Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Και πάλι για τους τραμπούκους (μια συνεργασία του Spiridione)

Posted by sarant στο 19 Δεκέμβριος, 2016


Αυτό που περισσότερο μ’ αρέσει σε τούτο το ιστολόγιο, είναι πως έχει καταφέρει να συγκεντρώσει πλειάδα εκλεκτών σχολιαστών, που με τα σχόλιά τους εμπλουτίζουν τα άρθρα και προσθέτουν αξία πολύ μεγαλύτερη από την αρχική. Πέρα όμως από τα σχόλια, κάποιοι φίλοι στέλνουν και κατ’ ιδίαν ηλεμηνύματα με ιδέες ή υλικό για μελλοντικά άρθρα. Κάποτε, στέλνουν και έτοιμα άρθρα.

Το σημερινό άρθρο οφείλεται στον φίλο μας τον Spiridione, στον οποίο χρωστάμε και μερικά ακόμα εξαιρετικά άρθρα, σωστές μελέτες, όπως για τους Μόρτηδες. Αντικείμενο του άρθρου είναι η ετυμολογία της λέξης «τραμπούκος», ένα θέμα στο οποίο είχα αφιερώσει ένα παλιότερο άρθρο πριν από 4 χρόνια. Το άρθρο εκείνο έδωσε στον Spiridione το ερέθισμα να ερευνήσει περισσότερο το θέμα. Κατά καιρούς μού έστελνε ευρήματα, προτρέποντάς με να γράψω ένα δεύτερο άρθρο για το θέμα, αλλά εγώ πνιγόμουν και δεν πρόφταινα ν’ ασχοληθώ. Τελικά, το υλικό που μαζεύτηκε είναι τόσο πολύ και τόσο καλό, που αξίζει να παρουσιαστεί ως έχει κι ας μην οδηγεί σε κάποιο οριστικό συμπέρασμα. Δημοσιεύω λοιπόν σήμερα το θαυμάσιο κείμενο του Spiridione, με τη βάσιμη ελπίδα ότι κάποια δικά σας σχόλια θα συμπληρώσουν τις ψηφίδες που λείπουν από το παζλ.

Το κείμενο είναι ολόκληρο του Spiridione, με λιγοστά δικά μου σχόλια σε αγκύλες και με πλάγια. Είναι μεγάλο, αλλά αξίζει τον κόπο!

Πριν δώσω τον λόγο στον Spiridione όμως, να σας θυμίσω ότι σήμερα στις 19.30 στον Φιλολογικό Σύλλογο Παρνασσό, πλατεία Καρύτση, θα παρουσιαστούν οι νέες εκδόσεις του εκδοτικού οίκου Αρχείο, ανάμεσα στις οποίες και τα Αττικά του Κ. Βάρναλη, που θα τα παρουσιάσω εγώ.

Να θυμίσω επίσης ότι αν δεν έχετε ψηφίσει τη Λέξη του 2016 μπορείτε να το κάνετε έως τις 30 του μηνός, στην ειδική σελίδα μας.

Οι βουλευτικές εκλογές του Μαΐου του 1865 ήταν οι πρώτες που έγιναν μετά την ψήφιση του νέου Συντάγματος του 1864, στη νέα κατάσταση πραγμάτων που δημιουργήθηκε μετά την επανάσταση του 1862 και την έξωση του Όθωνα. Σ’ αυτές εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το σύστημα με τα σφαιρίδια, καθώς θεωρήθηκε ότι έτσι θα αποτρέπονταν οι επεμβάσεις και η νοθεία, ενώ θα διευκολύνονταν και οι μη εγγράμματοι ψηφοφόροι, που ήταν η πλειοψηφία εκείνη την εποχή∙ απ’ την άλλη, όμως, λέγεται ότι το σύστημα αυτό ευνοούσε τη διαμόρφωση κομματικών μηχανισμών. Υποστηρίζεται, επίσης, ότι τότε ίσχυσε για πρώτη φορά η καθολική ψηφοφορία, αλλά αυτό είναι εν μέρει σωστό, διότι καθολική ψηφοφορία με λίγες εξαιρέσεις ίσχυε ήδη από το 1844.

Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αυτής της εκλογικής αναμέτρησης είναι ότι υπάρχουν πολλές αναφορές στις εφημερίδες για χρηματικές παροχές από υποψήφιους βουλευτές προς εξαγορά ψήφων (χωρίς να λείπουν βέβαια και καταγγελίες για περιστατικά βίας, κυρίως στην επαρχία). Στο στόχαστρο ήταν ιδιαίτερα ο υποψήφιος βουλευτής Αθηνών Τιμολέων Φιλήμων (γιος του ιστορικού Ιωάννη Φιλήμονα), που ήταν γραμματέας του περιβόητου κόμη Σπόνεκ, συμβούλου του νεαρού βασιλιά Γεωργίου. Δημοσιεύματα αναφέρουν ότι έδωσε πάνω από 35.000 δραχμές κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου και τελικά μάλιστα δεν κατάφερε να εκλεγεί.

Πλησιάζοντας, λοιπόν, προς τις ημέρες των εκλογών αυτών (14-17 Μαΐου 1865, τότε οι εκλογές κρατούσαν τέσσερις ημέρες) αρχίζουν να εμφανίζονται στις εφημερίδες δημοσιεύματα με τη λέξη «τραμπούκο» ή «τραμπούκος». Πρώτη εμφάνιση χρονολογικά είναι στην εφημερίδα «Αυγή» (11-5-1865 σελ. 179): «Τραμπούκο, ρεμπάπι, αγιούτο στα καρά, είναι αι φράσεις της εποχής, τας οποίας σήμερα ακούει τις εις όλας τα γωνίας της πρωτευούσης, εις όλας τας πράξεις αγοραπωλησίας ψήφων. Και η μεν λέξις τραμπούκο προφερομένη εν τοις συλλόγοις των ψηφοθηρών και των κομματαρχών των είναι εν χρήσει όταν οι υποψήφιοι βουλευταί προσφέρωσιν έως 20 δραχμάς∙ ρεμπάπι από 20-100∙ και αγιούτο στα καρά όταν προσφέρωνται επέκεινα των 100 δραχμών. Αλλά από της χθες οι ανωτέρω λέξεις αντικατεστάθησαν δια της λέξεως γκαζ. Ο ακούων λοιπόν την λέξιν ταύτην εις καφφενεία, ταβέρνας, πρέπει να εννοήση «χρήματα». 

Παρατηρούμε ότι το τραμπούκο δεν αναφέρεται μόνο του, αλλά αποτελεί μέρος μιας αρκετά παράξενης ομάδας λέξεων: τραμπούκο, ρεμπάπι, αγιούτο στα καρά και γκάζ, ένα είδος τιμοκαταλόγου της δωροδοκίας.

Στην εφημερίδα «Εθνοφύλαξ» – η οποία κάτω από τον τίτλο έχει το μότο «Πρέπει να φύγη ο Σπόννεκ» – διαβάζουμε (17-5-1865 σελ. 180):  «Προ της ενάρξεως των εκλογών εγίνοντο και εφέτος αι συνήθεις προετοιμασίαι, και ωπλίζοντο οι ψηφοθήραι ροπαλοφόροι, και διεσκορπίζοντο άφθονα χρήματα υπό του μυροφόρου γραμματέως του ιδιαιτέρου συμβούλου της Α.Μ. του κόμητος Σπόννεκ προς διαφθοράν και εξώνησιν των συνειδήσεων, και ήμαιβον δαψιλώς τας ενεργείας των ροπαλοφόρων πολλοί των άλλων υποψηφίων, εκ δε της αμοιβής ταύτης προέκυψαν και αι περιώνυμοι φράσεις τραμπούκος, ρεμπάπ, γκαζ κλπ., και ως ειπείν παρεσκευάζετο και επανελαμβάνετο μετά μεγαλειτέρας μάλιστα επιτάσεως παν ό,τι επί του παρελθόντος εγίνετο…».

Και στην ίδια εφημερίδα, μετά τις εκλογές και την αποτυχία του Φιλήμονα να εκλεγεί (18-5-1865 σελ. 183): «Ημερήσια διαταγή. Αποβιώσαντος του περιωνύμου Τραμπούκου, του ακαμάτως αγωνισθέντος υπέρ της αναδείξεως του προσφιλούς γραμματικού του κόμητος Σπόννεκ, η κηδεία αυτού θα τελεσθεί σήμερον την 3.00 μ.μ. ώραν. Άπαντα τα γκαζ, τα καρρά και αι κούπαι θα προπέμψωσιν τον αείμνηστον νεκρόν μέχρι της τελευταίας κατοικίας του. Οι ανώτεροι υπάλληλοι κύριοι Ρεμπάπης, Μαναβέλας, Ρωπάλας και Τηγάνης θα κρατώσι τα άκρα των ταινιών του νεκρικού φερέτρου. Οι βουλόμενοι εκ των προσφιλών αντάμηδων θέλουσι παρακολουθεί τον προσφιλή νεκρόν, προπορευομένου του κ. Τ. Φιλήμονος, εν μεγάλη στολή εξ αποδείξεων και καταστάσεων των μέχρι του νυν διασκορπισθέντων ποσών και μετά σημαιών επί ροπάλων».

Μια άλλη εφημερίδα, ο «Ευαγγελισμός», δείχνει τη δυσφορία της για τις συνεχείς αναφορές σε τραμπούκους και ρεμπάπες (22-5-1865 σελ. 148): «Λυπούμεθα τη αληθεία, ότι ο αγαθός ανταποκριτής (σ.σ. κάποιας ξένης εφημερίδας που έγραψε αρνητικά για την Ελλάδα) δεν είχε καιρό να λαλήση και περί του Τραμπούκου και του Ρεμπάπη, οι οποίοι τόσον τερπνώς απησχόλησαν αρτίως το φιλόκαινον και επίχαρι πνεύμα των νέων Αθηναίων, διότι ενταύθα τω όντι  ηδύνατο το γόνιμον πνεύμα του να οικοδομήση πύργους επί πύργων, ευχαριστούμεθα όμως αφ’ ετέρου, ότι οι φίλοι της Ελλάδος απηλλάχθησαν από το κακόηχον και καινοφανές των λέξεων τούτων μη ευρισκομένων εις τα ελληνικά λεξικά, μηδέ δυναμένων να εκφωνηθώσι από τους απογόνους και οπαδούς του Εράσμου, ή μετά κόπου πολλού». 

Δεν θα μπορούσε να μην ασχοληθεί με το θέμα και ο Σοφοκλής Καρύδης, ένας σημαντικός αλλά παραγνωρισμένος σήμερα σατιρικός συγγραφέας και ποιητής. Η σατιρική εφημερίδα που εξέδιδε, το «Φως», έχει πολλές αναφορές, με πρώτη ένα στιχούργημα με τον τίτλο «Ψηφοφόρος», όπου μεταξύ άλλων γράφει (14-5-1865 σελ. 201):

«.. Εκεί όπου μας βάλλουν να φάμε και να πιούμε,
το σύνθημά μας είναι τραμπούκο! σ’ το αυτί
και όπου φέξουν λίρες, ή τάλληρα ιδούμε,
Γαζ! σκούζουμε στους άλλους. Γαζ! σκούζουν και αυτοί! 

Σαβούρωνε παράδες
Από τους μασκαράδες
Και των εικοσιπέντε τα βράζω μια χαρά.
Και όταν έβγω σκούζω – αγιούτο στα καρά!

«Ρεμπάπι και σκανδάλι» (στηλιάρι και πιστόλι)
φωνάζουν οι Πλακιώτες σ’ όσους ζητούν παρά
Γυρίζουν οι Ψυριώτες με τις καρότσες όλοι
και τραγουδούν στους δρόμους – αγιούτο στά καρά…». 

Ακολουθούν και άλλες πολλές αναφορές στα επόμενα φύλλα, όπως για παράδειγμα μία επιφυλλίδα με τη μορφή διαλόγων, στις 21-5-1865 (σελ. 202), που παρουσιάζει προσωποποιημένες τις παραπάνω λέξεις, τον Τραμπούκο, τον Ρεμπάπη, τον Αγιούτο, τον Καρά, τον Γκαζ, αλλά και τον Φλόμο, τον Συχαρίκη, τον Μπαχτσίση, να μηχανεύονται τρόπους πώς να πάρουν χρήματα από τους υποψήφιους βουλευτές.

Μετά τις εκλογές του 1865, κατά τη λεγόμενη διαδικασία των εξελέγξεων στη Βουλή και σχετικά με μία ένσταση δωροδοκίας που είχε υποβληθεί, κάποιος βουλευτής λέει τα εξής«…Το έγκλημα τούτο επενοήθη εις Ναύπλιον, όπου ήπλωσε ρίζας, μετά ταύτα μετέβη εις Σπέτσας, εκείθεν εις Ύδραν, μετέβη εις Πειραιά, και από Πειραιά εις Αθήνας, όπου τινά ονόματα τραμπούκο και ρεμπάπι εκφράζουν σύσσωμον το έγκλημα».

Ένα πολύ ενδιαφέρον και περίεργο δημοσίευμα, πάλι από την εφημερίδα «Αυγή», λίγες μέρες μετά τις εκλογές, όπου παρουσιάζονται για πρώτη φορά οι τραμπούκοι σε μη πολιτικά συμφραζόμενα (25-5-1865 σελ. 195): Κατά το πανηγύρι στη Μονή Πεντέλης μεταξύ των πανηγυριστών «διεκρίνετο το εγχώριον ιππικόν των σκουλαρικάτων ή τραμπούκων, οίτινες μετά την πανήγυριν έκαμαν πολλούς ελιγμούς ιπποδρομίας εις την πόλιν επί το εργολαβικώτερον».

Τα αμέσως επόμενα χρόνια πυκνώνουν οι αναφορές της λέξης «τραμπούκος», τη βρίσκουμε ακόμη και σε πρακτικά συνεδριάσεων της Βουλής, με σημασία πολύ κοντινή στη σημερινή. Για παράδειγμα, ένας σπαρταριστός διάλογος στη Βουλή το 1872, όταν κάποιοι βουλευτές επιτίθενται και χτυπούν έναν συνάδελφό τους: «Πρέπει να το μάθωμεν και αυτό∙ Όταν η πλειοψηφία έχει τραμπούκους, εδώ ημείς δεν ημπορούμεν να μένωμεν» φωνάζει κάποιος βουλευτής, για να πάρει την απάντηση: «Εσύ είσαι βαγαπόντες, μονομανής. Δεν ανεχόμεθα οι τραμπούκοι να υβρίζουν τους νοικοκυραίους».

Τον Ιούνιο του 1866 εκδίδεται και σατιρική εφημερίδα με το όνομα «Τραμπούκος», στην οποία, μάλιστα, σε μεταγενέστερα φύλλα, πάνω από τον τίτλο κάνει την εμφάνισή της και η ζωγραφική απεικόνιση του τραμπούκου με μαγκούρα στο χέρι να πατά πάνω στα σώματα των αντιπάλων του. Στις σελίδες της βρίσκουμε πολλές αναφορές για όλη αυτή την ομάδα των λέξεων, μάλιστα για κάποια τεύχη η ονομασία της εφημερίδας αλλάζει και γίνεται «Ρεμπάπης ή ο Τραμπούκος μεταμφιεσμένος».

trabuco

Την ίδια αυτή χρονική περίοδο γράφτηκαν και τα πρώτα θεατρικά έργα με ήρωες τραμπούκους, ανθρώπους του περιθωρίου, παλικαράδες ή αντάμηδες, προδρομικές μορφές του τύπου του μάγκα που εμφανίστηκε αργότερα στην Επιθεώρηση και τον Καραγκιόζη.

Το ένα έργο είναι «Ο υποψήφιος βουλευτής και οι τραμπούκοι – κωμωδία εις πράξιν μίαν» του ηθοποιού και θεατρικού συγγραφέα Σωτήριου Καρτέσιου ή Κουρτέση, με ημερομηνία πρώτης έκδοσης 8 Μαρτίου 1868. Το κείμενο βεβαίως είναι γεμάτο από αναφορές σε τραμπούκους και τραμπούκο, σε μία μάλιστα περίπτωση υπάρχει μαζί και το ρεμπάπι: «τούτο είναι νόστιμο, και θα βγάλη και τραμπούκο και ρεμπάπι». 

Οι πρωταγωνιστές του έργου, ψηφοθήρες με τα ονόματα Τραμπούκος, Μαγκούρας, Σούφρας, Παρέας, Φιάκας και Λαχτάρας, είναι νταήδες (ή ψευτονταήδες) με τα κουμπούρια τους, με τις κάμες τους, με τη μάγκικη γλώσσα τους: «Εγώ έτσι κι έτσι την κάππα μου την έχω κρεμασμένη εις τον Μενδρεσέ, κι είναι αδύνατον αν δε φάω τα κόλυβα κανενού τώρα εις την εκλογήν» λέει χαρακτηριστικά ένας απ’ αυτούς.

Το έργο αυτό έχει αρκετές ομοιότητες με την επιφυλλίδα που αναφέραμε παραπάνω του Σοφοκλή Καρύδη, αφού παρουσιάζει τους τραμπούκους να καταφέρνουν να αποσπάσουν χρήματα από τον υποψήφιο βουλευτή με διάφορα τεχνάσματα, κυρίως μεταμφιέσεις, που αποτελούν και το βασικό κωμικό στοιχείο του έργου.

Το άλλο έργο είναι «Ο Λοχαγός της Εθνοφυλακής» του Άγγελου Βλάχου, περισσότερη «ακαδημαϊκή» κωμωδία, που πήρε και το πρώτο βραβείο στον Βουτσιναίο διαγωνισμό του 1868. Ο ήρωας θέλει να γίνει λοχαγός της Εθνοφυλακής, του σώματος πολιτοφυλακής που είχε ιδρυθεί μετά την επανάσταση του 1862, γιατί θεωρεί ότι αυτό θα τον βοηθήσει στην πολιτική του καριέρα που φιλοδοξεί να ακολουθήσει. Το έργο, σύμφωνα με τον συγγραφέα, διαδραματίζεται το 1867, και βλέπουμε τους τραμπούκους, τον Χαρχάλια, τον Θανάση και τον Ζωματά, όχι στο τυπικό τους περιβάλλον, τις εκλογές, αλλά να είναι αυτοί που κανονίζουν ποιος θα γίνει λοχαγός της Εθνοφυλακής.

Συνοψίζοντας όλα τα παραπάνω, μπορούμε καταρχάς να πούμε με αρκετή σιγουριά ότι η λέξη «τραμπούκο» ή «τραμπούκος» καταγράφεται για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια των εκλογών του 1865 με τη σημασία της χρηματικής παροχής από υποψήφιους βουλευτές προς ψηφοφόρους και κομματάρχες/ψηφοθήρες (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τότε χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά αυτή η πρακτική). Πολύ γρήγορα η λέξη παίρνει μετωνυμικά και τη σημασία του ανθρώπου που δέχεται αυτή τη χρηματική παροχή, αυτού που αναλαμβάνει έναντι αμοιβής να βοηθήσει με οποιονδήποτε τρόπο έναν πολιτευτή να εκλεγεί, συνήθως βέβαια με βίαιες μεθόδους. Και μεταφορικά σημαίνει οποιονδήποτε άνθρωπο που μετέρχεται τραμπούκικες πρακτικές, και γενικότερα τον τιποτένιο, τον αχρείο. Η πρώτη, η αρχική σημασία [της χρηματικής παροχής προς ψηφοφόρους-κομματάρχες] επιβιώνει για αρκετά χρόνια πλάι στη δεύτερη, ώσπου αργότερα εξαφανίζεται. Τη βλέπουμε, ας πούμε, στο Τραμπουκολόγιον του Σουρή (Τραμπούκος που θα πέσει και τούτη τη φορά) ή στους Χαλασοχώρηδες του Παπαδιαμάντη: «Πού επερίσσευε τραμπούκος απ’ αυτούς που έχουν δόντια, κατάλαβες, για να φάνε κι οι άλλοι, οι παραμικροί;»

Μια δεύτερη διαπίστωση είναι ότι η λέξη «τραμπούκο» δεν εμφανίζεται μόνη της, αλλά ενταγμένη σε μια ομάδα τεσσάρων λέξεων, που είδαμε παραπάνω σε πολλά δημοσιεύματα, τραμπούκο, ρεμπάπι, αγιούτο στα καρά και γκαζ∙ από το πρώτο δημοσίευμα, της Αυγής, προκύπτει ότι δηλώνεται με τη χρήση των λέξεων αυτών μια ποσοτική κλιμάκωση στη δωροδοκία.

Οι τέσσερις αυτές λέξεις εμφανώς είναι συνθηματικές. Οι στίχοι του Σοφοκλή Καρύδη («το σύνθημά μας είναι τραμπούκο στο αυτί») είναι εύγλωττοι ως προς το θέμα αυτό. Ένα ερώτημα, λοιπόν, είναι με ποια κριτήρια επιλέχθηκαν αυτές οι λέξεις ως συνθηματικές και από ποιες γλωσσικές πηγές αντλήθηκαν. Και ένα συναφές ερώτημα είναι αν καθεμία από αυτές τις τέσσερις λέξεις επιλέχθηκε αυτόνομα ή αν υπήρχε κάποια λογική ή εννοιολογική συνάφεια μεταξύ τους (ή μεταξύ κάποιων απ’ αυτές). Έτσι κι αλλιώς δεν είναι καθόλου εύκολο να κατανοήσουμε τον μηχανισμό με τον οποίο επιλέγονται οι λέξεις σε μία συνθηματική γλώσσα, πόσο μάλλον στη συγκεκριμένη περίπτωση που δεν έχουμε και πολλά στοιχεία για τις τέσσερις αυτές λέξεις – εννοείται πριν χρησιμοποιηθούν ως συνθηματικές.

Το ρεμπάπι ξέρουμε ότι είναι έγχορδο μουσικό όργανο αραβικής προέλευσης. Φαίνεται όμως ότι είχε και μία δεύτερη, μεταφορική, σημασία: σήμαινε τον ξυλοδαρμό. Ο Σοφοκλής Καρύδης στο στιχούργημα που είδαμε παραπάνω συνδέει καθαρά το στειλιάρι με το ρεμπάπι. Ο συντάκτης του Τραμπούκου, της εφημερίδας, απαντώντας σε ένα άρθρο κάποιας άλλης εφημερίδας, γράφει ότι το ρεμπάπι δεν προέρχεται από το μουσικό όργανο αλλά από τις «κατακεφαλιές στους αγύρτες». Και σήμερα, σε πολλά διαδικτυακά ιδιωματικά γλωσσάρια της Κεντρικής Ελλάδας το ριμπάπι ή ριμπάπ σημαίνει το ξυλοκόπημα, αλλά και σε αρβανίτικο γλωσσάρι διαβάζουμε ότι υπάρχει η έκφραση «ο λιούεν ριμπάπι», κυριολεκτικά «θα παίξει λύρα» και μεταφορικά (όπως ερμηνεύεται εδώ) «θα φας ξύλο μετά μουσικής». Είτε με τη μία είτε με την άλλη σημασία δεν είναι εύκολο να καταλάβουμε πώς ακριβώς συνδέθηκε το ρεμπάπι με τη δωροδοκία, αν και η δεύτερη σημασία, του ξυλοδαρμού, τουλάχιστον ταιριάζει με τον τρόπο δράσης των τραμπούκων.

Η φράση «αγιούτο στα καρά» αποτελεί μυστήριο, πιθανόν να είναι κάποιος όρος της χαρτοπαιξίας. Αγιούτο είναι η βοήθεια (aiuto ιταλ.), αλλά και το παιγνίδι αμπάριζα. [Κατά τη γνώμη μου είναι σίγουρα χαρτοπαικτικός όρος]

Το γκαζ βέβαια είναι το φωταέριο. Εκείνα τα χρόνια είχε αρχίσει να λειτουργεί το εργοστάσιο φωταερίου, στην περιοχή που πήρε τ’ όνομά της απ’ αυτό, με σκοπό τον παροχή δημοτικού φωτισμού στην Αθήνα.  Δεν γνωρίζω πότε ακριβώς πήρε την ονομασία αυτή η περιοχή.

Και ερχόμαστε στο(ν) τραμπούκο. Όπως είναι γνωστό, η επικρατούσα άποψη είναι ότι προέρχεται από έναν τύπο πούρων με την ονομασία «trabuco», ισπανικής προέλευσης, επειδή τα πούρα δίνονταν ως φιλοδωρήματα σε ψηφοφόρους και κομματάρχες. Η ετυμολογία αυτή υπάρχει σε όλα τα σύγχρονα λεξικά, αλλά και σε παλιότερα, όπως και σε παλιά άρθρα εφημερίδων.

Πράγματι, είναι γεγονός ότι τα πούρα συνηθίζεται να δίνονται ως δώρο ή φιλοδώρημα. Πρέπει, πάντως, να σημειώσουμε ότι, από την έρευνα στις εφημερίδες της εποχής, δεν βρέθηκε καμία αναφορά που να συνδέει τη λ. «τραμπούκο», το φιλοδώρημα, με τα πούρα, αλλά αυτό μπορεί να είναι βέβαια και τυχαίο∙ όλες δε οι πηγές που δίνουν ως προέλευση του τραμπούκου τα πούρα είναι αρκετά μεταγενέστερες.

Η μόνη ίσως πηγή που μπορεί να θεωρηθεί ως μαρτυρία είναι ένα άρθρο του Αριστοτέλη Πετσάλη (Εμπρός 23-11-1908), στο οποίο γράφει ότι ήταν αυτόπτης μάρτυρας σε κάποιες εκλογές μετά το 1862, όταν ο Κόνιαρης, υποψήφιος βουλευτής ή δήμαρχος δεν θυμάται καλά, μοίραζε στο σπίτι του πούρα trabucos. Ο Αρ. Πετσάλης το 1865 ήταν 24 ετών, ήταν και από πολιτική οικογένεια, μπορεί όντως να ήταν αυτόπτης μάρτυρας, αλλά, απ’ την άλλη, 40 χρόνια μετά πολλά ξεχνιούνται και διαστρεβλώνονται στη μνήμη.

Επίσης, αξίζει να παρατηρήσουμε ότι πουθενά δεν φαίνεται να γίνεται προσπάθεια συσχέτισης του τραμπούκου με τις υπόλοιπες λέξεις της ομάδας που είδαμε παραπάνω ότι είναι ενταγμένη. Αυτό βέβαια σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι η συγκεκριμένη ετυμολογική πρόταση είναι εσφαλμένη. Αλλά, τα ευρήματα που αποκαλύπτονται από τις παραπάνω συγχρονικές πηγές, σε συνδυασμό και με περαιτέρω έρευνα, ίσως μπορούν να μας βοηθήσουν να έχουμε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα και να δούμε το θέμα από άλλο πρίσμα.

Είδαμε ότι ο τύπος πούρων «trabuco» έχει ισπανική προέλευση. Πράγματι, πήρε τ’ όνομά του από έναν παλιό τύπο όπλου, ένα εμπροσθογεμές τουφέκι με πλατιά κάννη, που στην Ελλάδα το έλεγαν τρομπόνι ή τρομπλόνι, ενώ η ίδια λέξη ακόμη παλιότερα σήμαινε ένα είδος καταπέλτη (με ετυμολογία από το προβηγκιανό trabuc). Στη συνέχεια, το όπλο αυτό, το trabuco, έδωσε το όνομά του, στα καταλανικά, στους trabucaires, άτακτα σώματα στρατιωτών που έδρασαν στα τέλη του 18ου αιώνα και τον 19ο αιώνα, που συχνά επιδίδονταν και σε ληστείες, απαγωγές κτλ. Ιδιαίτερα δε έφεραν αυτή την ονομασία οι καρλιστές αντάρτες, οι οπαδοί του βασιλιά Δον Κάρλος, στους πολλούς ισπανικούς εμφύλιους πολέμους του 19ου αιώνα. Η λέξη είχε περάσει και στα γαλλικά, αφού πολλές φορές οι αντάρτες αυτοί διέσχιζαν τα Πυρηναία και δρούσαν και σε γαλλικά εδάφη∙ αναφέρεται δε μια μεγάλη δίκη που έγινε τη δεκαετία του 1840, όταν συνελήφθησαν και εκτελέστηκαν στη νότια Γαλλία 22 Trabucaires. Ενδεχομένως, η λέξη να είχε γίνει ευρύτερα γνωστή, όπως π.χ. σήμερα οι Μουτζαχεντίν ή οι Ταλιμπάν.

Υπάρχει περίπτωση οι δικοί μας τραμπούκοι να έχουν σχέση με τους Ισπανούς, ή με το όπλο τραμπούκο; Είναι αρκετά ελκυστική η υπόθεση, αλλά δεν έχουμε αρκετά στοιχεία που να στηρίζουν κάτι τέτοιο. [Προσωπικά δεν το θεωρώ πιθανό]

Σε ένα δημοσίευμα που παρατέθηκε παραπάνω, λίγες μόλις μέρες μετά τις εκλογές του 1865, είδαμε να γίνεται αναφορά για το «εγχώριον ιππικόν των σκουλαρικάτων ή τραμπούκων», όχι σε  πολιτικά συμφραζόμενα, αλλά σε ένα πανηγύρι. Το απόσπασμα αυτό δημιουργεί την αίσθηση ότι ίσως οι τραμπούκοι να προϋπήρχαν των εκλογών του 1865, δηλαδή, με άλλα λόγια, να μην προήλθε ο  τραμπούκος (ο άνθρωπος) από το τραμπούκο (το φιλοδώρημα), αλλά το αντίθετο. Κυρίως είναι αυτή η αναφορά στο «εγχώριον ιππικόν», που έχει μεγάλο ενδιαφέρον, γιατί μπορεί να συνδεθεί με πληροφορίες που υπάρχουν ότι μετά την επανάσταση του 1862 κατατάχθηκαν στο Ιππικό διάφοροι τύποι του υποκόσμου της Αθήνας.

Για παράδειγμα, ο Ι. Κονδυλάκης σε ένα άρθρο του στην Εφημερίδα Εμπρός (13-11-1908), γράφει ότι κατά την εποχή των Σκιαδικών (1859), οι αντάμηδες και οι νταήδες είχαν έναν ιδιαίτερο τύπο και ντύνονταν ιδιαιτέρως, κάποιοι απ’ αυτούς φορούσαν και σκουλαρίκι, ονομάζονταν δε σκουλαρικάτοι ή ζωναράδες. Τέτοιος ήταν και ο Δημήτριος Κουτσαβάκης, ο οποίος και κατατάχθηκε στο Ιππικό το 1864, στα ανδραγαθήματά του δε είχε συντρόφους του τον Διονύσιο Διονυσιάδη, τον μετέπειτα καφεπώλη της Μουνιχίας, που ονομαζόταν «παιδί της χήρας», τον Αϊβαλιώτη, τον Μπεκάτσα, τον Γράβιζα και άλλους.

Αν έχουν μια δόση αλήθειας όλα αυτά (και χωρίς να μπαίνουμε στο αμφιλεγόμενο θέμα της ετυμολογίας του κουτσαβάκη), δεν είναι εντελώς απίθανο να υποθέσουμε ότι μία ομάδα περιθωριακών, που είχαν αυτονομηθεί μέσα στο Ιππικό, πήραν το όνομα «τραμπούκοι» από τους Ισπανούς άτακτους στρατιώτες (ή και από το όπλο τραμπούκο), και στη συνέχεια η λέξη χρησιμοποιήθηκε και ως συνθηματική για το φιλοδώρημα, σε συνάφεια με το ρεμπάπι (ξυλοδαρμός) κτλ.   [Προσωπικά δεν θεωρώ πιθανό να προϋπήρχαν οι τραμπούκοι]

Στα παραπάνω μπορούμε να προσθέσουμε και τον στίχο από το στιχούργημα του Σ. Καρύδη «ρεμπάπι και σκανδάλι (στηλιάρι και πιστόλι) /  φωνάζουν οι Πλακιώτες σ’ όσους ζητούν παρά», όπου αφήνεται να εννοηθεί ότι ίσως υπάρχει κάποιος συσχετισμός ανάμεσα στο ρεμπάπι (στηλιάρι) και στο πιστόλι (τραμπούκο;). Βέβαια, είναι πιθανό οι δημοσιογράφοι της εποχής να μην ήξεραν κι οι ίδιοι την ακριβή προέλευση των συνθηματικών αυτών λέξεων.

Όλα αυτά είναι περισσότερο εικασίες και έναυσμα για σκέψη και έρευνα. Είναι ίσως και μία αφορμή να γνωρίσουμε καλύτερα την κοινωνία, τους ανθρώπους και τη γλώσσα μιας περιόδου της ιστορίας μας, η οποία δεν μας είναι και τόσο πολύ γνωστή. Και έχουν, επίσης, ενδιαφέρον οι συνθήκες που γεννήθηκε και εξελίχθηκε η λέξη «τραμπούκος», γιατί σχετίζονται και με την γενικότερη πολιτική ιστορία της χώρας μας.

Αξίζει, τέλος, να αναφερθεί και μία διαφορετική προσέγγιση για την ετυμολογία του τραμπούκου, από την οποία, όμως, λείπουν και πάλι αρκετοί κρίκοι. Συγκεκριμένα, υπάρχουν μαρτυρίες ότι στην Κέρκυρα μέχρι σχετικά πρόσφατα ήξεραν μόνο το τραμπούκο με τη σημασία του λαδώματος, του ύποπτου και παράνομου φιλοδωρήματος, και όχι με τη σημασία του μπράβου, – και σε ένα κερκυραϊκό ιντερνετικό γλωσσάρι βλέπουμε το τραμπούκο με το ερμήνευμα «δωροδοκία» (με προφανώς εσφαλμένη ετυμολογία από το ιταλ. traboccare: ξεχειλίζω). Το γεγονός αυτό είναι αρκετά περίεργο εφόσον δεχτούμε ότι η λέξη «τραμπούκο» είναι ένας αθηναϊκός νεολογισμός του 1865, εμφανίστηκε σχετικά όψιμα στη νεοελληνική γλώσσα, ενώ γρήγορα επικράτησε η δεύτερη σημασία του κομματάρχη ή μπράβου και ξεχάστηκε η αρχική σημασία.

Επίσης, ενώ σχεδόν σε όλες τις πηγές το τραμπούκο έχει την ειδική σημασία του φιλοδωρήματος ή της δωροδοκίας προς ψηφοφόρους ή κομματάρχες, μόνο στο μυθιστόρημα του Κων. Θεοτόκη «Η τιμή και το χρήμα» το τραμπούκο έχει τη σημασία του λαδώματος, της μίζας από έναν πολίτη προς έναν εκπρόσωπο της εξουσίας: «Μα ο νωματάρχης είδες πως σας κυνηγάει. Άναψε, Ρήνη μου, την άλλη τη λάμπα, είναι σκοτάδι Άδης εδώ μέσα. Α σας πιάσει με τα βόια; πάνε τα τάλαρα. Πού να τα βγάλετε και να μη σας δει· και το ξέρετε, τραμπούκο αυτός δε δέχεται».

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι όλα αυτά δεν σημαίνουν και πολλά πράγματα ή τέλος πάντων ότι κάπως θα εξηγούνται. Υπάρχει, όμως, και κάτι ακόμη, ότι η λ. «τραμπούκο» απαντά σε ένα ελληνικό κείμενο του 1536, με σημασία παραπλήσια του φιλοδωρήματος. Πρόκειται για το βιβλίο «Παλαιά τε και Νέα Διαθήκη» του Κερκυραίου κληρικού Ιωαννίκιου Καρτάνου, που αποτελεί μετάφραση κάποιου ιταλικού δημοφιλούς αναγνώσματος της εποχής με θρησκευτικά και άλλα θέματα σε εκλαϊκευμένη μορφή. Ο Καρτάνος γράφει στη κοινή δημώδη γλώσσα της εποχής του, με στοιχεία από το κερκυραϊκό ιδίωμα. Δυστυχώς δεν έχουμε το ιταλικό πρωτότυπο, το «Fioreto di tutta la Biblia Historiato», για να μπορούμε να το συγκρίνουμε με τη μετάφραση του Καρτάνου.

Σε ένα κεφάλαιο, λοιπόν, σχετικά με τον Ιούλιο Καίσαρα και την κατάκτηση της Ισπανίας, ο συγγραφέας αναφέρει ιστορίες που θα κυκλοφορούσαν τότε για την ίδρυση διαφόρων πόλεων. Για να καταλάβουμε τα συμφραζόμενα, ο Καρτάνος γράφει ότι ο Καίσαρας έστειλε δύο καβαλιέρους, τον Τόλε και τον Λέδο, και αυτοί ίδρυσαν το Τολέδο, και άλλους δύο, τον Ακόμπια και τον Σακόμπιο, που βρήκαν μία περιοχή που ονομάστηκε μετά Σαγοντίνα: « … αμή είχεν το νερό πολλά μακρία, και έστειλαν και είπαν το του Ιούλιου Καίσαρος και αυτός τους έστειλε και είπε ότι να περιμάσουν όλο το τραμπούκο, ήγουν το χρέος της Σπανίας και να την κτίσουν, και με κουντούτα, ήγουν κανάλες, να φέρουν το νερόν και να κτίσουν την χώραν και να μη λείψει. Και έτσι αυτοί έκαμαν κατά τον ορισμόν του Ιούλιου Καίσαρος, οπού τους έλεγεν. Και κάνουν απάνω εις την χώραν ένα γιοφύρι μεγάλο και υψηλόν, οπού θέλει δουρήσει έως το τέλος του κόσμου. Και αποκάτου από τούτο το γιοφύρι έκαμε και έκαμαν του ένα κουντούτο από πετσία, οπού έδιδεν το νερό εις όλην τη χώραν ευρύχωρα. Και εκείνη η τέχνη θέλει είσταιν εις τους αιώνας, εάν δεν την χαλάσει τινάς, η οποία τέχνη αυτή του κουντούτου εστοίχισε δεκαπέντε χρονών τραμπούκο όλης της Ισπανίας, ήγουν το τέλος οπού επλέρωνε, το οποίο το επλέρωναν της κάμαρης της Ρώμης».

Στο γλωσσάρι της έκδοσης αναφέρεται ότι τραμπούκο σημαίνει χρέος, τέλος, εισφορά, χωρίς περισσότερες λεπτομέρειες. Από πού, όμως, θα μπορούσε να προέρχεται αυτή η λέξη; Στα ιταλικά υπήρχε η λέξη  trabùcco με τη σημασία μιας παλιάς μονάδας μέτρησης μήκους/εμβαδού/όγκου, η οποία ετυμολογείται από το λατινικό tributu(m) – tributο στα ιταλικά (απ’ όπου και το αγγλ. tribute κτλ.). Σε κανένα, όμως, λεξικό καμίας γλώσσας δεν βρίσκουμε λέξη «τραμπούκο» με τη σημασία του φόρου ή της εισφοράς, με μία και μοναδική εξαίρεση: Σε λεξικά της γαλικιανής γλώσσας του 19ου αιώνα καταγράφεται η λέξη «trabuco» με τη σημασία «tributο,  impuesto,  contribución», που προήλθε μάλλον από παραφθορά του tributo. Στο λεξικό δε της Βασιλικής Ακαδημίας της Γαλικίας αναφέρεται ότι χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα ως λαϊκή λέξη.

Η υπόθεση, λοιπόν, είναι ότι η λέξη «τραμπούκο» προϋπήρχε στο ιδίωμα της Κέρκυρας, ή και άλλων βενετοκρατούμενων περιοχών, με τη σημασία μίας ποσότητας χρήματος, η οποία στη συνέχεια υπέστη δείνωση και δήλωνε πλέον το λάδωμα ή το μπαξίσι (όπως ακριβώς συνέβη και με τη λέξη μίζα). Η λέξη δεν θα ήταν πολύ γνωστή στην Αθήνα και έτσι οι αντάμηδες τη χρησιμοποίησαν σαν συνθηματική λέξη για το φιλοδώρημά τους στις εκλογές. Αλλά, είπαμε, η εικασία αυτή έχει αρκετά κενά.

[Η διαίσθησή μου λέει πως αυτή είναι η σωστή εξήγηση. Να προσθέσουμε ότι οι εκλογές του 1865 ήταν οι πρώτες που έγιναν με τη συμμετοχή Επτανησίων αφού η Επτάνησος είχε μόλις ενωθεί με την Ελλάδα.]

************

ΕΠΙΜΕΤΡΟ

  1. Επιφυλλίδα που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Φως του Σοφοκλή Καρύδη στις 21-5-1865:

 

« – Τι έγινες, βρε άνθρωπε του παρά, και μ’ έκανες και προσμένω εδώ από τα χαράματα; Μπας και τους ήφερες ξανά γύρα και σήμερις; Είσαι τρομερός γαλίφος αδελφοποιτέ Ρεμπάπη, και ως καθώς ακούω, πας να μας περάσεις όλους! …

– Ας’ τα αυτά, φίλε Τραμπούκο, κι ας ιδούμε τώρα τι θα κάνουμε σήμερις, γιατί η σημερνή μας μένει μοναχά, να τσιμπήσουμε τίποτ’ ακόμη από μερικούς. Πούναι ο Αγιούτος, ο Καράς, ο Γκαζ, οι άλλοι; Δεν ήρθανε ακόμη; Θα κοιμούνται ίσως ακόμη αυτοί από την κακονύχτια. Μα δεν είναι και μικρό πράμα, φίλε Τραμπούκο, να μη κλείσουμε μάτι ένα μήνα τώρα!…

– Εγώ, φίλε Ρεμπάπη, έκλεφτα κι από έναν ύπνο κάθε βράδυ∙ όμως την ημέρα έβγαζαν τα ποδάρια μου γάλα, γιατί, μήγαρις είχες έναν ή δύο να τους τα βράσεις; Ήσανε εικοσιπέντε οι τρισκατάρατοι, κι όλοι ένας κι ένας, που έπρεπε να τους βλέπεις δυο και τρεις φορές την ώρα, για να τους κάνεις την καρδιά τους περιβόλι…

– Αυτά πλέον επεράσανε∙ τι θα κάνουμε σήμερις, αυτό να ιδούμε, Τραμπούκο. Ό,τι πάρουμε σήμερις, θα είναι η μπενετάδα, γιατί από αύριο και πέρα η συντροφιά μας διαλύεται, και θα καθίσουμε ο κάθε κατεργάρης στον μπάγκο του….

– Ας περιμένουμε λοιπός και τους άλλους, φίλε Ρεμπάπη, και ώσπου νάρθουνε, έλα να κάνουμε λογαριασμό, από πόσα και πόσες φορές επήραμε από τον καθένανε, για να ιδούμε, ποιος από δαύτους εξόδεψε τους περσότερους παράδες, και ποιος απ’ όσους εμείνανε στα κρύα του λουτρού, θ’ αναθεματίζει τη μάνα του και τον πατέρα του…

– Ποιος άλλος από το παιδί του Φιλήμονα; Όμως για να κάνουμε έναν τέτοιο λογαριασμό, πρέπει να είμεθα όλη η παρέα, κι ο Γκαζ, κι ο Αγιούτος, κι ο Καράς, και ο Φλόμος … Μου φαίνεται όμως ότι πως ο Αγιούτος μάς επέρασε όλους, γιατί έμαθα ότι πως ζητεί να νοικιάσει μαγαζί στο μεγάλο δρόμο και ν’ ανοίξει εμπορικό. Φαντάσου να ιδούμε μεγαλέμπορο τον Αγιούτο, που ως τα χθες δεν είχε ο φουκαράς πεντάρα!

– Και θα κάνει δουλειά, γιατί έχει τρόπο ο διάβολος στες κυρίες, που δεν τον έχει ούτε ο Μαυρίκιος, που είναι μοναδικός στες τσιριμόνιες. Όντας τον είδα να καθίσει στον πρώτο λόγο την κόρη του Φιλήμονα να παίξει το πιάνο, και τη γυναίκα του Χρηστοφή να του φέρει φωτιά για ν’ ανάψει το τσιγάρο του, εκατάλαβα ότι πως είναι γλυκοαίματος, και του πρέπει για έμπορος… Αμ’ ο Γκαζ, πώς σου φαίνεται, να θέλει να γίνει τοκιστής;

– Τοκιστής ο Γκαζ! Και εκέρδισε τόσα πολλά;

– Απάνω από τες εκατό χιλιάδες δραχμές! Τον είδα, φίλε μου, στου Στάγκαλη μέσα, που τον ερωτούσε με πόσα τοκίζει, και του έλεγε, αν θέλουνε να γίνουνε συντρόφοι…

– Μωρέ, αυτών άνοιξε η τύχη στα γεμάτα! Για τον Καρά τι έμαθες;

– Ο Καράς, σαν χαρτοφόρος πούναι, έχει σκοπό να πιάσει σχέσες με τους πρώτους χαρτοφόρους της Αθήνας, και, ή να τα κάνει εκατομμύριο, ή να παν κι αυτά από κει πούρθανε….

– Τώρα πιστεύω ότι ο Φλόμος θ’ αγοράσει τωόντι τα σπίτια του Φιλήμονα και του Χρηστοφή και μερικών άλλωνε τα σπιτότοπα και τες ελιές και θα γίνει κτηματίας πρώτος στην Αθήνα! Μοναχά εμείς, καημένε Τραμπούκο, δεν εσαβουρώσαμε όσα έπρεπε, για να κάνουμε κι εμείς μεγάλες δουλειές.

– Σαν πόσα εσύναξες εσύ;

– Εγώ, ως για ν’ ανοίξω ένα καπνουτζίτικο, εσαβούρωσα μερικά, κι ένα τέτοιο λέγω να κάνω. Όμως αν έχουμε ζωή στες άλλες εκλογές, θα πέσω με τα μούτρα όπου φυσά παράς και ελπίζω στο Θεό των εκλογώνε να γίνω Μπαλτατζής … Εσύ πώς τα πήγες;

– Κι εγώ έτσι κι έτσι∙ για τούτο απεφάσισα κι εγώ ν’ ανοίξω μια ταβέρνα, επειδή κανέν’ άλλο πράμα δεν ξοδεύεται τόσο πολύ στην Αθήνα, όσο το κρασί. Και ξέρεις;  Θα βάλω μια μεγάλη μάρκα απ’ επάνω στην πόρτα, και θα την ονομάσω «Ταβέρνα του Ρεμπάπη».  Εγώ πιστεύω ότι πως θα έχω το μεγαλύτερο αλισβερίσι, γιατί θα έρχουνται συχνά να διασκεδάζουνε τη λύπη τους και ο Φιλήμονας και ο Καλλιγάς και ο Χριστοφής. Σου ‘ναι κι οι τρεις κάτι μεθούες, που ο θεός να σε φυλάγει! Όλες αυτές τες ημέρες σε καθένα κάρτο εμπαίνανε με τρεις και τέσσαρες μπράστο στην ταβέρνα του Ζώρα και του αδειάσανε δεκατρείς βαρέλες!  Ο Ιούδας μάλιστα το σβινάρει του διαβόλου και δε μεθά ο τρισκατάρατος διόλου! Εκείνο όμως το παιδί του Φιλήμονα, το κάμανε εκείν’ οι δικοί μας σε κακό χάλι από το μεθύσι! Το πήγανε ζαλούκα στη μάνα του, χωρίς καπέλο και μ’ ένα στιβάλι, που, όντας το είδε ο πατέρας του, επήγε ν’ αποθάνει – από τα γέλια! ..

– Έννοια σου δα κι ο Χρηστοφής δεν πάγει πίσω. Όμως αυτός το έπινε και τσαγκάρης. Ας τ’ αφήσουμ’ αυτά. Τι θα κάνουμε; Οι άλλοι βλέπω και δεν έρχουνται! Θα κάνουμε τίποτα;

– Όπου κι αν είναι, θα φτάσουνε. Ιδού τι εστοχάσθηκα εγώ, για να έβγουνε και σήμερις τα ψαλτικά. Να γίνουμε μουζικάντηδες και να πάμε σ’ αυτούς που φαίνουνται ως τώρα πως βγήκανε βουλευτές, και να τους πούμε το «καλορίζικο» με τα όργανα, για να τους πάρουμε επάνω στη χαρά τους όσα τους αφήσαμε … Τι διάβολο! Χίλιες δραχμές από τον καθένα λες να μην πάρουμε;

-Όχι να μη πάρουμε από πέντε χιλιάδες. Ας μας δώσουν από μια κατοστάρα …

– Από μια κατοστάρα; Τότε τους φτιάνουμε άλλη. Αφού τους φέρουμε βόλτα όλους, αλλάζουμε φορέματα, και πάμε ξανά, τάχατες πως είμαστε άλλοι, και ανεβαίνει απάνω τη δεύτερη φορά άλλος μας, ώσπου να τους κάνουμε να βαργεστήσουνε και να κλείσουνε πόρτες και παράθυρα.

– Αυτό είναι καλό στρατήγημα, και πιστεύω να βγουν καλά τα ψαλτικά. Όμως εγώ ήθελα να του τα βράσουμε άλλη μια εκεινού του Ταρτούφου, που το είχε σίγουρο κι ευτυχότανε ότι πως θα είναι πρώτος.

– Είναι το μόνο εύκολο. Η κάλπη του Δήμου της Περαίας, ως καθώς άκουσα, θα έρθει νύχτα. Άμα το λοιπός νυχτώσει, στέλνουμε μπροστά τον Αγιούτο, και τους παίρνει τα συχαρίκια, ότι πως επήρε εκεί ο Φιλήμονας όλους τους ψήφους, κι οι άλλοι τίποτα, και βγαίνει πρώτος. Στην είδηση αυτή κάνουμε γιούργια εμείς τότε από κάτω με τα όργανα και αρχίζουμε και τον τραγουδούμε για βουλευτή της Αθήνας. Κατά τη ζάλη πόχουνε όλοι τους εκεί, και ώσπου να μάθουνε ότι πως τους γελάσαμε, τους τα βράζουμε μια χαρά, κι ύστερις πάμε, αν θέλουνε, και τους ψέλνουμε τα νεκρώσιμα … Έχει ακόμη δύο τρεις χιλιάδες δραχμές .. Αν τους τες ζουπήσουμε κι αυτές, αξίζουμε ό,τι κι αν πει τινάς. Τι λες;

– Είσαι διαβολεμένος άνθρωπος! …

– Να κι ο Αγιούτος! Κοίταξέ τον, έρχεται καταϊδρωμένος! Κάτι τρέχει!

– Γεια σας παιδιά!

– Καλώς τον τον Αγιούτο!

– Εμπρός, ακολουθάτε με! Εκάμαμε δυό νέους φίλους, τον Συχαρίκη και τον Μπαχτσίση, που θα χορτάσουμε παρά και σήμερις! … Μην κάθεσθε …

– Λέγε πρώτα, να ξέρουμε που πηγαίνουμε …

– Είμεθα για του Φιλήμονα. Θα κάνουμε όλοι τον πεζόδρομο, ο ένας ύστερ’ από τον άλλονε, ότι πως ερχόμαστε τάχατες στα τέσσερα από τον δήμο της Περαίας, και θα πάρουμε τα συχαρίκια του Φιλήμονα, ψεύτικα, πως εβγήκε δεύτερος,  – που να του βγούνε και τα δυο – και θα αρχίσουμε να φωνάζουμε «ζήτω ο Φιλήμονας ο βουλευτής» ώσπου να τους σηκώσουμε τα μυαλά και να τους πάρουμε και τη σκούφια από το κεφάλι τους …. Τραβάτε λοιπός και μην κάθεσθε …, γιατί αρχίσανε οι άλλοι να πηγαίνουνε κι ο Συχαρίκης εχτύπησε πρώτος δυο κατοστάρες ….

– Με τη μούζικα λοιπός, τι λες, Τραμπούκο, να μην πάμε;

– Με τη μούζικα, φίλε Ρεμπάπη, πάμε το βράδυ, για να χτυπήσουμε κι άλλα.

– Περπατάτε γλήγορα, γιατί μας καρτερούνε οι άλλοι …

– Ο Καράς, ο Γκαζ, ο Φλόμος που είναι;

– Εκεί μας προσμένουνε. Εφορέσανε όλοι τσαρούχια και βλάχικα ρούχα και θα πάνε για Περηώτες αυτοί …

–  Εμπρός λοιπός, σαν είν’ έτσι. Ζήτω ο Συχαρίκης και ο Μπαχτσίσης!»

************

2. Ο Ψηφοφόρος

Την τσέπη μου γεμάτη από παράδες έχω,
και την παραδαρμένην από φαγί καλό.
Εις τες ταβέρνες μπαίνω, τον λάρυγγά μου βρέχω,
και τραγουδώ στους δρόμους εκείνους που γελώ!

Σαβούρωνε παράδες
από τους μασκαράδες
και των εικοσιπέντε τα βράζω μια χαρά.
και όταν έβγω σκούζω – αγιούτο στα καρά!

Εις του ενός το σπίτι μού στρώνουνε τραπέζι,
στου άλλου μου μοιράζουν δεκάρικες ξανά∙
μαζί μου εις του άλλου κυρά και κόρη παίζει,
και έξω ο αφέντης ο ίδιος με κερνά!

Το Σύνταγμά μας τώρα, το νιώθω τι αξίζει,
που οι πτωχοί μεθούμεν, και είδαμεν παρά∙
που βλέπεις τον αφέντη να σε καλημερίζει,
με γέλιο να σου δίδει το χέρι η κυρά!

Εκεί όπου μας βάλλουν να φάμε και να πιούμε,
το σύνθημά μας είναι τραμπούκο! στο αυτί∙
και όπου φέξουν λίρες, ή τάλληρα ιδούμε,
Γαζ! σκούζουμε στους άλλους. Γαζ! σκούζουν και αυτοί!

«Ρεμπάπι και σκανδάλι» (στηλιάρι και πιστόλι)
φωνάζουν οι Πλακιώτες σ’ όσους ζητούν παρά!
Γυρίζουν οι Ψυριώτες με τες καρότσες όλοι
και τραγουδούν στους δρόμους – αγιούτο στά καρά!

Με τους παράδες θέλουν και μ’ ένα φαγοπότι
τον ψήφον μας να πάρουν και μας θαρρούν κουτούς!
Εις όλους μας μοιράζουν δραχμές με την ολότη,
και σίγουρο το έχει καθένας απ’ αυτούς!

Ταχύ να μας ιδείτε, που θενά τραγουδούμεν,
Εκείνους που θα μείνουν στα κρύα του λουτρού!
Με τες δραχμές των ίδιων ακόμα θα μεθούμεν,
κι αυτοί χλωμοί το χέρι θα δίδουν του γιατρού!

Advertisements

122 Σχόλια to “Και πάλι για τους τραμπούκους (μια συνεργασία του Spiridione)”

  1. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Μπράβο! Άψογο! Ευχαριστούμε! 🙂
    Καταγγέλλω τους γνωστούς-άγνωστους συνταξιούχους που δεν έκανα ακόμη σχόλια! 😀

  2. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    παρόραμα: έκαναν

  3. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    Ωραίο Σπύρο! (αν και είναι τόσο μεγάλο ,που θέλει ώρα και ηρεμία για μελέτη).
    «Αγιούτο στα καρά» υποθέτω ότι πρέπει να είναι πρεφαδόρικος (ή τελοςπάντων από κάποιο μπαζοειδές παιχνίδι με ατού) όρος. Πρέπει να σημαίνει «βάλε/παίξε καρώ» για να βοηθήσεις τον τζογαδόρο .(αυτόν που έχει κάνει την αγορά).

  4. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    Πέστα Γρηγόρη! Εμείς, εργαζόμενοι -και υπό πίεση!- άνθρωποι να σχολιάζουμε, και τα ρεμάλια οι συνταξιούχοι ακόμα κοιμούνται… μωρέ καλά κάνει ο Τσίπρας και δεν τους δίνει καπίκι τσακιστό! :mrgreen:

  5. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα, και συγχαρητήρια για το εκτενέστατο άρθρο ! Έκανα μια προσπάθεια μήπως και το ακούσω με spelling εν ώρα δουλειάς, αλλά είναι δύσκολο… Πάντως μπραβο !

  6. Πάνος με πεζά said

    Με «ψωνητική ανάγνωση», τρομάρα μου ! Ήθελα κι αγγλικά, και το είπα λάθος !

  7. Πάνος με πεζά said

    Φωνητική, κυρ-Μέρφι μου !

  8. spatholouro said

    Εξαιρετική δουλειά!

  9. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια τους σκληρά εργαζόμενους!

    3 Αγιούτο στα καρα υποθέτω κι εγώ ότι είναι όρος της πρέφας ή κάποιου μπαζοπαίχνιδου, αλλα μάλλον των αμυνόμενων για να βάλουν μέσα τον τζογαδόρο.

  10. Stella said

    Trabucco με δυο C , γνωστο cigar bar και μπυραρια στο ακριβο προαστιο Martinez , στο υψος Avenida Libertador 16000 περιπου, στην πολη των ¨Καλων Ανεμων» ισπανιστι Buenos Aires , κοντα στον σιδηροδρομικο σταθμο του προαστιακου. Οι ιταλογενεις αργεντινοι φιλοι απεδιδαν το ονομα στο ειδος του οπλου , που και εκει, εφεραν στο ζωναρι τους οι μπραβοι καποιας εποχης. Μερικοι έλεγαν οτι μεταφορικα σημαινε τον φωνακλα , τον καπεταν φασαρία, και μαλλον ειχαν δικιο.

  11. raf said

    Αγαπητέ Νίκο σήμερα βρίσκομαι Αθήνα. Θα ‘θελα πολύ να ερχόμουν να σε ακούσω και από κοντά, αλλά δυστυχώς το καράβι μου φεύγει λίγο πριν την παρουσίαση. Άλλη φορά! Καλημέρα.

  12. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #4
    Αυτό το «εργαζόμενοι» μη το γενικεύεις… 😦 Από 1/10 είμαι άνεργος, μετά από 12 χρόνια. Όποιος ψάχνει αρχαιολόγο, με μεταπτυχιακό στα βυζαντινά (και οσονούπω διδάκτορα, σε τρία τέρμινα δηλαδή, κανά εξάμηνο βία!) και γνώση διαχείρισης Νομικών Προσώπων Ιδ. Δικ. Κοινωφελούς Χαρακτήρα, ας σφυρίξει κλέφτικα να στείλω ρεζουμέ (από το ρε και το ζωμίον, δηλαδή «ρε εδώ είναι το ζουμί»). Δεχόμεθα μόνο σοβαρές προτάσεις, μεταβαίνωμεν και εις την αλλοδαπήν! Αλήθεια, εκεί που είσαι στη Λάρισσα* και την Ικαρία (Φαϊλάκα) έχει Βυζαντινά; 🙂
    Τουλάχιστον, εκτός από χρόνο για να τελειώσω τη διατριβή, έχω και χρόνο να διαβάζω τις αναρτήσεις! 🙂

    * https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_Kuwait#Antiquity

  13. spatholouro said

    ΑΓΙΟΥΤΟ
    Στο παρακάτω παράθεμα σαν να αναδύεται και η έννοια του «γιούργια»/ «όρμα»/ «χραπ»:

    «Πώς να περάσουνε τώρα; Βαρούν τάλογα δυνατά, και κάνουν έν’ αγιούτο και περνάνε.»
    (Ν. Πολίτης, «Μελέται περί του βίου και της γλώσσης του ελληνικού λαού» 1904)

  14. sarant said

    11 Κρίμα, άλλη φορά θα μας δοθεί ελπίζω η ευκαιρία!

  15. Παναγιώτης Κ. said

    @1. Η υπευθυνότητα επιβάλλει να το διαβάσουν πρώτα και μετά να σχολιάσουν. 🙂
    Είναι εκτεταμένο οπότε χρειάζεσαι χρόνο.

    Με…καθυστέρηση πενήντα και βάλε χρόνων έμαθα την ιστορία της λέξης ρεμπάπι την οποία γνώριζα μόνο κατά νόημα.

  16. Πάνος με πεζά said

    @ 11 : Πάρτε κι εσείς, κύριέ μου, τηλέφωνο ότι έχουν βάλει βόμβα στο καράβι ! Το καλοκαίρι, όποιος δεν το προλαβαίνει, αυτό κάνει ! (λ.ε.τ.) 🙂 🙂 🙂

  17. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    12. Ωχ! Ρε Γρηγόρη, δε στέλνεις κανα «ρε,ζουμί!» σε κανα Πανεπιστήμιο εδώ πέρα; Σοβαρά, μιλάω. Η Λάρσα είναι η πιο cultured Αραπιά. Αν αντέχεις χωρίς πιώμα (άσε που έχω κάτι καβάτζες… 😉 ) μια χαρά είναι . Βυζαντινά δεν ξέρω αν έχει. Έχει σίγουρα Ελληνιστικά. Σιγά τη διαφορά για σένα τώρα! Θα δηλώσεις ειδικός στον Ισκάνταρ Αλ Άκμπαρ (το φετίχ των Αραπάδων) και σε κόβω για 3 χιλιάρικα kwd *μίνιμουμ.
    Άντε, νάχω και παρέα! (σοβαρά, αν θέλεις να ρωτήσω κανα γνωστό ή να το ψάξω διαδικτιακά)
    *https://www.google.com.kw/webhp?sourceid=chrome-instant&ion=1&espv=2&ie=UTF-8#q=3000%20kwd%20to%20euro

  18. sarant said

    15 Εννοείς το ρεμπάπι με τη σημασία του ξυλοδαρμού; Αυτό ήξερες;

  19. Γιάννης Ιατρού said

    1:, 4: κλπ. 🙂 🙂
    Έχουν πιάσει προηγούμενα νήματα…. Με τη σειρά, μη στριμώγνεστε 🙂

    Χορταστικότατον το σημερινό, θέλει μελέτη … Μπράβο Σπύρο, ευχαριστούμε!

  20. Μπράβο Σπύρο! Πολύ ωραία και διαφωτιστική μελέτη – θα άξιζε, νομίζω, να δημοσιευτεί και σε κάποιο έντυπο μέσο.

    (Γρηγόρη, έχεις υπόψη σου τις μελλοντικές προκηρύξεις του ΕΛΙΔΕΚ;)

  21. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #17
    Σε ευχαριστώ πολύ! Όσο ζω από τα έτοιμα (βλ. ΟΑΕΔ) θα κάτσω να τελειώσω τη διατριβή. Μετά μπορεί και να σε ενοχλήσω. Βέβαια έχω γυναίκα και δυο παιδιά… Ίδωμεν!

  22. gpoint said

    Πολύ ωραίο , μπράβο στον Σπυριντιόν !

    περό τραμπούκου ήξερα κάμποσα από Τσιφόρο ( Εκλογές με σφαιρίδια, στα Παραμύθια πίσω πό τα κάγκελα) και τον Σουρή σε κάποια ποιήματα και σ’ ενα θεατρικό (η Περιφέρεια-αν θυμάμαι καλά)

  23. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #20
    Ευχαριστώ Δύτη. Σου απαντώ στο μέιλ, να μην κάνω κατάχρηση εδώ.

  24. Τσούρης Βασίλειος said

    15, 18

    Στο Λοζέτσι ακόμα επιζεί η λέξη ρεμπάπ(ι)= ξυλοδαρμός (θα φας ρεμπά). Τώρα έμαθα κι εγώ για τη… μουσική.

  25. Τσούρης Βασίλειος said

    ρεμπάπ βεβαίως βεβαίως

  26. Λεύκιππος said

    Από το επίμετρο (άρα το διάβασα όλο….)

    ……..οι τρισκατάρατοι, κι όλοι ένας κι ένας, που έπρεπε να τους βλέπεις δυο και τρεις φορές την ώρα, για να τους κάνεις την καρδιά τους περιβόλι.

    Άλλη μια έκφραση «να τους κάνεις την καρδιά περιβόλι» που στα 100τόσα χρόνια που πέρασαν έχει πια, από το νόημα που βγάζω, ακριβώς την αντίθετη σημασία. Η εξέλιξη της γλώσσας….

  27. gpoint said

    Μετά την χθεσινή εμφάνιση του ΠΑΟ και οι πέτρες κατάλαβαν πως χωρίς Παπαπέτρου διαιτητή και την σύμφωνη γνώμη των αντιπάλων (βλέπε και αναγκαία 4 γκολ σ’ ένα ημίχρονο και 2 γκολ στα υπόλοιπα 7(!)ημίχρονα) ούτε τον εαυτό του δεν μπορεί να κερδίσει το συνοθύλευμα του Ουζουνίδη. Αν πάντως πρόκειται να βγάλουν τις φανέλλες όπως πρλότεινε ο Καλλιτζάκης έχω να τους δώσω τι να φορέσουν…

  28. Πέπε said

    Καλημέρα.

    Εύγε Spiridione, εξαιρετική έρευνα.

    @15, 18, 24 και κυρίως ανάρτηση:

    Rebab, rabab, rababa κλπ. είναι μια λέξη που σε παραλλαγές εμφανίζεται σε αρκετές ανατολικές γλώσσες (από Βαλκάνια και ανατολικότερα), δηλώνοντας διαφορετικά είδη εγχόρδων. Μια ομάδα οργάνων που φέρουν αυτό το όνομα είναι τα spike fiddles (κατά την generic οργανολογική ονομασία), ας το πούμε «ένα είδος λύρας». Αυτό το ρεμπάμπ αποτελείται από μια καρύδα ή άλλο ανάλογο φυσικά σφαιρικό και κοίλο αντικείμενο ως ηχείο, που του κόβουν ένα κομμάτι και κολλάνε στη θέση του δερμάτινη μεμβράνη. Το ηχείο διαπερνάται από ένα ματσούκι, που στο πάνω μέρος του έχει κλειδιά για τις χορδές (δύο, τρεις, τέσσερις, αναλόγως) και η κάτω άκρη του χρησιμεύει ως στήριγμα του οργάνου. Η δερμάτινη μεμβράνη είναι το «καπάκι» του οργάνου. Οι χορδές περνάνε από έναν καβαλάρη που με την πίεσή τους τον κρατάνε πάνω στη μεμβράνη, και δένουν κάτω στην ένωση του ηχείου με το στήριγμα. Παίζεται με δοξάρι.

    Φαίνεται ότι αυτό το όργανο είχε κάποτε κάποια παρουσία και ως ελληνικό λαϊκό όργανο. Αν δεν μπερδεύω τις λεπτομέρειες, πρέπει να σώζεται ένα ρεμπάπι (ή ριπάπι, κάπως έτσι) από την Ήπειρο στη συλλογή του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών.

    Η ονομασία rebab αναφέρεται ότι έδωσε και την ευρωπαϊκή (γαλλική;) λέξη rebec, που δηλώνει ένα μεσαιωνικό λυροειδές, πρόγονο του βιολιού.

    Τώρα, τι σχέση μπορεί να έχει αυτό το όργανο με την έννοια του ξυλοκοπήματος; Δεν μπορώ να φανταστώ, αν και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πρόχειρο ρόπαλο. Ποτέ σε μαρτυρημένες εποχές το ρεμπάπι δεν ήταν τόσο συνηθισμένο όργανο ώστε να είναι εύλογο να περάσει η ονομασία του στη φρασεολογία (λέμε «η κοιλιά μου παίζει ταμπουρά», λέμε «αυτός το βιολί του», «τι μας τσαμπουνάς», «μπουζουκοκέφαλος», «άντε ρε παλιομπαγλαμά», «ο κόσμος το ‘χει τούμπανο», αλλά όλα αυτά είναι ή ήσαν κάποτε συνηθισμένα όργανα).

    Ίσως η απάντηση βρίσκεται εντός της αρβανίτικης γλώσσας, με την έκφραση που σημαίνει «παίζω λύρα» αλλά και «τρώω ξύλο».

  29. Πέπε said

    @26:
    Δεν πολυκαταλαβαίνω τι εννοεί εδώ η έκφραση μέσα στο κείμενο. Όμως γενικά είναι σαφές ότι κανονικά «μου ‘κανες την καρδιά περιβόλι» σημαίνει «με χαροποίησες», αν και σήμερα το λέμε συνήθως ειρωνικά, εννοώντας το αντίθετο.

  30. Corto said

    Συγχαρητήρια στον Spriridione και στον Νικοκύρη για το καταπληκτικό άρθρο!
    Εξαιρετική μελέτη, υπόδειγμα για τους ερευνητές της αστικής μας λαογραφίας!

    Να θυμηθούμε και το χαρακτηριστικό άρθρο του ΣΚΡΙΠ («ο κουτσαβακισμός εν Αθήναις», 10 Ιανουαρίου 1898), το οποίο εξάλλου αναφέρεται και σε σχόλιο της παλιάς ανάρτησης (τα πούρα των τραμπούκων, σχ.54), και στο οποίο μαθαίνουμε ονόματα παλιών Τραμπούκων:
    «Τύποι πρωτοτυπώτατατοι τραμπούκων ήταν ο Μπαλαφάρας, ο Τρομάρας, ο Λαχτάρας και άλλοι…»

    σελ.21
    http://srv-web1.parliament.gr/display_doc.asp?item=47089&seg=13962

    Να προσθέσουμε επίσης ότι για να ολοκληρωθεί η σχετική με τους τραμπούκους διερεύνηση, ενδεχομένως θα άξιζε αναζητηθεί συγκριτικά η προέλευση της έκφρασης «ούτε για ζήτω».
    Υποτίθεται ότι όταν οι κομματάρχες αναζητούσαν μεταξύ του υποκόσμου υποψήφιους τραμπούκους, τους έβαζαν να φωνάξουν δυνατά «ζήτω!», προκειμένου να επιλέξουν ποιους θα έβαζαν για κλακαδόρους των πολιτευτών. Όσοι είχαν ισχνή φωνή (ίσως υπό την επήρεια χασίς 😉 απορρίπτονταν ως τραμπούκοι, γιατί «δεν έκαναν ούτε για ζήτω».

  31. Corto, αυτό είναι ή ότι με την πληρωμή που δίνεις δεν πάω ούτε για να φωνάξω ζήτω; (…πόσο μάλλον να τραμπουκίσω, ξερωγώ)

  32. Mindkaiser said

    Ένα μεγάλο ευχαριστώ κι από εμένα στον Σπύρο για τον χρόνο που έβαλε στην εξαιρετική αυτή ανάρτηση. Ιντερνετικά διαμαντάκια που διανέμονται αφιλοκερδώς.

  33. Corto said

    31 (Δύτης):
    Ενδεχομένως να είναι όπως το γράφεις. Μπορεί βέβαια να είναι και αστήρικτη η υποτιθέμενη σχέση της έκφρασης με τους τραμπούκους. Σήμερα η έκφραση χρησιμοποιείται μάλλον για να υπερθεματιστεί η έλλειψη κάποιου είδους (π.χ. το πετρέλαιο που παράγει η Ελλάδα δεν φτάνει ούτε για ζήτω).
    Έχει ενδιαφέρον όμως να διερευνηθεί η προέλευση της φράσης, γιατί αν (θεωρητικά) σχετίζεται με τους τραμπούκους, ενδυναμώνεται η υπόθεση ότι η φρασεολογία του τότε υποκόσμου εν μέρει περνούσε στην καθομιλουμένη γλώσσα.
    Μια τέτοια ώσμωση της αργκό προς την καθομιλουμένη γλώσσα δεν είναι αυτονόητη: πολλές εκφράσεις που φέρονται να είναι υποκοσμικής προέλευσης στην πραγματικότητα είναι δημοσιογραφικές ή λογοτεχνικές ανακαλύψεις (π.χ. σουρουκλεμέ).

  34. Λεύκιππος said

    29 Αυτό εννοώ κι εγώ. Τώρα το «μου έκανες την καρδιά περιβόλι» λέγεται μόνο ειρωνικά, ενώ απ΄ ότι καταλάβαμε κι οι δυο, στο κείμενο λέγεται κυριολεκτικά και χωρίς ειρωνική διάθεση.

  35. Corto said

    «Το ρεμπάπι ξέρουμε ότι είναι έγχορδο μουσικό όργανο αραβικής προέλευσης»

    Να προσθέσουμε ότι και η τραμπούκα ή ταραμπούκα (πήλινο τουμπελέκι) είναι αραβικής προέλευσης (η λέξη, δεν ξέρω το μουσικό όργανο):

    Tραμπούκα,Ταραμπούκα=(de l’arabe تاربوك )=Πήλινο τουμπελέκι=Tambourin en argile/terre cuite

    http://www.projethomere.com/travaux/lexique_khiote_grec_francais.htm

  36. Corto said

    Ταραμπούκα:

    https://en.wikipedia.org/wiki/Goblet_drum

  37. Spiridione said

    Ευχαριστώ πολύ τον Νικοκύρη και τους φίλους σχολιαστές για τα καλά σας λόγια. Έχετε δίκιο, βγήκε λίγο μεγάλο το κείμενο και είναι δύσκολο στην ανάγνωση.

  38. 35, 36

    Το πάνω μέρος, εκεί που πιάνει το πετσί, μοιάζει με την άκρη της κάννης του αρκεβούζιου.

    Spiridione είσαι τιτανοτεράστιος χαρτοπόντιξ! ❤

  39. Spiridione said

    Να προσθέσω μόνο σε αυτό που λέει ο Νικοκύρης για τους βουλευτές από τα Επτάνησα, ότι αμέσως μετά την Ένωση, το καλοκαίρι του 1864, έγιναν εκλογές αποκλειστικά στα Επτάνησα, προκειμένου να ενσωματωθούν οι επτανήσιοι βουλευτές στη Βουλή, στη Β’ Εθνοσυνέλευση, η οποία και ψήφισε λίγο αργότερα το Σύνταγμα του 1864, και λειτούργησε μέχρι τις εκλογές του Μαίου του 1865.

  40. Πάνος με πεζά said

    @ 30 : «Τύποι πρωτοτυπώτατατοι τραμπούκων ήταν ο Μπαλαφάρας, ο Τρομάρας, ο Λαχτάρας και άλλοι…»
    Ο Μπαμπης ο σουγιας, ο Κωστας ο γκοτζιλας, ο Πέτρος ο μπαλτάς, ο πεταλούδας ο Νίκος… 🙂

  41. Corto said

    38 (Σκύλος):
    Ναι το παρατήρησ ακαι εγώ. Στο μεταξύ λέει το άρθρο ότι στα αραβικά η λέξη προέρχεται από το ρήμα χτυπάω:
    The origin of the term darabukka probably lies in the Arabic word «darab» («to strike»).

    Μα και το τρομπόνι εξάλλου δεν έχει διπλή σημασία (μουσικό όργανο και όπλο);

  42. Αυτούς τους τραμπούκους τους είδατε; http://www.efsyn.gr/arthro/nea-provokatsia-kata-metanaston-stin-kriti-me-vevilosi-ekklisias

  43. Pedis said

    Ωραία εργασία. Συγχαρητήρια!

    Πάντως, για τους αναγνώστες που μπορει να τους διαφεύγει, εκεί που ο Νικοκύρης γράφει:

    Υποστηρίζεται, επίσης, ότι τότε ίσχυσε για πρώτη φορά η καθολική ψηφοφορία, αλλά αυτό είναι εν μέρει σωστό, διότι καθολική ψηφοφορία με λίγες εξαιρέσεις ίσχυε ήδη από το 1844.

    εννοείται καθολική ψηφοφορία για άντρες.

    ηλ. για τον μισό πληθυσμό (των εγγεγραμμένων … κι άντε να βρεις από περιέργεια (γνωρίζει κανείς; δεν δεχόμεθα βίκι!) πόσοι ήταν ετούτοι σε ποσοστό των εχόντων δικαίωμα ψήφου)

  44. Φυσικά. Αλλά σε καμία χώρα δεν ψήφιζαν τότε οι γυναίκες. Αντίθετα, καθολική ψηφοφορία των αντρών είχαμε ευθύς εξαρχής στο ελληνικό κράτος, σε κανένα δηλαδή από τα συντάγματα δεν προβλέπονταν περιοριστικά κριτήρια περιουσίας ή γραμματικών γνώσεων, όπως σε άλλες χώρες, όπου η καθολική ψηφοφορία (των αντρών πάντοτε) υπήρξε διεκδίκηση που μόνο σταδιακά κατακτήθηκε.

  45. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    43 Πολυ σωστη η επισήμανση!

    34 Παλιά ήταν κυριολεκτικό, σήμερα μόνο ειρωνικά λέγεται. Αντιφραση.

    31 κε Για την αρχή της φράσης νομίζω ότι η εξήγηση του Κόρτο είναι πιθανή.

  46. Spiridione said

    Την καθολική ψηφοφορία ως αιτία της εμφάνισης του τραμπούκου την αναφέρει και ο Πετσάλης στο άρθρο του, ενώ και ο Βλάχος στον «Λοχαγό της Εθνοφυλακής» συσχετίζει τους τραμπούκους με την καθ. ψηφοφορία, και έχει και απαξιωτικές αναφορές: «-μυστική, καθολική ψηφοφορία ξεύρεις τι σημαίνει; – Σημαίνει ότι εις την κάλπην το κουκκί το ιδικόν μου και του μαγείρου μας είν’ όμοια και ίσα και ισοβαρή».
    Να διευκρινίσουμε λίγο σχετικά την καθολική ψηφοφορία. Με τον εκλογικό νόμο του 1844 (ως παράρτημα του Συντάγματος του 1844), προβλεπόταν ότι «το δικαίωμα του ψηφοφορείν ανήκει εις όλους τους εντός του Βασιλείου γεννηθέντας Έλληνας, ή τους αποκτήσαντας το δικαίωμα του πολίτου κατά τους καθεστώτας νόμους, συμπληρώσαντας το 25 έτος της ηλικίας των, έχοντας προσέτι ιδιοκτησίαν τινά εντός της επαρχίας, όπου έχουσιν την πολιτική διαμονή των, ή εξασκούντας εν αυτή οποιονδήποτε επάγγελμα ή ανεξάρτητον επιτήδευμα».
    Στα πρακτικά δε της Βουλής διευκρινίστηκε ότι εξαιρούνται από το εκλογικό δικαίωμα ουσιαστικά μόνο οι υπηρέτες και οι μαθητευόμενοι τεχνίτες, και αυτοί σε περίπτωση που δεν έχουν ιδιοκτησία εντός της επαρχίας. Διευκρινίστηκε επίσης ότι ιδιοκτησία εννοείται η ακίνητη, αλλά και η κινητή όταν αυτή είναι προσοδοφόρος και φοροτελής, όπως ποίμνια, αγέλαι, μελίσσια κ.λπ., και τα πλοία.
    https://books.google.gr/books?id=4ytCAAAAcAAJ&pg=PA622&dq=%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%83%CE%AD%CF%84%CE%B9+%CE%B9%CE%B4%CE%B9%CE%BF%CE%BA%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%AF%CE%B1%CE%BD+%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE%AC+%CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%84%CE%AE%CE%B4%CE%B5%CF%85%CE%BC%CE%B1&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwiU4JvktoDRAhWOOsAKHdsYC2AQ6AEIMzAB#v=onepage&q=%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%83%CE%AD%CF%84%CE%B9%20%CE%B9%CE%B4%CE%B9%CE%BF%CE%BA%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%AF%CE%B1%CE%BD%20%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE%AC%20%CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%84%CE%AE%CE%B4%CE%B5%CF%85%CE%BC%CE%B1&f=false
    Το 1864 η διαφοροποίηση ήταν ότι η αρχή της καθολικής και μυστικής ψηφοφορίας δια σφαιριδίων κατοχυρώθηκε και συνταγματικά, οι ειδικότερες όμως προυποθέσεις για το εκλογικό δικαίωμα αφέθηκαν στην ευχέρεια του κοινού νομοθέτη. Ο εκλογικός νόμος του 1864 είχε την ίδια διατύπωση με αυτόν του 1844, με μόνη διαφορά την αφαίρεση της λέξης «ανεξάρτητον» (επιτήδευμα). Δηλαδή ουσιαστικά μόνο οι ανεπάγγελτοι και άεργοι χωρίς καμία ιδιοκτησία δεν είχαν δικαίωμα ψήφου. Το 1877 καταργήθηκαν όλοι οι περιορισμοί σχετικά με το εκλογικό δικαίωμα (μιλάμε πάντα για τους άντρες). Αλλά ίσως πιο σημαντικό ήταν η καθιέρωση το 1864 του συστήματος με τα σφαιρίδια, γιατί διασφάλιζε πολύ περισσότερο σε σχέση με το παλιό σύστημα τη μυστικότητα της ψηφοφορίας.

  47. Corto said

    Να αποτολμήσω και μια εικασία εντελώς ατεκμηρίωτη.
    Εφόσον ο Spiridione απέδειξε ότι ήδη το 1536 στο βιβλίο του Κερκυραίου κληρικού Ιωαννίκιου Καρτάνου, μήπως η προέλευση της λέξης πρέπει να αναζητηθεί στα σεφαρδίτικα (ισπανοεβραίικα); Ως γνωστόν στην Κέρκυρα εγκαταστάθηκαν Εβραίοι της Ισπανίας ήδη από τα τέλη του 15ου αιώνα.

    https://www.kis.gr/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=43&Itemid=56
    «Μετά το διωγμό των Εβραίων Σεφαραδίμ από την Ισπανία, το 1492, μερικοί από αυτούς εγκαταστάθηκαν στην Κέρκυρα. Σε αυτούς προστέθηκαν, το 1494, οι καταδιωγμένοι Εβραίοι από την Απούλια»

  48. π2 said

    Εύγε Σπύρο. Η τελική, επτανησιακή εκδοχή μου μοιάζει ασφαλέστατη.

  49. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Πολὺ ἐνδιαφέρον τὸ σημερινὸ. Ἐξαιρετικὴ ἡ ἔρευνα τοῦ Σπύρου. Μπράβο! Ἀλλὰ καὶ στὸν Νικοκύρη γιὰ τὴν φιλοξενία καὶ τὸ σχολιασμὸ.

    Κάποια σχόλια-προβληματισμοὶ γιὰ τὴν πιθανὴ προέλευση τῆς λέξης.

    α. Ἡ ἐκτίμηση τοῦ Σπύρου πὼς «η λέξη «trabuco» με τη σημασία «tributο, impuesto, contribución», που προήλθε μάλλον από παραφθορά του tributo» μὲ τὴν ὁποία συμφωνεῖ κι ὁ Νικοκύρης εἶναι εὔλογη. Ἐν τούτοις τὸ παρακάτω ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸν «Ψηφοφόρο» μπερδεύει κάπως τὰ πράγματα:

    «Εκεί όπου μας βάλλουν να φάμε και να πιούμε,
    το σύνθημά μας είναι τραμπούκο! στο αυτί∙»

    Στὸ τσάμπα φαΐ καὶ πιῶμα ταιριάζει κι ἔνα ποῦρο ποὺ τὸ βάζουμε στ’ αὐτὶ, παλιὰ συνήθεια τῶν τρακαδόρων ποὺ βάζανε πάνω ἀπὸ τ’ αὐτὶ τὸ ἔξτρα τσιγάρο, γιὰ πιὸ ὕστερα. Ὑπάρχει μάλιστα καὶ σχετικὴ σκηνὴ σὲ παλιές ἑλληνικὲς ταινίες (ἄν θυμᾶμαι καλὰ στὴν «Χαρτοπαίχτρα» ὁ Νικήτας Πλατὴς κάνει τράκα ἀπὸ τὸν Γιαννάκη στὸ κρατητήριο).

  50. spatholouro said

    13 (Αγιούτο)

    Είδα ότι τη σημασία που πιθανολόγησα επιβεβαιώνει και το Ιστορικό Λεξικό της Ακαδημίας, όπου μία από τις σημασίες είναι αγιούτο=έφοδος

  51. 50

    Μα «αγιούτο» δεν είναι και η κλασική ιταλική κραυγή για βοήθεια;
    Εκτός εάν εκφέρεται από σκοπό, ο οποίος αντιλαμβάνεται επίθεση και καλεί σε βοήθεια.

  52. 4, …δεν τους δίνει καπίκι τσακιστό…

    Καπικιοκρατία!

  53. Pedis said

    # 44 – Άγγελος: Φυσικά. Αλλά σε καμία χώρα δεν ψήφιζαν τότε οι γυναίκες. Αντίθετα, καθολική ψηφοφορία των αντρών είχαμε ευθύς εξαρχής στο ελληνικό κράτος, σε κανένα δηλαδή από τα συντάγματα δεν προβλέπονταν περιοριστικά κριτήρια περιουσίας ή γραμματικών γνώσεων, όπως σε άλλες χώρες, όπου η καθολική ψηφοφορία (των αντρών πάντοτε) υπήρξε διεκδίκηση που μόνο σταδιακά κατακτήθηκε.

    απάντηση από Spiridione:

    Το 1864 η διαφοροποίηση ήταν ότι η αρχή της καθολικής και μυστικής ψηφοφορίας δια σφαιριδίων κατοχυρώθηκε και συνταγματικά, οι ειδικότερες όμως προυποθέσεις για το εκλογικό δικαίωμα αφέθηκαν στην ευχέρεια του κοινού νομοθέτη. Ο εκλογικός νόμος του 1864 είχε την ίδια διατύπωση με αυτόν του 1844, με μόνη διαφορά την αφαίρεση της λέξης «ανεξάρτητον» (επιτήδευμα). Δηλαδή ουσιαστικά μόνο οι ανεπάγγελτοι και άεργοι χωρίς καμία ιδιοκτησία δεν είχαν δικαίωμα ψήφου.

    καθολικό δικαίωμα, ανεξάρτητα από την περιουσία και το επάγγελμα, για τους άντρες, καθιερώθηκε από τη «δεύτερη» γαλλική επανάσταση, χωρίς να εφαρμοσθεί στην πράξη λόγω πολέμου και αντεπανάστασης. Το 1848 ξανακαθιερώθηκε και πήρε μπροστά.

    Δεν γνωρίζω αν όντως το ελληνικό ήταν το πρώτο κράτος που καθιέρωσε την καθολική ψηφοφορία για άντρες, αλλά σίγουρα πολλές δεκαετίς πιο πριν από τη Μεγ. Βρετανία.

    Όσο για τις γυναίκες, το σχόλιο μου δεν ήταν για να ψέξω τον Νικοκύρη για την ακούσια παράλειψη, αλλά για να κτυπήσω το καμπανάκι, ότι δηλ. οι γυναίκες ακόμη και στην πιο ακραία προοδευτική φιλελεύθερη σφαίρα (με ελάχιστες εξαιρέσεις, όπως αυτή του Μιλλ) θεωρούνταν μέχρι «πρότινος» (και ασφαλώς πριν την Οκτωβριανή Επανάσταση) τριτευούσης κατηγορίας όντα, στο ίδιο επίπεδο εξέλιξης με τις μη-καυκάσιες φυλές. (Υπάρχει κι ένα ενοχλητικότατο χωρίο στην «Καταγωγή του Ανθρώπου» από τον, σχετικά πεφωτισμένο κοινωνικά αστό, Δαρβίνο … μπορεί να το ψάξω αργότερα.)

  54. spatholouro said

    51
    Αυτή είναι η κλασική σημασία, όπως ήδη ελέχθη. Αλλά ψάχνουμε και καμμία άλλη, εάν υπάρχει, που να εξυπηρετεί στη νοηματοδότηση του «αγιούτο στα καρά».

    Καλό λοιπόν είναι να έχουμε κατά νου ότι «αγιούτο» σημαίνει και «γιούργια!»/»έφοδο»

  55. sarant said

    49 Ο ένας λέει στο αυτί του άλλου «Τραμπούκο!» Δες το θαυμαστικό, δεν μπορεί να είναι «τραμπούκο στο αυτί».

    13-50 Εφοδος στα καρά; Χαρτοπαικτικά πάντοτε; Τι νόημα έχει;

  56. Spiridione said

    50, 51, 54. Είχα δει και εγώ το απόσπασμα του Πολίτη, δεν ήξερα για το Ιστορικό Λεξικό.
    Στα ιταλικά το aiuto έχει και μια ειδική σημασία στην ιππική ορολογία του άλματος με άλογο
    http://www.treccani.it/vocabolario/aiuto/

    49. Ευχαριστώ πολύ Δημήτρη. Αυτό που λες δεν το είχα σκεφτεί, αλλά νομίζω από τα συμφραζόμενα ότι εννοεί πως εκεί στο τραπέζωμα τούς λέει στα αυτί το σύνθημα. Το συνδυάζω και με αυτό που λέει πιο κάτω, ότι «γαζ σκούζουμε στους άλλους» κλπ.
    Διαβάζοντας όμως την επιφυλλίδα του Καρύδη, αφού την έστειλα στον Νικοκύρη, διαπίστωσα ότι υπάρχει μια έμμεση ίσως νύξη για το τραμπούκο.
    Ο Καρύδης μας λέει πώς θα χρησιμοποιήσουν τα λεφτά που έβγαλαν οι ψηφοθήρες μετά τις εκλογές. Ο Γκαζ λέει ότι θα γίνει τοκιστής, ο Αγιούτος έμπορος – ίσως δεν έβρισκε κάτι άλλο να πει – , ο Καράς σαν χαρτοφόρος πούναι θα τα παίξει στα χαρτιά, ο Ρεμπάπης θα ανοίξει ταβέρνα – ίσως δεν είχε τι άλλο να πει, ίσως το συνδύασε με το μουσικό όργανο -, και ο τραμπούκος θα ανοίξει καπνουτζίτικο (καπνουτζίδικο).

  57. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Σχετικὰ μὲ τὸ «αγιούτο στα καρά» συμφωνῶ μὲ τὸν Νικοκύρη στὸ #9. Μὲ τὴν πρεφαδόρικη ἔννοια τοῦ ὅρου, «βοηθὸς» εἶναι αὐτὸς ποὺ μπορεῖ νὰ παίξει κόντρα στὸν τζογαδόρο καὶ ἐκτιμᾶ πὼς μπορεῖ νὰ πάρει τὶς ἐλάχιστες προβλεπόμενες μπάζες γιὰ νὰ μὴν «μπεῖ μέσα». Φυσικὰ στόχος του εἶναι σὲ συνεργασία μὲ τὸν τρίτο παίκτη (ἤ καὶ μόνος του ἄν μπορεῖ) νὰ πάρουν περισσότερες ἀπὸ τὶς προβλεπόμενες μπάζες καὶ νὰ «βάλουν μέσα» τὸν τζογαδόρο. «Αγιούτο στα καρά» λοιπὸν μπορεῖ νὰ σημαίνει τὸν «βοηθὸ» ποὺ εἶναι δυνατὸς στὰ καρὰ, πάντα στὴν πρέφα βέβαια. Στὴν περίπτωσὴ μας βέβαια πιθανώτατα ἔχει κάποια ἄλλη σημασία στοὺς κώδικες τοῦ ὐποκόσμου τῆς ἐποχῆς.

  58. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    55α,56β. Σωστά. Δὲν ἔδωσα τὴν πρέπουσα σημασία στὸ θαυμαστικὸ μετὰ τὸ «τραμπούκο».

  59. Γιάννης Κουβάτσος said

    Καταπληκτική δουλειά, πολλά-πολλά συγχαρητήρια! 👍

    Όσο για την προβοκάτσια στην Κρήτη, είπαμε, οι κρετίνοι είναι και αήττητοι και επίμονοι. Θα ξανακάνουν πάλι και πάλι την ίδια παλιανθρωπιά, στην οποία θα δίνεται μεγάλη δημοσιότητα από τους γνωστούς «κομιστές» της αλητοδημοσιογραφίας.

  60. spatholouro said

    55
    Όχι, χαρτοπαικτικά δεν έχει νόημα.
    Για εξωχαρτοπαικτικά έλεγα εάν παίζει η πιθανότητα να έχει νόημα το πράγμα…

    Επειδή αγνοώ τα της τράπουλας, διερωτώμαι -εάν είναι από χαρτοπαικτικό συγκείμενο η φράση- πώς και δεν μας είναι γνωστό τι σημαίνει;

  61. Και κάτι άσχετο αλλά χρήσιμο: http://radio.garden Ένα Google Earth των on line ραδιοφονικών σταθιμών του πλανήτη. ❤

  62. spiral architect said

    To’ χει η μέρα αλλά και το θέμα σήμερα: Πυροβολήθηκε ο Ρώσος πρέσβης στην Άγκυρα.

  63. 62 Θα τσαντιστεί αγρίως ο Βλαντ!

  64. sarant said

    60 Mπορεί να σημαίνει αυτό που λέει ο Δημήτρης πιο πάνω στο 57

  65. BLOG_OTI_NANAI said

    Ωραίο το άρθρο και αναλυτικό.

    Αν και δεν βγαίνει ακριβώς νόημα με τα «καρά» το έχει ο Δημητράκος:

    και αναλύει στο περιοδ. Αρμονία, έτους 1902, σ. 152

  66. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #62, 63
    Κακά μαντάτα του γαμπρού, η νύφη κασιδιάρα…

  67. Mindkaiser said

    Ίσως η λύση για το «αγιούτο στα καρά», πρέπει να αναζητηθεί στους προδρόμους του Ουίστ και του Μπριτζ, όπως το Ombre και το Quadrille. Ιδιαίτερα στην αγορά του Quadrille, υπάρχει η επιλογή να ικετεύσεις για βοήθεια για να βγουν η μπάζες.

    Auction
    Whoever bids highest becomes the soloist, and is designated Hombre. Each in turn, beginning with Eldest hand, may bid or pass. Passing prohibits you from bidding again. The simplest form of the game has only three bids, from lowest to highest:
    1.Alliance (announced as «Beg» or «Propose» or «Ask leave»). A bid to win at least six tricks after naming trumps and calling as an ally the holder of a specified King.
    2.Solo (or sans prendre). A bid to win at least six tricks after naming trumps and playing alone against the other three.
    3.The vole (or slam). As solo, but also undertaking to win all 10 tricks.

    http://www.davidparlett.co.uk/histocs/quadrill.html

  68. Pedis said

    Ο κόσμος στο ΔΟΛ μετρά ήδη πέντε μήνες απλήρωτος. Και ρίχνει τις ευθύνες στην ιδιοκτησία του Συγκροτήματος, σκεφτείτε πως μόνο δύο άνθρωποι ψήφισαν κατά της απεργίας.

    Να δω τον Πρετεντέρη στα κάγκελα (όχι κρεμασμένο ανάποδα!) να περιφρουρεί την απεργία!
    Αχαχαχαχαχαχαχα! Μπα, θα ‘ναι ο ένας από τους δύο …

  69. 70 Pedis, χαλλλαρά! Ο κυρ-Σταύρος εδώ και κάνα χρόνο είχε απολύσει την κυρά του, τον Πρετεντέρη και κάνα-δυό ακόμα, καταβάλοντάς τους πλήρεις (πολυψήφιες) αποζημιώσεις.
    Στο καπάκι, τους επαναπροσέλαβε με «μπλοκάκι»
    Έτσι γίνουνται οι ΔΟΛιές. 😉

  70. Pedis said

    # 71 – Καλά, έτσι κι αλλιώς δεν έχω ελπίδα να τον δω να ψωμολυσσάει το τομάρι.

  71. 72 Nope!

  72. Ragnar Lothbrok • 33 minutes ago

    Πω ρε φίλε να είσαι τώρα ο Ερντογάν και να πρέπει να πάρεις τον Πούτιν τηλέφωνο να του πεις ότι Τούρκος αστυνομικός σκότωσε τον Ρώσο πρέσβη.

    πηγή: http://luben.tv/stream/100519

  73. Γιάννης Κουβάτσος said

    Μπορεί να το παίξει δικαιωμένος ο σουλτάνος, αφού ο αστυνομικός αποτάχτηκε μετά το πραξικόπημα ως οπαδός του Γκιουλέν, ο οποίος προφανώς θα κατηγορηθεί ως ηθικός αυτουργός της δολοφονίας και υπονομευτής των ρωσοτουρκικών σχέσεων. Ο.ε.δ. ο Ερντογάν η γαλή.

  74. Είπαν ότι αποτάχτηκε. Αλλά, ΟΚ, την ταυτότητα την είχε, το πιστόλι στο ζωνάρι και η διέλευση απρόσκοπτη. 😉

  75. nikiplos said

    Να που το ποστ σήμερα ήταν τρόπον τινά προφητικό… 😦

  76. Νεσταναίος. said

    37.
    Η ιστορία μίας λέξεως δεν είναι η ετυμολογία αυτής της λέξεως.
    «Η ετυμολογία, διαίρεση των λέξεων απεργάζεται» έλεγαν οι παλαιοί.

  77. Μα τι γίνεται απόψε; Και φορτηγό πάνω στον κόσμο στο Βερολίνο, και στη Ζυρίχη: http://www.efsyn.gr/arthro/enopli-epithesi-sto-islamiko-kentro-tis-zyrihis

  78. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

  79. spatholouro said

    Από Πορτολάνο του 1641 «πόρτο τραμπούκο»

    https://books.google.gr/books?id=xAtmAAAAcAAJ&pg=PT12&dq=%22%CF%84%CF%81%CE%B1%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%8D%CE%BA%CE%BF%22&hl=el&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=%22%CF%84%CF%81%CE%B1%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%8D%CE%BA%CE%BF%22&f=false

  80. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    και μολότοφ σε 3 τρόλεϋ στην Πατησίων,ακούω στο ράδιο.Κατέβασαν τον κόσμο κι έβαλαν φωτιά.

  81. Corto said

    81 (Spatholouro):
    Ωραία ανακάλυψη! Λες το πόρτο να να έχει σχέση με αλιευτικές εγκατάστασεις, όπως αυτές του παρακάτω άρθρου;

    https://en.wikipedia.org/wiki/Trabucco

  82. Γς said

    Truck crashes into Christmas Market outside Kaiser Wilhelm Memorial Church in Berlin

    Είναι το «Κούφιο δόντι».

    Το είχε «χτυπήσει» κι Γς κάποτε

    http://caktos.blogspot.gr/2014/05/blog-post_5886.html

  83. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ο ISIS πίσω από το χτύπημα στην αγορά του Βερολίνου.Έβγαλε ανακοίνωση

  84. Γιάννης Ιατρού said

    Ρε σεις, δεν είναι να πάμε σε καμιά φιλολογική κλπ. εκδήλωση ή να κάνουνε καμιά σύναξη και από πίσω μας γίνεται της πόπης, γμτ#$%#, τους αθώους λυπάμαι, γιατί όλα τα άλλα είναι φτιαχτά και προ-σχεδιασμένα και έχουν τους σκοπούς τους 😦

  85. Γς said

    84:

    και μετά πήγαμε απέναντι στην Breitscheidplatz για κοτοπουλάκι.

    Σ ένα KFC. Κι απάνω που… μπήκανε δυό μάγκες πεινασμένοι.
    Δεν δώσαν όμως παραγγελία. Είδαν την μαύρη την Ειρήνη και μας αγριοκοίταξαν φεύγοντας

    Και μου κόπηκε η όρεξη.
    —-

    Προσπάθησα να διαβάσω σήμερα κάποιο από τα ημερολόγιάτης.

    Σταμάτησα αμέσως. Είναι ζωντανή κει μέσα.

    Μεθαύριο πάω κάτω στο Μονατήρι. Είναι τα τρίμηνα.

  86. Μαρία said

    85
    Πού το διάβασες; Ο γερμανικός τύπος δεν γράφει κάτι.

  87. Γιάννης Ιατρού said

    88 (85): Απ΄ό,τι διάβασα στα γερμανικά μέσα, κι οι ίδιοι (οι εκεί αρχές) συνειδητοποιούν ότι βιάστηκαν λίγο με τον χαρακτηρισμό του συμβάντος σαν «τρομοκρατική επίθεση». Ο αρχηγός της αστυνομίας, αν το θυμάμαι σωστά, είπε ότι ερευνούν ακόμα, και ότι μπορεί να είναι από ατύχημα έως τρομοκρατικό κτύπημα. Εϊναι λίγο περίεργο Πολωνός οδηγός (και συγγενής του ιδιοκτήτη της μεταφορικής εταιρείας) να είναι με το ISIS κλπ. Και η εκδοχή να κλάπηκε προηγουμένως το όχημα είναι δύσκολο να γίνει δεκτή, δεδομένου γιατί ο συνοδηγός, που σκοτώθηκε λόγω της πρόσκρουσης κλπ., ήταν επίσης Πολωνός.

  88. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα -πέρασα ωραία στην εκδήλωση και στα μεθεόρτια, αλλά τα νέα απο τη διεθνή επικαιρότητα μου χάλασαν τη διάθεση…

  89. Μαρία said

    89
    Και με αγγλική μετάφραση http://www.zeit.de/gesellschaft/zeitgeschehen/2016-12/berlin-breitscheidplatz-gedaechtniskirche-weihnachtsmarkt

    Για σένα 🙂 http://www.dw.com/de/t%C3%BCrkei-weihnachtsbr%C3%A4uche-an-deutscher-schule-in-gefahr/a-36816579

    Για τους υπόλοιπους με ολίγη απο μεζεδάκι http://www.dw.com/el/%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B5%CE%BE%CE%AE%CE%B3%CE%B7%CF%83%CE%B7-%CE%B7-%CF%85%CF%80%CF%8C%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B3%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%BF%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%BA%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CF%8D-%CF%83%CF%87%CE%BF%CE%BB%CE%B5%CE%AF%CE%BF%CF%85/a-36828546

  90. gpoint said

    Και στην ελληνική επικαιρότητα… ο ταξιτζής μου έλεγε πως στο Πολυτεχνείο κατεβάσανε τους eπιβάτες και κάψανε τρία τρόλλεϋ, δεν βλέπω όμως τίποτε στις ειδήσεις

  91. Γιάννης Ιατρού said

    91 β,γ Ναί !

  92. Γιάννης Ιατρού said

    92: το είχε Γιώργο, πιό νωρίς ψάξτο

  93. Μαρία said

    Πυρπολήθηκαν τρία τρόλεϊ κοντά στο Πολυτεχνείο http://www.efsyn.gr/arthro/fotia-se-tria-trolei-konta-sto-polytehneio

  94. Avonidas said

    #92,95. Α, γι’ αυτό πήγαιναν όλα από 3ης Σεπτεμβρίου…

    Λοιπόν, απόψε αισθάνομαι σαν τον Νέρωνα, να παίζω τη λύρα μου ενώ καίγεται η Ρώμη.

  95. gpoint said

    # 94,95

    Μάλιστα, ευχαριστώ.

    Νέα μόδα αυτή φαίνεται…

  96. Γιάννης Ιατρού said

    91: α Μαρία
    αποκρύπτουν τεχνιέντως μερικά στην Die Welt (ε, καρα-κόπυright φυλλάδα είναι…), π.χ. ότι ο οδηγός και η μεταφορική είχαν τηλεφωνική επικοινωνία αργά το μεσημέρι (Πολωνοί άπαντες, τι αγνώστου εθνικότητος μας γράφει λοιπόν;) και μετά, το βραδάκι, αυτή δεν ήταν δυνατή, χωρίς να διευκρινίζεται όμως που όφειλε να κινείται (γεωγραφικά) το όχημα (ίσως γι αυτό λέει η Die Welt «πιθανώς εκλάπει…», επομένως να μην ήσαν οι Πολωνοί οδηγός/συνοδηγός στο όχημα κλπ. κλπ.)

  97. Γιάννης Ιατρού said

    97: όχι και τόσο νέα, 8 τρόλεϊ έχουν κάψει σ΄αυτό το σημείο … Σημαδιακό που λένε
    Πάντως και η νοοτροποία «τι, εγώ θα βγάλω το φίδι απ΄την τρύπα» δεν βοηθά και πολύ. Αν οι επιβάτες τους παίρναν στο κυνήγι με το σκεπτικό, «ρε ^&%#$% αυτό που καις εσύ, πάλι εμείς θα το πληρώσουμε», δεν θα γινόταν συνήθεια.

  98. Μαρία said

    98
    Τη ντι Βελτ ούτε που την κοίταξα, για το λόγο που αναφέρεις. Τζάιτ λίνκαρα και κοίταξα επίσης Φατς και Τατς 🙂

  99. Μαρία said

    reductio ad syrizam απο αδωνιστή

  100. Αγαθίας ο Σχολαστικός said

    Αγαπητοί συμπατριώται,

    Μεσούσης της νυκτός κάτω εις το Ρωμέικο, καταγγέλλουμε τον χριστιανομπολσεβίκο ιστοριοδίφη κ. Spiridione, διότι σκοπίμως απεσιώπησε πως η ετυμολογική προέλευσις του trabucco είναι ελληνικωτάτη και ανάγεται στην λέξι τράμπις (= πορθμίς, σκάφος κατάλληλο για διαπόρθμευσι που κάνει τραμπούκικες μανούβρες) την οποία αναφέρει ο Ησύχιος. Αναρτάμε τί γράφει ο Μέγας Κοραής στον 4ο Τόμο των «Ατάκτων» του και απαιτούμε από τον κ. Spiridione να ζητήσει δημοσίως συγγνώμη για την εσκεμμένη παράλειψί του, εξαιτίας του χριστιανομπολσεβίκικου μίσους του προς κάθε τι ελληνικό.

    Είπαμε και ελαλήσαμε και αμαρτίαν ούκ έχομεν

  101. Γιάννης Κουβάτσος said

    99. Της αστυνομίας είναι δουλειά, Γιάννη, να βγάλει τα συγκεκριμένα φίδια από την εξαρχειώτικη τρύπα τους, αλλά επί δεκαετίες αποφεύγει να το κάνει, αφού στη μαγική χώρα μας συγχέουμε την απαραίτητη εμπέδωση της ευνομίας και του κράτους δικαίου με την απαράδεκτη κρατική καταστολή. Και τι δεν συγχέουμε σ’ αυτόν τον μπαχαλότοπο…

  102. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    76. Σκύλε, δεν ξέρω βέβαια ,αλλά η ταυτότητα μπορεί να είχε ξεμείνει, (μήπως δε γίνονται και παρ’ημίν αυτά;) ,πιστόλι ,ένας τέως μπάτσος βρίσκει για πλάκα, και η διέλευση …ε! σε γκαλερί τέχνης ήταν , δε θάταν και το φορτ-νοξ να πούμε.
    Δεν ξέρω ρε παιδιά, έχω την αίσθηση ότι μπορεί να ήταν απλά ένα νέο παιδί (22 χρ.) που ξαφνικά «έμπλεξε», έμεινε άνεργος και τού τη βάρεσε. Πολύ θέλει ο άνθρωπος δηλαδή, με όλα αυτά τα παλαβά που συμβαίνουν γύρω μας; Για να είμαι ειλικρινής ,απορώ ώρες-ώρες που τόσο χρόνια στην Ελλάδα ,με όλα αυτά που γίνονται, δεν έχει ανοίξει μια μύτη για το ονόρε ρε γαμώτο!…

  103. Γς said

    > Από το Ρωμ. Trabs

    Μέρες πού΄ναι

    Ασχετο:

    Το μάτι σου τ αλλήθωρο που τρεχει στον κατήφορο. Και κάνει τρίκι τράκα [τραμπάκα] σαν παλιοσακαράκα.

  104. Γς said

    105 -> προς 102 μεριά

  105. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Καλημέρα κι ο θεός, όποιος είν αυτός,να δώσει…

    88.Το έλεγε κείνη την ώρα ο Κουφόπουλος στο Ρίαλ και το enikos.gr έγραφε την Ουάσιγκτον Ποστ ότι ανέφερε για isis. (Ήμουν πτώμα και πήγα γραμμή για ύπνο και δεν είδα άλλα).
    Τί βραδιά κι αυτή. Νύχτα γεμάτη πτώματα, νύχτα γεμάτη σκάγια.

  106. Γς said

    Κι απάνω στην αναμπουμπούλα [Αγκυρα, Βερολίνο] νά και το Ιρκούτσκ της Σιβηρίας.

    Κρύο πολύ κρύο. και

    at least 48 people have died in the Siberian city of Irkutsk after drinking bath essence, Russian authorities say.

    The product, called Boyaryshnik (Hawthorn), was found to contain methanol, a toxin found in antifreeze

    http://www.bbc.com/news/world-europe-38363441

  107. Γς said

    108:

    Boyaryshnik λέγεται η λοσιόν αφρόλουτρου.

    Το γράφει επάνω το μπουκάλι.

    Για μας!

    [Μην το πιείτε! Λουστείτε]

  108. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    108. Το είδα το βράδυ κι αυτό,εδώ
    Ρωσία: 33 νεκροί από κατανάλωση λαδιού για το μπάνιο ως υποκατάστατο αλκοόλ
    http://www.dailythess.gr/rosia-33-nekri-apo-katanalosi-ladiou-gia-banio-os-ypokatastato-alkool/

  109. Γς said

    Αχ…
    Και που είχα διαβάσει στα απονμνειμονεύματα(;) κάποιου πολιτικού πρόσφυγα στην Ουγγαρία; [Πολωνία; δεν θυμάμαι] ότι αραίωναν καθαρό οινόπνευμα στα ποτηράκια τους και μαζί με μια ελίτσα και μια οδοντογλιφίδα κάνανε το ουζάκι ους κάπου στις όχθες του Δούναβη θαρρώ

    Πσαρά έχει χταποδάκια ο Δούναβης;

  110. Γς said

    Κι έχεις κι έναν άλλον πολιτικό πρόσφυγα που στις ιστορίες του είναι όλο διθυράμβους για το ποτό που βρήκε στην Ελλάδα όταν επαναπατρίστηκε.

    Την Κόκα Κόλα

    Ποιός ήταν μωρέ;

  111. sarant said

    Καλημέρα από εδώ!

  112. Παναγιώτης Κ. said

    @18 (Sarant) Ακριβώς έτσι όπως το γράφεις. Ρεμπάπι= ξυλοδαρμός, ξυλοφόρτωμα.
    Ισοδύναμη με το ρεμπάπι είναι και το κοντέλιασμα ( από το κοντέλι και το ρήμα, κοντελιάζω).
    Όλα αυτά στην περιοχή Κόνιτσας.
    Όταν π.χ οι εφημερίδες γράφουν για ξυλοδαρμό δεν εννοούν απαραιτήτως την χρήση κάποιου ξύλου. Ακόμη και το γρονθοκόπημα ξυλοδαρμό το ονομάζουν. Σπανίως ξεχωρίζουν το γρονθοκόπημα από τον ξυλοδαρμό (κτγμ)

  113. spatholouro said

    και γραφή «τραβούκους» («Φωνή του Πειραιώς», 3/10/1867)

  114. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Τράβα (η) /οι τράβες = τα μεσοδόκια στις στέγες,τα χοντρά οριζόντια δοκάρια.

  115. Γιάννης Ιατρού said

    Εμ, τά ‘πα εγώ στο #98… Οι «εύκολες» λύσεις …

    Τελικά δεν είναι ο ένοχος, ο συλληφθείς στο Βερολίνο… Γκάφα της γερμανικής αστυνομίας:

    Δεν είναι τελικά ο δράστης της επίθεσης στο Βερολίνο ο 23χρονος Πακιστανός που… συνελήφθη από την γερμανική αστυνομία

    Πηγή από την γερμανική αστυνομία δήλωσε στην εφημερίδα Die Welt πως «έχουμε τον λάθος άνθρωπο» και πως ο πραγματικός δράστης παραμένει ελεύθερος και οπλισμένος, καθώς διέφυγε από το σημείο του χτυπήματος.
    «Έχουμε τον λάθος άντρα»….
    Berliner Polizei – “Wir haben den falschen Mann“

  116. Γς said

    84:

    Η τραγωδία του Βερολίνου

    Τελικά ο Γς και στο «Κούφιο δόντι» είχε μπει (Σχ. 84)

    και στο απέναντι KFC (Σχ. 67)

  117. Γς said

    118:

    >και στο απέναντι KFC (Σχ. 87)

  118. Μαρία said

    Απ’ την Τσάιτ http://www.zeit.de/gesellschaft/zeitgeschehen/2016-12/berlin-weihnachtsmarkt-kurfuerstendamm-gedaechtniskirche-attentat

  119. Βεβαίως θα μπορούσε να είναι κούφια λόγια ο ισχυρισμός των ισλαμιστών, αλλά πάντως, αφού ο δράστης ούτε σκοτώθηκε ούτε συνελήφθη, λογικό δεν είναι να μη δώσουν στη δημοσιότητα το όνομά του;

  120. spatholouro said

    Καταπληκτική, νομίζω, σκιαγραφία του νεοελληνικού τύπου του «Τραμπουκογαλάντη» από το 1891:

    http://digital.lib.auth.gr/record/140494/files/5089_6.pdf

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: