χάλκινα, Σύνολο= 8.

    2) Ένας Εβραίος καθηγητής, φίλος και συνεργάτης της Κοινότητός μας εδώ στο Σικάγο, μάς ενημέρωσε για κάτι θεμελιώδες που είναι απαραίτητο για την κατανόηση του παρόντος άρθρου: Οι Εβραίοι της Αμερικής και του Ισραήλ έχουν αποκηρύξει τον Ernst Toller, διότι η ύπαρξή του και η δράση του δίνει επιχειρήματα στους νεοναζιστές ότι τον Μπολσεβικισμό τον δημιούργησαν οι Εβραίοι διανοούμενοι. Απόδειξη γι’ αυτό είναι ότι στην εξόχως ενημερωμένη Jewish Encyclopedia δεν υπάρχει κάν λήμμα «Ernst Toller», όπως μάς επεσήμανε ο φίλος μας…

    3) Με αφορμή την αποψινή λήξη των Ολυμπιακών του Ρίο, η Κοινότης μας αγόρασε από τον Μπέζο το μνημειώδες σύγγραμμα (1η έκδοσις 2010) «Οι Εβραίοι και η δημιουργία του Μοντέρνου Γερμανικού Θεάτρου», που αποκαλύπτει την τεράστια συνεισφορά του Ernst Toller στο σύγχρονο γερμανικό θέατρο, για την οποία δεν κάνει λόγο το παρόν άρθρο. Κατεβάστε εδώ

    Αποχωρούμε για να απολαύσουμε σε λιγάκι το Κατερινάκι να σηκώνει την Ελληνική Σημαία στην Τελετή Λήξεως του Ρίο. Ενημερώνουμε ότι οι άνθρωποι του Ισίδωρου Κούβελου διάβασαν το χθεσινό σχόλιο μας για το πραξικόπημά τους να δώσουν με το έτσι θέλω την Σημαία στον θεούσο Πετρούνια (επειδή επικαλέστηκε την Παναγία για το χρυσό μετάλλιό του, ενώ η Στεφανίδη όχι) και αποφάσισαν μέσα σε μισή ώρα να κάνουν κλήρωση για να αποφύγουν το κράξιμο. Οι Θεοί των Ελλήνων έδωσαν την εύνοιά τους να κληρωθεί το Κατερινάκι και τα υπόλοιπα σε λίγο. Έχει δύναμη, τελικά, το Σαραντάκειο Ιστολόγιο…

  53. spiral architect said

    – Τι κάνεις Γιάννη;
    – Τον Μπέζο!

  54. spiral architect said

    Ακόμα και σήμερα: http://bit.ly/2b9ULMA

  55. cronopiusa said

    Καλή σας μέρα!

  56. Γς said

    55:

    Πρέπει να φρεσκάρουμε τις γνώσεις μας γύρω από την Σοβιετική Δημοκρατία της Βαυαρίας και της Βαυαρίας γενικότερα.

    Αρχίζοντας από το 1800. Από τον πατέρα του Οθωνα, τον πουτανιάρη Λουδοβίκο τον Α΄

  57. sarant said

    Καλημέρα από εδώ!

  58. αγάπες λάθρες said

    Πέρα από το γελείο «μαργραβάτο» (πρώτη φορά το διαβάζω), πρέπει να γίνει και ειδική μνεία ότι η «Σοβιετική Δημοκρατία της Βαβαρίας» ουδεμία σχέση έχει με Λένιν Στάλιν κτλ. Το λέω, διότι ο κόσμος έχει μπαφιάσει με την (πρώην) Σοβιετική Ένωση και να μη τα συγχέει. Της «Σοβιετικής Δημοκρατίας της Βαβαρίας» της αξίζει περισσότερος σεβασμός.

  59. Αγαπητέ Νίκο, ενδιαφέρον άρθρο, σύμπτωση κιόλας γιατί το κοίταγα για άλλους λόγους εδώ στη δροσερή Έσση. Χαίρομαι που βρήκες τη μετάφραση εξαιρετική, αλλά εγώ είχα μεγάλο θέμα με τη συγκεκριμένη μετάφραση -από την πρώτη σελίδα- αν και επιφυλάσσομαι να το δω προσεχτικά. Μόνο, λοιπόν, από την πρώτη σελίδα το «permission» γίνεται «ένταλμα προστασίας» (επεξήγηση ή από άποψη απόδοση (;)), το «In my granparents’ house the loft was full of huge, dusty old folios, heavily gilt» γίνεται… «Στις σοφίτες του σπιτιού έπιαναν σκόνη γιγάντιοι, κιτρινισμένοι τόμοι» το «little short dress» γίνεται «ρουχαλάκι» και… το «spit»… «ροχάλα» και αμέσως μετά…. το «I spit and he takes the marble but says nothing» αποδίδεται με το «Φτύνω και χάνω»…! Δεν ξέρω πώς έχει γίνει η μετάφραση και από ποια έκδοση, γλώσσα κ.λπ., αλλά αν ξέρεις περισσότερα, μας λες. Απ’ όσο ξέρω, στα Αγγλικά το έγραψε κι εκδόθηκε NY.

  60. Οκ, βλέπω στο μεταξύ προστέθηκαν σχόλια και βρήκα το πρωτότυπο ένα χρόνο πριν (και με άλλο τίτλο) και διαφορές στο γερμανικό κείμενο. Μολαταύτα, όχι όσες θα περίμενα για να εξηγήσουν κάποιες επιλογές. http://www.buechnerbuehne.de/Resources/Toller_Jugend_in_Deutschland.pdf

  61. sarant said

    59-60: Γεια σου Έλενα! Όπως είδες κι εσύ, η μετάφραση έγινε από τα γερμανικά.

  62. Euskal Herriko egoera ez da Espainia said

    Καλημέρα,καλή εβδομάδα. Δεν θυμάμαι να έχω εντοπίσει,αλλά το ιστολόγιο προτείνει (προτρέπει θα ήταν προτιμότερο) βιβλία προς ανάγνωση λόγω θέρους;

  63. sarant said

    62 Καλημέρα. Κάθε χρόνο βάζουμε τέτοιο άρθρο, γύρω στις 10 Ιουλίου.

    Το φετινό:
    https://sarantakos.wordpress.com/2016/07/11/biblia-10/

  64. leonicos said

    Ρηχή θρησκευτικότητα και άγνοια. Θανατηφόρος συνδυασμ’ός

    Μου κάνει εντ’υπωση, δεν τον προετοίμαζαν για μπαρ-μιτσβά; Πότε θα μάθαινε να διαβάζει εβραϊκά; Εκτός κι αν έκαναν την τελετή στα γερμανικά… όπερ άτοπο. Αλλά ποιος ξέρει τι συνέβαινε τότε. Προφανώς κάποιοι ξέρουν… αλλά φρόντισαν να μην τα μάθουμε εμείς. Αλλά η περιοχή ήταν κατ’ ουσίαν χασιδική. Κάτι δεν πάει καλά με τη διήγηση

    Δεν είχα ξανακούσει για γυάλινες μετζουτζότ. Συνήθως είναι ασημένιες

    Το ‘γιατί μας λένε εβραίους’ το είχα ρωτήσει κι εγώ, αλλά πήρα πληρέστερη απάντηση.

  65. leonicos said

    @50 Έφη έφη

    ‘Ημουν κάτω από δέκα. Μια γειτόνισσα, η μάνα του ακόμα ενεργού μου φίθλου Αντώνη, έχει ένα κουλουράκι στορογγυλό με μια κόκκινη κουτσουλιά, ίσως βύσσινο. Κόβει κομμάτι κομμάτι και, προς έκπληξή μου, επειδή η κατάσταση δεν το δικαιολογούσε ας πούμε, δίνει κι εμένα. Αλλά φρόντισε το βυσσινάκι να πάει στον Αντώνη. Το περίμενα, μου φάνηκε λογικό και δίκαιο, το θυμάμαι στοργικά, αλλά δεν έφυγε ποτέ από το μυαλό μου.

    Αύριο, εντυπώσεις από ανατολικήΚρήτη συν Μουσείο Ελευθέρνας.

    Πρόγευση: Όποιος δεν έχει κάνει τη διαδρομή Ζάκρο – Ιεράπετρα μέσω Ξηροκάμου – Κουτσουρά, δεν ξέρω αν ε΄χει δικαίωμα ν’ αποκαλείται καθαρόαιμοςκρητικός

  66. leonicos said

    Το βιβλίο δεν το ξέρω, αλλά το huge, dusty old folios, heavily gilt, παραπέμπει σ’ εντελώς άλλο αντικείμενο από ‘τόμους’, ειδικά δε για ένα παλιό εβραϊκό παραδοσιακό σπίτι, που ίσως κατείχεκαι χειρόγραφα, είναι άλλα αντ’ άλλων μεταφραστικά.

  67. sarant said

    64 Τι σου απάντησαν όμως;

    66 Στο πρωτότυπο
    Auf den Dachböden des Hauses verstaubten riesige vergilbte Folianten.
    Πώς θα το απέδιδες;

  68. Ad#66 Αν είστε ο κύριος Καλαχώρας, μήπως μπορείτε να μου πείτε πού ή πώς μπορώ να βρω το «Μέρες του Φίλου μου Πέτρου Π.»; Αν δεν είστε, ζητώ συγγνώμη. (Νίκο, ελπίζω ότι θα μου συγχωρέσεις την παρέκβαση…)

  69. Kαι κάτι εξαιρετικά ενδιαφέρον. Η μετάφραση στα Αγγλικά είναι του Crankshaw – κάποια σχόλια εδώ https://books.google.de/books?id=0S4AAQAAQBAJ&pg=PT298&lpg=PT298&dq=crankshaw+toller&source=bl&ots=Ai-wmEAJHR&sig=wDL2ajw_9deDNZhqbRblQIJE_Yk&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=narrative%20that%20reinterprets%20Toller's&f=false αν και το πλέον πιθανό να το είδε και ο Toller -πάντως παρουσιάζει ενδιαφέρον για… ψάξιμο. 🙂

  70. Γιάννης Ιατρού said

    Foliant είναι κάποιο βιβλίο, συλλογή εγγράφων, όπου το μέγεθός του (διαστάσεις) καθορίζεται από τις διαστάσεις των σελίδων που δημιουργούνται με 1Χ φορά δίπλωση του folio = χαρτιού (περίπου όσο το σημερινό DIN A3). Σε ελέυθθερη μετάφραση θα έλεγα παλαιών/μεγλαων σε μέγεθος συλλογών εγγράφων ή έστω βιβλίων.

    Ολόκληρο (πρόχειρα): Στο πάτωμα της σοφίτας γέμιζαν σκόνη γιγάντια (μεγάλα) κιτρινισμένα βιβλία

  71. Γιάννης Ιατρού said

    70 ==> 67b

  72. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    65. 😦 Leonicos>>εντυπώσεις από ανατολική Κρήτη,διαδρομή Ζάκρο – Ιεράπετρα μέσω Ξηροκάμου – Κουτσουρά,
    Στη γη των Ετεοκρητών. 🙂

  73. Avonidas said

    Καλησπέρα.

    Το βιβλίο το παρέλαβα μόλις σήμερα, οπότε δεν μπορώ ακόμα να το σχολιάσω. Ο μεταφραστής, ο Μιλτιάδης Αργυρόπουλος, είναι πολύ καλός μου φίλος και συνάδελφος, και μου έχει ζητήσει να του πω τη γνώμη μου για τη μετάφραση — γνώμη περιορισμένης αξίας μιας και δεν ξέρω γερμανικά. Το μόνο που μπορώ να κρίνω είναι πόσο στρωτή και φυσική είναι η απόδοση στα ελληνικά.

    Νομίζω ότι αυτό μπορώ να το κάνω άνετα, μιας κι έχω δει πολλές κακές μεταφράσεις ως τώρα 😛

  74. 70β: Το πρωτότυπο λέει «auf den Dachböden des Hauses» και η μετάφραση «στις σοφίτες του σπιτιού», οπότε όλα καλά. «Στο πάτωμα της σοφίτας» θα έπρεπε να πούμε, αν έλεγε, ξέρω ’γώ, «auf dem Fußboden des Dachbodens» ή κάτι παρόμοιο.

  75. miltarg said

    Μολονότι ένθερμος υποστηρικτής του ιστότοπου, ως σήμερα τον απολάμβανα παθητικά. Από τη στιγμή όμως που αντικείμενο της κριτικής είναι το μετάφρασμά μου, θεωρώ υποχρέωσή μου να το υπερασπισθώ. Ας πάρουμε λοιπόν τα πράγματα από την αρχή:

    #4 Η αταξία στην επιλογή ρηματικών χρόνων είναι στυλιστική επιλογή του συγγραφέα. Σας διαβεβαιώ δε ότι δεν ξενίζει τον γερμανό αναγνώστη λιγότερο από τον έλληνα. Θεωρώ μεταφραστικό φάουλ το «μακιγιάρισμα» στυλιστικών επιλογών κατά τη μετάφραση, όταν αυτές έχουν στη γλώσσα-στόχο την ίδια «γεύση». Αυτή βέβαια είναι μια προσωπική άποψη, επί της οποίας θα μπορούσε να γίνει μια όμορφη, δημιουργική κουβέντα.

    #16 Ο όρος «μαργραβάτο» (ο οποίος είναι ομολογουμένως αδόκιμος, πλην όμως η λέξη υπάρχει) αποδίδει τη λέξη «Mark» στο πρωτότυπο. Παραθέτω το σχόλιό μου στο υπόμνημα:
    Μαργραβάτο: (Mark). Συνοριακή κομητεία. Η απόδοση του όρου από τη γερμανική είναι ατυχής, εντούτοις έχει επικρατήσει. Markgraf = Μαρκήσιος, στα μεσαιωνικά λατινικά «comes marc(h)ensis» = Κόμης (Graf) συνοριακής επαρχίας (Mark).

    #30 Το εξαρχάτο το βρήκα, αλλά δεν μου άρεσε, ήθελα μια λέξη που να μυρίζει βορειοευρωπαϊκό και όχι βυζαντινό μεσαίωνα, κι ας είναι αδόκιμη. Εντούτοις μου διέφυγε ο όρος «Μαρκιονία», τον οποίο θα είχα προτιμήσει αν είχα εντοπίσει. Mille merci, mon ami. Touché!

    #59 Εδώ έχουμε πολλά να πούμε. Θεωρώ σκόπιμο να τονίσω πως η μετάφραση έγινε από το πρωτότυπο (που είναι γραμμένο στα γερμανικά), συνεπώς είναι αυτονοήτως παρακινδυνευμένη η κριτική που βασίζεται στη σύγκριση με το αγγλικό μετάφρασμα, καθώς είναι έτσι αδύνατον να εξακριβωθεί η πατρότητα τυχόντων λαθών. Εν προκειμένω: α) Το «permission» είναι ατυχής απόδοση του «Schutzbrief», το οποίο σε κατευθείαν μετάφραση θα ήταν «επιστολή προστασίας» (ουσιαστικά πρόκειται για έγγραφο που χορηγούσε ο τοπικός άρχοντας μιας περιοχής, το οποίο έθετε τον παραλήπτη υπό την προστασία του, άρα του χορηγούσε το δικαίωμα εγκατάστασης στην περιοχή. Ο όρος ανιχνεύεται ήδη από τον μεσαίωνα). Η απόδοση «ένταλμα προστασίας» συνάδει περισσότερο με το ύφος της υπηρεσιακής γλώσσας στα ελληνικά. β) Η φράση «In my granparents’ house the loft was full of huge, dusty old folios, heavily gilt» είναι πατάτα του αμερικανού μεταφραστή. Στο πρωτότυπο γράφει: «Auf den Dachböden des Hauses verstaubten riesige vergilbte Folianten». verstaubten=σκονίζονταν, έπιαναν/μάζευαν σκόνη, riesige=γιγάντιοι, vergilbte=κιτρινισμένοι (ο κακομοίρης αγγλόφωνος μπέρδεψε τη λέξη με την αγγλική gilt, που σημαίνει χρυσοποίκιλτος/επιχρυσωμένος. Η αντίστοιχη λέξη στην γερμανική είναι «vergoldet». Χοντράδα εκ μέρους του, πλην ανθρώπινα τα λάθη…), Foliant=βιβλίο, του οποίου η σελίδα είναι το 1/4 του τυπογραφικού. Αν το ανοίγαμε διάπλατα στο κέντρο, το δισέλιδο ενώπιόν μας θα ήταν συνεπώς το ήμισυ του τυπογραφικού. Τα άπαξ διπλωμένα δισέλιδα τοποθετούνταν το ένα πάνω στο άλλο και ράβονταν στη μέση. Κλασσικό τέτοιο βιβλίο είναι η Αγία Γραφή του Γουτεμβέργιου (1455), με διαστάσεις σελίδας 307Χ445 mm, οι οποίες δικαιολογούν το χαρακτηρισμό «τόμος». Επίσης λάβετε υπ’όψιν ότι η υιοθεσία των λατινικών λέξεων από τις ευρωπαϊκές γλώσσες δεν έχει γίνει χωρίς νοηματικές αποκλίσεις από γλώσσα σε γλώσσα, οι οποίες συχνά είναι μεγάλες (π.χ. στα αγγλικά rudiment σημαίνει basic principle, ενώ στα γερμανικά Rudiment σημαίνει Überbleibsel, δηλ. υπόλειμμα). Ομοίως, η αγγλική folio έχει περισσότερες σημασίες από την γερμανική Foliant, η οποία, σύμφωνα με το Duden, εμπεριέχει και τη νύξη του «unhandlich» (δύσχρηστου), παραπέμποντας έτσι σε ογκώδη τόμο. γ) Το «little short dress» στο πρωτότυπο είναι «Kleidchen», το οποίο μπορεί να σημαίνει είτε φουστανάκι (απίθανο για αγοράκι) είτε ρουχαλάκι. δ) Η φράση στο πρωτότυπο είναι «Spuck jetzt, einen Murmel als Einsatz». Η άμεση μετάφραση είναι «Φτύσε τώρα, ένας βώλος στοίχημα». Ωστόσο, ένα ελληνόπουλο δέκα περίπου ετών που το παίζει «αντράκι» απέναντι στον πιο μειλίχιο φίλο του δεν θα έλεγε ποτέ «φτύσε τώρα». Θα’λεγε κάτι σαν «Ρίξε μια ροχάλα», διανθίζοντας ενδεχομένως την προστακτική του και με τη γνωστή ελληνοπρεπή κλητική προσφώνηση, την οποία παρέλειψα λόγω αυτοπεριορισμού των μεταφραστικών μου ελευθεριών… Από τη στιγμή που οι φράσεις είναι νοηματικά ισοδύναμες, είναι χρέος μου να διασώσω το ύφος και την οικειότητα του λόγου στη γλώσσα-στόχο. Αν τώρα αυτό που ενοχλεί είναι η αντιαισθητική λέξη, οφείλω να σας προειδοποιήσω ότι αργότερα εμφανίζονται στο πρωτότυπο χειρότερες. Τι θα έπρεπε να κάνω; Να τις παραλείψω; Ή να καταφύγω σε ευφημισμούς; ε) «I spit and he takes the marble but says nothing». Εδώ η φαντασία του αμερικανού μεταφραστή κάλπασε αχαλίνωτη. Στο πρωτότυπο γράφει: «Ich spucke und verliere.»=»Φτύνω και χάνω.» Τίποτε άλλο.

    #60 Με χαρά θα εξηγήσω όποιες επιλογές φαντάζουν ακατανόητες, και θα απολογηθώ για τυχόντα σφάλματα. Οι συζητήσεις αυτές, όσο είναι καλοπροαίρετες, μόνον επωφελείς είναι για τους συμμετέχοντες. Εκ μέρους μου δηλώνω έμπλεως αγαθών προαιρέσεων. Το αυτό εύχομαι και δι’ όλους υμάς.

    #66 Σχετικά με το περιεχόμενο της ένστασης, θεωρώ πως απάντησα προηγουμένως. Σχετικά με το ύφος, θα διαμαρτυρηθώ διακριτικά. Αν, αγαπητέ φίλε, αυτό είναι ένα μεταφραστικό «άλλ’αντ’άλλων», τότε σε πόσο δημιουργική λεξιπλασία θα πρέπει να προβούμε για να περιγράψουμε «τον τρόπο εργασίας του Μποχεμιάν» ή τα «καναρίνια» που απολάμβανε στο τραπέζι του ο εξόριστος Ναπολέων; Με κάθε σεβασμό, αλλά πιστεύω πως βιάζεστε να εξαντλήσετε την αυστηρότητά σας.

    #70 Χαίρομαι βλέποντας πως η διόρθωση που προτείνετε βρίσκεται πολύ κοντά στην απόδοσή μου. Δυστυχώς όμως περιέχει ένα λαθάκι: Dachboden στα γερμανικά είναι η ίδια η σοφίτα, όχι απλώς το πάτωμά της. Η λέξη είναι παραπλανητική.

    Και ένα σχόλιο δίκην επιλόγου: Στη μεταφραστική συντεχνία, στην οποία είμαι νέηλυς, οι σκιντζήδες είναι πάμπολλοι και οι γκάφες τους ανεκδοτολογικές. Όποτε λοιπόν δέρονται, δικαίως δέρονται. Η συχνότητα των μεταφραστικών ατοπημάτων που καυτηριάζονται στον συγκεκριμένο ιστότοπο φρονώ πως έχει κάνει την ομήγυρη υπερβολικά ευερέθιστη, με έκδηλη ροπή προς την… λαθοθηρία. Ωστόσο, υπάρχει τεράστια απόσταση ανάμεσα σε αυτόν που προσπάθησε φιλότιμα και με σεβασμό και αυτόν που βιάστηκε να τελειώσει για να πληρωθεί και στα παλιά του τα παπούτσια τι σημαίνει η λέξη και τι ήθελε να πει ο συγγραφέας. Δεν είναι όλοι οι πιανίστες για το εκτελεστικό απόσπασμα. Προσωπικά, το μόνο που αρκεί να αναφέρω είναι ότι οι εξηγήσεις που παρέθεσα παραπάνω αντλούσαν πληροφορία από την έρευνα που έκανα in situ ενώ μετέφραζα, δεν έγιναν τώρα για τον σκοπό της δικαιολόγησης των επιλογών μου. Πάλεψα νυχθημερόν με την κάθε λέξη, γι’αυτό και θυμάμαι με ακρίβεια τους προβληματισμούς που τη συνοδεύουν. Αν δεν στάθηκα στο ύψος των απαιτήσεων, ζητώ συγγνώμη, θα είναι όμως άδικο να μου προσαφθεί ακηδεία. Όπως γράφει και ο Ερνστ Τόλλερ στο τέλος του 14ου κεφαλαίου:

    «Καταδικάζομαι σε πέντε χρόνια κάθειρξη, διέπραξα μεν το έγκλημα της εσχάτης προδοσίας, αλλά από έντιμα κίνητρα»

    Ελπίζω να γλυτώσω τη φυλακή…

  76. sarant said

    75 Καλώς ήρθες αγαπητέ, χαίρομαι για την έστω διαδικτυακή γνωριμία. Κατά τη γνώμη μου η μετάφραση που έκανες στον Τόλερ είναι πολύ καλή -αν και όταν το έγραψα δεν είχα κάνει αντιπαραβολή κάποιων αποσπασμάτων, είχα απλώς εκτιμήσει τη ροή του ελληνικού κειμένου. Τώρα που έγινε και κάποια αντιπαραβολή, κι αφού προσπεράσαμε την παραπλανητική αγγλική μετάφραση, η αρχική μου εκτίμηση ενισχύεται. Η δουλειά σου είναι εξαιρετική, είναι σαφώς καλύτερη από το μέσο επίπεδο μεταφράσεων, και βέβαια απέχει έτη φωτός από τερατουργήματα τύπου Μποχεμιάν.

  77. Γιάννης Ιατρού said

    74: Δεν νομίζω, γιατί η λέξη Dachboden περιέχει ήδη το συνθετικό -boden = πάτωμα, δάπεδο. Επίσης Fuß-boden & Dach-boden περιέχουν το ίδιο συνθετικό (-boden), οπότε μου ακούγεται και σαν πλεονασμός το Fußboden (des Dachbodens) 🙂

    Τέλος πάντων… Πάντως μόνη της η λέξη σοφίτα (από το Dachboden) δεν αποδίδει το νόημα, γιατί τα βιβλία δεν ήταν σε τίποτα ράφια / βιβλιοθήκες η αιωρούνταν, στο δάπεδο (πάτωμα) ήσαν ριγμένα.

  78. Γιάννης Ιατρού said

    75 (8) Miltarg

    Το σχόλιό σας για το (#70) μοιάζει με αυτό του φίλου Κώστα, στον οποίο απάντησα ήδη. Μετά είδα στο σχόλιό σας (είναι αργή η σύνδεση που έχω στο εξοχικό και δεν ανανέωσε έγκαιρα 🙂 ). Θέλω να σας εφιστήσω την προσοχή στο «auf». Η λέξη Dachboden σημαίνει βασικά το πάτωμα (σοφίτας), αλλά όπως σωστά λέτε, και τον υπερκείμενο χώρο, οπότε μόνο την σοφίτα. Αλλά το «auf» που χρησιμοποιεί σημαίνει επί/επάνω. Αυτό μας δείχνει καθαρά (κατ΄εμέ) το τι ήθελε να πεί/εννοούσε ο συγγραφέας: (Πάνω) στο πάτωμα (της σοφίτας). Αλλιώς θα έγραφε im Dachboden, οπότε θα εννούσε περισσότερο γενικά την σοφίτα.

    Αυτά, και καλως ήλθατε, χάρηκα που γράψατε 🙂

  79. Spiridione said

    Γιάννη (χωρίς να ξέρω γερμανικά), νομίζω ότι δεν έχεις δίκιο. Ενδεικτικά (και με παραδείγματα με auf):
    https://de.wiktionary.org/wiki/Dachboden

  80. Ad#75 Αρχικά ευχαριστούμε για τις διευκρινίσεις. Το έγραψα και παραπάνω, μαζί με το σχόλιο για την «ερμηνεία» παρά μετάφραση του Crankshaw και για την ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα περίπτωση, αλλά ίσως έπρεπε να προσθέσω μια διευκρίνιση για το ποιος είναι ο Crankshaw και γιατί παρουσιάζει ενδιαφέρον το θέμα. Ο Crankshaw δεν ήταν Αμερικάνός, αλλά Βρετανός και μετέφρασε και προσάρμοσε μαζί με τον Auden και το «No More Peace!» Και είναι και κάτι παραπάνω από γνωστός σε κάποιους κύκλους.
    https://en.wikipedia.org/wiki/Edward_Crankshaw Eκτός αν έχουμε μια τρίτη μετάφραση που συζητάμε.

    Πιστεύω, λοιπόν, ότι είναι άκρως ενδιαφέρον το θέμα, μια και παρά την ερμηνευτική προσέγγιση του Crankshaw, η μετάφρασή του ήταν η μόνη «authorised» (από εκδοτικό και συγγραφέα με τον Toller να έχει μάλλον δει τη μετάφραση πριν καν γίνει η έκδοση). Κάτι, λοιπόν, θέλει παραπάνω ψάξιμο. Άλλα θέματα, π.χ. το φορεματάκι (ή φουστανάκι) είναι μάλλον δεδομένο -παρά απίθανο- και για αγοράκι για την εποχή εκείνη (αλλά φυσικά αυτά -όπως και η «ροχάλα» είναι θέματα άποψης -εύκολα βρίσκει κανείς άπειρες φωτογραφίες, π.χ. http://www.lagis-hessen.de/de/subjects/xsrec/current/11/sn/bd?q=YToxOntzOjg6ImdlbWVpbmRlIjtzOjE4OiI1MzEwMTY6UmVpc2tpcmNoZW4iO30=).

  81. @Γιάννης Ιατρού: Το Boden έχει πολλές σημασίες· μπορεί λ.χ. να σημαίνει «έδαφος» (Erdboden), «πάτωμα» (Fußboden) αλλά και «σοφίτα» (Dachboden). Το Dachboden όμως είναι μονοσήμαντο και σημαίνει μόνο σοφίτα. Έτσι, το κοινό συνθετικό Boden στις επίμαχες λέξεις είναι απολύτως απαραίτητο και δε συνιστά πλεονασμό. Όσον αφορά τώρα τη χρήση του auf, η πρόθεση αυτή δεν σημαίνει μόνο «επί», αλλά μεταξύ άλλων αποδίδει τη μετακίνηση ή την παραμονή σε υπηρεσίες (auf die Post / auf der Post), εκπαιδευτικά ιδρύματα (auf die Uni / auf der Uni), ορισμένους υπαίθριους χώρους (auf die Wiese / auf der Wiese) αλλά και άλλους κλειστούς χώρους ανταγωνιζόμενο το in (aufs Zimmer / auf dem Zimmer). Παρόμοια περίπτωση, λοιπόν, αποτελεί και το auf dem Dachboden: σημαίνει ό,τι και το im Dachboden, δηλαδή «μέσα στη σοφίτα».

  82. Γιάννης Ιατρού said

    81: Κώστα, τα σκονισμένα βιβλία δεν πιστεύω ότι μετακινούνταν 🙂 (για το auf …)
    Όσο για το μονοσήμαντο του Dachboden, από που προκύπτει;

  83. Γιάννης Ιατρού said

    82: συνέχεια (πάτησα γρήγορα το enter 🙂

    Τελικά νομίζω ότι οφείλουμε να δούμε τι πέλει πραγματικά να μας πεί, τι εικόνα θέλει να μεταδώσει ο συγγραφέας. ΚΑτ΄εμέ, θέλει να μας απεικονλίσει σκονισμένα παλιά μεγάλα βιβλία/τόμους εγγράφων ριγμένα στο δάπεδο.

    Εσύ πως θα το ζωγράφιζες, αν ήθελες να αποδόσεις εικόνα, με τα βιβλία σκονισμένα πάνω σε κανένα τραπέζι (στην σοφίτα που είναι και περιορισμένη, λόγω της κλίσης της σκεπής (τυπικά στη Γερμανία);

  84. miltarg said

    #80 Σας ευχαριστώ πολύ για τη φωτό με το φορεματάκι, ειλικρινά δεν είχα ιδέα! Ωστόσο, ακόμα και αν ήμουν ενημερωμένος (ως θα όφειλα, mea culpa), δεν ξέρω αν θα τολμούσα να γράψω «φορεματάκι», φοβούμενος ότι το ελληνικό αναγνωστικό κοινό θα θεωρούσε αυτόματα τη λέξη «μεταφραστικό λάθος». Μολαταύτα, θα έπρεπε να το γνωρίζω! Με την αγγλική μετάφραση δεν έχω ασχοληθεί καθόλου, είναι βέβαιο όμως πως ο Crankshaw, από τα ελάχιστα που είδα, πήρε τις ελευθερίες του, χωρίς αυτό όμως να είναι επιλήψιμο. Σε αυτό το σημείο, είμαι εγώ μάλλον συντηρητικότερος του δέοντος. Πατάω πάνω στα χνάρια του πρωτοτύπου με ψυχαναγκαστικό τρόπο, απαιτώντας ταυτόχρονα να «τραγουδούν» οι φράσεις και στα ελληνικά. Το στοίχημα είναι δύσκολο και η επιχείρηση τόσο χρονοβόρα, που στο τέλος η προσυμφωνημένη αμοιβή μου φαντάζει μικρή για τις ώρες που δαπανήθηκαν. Αλλά δεν με ενοχλεί. Είναι επιλογή και ανάγκη μου. Δεν μπορώ να δουλέψω αλλιώς.

    #77-78 Με πρόλαβε ο φίλος στο #79… Η σοφίτα (Dachboden) συντάσσεται και με in και με auf χωρίς διαφορά στο νόημα. Όπως έγραψα άλλωστε και πριν, η λέξη είναι παραπλανητική, διότι σε άμεση μετάφραση σημαίνει «το πάτωμα της στέγης». Και πράγματι, αυτό είναι μια σοφίτα. Αν έχεις μια επιμήκη σαγματοειδή στέγη διατομής «Λάμδα», ή που θα την αφήσεις να φαίνεται εκ των έσω με τις υποστηρικτικές δοκούς σε κοινή θέα, ή που θα της βάλεις μια «ψευδοροφή», η οποία θα χρησιμεύει ως το πάτωμα που θα οριοθετεί προς τα κάτω ένα τριγωνικής διατομής δωμάτιο. Χαίρομαι πάντως που ως τώρα συζητάμε κυρίως για τέτοιες λεπτομέρειες…

    #76 Η επιδοκιμασία σας με γεμίζει χαρά. Με λίγη τύχη ίσως συναντηθούμε και διά ζώσης πριν εκπνεύσει το τρέχον έτος.

    Ας προδώσω τώρα δυο λαθάκια που μας γλίστρησαν μες απ’τα χέρια:
    α) Σελ.143: Το σωστό είναι «Εδώ προσκαλεί ο εκδότης Όυγκεν Ντίντεριχς…» Στο πρωτότυπο έγραφε «Hierher lädt der Verlagsbuchhändler Eugen Diederichs…» Καθώς το «s» στο τέλος του επωνύμου θα μπορούσε να είναι και δηλωτικό γενικής, νόμισα πως ο εν λόγω κύριος ήταν… συγγραφέας, λεγόταν Όυγκεν Ντίντεριχ (χωρίς s…) και πως ο εκδότης του είχε οργανώσει το συνέδριο στο Λάουενστάιν. Αφού παρέδωσα το τελικό κείμενο, μου μπήκαν ψύλλοι στ’αυτιά, έψαξα, και έμαθα πως υπήρχε εκδότης ονόματι Όυγκεν Ντίντεριχς. Έσπευσα να διορθώσω τη γκάφα με ηλεμήνυμα, αλλά στην πορεία μάλλον λησμονήθηκε λόγω φόρτου εργασίας του εκδότη μου και η διόρθωση δεν περάστηκε ποτέ.
    β) Σελ. 461 και 462: Το σωστό είναι «φον Άρκο άουφ Βάλλεϋ». Εγώ το έγραψα σωστά, αλλά μάλλον ο τελικός επιμελητής του κειμένου δεν ήξερε γερμανικά, και «διόρθωσε» το «άουφ»…

  85. sarant said

    84 τέλος: Αμαρτία εξομολογημένη… δεν θα φανερωνόταν αν δεν την εξομολογιόσουν!

  86. Avonidas said

    #84. Σελ. 461 και 462: Το σωστό είναι «φον Άρκο άουφ Βάλλεϋ».

    Τώρα που το κοιτάω, στη σελ. 461 λέει «φον Άρκο Κραφ Βάλλεϋ», ενώ στη λεζάντα της φωτό, σελ. 462, γράφει «φον Άκρο Γκραφ Βάλλεϋ».

    To σωστό είναι «Άρκο αουφ», έτσι;

    Και μια μικρή παρατήρηση για την επιλογή της γραμματοσειράς από τον εκδοτικό οίκο: αυτά τα καταραμένα κλειστά «ψ» μοιάζουν τόσο πολύ με «φ» που με έχουν καταμπερδέψει! :-/

  87. leonicos said

    @75
    Αγαπητέ φίλε miltarg

    Λυπάμαι βαθύτατα και ζητώ συγνώμη για την παρανόηση. Όπως όμως έγραψα, δεν αναφέρομαι στο μετάφρασμά σου, το οποίο είναι από τα γερμανικά, το πρωτότυπο, αλλά σχολίασα με βάση την κακή αγγλική μετάφραση, που είχε παρατεθεί.

    Το βιβλίο δεν το ξέρω, αλλά το huge, dusty old folios, heavily gilt, παραπέμπει σ’ εντελώς άλλο αντικείμενο από ‘τόμους’, ειδικά δε για ένα παλιό εβραϊκό παραδοσιακό σπίτι, που ίσως κατείχε και χειρόγραφα, είναι άλλα αντ’ άλλων μεταφραστικά

    Επομένως το ‘άλλα αντ’ άλλων’ δεν αφορά ο΄πυτε εσένα ούτε τη μετάφραση

    Και πάλι συγνώμη, και αγάπες.

    Λεώνικος

  88. leonicos said

    Οι Μέρες του Φίλου μου Πέτρου Π είναι στη διάθεσή σου, ο Νίκος έχει το τηλέφωνό μου, και θα σου το χαρίσω με χαρά

  89. @Γιάννης Ιατρού:

    Η μονοσημία του Dachboden προκύπτει τόσο λεξικογραφικά όσο και από τη γλωσσική πραγματικότητα. Aν εκτός από «σοφίτα» σήμαινε και κάτι άλλο, αυτό πιθανότατα θα είχε αποτυπωθεί και στα λεξικά, και πάντως σίγουρα στη ζωντανή, καθημερινή χρήση της γλώσσας, κάτι που ωστόσο δεν (βλέπω να) ισχύει.

    Μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα που αλίευσα από το ίντερνετ:

    (1) Die Fenster auf dem Dachboden kann man auflassen, falls es […]

    (2) Die Lampe hing auf einem alten Dachboden […]

    (3) […] Gemälde, die […] auf dem Dachboden gehangen hatten.

    Ένα πάτωμα, βέβαια, δεν μπορεί να έχει παράθυρο ούτε είναι δυνατόν να κρέμονται πάνω του λάμπες ή πίνακες. Όταν όμως πράγματι αναφερόμαστε στο πάτωμα της σοφίτας, τότε είτε θα χρησιμοποιήσουμε τη γενική der (Fuß)boden des Dachbodens, είτε τοπικό προσδιορισμό ( der Fußboden im / auf dem Dachboden) είτε σύνθεση ( der Dachbodenfußboden):

    (4) Meine eigentliche Frage zielt aber auf den Fußboden des Dachbodens ab.

    (5) Ein Großteil der Haschischplatten hatte sich […] unter dem Fußboden auf dem Dachboden des Hauses befunden.

    (6) Für meinen Dachbodenfußboden habe ich mir folgenden Aufbau überlegt: […]

    Πέραν τούτου, από τη στιγμή που ο παππούς του Τόλλερ διάβαζε τους τόμους καθημερινά, γιατί να θεωρήσουμε δεδομένο πως τα βιβλία ήταν πεταμένα στο πάτωμα; Τέλος, αναφορικά με τη δίπτωτη πρόθεση auf, όπως ανέφερα και στο προηγούμενο σχόλιο μου, εκφράζει και στάση.

  90. Γιάννης Ιατρού said

    89: Κώστας
    Ευχαριστώ Κώστα.
    Για το τελευταίο που λες (…από τη στιγμή που ο παππούς του Τόλλερ διάβαζε τους τόμους καθημερινά… γιατί να θεωρήσουμε δεδομένο πως τα βιβλία ήταν πεταμένα στο πάτωμα;..) να παρατηρήσω ότι όπως αναφέρει ο παππoύς τα διάβαζε. παλιά δηλαδή. Αν τα διάβαζε αυτός ο ίδιος τότε δεν θα ήσαν/έγραφε σκονισμένα 🙂

  91. Γιάννης Ιατρού said

    70, 74 … 84, 89 κλπ.
    Θα πεί κανείς ότι ανταλλάσσουμε απόψεις για λεπτομέρειες …. Εδώ έγιναν 10-15 σχόλια για μιά λέξη 🙂 και μάλιστα από σχολιαστές που μεταφράζουν εξ επαγγέλματος ή έχουν (σπουδάσει 😉 τη γλώσσα ή την έμαθαν στο σχολείο, σπούδασαν κι έζησαν κοντα 40 χρόνια στη χώρα…

    Από την μιά πλευρά ίσως φαίνεται έτσι. Αλλά εκείινο που οφείλουμε να καταλάβουμε και να λάβουμε υπόψη μας, είναι το πόσο δύσκολή είναι η μετάφραση/μεταφορά ενός έργου/βιβλίου σε μιάν άλλη γλώσσα, αν θέλει κανείς να το κάνει ευσυνείδητα!

    Και μόνο για αυτό (…Πάλεψα νυχθημερόν με την κάθε λέξη, γι’αυτό και θυμάμαι με ακρίβεια τους προβληματισμούς που τη συνοδεύουν….) η αναγνώριση κι οι ευχαριστίες μας αγαπητέ miltarg (δεν το εννοώ περιοριστικά 🙂 )

  92. Γιάννης Ιατρού said

    91: σημ.: (σπουδάσει 😉
    γμτ$%^# wordpress που κάνει το ; ) (χωρίς το ενδιάμεσο κενό) φατσούλα!

  93. sarant said

    91 Ακριβώς!

  94. Γς said

    88:

    Κι εμένα το τηλέφωνο το έχει ο Νίκος!

    Ασε το θείο, ουπς, τον Λεώ κι έλα στον Γς.

    Κι εγώ θα σου χαρίσω ότι θέλεις

  95. Ad88 Ευχαριστώ! Τα λέμε, λοιπόν, τηλεφωνικά.

    Αd84 Θα συμφωνήσω με Γιάννη Ι. και Νίκο -και τις δικές μου ευχαριστίες γιατί θα έχω κάτι ενδιαφέρον να σκαλίσω στα αρχεία Γερμανία και ΗΒ. Όσο για τη μετάφραση, σίγουρα δεν κάνει κανείς λογοτεχνική μετάφραση για τα λεφτά. Είναι ένα ακόμα πιο δυσκολο έργο δεδομένης της πιθανής πίεσης χρόνου -δεν είναι λίγοι οι εκδότες που θα ήθελαν έργα όπως αυτό να είναι έτοιμα μέσα σε ένα το πολύ δυο μήνες και σίγουρα πριν το καλοκαίρι!

    Btw: Νίκο, κάθε φορά (μια στο τρίμηνο) που προλαβαίνω να μπω στο ιστολόγιό σου, οι προσφορές πέφτουν βροχή! Θα ενημερώσω τον Ρέννο να μπει να κόψει κίνηση. 🙂

    Ad94 Ευχαριστώ για την ευγενική προσφορά! Αν σας συστήνει ο Νίκος και δεν είστε του κλάδου (ιατρικού και δη χειρουργός -έχουμε υπερκαλύψει, πλέον, την ειδικότητα στο πλαίσιο προσφορών και δώρων), ευχαρίστως να ψάξουμε να δούμε τι μπορείτε ή και τι θα πρέπει να μου χαρίσετε. Θα επανέλθω… αφού μιλήσω με Νίκο, λοιπόν.

  96. Γς said

    95:

    Ωχ!

    Πλάκα κάνω. Κι όχι σε σας. Στο φίλο μου Λεώ.

  97. Ad#96 Κρίμα, κρίμα! Δεν έπρεπε να μου το πείτε ότι κάνατα πλάκα. Είχα ενθουσιαστεί! 🙂

  98. Err. corrige: κανατ-έ! (Ψυχαναγκασμοί γενικώς…!)

  99. Γιάννης Ιατρού said

    95δ / 96: Ο Γς είναι της γεννετικής, γενικώς 🙂 🙂

  100. 90: «Αν τα διάβαζε αυτός ο ίδιος τότε δεν θα ήσαν/έγραφε σκονισμένα.»

    Σωστό κι αυτό… 🙂

  101. Γιάννης Κουβάτσος said

    Θαυμάσιο βιβλίο, μόλις το είδα στις νέες εκδόσεις στην Πολιτεία, το τσίμπησα. Και, ναι, για το Γκιακ είχατε δίκιο. Αξέχαστο βιβλίο! Ιδίως το διήγημα για τον χασάπη, συγκλονιστικό.

  102. Γιάννης Ιατρού said

    Επειδή στο #91 έγραψα για τη δυσκολία της μετάφρασης….
    Να αναφερουμε κι ένα άλλο είδος απόδοσης του νοήματος ενός κειμένου, αυτό που (μάλλον) λέγεται:
    «μετάφραση με ηθικό πλεονέκτημα».:)

    Παράδειγμα (30/8)

  103. Γιάννης Ιατρού said

    102: ΑΝΑΚΑΛΩ to 101, γιατί είδα ότι υπάρχει όντως κι άλλο άρθρο στους ΝΥΤ, με τον τίτλο που δίνει το leftgr, edvQ
    http://www.nytimes.com/2016/08/30/world/europe/greece-cracks-down-on-triangle-of-corruption-in-tv.html?_r=5

    Ειχα δει μόνο αυτό αρχικά… http://www.nytimes.com/2016/08/30/world/europe/greece-cracks-down-on-triangle-of-corruption-in-tv.html του ίδιου αρθρογράφου!

  104. miltarg said

    Δεν ξέρω πόσο συνήθης είναι η ανάσταση ενός θέματος ύστερα από τρεις σχεδόν μήνες, πιστεύω όμως πως στη συγκεκριμένη περίπτωση το εγχείρημα μπορεί να συγχωρεθεί. Προ ημερών πληροφορήθηκα από τον εκδότη μου πως η πρώτη έκδοση του βιβλίου «Ήμουν ένας Γερμανός» οδεύει προς εξάντληση, μου ζητήθηκε δε να διορθώσω όποια λάθη «πέρασαν», εν όψει δεύτερης έκδοσης που πιθανόν να γίνει πριν τα Χριστούγεννα. Παρά τον φόρτο εργασίας που κάτι τέτοιο σημαίνει, είμαι αποφασισμένος να ξαναπεράσω όλο το βιβλίο από την αρχή, ώστε να διορθώσω και άλλες αβλεψίες πέραν των τετριμμένων παροραμάτων, ανορθογραφιών και διπλογραφών. Θα ήθελα λοιπόν να παρακαλέσω όσους από τη σεβαστή ομήγυρη έχουν διαβάσει το βιβλίο και προτίθενται να συμβάλουν στη βελτίωσή του, να μου υποδείξουν όσα λάθη εντόπισαν, αν βέβαια ο χρόνος τους τους το επιτρέπει. Ευχαριστώ εκ των προτέρων όσους, ευαρεστούμενοι να ανταποκριθούν, υποβληθούν έστω και στον ελάχιστο κόπο.

    Και μια ερώτηση που στοχεύει στην καρδιά της αποστολής του παρόντος ιστοτόπου:
    Φιλόλογος έμπειρη στην επιμέλεια εκδόσεων μου επέστησε την προσοχή στην εσφαλμένη, κατά τη γνώμη της, χρήση της λέξης «μυρμηγκιά» στην ακόλουθη φράση από τη σελ. 94 του βιβλίου:
    «Στον σιδηροδρομικό σταθμό μυρμηγκιά από στρατιώτες, τους συνοδεύουν γυναίκες και παιδιά».
    Σύμφωνα με εκείνη, η λέξη «μυρμηγκιά» σημαίνει μόνον τη «λοφώδη μυρμηγκοφωλιά» και, μεταφορικά, τη γνωστή δερματική πάθηση, λόγω της ομοιότητας που παρουσιάζει το σχήμα των δερματικών αλλοιώσεων,δεν σημαίνει δε σε καμμία περίπτωση «ανθρωποθάλασσα, λαοθάλασσα, πυκνό πλήθος». Μου ανέφερε μάλιστα ως επιβεβαίωση του ισχυρισμού της και το λεξικό του Τριανταφυλλίδη, από το οποίο λείπει η σημασία, με την οποία χρησιμοποίησα εγώ τη λέξη. Εγώ ωστόσο δυσκολεύομαι να πεισθώ βάσει τριών επιχειρημάτων:

    1) Στην καθημερινή πρακτική η λέξη χρησιμοποιείται συχνά με αυτό το νόημα, αν και η αξία τέτοιων επιχειρημάτων είναι αμφισβητήσιμη, καθώς είναι πάμπολλα τα λάθη που έχουν παρεισφρήσει επίμονα στην καθομιλουμένη.

    2) Το μοναδικό λεξικό που υπάρχει στο σχολείο όπου διδάσκω (του Μπαμπινιώτη) αναφέρει ως δεύτερη σε συχνότητα σημασία της λέξης την ανθρωποθάλασσα. Ομολογουμένως αυτό δεν μου αρκεί. Θα με ενδιέφερε να μάθω τι πρεσβεύει επ’αυτού ο Δημητράκος, το λεξικό του οποίου δυστυχώς δε διαθέτω.

    3) Διαισθητικά πιστεύω πως η συγκεκριμένη λέξη έχει και το νόημα της ανθρωποθάλασσας, καθώς υπάρχουν τουλάχιστον τρεις λέξεις που υποδηλώνουν πρωτογενώς φωλιά ζώου, μεταφορικά όμως έχουν και τη σημασία των αντιστοίχων ζώων, με έμφαση σε μια γνωστή ιδιότητά τους. Οι λέξεις αυτές είναι:
    α) μελίσσι (με έμφαση στον θόρυβο). Οι μαθητές μου εν ώρα διαλείμματος είναι π.χ. «πολύβουο μελίσσι».
    β) σφηκοφωλιά (με έμφαση στον κίνδυνο να πληγεί κανείς κυριολεκτικά ή μεταφορικά). Π.χ. «έπεσε σε σφηκοφωλιά».
    γ) αλεποφωλιά (με έμφαση στον κίνδυνο να πέσει κανείς θύμα εξαπάτησης ή εκμετάλλευσης, λόγω του χαρακτήρα που αποδίδεται σύμφωνα με τους λαϊκούς μύθους στις αλεπούδες). Π.χ. στη σελ. 206 του βιβλίου: «Ο λαός, αποστασιοποιημένος λόγω της μοναρχίας από τη διαχείριση της ιστορίας του, παραιτήθηκε τώρα οικειοθελώς, την αλεποφωλιά της παλιάς, αντιδραστικής γραφειοκρατίας, αντί να την καταστρέψει, την κανάκεψε και την συντήρησε, και από αυτήν σφύριξε σύντομα η απάντηση.»
    Συνεπώς λοιπόν, γιατί όχι και δ) μυρμηγκιά (με έμφαση στο άτακτο πλήθος και το συνωστισμό γύρω από τη φωλιά των συμπαθών εντόμων);
    Θεωρώ πιθανό πως ένας λαός που είχε την έμπνευσει να νοηματοδοτήσει έτσι τις τρεις πρώτες λέξεις, θα εφάρμοζε το ίδιο μεταφορικό σχήμα και στην τέταρτη. Εν πάσει περιπτώσει, θα εκτιμούσα τις απόψεις σας επί του θέματος, καθώς και τις σημασίες που αποδίδει στη λέξη ο Δημητράκος.

    Σας ευχαριστώ εκ των προτέρων.

    ΥΓ
    Στη λίστα με τις διορθώσεις έχει μπει φυσικά και το ατυχές «ρουχαλάκι», το δε «μαργραβάτο» θα αντικατασταθεί από τη δοκιμότερη «μαρκιονία». Όλα τούτα βέβαια υπό τον όρο ότι θα εγκριθούν από τον εκδότη.

  105. miltarg said

    Λαθάκια…
    * έμπνευση
    * εν πάση περιπτώσει
    Δεν έχει γλιτωμό από δαύτα…

  106. sarant said

    104 Καλά κάνεις και ανασταίνεις το νήμα και αυτό μας τιμά.
    Για τον Δημητράκο θα περιμένεις το βράδυ, αλλά να προσθέσω ότι και το λεξικό της Ακαδημίας έχει τη σημασία, τρίτη στη σειρά, με ερμήνευμα ανθρωποθάλασσα. (Πρώτη δίνει την πάθηση και δεύτερη τη μυρμηγκοφωλιά)

    Τη βρίσκω και σε κείμενα και μου είναι οικεία. Αλλά ας πουν και άλλοι.

  107. epetelos said

    Aπαντώ μόνο για μια πηγή. Όλος ο Δημητράκος: http://e-lexico.blogspot.gr/2008/12/15.html Σαφώς και ναι για τη «μυρμηκία» (μτφ. πλήθος ανθρώπων). Καλή επιτυχία στο νέο -ή, έστω- ανανεωμένο- πόνημα.

  108. epetelos said

    …και να προσθέσω ότι το Scribd έχει όλα τα αρχεία του Δημητράκου διαθέσιμα προς διαδικτυακό… ψάξιμο. 🙂

  109. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Χωρὶς νὰ εἶμαι εἰδικὸς νὰ προσθέσω κι ἐγὼ πὼς τὸ ἔχω ἀκούσει/διαβάσει μὲ αὐτὴ τὴν ἔννοια: μεγάλο πλῆθος. Στὰ Θερμιὰ παλιότερα χρησιμοποιοῦσαν μιὰν ἄλλην ἔκφραση: μελιτάκι*.

    Παράδειγμα: Ἥτανε κόσμος πολὺς, μελιτάκι.

    *μελιτάκι: τὸ μερμήγκι στὴν ντοπιολαλιὰ τῆς Κύθνου.

  110. Μαρία said

    104
    ΄Μην είσαι τόσο εύπιστος.
    Στο λεξικό Τριαντ. η σημασία του πλήθους δίνεται ως 1β.
    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CE%BC%CF%85%CF%81%CE%BC%CE%B7%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CE%AC&dq=

  111. sarant said

    110 Δεν μου πέρασε από το νου να το κοιτάξω, φάνηκα κι εγώ εύπιστος.
    Με πρόλαβε και η epetelos για τον Δημητράκο, ο οποίος βέβαια είναι λεξικό «όλης» της ελληνικής κι έτσι έχει και τις αρχαίες λέξεις/σημασίες.

  112. Μαρία said

    111
    Διάβασες έμπειρη και την πάτησες κι εσύ 🙂

  113. sarant said

    112 Ε, ναι…!

  114. epetelos said

    Ad# 111 Θα ομολογήσω. Έχω μια αδυναμία στον Ηπίτη. Στο μυρμήγκι (και όχι στη μυρμηκία/μυρμηγκιά) έχει πλήθος… grand nombre, foule, […] fourmillent […] κ.λπ.

  115. […] άλλο φετινό βιβλίο που όμως το παρουσίασα εδώ μέσα στη χρονιά είναι, από τις εκδόσεις Ερατώ, η […]

  116. leonicos said

    Είναι πολύς καιρός που σου είχα απαντήσει, ή έτσι νόμιζα. Ίσως δεν είδες την απαντηση. Είμαι ο Λ. Κ. και είμαι πρόθυμος να σου το χαρίσω. Δεν υπάρχει ‘κάπου’. Πάρε με στο 6932486920 ή γράψε μου στο calahoras.leonicos@gmail.com

  117. Καλημέρα! Την είδα και ευχαριστώ! Νόμιζω ευχαρίστησα και τότε. Όμως, ενώ ήμουν σίγουρη ότι θα έβλεπα τον Νίκο κάπου μέσα στο Δεκέμβρη-Γενάρη, καταπιάστηκα με άλλα και έτρεχα. Θα επικοινωνήσω αμέσως και άμεσα! Χαιρετισμούς από Γενεύη!

  118. sarant said

    Γεια σου Έλενα!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: