Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Τα ορυχεία του ποτού και άλλα μεταφραστικά κακουργήματα

Posted by sarant στο 12 Σεπτεμβρίου, 2016


b27830Το καλοκαίρι, καθώς περίμενα στο αεροδρόμιο, έβγαλα μια φωτογραφία με το βιβλίο που είχα μαζί μου συντροφιά στο ταξίδι, και ανακοίνωσα στο Φέισμπουκ ότι επιστρέφω στα πάτρια, μην στερηθεί ο κόσμος κι ο ντουνιάς το βαρυσήμαντο νέο και χάσει η Βενετιά βελόνι. Το βιβλίο ήταν το Συμβόλαιο γάμου, του Μπαλζάκ, από τις εκδόσεις Ζαχαρόπουλος.

Ένας σοφός φίλος, μου έγραψε: «Γιατί όμως διάλεξες την παλιά αυτή μετάφραση;»

Γιατί δεν έκανα έρευνα αγοράς πριν το πάρω, θα μπορούσα να του απαντήσω. Το αστείο είναι ότι το είχα ήδη το βιβλίο σε ηλεκτρονική μορφή, που μου το είχε χαρίσει ένας άλλος φίλος, το πεντέφι από μια παλιά και προ πολλού εξαντλημένη έκδοση του Κάλβου, σε μετάφραση της Ρενέ Ψυρούκη -αλλά, κακά τα ψέματα, λογοτεχνία στην οθόνη δεν μου αρέσει να διαβάζω. Γενικά, την οθόνη την έχω κυρίως για να ανατρέχω σε ηλεσυγγράμματα, όχι για μακρόχρονο διάβασμα. Κι έτσι, προτίμησα να αγοράσω την έκδοση σε βιβλίο παρόλο που είχα ήδη την ηλεκτρονική.

Οπότε βρέθηκα με δυο παλιές μεταφράσεις του έργου του Μπαλζάκ. Παλιά και καλή, λέει το κλισέ, αλλά στην προκειμένη περίπτωση ο σοφός φίλος είχε δίκιο, στην έκδοση του Ζαχαρόπουλου η «παλιά» μετάφραση είναι κάκιστη.

Κι έτσι, θα αφιερώσω το σημερινό σημείωμα σε αυτή την κάκιστη μετάφραση και σε μερικά διασκεδαστικά λάθη της. Στον παλιό μου ιστότοπο συνήθιζα να ανεβάζω κριτικές μεταφράσεων και να επισημαίνω μεταφραστικά ατοπήματα, είχα και ειδική σελίδα, τις Μεταφραστικές γκρίνιες, και μετά έφτιαξα και μιαν άλλη ενότητα, για πιο σύντομα μεταφραστικά σχόλια, το Κομπολόι του δραγουμάνου. Εδώ τα μεταφραστικά μαργαριτάρια τα επισημαίνω κυρίως στα σαββατιάτικα μεζεδάκια, αλλά αυτοτελή άρθρα για κριτική μεταφράσεων δεν έχω δημοσιεύσει πολλά, επειδή σκέφτομαι πως είναι ένα μάλλον ειδικό θέμα που ενδιαφέρει μόνο όσους έχουν την πετριά κι έτσι τα αποφεύγω, κάνοντας εξαίρεση κυρίως για μερικά γνωστά βιβλία (π.χ. του Ουμπέρτο Έκο). Αλλά τώρα το άρθρο το έγραψα, οπότε το δημοσιεύω -κι αν είναι βαρετό για τους μη γαλλομαθείς ζητώ συγνώμη.

Να πούμε δυο λόγια για το βιβλίο. Ο ήρωας, ο κόμης Πωλ ντε Μανερβίλ, μεγαλωμένος σπαρτιατικά από τον αυστηρό πατέρα του, μόλις βρίσκεται με την κληρονομιά στα χέρια του πηγαίνει στο Παρίσι όπου περνάει κάμποσα χρόνια ξοδεύοντας απλόχερα με αποτέλεσμα να αποκτήσει όνομα στην καλή κοινωνία για δανδής περιωπής. Όταν συνειδητοποιεί ότι κοντεύει να φτάσει τον πάτο του βαρελιού, παίρνει την απόφαση να επιστρέψει στο γενέθλιο Μπορντό και να ζήσει ζωή αριστοκράτη της επαρχίας, άρα και να παντρευτεί -παρόλο που ο επιστήθιος φίλος του, ο κόμης ντε Μαρσαί, τον έχει προειδοποιήσει ότι με τον χαρακτήρα που έχει δεν θα κάνει καλό γάμο διότι δεν θα μπορεί να επιβληθεί στην (κατ’ ανάγκη αριστοκράτισσα) σύζυγό του.

Στο Μπορντό, η πατρική περιουσία έχει αβγατίσει χάρη στη συνετή διαχείριση που έκανε ο ηλικιωμένος και απόλυτα έμπιστος συμβολαιογράφος Ματιάς. Έτσι ο κόμης είναι περιζήτητος γαμπρός και δεν αργεί να γνωριστεί με την πιο περιζήτητη νύφη της περιοχής, τη Ναταλί Ευαγγελίστα (έτσι στο βιβλίο, αν και εγώ θα το έγραφα αλλιώς), από οικογένεια ισπανικής καταγωγής που συνδέεται με τον ισπανικό θρόνο και τη νέα ακόμα χήρα μητέρα της. Οι κακές γλώσσες πάντως λένε ότι η περιουσία της νύφης έχει ήδη φαγωθεί και ότι μένουν ελάχιστα.

Αλλά για να προξενευτούν οι αριστοκράτες χρειάζεται συμβόλαιο γάμου, δεν είναι πληβείοι. Οπότε αρχίζει μια παρτίδα πόκερ ανάμεσα στους δυο συμβολαιογράφους, τον γέρο Ματιάς του κόμη και τον νεαρό και ανερχόμενο Σολονέ της Ισπανίδας. Παρόλο που ο κόμης δεν δίνει και μεγάλη σημασία στα διαδικαστικά, ο Ματιάς στέκεται κέρβερος και καταφέρνει να επιβάλει μια νομική φόρμουλα που (νομίζει ότι) θωρακίζει τα συμφέροντα του πελάτη του -προκαλώντας ταυτόχρονα την οργή της μέλλουσας πεθεράς του. Έτσι, ο γάμος γίνεται με δόξα και τιμή.

Μεταφερόμαστε πέντε χρόνια μετά τον γάμο. Ο κόμης είναι πια κατεστραμμένος παρά τις νομικές δικλίδες ασφαλείας και φεύγει για τις Ινδίες όπου ελπίζει να ορθοποδήσει ξανά. Όταν το πλοίο έχει πια σαλπάρει, ανοίγει το γράμμα του επιστήθιου φίλου του, ο οποίος του προσφέρει μια, αργοπορημένη πια, σανίδα σωτηρίας. Αυλαία.

Το μυθιστόρημα αυτό του Μπαλζάκ εντάσσεται στις «Σκηνές της ιδιωτικής ζωής», μία από τις έξι ενότητες της «Ανθρώπινης κωμωδίας», του συγγραφικού πανοράματος που σχεδίαζε να δημιουργήσει ο Μπαλζάκ -και που μάλλον θα τα κατάφερνε αν ο οργανισμός του μπορούσε να αντέξει άλλα δέκα χρόνια το εξαντλητικό πρόγραμμα εργασίας που είχε υιοθετήσει: όταν πέθανε, στα 51 του, είχε γράψει 90 από τα 140 μυθιστορήματα που είχε προγραμματίσει. Είναι σχετικά σύντομο (180 σελίδες ψαχνό) αλλά σε ορισμένα σημεία μπλέκει σε νομικές λεπτομέρειες -και βέβαια η μετάφραση δεν βοηθάει και πολύ. Όπως συνηθίζει ο Μπαλζάκ, εμφανίζονται παρεμπιπτόντως στο έργο κάποια πρόσωπα (π.χ. ο Ραστινιάκ) που πρωταγωνιστούν σε άλλα μυθιστορήματά του.

Πάμε τώρα στο βιβλίο των εκδόσεων Ζαχαρόπουλος. Πριν από το μυθιστόρημα υπάρχει μια εισαγωγή περίπου 30 σελίδων, που αναλύει το έργο, και που υπογράφεται από κάποιον Πιέρ Σιτρόν. Επειδή τη βρήκα γραμμένη σε περίεργα ελληνικά, υπέθεσα πως γράφτηκε απευθείας στα ελληνικά από τον Γάλλο κριτικό -αλλά μετά, διαβάζοντας και το μυθιστόρημα, κατάλαβα ότι έφταιγε απλώς η μετάφραση.

Κι έτσι, δεν μπόρεσα να απολαύσω το μυθιστόρημα, αλλά παρ’ όλ’ αυτά το διάβασα, σημειώνοντας, όποτε είχα μαζί μου μολυβάκι, τα σημεία όπου η μετάφραση έπασχε ολοφάνερα, για να τα κοιτάξω μετά. Εδώ θα παραθέσω μερικά μόνο από τα πιο διασκεδαστικά μεταφραστικά λάθη που εντόπισα.

Στη σελίδα 40, που είναι μόλις η τέταρτη σελίδα του μυθιστορήματος, αφού υπάρχει και η Εισαγωγή, διαβάζουμε ότι ο Πωλ δυσκολευόταν «να συνεχίσει το τρένο της ζωής που άρχισε». Τι θα πει αυτό; Εγώ ήξερα τι θα πει, διότι μάντεψα τη γαλλική έκφραση του πρωτοτύπου, που είναι pour continuer son train de vie.

Αλλά train de vie δεν είναι το «τρένο της ζωής», είναι ο τρόπος ζωής! Σωστά το μεταφράζει η Ρενέ Ψυρούκη, «να συνεχίσει την πολυέξοδη ζωή του».

Αυτό το πρώτο μαργαριτάρι ήταν και η πρώτη ένδειξη ότι κάτι δεν πάει καθόλου καλά με τη μετάφραση και ότι δεν πρόκειται απλώς για ιδιόρρυθμο ύφος του μεταφραστή. Ωστόσο, κράτησα μια μικρήν επιφύλαξη μήπως σε κάποιους κύκλους συνηθίζεται ο γαλλισμός «τρένο της ζωής» και συνέχισα να διαβάζω. Γρήγορα διαλύθηκαν οι επιφυλάξεις.

Στη σελ. 46, ο ντε Μαρσαί προσπαθεί να πείσει τον Πωλ να μείνει ανύπαντρος, λέγοντάς του ότι αν παντρευτεί θα σταματήσει η κοινωνική του άνοδος. Και του λέει:

Παντρεμένος θα’σαι αυτό που είσαι, αδιάφορο αν η γυναίκα σου δεν καταδέχεται να ασχοληθεί με σένα.

Δεν είναι πολύ κατανοητό -ας πάμε στο πρωτότυπο.

Marié, tu ne pourras plus être que ce que tu seras, à moins que ta femme ne daigne s’occuper de toi.

Το πρώτο μισό της πρότασης είναι λιγάκι άγαρμπο, αλλά στο δεύτερο μισό ο φίλος μας τα έχει θαλασσώσει. Θα το μετέφραζα πιο ελεύθερα:

Από τη στιγμή που παντρευτείς, δεν θα μπορέσεις να ανέβεις περισσότερο, εκτός κι αν η γυναίκα σου δεήσει να ασχοληθεί με σένα.

Αλλά αυτό, παραδέχομαι, παραείναι ελεύθερη μετάφραση. Πιο κοντά στο πρωτότυπο, αλλά σωστά, η Ψυρούκη μεταφράζει:

Άμα θα’σαι παντρεμένος δεν θα μπορείς να είσαι τίποτ’ άλλο απ’ αυτό που θα’ σαι. Εκτός πια κι αν καταδεχτεί η γυναίκα σου ν’ ασχοληθεί μαζί σου.

Ο μεταφραστής του Ζαχαρόπουλου λέει «αδιάφορο αν…», ενώ ο Μπαλζάκ λέει «εκτός αν», που δεν είναι καθόλου αδιάφορο!

* Στο τέλος-τέλος της ίδιας σελίδας, ένα απόσπασμα που δεν έχει χοντρό λάθος αλλά δείχνει την αγαρμποσύνη του μεταφραστή:

….(να υπερβείς) τις ιδέες που έγιναν αποδεχτές, τις παραδεγμένες προλήψεις, τις συμφωνίες που ομολογήθηκαν...

Μπαλζάκ: des idées reçues, des préjugés admis, des convenances adoptées

Ψυρούκη: τις παραδεγμένες ιδέες, τις καθιερωμένες προκαταλήψεις, τις υιοθετημένες τυπικότητες

Τα δύο πρώτα συζητιούνται, το τρίτο είναι εντελώς λάθος μεταφρασμένο.

* Προχωράμε. Στη σελ. 48 μια καθαρή παρανόηση.

Μπαλζάκ: Pourquoi les femmes n’auraient-elles pas des défauts? Pourquoi les déshériter de l’Avoir le plus clair de la nature humaine?

Ψυρούκη, μάλλον σωστά: Και γιατί να μην έχουν ελαττώματα οι γυναίκες; Γιατί να τους στερήσει κανείς το πιο καθαρό Απόχτημα της ανθρώπινης φύσης;

Λέω μάλλον σωστά διότι εγώ το Avoir de la nature humaine θα το απέδιδα ίσως «ιδιότητα» της ανθρώπινης φύσης. Αλλά και το Απόχτημα καλό είναι -τα ελαττώματα, μας λέει ο Μπαλζάκ, είναι το πιο ξεκάθαρο απόκτημα/περιουσιακό στοιχείο/ιδιότητα του ανθρώπου.

Ο μεταφραστής του Ζαχαρόπουλου δεν ξέρω αν κατάλαβε το νόημα και δεν μπόρεσε να το εκφράσει ή αν δεν το κατάλαβε. Φοβάμαι το δεύτερο, διότι το Avoir το καταλαβαίνει σαν προστακτική ή έστω σαν απαρέμφατο ρήματος. Πάντως γράφει:

Για ποιο λόγο να πιστέψεις πως οι γυναίκες δεν έχουν ελαττώματα; Γιατί να τις αποστερήσεις το «Πάρε» που είναι η πιο ξεκάθαρη επιταγή από την ανθρώπινη φύση;

Σηκώνω τα χέρια ψηλά!

* Μια ξεκάθαρη παρανόηση στη σελ. 50 όπου ο κυνικός ντε Μαρσαί λέει ότι δεν αξίζει να χολοσκάς για την ανθρωπότητα.

Στα γαλλικά: Mais, l’Humanité vaut-elle un quart d’heure de mon temps?

Λίγο φλύαρα αλλά σωστά η Ψυρούκη:

Μα αξίζει τόσα η ανθρωπότητα για να σπαταλήσω ένα τέταρτο απ’ τον καιρό μου;

Αλλού γι’ αλλού ο μεταφραστής του Ζαχαρόπουλου:

Αλλά, μήπως και δεν είναι ολόκληρη η ζωή μας λιγότερο από ένα τέταρτο της ώρας μπρος στην αιωνιότητα;

Αυτά γίνονται όταν δεν πιάνεις το νόημα και κατασκευάζεις μιαν άλλη εκδοχή για να βολέψει αυτό που κατάλαβες.

* Στην αμέσως επόμενη σελίδα 51, μια παρωνυχίδα ενδεικτική. Ο Πωλ, μας λέει ο Μπαλζάκ, ανήκε στη βασιλόφρονα κοινωνία του Μπορντώ, par ses opinions autant que par son nom et par sa fortune, δηλαδή τόσο χάρη στις πεποιθήσεις του όσο και χάρη στο όνομα και την περιουσία του.

Ο δικός μας: περισσότερο με τις ιδές παρά με τ’ όνομα και την περιουσία του….

Δηλαδή, ακόμη και στα απλά, υπάρχει αλλαγή νοήματος.

Το ίδιο και στη σελ. 138, Δεν μπορεί να το χαραχτηρίσω παρά σαν ανικανότητα ενώ ο Μπαλζάκ λέει Ce ne saurait être par incapacité, παναπεί «δεν μπορεί να είναι από ανικανότητα» -δηλαδή, το ανάποδο!

* Σελίδα 54, άλλη μια θάλασσα ακατανοησίας. Ο Μπαλζάκ περιγράφει την κυρία Ευαγγελίστα (την πεθερά) για την οποία μαθαίνουμε ότι ήταν κρεολή και ότι έμεινε χήρα στα 32 της χρόνια.

Διαβάζουμε λοιπόν στον Ζαχαρόπουλο:

Αν και της λείψανε το μυαλό και το χέρι του άντρα της, που διεύθυνε τις υποθέσεις της, για τις οποίες είχε την ανησυχία της κρεολής και τη δεξιότητα μιας νεαρής κυράς, δε θέλησε ωστόσο ν’ αλλάξει τίποτα στον τρόπο που ήταν κανονισμένη η ζωή της.

Στο κεντρικό κομμάτι του αποσπάσματος υπάρχει και πάλι αλλαγή του νοήματος, διότι ο Μπαλζάκ έγραφε:

Quoique la tête et la main de son mari manquassent à la direction de ses affaires, pour lesquelles elle eut l’insouciance de la créole et l’inaptitude de la petite-maîtresse, elle ne voulut rien changer à sa manière de vivre.

Στην πραγματικότητα, η νεαρή χήρα είχε (μεταφράζει η Ψυρούκη): «την αμυαλιά της κρεολής και την αδεξιότητα της άβγαλτης γυναίκας».

Ε, δύσκολα θα μας πείσει κάποιος ότι αποδίδεται περίπου το ίδιο νόημα.

* Σε κάποιες περιπτώσεις, έχουμε διασκεδαστική παρανάγνωση. Παράδειγμα στη σελίδα 111, κατά τις διαπραγματεύσεις των συμβολαιογράφων, ο Σολονέ λέει: Il y a quelque anguille sous roche, κατά λέξη «κάποιο χέλι υπάρχει κάτω από τον βράχο» που είναι ακριβώς αντίστοιχη με την ελληνική «κάποιο λάκκο έχει η φάβα».

Ο μεταφραστής του Ζαχαρόπουλου μάλλον αγνοεί την παροιμία, και επιπλέον διαβάζει λάθος, και «μεταφράζει»: Υπάρχει κάποια καρφίτσα κάτω απ’ το βράχο.

Καρφίτσα; Τι δουλειά έχει η καρφίτσα εδώ; Να έλεγε για θημωνιά άχυρα, να πω εντάξει. Αλλά κάτω από τον βράχο;

Απλούστατα, ο φίλος μας διάβασε aiguille (καρφίτσα) αντί για anguille (χέλι)!

* Κι άλλη μια τραγική παρανάγνωση στη σελίδα 56. Περιγράφει ο Μπαλζάκ τις πανάκριβες συνήθειες της νεαρής Ναταλί, η οποία είχε δαντέλες ακόμα και στις ρόμπες που φορούσε μέσα στο σπίτι.

Αυτό το λέει στα γαλλικά:

Elle a des malines à ses peignoirs

Malines είναι πόλη της Φλάνδρας (Μέχελεν στα φλαμανδικά) που ήταν φημισμένη για τις δαντέλες της, και κατ’ επέκταση είναι οι δαντέλες της Μαλίν.

Ο φίλος μας διαβάζει λάθος κι έτσι δίνει έναν εξωτικό τόνο:

Φοράει δαντέλες της Μανίλα στις ρόμπες της –!!!

Τι Μαλίν τι Μανίλα, που θα έλεγε το τραγούδι.

Εδώ, παρεμπιπτόντως, έχουμε ένα προβληματάκι μεταφραστικής, ας πούμε, δεοντολογίας ή μάλλον τακτικής. Έστω ότι δεν διαβάζουμε λάθος τη φράση, πώς θα την αποδώσουμε.

Μία λύση είναι να γράψουμε: Φοράει δαντέλες της Μαλίν στις ρόμπες της. Τότε όμως θα πρέπει ή να ελπίσουμε ότι ο αναγνώστης ξέρει τι είναι οι δαντέλες της Μαλίν, ή να κοτσάρουμε μια περισπούδαστη υποσημείωση με την οποία να τον πληροφορούμε. Παρόλο που εγώ όποτε μεταφράζω είμαι μάλλον φίλος των υποσημειώσεων, βρήκα καλύτερη τη λύση της Ψυρούκη: Ακόμα κι οι ρόμπες της είναι όλο πανάκριβες νταντέλες.

Θα μπορούσα να απαριθμώ λάθη για σελίδες επί σελίδων αλλά θα αναφέρω μόνο τα δυο πιο χοντρά.

Το πρώτο θέλει ανάλυση. Μια βασική έννοια στα μυθιστορήματα του Μπαλζάκ είναι ο pair de France. Έτσι λέγονταν πριν από την Επανάσταση κάποιοι ευγενείς, ο τίτλος ήταν κυρίως τιμητικός οι ευγενείς που συμμετείχαν στο Παρλαμέντο του βασιλιά (επίτηδες δεν το λέω κοινοβούλιο). Μετά την Παλινόρθωση της βασιλείας το 1815, φτιάχτηκε μια Άνω Βουλή σαν την αγγλική Βουλή των Λόρδων, που τα μέλη της λέγονταν επίσης pairs de France, αλλά δεν είχαν πια κληρονομικό δικαίωμα στον τίτλο αυτόν.

Για έναν αριστοκράτη της επαρχίας, όχι της εντελώς πρώτης γραμμής, το να γίνει pair de France ήταν το επιστέγασμα μιας πετυχημένης σταδιοδρομίας (άρχιζε πρώτα, ας πούμε, από τον διπλωματικό κλάδο). Αυτό το βρίσκουμε σε πολλά μυθιστορήματα του Μπαλζάκ και γενικά της εποχής, και σε άλλες μεταφράσεις έχει αποδοθεί «ομότιμος της Γαλλίας». Δεν ξέρω αν είναι αυτή και τόσο καλή απόδοση. Νομίζω η Ψυρούκη καλά κάνει και το αποδίδει «βουλευτής της Άνω Βουλής».

Αλλά στην έκδοση του Ζαχαρόπουλου, το πρόβλημα δεν είναι αυτό. Είναι ότι ο μεταφραστής μπέρδεψε το pair de France με το paire (ζευγάρι) με αποτέλεσμα κωμικότατες παρεξηγήσεις!

Έτσι, στη σελίδα 82, η χήρα συζητάει με την κόρη της για διάφορα ενδεχόμενα σχετικά με τον γάμο της, και της λέει:

Puis je te marierais à un pair de France, dussé-je me réfugier dans un couvent afin de te donner toute ma fortune.

Δηλαδή: Μετά, θα σε πάντρευα με έναν βουλευτή (ομότιμο της Γαλλίας), ακόμα κι αν χρειαζόταν να κλειστώ σε μοναστήρι για να σου αφήσω ολόκληρη την περιουσία μου.

Ο Ζαχαρόπουλος δεν καταλαβαίνει τι είναι το pair de France, το μπερδεύει με το paire και γράφει:

Μετά θα σε πάντρευα μ’ έναν άνθρωπο που θα σου ταίριαζε και θα πήγαινα στο μοναστήρι αφήνοντάς σου όλη μου την περιουσία

Δεν έχει στρεβλώσει εντελώς το νόημα, θα πείτε. Το «θα σου ταίριαζε» δεν διαφέρει πολύ από το «βουλευτής»!

* Πιο αστείο στην αμέσως προηγούμενη σελίδα (81). Η χήρα και η κόρη της μιλάνε για τον Πωλ. Λέει η χήρα:

– … il est comte, nous en ferons un pair de France à nous deux ; mais il va se rencontrer des difficultés.

Παναπεί: είναι κόμης, εμείς οι δυο θα τον κάνουμε και βουλευτή. Αλλά θα συναντήσει δυσκολίες.

Ο Ζαχαρόπουλος τα θαλασσώνει:

– … είναι κόμης, εμείς οι δυο θα κάνουμε ένα καλό ζευγάρι στη Γαλλία. Μα θα συναντήσουμε δυσκολίες.

Η μάνα λέει στην κόρη ότι θα κάνουν «ένα καλό ζευγάρι» -Σόδομα και Γόμορα!

* Και κλείνω με το μαργαριτάρι του τίτλου. Τα… ορυχεία του ποτού!

Στη σελ. 198 ο ντε Μαρσαί γράφει στον Πωλ προσπαθώντας να τον πείσει να μη φύγει για την Καλκούτα αλλά να γυρίσει στο Παρίσι. Και γράφει στην ελληνική μετάφραση:

Σε τι χρησιμεύουν τα ποτάμια τα αίματα, τα ορυχεία του ποτού ή η δόξα για να γεννηθεί ένα αθέλητο αίσθημα, αυτό μένει ανεξήγητο.

Τι είναι τα ορυχεία του ποτού; Τι εξωτικό ποτό είναι αυτό που βγαίνει από τα έγκατα της γης; Και σε ποια μορφή βγαίνει; Μήπως σε κρυστάλλους που τους διαλύουμε στο νερό; Ή σε υγρή μορφή οπότε αρκεί απλώς η εμφιάλωση;

Μήτε σε κρυστάλλους βγαίνει, μήτε σε υγρή μορφή. Ποτό δεν υπάρχει, είναι μεταφραστικό δημιούργημα. Κι αν στη Νομανλάνδη έχουμε ανύπαρκτους ανθρώπους και τόπους που γεννήθηκαν από μεταφραστική ατζαμοσύνη, εδώ έχουμε έναν υπαρκτό τόπο που εξαφανίστηκε -πάλι από μεταφραστική κουτσουκέλα.

Το πρωτότυπο λέει:

À quoi servent des flots de sang versés, les mines du Potose, ou la gloire pour faire naître un sentiment involontaire, inexplicable?

Τα… ποτά είναι το Potose στα γαλλικά της εποχής, το Potosí δηλαδή, πόλη της Βολιβίας με πλούσια κοιτάσματα αργύρου, που είχαν κάνει τόσην εντύπωση ώστε έμειναν παροιμιώδη σε πολλές γλώσσες. (Στη Βολιβία ακόμα σφάζονται για τα ορυχεία του Ποτοσί).

Το μεταφραστικό λάθος είναι σχεδόν ανεξήγητο, αλλά έγινε. Το πιο περίεργο είναι ότι δέκα σελίδες πιο κάτω όπου ο Μαρσαί λέει στον Πωλ ότι «το Ποτοσί είναι στο Παρίσι», ο μεταφραστής το αποδίδει ευστοχότατα Ο Πακτωλός βρίσκεται στην οδό Βιβιέν -δηλαδή αποδίδει το άγνωστο στον Έλληνα αναγνώστη Ποτοσί με μια μεταφορά που του είναι οικεία και δηλωτική του μεγάλου πλούτου. Και η Ψυρούκη έτσι το αποδίδει στη δική της μετάφραση.

Μπορεί ποτέ ο ίδιος μεταφραστής που διέπραξε το τερατούργημα στη σελίδα 198 να το αποδώσει σωστά και εύστοχα στη σελίδα 208; Θα έλεγα πως μάλλον όχι (αν και τίποτα δεν αποκλείεται, έχουν δει πολλά τα μάτια μας).

Το πιθανότερο όμως είναι ότι κάποιος διόρθωσε τη μετάφραση σε εκείνο το σημείο, αλλά δεν κοίταξε το κείμενο συστηματικά ώστε να βρει και την προηγούμενη πατάτα. Αυτό το λέω επειδή και το pair de France, που δύο φορές είδαμε να το παρερμηνεύει ο μεταφραστής του Ζαχαρόπουλου, σε ένα τρίτο σημείο (που δεν κράτησα τον αριθμό της σελίδας) αποδίδεται σωστά «ομότιμος της Γαλλίας».

Θα προσέξατε ότι απέφυγα επιδεικτικά να κατονομάσω τον μεταφραστή του Ζαχαρόπουλου. Όχι από συναδελφική ομερτά, αφού άλλωστε είναι πανεύκολο να βρει κανείς το όνομα, αλλά επειδή δεν θεωρώ μόνον αυτόν υπεύθυνο για το χάλι του βιβλίου -ή μάλλον, δεν θεωρώ αυτόν κυρίως υπεύθυνο. Η ευθύνη είναι και του εκδοτικού οίκου, και μάλιστα θα έλεγα πως είναι μόνο του εκδοτικού οίκου αν η μετάφραση είναι παλιά και επανεκδίδεται, δηλαδή αν η έκδοση τα έχει βγάλει τα λεφτά της. Χάθηκε να πληρώσουν έναν μεταφραστή να σουλουπώσει την παλιά μετάφραση ή ακόμα και να το μεταφράσει εξαρχής; Ο Ζαχαρόπουλος είναι οίκος ιστορικός, δεν επιτρέπεται να λερώνει έτσι την υπόληψή του.

Οπότε το σημερινό άρθρο, που ασφαλώς σας κούρασε, έχει κι αυτό τον σκοπό, να επισημάνει τις ευθύνες ενός ιστορικού εκδοτικού οίκου.

 

 

 

Advertisements

138 Σχόλια to “Τα ορυχεία του ποτού και άλλα μεταφραστικά κακουργήματα”

  1. Νόμος του Μέφρι: δικλίδες ασφαλείας 🙂

  2. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστω για το πρώτο σχόλιο!

    Νόμος του Μέφρι στο τετράγωνο, όταν η λέξη γράφεται έτσι:
    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CE%BB%CE%AF%CE%B4%CE%B1&dq=

  3. Γς said

    και στο τέλος

    >τις ευθύνες ενός ιστορικού εκδοτικού οίκου.

    Ετσι στην ψύχρα, κομψά

  4. Γιάννης Ιατρού said

    κοντά στο τέλος:
    ….Χάθηκε να πληρώσουν έναν μεταφραστή να σουλουπώσει την παλιά μετάφραση ή ακόμα και να το μεταφράσει εξαρχής;…

    Εμ, τι, κλέφτες θα γίνουν οι μεταφραστές; 🙂 🙂

  5. Γιάννης Ιατρού said

    4: Ωχ, πάτησα το enter πρωτού τελειώσει το σχόλιο…

    Λοιπόν, συνεχίζω:
    Νίκο, στείλε τις σημειώσεις (κι αυτά που δεν είπες ακόμα) στον εκδοτικό οίκο, ίσως βγουν τα έξοδα της πτήσης που περίμενες (Το καλοκαίρι, καθώς περίμενα στο αεροδρόμιο) 🙂

  6. Πάνος με πεζά said

    Μα τόση δουλειά διορθωτή, τζάμπα κι εσύ βρε παιδί; 🙂
    Καλημέρα !

  7. Alexis said

    #1-2: Ο Δύτης στήνει τη μπάλα στα 11 βήματα και με ένα άπιαστο βολέ στέλνει τη μπάλα στο Γάμμα.
    Κι ενώ είναι έτοιμος να πανηγυρίσει το γκολ, ο Νικοκύρης με μια φοβερή εκτίναξη «πιάνει τα άπιαστα» και σώζει το τέρμα του από βέβαιη παραβίαση! :mrgreen: :mrgreen: :mrgreen:

    (Ομολογώ ότι κι εγώ δικλείδα το γράφω 😳 )

  8. sarant said

    6: Πολύ περισσότερα έχω σημειώσει, εδώ έγραψα μια μικρή επιλογή

    7: Κι εγώ δικλείδα το έγραφα.

  9. raf said

    Τα γαλλικά μου είναι επιπέδου ιλεκελέρ, μα βρήκα το άρθρο παραπάνω απο ευχάριστο! Αλλά μάλλον επειδή έχω και ‘γω την πετριά.

  10. spiral architect said

    Kαλημέρα και καλή βδομάδα.
    Απο τις εκδόσεις του Ζαχαρόπουλου έχω -μεταξύ άλλων- το κλασσικό Μαγικό Βουνό του Τόμας Μαν σε μετάφραση Άρη Δικταίου, η μετάφραση του οποίου είναι εξαιρετική έχουσα ακόμα και παραπομπές.
    Το πώς του ξέφυγε ο Μπαλζάκ στην επανέκδοση, (ίσως κι άλλα) πιθανόν να οφείλεται στο ρίσκο ότι δεν θα γίνει τόσο ευπώλητο όσο ίσως στο παρελθόν.
    (από τη μύγα ξίγκι)

  11. Ωχ, πώς την πάτησα έτσι! Δεν βγαίνει από τη διπλή κλείδα; Αν και, για να υπερασπιστώ τον εαυτό μου, μπαμπινιωτισμού όζει το λήμμα του ΛΚΝ.

  12. Γς said

    και η γκρίζα παρότρυνση [ενός] συγγραφέως:

    >λογοτεχνία στην οθόνη δεν μου αρέσει να διαβάζω

  13. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα!
    Σχετικά φτωχά και σίγουρα σκουριασμένα τα γαλλικά μου, αλλά τα περισσότερα απ’ όσα μαργαριτάρια είδα (δεν το πήγα ως το τέλος) ήταν προφανή λάθη ακόμη και σ’ εμένα.
    Το έχω σκεφτεί πολλές φορές αλλά βαρέθηκα, να υπογραμμίσω τις αγγλικούρες των μεταφραστών σε κάποια βιβλία και να τα στείλω στον εκδότη.
    Πολλές φορές δικαιολογώ την τσαπατσουλιά από την ανάγκη, ειδικά στα «εύπεπτα» βιβλία μαζικής κατανάλωσης να διατηρηθεί το κόστος και να επιταχυνθεί η έκδοση. Σε μετάφραση όμως λογοτεχνικών έργων μεγάλων συγγραφέων δε δικαιολογείται με τίποτε.

    Και μάθαμε και για τη δικλ*δα εν παρόδω!

  14. Γς said

    Ο πρωθυπουργός στην οθόνη της ΤιΒι τώρα.
    Μέσα σε Σινούκ στην Θάσο.

    Για να δει την πυρκαγιά.

    Για να δούνε την πυρκαγιά με τον υπουργό Κουρουμπλή που είναι μαζί του στο ελικόπτερο, όπως λέει ο παρουσιαστής

  15. Γιάννης Κουβάτσος said

    Επειδή την έχω πατήσει με κακές μεταφράσεις, αν ο μεταφραστής δεν είναι καταξιωμένος, δεν αγοράζω το μεταφρασμένο βιβλίο.

  16. Γς said

    Αγόρασε. Για να τον καταξιώσεις ρε γαμώτο…

  17. Πάνος με πεζά said

    ΤΟ «Δικλίς» πάντως το έχω δει σαν τίτλο. Σε ασφαλιστική εταιρία, νομίζω και σε φροντιστήριο.

    P.S. : Αδερφέ μου, που έχεις μεταφράσει και Guy de Maupassant, τρέμε…..

  18. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    10 Ο Δικταίος όμως ήταν λογοτέχνης. Οπότε ακόμα και μερικά λάθη να έχει, το μεταφρασμένο κείμενο θα διαβάζεται καλά.

  19. Corto said

    Τι μαθαίνει κανείς:

    Από το Ποτοσί και το σήμα της τράπεζάς του (PTSI), βγήκε το σύμβολο του δολαρίου $.

    (Μπορεί όμως να είναι και ελληνικής προέλευσης, από το κηρύκειο του Ερμή)

    https://en.wikipedia.org/wiki/Dollar_sign

  20. Avonidas said

    Καλημέρα.

    Τι εξωτικό ποτό είναι αυτό που βγαίνει από τα έγκατα της γης;

    …και το βάζουν στα βαρέλια που βασανίζεται το μίσος; 😛

    Καλά, μιλάμε για αξιονοσήλευτο μεταφρατζή. Στα περισσότερα από τα μαργαριτάρια, μάντευα αρκετά σωστά το νόημα διαβάζοντας το γαλλικό πρωτότυπο — και τα γαλλικά μου είναι φρικτά.

    Απορία αφελούς, αφού υπάρχει παλιότερη μετάφραση στα ελληνικά, γιατί δεν έπιανε ο έρμος να της ρίξει μια ματιά; Και μη μου πείτε ότι το διάβαζε το έργο στο πρωτότυπο, γιατί δεν θα σας πιστέψω!

  21. Απίστευτο! Και να ήταν τίποτε σπάνιες ή εξεζητημένες λέξεις και εκφράσεις, όπως οι malines ή έστω οι pairs de France (αν και αυτό το βρίσκεις σε οποιοδήποτε λεξικό, αν βέβαια υποπτευθείς ότι είναι κάτι που δεν ξέρεις), πάει στο διάβολο. Αλλά το à moins que; το insouciance; το l’Humanité vaut-elle un quart d’heure de mon temps? Είναι δυνατόν να μεταφράζεις επ’ αμοιβή (έστω και γλίσχρη 😦 ) από γαλλικά, με την υπογραφή σου μάλιστα, όταν δεν καταλαβαίνεις τόσο απλά πράγματα; — Αλλά φυσικά, φταίει και ο εκδότης, που δεν έβαλε κάποιον να ρίξει ένα δεύτερο μάτι. Τουλάχιστον στο τρένο της ζωής και στα ορυχεία ποτού θα έπρεπε να σκοντάψει!

  22. sarant said

    19 Βρε τι μαθαίνει κανείς (για το Ποτοσί)!

    20 Έλα ντε;

  23. Πάλι καλά που δεν διαβάζουμε: «Αξίζει να φάω ένα τέταρτο της ζωής μου να διαβάσω την Ουμανιτέ;» 😀

  24. sarant said

    23 Που θα ήταν πολύ πιο λογική απόδοση αφού έχει κεφαλαίο 😉

  25. Ε, ναι. Βασιλόφρων μεν ο Μπαλζάκ, αλλά αφότου τον εκτίμησε ο Μαρξ άλλαξε πορεία και ιδέες και έφτασε να διαβάζει την Ουμανιτέ.

  26. spatholouro said

    18/10
    Γιατί, μήπως και ο εν λόγω μεταφραστής, μακαρίτης πλέον από το 1990, Νίκος Αθανασιάδης, δεν ήταν λογοτέχνης;

    Και τον είχα διαβάσει και στα νιάτα μου…
    http://www.ekebi.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=461&t=90

  27. Spiridione said

    Και διαβάζω ότι ήταν από τα ιδρυτικά μέλη – για μεταφράσεις γαλλικών μυθιστορημάτων – της Ελληνικής Εταιρείας Μεταφραστών Λογοτεχνίας.

  28. spiral architect said

    Έτσι εξηγούνται και οι ανησυχίες των κρεολών και τα ορυχεία του ποτού και όλα αυτά τα ακατανόητα σε εμάς τους κοινούς θνητούς: 😆
    [..] Ο ___________________ τοποθετείται από τους ιστορικούς της νεοελληνικής λογοτεχνίας στους έλληνες λογοτέχνες του μεσοπολέμου. Η γραφή του κινείται στο χώρο του ρεαλισμού με συχνή κάποτε τη χρήση του ονειρικού στοιχείου και χαρακτηρίζεται θεμελιωδώς από τη μεγάλη σε έκταση και πολυεπίπεδη σε ανάπτυξη επεξεργασία των θεμάτων, γεγονότων και καταστάσεων που περιγράφει [..]
    (απόσπασμα ατό τον πρώτο λίκνο της ανάρτησης)

  29. sarant said

    26-27 Ωχ, είναι και συντοπίτης -επίτηδες απέφυγα όμως να αναζητήσω στοιχεία επειδή κατ’ εμέ ο εκδότης είναι υπεύθυνος κυρίως.

  30. Γιατί, ο Νίκος Σπάνιας δεν ήταν καταξιωμένος ποιητής; Και όμως, μεταφράζοντας τη «Μια εποχή στην κόλαση» του Ρεμπώ, ο (αν μη τι άλλο γνωστός μέσω Σεφέρη) στίχος si j’ai du goût ce n’est guère / que pour la terre et les pierres γίνεται «έχω γούστο, ναι, αλλά όχι για πέτρες και χώματα»…

  31. sarant said

    Αντιστρέφοντας το νόημα, δηλαδή

  32. Λάθη κάνουνμε όλοι οι μεταφραστές. Και ο Παπαδιαμάντης, στη μετάφραση του Αόρατου Ανθρώπου του Ουελς (που προφανώς την έκανε από τα γαλλικά), αποδίδει το «un homme entraîné» (=γυμνασμένον, εξασκημένο) ως «παρασυρόμενον άνδρα»! Είπαμε κι άλλοτε, quandoque bonus dormitat Homerus. Αλλά υπάρχουν και όρια. Ίσως βέβαια ο μακαρίτης Ν. Α. να είχε το ελαφρυντικό της ηλικίας, αλλά και πάλι…

  33. spatholouro said

    Πάντως ούτε η ιστορικότητα ενός εκδοτικού οίκου μού λέει πολλά ούτε το «βαρύ» όνομα μιας λογοτεχνικής προσωπικότητας.

    Καλό θα ήταν οι εκάστοτε κληρονόμοι βαρέος εκδοτικού ονόματος να προσέχουν, καθώς επίσης καλό θα ήταν κι ένα λογοτεχνικό «όνομα» να προσέχει τι παραδίδει. Θα συμφωνήσω ότι ο εκδοτικός οίκος είναι που έχει σχεδόν 100% την ευθύνη για ενδεχόμενη σκαρταδούρα, διότι, μικρός ή μεγάλος, ιστορικός ή μη, οφείλει να έχει τις ασφαλιστικές του δικλίδες…

    Προσωπικά, όποτε επιμελήθηκα είτε πρωτότυπα κείμενα είτε μεταφρασμένα, κοίταζα σε πρώτο και τελευταίο βαθμό το κείμενο και μόνο, και ουδέποτε με απασχόλησε εάν αυτός που το έφερε μπροστά μου είναι ο πρωθυπουργός π.χ. ή ο Σεφέρης…

  34. sarant said

    32 O Παπαδιαμάντης (αλλά αξίζει άρθρο) έκανε και σκόπιμα λάθη. Κάπου είχε ευσεβείς μοναχούς, που ήταν όμως καθολικοί, και τους μετέφρασε «ευτραφείς»

  35. 34

    Αυτό είναι σκέτη τρολλιά

  36. Πέπε said

    Πάντως το «τρένο ζωής» το έχω ακούσει στα ελληνικά, και μάλιστα από ανθρώπους μορφωμένους. Δεν παύει να είναι λάθος, αφού τρένο στα ελληνικά δε σημαίνει παρά μόνο τρένο.

  37. Παναγιώτης Κ. said

    Ας πάρουμε τρεις τύπους αναγνωστών λογοτεχνίας.Ο πρώτος, ο απλός αναγνώστης. Ο δεύτερος τύπος, ο αναγνώστης είναι και συγγραφέας και ο τρίτος, να είναι μεταφραστής.
    Νομίζω λοιπόν ο καθένας από αυτούς τους τύπους αλλά και συνδυασμοί αυτών , απολαμβάνει με διαφορετικό τρόπο το κείμενο. Σε σένα Νικοκύρη, ποια… ιδιότητα υπερισχύει όταν διαβάζεις λογοτεχνία; 🙂

  38. spatholouro said

    train de vie (Πατάκης-Λαρούς, Γαλλοελληνικό): το επίπεδο ζωής ή διαβίωσης/η ζωή

  39. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Marié, tu ne pourras plus être que ce que tu seras, à moins que ta femme ne daigne s’occuper de toi.

    Χα, χα, χα αυτό το ne expletif (δεν έχω τώρα γαλλικούς τόνους) έχει μπερδέψει πολύ κόσμο

    Το Παρλαμέντο του βασιλιά δεν αποδίδεται και «Ανακτοβούλιο»; Ή είναι άλλο πράγμα;

  40. Αγαθίας ο Σχολαστικός said

    Αγαπητοί συμπατριώται,

    από το μακρυνό Σικάγο όπου μόλις αρχίζει να ξημερώνει, συγχαίρουμε τον κ. Σαραντάκο για το θάρρος του να εξευτελίσει (με ατράνταχτα επιχειρήματα) τον μπολσεβίκικο εκδοτικό οίκο «Ζαχαρόπουλος» που επί δεκαετίες μάς είχε φλομώσει με μεταφραστικά σκουπίδια και κανείς δεν τολμούσε να το πεί για να μή χαρακτηριστεί φασίστας. Κάποιοι από εμάς, είχαν γνωρίσει τον μακαριστό μεταφραστή του «Ζαχαρόπουλου», Νίκο Αθανασιάδη, και ξέραμε ότι ο ανθρωπάκος αγνοούσε στοιχειώδη Γαλλικά, ελάχιστα τα καταλάβαινε, ενώ δεν τα μιλούσε καθόλου.

    Αν το σημερινό κείμενο του κ. Σαραντάκου δημοσιευόταν στα αγγλικά για κάποιον ενθάδε εκδοτικό οίκο, θα είχε γίνει πρωτοσέλιδο σε όλες τις εφημερίδες, γιατί αποτελεί είδηση πρώτου μεγέθους: Ένας παραδοσιακός εκδοτικός οίκος εξαπατούσε επί δεκαετίες με μεταφραστικά σκουπίδια εκατομμύρια ανθρώπους. Αλλά στο διεφθαρμένο Ρωμέικο υπάρχει η συναδελφική ομερτά γι’ αυτό πάτε ολοταχώς προς την καταστροφή και σε λίγο θα γίνεται Αλβανία του Χότζα με όλους αυτούς τους ανεπρόκοπους χριστιανομπολσεβίκους τους οποίους ψηφίζετε.

    Για να καταλάβετε πόσο ευαίσθητοι είναι οι Αγγλοσάξωνες στα γλωσσικά ζητήματα, σάς λέμε μόνο το εξής, που δεν πήρε χαμπάρι κανείς από τα σαΐνια αναγνώστες του Ιστολογίου (μαγκιά, κλανιά και κώλος φινιστρίνι, ονόματα δεν λέμε – υπολήψεις δεν θίγουμε), αν και αποτελεί τεράστια είδηση για το Ιστολόγιο και θα πρέπει ο κ. Σαραντάκος να κάμει πάραυτα update στο παλιό του άρθρο για την φράση «It’s all greek to me» που λανθασμένα αποδίδεται στον Σαίξπηρ. Ο νεαρός ερευνητής από την Μελβούρνη, Dr David McInnis, απέδειξε (ψάχνοντας απλώς στον εξαίρετο ιστότοπο Early English books ότι την παγκοσμίως κοσμαγάπητη φράση «It’s all greek to me» την είχε κλέψει ο Σαιξπήρος από το έργο του Robert Greene «The Scottish History of James the Fourth» που εγράφη το 1590.

    Το γεγονός προκάλεσε μεγάλη εντύπωση στον Αγγλοσαξωνικό κόσμο, ο Δαβίδ Μακίνις έγινε σε μιά μέρα διάσημος (ενώ κάτω στο διεφθαρμένο Ρωμέικο ελάχιστοι ξέρουν τον καημένο τον κ. Σαραντάκο που έχει κάνει πολύ μεγαλύτερες επιτυχίες), η σταδιοδρομία του εξετοξεύθη εν μιά νυκτί και δεκάδες εφημερίδες του αφιέρωσαν υμνητικά άρθρα με πρώτον και καλύτερον τον «Guardian» που το έκανε πρωτοσέλιδο την περασμένη Τρίτη 6 Σεπτεμβρίου 2016. Είχε προηγηθεί άρθρο της «Telegraph» μιά μέρα νωρίτερα.

    ΙΔΟΥ πεδίον δόξης λαμπρόν για τους συνταξιούχους αργόσχολους του Ιστολογίου (Ιατρού, Γς, Gpoint, Blog-oti-nanai, Κουβάτσους, Σκύλους, Λάμπρους και λοιπούς): Ας εντρυφήσουν στους θησαυρούς του Early English books και ας αποδείξουν ότι ο ελληνόψυχος Σαίξπηρ είχε κλέψει και άλλες φράσεις από προγενεστέρους τους συγγραφείς. Αν το πετύχουν (πανεύκολο σαν να κλέβεις εκκλησία, κατά την γνώμη μας) θα γίνουν διάσημοι εν μιά νυκτί σε όλο τον αγγλοσαξωνικό κόμμα

    Είπαμε και ελαλήσαμε και αμαρτίαν ούκ έχομεν

  41. Παναγιώτης Κ. said

    @10,18. Ακριβώς μέσω του Άρη Δικταίου κατάλαβα τι σημαίνει καλή μετάφραση!

    Ερώτηση: Μπορεί η μετάφραση να δώσει αποτέλεσμα λογοτεχνικά υπέρτερο από ότι το πρωτότυπο;
    Εγώ πιστεύω ότι μπορεί να συμβεί! Σπάνιο μεν αλλά μπορεί.
    Τι λέτε οι μεταφραστές πάνω σε αυτό το ζήτημα;

  42. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    41. Δεν είμαι μεταφραστής αλλά υποθέτω ότι αν το πρωτότυπο είναι επιπέδου «Δημουλίδου» είναι πολύ πιθανό

  43. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    42. Συμπληρώνω: αν το πρωτότυπο είναι επιπέδου «Δημουλίδου» είναι πολύ πιθανό και μεταφραστής ο Καζαντζάκης

  44. ππαν said

    Αριστούργημα! Το βιβλίο το έχω διαβασει σε ακομη πιο παλια μετάφραση, ηταν του μπαμπά μου, του το είχαν δωρίει λιγες μερες πριν τον γάμο του. Από τυχη υπάρχω, καθώς το βιβλίο είναι πολυ πειστικό ως επιχείρημα για να μην παντρευτείς 🙂

  45. LandS said

    43 Ναι αλλά τότε δεν θα ήταν μετάφραση.

  46. Παναγιώτης Κ. said

    Αποξενωμένοι λοιπόν οι διάφοροι μεταφραστές από τα νοήματα του έργου που μεταφράζουν, μας δίνουν όλα αυτά που τώρα εμείς κρίνουμε και καλά κάνουμε!
    Δεν είναι οι μοναδικοί. Την ίδια κατάσταση μπορεί κανείς να συναντήσει σε εγκυκλίους της δημόσιας διοίκησης, στη σηματοδότηση των δρόμων όπου, όχι σπάνια, αντί να σε διαφωτίζουν σε μπερδεύουν, στα…σανσκριτικά της φορολογικής δήλωσης κ.ο.κ
    Αναρωτιέμαι: Πριν θέσουν οτιδήποτε προς χρήση είναι δύσκολο να το δώσουν πρώτα να το διαβάσει ένας ,ας πω, επαγγελματίας αναγνώστης και γενικώς ένα δείγμα χρηστών;

  47. 41, 42, 43

    Αν η πλοκή είναι τετριμμένη και η αφήγηση βαρετή, τι να κάνει ο μεταφραστής, βρε παιδιά, όσο γάτα κι αν είναι;

  48. sarant said

    46και πριν Κι εγώ θα έλεγα ότι μπορεί. Να σκεφτούμε και την περίπτωση των μη λογοτεχνικών κειμένων.

    39 Δεν ξέρω αν ταυτίζονται, πιθανόν όμως.

    37 Όταν διαβάζω μεταφρασμένο κείμενο μοιραία διαβάζω και σαν μεταφραστής.

  49. Pedis said

    Δύσκολη η δουλειά του μεταφραστή. Θέλει έφεση … και στις δύο γλώσσες …

    Πόσα να παίρνει ο μεταφραστής ανά σελίδα ή δεκαεξασέλιδο τη σήμερον ημέρα (για λογοτεχνία);

    Από εμπειρία, όποιος έχει, πόσο χρόνο του δίνει ο εκδότης να παραδώσει τη μετάφραση;

    Πάντως, ό,τι και να τον πληρώνει η τιμή του βιβλίου, καλή ή κακή μετάφραση, με επιμέλεια ή όχι, φωτιά και λάβα! Ποιος να αγοράζει!;

  50. 49 Pedis

    για την κουβέντα που κάνουμε κατά καιρούς

    είναι και κορακοζώητοι, οι καργιόληδες! http://www.thepressproject.gr/article/99895/Sto-edolio-95xronos-proin-iatros-ton-nazi-gia-tin-eksontosi-3681-kratoumenon-sto-Aousbits

  51. spatholouro said

    Βλέπω στο προμνημονευθέν του Πατάκη: pair=το μέλος της Βουλής των Ομοτίμων
    Έτσι και σε παλιότερα γαλλοελληνικά λεξικά.

    Η Άννα Ταμπάκη σε μελέτημά της ( «Η πολυδιάστατη προσωπικότητα του Βίκτορος Ουγκώ: ο άνθρωπος και το συγγραφικό του έργο») αναφέρει: « Ο Ουγκώ ονομάζεται Pair de France (μέλος της Άνω Βουλής)*», με την υποσημείωση:
    * Αποδίδεται στα ελληνικά και ως Βουλή των Ομότιμων

  52. Γιάννης Κουβάτσος said

    41. Μου έχει τύχει, Παναγιώτη, να αγοράσω βιβλία λόγω του μεταφραστή, π.χ. «Στο καφέ της χαμένης νιότης» του Μοντιανό σε μετάφραση του Αχιλλέα Κυριακίδη.

  53. …η «παλιά» μετάφραση είναι κάκιστη….

    Την λες και παλιομετάφραση.

  54. Pedis said

    # 50 – Σκύλε, τώρα είναι πολύ αργά. Έχουν ήδη αφήσει ιδεολογικούς απόγονους.

    Κι όσι δικάστηκαν και έγινε κατορθωτό να καταδικαστούν όσο ήταν νέοι και το πράμα ήταν ζεστό, σε ελάχιστο χρόνο παραδόθηκαν στην κοινωνία, με τη μια ή την άλλη πρόφαση, ως λευκές περιστέρες. Άλλοι, δε, την πέρασαν στα πίπουλα …

    Πάρε την περίπτωση του Sewering.

  55. 49 Pedis:
    http://www.smed.gr/2013/10/blog-post_11.html (είναι από το ’12 βέβαια)

  56. Spiridione said

    Νικοκύρη, νομίζω ότι υπάρχει ένα μπέρδεμα εδώ.
    Parlement στο Παλιό Καθεστώς ήταν Δικαστήριο, το ανώτερο δικαστήριο μιας περιοχής (υπήρχαν 13).
    https://en.wikipedia.org/wiki/Parlement
    Μέλη του, διαβάζω, ήταν οι Νoblesse de robe, που δεν ταυτίζονταν με τους Pairs.

    Μήπως εννοείς εννοείς τη Γενική Συνέλευση των Τάξεων, που αυτό ήταν πράγματι Ανακτοσυμβούλιο, αλλά είναι γνωστό με την παραπάνω ονομασία; Πάντως ούτε εδώ συμμετείχαν απαραίτητα, στη Δεύτερη Τάξη, οι Pairs.

    Απ’ όσο καταλαβαίνω, στο Παλιό Καθεστώς Pairie de France ήταν ένας ειδικός τίτλος ευγενείας στη γαλλική αριστοκρατία, περισσότερο τιμητικός, που απενέμονταν σε συγκεκριμένους ευγενείς οι οποίοι πλέον θεωρούνταν τυπικά ίσοι με τον βασιλιά και είχαν κάποια συγκεκριμένα προνόμια.
    Apart from the coronation of French kings, the privileges of peers were largely matters of precedence, the titles Monseigneur, Votre Grandeur and the address mon cousin, suggesting parentage to the royal family, or at least equivalence, by the King, and a priviligium fori. This meant that judicial proceedings concerning the peers and their pairie-fiefs were exclusively under the jurisdiction of the Court of Peers. Members of the peerage had also the right to sit in a lit de justice, a formal preceding and speak before the Parlement, and they were also given high positions at the court, and a few minor privileges such as entering the courtyards of royal castles in their carriages.
    https://en.wikipedia.org/wiki/Peerage_of_France

  57. …Στο Μπορντό, η πατρική περιουσία έχει αβγατίσει
    χάρη στη συνετή διαχείριση που έκανε
    ο ηλικιωμένος και απόλυτα έμπιστος
    συμβολαιογράφος Ματιάς. …

    …και διορατικός, κατά τεκμήριον.

  58. 51 Στο λεξικό του Ηπίτη: ομότιμος, πατρίκιος, μέλος της Άνω Βουλής. La chambre des pairs, η βουλή των ομοτίμων. Les pairs anglais, οι Άγγλοι πατρίκιοι, μέλη της άνω βουλής.
    Ωστόσο, αν πάρουμε υπόψη μας ότι σήμερα λέμε «Βουλή των Λόρδων» την άνω βουλή της ΜΒ, θα έλεγα ότι δεν υπάρχει δόκιμη μετάφραση για το γαλλικό αντίστοιχο, θέλω να πω ότι ο όρος είναι ίσως ανοιχτός σε νέες προτάσεις μετάφρασης. Όχι πάντως ζευγάρι, οπωσδήποτε.

  59. Spiridione, δεν αναφέρεται στο Παλαιό Καθεστώς, είναι θεσμός της Παλινόρθωσης: https://fr.wikipedia.org/wiki/Chambre_des_pairs

  60. Pedis said

    # 55 – Μερσί.

    Με κατώτατη τιμή 160 Ε το 16σέλιδο και με 10 Ε ωρομίσθιο πάμε για 1 ώρα τη σελίδα! Σωστά;

    Ε, αυτό δεν γίνεται!

    (Μην παρεξηγηθώ: δεν εννοώ ότι ο μεταφραστής που μεταφράζει άλλαντάλων, το κάνει επειδή πληρώνεται λίγο για τον κόπο του, εξαιρώ τη περίτωση του σαμποτάζ :), αλλά σωστές δουλειές με τέτοια αμοιβή δεν γίνονται. Κι αν γίνονται θα είναι λόγω της υπόληψης του μεταφραστή.)

  61. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    60 Ποιο απ’ όλα δεν γίνεται;
    (Πάντως στη λογοτεχνική μετάφραση δεν βγάζεις καλό ωρομίσθιο)

    56-59 Έχει δίκιο ο Σπύρος, η αναφορά μου στο (προεπαναστατικό) Παρλαμέντο δεν είναι σωστή.

  62. 60

    Γίνεται και παραγίνεται. Όταν έχεις στάνες άνεργων της φιλολογίας έξω από την πόρτα σου, δίνεις στο πρώτο παιδί για δοκιμαστικό το 1ο κεφάλαιο, στο δεύτερο παιδί το 2ο κεφάλαιο, κοκ, και μετά απορρίπτεις όλα τα «δοκιμαστικά» κι έχεις το βιβλίο σου (κακο)μεταφρασμένο. Μετά πληρώνεις έναν διορθωτή να κάνει και λιγούλα επιμέλεια και είσαι έτοιμος!

  63. Γιάννης Ιατρού said

    62/60: Ναι, αλλά ξεχάσατε να πείτε ότι δεν φτάνει που ο εκδότης δίνει δωρεάν το αρχικό έργο στον μεταφραστή κι αυτός επομένως διαβάζει ένα βιβλίο τζάμπα… θέλει και λεφτά αποπάνω! Να του αφιρεθεί η αξία του βιβλίου από τις υπέρμετρες απολαβές του.

    Καιο για αύξηση της ανταγωνιστικότητας θα πρέπει πλέον να καθιερωθεί η «μισθοδοσία με ελεύθερη συνεισφορά του εργοδότη και επίδομα παροχής εργασίας υπέρ εργοδότη» 🙂 🙂

  64. 63 Γιάννη, ο 40 βγάζει και αφισάκια; https://pbs.twimg.com/media/CsJrbf2WgAAFekr.jpg

  65. Γιάννης Ιατρού said

    63: χαχαχαχα, ρε συ, τώρα το είδα ότι σταμάτησε η απεργία των τρόλλεϋ 🙂

    Και δεν ξέρω τι γίνεται μ΄αυτή τη μετάφραση με το train de vie (#38 κλπ.)
    Η έκφραση είναι σίγουρα αρχαιοελληνική, να και το πρώτο μέρος της σε όστρακο (εκτίθεται στο μουσείο εν ILL Οινόη), το άλλο μέρος το καθαρίζουν ακόμα ….

  66. antifatic said

    Έχοντας κι εγώ την πετριά, θα ήθελα να θίξω μια μεγάλη παραφωνία στην οποία σκόνταψα πρόσφατα.

    Μετά από την απόλαυση της μετάφρασης για πολλά βραβεία της Αθηνάς Δημητριάδου του βιβλίου του Ρίτσαρντ Φλάναγκαν «Εγχειρίδιο Ιχθύων», ένα βιβλίο που διαβάζω σχεδόν κάθε χρόνο και που ευτύχησε να εκδοθεί από την Αγρα, διάβασα πρόσφατα το «Μονοπάτι για τα βάθη του βορρά» του ιδίου, που ατύχησε να εκδοθεί από τον Ψυχογιό. Όπως ο Νικοκύρης, έτσι κι εγώ συμφωνώ ότι υπεύθυνος είναι ο εκδότης τελικά. Η κάκιστη μετάφραση του βραβευμένου με Booker βιβλίου βρίσκει την ολοκλήρωσή της με την εξ’ ίσου κάκιστη επιμέλεια. Τελικά το παράτησα στη μέση και το διάβασα σε ηλεκτρονική μορφή στο πρωτότυπο.

    Δεν μπορώ να το θεωρήσω τυχαίο, παλιότερα είχα διαβάσει την ιστορία του Μαγγελάνου του Λόρενς Μπέργκριν με αντίστοιχα λάθη και αστοχίες από διαφορετικό μεταφραστή, από τον ίδιο εκδότη.

    Και κάτι λίγο άσχετο: Εντάξει η κακή μετάφραση. Ο Τομ Ρόμπινς σε μια συνέντευξή του διασκέδασε πολύ το κοινό του με μεταφραστικά μαργαριτάρια των βιβλίων του σε διάφορες ευρωπαϊκές γλώσσες, κάτι που δεν μπορεί ποτέ να αποφευχθεί πλήρως. Η επιμέλεια όμως; Ακόμα και σήμερα με όλα τα ηλεκαλούδια να βρίσκουμε λάθη ακόμα και στην πληκτρολόγηση;

  67. Γιάννης Ιατρού said

  68. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

  69. (41) Περίφημο παράδειγμα μετάφρασης καλύτερης από το πρωτότυπο είναι η μετάφραση των διηγημάτων του Πόε από τον Μποντλέρ. Αλλά ήτανε Μποντλέρ…

  70. Pedis said

    # 62 – Α, ναι! Κι αυτό γίνεται!

    Όπως σε όλες τις δουλειές με τα στέιτζ, άλλωστε.

  71. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    63 – Σε μερικά χρόνια δεν θα υπάρχουν μεταφραστές, όπως και πολλές άλλες ειδικότητες, απλές, τεχνικές, και επιστημονικές. Τα σχολεία ανοίξανε σήμερα, για να παράξουν τους μορφωμένους ανέργους του αύριο, κρατώντας παράλληλα εφήμερα την ανεργία των νέων στο τρομακτικό 50%, αλλά οι γονείς, απελπισμένοι και συστημικά αποχαυνομένοι, αρνούνται να δούν την ΚΥΡΙΟΛΕΚΤΙΚΑ αυριανή πραγματικότητα. Πρίν είκοσι χρόνια, τα «μεγάλα» οικονομικά μυαλά, είχαν αποφανθεί πως το 20% του εργατικού δυναμικού, είναι αρκετό για να λειτουργήσει η παγκόσμια οικονομία τον 21ο αιώνα, σ΄αυτό το διάστημα οι τεχνολογική εξέλιξη ήταν ραγδαία, σήμερα πόσο % χρειάζονται;
    Έκανε λάθος ο Κάρολος, τα νέα μέσα παραγωγής, δεν παράγουν και το ανάλογο προλεταριάτο, αντιθέτως το εκμηδενίζουν, ενώ οι κεφαλαιούχοι, δεν στηρίζουν τα ΥΠΕΡκέρδη τους στην παραγωγή, δεν την χρειάζονται καν.

    Υ.Γ – Διάβασε το βιβλίο, είναι απίστευτα προφητικό.

  72. gpoint said

    # 40

    συνταξιούχο αργόσχολο να σε πει το πρώτο σου παιδί που να μην είναι και δικό σου, άκου αργόσχολος εγώ, πσαράς άνθρωπος !!

  73. 73 Gpoint έλα κι ένα καλό

  74. vk said

    Τα παρακάτω άρθρα από τον σημερινό Guardian ίσως ενδιαφέρουν τους αναγνώστες του ιστολογίου:
    OED welcomes moobs, gender-fluid and yolo
    Yolo! How do they choose new words for the Oxford English Dictionary?

    Νικοκύρη, συγνώμη προκαταβολικά για το σχόλιο-λινκ σε άσχετο άρθρο. Αν ενοχλεί σβήσε το σχόλιο 🙂

  75. gpoint said

    # 74

    Αστον τον κακομοίρη, του κόψανε 4 πρωτοπαλήκαρα ( Παππάς, Σπάθας, Δημητρόπουλος, Γιάχος) δεν τον παίζουνε και κει στο Νοττινχαμ…δράμα !!

  76. spiral architect said

    @72: Και μετά;

  77. Ἀπολαυστικὸ ἄρθρο!

  78. sarant said

    78 Νάσαι καλά!

  79. 78 Κορνήλιε, χαθήκαμε βρε!

    Για τους υπόλοιποι, βοήθεια χριστιανοί!

  80. Ωραίο! http://www.naftemporiki.gr/story/1146848/dania-sto-fos-ksifos-3000-eton

  81. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    77 – Και μετά θάρθουν οι μέλισσες.☺
    Κανείς δεν ξέρει πώς θα είναι τα πράγματα μετά τον πόλεμο. Το σίγουρο, είναι πως τώρα περισεύουμε, όλο και πιο πολύ, όλο και πιο πολλοί.

  82. …– … il est comte, nous en ferons un pair de France à nous deux ; mais il va se rencontrer des difficultés. … -Σόδομα και Γόμορα!…

    Ως …nous en ferons un père de France… είναι κοντά στο μπεντροβάτο George Washington…married Martha Custis and in due time became the Father of Our Country.

  83. Idomeneo said

    Διαβασα σε μεταφραση το βιβλιο του Σωλ Μπελοου, οι περιπέτειες του Ωγκι Μαρτς σε μεταφραση Μιχαλη Μακροπουλο, εκδοσεις Καστανιωτη. Στην 15 σελιδα συνειδητοποιησα ότι νιωθω έναν απιστευτο εκνευρισμο εως οτου διαπιστωσα ότι αυτά που διαβαζα δεν ηταν ελληνικα ! Πληρης αντιθεση οι Υπνοβατες του Μπροχ, οπου η μεταφραση από μονη της αποτελει γλωσσικο επίτευγμα !

  84. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    73 – Kαλά ρε Gee είσαι σοβαρός; πσαράς άνθρωπος κι ασχολείσαι με ζαρζαβατικά; Α να χαθείς μ΄έκανες και διάβασα τον παπάρα, λέω κι εγώ με ποιόν τρώγεται ο Gee. Κακό πράγμα η περιέργεια. 🙂
    Y.Γ – Ποιό πρώτο του παιδί, αφού είναι γνωστό πως αυτές δεν κάνουν παιδιά. 🙂

  85. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    80 – Αν και δεν είμαι χριστιανός, θα σε βοηθήσω λέγοντας πως δεν έχει και πολύ άδικο, το αντίθετο θα έλεγα. Και πού να δείς τι έλεγε το 2008 και πόσο μέσα έπεσε. Μπορεί να είναι μαλάκας, αλλά οικονομικά, είναι πιο έξυπνος απ΄όλους τους λιμοκοντόρους οικονομολόγους, νομπελίστες και μη.

  86. sarant said

    Eυχαριστώ και πάλι για τα νεότερα!

  87. Ιάκωβος said

    Είχα κατεβάσει μια μίνι σειρά, με τη ζωή του Μπαλζάκ, Πολύ ενδιαφέρουσα. Δεν ήξερα ότι το άτομο ήταν βίος και πολιτεία.

    Υπάρχει και το ανέκδοτο με τη συνάντηση Μπαλζάκ και Δουμά. Μάλλον αστικός μύθος, εδώ τον διηγείται ο Σαμ Φούλερ.

    Τλευταία έμαθα ότι ο Δουμάς ήταν μαύρος, κρεολός, γυιός του πρώτου μαύρου στρατηγού της Γαλλίας.

  88. Γιάννης Ιατρού said

    86 ΛΑΜΠΡΟ
    …οικονομικά, είναι πιο έξυπνος απ΄όλους τους λιμοκοντόρους οικονομολόγους, νομπελίστες και μη..

    Νά ΄σαι καλά βρε Λάμπρο για την πληροφορία, ησύχασα τώρα κάπως 🙂

  89. Γιάννης Κουβάτσος said

    Δεν είμαι αργόσχολος συνταξιούχος. Είμαι αλήτης – ρουφιάνος – εκπαιδευτικός. 🙂

    http://www.efsyn.gr/arthro/fasistiko-dilitirio-gia-tin-ekpaideysi-ton-prosfygopoylon

  90. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    89 – Ναι αλλά δεν παύει να είναι μαλάκας, δεν καταλαβαίνω γιατί ησύχασες. 🙂

  91. Πέπε said

    @91
    Άρθρο στα Αττικά Νέα;;; Ποια είναι πάλι τα Αττικά Νέα; Τα ξέρει η μάνα τους;

  92. Πέπε said

    [strike]92@91[/strike]
    92@90

  93. Πέπε said

    92@91
    92@90

  94. Γιάννης Κουβάτσος said

    92. Δεν θα τα ήξερε η μάνα τους, αν δεν αναπαρήγε τις φασιστικές αηδίες τους ή σημερινή Εφσυν. Καταδικάζει μεν, αναπαράγει δε. Το ίδιο κάνω κι εγώ, θα μου πεις. Σωστά.

  95. Corto said

    88: Και ο Πούσκιν καταγόταν εν μέρει από μαύρους Αφρικανούς.

  96. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ορυχείο κρασιού

    http://www.newmoney.gr/bloomberg/258033-proin-orixeio-fillassei-sillektika-krasia-aksias-2,2-dis-eiro

  97. Ριβαλντίνιο said

    @ 74 Σκύλος

    Το δικό μας το άκουσες ;

    «Οέ οέ οέ,
    ο Βαγγέλης με φόρμα ριγέ.
    Κι ο Κομπότης εκεί ,
    μέσα στην φυλακή,
    και ο Σάβας να φέρνει φαϊ.»

  98. sarant said

    97 Χαχαχά, προφητικό το μεταφραστικό λάθος!

    92-95 Πάντα υπάρχει αυτό το δίλημμα. Εδώ νομίζω ότι ο Κάτσικας έκανε λάθος που έδωσε βήμα.

  99. Αγαθίας ο Σχολαστικός said

    Αγαπητοί συμπατριώται,

    1) Είμεθα στην ευχάριστη θέση να σάς ανακοινώσουμε ότι η Χίλαρυ τελείωσε («έκλασε η νύφη, σχόλασε ο γάμος» θα λέγαμε κάτω στο Ρωμέικο) οριστικά και οι Δημοκρατικοί ψάχνουν εδώ και λίγες ώρες για υποψήφιο Πλανητάρχη. Είμαστε σε θέση να σάς ενημερώσουμε ότι έχει αποκλειστεί ο Εβραίος γερο-Μπέρνι Σώντερς που κανονικά θά έπρεπε να την αντικαταστήσει, διότι είναι πολύ ακροαριστερός για τα αμερικανικά γούστα και θα τον κάνει μιά χαψιά ο Ντόναλντ.

    Η γκάφα που αποτελείωσε την Χίλαρυ (σάς είχαμε πεί πως είναι εντελώς γκά-γκά η γυναίκα, απόδειξις ο τρόπος που διεχειρίζετο τα emails της ότε διηύθυνε το State Department) είναι ότι το κοριτσάκι με το οποίο αγκαλιάστηκε χθές το απόγευμα βγαίνοντας από το διαμέρισμα της Τσέλσι (έχει ασπαστεί τον Ιουδαϊσμό, όπως και η πρωτότοκη κόρη του Ντόναλντ, η Ιβάνκα) κόλλησε καλπάζουσα πνευμονία!.. Οι Αμερικανοί δεν συγχωρούν μιά τέτοια ανεύθυνη συμπεριφορά, όπως εσείς οι διεφθαρμένοι κάτω στο Ρωμέικο: Δεν είναι δυνατόν να γίνει Πλανητάρχης κάποιος που κρύβει πως έχει μεταδοτική πνευμονία και αγκαλιάζει εν μέση οδώ ένα αθώο κοράσιο. Οι εξελίξεις που σάς μεταδίδουμε είναι επί του πιεστηρίου όπως λέγαμε παλιά στο Ρωμέικο, πράγμα που κάναμε και χθές, ότε σάς μεταφέραμε την αποχώρηση της crooked Hillary από το Ground Zero, ήτις έγειρε οριστικά την πλάστιγγα υπέρ του Ντόναλντ.

    2) Μάς προξενεί αλγεινή εντύπωση (και δείχνει πόσο τσιφούτηδες και μοναχοφάηδες είναι η συντριπτική πλειοψηφία των αναγνωστών του παρόντος Ιστολογίου) που επί 13,5 ώρες ουδείς φιλοτιμήθηκε να προσφέρει το «Συμβόλαιο Γάμου» στην μετάφραση της Ρενέ Ψυρούκαινας, που μνημονεύει στο άρθρο του ο κ. Σαραντάκος. Το κάνουμε εμείς, προσφέροντας το έργο χωρίς search, για να μή γίνουν τζάμπα μάγκες οι συνήθεις ύποπτοι δαιμόνιοι συνταξιούχοι ερευνητές (Πέπηδες, Ιατρούδες, Κουβάτσοι, Δύτες κλπ) βρίσκοντας αμέσως τα αποσπάσματα. Κατεβάστε εδώ

    3) Μιά που μιλάμε για Συμβόλαια, σάς προσφέρουμε και το αριστούργημα του Ρουσσώ «Το Κοινωνικό Συμβόλαιο» σε μιά εξαιρετική ελληνική μετάφραση (με δυνατότητα search) των εκδόσεων «Πόλις» από την Βασιλική Γρηγοροπούλου. Το προσφέρουμε και στην αγγλική μετάφραση της Οξφόρδης, για να μή βγούν κάποιοι καχύποπτοι συνταξιούχοι και ισχυριστούν ότι η σημείωση για την ελληνική προέλευση της λέξεως «Ρώμη» δεν είναι του Ρουσσώ, αλλά της ελληνικής εκδόσεως.

    Γράφει ο Ρουσσώ στην σελίδα 179

    Αν εμείς οι ελληνόψυχοι Ελληνοαμερικανοί του ΙλλινόΪ τολμούσαμε να ισχυριστούμε ότι η Αιωνία Πόλις έχει ελληνικώτατο όνομα (Ρώμη), θα βγαίναν οι συνήθεις ύποπτοι συνταξιούχοι (Αγγέλοι, Πέπηδες, Ιατρούδες κλπ) και θα μάς λοιδορούσαν. Ας βγούν, λοιπόν, και ας λοιδορήσουν τον μέγα Ζάν-Ζάκ που το γράφει φόρα – παρτίδα στο «Κοινωνικό Συμβόλαιο» και κανείς Γάλλος κριτικός δεν τόλμησε ποτέ να πεί πως λέει βλακείες και παρετυμολογεί την «Ρώμη», επειδή είναι ελληνοβαρεμένος κλπ. Ας βγεί κι ο ίδιος ο κ. Σαραντάκος και ας κατηγορήσει τον Μέγα Ρουσσώ για παρετυμολογία. Αν προκληθούμε για το θέμα, θα επανέλθουμε με περισσότερα στοιχεία

  100. Γς said

    Στο Κανάλι της Βουλής τώρα μια εκπομπή για την «Σύγχρονη Δουλεία».
    Συμμετέχει και κάποια κυρία Φιόρη Ζαφειροπούλου για την οποία η λεζάντα στην οθόνη γράφει:
    Ακαδημαικός – Κοινωνική Επιχειρηματίας

    Δεν την ξέρω και έψαξα να βρώ τι Ακαδημαϊκός είναι. Δεν βρήκα όμως.

    Καμιά βοήθεια;

  101. Νάμαι επιτέλους κι εγώ ανάμεσα στους ύποπτους δαιμόνιους συνταξιούχους ερευνητές! Και καλά όλα τα άλλα, χαίρομαι πολύ που έγινα συνταξιούχος επιτέλους αν και με τις σημερινές συντάξεις…

  102. Την ελληνική ετυμολογία της Ρώμης την υποστήριζε και ο Παύλος Καρολίδης, «όπως παραδέχονταν και οι ίδιοι οι Ρωμαίοι, αποκαλώντας την πόλη τους Valentia (=ρώμη)» (βλ. τον Πρόλογό του στην Ιστορία του Ελληνικού Εθνους του Παπαρρηγόπουλου, έκδ. 1932, τόμος Α΄, σελ. μζ’ — η παραπομπή είναι σωστή, αλλά δεν έχω πρόχειρο εδώ το βιβλίο για να παραθέσω την ακριβή διατύπωση). Δεν ήξερα ότι η ιδέα ήταν του Ρουσό (αν δεν είναι ακόμα παλιότερη), ούτε ξέρω αν την υιοθετεί κανένας σοβαρός ιστορικός σήμερα. Υπάρχουν ειδικοί εδώ να μας το πουν.

  103. Αγαθίας ο Σχολαστικός said

    (103): Συγχαίρουμε τον έντιμο συνταξιούχο αναγνώστη κ. Άγγελο που μάς υπενθύμισε ότι και ο ογκόλιθος Παύλος Καρολίδης δεχόταν πως η Ρώμη πήρε το όνομά της από την ελληνική λέξη ρώμη. ΡΩΤΑΜΕ: Με ποιά φόντα, άραγε, οι νάνοι χριστιανούληδες γλωσσολόγοι Μπαμπινιώτης, Χαραλαμπάκης και λοιποί αμφισβητούν τον Ρουσσώ και τον Καρολίδη;

    Απλούστατα, το κάνουν αυθαίρετα, για να μή μάθουν οι χαχόλοι του Ρωμέικου ότι Ρωμαίοι και Έλληνες ήσαντε πρώτα εξαδέλφια και η χριστιανική συνωμοσία (ο μπολσεβικισμός της Αρχαιότητος) εναντίον της Ρώμης (Γίββων) εστρέφετο εναντίον ολόκληρου του Ελληνικού Πολιτισμού συλλήβδην

  104. Pedis said

    Κύριοι, ανοικτόν το ζήτημα, ακόμη. Ποντάρετε τώρα που γυρίζει.

    http://www.treccani.it/enciclopedia/roma_%28Enciclopedia-Italiana%29/
    IL NOME. – Già gli antichi, naturalmente, si erano domandato quale fosse l’etimologia del nome dell’Urbe; ma le loro spiegazioni non reggono alla critica. Che Roma derivi da Romulus è impossibile, e ovvio, invece, il contrario (cfr., del resto, già Philarg., Ad Verg. Ecl. I, 19: Roma ante Romulum fuit, et ab ea sibi Romulum nomen adquisivisse Marianus Lupercaliorum poeta sic ostendit, ecc.). L’etimo greco ‛Ρώμη «forza», che è la spiegazione più generalmente accolta nell’antichità, implicherebbe predominanza o influenza greca, storicamente inammissibile, su quelli che fondarono e denominarono l’Urbe. Ma non si può dire che la scienza moderna sia giunta a una soluzione definitiva del problema etimologico. Secondo che i primi stanziamenti siano stati italici ovvero etruschi, converrà dar la preferenza a una spiegazione italica ovvero etrusca; e come gli storici oscillano, così i linguisti. Fra le spiegazioni italiche, due sono possibili. Una fa risalire il nome di Roma a quello di Rumon, attestato da Servio come antico nome del Tevere. In origine romanus avrebbe significato «fluviale», e una traccia di ciò resterebbe nel nome della Porta Romana o Romanula della cinta primitiva, a cui nella cinta serviana corrispose la Porta Flumentana. L’altra spiegazione identificherebbe Roma con ruma «mammella», che sarebbe stato il nome dato al Palatino per le sue due vette comparate a un seno. Maggior seguito ha avuto negli ultimi decennî l’etimo etrusco proposto da W. Schulze, il quale fa derivare il nome della città dal gentilizio etrusco dei Ruma. In conclusione, allo stato odierno degli studî

    Δεν κάνω τον κόπο να το μεταφράσω διότι δεν δουλεύουμε τζάμπα για τον κάθε Βάταλο, διότι αύριο θα του τηνε **αβλώσει να βρίσκει ελληνικές (θεσσαλικές) λέξεις στην κινεζική … (και σιγά μην κάνω και μεταφράσεις από τα κινέζικα για του λόγου του! 🙂 )

  105. sarant said

    105 Aφού η σιέντσα μοντέρνα δεν βρίσκει μια λύση ετιμολοτζικαμένε αμισίμπιλε, η ρώμη θα ακούγεται….

  106. Πέπε said

    104:
    > > Με ποιά φόντα, άραγε, οι νάνοι χριστιανούληδες γλωσσολόγοι Μπαμπινιώτης, Χαραλαμπάκης και λοιποί αμφισβητούν τον Ρουσσώ και τον Καρολίδη;

    Πιθανόν με τους γλωσσικούς κανόνες. Όποια ελληνική λέξη από ρ- έχει περάσει στα λατινικά, διατηρεί και τη δασεία της (ῥ- > rh-). Η πόλη όμως δε λέγεται Rhoma αλλά Roma.

  107. Alexis said

    Δεν θυμάμαι ποιος σχολιαστής (ο Κοτορτσινός ίσως; ) είχε κάνει παλιότερα μια σκιαγράφηση του πολυώνυμου τρόλεϊ και είχε αποφανθεί ότι είναι γυναίκα.
    Από όσα διάβασα σήμερα τείνω να συμφωνήσω μαζί του.
    Α, και καταυλακιώτισσα ε; Του (της) ξέφυγε ένα «ήσαντε» στο #104 😀

  108. Pedis said

    # 106, άσε, τώρα, που το ξανασκέφτομαι, οι ελληνικές ρίζες της … Ρόμα είναι πιθανές … με την μπάλλα που παίζει. Όσο συχνά τυχαίνει να παίξει ο Παναθηναικός ποδόσφαιρο ή να μπει από γκέλα στους ομίλους ο Ολυμπιακός άλλο τόσο πάει το καμπιονάτο στη Ρόμα.

  109. Alexis said

    #109: Pedis πήγαινε για ύπνο τώρα γιατί θα συμπεριληφθείς κι εσύ στον κατάλογο των …αργόσχολων (και ξενύχτηδων) συνταξιούχων! 🙂

  110. Ριβαλντίνιο said

    @ 108 Alexis

    Συγνώμη, αλλά εγώ είπα πρώτος ότι είναι γυναίκα. Ο Κοτορσινός ήρθε 2ος. Τα του Κοτορσινού τω Κορτοσινώ και τα του Ριβαλντίνιου τω Ριβαλντίνιω.

    🙂

  111. Γιάννης Ιατρού said

    108/111: Ρε σεις τι ψάχνεστε; Αφου η ταυτότητα του (50άρη) τύπου είναι πλέον γνωστή….
    Ένα λέω μόνο: Θού Χύριε….

  112. gpoint said

    # 77

    Ψυχραίμως μετά από αρκετές ώρες να εξηγήσω στον Spiral Architect πως μπορεί οι ψαράδες να αγοράζουν παράμαλα και δόλωμα, να ρίχνουν τα καλάμια τους και να κάθονται στην φορητή πολυθρόνα τους και να περιμένουν να πιαστούν τα ψάρια, μασουλώντας σάνγουιτς (η σωστή προφορά) και παίζοντας παιχνίδια στο κινητό τους, αλλά ο πσαράς φιάχνει τα τσαμασίρια του μόνος του, τρώει ώρες να ψάξει να βρει το κατάλληλο δόλωμα για κάθε ψάρι και είναι απίκο στην πετονιά του να το πιάσει, δεν περιμένει να πιαστεί. Επίσης όλοι οι πσαράδες που ξέρω έχουν και δυο άλλες ασχολίες, η μία είναι η ασχολία με τον κήπο, δεν τους λες αργόσχολους

  113. gpoint said

    ωχ λάθος αρίθμηση είδα, νόμισα πως απευθυνότανε σε μένα, σόρρυ Spiral Architect

  114. Γιάννης Ιατρού said

    114: Ρε Γιώργο, πιές πρώτα καφέ 🙂 🙂

  115. spiral architect said

    Αυτά συμβαίνουν όταν παρεκτρέπεται η συζήτηξις!

  116. Γς said

    113:

    Καλημέρα

    >η μία είναι η ασχολία με τον κήπο

    κι η άλλη;

    [Αν ήπιες καφέ]

  117. Alexis said

    #109: Τώρα που το σκέφτομαι και η Roma Pizza είναι 100% ελληνική!
    Διατί το αποκρύπτουν οι χριστιανούληδες αναγνώστες του παρόντος ιστολογίου;

  118. Alexis said

    #111: Ω, σόρρυ, μα είπα δεν θυμάμαι καλά… 🙂

  119. gpoint said

    # 117

    Βρε Γιάννη, εσύ ξερς, κοινή την έχουμε !!

  120. Γιάννης Ιατρού said

    120: Ωχ … 🙂 🙂

  121. gpoint said

    # 121

    σε πήρανε τα σκάγια ; ας έσκυβες !!

  122. Γς said

    120: Ωχ …🙂🙂

  123. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    114 – Δεν πειράζει για το λάθος, πρόσφερες ανεκτίμητες πληροφορίες από την προσωπική σου εμπειρική βιβλιοθήκη για τους επίδοξους πσαράδες, κι επιβεβαιώνεις αυτό που λέει κι ένας περίεργος,☺ πως τα καλύτερα στην ζωή, είναι ΔΩΡΕΑΝ.

  124. Γς said

    Ρώμη.

    Η Αννα Σίλια τώρα στο ΦΒ:

    «Όταν την είδα στο “ΜΑΜΑ ROMA” (σκαρφαλωμένη στο μαντρότοιχο του θερινού σινεμά “ΗΛΥΣΙΑ” με την υπόλοιπη… συμμορία της γειτονιάς), γύρισα στο σπίτι και απαίτησα από τον μπαμπά μου να…αλλάξουμε το επίθετό μας σε… Μανιάνι και ικέτεψα τον Θεό να μου χαρίσει ατάκα κι επί τόπου ένα… γιό.
    Ο μεν μπαμπάς μου, ήταν η πρώτη και ίσως η μοναδική χάρη που μου αρνήθηκε (συγκεκριμένα μου είπε «δεν θα αλλάζουμε κάθε τόσο το επίθετο μας»), ο δε Μεγαλοδύναμος (πάλι καλύτερος ), μετά από πολλά χρόνια (βέβαια), μου χάρισε… δύο (γιούς).»

  125. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστω για τα νεότερα!

  126. Γιάννης Κουβάτσος said

    Και η βρώμη ολοφάνερα πρωτοκαλλιεργήθηκε στην Ελλάδα, χριστανούληδες. Γιατί το κρύβετε;

  127. gpoint said

    # 121, 123

    Σόρρυ, αλλά ήμουνα απασχολημένος ( η άλλη ασχολία που λέγαμε !! )

  128. Γς said

    128:

    Είσαι και αργός!

    Τρεισήμισι ωρες;

  129. Ριβαλντίνιο said

    @ 112 Γιάννης Ιατρού

    Για πες τίποτα παραπάνω.

  130. 130

  131. Ριβαλντίνιο said

    @ 131 Σκύλος

  132. Πλακίτσα έκανα, ρε συ.

  133. Ριβαλντίνιο said

    @ 133 Σκύλος

  134. Σα δε ντρέπονται να λένε τέτοιες κρυάδες για τον εκδοτικό οίκο που μας έδωσε τη Χρυσηίδα Δαμουλίδου και τη Λένα Μαντά!

  135. sarant said

    135 🙂

  136. smerdaleos said

    @104, Αγαθία: Συγχαίρουμε τον έντιμο συνταξιούχο αναγνώστη κ. Άγγελο που μάς υπενθύμισε ότι και ο ογκόλιθος Παύλος Καρολίδης δεχόταν πως η Ρώμη πήρε το όνομά της από την ελληνική λέξη ρώμη.

    Δώτορ, η βαταλομήτωρ την Θεσσαλονίκη φαντάζομαι θα την έλεγε Σόλουν έτσι; Είχε καμιά σχέση με τους κατοίκους της μογγολικής Solun;

    https://en.wikipedia.org/wiki/Solun,_Horqin_Right_Front_Banner

  137. Reblogged στις anastasiakalantzi50.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: