Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το φρούτο των Χριστουγέννων ξανά

Posted by sarant στο 28 Δεκεμβρίου, 2016


Μέρες που είναι, θα μου επιτρέψετε να επαναλάβω ένα παλιότερο άρθρο, που το είχα δημοσιεύσει αρχικά πριν από πέντε σχεδόν χρόνια και στη συνέχεια το συμπεριέλαβα στο βιβλίο μου «Οπωροφόρες λέξεις«.

aa800px-Madarines_white_bgΔεν ξέρω αν υπάρχει ένα κοινώς αποδεκτό «φρούτο των Χριστουγέννων» -δεν νομίζω πάντως, εγώ θα πω για τον εαυτό μου. Για μένα, φρούτο των Χριστουγέννων είναι αυτό που βλέπετε στη φωτογραφία αριστερά: το μανταρίνι.

Η πιο καθαρή χριστουγεννιάτικη εικόνα που έχω συγκρατήσει από την παιδική μου ηλικία, εκτός από το χριστουγεννιάτικο δέντρο, είναι τα μανταρίνια στη φρουτιέρα, κι ύστερα, στο τραπέζι, ο παππούς να καθαρίζει τα μανταρίνια ώστε να διατηρηθεί το κάτω μέρος ακέραιο, σαν καλαθάκι. Βάζαμε λίγο λάδι και ανάβαμε το άσπρο στέλεχος που απέμενε στον πάτο, σαν φιτιλάκι –και μοσχοβολούσε. Και σήμερα ακόμα, έχω συνδέσει τα Χριστούγεννα μ’ αυτό το φρούτο -αν λείπουν τα μελομακάρονα, ας πούμε, μπορεί να μην το προσέξω, αλλά τα μανταρίνια στη φρουτιέρα είναι απαραίτητα.

Σε παλιότερο άρθρο είχαμε μιλήσει για τα νεράντζια και τα πορτοκάλια. Αν το νεράντζι είναι ο φτωχός συγγενής του πορτοκαλιού, ο μικρός αδελφός του ασφαλώς είναι το μανταρίνι. Μικρότερο σε μέγεθος, ήρθε αργότερα στην Ευρώπη, αλλά εγκλιματίστηκε απόλυτα και μόνο το όνομά του προδίδει τις ανατολίτικες καταβολές του.

Η μανταρινιά, με βοτανική ονομασία Citrus reticulata, έχει πατρίδα της την Κίνα. Άργησε να έρθει στα μέρη μας· μόλις το 1805 έγινε η πρώτη εισαγωγή μανταρινιών στην Αγγλία. Οι Άγγλοι τα καλλιέργησαν στη Μάλτα, που τότε ήταν κτήση τους και το κλίμα της ήταν πρόσφορο, και από εκεί ο νέος καρπός διαδόθηκε σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Στην Ελλάδα, μανταρινιές έφερε πρώτος από τη Μάλτα ο Ρώσος ναύαρχος Χέιδεν, που τον ξέρουμε όλοι από τη Ναυμαχία του Ναβαρίνου (αλλά ίσως δεν ξέρουν όλοι ότι ήταν Ολλανδός στην καταγωγή και ότι στα ρώσικα προφέρεται Γκέιντεν). Τις χάρισε στον Μανώλη Τομπάζη, στον Πόρο. Το 1877 εκείνες οι μανταρινιές σώζονταν ακόμα στον κήπο του πατρογονικού των Τομπάζηδων. Ωστόσο, το «μανδαρίνιον της Μάλτας», όπως αρχικά το αποκαλούσαν, δεν διαδόθηκε αμέσως· πάντως, μετά το 1850 το δέντρο καλλιεργιόταν στην Αθήνα, στην Κέρκυρα και στην Κρήτη. Σε εφημερίδα του 1917, διαβάζω ότι τα καλύτερα μανταρίνια έβγαιναν στα Σεπόλια και στην Κολοκυνθού· από τότε έχουν αλλάξει τα πράγματα!

Καθώς ήρθε αργά και μπήκε από λίγα σημεία σε όλη την Ευρώπη, δεν είναι περίεργο που το όνομά του είναι ίδιο σε όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες. Ονομάστηκε mandarine στα γαλλικά ή στα αγγλικά, από τους μανδαρίνους, τους Κινέζους αξιωματούχους, μάλλον επειδή οι μανδαρίνοι φορούσαν μεταξωτούς μανδύες κίτρινου χρώματος. Η ονομασία για το μανταρίνι είχε μπει στην αγγλική και τη γαλλική γλώσσα από τις αφηγήσεις ταξιδιωτών πριν έρθει ο ίδιος ο καρπός στην Ευρώπη. Στα ελληνικά μπήκε από τα ιταλικά, και –όπως συχνά συμβαίνει– ο πληθυντικός (mandarini, ο ενικός είναι mandarino) θεωρήθηκε ενικός. Να κάνουμε εδώ μια παρένθεση: η κοινή ευρωπαϊκή λέξη για τους μανδαρίνους δεν είναι κινεζικής αρχής· την οφείλουμε στο πορτογαλικό mandarim, που είναι δάνειο από το μαλαϊκό mantri (έπαιξε παρετυμολογικά ρόλο και το πορτογ. ρήμα mandar, διατάζω), κι αυτό από το ινδικό mantri, που θα πει «σύμβουλος». Η ινδική μάντρα (mantra) είναι της ίδιας ρίζας, ενώ η ελληνική μάντρα δεν έχει καμιά σχέση, είναι αρχαία.

Είπαμε πιο πάνω ότι η ονομασία είναι κοινή παντού, αλλά στα αγγλικά, και ιδίως στα αμερικάνικα, το μανταρίνι είναι γνωστό και ως tangerine. Η λέξη προέρχεται από την Ταγγέρη του Μαρόκου (Tangiers) και αρχικά λεγόταν για ένα είδος πορτοκαλιού. Σήμερα χρησιμοποιείται για ορισμένες ποικιλίες μανταρινιών με πιο βαθύ, κοκκινοπορτοκαλί χρώμα. Η αγγλική λέξη δηλώνει και το αντίστοιχο χρώμα, ενώ οι παλιοί θα θυμούνται το ροκ συγκρότημα Tangerine Dream.

Βέβαια, υπάρχουν άφθονες ποικιλίες μανταρινιών, με δικά τους ονόματα, όπως οι κλημεντίνες, που δεν έχουν κουκούτσια και που οφείλουν το όνομά τους στον Γάλλο μοναχό Clément Rodier, που τις καλλιέργησε με διασταυρώσεις σε ένα μοναστήρι στο Οράν της (γαλλικής τότε) Αλγερίας στις αρχές του 20ού αιώνα. Χωρίς κουκούτσια είναι και η ποικιλία Σατσούμα, που είναι το παλιό όνομα μιας επαρχίας στη νότια Ιαπωνία απ’ όπου στάλθηκαν τα μανταρίνια αυτά στις ΗΠΑ (στην ίδια την Ιαπωνία, η ποικιλία ονομάζεται Μικάν). Εμείς έχουμε τα Χιώτικα, που βέβαια δεν καλλιεργούνται μόνο στη Χίο, με έντονο άρωμα και φλούδα χαλαρή και παχιά –προσωπικά, τα προτιμώ· μερικές κλημεντίνες έχουν τόσο λεπτή φλούδα και τόσο σφιχτά κολλημένη στον καρπό, που θέλεις τανάλια για να τις καθαρίσεις! Ονομαστά είναι και τα μανταρίνια της Καλύμνου. Βέβαια, οι ντόπιες ποικιλίες έχουν κουκούτσια, και μάλιστα πολλά, κι αυτό θεωρείται εμπορικό μειονέκτημα -τόσα ξέρουν.

Μικρά, νόστιμα, εύκολα στο καθάρισμα, ξεχύνουν αμέσως το άρωμά τους· τα παιδιά πιέζουν το φλούδι και ραντίζουν το διπλανό τους με το αιθέριο έλαιο που πετάγεται, όπως στην οδό Αριστοτέλους του Λευτέρη Παπαδόπουλου (έβγαζα απ’ τις τσέπες μου φλούδες μανταρίνι, σου ’ριχνα στα μάτια να πονάς)· βέβαια, το μανταρίνι δεν έχει μπει στη φρασεολογία μας, πράγμα που δεν πρέπει να μας εκπλήσσει, αφού είναι νεοφερμένο (το ρολόι της γλώσσας χτυπάει τους αιώνες). Ωστόσο, υπάρχει το γνωστό νησιώτικο τραγούδι «Μήλο μου και μανταρίνι», που αυτομάτως αποκτά όριο για τη χρονολόγησή του.

Πέρα από τον θαυμάσιο στίχο του Λευτέρη Παπαδόπουλου που αναφέραμε πιο πάνω, οι ποιητές πρόσεξαν πολύ το ηδονικό ξεφλούδισμα του μανταρινιού· ο Ηλίας Λάγιος αναρωτήθηκε

Ποιός σου ’μαθε να ξεφλουδάς το χρόνο μανταρίνι,
με χίλιους δυο οδηγούς τουριστικούς στ’ ασπρούλια χέρια σας

και ο Τάσος Κόρφης έγραψε το εξής σύντομο ποίημα, που έχει τίτλο «Το μανταρίνι»:

Όμορφη σα μανταρίνι
Ξεφλουδίζοντας τον καρπό σου
μ’ άρπαξε τ’ άρωμα
πριν απ’ τη γεύση!

«Είστε γλυκιά σαν το μανταρίνι» έγραψε σε κάποιαν ο Γιώργος Σαραντάρης, ενώ η Σώτη Τριανταφύλλου έγραψε συλλογή πεζογραφημάτων με τίτλο «Μέρες που έμοιαζαν με μανταρίνι».

Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης είχε διηγηθεί κάποτε το εξής:
«Πριν από πολλά χρόνια μαζευόμαστε στο καφενείο του Μπραζίλιαν όλη η όρθια διανόηση: Θεοδωράκης, Γκάτσος, Μόραλης, Ελύτης. Συζητούσαμε πολλά, αλλά συνήθως τα ίδια. Μια μέρα Δεκεμβρίου στην οδό Αθηνάς, η οποία ήταν γεμάτη ζαρζαβατικά, πορτοκάλια και μανταρίνια και έλαμπε μέσα στα χρώματα, συναντώ τυχαία τον Νίκο Γκάτσο. Του λέω: «Εχω μια ιδέα, δεν παίρνουμε μια σακούλα μανταρίνια να πάμε στους Αέρηδες να κάτσουμε να τα τρώμε και να πετάμε τις φλούδες στα πράσινα χόρτα;». «Δεν μπορώ, έχω μια δουλειά» μου απάντησε. Συναντάω τον Γκάτσο μερικά χρόνια αργότερα στου Ζόναρς. Είναι πολύ καταβεβλημένος και μου λέει: «Ξέρεις τι θυμάμαι; Πριν από 20 χρόνια συναντηθήκαμε στη Λαχαναγορά και μου είπες για εκείνα τα μανταρίνια και σου είπα μια άλλη φορά. Αυτή η άλλη φορά δεν ήλθε ποτέ. Τώρα δεν μπορώ, δεν έχω δυνάμεις…».

Τα μανταρίνια του Γκάτσου θα είχαν μάλλον κουκούτσια, αλλά στις μέρες μας το μανταρίνι, για να είναι εμπορικά ελκυστικό, πρέπει να μην έχει. Και οι κλημεντίνες κι οι λοιπές άσπορες ποικιλίες, αν τύχει και γονιμοποιηθούν από γύρη άλλης ποικιλίας, δίνουν καρπούς με κουκούτσια. Στην Καλιφόρνια, διαβάζω, οι παραγωγοί μανταρινιών έκαναν πριν από μερικά χρόνια μήνυση στην ένωση μελισσοκόμων, επειδή οι μέλισσές τους γονιμοποιούν άνευ αδείας τα άνθη στις μανταρινιές. Τι τα θέλετε, οι μέλισσες είναι πρωτόγονα έντομα που δεν σκαμπάζουν από καταναλωτικές προτιμήσεις…

Advertisements

127 Σχόλια to “Το φρούτο των Χριστουγέννων ξανά”

  1. gpoint said

    Καλημέρα.

    ωραίο και μυρωδάτο άρθρο

  2. gpoint said

    Εχω μια μανταρινιά εδώ και τρεις στο χωριο αλλά μανταρίνι δεν τρώω… Εδώ την πνίξαν οιπολυκατοικίες και δεν καρπίζει και στο χωριό δύσκολα πάω στην εποχή τους κι αν πάω έχουν προτεραιότητα τα γνήσια τα μέρλιν

  3. Reblogged στις anastasiakalantzi50.

  4. Alexis said

    Καλημέρα.
    Ωραίο άρθρο.
    Πολύ σωστά τα είπες για τις άσπερμες ποικιλίες που έχουν σχεδόν πάντα ένα ποσοστό καρπών με (λίγα) κουκούτσια, λόγω …μελισσών.

  5. gpoint said

    Alexis μήπως ξέρεις γιατί μερικές πορτοκαλιές κιτρινίζουν και ρίχνουν τον καρπό τον Σεπτέμβρη ; Κάποιοι λένε πως είναι μια μύγα, ισχύει ;

  6. Alexis said

    Για να είναι ολοκληρωμένη η αναφορά στον Γκάτσο και τα μανταρίνια:
    Στην Αμοργό, στην Κίμωλο, στη Νιό, στη Σαντορίνη
    μου στέλνεις κιτρολέμονο σου στέλνω μανταρίνι.

  7. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    2 Δεν ήξερα οτι έχεις κήπο και στην πόλη

  8. LandS said

    «ενώ η ελληνική μάντρα δεν έχει καμιά σχέση, είναι αρχαία»

    Πιθανό δάνειο από κάποια ασιατική γλώσσα, όπως λέει έγκυρο ιστολόγιο

    https://sarantakos.wordpress.com/2012/05/18/mantri/

  9. atheofobos said

    Λάτρεις οικογενειακώς των μανταρινιών , Χιώτικων βεβαίως, θυμάμαι πριν από χρόνια ένα υπαίθριο μανάβη που την έστηνε έξω από την Πανεπιστημιούπολη στα Ιλίσια.
    Επειδή υπήρχε χώρος να παρκάρεις εκεί συχνά έπαιρνα από αυτόν μια σακούλα με 6-7 κιλά μανταρίνια.
    Μετά από 3-4 αγορές μου λέει με σιγουριά:
    -Θα έχετε μεγάλη οικογένεια!
    -Μπα, του απαντάω, είμαστε μόνο 3.
    -Α, τα στύβετε αποφάνθηκε με σιγουριά!
    Δεν του πέρναγε από το μυαλό ότι μπορούμε να φάμε αυτές τις ποσότητες!
    Στην λαϊκή επίσης διαλαλεί ο πωλητής τις κλημεντίνες του με στεντόρεια φωνή:
    -Μανταρίνια χωρίς κουκούτσια!
    Οπότε ο ανταγωνιστής διπλανός του αρχίζει και αυτός:
    -Μπανάνες χωρίς κουκούτσια!

  10. gpoint said

    και λίγο Tangerine dream

  11. Corto said

    Μήλο μου και μανταρίνι με την Μαρίκα Παπαγκίκα (Νέα Υόρκη, 1928):

  12. Τα κουκούτσια του μανταρινιού σου δίνουν την ευχαρίστηση να τα φτύνεις με δύναμη μακριά ένα-ένα. Άκου μειονέκτημα!

  13. Γς said

    Ο κυρ Μηνάς η κυρά Μίνα και τα μαντρίνια
    [κι η φασολάδα]

    http://caktos.blogspot.gr/2015/12/blog-post_16.html

  14. Καλλιόπη said

    Θυμάσαι μανταρίνι μου
    και κόκκινό μου μήλο
    που σου `λεγα το σ’ αγαπώ
    κι έτρεμα σαν το φύλλο.

  15. nikiplos said

    Ο αρβανίτης παππούς μου είχε μια περίεργη σχέση με τα δέντρα γενικότερα και ιδίως με τα εσπεριδοειδή… Πιστεύω ότι κατά βάθος τα αγαπούσε περισσότερο από τους ανθρώπους. Πειραματιζόταν σε όλη του τη ζωή με τα μπολιάσματα. Έφερνε μπόλια από όλη την Ελλάδα, τα παράγγελνε μάλιστα και τα περίμενε σαν μικρό παιδί να έρθουν με το πρακτορείο. Θυμάμαι μεταξύ άλλων είχε μπολιάσει μια χαλκέντερη μανταρινιά, που έβγαζε μικρά και γλυκά μανταρίνια με μπόλι κιτρολεμονιάς. Έβγαζε μεγάλα κιτρολέμονα αλλά ήταν γλυκά σαν τα μανταρίνια και τα τρώγαμε, κι εμείς και οι περαστικοί που γνώριζαν…

    Είχε φυτέψει καρυδιές, μουσμουλιές, κυδωνιές, ροδακινιές, βερυκοκιές, αχλαδιές, ροδιές – τρία τέσσερα διαφορετικά είδη. Μηλιές δεν έπιαναν στον τόπο εκείνο, ούτε κερασιές. Φυσικά όλα τούτα πέρα από τις ελιές και τ’ αμπέλια…

    Δυστυχώς σήμερα όλα αυτά τα δέντρα και τα φυτά είναι παρελθόν καθώς το τσιμέντο κυριάρχησε στην περιοχή, αφού η πόλη επεκτάθηκε προς τα εκεί… Εγώ όμως τα θυμάμαι ένα ένα, και τους καρπούς τους και τη γεύση τους… περίεργο βέβαια…

    Λοιπόν για να επανέλθω στο άρθρο, μανταρινιές είχε αρκετές με διαφορετικό μπόλι σε κάθε κλάδο… και διαφορετικό σχήμα και γεύση βέβαια… Το δικό μου παιχνίδι ήταν, αφού τρώγαμε τις φλούδες, τις σπάζαμε είτε στα μάτια των άλλων είτε τις πετούσαμε σε λακκούβες με βροχόνερα για να δούμε τους ιριδισμούς και τα σχήματά των…

  16. Alexis said

    #5: Εννοείς προφανώς τη μύγα της Μεσογείου.
    Μεγάλη πληγή.

    Είναι μια μικρή μύγα που μοιάζει πολύ με το δάκο της ελιάς και χτυπάει σχεδόν τα πάντα: Από αχλάδια και ροδάκινα μέχρι ξινά, ακτινίδια και ρόδια.
    Τα πορτοκάλια που είναι «χτυπημένα» ωριμάζουν πρόωρα και τελικά πέφτουν. Αν τα κόψεις μέσα βλέπεις ότι έχουν μικρό ή μεγαλύτερο σάπισμα εσωτερικά, από το σκουλήκι της μύγας.
    Θέλει ραντίσματα από τέλη Σεπτέμβρη και μετά ή καταπολέμηση με παγίδες κλπ.
    Πάντως δεν είναι εύκολη η καταπολέμησή της.
    Φέτος, απ’ όσο ξέρω, είχε μεγάλη έξαρση σε όλη σχεδόν την Ελλάδα.
    Μπορείς να δεις και εδώ για περισσότερα.

  17. Γς said

    Σάββατο κι απόβραδο και ασετυλίνη
    και Αριστοτέλους και φλούδες μανταρίνι

    κλέφτες κι αστυνόμοι κι η
    Χάρης Αλεξίου, ουπς η Αργυρώ

  18. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    9 Στην Ινδία βρίσκεις μπανάνες με κουκούτσια, έχω διαβάσει 🙂

  19. LandS said

    Θυμάμαι, τότε που ήμουνα παιδί, να μας έχει φέρει ο πατέρας μου τρία μανταρίνια μεγάλα σα πορτοκάλια. Καθαριζόντουσαν στο χέρι, φλούδα, κουκούτσι, μυρωδιά και γεύση μανταρίνι. Ήταν η πρώτη και τελευταία φορά που είδα τέτοιο πράγμα. Του τα είχε δώσει ένας που είχε ένα γνωστό κάπου στα Βόρεια Προάστεια με κήπο γεμάτο με περίεργα εσπεριδοειδή μεταξύ των οποίων ένα δέντρο που το ένα κλαρί, λέει, να βγάζει νεράτζια, το άλλο πορτοκάλια, το άλλο λεμόνια, το άλλο μανταρίνια κλπ.
    Αργότερα γνώρισα κάτι λεμονοπαραγωγούς της Κορινθίας που μου είπαν ότι όλα τους τα δένδρα είναι κορμός νεραντζιάς ( ; ) μπολιασμένος με την ποικιλία του λεμονιού τους, αλλά για τέτοιο πληθυντικό δέντρο δεν είχαν ξανακούσει.
    Είχαν και τα βάσανά τους τότε. Είχε πέσει μια αρρώστια (σα καρκίνο του φυτού λέγανε) οι τιμές ήταν χαμηλότερες από αυτές της Απόσυρσης, που λέει ο λόγος, με τα παραμύθια που άκουγα μικρός θα ασχολιόντουσαν;

  20. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    18. Όπως ίσως θα επιβεβαιώσει και ο Άλεξ, οι μπανάνες «ευρωπαϊκού τύπου» τσικίτες και τα ρέστα..) που τρώμε είναι ουσιαστικά κλώνοι ή ξερω γώ υβρίδια που αναπτύχθηκαν στη σύγχρονη εποχή και τα κουκούτσια τους έχουν εκφυλιστεί (σε αυτά που ίσα που διακρίνουμε στο κέντρο τους). Οι ορίτζιναλ (και οι ινδικές) μπανάνες είναι σκληρές και με κουκούτσια (έχω δοκιμάσει στην αραπιά, αλλά δεν…)

  21. LandS said

    Το 15 δεν το είχα διαβάσει όταν έγραφα το 19.

    Αλήθεια ήταν λοιπόν.

    Nikiplos ευχαριστώ πολύ!

  22. Corto said

    19 (LandS):
    «με τα παραμύθια που άκουγα μικρός θα ασχολιόντουσαν»

    Δεν είναι παραμύθι όμως. Πράγματι μπορεί ένα δέντρο να μπολιαστεί έτσι, ώστε να βγάζει διαφορετικό καρπό σε κάθε κλαδί.

  23. Γιάννης Κουβάτσος said

    Στην Κοζάνη, όπου πήγα τις τρεις πρώτες τάξεις του δημοτικού λόγω μεταθέσεως του πατέρα μου, χρησιμοποιούσαμε τις φλούδες του μανταρινιού και του πορτοκαλιού για παιχνίδι. Τις κόβαμε σε κομμάτια, περνούσαμε από μέσα τους χοντρή κλωστή φτιάχνοντας έτσι ένα βραχιόλι, και ύστερα τις βάζαμε πάνω στη σόμπα για να ξεραθούν. Σκοπός του παιχνιδιού ήταν να πετάς το σκλιτζαράκι (έτσι το αποκαλούσαν τα ντόπια παιδιά) στον αέρα και να το χτυπάς με τη χούφτα όσο πιο πολλές φορές μπορείς, χωρίς να πέσει κάτω. Ή να το πετάει ο ένας στον άλλο, χτυπώντας το με ανοιχτή την παλάμη, προσπαθώντας να μην πέσει κάτω. Θυμάμαι ακόμα πώς ευώδιαζε το σπίτι, όταν καβουρντίζαμε τις φλούδες.

  24. Γς said

    16:

    Α, η Μεσογειακή μύγα (Ceratitis capitata).

    Κάποτε έψαχνα να βρώ πως ήρθε στα μέρη μας.
    [Με a phylogenetic analysis, the principal component analysis, and Gabriel Graphs…]

    Τι κάναμε να βγάλουμε το ψωμί μας…

  25. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Πολύ ωραίο και μυρωδάτο το άρθρο, αλλά κάπως λειψό. Μάθαμε από πού και πώς ήρθε το μανταρίνι, μάθαμε πώς το λένε στην Ευρώπη στην Ιαπωνία και στις ΗΠΑ, θυμηθήκαμε και τους tangerin drean που δεν ήταν βέβαια ρόκ συγκρότημα, αλλά δεν μάθαμε ΤΙΠΟΤΑ για το πώς λένε το μανταρίνι στην χώρα καταγωγής του την Κίνα, ξέρει κανείς;

  26. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα! Τα λέμε αργότερα!

  27. spatholouro said

    Ο Καββαδάς («Εικονογραφημένον Βοτανικόν-Φυτολογικόν Λεξικόν, τ. Δ΄, σελ. 1948) γράφει πως στην Κέρκυρα το μανταρίνι το λένε «κινέττο», γιατί έτσι ως φαίνεται το ονόμαζαν οι εισαγαγόντες αυτό Μαλτέζοι.

    Και σε γλωσσάρι του Κωνσταντίνου Θεοτόκη βλέπω κινέτο=μανταρίνι

  28. LandS said

    25 Το μανταρίνι στα Κινέζικα: 柑橘 οφ κορς

  29. Γιάννης Κουβάτσος said

    Τάντζεριν Ντριμ…

  30. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα!
    Εγώ θυμάμαι τα μανταρίνια στο σουπερμάρκετ, στη Σκωτία, σαν «satsumas», ενδεχομένως να υπήρχαν και «clementine», αλλά tangerine (που υποτίθεται πως ήταν το μανταρίνι, σύμφωνα με το λεξικό που είχα) δεν είδα.
    Οι φλούδες από το μανταρίνι ήταν το αρωματικό χώρου και σ’ εμάς: Πάνω στη σόμπα πετρελαίου (και στην πρώτη θητεία της, στο σπίτι, και στη δεύτερη, στο τυπογραφείο), όσο υπήρχαν μανταρίνια υπήρχαν και φλούδες που ξεραίνονταν επάνω. Στο τζάκι επίσης.
    Όλα τα συγγενικά είδη επιδέχονται μπόλιασμα. Συνήθως σα ρίζα επιλέγει κανείς την ανθεκτικότερη εκδοχή του φυτού κι εκεί πάνω μπολιάζει, μία ή περισσότερες ποικιλίες.

  31. ΣΠ said

    25
    πώς λένε το μανταρίνι στην χώρα καταγωγής του την Κίνα

    普通话 🙂

  32. ΓιώργοςΜ said

    28,31 Επειδή τα ιδεογράμματα είναι διαφορετικά, παρακαλώ διευκρινίστε ποια ποικιλία αφορά η κάθε λέξη! 😛

  33. Alexis said

    #18-20: Όλες σχεδόν οι μπανάνες που καταναλώνονται στην Ευρώπη ανήκουν στην άσπερμη ποικιλία (ομάδα ποικιλιών σωστότερα) Cavendish.
    Άσπερμες είναι οι ποικιλίες που αναπτύσσουν καρπούς παρθενοκαρπικά, δηλαδή χωρίς επικονίαση, και γιαυτό δεν έχουν σπέρματα.
    Φυσικά υπάρχουν και ποικιλίες με σπέρματα, όπου οι καρποί αναπτύσσονται με τον …παραδοσιακό τρόπο (γονιμοποίηση του θηλυκού από το αρσενικό).

    Η νερατζιά είναι το πιο συνηθισμένο υποκείμενο πάνω στο οποίο μπολιάζονται τα εσπεριδοειδή, αν και τελευταία κυκλοφορούν και άλλα υποκείμενα, όπως το Citrumello.
    Και ασφαλώς μπορείς να μπολιάσεις πάνω της (στο ίδιο δέντρο) πολλά διαφορετικά είδη εσπεριδοειδών αφού όλα είναι συμβατά με τη νερατζιά.

  34. LandS said

    31 Είναι τρελοί αυτοί οι Κινέζοι. Ακούγεται κάντζιι και γράφεται με εφτά διαφορετικούς τρόπους, έχω βρει εγώ. Οχτώ με τον δικό σου.

  35. ΣΠ said

    32
    Στο 28 είναι το tangerine.

  36. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    28 – 31 – Tώρα με μπερδέψατε τελείως, τελικά σε αρκετές περιπτώσεις η άγνοια είναι καλύτερη. 🙂

  37. LandS said

    Πολύ επίκαιρη η συζήτηση με τα μανταρίνια στα κινέζικα.
    Λέει εδώ http://traditions.cultural-china.com/en/214T11982T14619.html ότι το μανταρίνι που μοιάζει ακουστικά με την τύχη και το πορτοκάλι που μοιάζει ακουστικά με το πλούτο χρησιμοποιούνται για σύμβολα της πρωτοχρονιάς.
    Όμως ψάχνοντας για τις λέξεις τύχη και πλούτος δεν τις άκουσα να μοιάζουν με μανταρίνι και πορτοκάλι.

    Κινεζομαθής κανείς; Οι Βικιπεδιστές δεν μας κάνουν.

  38. ΓιώργοςΜ said

    34 Άσχετο με το θέμα μας, σχετικό με την τρέλα των Κινέζων: Κάποια γνωστή, που μιλάει Κινέζικα, ρώτησε ένα σερβιτόρο που είχε χτυπήσει τατουάζ με ιδεογράμματα, τι σημαίνει αυτό που γράφει. Αυτός απάντησε πως «είναι προσωπικό, δε μπορώ να σας πω». «Εννοώ, τι σας είπαν ότι γράφει»; Τελικά, το κείμενο που αυτός νόμιζε πως ήταν το όνομα της κοπέλας του ή στίχος από ποίημα, ήταν τελικά κάτι σαν «λαγός στιφάδο»…

  39. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Τangerin dream, να φεύγεις με την ανατολή του ηλίου από την κορυφή του Κιθαιρώνα με τον αετό, και να ακούς αυτό το κομμάτι, γίνεσαι ένα με τον αέρα, με το φώς, με το σύμπαν, από τις πιο όμορφες αναμνήσεις της ζωής μου.

  40. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    38 – Ένα θεματάκι το έχουν οι κινέζοι με τα τατουάζ. 🙂

    https://roadhouse.gr/6135

  41. Χαιρετίσματα από τις δύο μανταρινιές μου. Η μια είναι στο ύψος του μπαλκονιού και τα μαζεύω χωρίς σκάλα.

  42. gpoint said

    # 16

    Alexis ευχαριστώ. Το γέλιο είναι πως κτυπήθηκαν τα δικά μου δένδρα και σε κάτι εγκατακεκειμένους κήπους δίπλα οι πορτοκαλίές είναι γεμάτες. Ισως η κοπριά να έφερε την μύγα. Επίσης μου λύθηκε η απορία για την αχλαδιά νόμιζα πως επειδή είχε πάρα πολλά δεν τα μεγάλωσε, εγώ περίμενανα τα μεγαλώσει και μαυρίσανε πάνω στο δένδρο…τα αχλάδια βλέπεις δεβ πέφτουν όπως τα πορτοκάλια

  43. gpoint said

    # 36

    Λάμπρο στα κινέζικα το μανταρίνι είναι Μαντ-Σου (χωρίς το φου μπροστά) και το πορτοκάλι Ποτ-Κα-Λή δηλαδή δέντρο των γνωστών Λη, οικογένειας της Μουρ- Λη, ξαδέρφη του Μπρους-Λη

  44. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    « ξαδέρφη του Μπρους Λη» που ήταν πρωτοξάδερφος του Καραμάν Λη, και θείος του Μπουχέσα Λη του Ραφινιώτη.☺

  45. Corto said

    Από την ιστορία του Κάμπου της Χίου:

    «Το χειμώνα του 1850 ο Κάμπος θα πληγεί και πάλι. Ένας πρωτοφανής παγετός, που έμεινε γνωστός ως η «Καύτρα», κατάστρεψε όλα τα εσπεριδοειδή. Η απώλεια ήταν τόσο μεγάλη ώστε όλοι οι κτηματίες θα σταματήσουν να ασχολούνται με τις επιχειρήσεις των εσπεριδοειδών.
    Τότε όμως συντελέστηκε και μια καθοριστική αλλαγή στις καλλιέργειες. Ο Γιάννης Χωρέμης, διαπρεπής Χιώτης της διασποράς, έφερε στον Κάμπο το μανταρίνι, το οποίο αντέχει σε χαμηλότερες θερμοκρασίες. Σύντομα το περίφημο χιώτικο μανταρίνι έγινε γνωστό και κατέκτησε για ένα περίπου αιώνα τις αγορές.»

    https://www.google.gr/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=7&ved=0ahUKEwjUzfHq2ZbRAhVDPhQKHdxxBdcQFghLMAY&url=http%3A%2F%2Fkpe-chiou.chi.sch.gr%2Fdocs%2Fkampos%2Fistoriakampou.doc&usg=AFQjCNEVr3U8qbcBS_A_WaiRyqoxHElsrQ&cad=rja

    Ως γνωστόν η ιστορία του Κάμπου της Χίου είναι μοναδική στην Ελλάδα και διεθνούς σημασίας, διότι εκεί ήδη από τον 14ο μ.Χ. αιώνα δραστηριοποιήθηκε η γενοβέζικη Μαόνα, η πρώτη Α.Ε. στον κόσμο.

  46. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ένας ακόμα ωραίος στίχος με άρωμα μανταρινιού βρίσκεται στη «Μικρή πράσινη θάλασσα» που ο Ελύτης θέλει να τη στείλει σχολειό στην Ιωνία να μάθει μανταρίνι και άψινθο. Από τη συλλογή «Το φωτόδεντρο και η δέκατη τέταρτη ομορφιά»…
    «Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ
    που θα ‘θελα να σε υιοθετήσω
    να σε στείλω σχολειό στην Ιωνία
    να μάθεις μανταρίνι κι άψινθο…»
    Και στον «Μικρό Ναυτίλο» ο ποιητής κυνηγάει στο δάσος των φωνηέντων. Σκοπευτής από ένστικτο (κι αισθηματίας) χτυπάει και ρίχνει. Κι ένα απ’ τα θηράματά του είναι η λέξη μανταρίνι.
    Και φυσικά το μανταρίνι δεν θα μπορούσε να λείπει από τον ποιητικό του σάκο με τα εντελώς απαραίτητα, «λέξεις που οδηγούσαν μ’ ακρίβεια σ’ αυτό που γύρευα». Όλος ο κατάλογος στο «ΟΥΤΩ ΤΙΣ ΕΡΡΑΤΑΙ [Αιγαιοδρόμιον]», στον «Μικρό Ναυτίλο», σελ. 520 – 526 της συγκεντρωτικής έκδοσης.
    Ποίηση από μόνη της η λέξη μανταρίνι. Όπως και το πορτοκάλι, το γιασεμί, το διοσμαρίνι, το σταφύλι και όλα σχεδόν τα ονόματα των λουλουδιών και των φρούτων.

  47. Alexis said

    Ωραίο το μουσικό κομάτι του σχολίου 39!
    Γνώριζα τους Tangerine Dream από παλιά, αλλά δεν είχε τύχει να ακούσω κομάτι τους (ή δεν θυμόμουνα).
    Πάτησα στο γιουτουμπάκι από περιέργεια και φυσικά αποζημιώθηκα! 🙂

  48. 46

    Πριν καμιά διετία είχα ανέβει στην Αθήνα με δύο σακούλες μανταρίνια, κατευθείαν από τον κήπο. Τα πήγα στο Στέκι Μεταναστών, την ώρα που τέλειωνε το μάθημα. Όλοι οι μαθητές πήραν από κάνα δύο και τάφαγαν επιτόπου. Μοσχοβόλησε ο τόπος!

  49. Alexis said

    «…Τη θεωρία του μανδαρίνου την ξέρεις; …»

    Από την ελληνική ταινία «Μια ζωή την έχουμε» (1958) του Γιώργου Τζαβέλλα.
    Με Δημήτρη Χορν και Υβόν Σανσόν (και καταπληκτικούς Τσαγανέα και Αυλωνίτη, φυσικά… )

  50. 49 Το απόγευμα ίσως θυμηθώ να γράψω κάτι για την ιστορία αυτής της ιστορίας με τους μανδαρίνους (έχει γράψει αν θυμάμαι καλά ο Κάρλο Γκίντζμπουργκ σχετικά). Για την ώρα, ότι θυμίζει μια άλλη περίφημη σκηνή.

  51. Corto said

    Με αφορμή τα γλωσσολογικά στοιχεία του άρθρου, από όσο κατάφερα να καταλάβω και με πάρα πολλές επιφυλάξεις:

    Η μάντρα/ μάνδρα δεν σχετίζεται με το μανταρίνι. Αλλά το πορτογαλικό mandar, διατάζω, σχετίζεται με τα μαντάτα. Υποθέτω ότι αμφότερα είναι κοινής αρχής, από το λατινικό mandare. Εδώ λέει ότι η λέξη μαντάτο πήρε την σημασία της είδησης αντί για διαταγή, εξαιτίας της επικράτησης της τούρκικης λέξης φιρμάνι:

    https://el.wiktionary.org/wiki/%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CF%84%E1%BE%B6%CF%84%CE%BF%CE%BD

    Αλλά για την μαντάρα (τα έκανες μαντάρα), βλέπω δύο ερμηνείες:

    α) από την παραλία Ελ Μαντάρα (El Mandara, المندرة‎‎) της Αλεξάνδρειας της Αιγύπτου:
    https://el.wiktionary.org/wiki/%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AC%CF%81%CE%B1

    β) από το μαδαρός (όρη Μαδάρες), ερημωμένος τόπος:
    https://el.wiktionary.org/wiki/%CE%BC%CE%B1%CE%B4%CE%B1%CF%81%CF%8C%CF%82

    Όποιος γνωρίζει, ας μας δώσει τα φώτα του.

  52. Babis said

    49,50

    Και αυτό βεβαίως, που είναι το αγαπημένο μου.

  53. leonicos said

    χαιρετίζω τον τύπο καλλιεργιόταν.

    είχα λεμονιές και πορτοκαλιές· όταν τις έκαψε ο χιονιάς, όταν ξαναπέταξαν, ήταν όλα νεράντζια (νεράτζια;). Απογοητεύτηκα αρχικά, αλλά έμαθα να τα τρώω. Όταν ωριμάσουν καλά, είναι ωραία σαν τα πορτοκάλια, μόνο αρκετά πιο ξινά. Τώρα δεν έχω ούτε νεραντζιές, δυστυχώς. Αυτό σημαίνει ότι δεν ‘πιάσαμε πάτο’ ακόμα.

    @20 Δεν είχα ξανακούσει για μπανάνες με κουκούτσια!!!!
    Κάτι ανάλογο έπαθα με τους λωτούς. Ήξερα ότι για να φαγωθούν, πρέπει να είναι λειώμα. Πάω στη λαϊκή… λωτοί Ισραήλ… Λέω μέσα μου ‘λωτούς Ισραήλ δεν θα πάρω· αρκεί που τρώω λεμόνια Τουρκίας.’ Επιπλέον ήταν σκληρούτσικοι. Αλλά ο παππούς που τους πούλαγε, μου έκοψε έναν… γλυκός σαν τον λειώμα ελληνικό και σκληρός σαν μήλο μπανανέ. Και τους αγόρασα. Αλλά προτιμώ τους ελληνικούς, που τρώω και το φλούδι. Υπάρχουν και λωτοί με κουκούτσι, κουκούτσια, κοκ. Τελικά οι ποικιλίες είναι άπειρες· εμείς έχουμε περιορισμένα κριτήρια να τις διακρίνουμε.

    @22 Σίγουρα, μπορεί ένα δέντρο να μπολιαστεί έτσι, ώστε να βγάζει διαφορετικό καρπό σε κάθε κλαδί. Αλλά της ίδια οικογένειας. Δεν μπορείς να βγάλεις ροδάκινα και πορτοκάλια, αλλά μπορείς πορτοκάλια κια λεμόνια ή μήλα και κυδώνια.

    @45 η γενοβέζικη Μαόνα, η πρώτη Α.Ε. στον κόσμο.
    Ήταν η πρώτη εταιρεία που ασκούσε εξουσία κατακτητή. Επρόκειτο για φρίκη. Σκέτη δουλεία.

    @47 σε μιμήθηκα

  54. Γιάννης Κουβάτσος said

    48. Μοσχοβόλησε ο τόπος…Όχι μόνο από τα μανταρίνια…👍

  55. Corto said

    53 (Leonicos):
    Πολύ σωστή η διευκρίνιση για το μπόλιασμα! Της ίδιας οικογένειας.

    Η Μαόνα πράγματι άσκησε πολύ σκληρή και απάνθρωπη εξουσία. Ειδικά για την εκμετάλλευση της μαστίχας επέβαλε φριχτές ποινές,προκειμένου να εξασφαλίσει το απόλυτο μονοπώλιο.

  56. Γιάννης Κουβάτσος said

    53, 55. Διαχρονική αυτή η αποικιοκρατική νοοτροπία των εταιρειών. Συνοδευόμενη από βάρβαρες μεθόδους. Κάτι ξέρουν οι «μπανανίες» της Κεντρικής Αμερικής Ονδούρα κ.α. Και όχι μόνο εκεί.

  57. Γς said

    50:

    >Για την ώρα, ότι θυμίζει μια άλλη περίφημη σκηνή

    Αντε κι ήμουν 5 χρονών. Θα το άκουσα βέβαια αργότερα. Στα ράδια…

  58. Λ said

    Εμείς λέμε κλΕμεντίνες ή (τα) κλεμεντίνια και όχι κλΗμεντίνες.Τα κλεμεντίνια μας έχουν κουκούτσια ή κοκκόνες, όπως λέμε, αλλά λίγα. Πρόκειται για ποικιλία που οριμάζει πολύ νωρίς, εδώ από τα τέλη του Οκτώβρη, αλλά επίσης
    εξαφανίζεται πρώτη. Πιστεύω ότι ώς τα μέσα του Γεννάρη δεν θα έχουμε κλεμεντίνες.

    Μου έτυχε να βρω κλεμεντίνες και νεράντζια Κιτρολέμονα, όπως τα λέμε, σε μια ρεματιά δέκα μέτρα από τη θάλασσα. Ήταν μεγαλωμένα χωρίς ψεκασμούς και λιπάσματα. Η φλούδα ήταν πολύ λεπτή και η σάρκα γλυκύτατη. Φέτος το δέτρο έκανε μόνο νεράντζια.

    Τα πορτοκάλια τα σιεκέρικα που οριμάζουν ακριβώς την ίδια περίοδο με τις κλεμεντίνες τα γνωρίζει κανείς;

  59. Corto said

    56:
    Μία από τις πρώτες αποικιακές λεηλασίες της Δύσης ήταν και η εκμετάλλευση των φυτειών ζαχαροκάλαμου στην Κύπρο από τους Βενετούς, κατά τον 15ο και 16ο αιώνα.

  60. gpoint said

    Υπήρξε κι ένα εξαιρετικό άλμπουμ με τίτλο Tangerine Dream από τους Kaleidoscope, ένα τραγούδι από αυτό ανεβάζω…

  61. Λ said

    Ξεχάσαμε τις μαντόρες, που στην Ελλάδα είναι γνωστές σα μανταρίνια Οrtanique

  62. Λ said

    61. http://www.haniotika-nea.gr/ta-mantarinia-ortanique/

  63. http://gurneyjourney.blogspot.gr/search/label/Clementoons

  64. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Φεύγω σε λίγο, βαποράτη για το νότο.Χιονιάδες,αντάρες και κρυγιότες λέει. Και 7 μποφόρ.Σιγά !.:)
    Θα ορμήσω κατευθείαν στις μανταρινιές στην πεζούλα,δίπλα στο σπίτι.’Εχουμε πεντέξε ποικιλίες,κουκλίτσες.https://www.youtube.com/watch?v=Q7FK0sCp9h4
    14.

  65. Λ said

    64. Τις κρυότες τις λεμε κι εμείς. Εν κρυότη = είναι κρύο

  66. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    27 Κινέτο από την Κίνα;

    51 Για τη μαντάρα η διαίσθησή μου απορρίπτει και τις δύο προτάσεις.

    55 Μια ιστορία άγνωστη στους πολλούς

    64 Καλά να περάσεις, καλή χρονιά!

  67. Λ said

    Να σημειωθεί παρακαλώ ότι τα μανταρίνια έχουν μόνο ένα νι περισσότερο από τα μανιτάρια.

  68. Spiridione said

    27. Κινέτο, δεν το ήξερα. Σε ιντερνετικά γλωσσάρια το βρίσκω και κινέτα (η) από το ιταλ. chinetta. Θα δω και στον Χυτήρη.
    Σε ένα παλιό βιβλίο βρίσκω, σχετικά με έναν καρπό Citrus vulgaris sinensis l’ oranger de la chine:
    .. arancino délia China, chinetta, italien.
    Arancino θα είναι το μικρό πορτοκάλι.
    http://uses.plantnet-project.org/fr/Citrus_(Rolland,_Flore_populaire)#Citrus_vulgaris_sinensis

  69. 68

    Τώρα να συνδέσουμε τα μαντερίνια και με την Κινέττα, να δούμε τι θα γίνει…

  70. …στα αγγλικά, και ιδίως στα αμερικάνικα,
    το μανταρίνι είναι γνωστό και ως tangerine.
    Η λέξη προέρχεται από την
    Ταγγέρη του Μαρόκου (Tangiers)….

    Κατά σύμπτωση, έλαβα την φωτογραφία παραμονή Χριστουγέννων:
    Μανταρίνια για χιονοδρόμους στο διάλειμμα καταβάσεων
    σε χιονοδρομικό κέντρο του Μαρόκου, στην οροσειρά του Άτλαντα.
    Λίγο πιο ανατολικά η Σαχάρα.

  71. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    66. Ευχαριστώ!Θα προσπαθήσω με το τάμπλετ. Τώρα πάω αρματωμένη! 🙂
    70. Βρε τον τουαρέκγ!με το τισερτάκι! ή «για τη φωτογραφηση» ή είναι θερμάλ. Οι άλλοι μπουμπουλωμένοι…

  72. Spiridione said

    Να πούμε ότι, σύμφωνα με τη Βίκη τουλάχιστον, το μανταρίνι δεν είναι μικρός αδελφός, αλλά πατέρας του πορτοκαλιού. Το πορτοκάλι, λέει, είναι υβρίδιο – 25% pomelo 75% mandarin.
    https://en.wikipedia.org/wiki/Orange_(fruit)

  73. Γς said

    72:

    >ο μανταρίνι δεν είναι μικρός αδελφός, αλλά πατέρας του πορτοκαλιού

    http://caktos.blogspot.gr/2013/02/1945.html

  74. sarant said

    70 Φοβερή φωτογραφία!

  75. Γς said

    69:

    >Τώρα να συνδέσουμε τα μαντερίνια και με την Κινέττα, να δούμε τι θα γίνει…

    http://caktos.blogspot.gr/2013/02/blog-post_1484.html

  76. 50 Επιστρέφω στους μανδαρίνους. Το δοκίμιο του Γκίντζμπουργκ είναι στον τόμο Ξύλινα μάτια. Εννέα στοχασμοί για την απόσταση, σελ. 262-283. Σε μια προβληματική που ξεκινά από τον Αριστοτέλη, ο Ντιντερό και ο Σατωβριάνδος προβληματίζονται σχετικά με την ηθική του να σκοτώνεις κάποιον στην Κίνα, και ο Μπαλζάκ στον «Μπαρμπα-Γκοριό» (αποδίδοντας την ιδέα στον Ρουσό, αντί για τον Ντιντερό) δίνει τη γνωστή βερσιόν της ιστορίας («στους πόσους μανδαρίνους σταματά κανείς»).

  77. Σουμελα said

    Έστειλα μέιλ σε μια φίλη μου Κινέζα διερμηνέα προς τα αγγλικά και την ρωτάω για το μανταρίνι και το πορτοκάλι πώς προφέρονται στα κινέζικα και αν έχουν κάποια άλλη σημασία. Μόλις μου απαντήσει θα σας ενημερώσω.

  78. sarant said

    76-77
    Οι προεκτάσεις που παίρνουν τα σχόλια με εντυπωσιάζουν!

  79. Γιάννης Κουβάτσος said

    78. Εμένα δεν με εντυπωσιάζει τίποτα πια σ’ αυτό το ιστολόγιο. Όποιο θέμα κι αν τεθεί, θα ξετιναχτεί και θα αναλυθεί μέχρις εσχάτων. Κι ακόμα παραπέρα. 😊

  80. Spiridione said

    κινέτο (chinetto) και στον Χυτήρη

  81. 79

    Πολλοί αναγνώστες, ευρείες γνώσεις και άφθονος ελεύθερος χρόνος (=συνταξιούχοι)

    κατά τις λοιπές ειδήσεις, εδώ τραχανάς της γιαγιάς με μπόλιικο λεϊμόνιι! Και κάργα τζάκι, βέβαια.

  82. Λεύκιππος said

    Σύμφωνα με το πρόγραμμα η ΕΡΤ2 στις 10 θα προβάλλει την ταινία «Χιόνι πάνω στους κέρδους» (SNOW FALLING ON CEDARS). Για τον κορέκτορα το Κέρδος προηγείται οποιασδήποτε φυτικής μορφής

    70 Καλά, κοντομάνικο μέσα στο χιόνι;

  83. spatholouro said

    79
    Αγαπητέ Γιάννη, παραπέρα είναι η μεταεσχατολογική μεταφυσική, αλλά εδώ που τα λέμε κι εκεί θα τα καταφέρουμε!

  84. 82β

    Είναι Μπεντονίνος ο Βεδουίνος. Ποζεράς.

  85. Λ said

    Στο μυθιστόρημα του Μπουλγκάκοβ, Μαιτρ και Μαργαρίτα, υπάρχει μια σκηνή όπου ο γάτος Μπεγκεμότ μπαίνει σε ένα κατάστημα που λειτουργεί με ξένο συνάλλαγμα και αρπάζει ένα μανταρίνι, αγαθό που δεν μπορούσε να απολαύσει ο μέσος πολίτης της ΕΣΣΔ πάρα μόνο η ελίτ και οι ξένοι

  86. Λεύκιππος said

    65 Στην πρώτη μου επίσκεψη στη Ν. Υόρκη, φυσούσε δαιμονισμένα. Έτσι για να πιάσω κουβέντα, είπα στον υπάλληλο του ξενοδοχείου, It blows very strongly. Έριξε μια ματιά έξω και είπε, Ya, it’s windy. Το θυμάμαι ακόμη.

  87. Σουμελα said

    Ξεχάσαμε να αναφέρουμε το κουμκουάτ που τρώγεται και με τη φλούδα.
    https://el.m.wikipedia.org/wiki/Κουμκουάτ
    Θυμάμαι είχαμε στο πατρικό μας λικέρ κουμκουάτ που μας το έφερε μια θεία από την Κέρκυρα.

  88. Corto said

    66 (Sarant):
    Και μένα κάπως περίεργες μου φαίνονται οι δύο προτάσεις για την ετυμολόγηση της μαντάρας.
    Οπότε θα πρέπει να αναζητήσουμε κάτι πιο πειστικό.

  89. Alexis said

    #81: Ένας μπάρμπας μου από τον Πύργο (Ηλείας) έλεγε το λεμόνι λεϊμόνι. Και το μανταρίνι μαντορίνι.

  90. 89 Α, εδώ μαντερίνι αυστηρώς. Αλλά το δέντρο μανταρινιά, κανονικά.

  91. Γιάννης Κουβάτσος said

    Και ο θάνατος συνεχίζει να έχει εξουσία το 2016. Πέθανε ο συγγραφέας Μισέλ Ντεόν, πλήρης ημερών (ποτέ δεν κατάλαβα τι σημαίνει αυτή η κοινοτοπία), που έγραψε το καλύτερο, κατά τη γνώμη μου, βιβλίο για τη χώρα μας. Ίσως γιατί δεν το έγραψε σαν ξένος περιηγητής αλλά σαν ντόπιος: το «Σελίδες από την Ελλάδα».

  92. ΣΠ said

    91

  93. Μαρία said

    91
    Και ακροδεξιός ο μακαρίτης. Τον είχα για ήδη πεθαμένο.

  94. Γιάννης Κουβάτσος said

    93. Και θιασώτης του πολυτονικού. Ουδείς τέλειος. 😊

  95. sarant said

    87 Κουμκουάτ αγοράζω καμιά φορά από το σουπερμάρκετ, μ’ αρέσει και ωμό.

    89 Κι ο παππούς μου λεϊμόνι έλεγε

    90 Μαντερίνι και στη Χίο, έχω ακούσει.

  96. Γς said

    86:

    >Στην πρώτη μου επίσκεψη στη Ν. Υόρκη, φυσούσε δαιμονισμένα. Έτσι για να πιάσω κουβέντα, είπα στον υπάλληλο του ξενοδοχείου, It blows very strongly. Έριξε μια ματιά έξω και είπε, Ya, it’s windy. Το θυμάμαι ακόμη.

    Windy

    Αντε να μην αρχίσω για την WIND, που με πήρε προχτές μια πρωί πρωί

    -Θέλετε να συζητήσουμε για την τηλεφωνική σας παροχή;
    -Οχι να μην συζητήσουμε!
    -Από την WIND είμαι
    -Αντε και Μπονζούρ

    Και θυμήθηκα κι εκείνο το Γάλλο που έλεγε για «γουάιντ» και προσπαθούσα να καταλάβω γιατί Wild έλεγε ή κάτι τέτοιο. Μέχρι που μου’ ρθε μια φλασιά

    -Le vent?

    Και συνεννοηθήκαμε.

    Δεν πέρασαν κι εντελώς τα Χριστούγεννα, ε;

    Το Jingle Bells στα Γαλλικά:

  97. Γιάννης Ιατρού said

    89, 95β και στην παραλαγή λαϊμονάκι

    Πωγώνι, Ηπείρου
    Μωρή, κοντή κοπέλα, που πας για λάχανα,
    Να ’ρθω και ’γω μαζί σου να πούμ’ τα βάσανα.
    Πορτοκάλι, πορτοκάλι, έχω στην καρδιά μου χάλι.
    Λεϊμονάκι, λαϊμονάκι, ’συ με πότισες φαρμάκι

  98. Αγαθίας ο Σχολαστικός said

    Αγαπητοί συμπατριώται,

    1) Μάς προξενεί αλγεινή εντύπωση ότι ασχολείσθε με μανταρίνια και επί 16 ώρες ουδείς εφιλοτιμήθη να αναρτήσει το πόθεν έσχες της πρώην λαθρομετανάστριας και νύν συριζαίας ευρωβουλευτίνας Κούνεβα. Η κυρία αυτή δηλώνει συνταξιούχα καθαρίστρια (είναι ζήτημα αν δούλεψε 5 χρόνια στην Ελλάδα και ο Πάκης με τον μπουχέσα Καραμανλή της δώσανε σύνταξη γιατί το απαίτησαν οι μπολσεβίκοι) και οι καταθέσεις της ξεπερνάνε τις 360.000 ευρώ, προερχόμενες στην συντριπτική τους πλειοψηφία από Δωρεές, όπως δηλώνει (κωδικός 4)!..

    ΚΑΙ ΤΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΟ: Καμμία από αυτές τις καταθέσεις δεν βρίσκεται στην Ελλάδα. Οι περισσότερες βρίσκονται στην Βουλγαρία για να ενισχυθή η Πατρίδα!!.. Για τόσο μεγάλη διεθνίστρια μιλάμε, που αγωνίζεται για το καλό των Ρωμιών εργατών!..

    Με κίνδυνο να μάς αποβάλει (κακό του κεφαλιού του) διά παντός από το Ιστολόγιο ο λάτρης των λαθροπροσφύγων κ. Σαραντάκος, αναρτάμε τις καταθέσεις της Κούνεβα μπάς και καταλάβετε εσείς οι Ρωμιοί ότι είσθε άξιοι της τύχης σας: Μιά πρώην λαθρομετανάστρια από την Βουλγαρία, χωρίς ποτέ να κάνει μιά δουλειά της προκοπής, έχει περισσότερες καταθέσεις από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Προκο-Πάκη Παυλόπουλο, από όλους τους Πολιτικούς Αρχηγούς και από όλους τους μνημονιακούς νεοφιλελεύθερους Άδωνι Γεωργιάδη, Αντιγόνη Λυμπεράκη κλπ.!

    2) Αντί άλλου σχολίου για την κατάσταση στο Ρωμέικο, αναρτάμε το σκίτσο του Ηλία Μακρή στην χθεσινή (Τετάρτη) «Καθημερινή», που τα λέει όλα: Ο Αλέξιος και η χριστιανο-μπολσεβίκικη παρέα του είναι τα καλύτερα σκυλάκια του Σόϊμπλε. Τί να κλάσει μπροστά τους ο Άδωνις Γεωργιάδης;

    Είπαμε και ελαλήσαμε και αμαρτίαν ούκ έχομεν

  99. Dimi said

    Ριβαλντινιο πως το είπες αυτό? Τα μακεδονικά τραγούδια δεν έχουν λόγια γιατί είναι πολύ δυνατή η μουσική των χάλκινων? Είπαμε: λόγια έχουνε .Αν δεν τα ξέρεις πρόβλημα σου και πρόβλημα μας.

  100. Alexis said

    #76: Δύτη πολύ ενδιαφέροντα όλα αυτά για τους μανδαρίνους. Εννοείται ότι μου είχε κάνει εντύπωση όταν το πρωτοάκουσα στην ταινία και φαντάστηκα ότι θα είναι παρμένο από κάποιο βιβλίο. Δεν ήξερα όμως πού και ποιός…

    #97: Γιάννη, σε είχα χάσει προς στιγμήν από τα σχόλια και ανησύχησα μήπως αρχίσανε οι εξαγορές σχολιαστών από τους ελληνόψυχους του ILL-Οινόη 🙂 Βλέπω όμως ότι σχολιάζεις κανονικά και στο άλλο νήμα…

  101. nikiplos said

    @98, Φυσικά το γεγονός ότι πρόκειται για την Τράπεζα Πειραιώς δεν σε κάνει να υποψιάζεσαι κάτι… Επίσης το Χρηματοπιστωτικό σύστημα επιτρέπει αυτές τις μεταφορές ακόμη κι από μια τράπεζα σε άλλη, αλλά σε κωδικό. Δηλαδή τα κατατεθειμένα χρήματα παραμένουν στο ενεργητικό της παλαιάς.

    Περιττό να πούμε ποιός/ποιά κυβέρνηση καθάρισε την Τ.Π. και μάλιστα προκλητικότατα…

    Επιπλέον αν το ποσόν των 300.000€ που εύκολα μαζεύεται από δωρεές αλλά και από την αντιμοισθία της ΕΕ με την ιδιότητα της Ευρωβουλευτού, σου φαίνεται μεγάλο, τότε δεν τα ξέρεις καλά για τον Άδωνι Αγαθία μ…

    Τέλος προς ενημέρωσή σου, από το 2007, η Βουλγαρία είναι νόμιμο μέλος της ΕΕ, όπως και η Ρουμανία. Επομένως δεν τίθεται κανένα θέμα περί «Λάθρο» στη μετανάστευσή της στη χώρα μας.

    Πάλι θεωρώ περιττό να σου θυμίσω ποιός άνοιξε τα σύνορα στα 1990 χωρίς κανέναν περιορισμό από την Αλβανία και τη Βουλγαρία και τη Γιουκοσλαβία… Θα μπορείς να το βρεις και μόνος σου…

    τα ανωτέρω όχι για να ταΐσω το τρολ, αλλά έτσι για το Honore…

  102. sarant said

    101 Αυτό με την Πειραιώς δεν το κατάλαβα -τι εννοείς;

    Όσο για τα άλλα, φοβάμαι ότι επισπεύσθηκε ο αποκλεισμός του Αγαθία, που δεν θα προλάβει το 2017 στο ιστολόγιο.

  103. Γιάννης Ιατρού said

    Σχόλασε ο αγά(ς) θείας 🙂

  104. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    103 – Όσο ασχολείστε μαζί του δεν πρόκειται να σχολάσει, τόσα αδερφίστικα χρηστόνυμα υπάρχουν, θα βρεί ενα που να τον εκφράζει.☺

  105. Γιάννης Κουβάτσος said

    Λύσσα το φασιστικό σκυλολόι με την Κούνεβα…Γυναίκα, φτωχή και μετανάστρια, χωρίς πλάτες και μπάρμπα στην Κορώνη, τόλμησε να υψώσει ανάστημα στα αφεντικά και να διεκδικήσει τα δικαιώματα τα δικά της και των συναδελφισσών της. Κι αφού υπέστη την κτηνώδη τιμωρία των αφεντικών, αφού πέρασε μαρτυρικά χρόνια, δεν λύγισε κι έφτασε μέχρι την ευρωβουλή. Με την ψήφο μας. Με την ψήφο των Ελλήνων που δεν είναι σαν τα μούτρα σου. Ακούς, ανθρωπάκι;

  106. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    105 – Τσάμπα φωνάζεις, δεν μπαίνει εδώ για να ακούει, αλλά για να τον ακούνε, κι αν κρίνουμε από την διάρκειά του, μια χαρά τα καταφέρνει.

  107. Γιάννης Κουβάτσος said

    106. Δίκιο έχεις, Λάμπρο, αλλά είναι πραγματικά εξοργιστικός ο τύπος. Όχι λόγω των διαφορετικών του απόψεων αλλά επειδή είναι χυδαίος και μισάνθρωπος. Και να τον σουτάρει ο Νικοκύρης, θα επιστρέψει με άλλο ψευδώνυμο, σαν Λερναία Ύδρα.

  108. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    107 – Να ακολουθήσεις την συμβουλή της σοφής Μαρίας, και να μην ασχολείσαι με τα τρόλ, την ακολουθώ πέντε χρόνια τώρα, κι έχω βρεί την υγειά μου.Κανείς δεν μπορεί να είναι εξοργιστικός σε ενα ιστολόγιο, αν δεν διαβάζεις τα σχόλιά του, αλλιώς, ειδικά με τα χαμερπή φασιστοειδή αρρωσταίνεις, γιατί όπως λέει κι ο Βίλχελμ Ράϊχ,☺ η συγκινησιακή πανούκλα, είναι άκρως μεταδοτική.

  109. 107, 108

    Όλα τα μεγάλα νικοκυριά έχουν κι ένα ζωάκι, έτσι για το γούρι.

  110. Τώρα που έβαλα να φάω μερικά μαντερίνια από το δέντρο, διαπίστωσα πως το μανταρίνι είναι για τα εσπεριδοειδή ό,τι ο πασατέμπος για τα ξηροκάρπια: τρώς, τρώς, τρώς, χωρίς να μετράς ή να σκέφτεσαι και ξαφνικά διαπιστώνεις πως έχεις τιγκάρει για μέχρι μεθαύριο.

  111. Γιάννης Ιατρού said

    110: Δε με λες, μαντερίνια-γρανίτα τρώς; 🙂

  112. Δεν τα πάω καλά με τους πάγους https://www.youtube.com/watch?v=IANi998cJSU&t=181s

  113. lafiatis said

    Να θυμίσω την καταπληκτική ταινία Tangerines που ήταν υποψήφια για ΄Οσκαρ. (http://www.imdb.com/title/tt2991224/)

  114. sarant said

    110 Σαν τα φιστίκια, λέω εγώ.

  115. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    109 – Όταν το ζωάκι είναι κόμπρα, δεν παίζεις μαζί του και πρέπει να προσέχεις ΠΑΡΑ πολύ, αλλιώς….!

  116. Πέπε said

    > > μερικές κλημεντίνες έχουν τόσο λεπτή φλούδα και τόσο σφιχτά κολλημένη στον καρπό, που θέλεις τανάλια για να τις καθαρίσεις!

    Ναι ρε φίλε!!

    (Η στιγμή που ανακαλύπτεις ότι κάποια υπερασήμαντη λεπτομέρεια της ζωής σου τη μοιράζεσαι με κάποιον άλλο άνθρωπο.)

    (Μου έχει συμβεί και με το Πλαθολόγιο του Καλυβουρνά, όταν είδα μερικές από τις λέξεις που προτείνει για έννοιες που κανονικά δεν έχουν λέξη και άρα «δεν υπάρχουν», αφού κανείς πιο πριν δεν είχε νιώσει την ανάγκη να τις ονομάσει, κι όμως τις έβρισκα τόσο μα τόσο υπαρκτές! Π.χ. ο «δεγράφιλος» = το στυλό που δε γράφει, που είναι πάντα το πρώτο που θα πιάσεις όταν βιάζεσαι να σημειώσεις κάτι, και που αφού βλαστημήσεις το ξαναβάζεις στη θέση του ώστε να την ξαναπατήσεις.)

  117. Idom said

    Καλησπέρα και Χρόνια πολλά!

    Ωραίο άρθρο αλλά πάλι παρασυρθήκατε από τις ξενομπάτικες παρετυμολογίες αυθεντικών ελληνικών λέξεων.
    Το «μανταρίνι» προέρχεται από τις λέξεις μνα και ταγή (η οποία έδωσε αργότερα και το ταγάρι), ήταν δηλαδή το πορτοφολάκι, περίπου σφαιρικού σχήματος – πουγκί θα το λέγαμε σήμερα – και συνήθως ζωηρου χρώματος, που χρησιμοποιούσαν για τα ψιλά τους οι Αρχαίοι. Οι Ελληνίδες ακόλουθες τού Μεγαλέξανδρου όταν έφτασαν στην Κίνα και είδαν τον εν λόγω καρπό, τον ονόμασαν μναταγήν επειδή έμοιαζε έντονα με τα πορτοφολάκια τους. Μέσα στην λαίλαπα των αιώνων, η λέξη μεταβλήθηκε σε μανταρίνιον και μπόλιασε τις υπόλοιπες γλώσσες με τις λέξεις που αναφέρθηκαν.

    Να είστε όλοι καλά και Χάππυ Πορτοκάλος νιου Γιήαρ!
    Idom

  118. Ριβαλντίνιο said

    @ 99 Dimi

    Δεν ξέρω γιατί έβαλες αυτό το σχόλιο εδώ, αλλά εγώ δεν είπα τέτοια πράγματα. Αντίθετα γουστάρω πολύ τα «μακεδονικά» τραγούδια :

    🙂 🙂 😉

    @ 117 Idom

    Στο λέω για 2η φορά μιας και σε πέτυχα. Την καταπληκτική μου εξήγηση για το κάρφωμα του Προμηθέα στον Καύκασο την είδες ;

  119. Idom said

    @ 118
    Κάτι θυμάμαι ότι γράφαμε για τον Προμηθέα, αλλά όχι πολλά. Δώσε μου οδηγίες για να τα ξαναβρω.

    Idom

  120. Ριβαλντίνιο said

    @ 119 Idom

    https://sarantakos.wordpress.com/2016/12/01/december-5/#comment-402626

    (τελευταίο σχόλιο : 212)

    🙂

  121. Η βασιλόπιτα με μανταρίνια της μαμάς μου

    http://www.cretangastronomy.gr/2015/12/%ce%b7-%ce%b2%ce%b1%cf%83%ce%b9%ce%bb%cf%8c%cf%80%ce%b9%cf%84%ce%b1-%ce%bc%ce%b5-%ce%bc%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b1%cf%81%ce%af%ce%bd%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%bc%ce%b1%ce%bc%ce%ac%cf%82-%ce%bc/

  122. sarant said

    116 A γεια σου!

  123. Idom said

    Καλή χρονιά κύριε Σαραντάκο!
    Καλή χρονιά σε όλους!

    @ 120

    Ριβαλντίνο δεν το έιχα δει! Σού έγραψα αναλυτική απάντηση.
    Εν συντομία: Υψηλής δημιουργικότητας και φαντασίας αλλά για μορφωμένους. Πρέπει να το εκλαϊκεύσεις λίγο για την πλέμπα! :-))
    Πάντα τέτοια! Και όχι μόνο, βέβαια! 😉

    Idom

  124. Ριβαλντίνιο said

    @ 123 Idom

    Καλή Πρωτοχρονιά και καλή χρονιά να έχεις Idom !

    Άφησα ένα ακόμη υψηλής διανόησης και ποιότητας σχόλιο 🙂 :

    https://sarantakos.wordpress.com/2016/12/01/december-5/#comment-405213

  125. Idom said

    @ 124

    Αδιανόητο πράγματι! 🙂 🙂 😉
    (Απάντησα εκεί.)
    Καλή χρονιά, Ριβαλντίνιο!

    Idom

  126. Λ said

    64 Εφη Φεύγω σε λίγο, βαποράτη για το νότο.Χιονιάδες,αντάρες και κρυγιότες λέει…

    Εψές η νύκτα ’σιόνιζεν,
    Λούλλα μου, Μαρούλλα μου
    τζαι τα πουλιά μαρκώσαν.
    Τζ’ εγιώνι μεσ’ τ’ αγκάλια σου,
    Λούλλα μου, Μαρούλλα μου
    κρυότην εν ένωσα.

    http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=41551

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: