Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Παντού υπάρχει ένας γλωσσικός μύθος

Posted by sarant στο 30 Ιανουαρίου, 2017


ususUsus norma loquendi είναι λατινικό ρητό που μπορεί να αποδοθεί «η χρήση είναι ο κανόνας της γλώσσας» -τρεις λέξεις τα λατινικά, εφτά τα νέα ελληνικά διότι οι Ρωμαίοι δεν έβαζαν άρθρα και το ρήμα est/είναι υπονοείται, όπως σε πολλά ρητά. Πρόκειται για βασικό κανόνα της γλωσσολογίας.

Έτσι λέγεται όμως και μια εκπομπή στον κυπριακό διαδικτυακό ραδιοφωνικό σταθμό MyCyRadio, που μεταδίδεται κάθε δεύτερη Παρασκευή -μια από τις λιγοστές εκπομπές για τη γλώσσα σε όλα τα μέσα ενημέρωσης- και που την επιμελείται και παρουσιάζει ο γλωσσολόγος Σπύρος Αρμοστής, που και άλλες φορές έχει αναφερθεί ή σχολιάσει στο ιστολόγιο.

Σε αυτή την εκπομπή, που διαρκεί μία ώρα, ήμουν καλεσμένος την Παρασκευή που μας πέρασε. Ο τίτλος της εκπομπής ήταν «Παντού υπάρχει ένας γλωσσικός μύθος», τίτλος που βέβαια κλείνει το μάτι στο διαφημιστικό σλόγκαν της μπίρας Μύθος, και όπως θα ακούσετε (ή θα διαβάσετε) η συζήτησή μας περιστράφηκε γύρω από τους γλωσσικούς μύθους, αν και θίξαμε και άλλα θέματα.

Την εκπομπή την κατέγραψε ο φίλτατος Στάζιμπος και την έχω ανεβάσει σε έναν ιστότοπο απ’ όπου μπορείτε να την ακούσετε ονλάιν:

ή να την κατεβάσετε για να την έχετε στον σκληρό σας δίσκο.

Παραδέχομαι πως οι ταχτικοί θαμώνες του ιστολογίου θα έχουν ξανακούσει (πάνω από μία φορά) τα περισσότερα απ’ όσα συζητήσαμε, υπάρχουν όμως και μερικά καινούργια πράγματα. Παραθέτω το κείμενο της συζήτησης, που δεν είναι εντελώς πιστή απομαγνητοφώνηση αλλά σε γενικές γραμμές αποτυπώνει με ακρίβεια τα όσα είπαμε, φυσικά΄με κάποιο χτένισμα για να φύγει η πολλή προφορικότητα.

Η εκπομπή έγινε μέσω Skype, και γι’ αυτό η φωνή μου ακούγεται κάπως διαφορετική. Επίσης ξεκίνησε με ένα ατύχημα, αφού με το καλημέρα έπεσε η σύνδεση. Μετά όμως καλά τα πήγαμε. Στην αρχή ο Σπύρος έκανε την παρουσίαση διευκρινίζοντας, όπως του είχα ζητήσει, ότι δεν είμαι γλωσσολόγος, διότι γλωσσολόγος δεν είναι ο οποιοσδήποτε που ασχολείται με τη γλώσσα, πρέπει να έχει κάνει και ειδικές σπουδές. Βέβαια, ο Σπύρος με χαρακτήρισε «τιμής ένεκεν γλωσσολόγο» και με ενέταξε στη μάχιμη γλωσσολογία.

Και η εκπομπή συνεχίστηκε περίπου έτσι (με μαύρα οι ερωτήσεις του Σπύρου Αρμοστή):

Ανήκεις σ’ αυτό που ονομάζω εγώ μάχιμη γλωσσολογία· βοηθάς το κοινό να καταλάβει βασικά πράγματα για τη γλώσσα, κι αυτό το θεωρώ πολύ σημαντικό. Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να ανασκευάζεις γλωσσικούς μύθους; Πόσοι γλωσσικοί μύθοι κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο; Μπορείς να μας δώσεις μιαν εικόνα;

Καταρχάς ή καταρχήν, ανάλογα τι προτιμάει κανείς, πρέπει να πούμε ότι δεν είναι μόνο γλωσσικοί οι μύθοι που διαδίδονται στο Διαδίκτυο. Το Διαδίκτυο είναι προνομιακός τόπος για τη διάδοση κάθε λογής μύθων, ξεκινώντας από τους λεγόμενους αστικούς μύθους (του τύπου: κροκόδειλοι μεγαλώνουν μέσα στους υπονόμους της Νέας Υόρκης ή για εκείνον που αφήνει σύριγγες μολυσμένες με AIDS στα καθίσματα των κινηματογράφων). Η διάδοση μύθων στο Διαδίκτυο βοηθιέται επειδή, αφενός, όταν βλέπουμε κάτι τυπωμένο, έστω και σε ιστοσελίδα, ασυνείδητα του προσδίδουμε κύρος, το θεωρούμε έγκυρο, και αφετέρου επειδή στο Διαδίκτυο, με τις οπτικοακουστικές δυνατότητες που έχει, η υποτιθέμενη αυθεντικότητα του ‘ντοκουμέντου’ εμφανίζεται αυξημένη. Ίσως η υπεραντιπροσώπευση των γλωσσικών μύθων στο Διαδίκτυο να είναι ελληνικό χαρακτηριστικό, με την έννοια ότι άλλοι λαοί δεν έχω αντιληφθεί να έχουν τέτοια λατρευτική στάση προς τη γλώσσα τους –ή μάλλον, προς τα αρχαία ελληνικά, διότι πολλοί νεοέλληνες έχουν εγκολπωθεί τη στρεβλωτική διδασκαλία του σχολείου και θεωρούν ότι η νεοελληνική γλώσσα είναι μια υποδεέστερη μορφή της εξιδανικευμένης αρχαίας, ένα αχνό αντίγραφό της. Αλλά πλατειάζω.

Για την ακρίβεια της εξέτασης του θέματος πρέπει επίσης να πούμε ότι βέβαια γλωσσικοί μύθοι υπήρχαν και πριν από το Διαδίκτυο –για παράδειγμα, ο περίφημος «Μύθος της μίας ψήφου», ότι τάχα η ελληνική γλώσσα για μία και μόνη ψήφο δεν κατάφερε να γίνει επίσημη γλώσσα των ΗΠΑ, στην κρίσιμη ψηφοφορία που έγινε στα πρώτα χρόνια του νεοπαγούς αμερικανικού κράτους, που λέγεται στη χώρα μας τουλάχιστον από τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια (μάλιστα σε μιαν ακροδεξιά παραλλαγή που διαδίδει ο πατήρ Πλεύρης, την κρίσιμη μία ψήφο την έριξε… εβραίος!)

Άλλωστε και ο πιο διαδεδομένος ελληνικός γλωσσικός μύθος, που εγώ τον έχω αποκαλέσει «Λερναίο Κείμενο», ξέρεις, για το Hellenic quest που είναι πρόγραμμα εκμάθησης της ελληνικής, μύθος που ισχυρίζεται ότι τα στελέχη της Microsoft και της Apple στέλνονται να μάθουν αρχαία διότι είναι γλώσσα με πρωτογένεια και οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές της τελευταίας γενεάς (που κανείς δεν τους έχει δει εδώ που τα λέμε) μόνο με τα αρχαία ελληνικά επικοινωνούν και άλλες τέτοιες μπαρούφες, ο μύθος αυτός λοιπόν γεννήθηκε πριν εξαπλωθεί πολύ το Διαδίκτυο στον ελληνόφωνο τουλάχιστον χώρο, περί το 1995, κατά πάσα πιθανότητα μάλιστα δημιουργός του είναι ο  Γεώργιος Γεωργαλάς, ο διανοούμενος της χούντας, που άφησε πρόσφατα τον μάταιο τούτο κόσμο. Το Λερναίο λοιπόν αρχικά διαδόθηκε με έντυπα μέσα, αλλά την ορμητική του εξάπλωση τη γνώρισε μέσω του Διαδικτύου.

Και για να πω κάτι ακόμα αν και σε έχω πάρει μονότερμα, έχει όμως ενδιαφέρον θαρρώ, μια και αναφέρθηκες στην ανασκευή των μύθων. Αφενός, η ανασκευή είναι πολύ επίπονη από την κατασκευή του μύθου, διότι ο μυθοπλάστης δεν έχει να προβληματιστεί, πετάει μια μπαρούφα και καθαρίζει. Υπάρχει μια παροιμία, δεν ξέρω αν την έχετε στην Κυπρο, «έριξε (ο πελλός, θα λέγατε εσείς) ο παλαβός μια πέτρα στο πηγάδι, και σαράντα γνωστικοί δεν μπορούν να τηνε βγάλουν». Από την άλλη, το Διαδίκτυο, σε αντίθεση με ένα έντυπο μέσο, σου δίνει τη δυνατότητα για άμεση και αποτελεσματική ανασκευή, αλλά όσο κι αν το ανασκευάζεις αργότερα εμφανίζεται ξανά, σε νέους κύκλους διάδοσης. Γενικότερα, στο Διαδίκτυο ο χρόνος ισοπεδώνεται. Μια είδηση που γράφτηκε το 2007 ας πούμε μπορεί να παρουσιαστεί σήμερα σαν καινούργια, δεν έχει κιτρινίσει το χαρτί. Για να πάμε σε ένα γλωσσικό θέμα, που ενδιαφέρει και την Κύπρο, πριν από δέκα περίπου χρόνια ο τότε ευρωβουλευτής Μάριος Ματσάκης έκανε την κάπως ξεκάρφωτη πρόταση να εξεταστεί από επιτροπή φιλολόγων Ελλάδος και Κύπρου το ενδεχόμενο ορθογραφικής απλοποίησης της ελληνικής γλώσσας. Στην πρόταση αυτή δεν δόθηκε καμιά συνέχεια στον καιρό της, και ούτε ο ίδιος ο Ματσάκης την προώθησε περαιτέρω, έριξε μια τουφεκιά και μετά την αγνόησε. Θα ξέρεις όμως ότι η προοπτική της ορθογραφικής απλοποίησης προκαλεί έντονον ηθικό πανικό σε πολύ κόσμο, είναι όπως έλεγε ο Βιζυηνός «μετεβλήθη εντός μου και ο ρυθμός του κόσμου», αναστατώνεσαι όταν βλέπεις να γράφεται διαφορετικά μια λέξη που την έχεις συνηθίσει, το τραίνο ας πούμε να το βλέπεις τρένο. Κατά καιρούς λοιπόν, η πρόταση του Ματσάκη ξεθάβεται και παρουσιάζεται σαν αδιάσειστο τεκμήριο της συνωμοσίας που εξυφαίνουν διεθνείς κύκλοι κατά της γλώσσας μας, και αναπόφευκτα βέβαια συνδέεται με την υποτιθέμενη δήλωση Κίσινγκερ για τους Έλληνες που είναι λαός δυσκολοπειθάρχητος και πρέπει να τον πλήξουμε στον πολιτισμό του και στη γλώσσα του για να τον υποτάξουμε. Ο Ματσάκης από το 2009 δεν έχει καμιά δημόσια θέση, αν δεν σφάλλω, έχει αποσυρθεί από την πολιτική, τουλάχιστον από το πρώτο πλάνο, κι όμως η πρότασή του σε τακτά διαστήματα, το 2010, το 2012, το 2014, επανέρχεται και παρουσιάζεται σαν κάτι που έγινε χτες, σαν μια συνωμοσία που απαιτεί να της δοθεί αμέσως απάντηση, προκαλεί ηθικό πανικό για πέντε λεπτά ή πέντε δευτερόλεπτα και μετά ξεχνιέται, βάζοντας ωστόσο το λιθαράκι της στο να παγιωθεί η περιρρέουσα εντύπωση ότι όλοι βυσσοδομούν εναντίον της ελληνικής γλώσσας.

Είναι πάρα πολλοί οι γλωσσικοί μύθοι που κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο, γι’ αυτό θα εστιαστώ στους πιο πρόσφατους. Για να ξεκινήσουμε, πέρσι έκανε εμφάνιση στο διαδίκτυο μια είδηση ότι σε μαθηματικό συνέδριο, φιλόλογος έκανε ανακοίνωση με τίτλο «Με μαθηματικό κώδικα έγραψε ο Όμηρος τα έπη». Τι ισχυρίζεται η ανακοίνωση και τι ισχύει πραγματικά;

Και τι δεν ισχυρίζεται η ανακοίνωση αυτή…. Δεν ήταν βέβαια καθαυτό ακαδημαϊκό συνέδριο αλλά μαθηματική εβδομάδα των καθηγητών της μέσης, αλλά και στους καθηγητές της μέσης υπάρχουν επιστήμονες με πολύ αξιόλογο επιστημονικό έργο και σοβαρές ανακοινώσεις και είναι απορίας άξιον πώς έγινε δεκτή μια τέτοια ανακοίνωση. Η ανακοίνωση αυτή ισχυριζόταν ότι στα ομηρικά έπη έχει εφαρμογή η θεωρία των λεξαρίθμων, ότι το Ελληνικό αλφάβητο κρύβει μια μυστική επίκληση, ότι η ελληνική γλώσσα έχει κατασκευαστεί με τέτοιο τρόπο ώστε να έχει άμεση σχέση με τη μαθηματική γλώσσα και να περικλείει μια «αφανή αρμονία και, στο αποκορύφωμα, ότι η Οδύσσεια περιέχει οδηγίες για την κατασκευή αστρόπλοιου, ικανού να μας ταξιδέψει στον γαλαξία, που είναι μεν αδύνατη από τους επιστήμονές μας αλλά φαίνεται πως η Αθηνά το γνωρίζει πολύ καλά!

 Αυτό που πραγματικά υπάρχει είναι ότι αριθμητικοί συμβολισμοί υπάρχουν άφθονοι στα ομηρικά έπη, όπως άλλωστε υπάρχουν και στα παραμύθια, και στη Βίβλο και παντού. Η τριαδικότητα είναι πανταχού παρούσα, τριάδες υπάρχουν σε όλες τις θρησκείες, όχι μόνο στη χριστιανική. Μια εργασία που θα εστιαζόταν στο να αναδείξει τις τριάδες (ή γενικά τα αριθμητικά μοτίβα) στα ομηρικά έπη, χωρίς να βουλιάζει στον βάλτο των λεξαρίθμων, θα ήταν καλοδεχούμενη, αν και υποθέτω ότι τέτοια θέματα θα έχουν ήδη προ πολλού διερευνηθεί στα σοβαρά.

Πράγματι, αυτή την επίκληση που κρύβει το ελληνικό αλφάβητο τη θυμάμαι σε έντυπα από το 1998.

Ένα από τα θέματα που απασχόλησε πολύ την κοινή γνώμη το 2016 ήταν η διδασκαλία των αρχαίων στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Ακούστηκαν διάφορα επιχειρήματα υπέρ της διατήρησης (και επέκτασης) της διδασκαλίας των αρχαίων. Έγινε πολύς διάλογος στο Διαδίκτυο. Ακούστηκαν πιστεύω και πολλές πλάνες -έχεις κάποια τοποθέτηση πάνω σε αυτό το περυσινό θέμα;

Δεν είναι μόνο περσινό, είναι κάτι που μας απασχολεί πάρα πολλά χρόνια εξαιτίας της λατρευτικής στάσης που έχουμε προς την αρχαία ελληνική. Και βέβαια ανοίγουμε πληγές. Μια αναντίρρητη αλήθεια είναι ότι διδασκόμαστε στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση εκατοντάδες ώρες αρχαία ελληνικά από το πρωτότυπο και στο τέλος ο απόφοιτος λυκείου δεν είναι σε θέση να διαβάσει ούτε ένα απλό κείμενο στα αρχαία. Δεν θέλω να πω πολλά πάνω στο θέμα, διότι εγώ δεν είμαι ειδικός στην εκπαίδευση, δεν έχω μπει σε τάξη. Απόψεις μεταφέρω. Έχει λοιπόν υποστηριχτεί ότι η παράλληλη διδασκαλία δύο συστημάτων που έχουν μεν πολλές ομοιότητες αλλά και πολλές διαφορές αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα και για την εκμάθηση των νέων ελληνικών. Αυτό δεν το ξέρω αν ισχύει, αλλά ασφαλώς είναι βλαπτική η ιδεολογία που περνάει από πολλά διδακτικά βιβλία για την υποτιθέμενη κατωτερότητα των νέων ελληνικών –αν κάποιος θεωρεί υποδεέστερη μια γλώσσα, πώς να την αγαπήσει και να της φερθεί με αγάπη και σεβασμό;

Μπροστά σε αυτή την αναντίρρητη πραγματικότητα, ότι τα παιδιά δεν μαθαίνουν αρχαία αλλά ούτε και νέα, πολλοί προτείνουν φυγή προς τα εμπρός, δηλ. ακόμα περισσότερα αρχαία, από το δημοτικό –ή ίσως και από το νηπιαγωγείο όπως πρότεινε ο υφυπουργός παραδοξολογίας. Ίσως είναι λυσιτελέστερο να σκεφτούμε πως η λύση βρίσκεται στις προτάσεις γλωσσολόγων όπως ο Εμμανουήλ Κριαράς, που εφαρμόστηκαν εν μέρει την περίοδο 1976-91, δηλ. κατάργηση της διδασκαλίας των αρχαίων από το πρωτότυπο στο γυμνάσιο, ενδεχομένως δημιουργία κλασικών γυμνασίων που θα βγάζουν γερούς φιλολόγους, διδασκαλία της ιστορίας της γλώσσας, και ταυτόχρονα διδασκαλία των αριστουργημάτων της αρχαίας γραμματείας σε καλές μεταφράσεις, διότι, για να πούμε και κάτι της επικαιρότητας, τελευταία γίνεται μια συζήτηση στη μπλογκόσφαιρα, δεν ξέρω αν την έχεις πάρει είδηση, που λέει ότι στην Ελλάδα, επειδή αναμορφώνεται το πρόγραμμα διδασκαλίας, τα αρχαία ελληνικά δεν είναι πλέον μάθημα κορμού -ίσως δεν το λέω καλά- πάντως η συζήτηση επικεντρώνεται στο ότι δεν θα διδάσκεται πλέον η Αντιγόνη του Σοφοκλή. Και λένε όλοι: δεν θα διδάσκεται η Αντιγόνη, και πώς θα μάθει ο νέος να αντιστέκεται στην κρατική αυθαιρεσία; Αυτό είναι σωστό. Αλλά αμέσως μας δείχνει πως αυτό που έχει σημασία δεν είναι το «ω κοινόν αυτάδελφον Ισμήνης κάρα» που μαθαίνει κανείς, είναι το νόημα που βγαίνει, το οποίο κάλλιστα υπηρετείται ή μάλλον καλύτερα υπηρετείται από τη μετάφραση, διότι θα μπορεί ο μαθητής να τα μάθει χωρίς να παπαγαλίζει την ενδεδειγμένη μετάφραση του αρχαίου κειμένου ή τους γραμματικούς κανόνες -και να μείνει στο τέλος στα μισά του έργου. Να διδάσκονται λοιπόν από μετάφραση στο γυμνάσιο τα αρχαία κείμενα, όπως γινόταν στην περίοδο 1976-1991. Και οι μαθητές της περιόδου αυτής, που έχουν πια μεγαλώσει και έχουν βγει στην κοινωνία και σταδιοδρομούν, δεν έχουν βέβαια ελαττωμένη ελληνομάθεια σε σύγκριση με τους επόμενους που διδάχτηκαν αρχαία στο γυμνάσιο -κάθε άλλο!

Σωστά, διότι η γνώση της σημερινής γλώσσας δεν προϋποθέτει τη γνώση των παλαιότερων μορφών της, ο Άγγλος δεν θεωρεί απαραίτητο να διδαχτεί τον Beowulf για να μάθει αγγλικά, άλλες κουλτούρες δεν έχουν τέτοια άποψη, εμείς μόνο…

για ιστορικούς λόγους που έχουν να κάνουν με τη γέννηση του νεοελληνικού κράτους τον 19ο αιώνα και άλλα πολλά. Αλλά κάποτε πρέπει να ρίξουμε λίγο νερό στο κρασί μας.

[Μουσικό διάλειμμα – Το ταξίδι των Φατμέ, αναφορά σε σχόλια ακροατών]

Θέλω να σε ρωτήσω κάτι για τη λαθοθηρία στο Διαδίκτυο. Συχνά βρίσκουμε λαθοθηρικές διαδικτυακές δημοσιεύσεις, οι οποίες κατακεραυνώνουν λανθασμένες όπως τις θεωρούν χρήσεις γλωσσικών εκφράσεων και προτείνουν τις σωστές. Τέτοιες εκφράσεις είναι π.χ. «ουκ άνευ», «παν μέτρον άριστον», «πού την κεφαλήν κλίναι», «πόσο μάλλον» κ.λπ. Πόσο δίκιο έχουν τέτοιες υπαγορεύσεις/απαγορεύσεις;

Κοίταξε, καταρχάς να πούμε κάτι που όμως θα το αφήσουμε μετά στην άκρη. Ο λόγος που πολλοί λαθοθηρούν είναι ότι διαφωνούν με την άποψη κάποιου, αλλά τον προσβάλλουν μέσω της ορθογραφίας, με τις ανορθογραφίες ή τα γλωσσικά του λάθη, λέγοντας ότι αφού κάνει ανορθογραφίες δεν ξέρει ελληνικά, κι αφού δεν ξέρει ελληνικά δεν έχουν καμιάν αξία αυτά που υποστηρίζει. Αυτά βέβαια είναι φοβερά λογικά άλματα, αλλ’ ας το αφήσουμε στην άκρη.

Πάμε τώρα σε αυτό που αναφέρεις, που έχει πολύ ενδιαφέρον. Δεν είναι βέβαια ίδιες όλες οι περιπτώσεις. Από τα τέσσερα παραδείγματα που αναφέρεις, χαρακτηριστικό είναι ότι στα τρία (εκτός από το πρώτο) υπάρχουν διαδεδομένες λαϊκότερες μορφές που είχαν παγιωθεί μέσα από αιώνες -ή και χιλιετίες- χρήσης ήδη από τα ελληνιστικά ή τα βυζαντινά χρόνια. 

Για παράδειγμα, ενώ πράγματι ο Κλεόβουλος ο Λίνδιος είπε «μέτρον άριστον», η παραλλαγή «παν μέτρον άριστον» άρχισε να λέγεται λίγους αιώνες αργότερα· διαβάζουμε, για παράδειγμα, σε επιστολή του Μεγάλου Βασιλείου, «παν μέτρον άριστον η παροιμία φησίν», κάτι που μας δείχνει ότι η φράση ήταν παροιμιώδης, δηλαδή την έλεγε όλος ο κόσμος, ήδη από τον 3-4ο αιώνα μ.Χ. Και από τότε τουλάχιστον εξακολουθεί να λέγεται έτσι αδιατάρακτα μέχρι σήμερα, για να έρθει τώρα ο κ. λαθοθήρας να διορθώσει μια χρήση αιώνων, τι αιώνων: χιλιετιών. Θα μου πεις, επειδή το έλεγαν οι παλιότεροι σημαίνει πως είναι και σωστό; Θα απαντήσω όχι μόνο ότι usus norma loquendi που λέει και κάποιος, αλλά και ότι αν το «παν μέτρον άριστον» είναι σολοικισμός όπως μάς λένε οι λαθοθήρες, δεν θα ενοχλούσε τον Μέγα Βασίλειο, τον Γρηγόριο Ναζιανζηνό, τον Μιχαήλ Ψελλό ή τον Νικηφόρο Γρηγορά, ανθρώπους πολυμαθέστατους και δεινούς χειριστές της αρχαίας ελληνικής γλώσσας –και ενοχλεί στη νέα ελληνική; Όχι βέβαια.

Κάθε μία από τις περιπτώσεις που έθιξες θα άξιζε ολόκληρο άρθρο, οπότε, για να μην επεκταθώ σε κάθε περίπτωση χωριστά, η κεντρική ιδέα της λαθοθηρίας είναι να βρίσκει τύπους καθιερωμένους από την πολύχρονη χρήση και να επιχειρεί να τους ανατρέψει αφενός για να μειώσει εκείνους που τους χρησιμοποιούν και να τους δημιουργήσει αίσθημα ενοχής και αφετέρου για να ξεχωρίσει από την πλέμπα τους υποτιθέμενους «προσεκτικούς ομιλητές» όπως χαρακτηρίζεται αυτή η ελίτ από τον κ. Μπαμπινιώτη, οι οποίοι προσεκτικοί ομιλητές πρέπει να προσέχουν και να λένε, ας πούμε, «πανεπιστημιόπολη», διότι αν πεις «πανεπιστημιούπολη», όπως όλος ο κόσμος, υποβιβάζεσαι στη Βήτα Εθνική. Αυτό είναι μια άσκηση εξουσίας και μάλιστα με τρόπο που πολλές φορές δεν επιβεβαιώνεται ούτε από τους κανόνες. Η κατάφωρη περιφρόνηση της χρήσης είναι μια στάση τελικά αντιδραστική, που επιδιώκω να την πολεμάω και πολλές φορές με τα δικά της όπλα, δηλ. δεν αρκούμαι στο ότι μια χρήση είναι σήμερα καθιερωμένη, αλλά επιχειρώ να δείξω ότι αυτό που θεωρεί κανόνα ο λαθοθήρας δεν επιβεβαιώνεται από τα κείμενα.

Πράγματι, πολλές φορές κάποιοι κανόνες είναι φτιαχτοί στο σήμερα -λέει κάποιος κάτι με στομφώδες ύφος και αυτόματα θεωρεί ότι αποκτούν κύρος.

Ακριβώς. Κάποιοι «κανόνες» είναι εντελώς προσωπικοί και τους βγάζει κάποιος επειδή εκείνος πιστεύει ότι έτσι πρέπει να λέγεται κάτι. Να πω πολύ σύντομα και κάτι σχετικό. Το ίδιο έχουμε όταν κάποιος ενοχλείται από μια λέξη που «δεν υπάρχει» και αν ψάξεις τα κείμενα συχνά αποδεικνύεται ότι η λέξη που δήθεν δεν υπάρχει λέγεται εδώ και πολλά χρόνια, ας πούμε η λ. «γενόσημο».

Αρκετές φορές βλέπω δημοσιεύσεις στο Διαδίκτυο όπου υποστηρίζεται η ελληνική προέλευση αρκετών αγγλικών λέξεων, όπως yes (< γε), sponsor (<σπένδω), kiss (<κυνέω) κ.λπ. Αυτά τα δέχεται ο κόσμος με πολύν ενθουσιασμό, ότι όλα βγαίνουν από τα ελληνικά. Πόσο ισχύουν τέτοιες ετυμολογήσεις;

Πράγματι ισχύει αυτό που λες, σε τέτοια άρθρα τα σχόλια που γίνονται από κάτω είναι όλα θριαμβευτικά, «είδες; όλα από τα ελληνικά βγαίνουνε», αλλά ταυτοχρόνως «εμείς δεν σεβόμαστε τη γλώσσα μας…»

Πράγματι, από τα πρώτα κιόλας χρόνια της ίδρυσης του νεοελληνικού κράτους πολλοί, κυρίως δημοδιδάσκαλοι, επιδόθηκαν, καλοπροαίρετα, σε μια σύντονη προσπάθεια να βρουν ελληνικές ετυμολογίες στις πολλές ξένες λέξεις, τουρκογενή ή ιταλογενή δάνεια (π.χ. ο γάιδαρος αεί γαρ δέρεται ή η μπριζόλα εις πυρ ζέει όλη) σε μια προσπάθεια να αποκατασταθεί η τρωθείσα παρθενία της γλώσσας μας, όπως το έβλεπαν το θέμα.

Ταυτόχρονα, επειδή υποβόσκει η άποψη ότι η ελληνική είναι η μητέρα γλώσσα, κάποιοι άλλοι έχουν το χόμπι να ανακαλύπτουν ελληνικές ετυμολογίες σε πασίγνωστες λέξεις της αγγλικής. Εγώ αυτό το λέω πορτοκαλισμό, είναι φόρος τιμής στον Γκας Πορτοκάλος, τον συμπαθέστατο εστιάτορα, πατέρα της πρωταγωνίστριας της ταινίας Γάμος αλά ελληνικά, εκείνος που κράδαινε εκείνο το υγρό καθαριστικό δια πάσαν νόσον, ο οποίος είχε μανία να ετυμολογεί οποιαδήποτε λέξη από τα ελληνικά, όπως το κιμονό από τον χειμώνα (επειδή τον χειμώνα κρυώνουμε και το φοράμε) ή το επώνυμο Μίλερ από το μήλο, το φρούτο. Και βέβαια, ο Πορτοκάλος στην παρετυμολογία αναζητούσε παρηγοριά και απαντοχή από τα βάσανα της ξενιτειάς και μια δόση περηφάνειας μπροστά στις ταπεινώσεις που εισέπραττε, και γι’αυτό προκαλεί τη συμπάθεια, αλλά των τωρινών τα κίνητρα δεν είναι τόσο αθώα.

Κάποιος καθηγητής της Παντείου, δεν θα πω το όνομά του, έβγαλε ολόκληρο βιβλίο στο οποίο υποστηρίζει ότι όλες οι αγγλικές λέξεις είναι ελληνικά δάνεια, ακόμα και τα στοιχειώδη ρήματα, για παράδειγμα, το Ι can από το κάνω, το Ι am από το είμαι, ή το I go από το άγω, και ότι προκατακλυσμιαίοι Έλληνες ταξιδευτές μετέδωσαν στους άγλωσσους ως τότε κατοίκους της Αγγλίας τη γλώσσα τους, ακόμα και τον χαιρετισμό Hello που είναι, τάχα, το ομηρικό ούλε.

Τέτοιες ετυμολογήσεις είναι εντελώς αβάσιμες, αν και βέβαια θα πρέπει να απαντηθούν μία προς μία (όπως είπαμε και πριν με τους σαράντα γνωστικούς και την πέτρα στο πηγάδι -για κάθε τέτοια ετυμολογία πρέπει να κατεβάσεις σαράντα λεξικά). Σε γενικές πάντως γραμμές, στηρίζονται ή σε ηχητικές ομοιότητες, όπως στην περίπτωση του yes/γε, ή σε κοινή προέλευση από την ίδια ινδοευρωπαϊκή ρίζα όπως στην περίπτωση του σπένδειν και του λατινικού spondere απ’ όπου το sponsor και ο σπόνσορας –αλλά βέβαια οι περισσότεροι πορτοκαλιστές απορρίπτουν μετά βδελυγμίας την ΙΕ θεωρία.

Αν δεν σε κούρασα, θα ήθελα να επισημάνω δύο πράγματα –να βάλω δύο αστερίσκους, όπως λέει το κλισέ.

Το πρώτο είναι ότι οι βαρεμένοι παρετυμολόγοι δεν είναι προνόμιο της ελληνικής –στο παλιό Διαδίκτυο των newsgroups υπήρχε ο περίφημος τούρκος Πολάτ Καγιά που με διαρκείς αναγραμματισμούς κατάφερνε να παράγει όλες τις λέξεις όλων των γλωσσών του κόσμου από τα τουρκικά. Άλλωστε το φαινόμενο αυτό μερικοί γλωσσολόγοι το αποκαλούν goropism, γκοροπισμό θα λέγαμε, από τον Ολλανδό λόγιο του 16ου αιώνα Γιοχάνες Γκορόπιους (στα λατινικά ήταν έτσι: ο άνθρωπος van Gorp λεγόταν στα ολλανδικά) ο οποίος επέμενε ότι μητέρα όλων των γλωσσών είναι η ολλανδική –και μάλιστα όχι όποια κι όποια ολλανδική αλλά ειδικώς η τοπική διάλεκτος της γενέτειράς του, της Βραβάντης.

Ο δεύτερος αστερίσκος είναι ότι πράγματι υπάρχουν πάρα πολλές λέξεις σε διάφορες γλώσσες που έχουν ελληνική αρχή· δεν εννοώ μόνο τις προφανείς όπως theatre, machine ή tragedy αλλά και άλλες που δύσκολα αναγνωρίζονται ως ελληνικής προέλευσης. Για παράδειγμα, όπως κατά σύμπτωση έγραφα σήμερα στο ιστολόγιο, στη λέξη «βλασφημία» ανάγεται η αγγλική λέξη blame –όχι απευθείας, και όχι με λόγιο δανεισμό, από τον λόγιο δανεισμό έχουμε το αναγνωρίσιμο blasphemy, για να γίνει η βλασφημία blame πέρασε από σαράντα κύματα, και από άλλα σαράντα το ισπανικό lastima (que lastima – τι κρίμα!)

Και ενώ υπάρχουν τόσο συναρπαστικές ετυμολογικές ιστορίες για ταξίδια λέξεων, δάνεια και αντιδάνεια, οι πορτοκαλιστές αγνοούν τα υπαρκτά και αναμφισβήτητα ελληνικά δάνεια και κατασκευάζουν αστήριχτες παρετυμολογίες –διότι για να βρεις τις πραγματικές ετυμολογίες θέλει δουλειά, θέλει να ανοίξεις και πέντε λεξικά, δεν γίνεται χωρίς κόπο.

Διαβάζουμε εδώ κι εκεί ότι η ελληνική είναι μόνη γλώσσα όπου μπορείς να έχεις μια φράση με τόσα φωνήεντα «οία ηώ ω υιέ αεί ει» (που υποτίθεται ότι σημαίνει «Όπως η αυγή, γιε μου να είσαι πάντα»). Υπάρχει αυτή η φράση; Και όντως δεν υπάρχουν ανάλογες σε άλλες γλώσσες;

Εδώ θα έπρεπε πράγματι να μπορούν οι ακροατές να βλέπουν γραμμένη τη φράση. Η φράση αυτή, που υποτίθεται ότι σημαίνει «Όπως η αυγή, γιε μου να είσαι πάντα», κυκλοφορεί στο Διαδίκτυο εδώ και λίγο καιρό. Το γεγονός ότι μπορεί να γραφτεί φράση έξι λέξεων μόνο με φωνήεντα υποτίθεται ότι αποδεικνύει την ανωτερότητα της ελληνικής γλώσσας. Όπως γράφει κάποιος χαρούμενος σε μια αναδημοσίευση της φράσης:

Ούτε ένα σύμφωνο, σε μια πλήρη φράση! Σε ποια άλλη γλώσσα θα μπορούσε να συμβεί αυτό; Κατηγορηματικά, σε καμιά!

Εγώ θα δεχτώ ότι έχει γούστο να κατασκευάζεις φράσεις και λέξεις που να υπόκεινται σε διάφορους περιορισμούς (μου αρέσει κιόλας, ας πούμε να γράψεις την Πρέβεζα του Καρυωτάκη χωρίς να χρησιμοποιήσεις το Α, το έχουμε κάνει στο ιστολόγιο –αυτά λέγονται λιπογράμματα, και ο δαιμόνιος Ζορζ Περέκ, μεγάλη μορφή της Oulipo, του Εργαστηρίου Δυνητικής Λογοτεχνίας, ενός συλλόγου που καλλιεργούσε τέτοια λεκτικά παιχνίδια, έγραψε ολόκληρο μυθιστόρημα χωρίς να χρησιμοποιήσει το γράμμα e, που είναι το κοινότερο στη γαλλική γλώσσα –La disparition το είπε, Η εξαφάνιση.) Λοιπόν, τέτοια παιχνίδια έχουν γούστο, το ίδιο γούστο που έχει το να λύνεις σταυρόλεξα.

Κατά τα άλλα όμως, δεν καταλαβαίνω γιατί είναι ενδεικτικό της ομορφιάς ή της αξίας της γλώσσας αυτό το πανδαιμόνιο χασμωδίας, το ίου-ίου που ακούγεται σαν τον διάολο που κλαίει τα παιδιά του.

Αλλά περί ορέξεως, ουδείς λόγος. Το κακό όμως είναι ότι οι δυο ισχυρισμοί που διατυπώνονται πιο πάνω (τα ελληνικά μπορούν να φτιάξουν φράση χωρίς σύμφωνα· και, μόνο στα ελληνικά μπορεί να γίνει αυτό) παρά την κατηγορηματική διαβεβαίωση που δίνεται, είναι, και οι δυο, ανακριβείς.

Ας αρχίσουμε από τον πρώτο. Μας λένε ότι είναι πλήρης φράση, αλλά στην πραγματικότητα είναι πειραγμένη για να μην έχει σύμφωνα.

Το «ηώ» είναι αιτιατική, ενώ κανονικά εδώ χρειάζεται ονομαστική: όπως η αυγή. Αρα, Οία ηώς είναι το σωστό. Ή, μάλλον χρειάζεται και άρθρο: Οία η ηώς, ω υιέ αεί ει. Το οποίο, δεν σημαίνει, όπως νομίζει αυτός που σκάρωσε τη φράση, «να είσαι πάντα», αλλά «είσαι πάντα» -η προστακτική θα ήταν «ίσθι», που έχει κι αυτή σύμφωνα.

Από κει και πέρα, μια εθνικιστική ψευτοθεωρία λέει ότι το να έχει μια γλώσσα πολλά σύμφωνα κάνει έξυπνους εκείνους που τη μιλούν διότι ανοίγουν συχνά το στόμα και οξυγονώνεται ο εγκέφαλός τους –αλλά τα ελληνικά βρίσκονται κάπου στη μέση όσον αφορά τη συχνότητα των φωνηέντων: οι σκανδιναβικές γλώσσες έχουν πολύ μεγαλύτερη αναλογία φωνηέντων.

Σε μια δανέζικη διάλεκτο μπορείς να φτιαξεις φράση με 19 λέξεις, μονοσύλλαβες όλες, αποκλειστικά με φωνήεντα, που θα επιχειρήσω να τη διαβάσω βέβαιος ότι θα την κατακρεουργήσω:

A æ u å æ ø i æ å, æ i å u å æ ø i æ å?

Αυτό υποτίθεται ότι σημαίνει: «Είμαι στο νησί μέσα στο ποτάμι, είσαι κι εσύ στο νησί μέσα στο ποτάμι;» (Όπως καταλαβαίνεις, όταν βάζεις περιορισμούς μην περιμένεις διαλόγους άξιους για Νόμπελ).

Αλλά και στα ρουμάνικα υπάρχει μια πιο λογική φράση, αν και με λιγότερες λέξεις:

Oaia aia e a ei, eu i-o iau

το οποίο μεθερμηνευόμενο σημαίνει: «Αυτό το πρόβατο είναι δικό της, της το παίρνω»

Ειλικρινά, καθόλου εύηχα ή όμορφα δεν βρίσκω αυτά τα νιαουρίσματα. Η χασμωδία αποφευγόταν -οι Κρητικοί αντί να πούμε «η αγάπη» έλεγε «η γιαγάπη» για να μην έχει τα δυο φωνήεντα.

Ακούγεται συχνά ότι ο Εμπειρίκος είπε ότι μόνο στην ελληνική μπορείς να βάλεις ένα κύμα πάνω σε ένα άλλο κύμα. Η αναφορά είναι για την περισπωμένη φυσικά, και αυτό είναι μια μοναδική ιδιότητα της ελληνικής. Τι εννοούν με αυτή τη φράση;

Δεν ξέρω αν όντως το είπε ο Εμπειρίκος ή αν είναι μια ακόμα γουστόζικη ιστορία που δεν συνέβη ποτέ, μπεντροβάτο όπως τη λέω. Αυτές οι ιστορίες έχουν γούστο, όσο κι αν έχω βαρεθεί τις πολυτονικές καραμέλες περί κυματιστής περισπωμένης και ασελγούς υπογεγραμμένης όπως έλεγε ο Χριστιανόπουλος. Όπως είχε πει μάλιστα ο μακαρίτης ο αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, υπερασπιζόμενος το πολυτονικό, η περισπωμένη πάνω στη λέξη «γλώσσα» είναι σαν τη γλώσσα μέσα στο στόμα, κάτι ελαφρώς κίνκι, που όμως άλλαξε διότι στην τελευταία έκδοση των κανόνων του πολυτονικού, το 1979, η γλώσσα παίρνει οξεία. Αλλά ας γυρίσουμε στον Εμπειρίκο.

Μια φορά, λοιπόν, ο ποιητής Αντρέας Εμπειρίκος είχε γράψει τη λέξη κύμα με περισπωμένη, κῦμα, και ο διορθωτής του το διόρθωσε και το έβαλε με οξεία· έξαλλος ο ποιητής κατακεραύνωσε τον ακαλαίσθητο διορθωτή, λέγοντάς του:

Η ελληνική γλώσσα είναι η μοναδική γλώσσα που μπορείς να βάλεις ένα κύμα πάνω στο ‘κύμα’.

Εγώ να σου πω, πολύ ενοχλούμαι κάθε φορά που ακούω κάποιον να αποφαίνεται, με ύφος καρδιναλίου, ότι Η ελληνική γλώσσα είναι η μοναδική γλώσσα όπου… ή Η Ελλάδα είναι ο μόνος τόπος όπου… ή Μόνο στην Ελλάδα γίνονται αυτά… Προσοχή: με ενοχλούν εξίσου όσοι υμνούν το δήθεν μοναδικό χαρακτηριστικό της Ελλάδας και των ελληνικών, όσο και εκείνοι που το κατακεραυνώνουν. Και στη μια και στην άλλη περίπτωση συνήθως πρόκειται για γενίκευση του χειρότερου είδους.

Ο τύπος που λέει Η ελληνική γλώσσα είναι η μοναδική στην οποία συμβαίνει αυτό κι αυτό, στην πραγματικότητα λέει: Η ελληνική γλώσσα είναι η μοναδική από τις δύο ή τρεις που ξέρω στην οποία συμβαίνει αυτό κι αυτό. Και όπως έχω δει, συνήθως όσο λιγότερες γλώσσες ξέρει κάποιος τόσο περισσότερο ρέπει προς παρόμοιες γενικεύσεις. Ποιος ξέρει ουγγρικά ή γκουαρανί ή σουαχίλι, για να μας πει αν μπορείς να βάλεις ένα «κύμα πάνω στο κύμα» στα ουγγρικά ή αν υπάρχει στα σουαχίλι το φιλότιμο ή ο συνάνθρωπος, που λένε μερικοί -και πρόσεξε τι υποκρύπτεται εδώ: δεν έχουν τη λέξη φιλότιμο στη γλώσσα τους, άρα είναι αφιλότιμοι!

Από το λίγο που έψαξα, βέβαια δεν μπορώ να το δείξω στους ακροατές, στα βιετναμέζικα η θάλασσα λέγεται biển (μια λέξη που επίσης χρησιμοποιείται και για τα κύματα), και πάνω από το e μπαίνει ένα κύμα, κι ένα λοφίο αποπάνω, κύμα με αφρό παναπεί. Ακόμα χειρότερα, οι κυματισμοί λέγονται Chuyển động sóng, και οι λέξεις αυτές στολίζονται όχι μόνο από κύματα στο e και στο o, αλλά και από γλαράκια, βραχάκια, συννεφάκια και άλλα σύμβολα μπαρόκ που όλα μαζί είναι πιο πλούσια από το πτωχό πλην τίμιο αιγαιοπελαγίτικο κυματάκι μας –και πάει περίπατο η ελληνική αποκλειστικότητα!

Θα σε πάω σε μια ερωτηση που την είχα κι εγώ αλλά τέθηκε και από έναν ακροατή. Προσθετουν μουσικότητα το νι και το σίγμα. Στην Κύπρο πάλι ακούγεται ότι το Ν οξυγονώνει τον εγκέφαλο. Είμαστε πιο έξυπνοι εμείς οι κουμπάροι;

Πράγματι υπάρχουν δείγματα ότι εσείς οι κουμπάροι, που κρατάτε το τελικό νι πολύ περισσότερο από εμάς τους καλαμαράδες έχετε δείξει μεγάλη εξυπνάδα κατά καιρούς.

Όπως είπες, έχει γραφτεί ότι αν προφέρετε δυνατά την πρόταση «κατά την επόμενην ημέραν» και θα νιώσετε τον κραδασμό που δημιουργείται με την εκφορά του γράμματος «ν». Ο εγκέφαλος δονείται. Κι έπειτα υποστηρίζεται ότι ότι αυτοί που έκοψαν το «ν» από τις λέξεις της γλώσσας μας το έκαναν για κάποιο σκοτεινό λόγο.

Καταρχάς, μπερδεύουν  το γράμμα Ν με τον φθόγγο [n]. Το γράμμα Ν όμως είναι ένα γραπτό σύμβολο, δεν προφέρεται, αλλά συμβολίζει κάποιον ήχο. Στη φράση «δεν πάω» το ν δεν αντιστοιχεί σε κανένα ήχο [n], αλλά σε [m], ενώ στο «ντύνομαι» σε [d]. Ακόμα, στη λέξη άγχος ακούγεται ένας ήχος που μοιάζει με το [n], ενώ γράμμα Ν δεν υπάρχει.

Κι έπειτα, κανείς δεν «έκοψε» τα νι (προφανώς εννοούνται τα τελικά ν) από τις λέξεις -δεν έγινε κανένα συνέδριο, δεν βγήκε φετφάς, δεν απαγορεύτηκε διά νόμου. Στην ηπειρωτική Ελλάδα, οι ομιλητές, μέσα σε πορεία αιώνων, σταμάτησαν να προφέρουν το τελικό [n] σε ορισμένες περιπτώσεις. Στην Κύπρο (και ενμέρει στα Δωδεκάνησα και σε άλλα νησιά) τέτοια εξέλιξη δεν υπήρξε, χωρίς αυτό να κάνει τους κουμπάρους εξυπνότερους ή πιο οξυγονωμένους ή περισσότερο δονούμενους.

Ο φθόγγος Ν είναι πράγματι ηχηρός, αλλά δεν είναι ο μοναδικός ηχηρός -και αντηχητικός. Και το  [m], και όλα τα «υγρά» σύμφωνα είναι, όπως και όλα τα φωνήεντα. Αν είναι έτσι, να αποφασίσουμε να προφέρουμε ρινικά φωνήεντα, όπως το γαλλικό “an” Μον Πελεράν κτλ. Με αυτά αντηχούν και η στοματική και η ρινική κοιλότητα! Δηλαδή οι Γάλλοι είναι πιο οξυγονωμένοι από εμάς; Αυτό μας έλειπε!

Στα πιο σοβαρά, και αυτός ο μύθος, όπως και ο προηγούμενος με τα φωνήεντα που οξυγονώνουν, όπως και άλλοι, που δεν τους θίξαμε εδώ, που λένε ότι τα ελληνικά, επειδή είναι γλώσσα που κλίνεται και έχει πολλές πτώσεις και λεκτικούς τύπους, τάχαμ δημιουργεί περισσότερες εγκεφαλικές συνάψεις, άρα εμείς οι Έλληνες είμαστε πιο έξυπνοι, όλοι λοιπόν αυτοί οι μύθοι υποβάλλουν την ιδέα ότι είμαστε ένα είδος προνομιούχου λαού, ίσως και ο περιούσιος λαός, οι εξυπνότεροι απ’ όλους. Κι αυτή είναι ίσως η πιο ολέθρια ιδέα.

Θυμάμαι κάτι που είχε γράψει μια γνωστή στο Φέισμπουκ σχολιάζοντας την πρόοδο κάποιου δυτικοευρωπαϊκού λαού: «Αυτοί οι αργόστροφοι κοίτα πού έχουνε φτάσει, ενώ εμείς που είμαστε ο πιο έξυπνος λαός του κόσμου είμαστε τελευταίοι. Πώς έγινε αυτό»;

Ίσως πρόκειται για μια από τις περιπτώσεις όπου η ερώτηση εμπεριέχει κατά μέγα μέρος την απάντηση.

Θα διαβάσω το σχόλιο που έστειλε στην εκπομπή η γλωσσολόγος Σταυρούλα Τσιπλάκου: «Σκέφτομαι ότι ο ρόλος του Διαδικτύου είναι περίπλοκος. Από τη μια εξασφαλίζει έναν απαραίτητο εκδημοκρατισμό της γνώσης, αλλά από την άλλη χρειάζεται ιδιαίτερες ικανότητες γραμματισμού για να μπορεί κανείς να ξεχωρίζει την τεκμηριωμένη θέση από το σκουπίδι, από την τρολιά κτλ. Είναι λυπηρό ότι αυτό το βαθύτατο έλλειμμα γραμματισμού δεν το αντιμετωπίζει η επίσημη εκπαίδευση αλλά αντίθετα και η ίδια πολύ συχνά συμβάλλει στη διάδοση τέτοιων μύθων αντικαθιστώντας την παιδεία με την ιδεολογία». Πολύ εύστοχη τοποθέτηση.

Πράγματι, τα είπε όλα. Ίσως αυτό που λέει η Σταυρούλα να βάζει ένα καθήκον στους επιστήμονες, στους γλωσσολόγους εν προκειμένω. Ένα παράπονο που έχουμε, εμείς οι ερασιτέχνες, οι «προπονητές της κερκίδας» που έλεγε κάποιος, από εσάς, τους γλωσσολόγους, είναι ότι, παλιότερα κυρίως, και κυρίως οι παλιότεροι (που είναι και λογικό διότι δεν έχουν την ίδια ευχέρεια με τα νέα μέσα) αποφεύγατε να λερώσετε τα χέρια σας, να κάνετε τη βρόμικη δουλειά. Ένα σημείο καμπής πρέπει να ήταν η περίφημη ιστορία της Φωνηεντιάδας, που έγινε το 2013 ή το 2012, όταν σπρωχτήκανε οι 140 γλωσσολόγοι και υπογράψανε εκείνη τη διακήρυξη, που είχε ευμενή αποδοχή από το κοινό, και δεν είναι τυχαίο ότι η γραμματική εκείνη που είχε επικριθεί ότι είναι μια αντεθνική προσπάθεια να καταργήσει τα φωνήεντα άντεξε τις επιθέσεις, και βγήκε ο υπουργός Παιδείας, θέλοντας και μη θα πω εγώ, και την υπερασπίστηκε, και έπεσε στο κενό εκείνη η σκοταδιστική και κινδυνολογική προσπάθεια, και ίσως εκείνη η περιπέτεια ήταν ένα σημείο καμπής, που έδειξε καθαρά πως οι γλωσσολόγοι πρέπει να λερώνουν τα χέρια τους -και πολλοί το κάνουν.

[Μουσικό διάλειμμα – Αλκίνοος]

Μια κατακλείδα για το πώς μπορεί κανείς να εντοπίζει γλωσσικούς μύθους.

Καταρχήν ή καταρχάς, όταν βλέπετε ένα κείμενο με πολλά θαυμαστικά, με συνεχή κεφαλαία, με ανορθογραφίες, αυτό σημαίνει ότι προέρχεται από αναξιόπιστον ιστότοπο -να κουμπώνεστε. Έπειτα, υπάρχει ένα αγγλικό ρητό που λέει ότι οι εντυπωσιακοί ισχυρισμοί απαιτουν ισχυρότατες αποδείξεις. Όσο πιο απίθανος είναι ο ισχυρισμός, γλωσσικός ή άλλος, τόσο πιο πολύ πρέπει να τεκμηριώνεται. Τρίτον, γκουγκλίστε ή γκουγκλάρετε. Δεν θα σας πω «διαβάζετε το ιστολόγιό μου», διαβάστε τα «ελληνικά hoaxes» ή κοιτάξτε να δείτε αν κάποιος σχολιάζει -και πώς- αυτό που ακούσατε. Και προσπαθήστε να φτάσετε στην πηγή, να διασταυρώσετε τον ισχυρισμό, κάντε έναν στοιχειώδη έλεγχο, μην δέχεστε άκριτα ό,τι δημοσιεύεται στο Διαδίκτυο. Ένα αρχαιοελληνικό ρητό που πιστεύω πως θα’πρεπε να το κρατήσουμε αν θέλουμε μάλιστα να είμαστε περήφανοι για την κληρονομιά των αρχαίων είναι το «Νάφε και μέμνασο απιστείν», δηλαδή να διατηρείς τη νηφαλιότητά σου και να δυσπιστείς. Νομίζω πως αυτή η υγιής δυσπιστία χρειάζεται στο Διαδίκτυο σήμερα, μην πω και στη ζωή μας γενικότερα.

Ευχαριστίες και αποχαιρετισμοί.

Advertisements

131 Σχόλια to “Παντού υπάρχει ένας γλωσσικός μύθος”

  1. spiral architect said

    Οξυγονώθηκεν ο ενγκέφαλός μας.

    Καλημέρα και καλή βδομάδα.

  2. Πέπε said

    Καλημέρα!

    Εντυπωσιάζομαι που η εκπομπή μιας ώρας έγινε προχτές την Παρασκευή και την έχεις ήδη απομαγνητοφωνήσει, Νίκο!!

    Μια λεπτομέρεια:

    > > Στην ηπειρωτική Ελλάδα, οι ομιλητές, μέσα σε πορεία αιώνων, σταμάτησαν να προφέρουν το τελικό [n] σε ορισμένες περιπτώσεις. Στην Κύπρο (και ενμέρει στα Δωδεκάνησα και σε άλλα νησιά) τέτοια εξέλιξη δεν υπήρξε.

    Για τα Δωδεκάνησα πρέπει να μπούμε λίγο σε λεπτομέρειες:

    Στα περισσότερα νησιά (όσα ξέρω δηλαδή πώς μιλούν) έχουν πράγματι πολλά τελικά -ν που στην κοινή νεοελληνική έχουν χαθεί, κι έχουν ακόμη και κάποια παραπανήσια, π.χ. στα ουδέτερα σε -μα και σε -ι (το αίμαν, το σπίτιν). Αυτό όμως δε σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι ακούς πολλά [n] στην εμιλιά τους: ανάλογα με τους ιδιαίτερους κανόνες του κάθε επιμέρους ιδιώματος, σε άλλα νησιά αυτά τα τελικά -ν αφομοιώνονται με τον επόμενο φθόγγο (*το σπίτιν του > το σπίτι ττου, Κάρπαθος), σε άλλα συγχωνεύονται μαζί του σ’ έναν νέο φθόγγο (το σπίτι dου, Κάλυμνος). Και σε κάποια βέβαια προφέρονται όντως.

    Άρα οι 12νήσιοι δεν είναι όλοι τόσο οξυγονωμένοι.

  3. spatholouro said

    «είναι βλαπτική είναι η ιδεολογία »

    Μάλλον ένα από τα 2 «είναι» παρέλκει (το δεύτερο;)

  4. Πάνος με πεζά said

    «Να έχουμε τηλεμαζί μας !» Ωραίο !
    Ακούω το tape και τα λέμε.

  5. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα,

    για όσους θελήσουν να κατεβάσουν την ομιλία και τους βγάζει αυτό το προειδοποιητικό:

    αγνοήστε το (βλ. βελάκι 🙂 ), προφανώς σαμποτάζ έχει γίνει !

  6. Μαρία said

    >(στα λατινικά: van Gorp λεγόταν)

    Διόρθωσε: στα ολλανδικά

  7. spatholouro said

    «μετεβλήθη εντός μου KAI ο ρυθμός του κόσμου»

  8. spiral architect said

    […] Η εκπομπή έγινε μέσω Skype, και γι’ αυτό η φωνή μου ακούγεται κάπως διαφορετική. […]
    Διαπιστωμένα πλέον, για προγράμματα voip το καλύτερο τώρα πια είναι το Viber.

  9. 6 Μαρία, για μια φορά θα σε διορθώσω:
    Γιοχάνες Γκορόπιους (στα λατινικά[· στα ολλανδικά] van Gorp λεγόταν)

    (Δεν πρόκειται για πολλοστή φορά να αναφέρω τους νόμους του Όλρικ και το κάζο μου)

  10. Babis said

    «Μια κατακλείδα για το πώς μπορεί κανείς να εντοπίζει γλωσσικούς μύθους. »

    Σε όλα τα πολύ σωστά που είπες να προσθέσω ένα ακόμα.
    Παρά την φυσική τάση να θεωρούμε αξιόπιστο κάτι που ακούμε να επαναλαμβάνεται από πολλούς, στους μύθους του διαδικτύου ισχύει το αντίστροφο.
    Όταν βλέπεις κάτι να επαναλαμβάνεται σε διάφορα σάιτ αυτολεξεί ή με ελάχιστες αλλαγές, τότε σχεδόν σίγουρα είναι μύθος.

  11. Γιάννης Ιατρού said

    8: Spiral Architect
    …για προγράμματα voip..

    Ενημερωτικά, υπάρχουν και άλλες πολύ καλές voip εφαρμογές, kai ανάλαφρες 🙂 και που δεν σε κατασκοπεύουν ή/και γεμίζουν διαφημίσεις…, π.χ. το Wire (παίζει και στο Linux…) ή το X-Lite

  12. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια και για τις διορθώσεις!

    6-9 Αυτό είναι ασαφές έτσι που το έχω γράψει, αλλά νομίζω στο ηχητικό είναι σαφέστερο, τέλος πάντων άλλαξα τη διατύπωση για να μη μπερδευόμαστε.

  13. «Μια εργασία που θα εστιαζόταν στο να αναδείξει τις τριάδες (ή γενικά τα αριθμητικά μοτίβα) στα ομηρικά έπη, χωρίς να βουλιάζει στον βάλτο των λεξαρίθμων…»

    Έχω υπόψη μου τη μελέτη του Νάνου Βαλαωρίτη «Ο Όμηρος και το αλφάβητο». Σε πρώτη ανάγνωση ίσως μοιάζει κάπως νεφελώδης, αλλά περιέχει ακριβείς μετρήσεις π.χ. του αριθμού εμφάνισης, σε κάθε ραψωδία, λέξεων που αρχίζουν με το γράμμα της συγκεκριμένης ραψωδίας. Πρόκειται ασφαλώς για μια discourse analysis που δεν λαμβάνει υπόψη το ιστορικομυθικό πλαίσιο.

    Περισσότερα εδώ: http://www.tovima.gr/culture/article/?aid=391101

  14. spiral architect said

    Τα ξέρω Τζον, αλλά για (βιντεο)τηλεφωνικές κλήσεις το Βάιμπερ ποιοτικά είναι αξεπέραστο.
    (αρκεί να’ χουν οι συνομιλητές καλό ίντερνετ)

  15. Πάνος με πεζά said

    «Ψαγμένο» και το τραγουδάκι στο ιντερμέτζο, «μια χώρα με πληγώνει κι αρχίζω ανασκαφές»… 🙂

  16. Γς said

    Παντού υπάρχει ένας γλωσσικός μύθος

    και

    Λιβ γιορ μυθ ιν γκρις, που λένε,

    ιν Γκρικ άιλαντς

  17. Corto said

    Χαίρετε!

    13 (Χριστίνα Λιναρδάκη):
    Η μελέτη του Νάνου Βαλαωρίτη είναι πολύ ενδιαφέρουσα, έστω ως υπόθεση, όμως δεν αναλύει τους μυστικιστικούς ή φιλοσοφικούς συμβολισμούς των αριθμητικών μοτίβων στα έπη. Κυρίως πραγματεύεται το ενδεχόμενο να γράφτηκαν τα Ομηρικά έπη με μία προκαθορισμένη δομή 24 ραψωδιών για κάθε έπος, ώστε κάθε ραψωδία να αντιστοιχεί σε ένα γράμμα του αλφαβήτου κοκ.

  18. ΣΠ said

    Καλημέρα.

    Στην τέταρτη ερώτηση:
    …διότι η γνώση της σημερινής γλώσσας δεν προϋποθέτει τη γνώση των παλαιότερων μορφών της…

  19. […] Ημερ. Δημοσίευσης:30 January 2017 | 7:42 am Πηγή Συγγραφέας:sarant […]

  20. spatholouro said

    Sarant: «Καταρχάς ή καταρχήν, ανάλογα τι προτιμάει κανείς»/ «Καταρχήν ή καταρχάς»

    Όσοι ενδεχομένως δεν συντάσσονται με το «ανάλογα τι προτιμάει κανείς», δεν οχλούνται από το να είναι κατά δύναμιν «προσεκτικοί ομιλητές» (χωρίς τις ελιτίστικες συνδηλώσεις που τους προσάπτονται), και ενδιαφέρονται για λεπτές ή λιγότερο λεπτές σημασιολογικές αποχρώσεις, θα βρουν χρήσιμα όσα αναφέρει ο Babis («Λεξικό των δυσκολιών και των λαθών» σελ. 510):

    «Στη νεότερη γλωσσική παράδοση αναπτύχθηκε σημασιολογική διαφοροποίηση ανάμεσα στις δύο φράσεις, η οποία -όπως κάθε ανάλογη διαφοροποίηση- αποτελεί γλωσσική κατάκτηση, που καλό είναι να τηρείται στον λόγο των προσεκτικών ομιλητών».

    Στη συνέχεια εξηγεί ότι το «κατ’ αρχάς» χρησιμοποιείται με τη χρονική σημασία («αρχικά/εν πρώτοις»), ενώ το «κατ’ αρχήν» με την τροπική σημασία («κατά κανόνα, κατά βάση»), παραδεχόμενος πάντως ότι ενώ το «κατ’ αρχάς» δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί με τη σημασία «κατά κανόνα», το «κατ’ αρχήν» καλύπτει συχνά στην πράξη, και ιδίως στον προφορικό λόγο, και τη χρονική και την τροπική σημασία.

    Τέλος αναφέρει ότι η τροπική σημασία του «κατ’ αρχήν» είναι νεότερη και οφείλεται σε επίδραση του λατιν. In principio και του γαλλ. en principe.

  21. sarant said

    13-17 Bέβαια, και αυτή η θέση του Βαλαωρίτη δεν είναι και τόσο πειστική.

  22. gmich said

    Πριν χρόνια όταν πρωτοδιάβασα το κείμενο του Ξ. Ζολώτα που εκφώνησε το 1957 και το 1959 σε διεθνές ακροατήριο επειδή εγώ ενθουσιάστηκα και ένοιωσα εθνική περηφάνια , παρότρυνα την σύζυγο μου που είναι καθηγήτρια αγγλικών στο Λύκειο να αφιερώσει λίγο χρόνο και να το μοιράσει στους μαθητές της και να το σχολιάσουν. Αφού διάβασε και τα δύο κείμενα έδειξε απροθυμία να το κάνει. Επέμενα γιατί πίστευα ως τότε στην υπεροχή της ελληνικής γλώσσας έναντι όλων των άλλων και μια καθηγήτρια είχε υποχρέωση το αποδείξει στους μαθητές . Μου απάντησε πως αυτό το πιστεύω γιατί δεν γνωρίζω αγγλικά ή καμιά άλλη ξένη γλώσσα. Αργότερα διάβασα τυχαία το δικό σου άρθρο και από τότε άλλαξα μυαλά ..

  23. Πάνος με πεζά said

    «Ευχαριστώ πολύ που τηλεήσουν μαζί μας».
    Κύριε Ελεήσουν ! 🙂
    Ωραία πάντως η συζήτηση (από την αναλογία κανονικών και bold φαίνεται άλλωστε και πόσο «συζήτηση» ήταν ! 🙂

  24. LandS said

    8,11,14

    Όντως το Βάιμπερ έχει περισσότερα «Ν» από τα άλλα. Όνομα και πράμα που λεν!

  25. 17 (Corto)
    Το ότι δεν περιλαμβάνει μυστικιστικούς συμβολισμούς προσωπικά το κατατάσσω στα συν της συγκεκριμένης μελέτης. 🙂

    21 (Νικοκύρη)
    Είναι μια ενδιαφέρουσα υπόθεση, ωστόσο εγείρονται πράγματι ερωτήματα – το πιο σημαντικό για μένα είναι πώς είναι δυνατόν το αλφάβητο που είχε υπόψη του ο Όμηρος (ή οι ραψωδοί που αποκλήθηκαν με το συλλογικό «Όμηρος») να περιλαμβάνει μόνο 24 γράμματα – πόσο μάλλον που την ύπαρξη π.χ. του δίγαμμα στα ομηρικά έπη πρώτος κατέδειξε ο Άγγλος φιλόλογος Μπέντλεϊ, εξηγώντας πλήθος μετρικών ανωμαλιών και χασμωδιών στη γλώσσα τους.

  26. sarant said

    22 Νάσαι καλά!

    25 Νομίζω μάλιστα ότι ο χωρισμός σε ραψωδίες έγινε επί Πεισιστράτου, όχι;

  27. Sarant said:
    (α) “το ίου-ίου που ακούγεται σαν τον διάολο που κλαίει τα παιδιά του».

    Εμείς ιού (μονοσυλλάβως παρακαλώ) λέμε όταν θέλουμε να διώξουμε ένα σκυλί!

    (β) «όταν βλέπουμε κάτι τυπωμένο, έστω και σε ιστοσελίδα, ασυνείδητα του προσδίδουμε κύρος, το θεωρούμε έγκυρο».

    Για την (εντελώς αναλφάβητη!) μάννα μου, ήταν αδιανόητο ότι, κάτι που είναι γραμμένο σε μια εφημερίδα κλπ, θα μπορούσε να μην είναι σωστό!
    Δυστυχώς, το ίδιο περίπου συμβαίνει στο διαδίκτυο (ενίοτε και σε έντυπα …συγγράμματα), όχι από αναλφάβητους αλλά από «γραμματισμένους», μέχρι και …διδάκτορες: Επιδίδονται άκριτα σε …κόπυ-πάστε (που θάλεγε και ένας υπουργός μας), υπηρετώντας την παραπληροφόρηση.

  28. Πάνος με πεζά said

    Άκουγα προχτές τον υπεύθυνο της σελίδας των Greek Hoaxes, κι έλεγε ότι έχουν εμφανιστεί ήδη και οι πρώτοι χόακες του 17, με σημαντικότερο αυτόν από την ορκωμοσία Τράμπ, με το φρουρό του που έχει ψεύτικα χέρια…
    Εδώ, για όσους δεν το είχατε ακούσει.
    http://ellinikahoaxes.gr/2017/01/25/o-frouros-tou-tramp-me-ta-pseftika-cheria/

  29. Babis said

    Ακόμα και αν ο Όμηρος ήταν ο μοναδικός συγγραφέας των επών, αυτά μεταφέρονταν προφορικά επί τρεις περίπου αιώνες πριν την καταγραφή τους από τον Πεισίστρατο. Πόσο πιθανό είναι να έχουν διατηρήσει ακέραια την αρχική τους μορφή;

    Αναλύσεις όπως αυτή του κυρίου Βαλαωρίτη, αν και εξαιρετικά ενδιαφέρουσες, αποτελούν επικίνδυνες ακροβασίες αν δεν έχουμε στην άκρη του μυαλού μας ότι τα έπη αποτελούν προϊόν προφορικής παράδοσης, έστω και αν υπήρξε ένας αρχικός δημιουργός.

  30. Μαρία said

    26
    Όχι. Απ’ τους αλεξανδρινούς γραμματικούς, πιθανότατα απ’ το Ζηνόδοτο.

  31. Corto said

    25α (Χριστίνα Λιναρδάκη):
    Αν εννοείτε ότι η θεματολογία μιας μελέτης πρέπει να είναι αυστηρώς καθορισμένη, θα συμφωνήσω. Αλλά γενικότερα η φιλολογική, φιλοσοφική ή θρησκειολογική μελέτη των μαγικών αριθμών στην αρχαία γραμματεία είναι σπουδαιότατο αντικείμενο.

    26β (Sarant):
    Μα ακριβώς αυτήν την στερεότυπη αντίληψη περί Πεισιστράτου κλπ αμφισβητεί ο Νάνος Βαλαωρίτης (δεν λέω ότι πείθομαι, αλλά θεωρώ ότι κάποιες αιρετικές θεωρίες είναι χρήσιμες).

  32. Corto said

    29 (Babis):

    Ναι αλλά κάλλιστα υπάρχει το αντεπιχείρημα ότι τέτοια αριστουργήματα δεν μπορούν να συντεθούν προφορικά. Η καταπληκτική τους δομή προϋποθέτει «μολύβι και χαρτί». Οπότε τίποτα δεν είναι σίγουρο (εξ ου και το λεγόμενο ομηρικό ζήτημα).

  33. Reblogged στις anastasiakalantzi50.

  34. LandS said

    16 Της είπες ότι τη πήγες στη Σαλαμίκονο; Λες Σαλαμίκονος και η άλλη πιάνει Μύκονος. Τόχω δοκιμάσει.

  35. 26

    Πράγματι, αναφέρεται ότι περί το 535 π.Χ. ο Πεισίστρατος όρισε επιτροπή ποιητών που συγκέντρωσαν τα μέρη των επών, επιμελήθηκαν τα κείμενἀ τους και τα κατέγραψαν με βάση τις προφορικές παραδόσεις. Ο χωρισμός σε ραψωδίες δεν έγινε δηλαδή κατά την ελληνιστική περίοδο (περί το 320 έως το 30 π.Χ.), όπως συνήθως υποστηρίζεται. Ωστόσο την εποχή του Πεισίστρατου δεν χρησιμοποιόταν ακόμη το (βασισμένο στο ιωνικό της Μιλήτου) ευκλείδιο αλφάβητο των 24 γραμμάτων που καθιερώθηκε στα 403 π.Χ. Μέχρι τότε χρησιμοποιούνταν και το δίγαμμα και το κόππα.

  36. Μαρία said

    35
    Μπερδεύεις την καταγραφή με το χωρισμό σε ραψωδίες.

  37. 31

    (α) Προφανώς δίνουμε διαφορετικό περιεχόμενο στην έννοια «μυστικιστικός/μαγικός», αγαπητέ, εξ ου και η παρανόηση.

    (β) Θα διαφωνήσω ότι η αντίληψη περί Πεισίστρατου είναι η παγιωμένη, περισσότεροι υποστηρίζουν τα περί ελληνιστικής και πράγματι, τότε έγινε η πρώτη εμπεριστατωμένη και επιστημονική μελέτη των επών. Ο χωρισμός τους σε ραψωδίες έγινε νωρίτερα, ωστόσο – βλ. σχόλιο 35 παραπάνω.

  38. 36

    Μαρία, δεν θα επιμείνω, γιατί τα ομηρικά έπη δεν είναι το πεδίο μου. Ο χωρισμός σε ραψωδίες πότε έγινε λοιπόν; Κατά την ελληνιστική περίοδο;

  39. 36

    Μόλις είδα την αναφορά σου στον Ζηνόδοτο. Όπως είπα δεν είμαι ειδική, ωστόσο είμαι σίγουρη πως έχω διαβάσει ότι ο χωρισμός έγινε επί Πεισιστράτου.

  40. Corto said

    37α:
    Εννοώ ότι προσεγγίσεις όπως η παρακάτω είναι σημαντικές:

    «Ποιητική όμως μαεστρία αναγνωρίζεται και στην εσωτερική σύνταξη των Aπολόγων: τα επεισόδιά τους σχηματίζουν τριάδες:

    Kίκονες, Λωτοφάγοι, Kύκλωπες,
    Aίολος, Λαιστρυγλονες, Kίρκη,
    Σειρήνες, Σκύλλα-Xάρυβδη, Θρινακία.

    Σε κάθε τριάδα οι δύο πρώτες περιπέτειες είναι συνοπτικές, η τρίτη διεξοδική. Πρόκειται λοιπόν για αφηγηματική αλυσίδα, συμμετρικά δεμένη με μικρούς και μεγάλους κρίκους· ο τρίτος κρίκος καθεμιάς τριάδας αποτελεί και κόμπο της αφήγησης –καμπή δηλαδή που αλλάζει αποφασιστικά την τύχη του Oδυσσέα και των εταίρων του. Θυμίζω ότι στο τέλος της πρώτης τριάδας αναφέρονται απώλειες εταίρων, αλλά όχι πλοίων· στο εσωτερικό της δεύτερης τριάδας συντρίβονται όλα τα άλλα καράβια, εκτός από το καράβι του Oδυσσέα· μετά τη Θρινακία ο Oδυσσέας χάνει όλους τους συντρόφους και παντελώς απομονώνεται.

    O αριθμός τρία, όπως εξάλλου και ο αριθμός εννέα, θεωρείται τυπικός ή και μαγικός. Tο ενδιαφέρον ωστόσο των Aπολόγων βρίσκεται ότι καθ’ οδόν ο αριθμός εννέα προσαυξάνει σε δέκα, καθώς ανάμεσα στη δεύτερη και στην τρίτη τριάδα παρεμβάλλεται η Nέκυια. H κάθοδος του Oδυσσέα στον Άδη συστήνει τον βυθό όχι μόνον των Aπολόγων, αλλά και ολόκληρης της Oδύσσειας, αφού εδώ νόστος και θάνατος συμπλέκονται και εναλάσσονται.»

    (Δ. Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ
    Ίδρυμα Γουλανδρή-Χορν
    Αθήνα, 20/1/94)

    http://siamantoura.blogspot.gr/2010/10/blog-post_7796.html

  41. Μαρία said

    37
    β. Άλλο αυτό κι άλλο η πρώτη συγκρότηση και καταγραφή. Επειδή η συστηματική εργασία έγινε απ’ τους Αλεξανδρινούς δεν σημαίνει οτι μέχρι τότε είχαμε μόνο προφορική παράδοση.

  42. 40

    Το ίδιο πράγμα λέμε. Στην αρχή παρανόησα τη χρήση εκ μέρους σου της λέξης «μυστικιστικός» και «μαγικός», τη συνέδεσα (αυθαίρετα προφανώς) με τον αποκρυφισμό. Απολογούμαι. 🙂

  43. Corto said

    42:
    Εγώ φταίω που δεν το διατύπωσα καλά στην αρχή. Συμφωνούμε λοιπόν!

  44. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

  45. tamistas said

    Χαίρετε. Δεν έχω χρόνο προς το παρόν να διαβάσω το τόσο ενδιαφέρον περιεχόμενο της ανάρτησης ή/και να το ακούσω (ελπίζω το απόγευμα να προλάβω), όμως θα το ακούσω «ζωντανά»;

  46. sarant said

    45 Σα νάχεις δίκιο -ονλάιν έπρεπε να γράψω.

  47. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Καλημέρα σας.
    Μετὰ ἀπὸ ἀπουσία ἑνὸς μήνα, ἐξ αἰτίας τοῦ γνωστοῦ (στοὺς περισσότερους) ἀτυχήματός μου (πολλαπλᾶ κατάγματα ἄκρου ποδός), ξαναβρίσκω τὴν ἐκλεκτὴ παρέα τοῦ ἱστολογίου.

    Κατ’ ἀρχὰς θέλω νὰ εὐχαριστήσω ὅλους ὄσοι μοῦ συμπαραστάθηκαν στὴν ταλαιπωρία ποὺ περνάω. Νά ‘σαστε ὅλοι καλὰ!

    Τὴν τελευταία βδομάδα παρακολουθῶ τὸ ἱστολόγιο (ἀποσπασματικὰ, ἀπὸ ἐξυπνοτηλεόραση -σὶκ ρέ), ἀλλὰ σήμερα κάθησα γιὰ πρώτη φορὰ στὸν ὑπολογιστὴ.
    Τὰ σχόλιά μου εἶναι γιὰ διάφορα ἄρθρα τῶν τελευταίων ἡμερῶν ποὺ θὰ τὰ βάλω ὅλα μαζὶ ἐδῶ, ὅπως μοῦ ‘ρχονται, γιὰ νὰ μὴν ψάχνω τὰ διάφορα νήματα.

    1. Θυμᾶμαι ἕνα ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ «Σχολεῖο Γυναικῶν» τοῦ Μολιέρου σὲ μετάφραση Κώστα Βάρναλη, ποὺ ταιριάζει στὸ χθεσινὸ ἄρθρο ἀλλὰ καὶ στοῦ «Κερατᾶ» (γράφω ἀπὸ μνήμης):
    «κι ὅποιος μπαίνει μέσ’ στὸ σπίτι,
    μοναχά γιὰ τὸν ἀφέντη.
    Ἄν ζητᾶνε τὴν κυρά του,
    εἶναι μήνυμα κεράτου»
    .

    2.Γιὰ τὴν λέξη «γδούρια»: Στὰ Θερμιὰ ὑπῆρχε ἡ λέξη «γλούριο» μὲ παρόμοια σημασία: «Τόνε τραβοῦσε ἀπὸ τὰ ροῦχα καὶ τὸν ἔκανε γλούριο»

    3. Γιὰ τὸν Σιντίπα: Ὁ ἥρωας ἀπὸ τὶς «Χίλιες καὶ μιὰ νύχτες» στὰ ἀγγλικὰ εἶναι Sinbad ἤ Sindbad (https://en.wikipedia.org/wiki/Sinbad_the_Sailor).

    4. Γιὰ τὸ «ντουρῶ». Στὰ Θερμιὰ λέγανε «παραντουρῶ»: τρεκλίζω, παραπατῶ.

    Καὶ μιὰ γενικὴ παρατήρηση. Σὲ θέματα ποὺ ἀφοροῦν πεποιθήσεις (θρησκευτικὲς, πολιτικὲς, ποδοσφαιρικὲς κλπ.) καλὸ θὰ εἶναι νὰ μὴν ξεφεύγουμε ἀπὸ τὰ ὅρια τῆς εὐπρέπειας. Μποροῦμε βέβαια νὰ ἐκφράζουμε τὶς ἀπόψεις μας, μὲ πάθος, χιοῦμορ ἤ ὄ,τι ἄλλο διαθέτουμε, προσπαθώντας νὰ μὴν θίξουμε τοὺς συνομιλητές μας.

  48. Γιάννης Ιατρού said

    47: Καλώς μας (ξανα)ρθες 🙂

  49. spatholouro said

    Καλώς επανήλθες και σιδερένιος Δημήτρη! (κι όσο σκέπτομαι ότι σε προέτρεπα προς κολύμβηση…)

  50. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    48, 49. Εὐχαριστῶ πολύ. Πάντως σιδερένιος εἶμαι. Μοῦ ‘βαλαν κάμποσες βίδες. Μόνο ποὺ δὲν εἶχαν βίδες ἄκρου ποδὸς στὸ μέγεθός μου (φοράω 50 νούμερο παπούτσι) καὶ μοῦ ‘βαλαν ἀπ’ αὐτὲς ποὺ βάζουν σὲ πιὸ μεγάλα ὀστᾶ. 🙂

  51. sarant said

    Βρε καλώς τον! Σιδερένιος!

  52. Γιάννης Κουβάτσος said

    Σιδερένιος, Δημήτρη.

    Ωραία τα είπες, Νίκο, όπως τα λες και τα γράφεις τόσα χρόνια. Το «Γλώσσα μετ’ εμποδίων» το είχα διαβάσει σαν αστυνομικό μυθιστόρημα, μόλις είχε κυκλοφορήσει, τον Νοέμβριο του 2007, αν δεν απατώμαι. Το ίδιο και τα δύο σχετικά βιβλία του Γιάννη Χάρη. Αλλά, όπως ανέφερες, δυστυχώς ισχύει η παροιμία για τον τρελό, τους γνωστικούς και το πηγάδι. Θα συνεχιστεί η διακίνηση αυτών των μύθων, γιατί τονώνεται το εγώ μας των Ελλήνων, όταν επαιρόμαστε για την πολυχιλιετή γλώσσα μας και ιστορία μας. Πουκάμισο αδειανό πια και κούφια λόγια, για να ξεχνάμε το σημερινό μας χάλι.

  53. Πάνος με πεζά said

    @ 50 : Περαστικά ! Και προσοχή στις βίδες, μη σπάσουν από διάτμηση… Γιατί όσο το κεφάλι με τη μύτη είναι το ίδιο κομμάτι, βγαίνουν κιόλας. Αλλιώς, βγαίνει μόνο η μισή (καλή ώρα).
    [ ΜΝ mode on ]
    Πάντως σιδερένιος εἶμαι. Μοῦ ‘βαλαν κάμποσες βίδες.

    Θα το έλεγες και «οβίδια μεταμόρφωση»…
    [ MN mode off ]

  54. nikiplos said

    @50,
    50 νούμερο!!! Wow! που θα έλεγε κι ο Βαρουφάκης! Μα εσύ ξεπέρασες και τον Τσάμπερλεν (Richard Chamberlain)…
    Πάντως περαστικά και γρήγορα σιδερένιος…
    (σφυρό, μετατάρσια ή σησαμοειδή έσπασες? μανίκι μεγάλο το πόδι και … δεν του φαίνεται αν δεν το πάθεις…)

  55. nikiplos said

    Να προσθέσω για το άρθρο, ότι μου άρεσε και το βρήκα πολύ ισόρροπο, χωρίς δηλαδή ειρωνείες ή πάθη για εκείνους που συνωθούνται γύρω από απόψεις θεοποίησης της γλώσσας μας…

  56. dozas33 said

    Γρήγορη άνάρρωση κ.Μαρτίνο , ή όποία σίγουρα θά είναι καί καλή , γιατί διαθέτεις άφονο χιούμορ .

  57. Περαστικά, Δημήτρη!
    Τέλειωσαν οι απλωτές κι άρχισαν οι ξαπλωτές!

  58. ΣΠ said

    Καλώς τον Δημήτρη. Μας έλλειψες. Εύχομαι ταχεία και πλήρη αποκατάσταση.

  59. Δημήτη καλώς επανήλθες

    Σχετικό με το νι ανέκδοτο:

    Κύπριος παραγγέλνων σε τοστάδικο :

    – Το θέλω με ψωμί, τομάταν, τυρίν…
    – Φίλε, εδώ δεν βάζουμε νι χωρίς λόγο, τι άλλο θέλεις;
    – Ζαμπό και μπέΐκο !!

  60. ΣΠ said

    54
    Ο ηθοποιός Richard Chamberlain δεν νομίζω να έχει τόσο μεγάλο πόδι. Μάλον τον μπασκετμπολίστα Wilt Chamberlain εννοείς.

  61. Τσούρης Βασίλειος said

    50 «φοράω 50 νούμερο παπούτσι» Δεν ηταν σύμπτωση που έκανες τη δήλωση στο σχόλιο αρ.50. 🙂
    Εμ βέβαια έπρεπε να καταλάβουμε ότι το σπιρτόζικο πνεύμα σου εδράζεται σε γερούς πυλώνες!
    περαστικά και πάντα να είσαι γερός.
    Η ευχή της μακαρίτισσας της βάβως μου ήταν:
    Σίδερο στ΄μέση μας ( να είμαστε πάντα όρθιοι ) δεν ξέρω αν λέγεται σε άλλες περιοχές.

  62. Πέπε said

    @47:
    Καλωσήρθες και πάλι Δημήτρη. Σιδερένιος.

    Οι 1000+1 νύχτες είναι ολόκληρη συλλογή από παραμύθια. Αρκετά από αυτά είναι εγκιβωτισμένα μέσα σε άλλα, αλλά πάντως κάποια είναι εντελώς ανεξάρτητα από κάποια άλλα. Επομένως δεν υπάρχει κεντρικός ήρωας.

    Sinbad είναι ο Σεβάχ, ήρωας ενός από τα παραμύθια.

  63. Μπούφος said

    3 Σπαθόλουρε
    παρέλκει, παρέλκει!

    8 Spiral Architect συμφωνώ για viber. Κρατεί σε καλό επίπεδο τη μουσική της φωνής του ομιλητή.

    11 Γιάννη Ιατρού καλή η πληροφορία. Θα την προωθήσω.

    20 Σπαθόλουρε, για το «κατ’ αρχάς» (αρχικά, στην αρχή) και το «κατ’ αρχήν» (από λατ.in pricipio, αγγλικό in principle ) που σημαίνει , ως θέμα αρχής, για λόγους αρχής, κάνει λόγο ο Μπαμπινιώτης στο λήμμα «αρχή» στο Λεξικό του. π.χ. «το νομοσχέδιο ψηφίστηκε κατ’ αρχήν».

    50 Δημήτρη Μαρτίνο περαστικάαα! «Σιδερένιος». Στο μέλλον, διαβάζουμε, θα χρησιμοποιούν βίδες από μετάξι που θα απορροφούνται όταν επουλώνονται το κάταγμα. Αχρείαστες να είναι, ωστόσο!

  64. Γς said

    50, 63:

    Περαστικα Δημήτρη.
    Με τα μπουλώνια σου!

    Τι λέει αυτός ο κουζουλός εδώ για τις μεταξωτές βίδες [που θα θέλουν επιδέξια κατάγματα];

  65. Μπούφος said

    64 Γς

    δεν λειτούργησε αστραπιαία και με ευρύνοια, το ακατοίκητό μου. Βέβαιααα! οι μεταξωτές βίδες, σαφώς και θέλουν [επιδέξια] , μεταξωτά κατάγματα, σωστάαα! 😉 στρατηγέ- «θεούλης!»

  66. nikiplos said

    @60, καίτοι ο ηθοποιός Τσάμπερλεν δεν είναι πολύ ψηλός (1,85) φορούσε νούμερο 50 νομίζω. Το θυμάμαι από κάτι σαχλές εκπομπές των 80ς με το Χρήστο Οικονόμου.

    Έχω την εντύπωση πως για τους τωρινούς μπασκετμπολίστες το 50 είναι ένα νορμάλ νούμερο… (όποτε αναφέρω τη λέξη μπάσκεμπολ μου έρχεται στο νου ο Στηβ Γιατσόγλου… 🙂 με την αμίμητη προφορά του).

  67. Πάνος με πεζά said

    Eνώ αυτός ο Τσαμπερλέιν, θα φόραγε 50 και…

  68. Γιάννης Ιατρού said

    64β Σωστά τα λέει Γς (μέχρι στιγμής μόνο σε πόντικες (ισχίον), έκαναν και κάποια πειράματα στο Tufτs, γενικά βλ. Nature Communications, ψάξε για screw silk)

  69. Πάνος με πεζά said

    Σύμφωνα με αυτή τη σελίδα, φοράει μέγεθος US15. Άρα σύμφωνα με τις αντιστοιχίες είναι μόνο 48…

  70. Μπούφος said

    Παρόλο που δεν με ρώτησε κανείς θα πω ότι φοράω 80 νούμερο.

  71. 70 –> http://lolsnaps.com/upload_pic/b0c14fb8-some-next-level-shit.jpg

  72. Πάνος με πεζά said

    Tώρα ο Kevin Love, που κατά τη σελίδα φοράει αμερικάνικο 19, δεν τον έχουν ούτε οι πίνακες μετατροπών…

    Και πρωταθλητής ο Σακίλ Ο’Νιλ, με νούμερο 22… Θα το έλεγες βατραχοπέδιλο με προέκταση…

  73. Πάνος με πεζά said

    A, να τα του Σακίλ. Όπως δείχνει και η φωτογραφία, παπούτσια αγκαλιάς. 🙂

  74. ΣΠ said

    66
    Σύμφωνα με αυτή την ιστοσελίδα φοράει νούμερο 44.

  75. nikiplos said

    ΣΠ, άλλος ένας μύθος καταρρίφθηκε… 46 φοράει ο αδελφός μου!

  76. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Σᾶς εὐχαριστῶ πολὺ ὅλους.
    Μὲ ἀφορμὴ τὸ μέγεθος τοῦ ποδιοῦ μου θὰ σᾶς πῶ ὅτι τὸ νούμερο αὐτὸ εἶναι ἀρκετὰ συνηθισμένο στὶς μέρες μας. Τὸ μεγαλύτερο μέγεθος παπουτσιοῦ ποὺ ἔχω ἀκούσει εἶναι τοῦ Romay, ἑνὸς παλιοῦ μπασκετμπολίστα τῆς Ρεὰλ, ποὺ φόραγε 62.
    Ὅσον ἀφορᾶ στὰ διάφορα συστήματα μέτρησης τοῦ μεγέθους τῶν παπουτσιῶν ἐπικρατεῖ μεγάλο μπέρδεμα. Πάντως τὸ 50 ἀντιστοιχεῖ μὲ τὸ ἐγγλέζικο 14, ἐνῶ τὸ ἀμερικάνικο 15 εἶναι 50 καὶ κάτι. Βέβαια ἐξαρτᾶται κι ἀπὸ τὴ φόρμα τοῦ παπουτσιοῦ.

  77. Μπούφος said

    74 Σκύλε,
    έστειλες πορτρέτο σου, ώστε να σχηματίσουμε εικόνα σου; Ολοφάνερο ότι ξεσκίστηκες στην ηλιοθεραπεία, τους μήνες που πέρασαν.

  78. Ριβαλντίνιο said

    λέξεις όλων των γλωσσών του κόσμου από τα τουρκικά.

    Απ’τον χαβά βγήκε η Χαβάη. 🙂

    Ολλανδό λόγιο του 16ου αιώνα Γιοχάνες Γκορόπιους

    Ο Σουηδός Olaus Rudbeck (17ος αι.) υποστήριζε ότι η Σουηδία ήταν η αρχαία Ατλαντίδα του Πλάτωνα και το λίκνο του πολιτισμού. Σουηδικά μιλούσε ο Αδάμ. Απ’τα Σουηδικά προήλθαν τα λατινικά και τα εβραϊκά. Οι Έλληνες πήραν από τους Σουηδούς το αλφάβητό τους, τις επιστήμες και το Δωδεκάθεο ! 🙂 🙂 🙂

    https://en.wikipedia.org/wiki/Olaus_Rudbeck

    Απόγονός του είναι ο Νόμπελ που καθιέρωσε τα βραβεία Νόμπελ.

    ——————————————————————————————————————————
    Δημήτρη Μαρτίνε να είσαι καλά και ποτέ να μην ξαναπάθεις τίποτα.

  79. Ας σχολιάσω και διαβάζω τα (υπόλοιπα) σχόλια μετά:
    Περί βάιμπερ. Είμαι τον περασμένο μήνα στην Αίγυπτο. Για ντάτα το ροάμινγκ ασύμφορο. Ακολουθώ την ιδέα του γιου μου (μόνιμος σύμβουλος σε θέματα τεχνολογίας) κι αγοράζω με λιγότερο από 10€ (180 αιγυπτιακές λίρες) μια τοπική κάρτα ΣΙΜ με καλό πακέτο ντάτα (7GB για 50 μέρες! εγώ 7 θα έμενα). Ξεκινώ και το χρησιμοποιώ και όλα καλά. Προσπαθώ να καλέσω με βάιμπερ και η κατάσταση είναι δράμα. Δεν ακούγεται τίποτα. Και με ειδοποιεί ο γιος πως το βάιμπερ είναι μπλοκαρισμένο απ’ τους Αιγύπτιους και να δοκιμάσω το χανγκάουτ. Και μιλήσαμε υπέροχα.

  80. # 79

    Ασχετε Ρίβα, ο κόσμος λέει «Απόγονός του είναι ο Νόμπελ που καθιέρωσε τα βραβεία Νομπέλ.»

  81. Περί του -ν των Κυπραίων:
    Είμαστε στο σπήλαιο των Πετραλώνων. Μόλις έχουμε βγει και κάνουμε διάλειμμα. Και βγαίνει γκρουπάκι από μέσα τραγουδώντας:

    Όταν παίρνω φόραν, φόραν κατηφόραν…

    Ήταν Κυπραίοι εκδρομείς που τραγουδούσαν αλλά το είχαν προσαρμόσει στα δικά τους.
    Έχει γίνει οικογενειακό ανέκδοτο.

  82. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γιὰ νὰ τελειώνουμε μὲ τὴν παπουτσοσυζήτηση καὶ νὰ λεξιλογήσουμε λιγάκι προτείνω στὸν Νικοκύρη νὰ γράψει κάτι σχετικὰ μὲ τὰ οὐσιαστικὰ ποὺ προκύπτουν ἀπὸ τὸ κομίζω, ὅπου ἐπικρατεῖ σχετικὴ σύγχυση: ἀνακομιδὴ, διακομιδὴ, προσκομιδὴ, συγκομιδὴ καὶ τὰ σχετικὰ.

  83. 83

    Άμα το αφεντικό δέχεται παραγγελίες, να ρωτήσω πώς διάβολο δημιουργήθηκε η λέξη «Υπαπαντή», που «γιορτάζουμε» μεθαύριο. 😳

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A5%CF%80%CE%B1%CF%80%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AE

  84. BLOG_OTI_NANAI said

    Ωραίο το άρθρο!

    Σχετικά με τη φράση του Εμπειρίκου δεν βρήκα κάτι συγκεκριμένο. Πάντως υπάρχει μια περαστική αναφορά σε αυτό στο άρθρο που γράφτηκε πριν 30 χρόνια:

    ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΜΗΛΙΩΝΗΣ, «ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΥΛΑΛΙΑ», Το Δέντρο – τχ. 27 (11-12/1986) ΕΔΩ: https://goo.gl/Msoepd

    Εκεί ο αρθρογράφος υπερασπίζεται το μονοτονικό.

  85. Να ευχηθώ κι εγώ περαστικά στον επιστρέψαντα Δημήτρη και να πω κι εγώ κάτι για το μέγεθος των παπουτσιών μιας και το ξεκίνησε.

    Το τι νούμερο φοράει κανείς εξαρτάται από διάφορους παράγοντες. Εγώ π.χ. συνήθως φοράω 45. Τις τελευταίες όμως κυκλοφορώ με κάτι 47άρια του γιου μου (νάτος πάλι 🙂 ) για να χωράει μέσα κι ο κηδεμόνας του αχίλλειου (επιστραγαλίδα μου τον είπαν)…

  86. Γς said

    83:

    Να μιλήσουμε για τις βίδες.

    Τις αριστερόστροφες αι τις δεξιόστροφες.

    Και μετά θα σας πω για το Μπάμπη απ την Αεροπορία.

    Και για την Φανή

    http://caktos.blogspot.gr/2014/04/empayhy.html

  87. Γιάννης Κουβάτσος said

    Τι Ομπάμα, τι Τραμπ, ε;
    http://www.efsyn.gr/arthro/dikastina-mplokare-antiprosfygiko-diatagma-tramp

  88. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα σχολια!

    Παραγγελιες καταγραφονται αλλά τούτη την εβδομάδα έχω ήδη μία, στον Κόρτο.

  89. 89

    Άμα είναι να προωθήσομε την παραγγελία μας, να στείλεις να κάμομε καμία δακτυλογράφηση;
    Ε;ε;

  90. sarant said

    90 Θα δούμε 🙂

  91. Corto said

    90 – 91:
    Για να μην αδικήσω κανέναν, να βάλω και γω κανά χεράκι στην δακτυλογράφηση!
    (χαμόγελον)

  92. sarant said

    Μα δεν έχω κάτι που να θέλει δακτυλογράφηση 🙂
    Να τα γράψω πρέπει

  93. Γιάννης Ιατρού said

    93: Υπάρχει και η υπαγόρευση…., μετά κάνεις την επιμέλεια 🙂

  94. 94 Για υπαγορεύσεις… χμμμ… δεν είμαι ο καταλλητερότερος.

  95. Νίκο, δηλώνω εντυπωσιασμένος από την απομαγνητοφώνηση της εκπομπής σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα!
    Πραγματικά η τηλεπαρουσία σου (φαίνεται άρεσαν όλα αυτά τα τηλε- που κόλλησα παντού!) στην εκπομπή ήταν μοναδική. Αγγίξαμε τόσα θέματα με τόσο ενδιαφέροντα τρόπο που νομίζω στο εξής θα συστήνω την καταγραφή της εκπομπής ως crash course στην αποδόμηση γλωσσικών μύθων! 😉

  96. sarant said

    96 Σπύρο σε ευχαριστώ πολύ για τα καλά σου λόγια και βέβαια για την πρόσκληση που μου έδωσε την ευκαιρία να απευθυνθώ στο κοινό της εκπομπής. Να είσαι καλά!

  97. Παναγιώτης Κ. said

    @Sarant. Αυθορμήτως μου ήρθε και προώθησα το απομαγνητοφωνημένο κείμενο σε καμιά δεκαριά άτομα, προς γνώση και…συμμόρφωση!
    Όποιος με συστηματικό τρόπο και για ικανό χρονικό διάστημα παρακολουθεί το ιστολόγιο, ίσως αναγνωρίσει αλλαγές στις απόψεις του για τη γλώσσα αλλά και κάποιες, μικρές, αλλαγές στον τρόπο που συντάσσει τα κείμενά του.

  98. Νεσταναιος. said

    Ούτε οι Έλληνες έβαζαν άρθρα.
    «Ελλήνων προμαχοῦντες Αθηναῖοι Μαραθώνι, χρυσοφόρων μήδων εστόρεσαν δύναμιν.».
    Χρήσις «γλοτός» κανών.
    .

  99. sarant said

    98 Νάσαι καλά!

    99 Οι Έλληνες έβαζαν λίγα. Στα λατινικά καθόλου. Ο Όμηρος θαρρώ δεν έχει καθόλου άρθρα.

  100. Pedis said

    Άρθρο 959Α: «Πλειστηριασμός με ηλεκτρονικά μέσα»

    δεν τα βγάζουν στο ebay καλύτερα;

  101. Απόδημος Κύπριος said

    [Αφαιρέθηκε κακόψυχο σχόλιο]

  102. Γς said

    96:

    Συγχαριτήρια για την εκπομπή αγαπητέ

  103. Γς said

    Γουστάρω!

    Ανοίγει ο δρόμος προς τη …δικτατορία, ενώ ο Ομπάμα καλεί τον λαό σε …επανάσταση

    http://mignatiou.com/2017/01/anigi-o-dromos-pros-ti-diktatoria-eno-o-ompama-kali-ton-lao-se-epanastasi/

  104. spiral architect said

    Η ποιότητα ήχου του βάιμπερ είναι τσεκαρισμένη μεταξύ κινητών που αποδεδειγμένα έχουν καλό DAC. Αν μια από τις δυο συσκευές δεν έχει καλό αποτέτοιο, η ποιότητα χειροτερεύει. Η ποιότητα του DAC της συσκευής φαίνεται στις κλασσικές κλήσεις GSM, όπου αν η ποιότητα ήχου δεν είναι καλή, συμπεραίνεις ότι το τηλέφωνό σου είναι πατάτα. 😉
    (cross check μεταξύ ενός LG G3 κι ενός LG Nexus 5X συνδεδεμένα σε διάφορα δίκτυα wifi ή 4G)

    Αντίστοιχο οπτικό παράδειγμα έχουμε με τη βιντεοκλήση μέσω σκάιπ ή/και βάιμπερ, όπου αν ο ένας συνομιλητής χρησιμοποιεί την κάμερα του παλιού του λάπτοπ, που μπορεί να είναι μια ενσωματωμένη VGA, ο άλλος συνομιλητής (που έχει σχετικά μεγάλο μόνιτορ με καλή ανάλυση) τον βλέπει πιξελιαρισμένο.

  105. spiral architect said

    @104: , αλλά τουλάχιστον δεν θα πλήξουμε.

  106. spatholouro said

    Νίκο, εμφανίστηκε Βάταλος στο #102, οπότε αναμένω να του αφαιρεθεί το μικρόφωνο.

    Συμπάθα με για την ωμότητα του αιτήματός μου.

  107. 107 Α, τώρα τον κατάλαβες; Από την αρχή φαινότανε (…στο Μπέρμιγχαμ).

  108. spatholouro said

    Οκ Δύτα μου, αλλά επειδή με έχει κουράσει η όλη φάση, μέχρι να -και εάν- αφαιρεθεί εκείνου το μικρόφωνο, λέω να παραμείνει το δικό μου κλειστό, εις ένδειξιν διαμαρτυρίας…

  109. sarant said

    Της νύχτας τα καμώματα. Μπάνιο. Όχι επειδή το ζητάς έτσι επιτκτικά, αλλά για αυτά που έγραψε.

  110. spiral architect said

    @110: Πολύ Τράμπ το παίζεις! 😛

  111. Γιάννης Ιατρού said

  112. sarant said

    Το πρόβλημα είναι ότι (αν κατάλαβα καλά) το WordPress δεν μπανάρει φράσεις (συμπλοκους όρους) αλλά λέξεις

  113. Γιάννης Κουβάτσος said

    Κομάντο ο Βάταλος. Χτυπάει αιφνιδιαστικά και φεύγει. 😊

  114. Πέπε said

    Ο σταλεγάκιας :

    https://sarantakos.wordpress.com/2017/01/27/elderpasticcio-2/#comment-411033

    https://sarantakos.wordpress.com/2017/01/27/elderpasticcio-2/#comment-411037

  115. Γιάννης Κουβάτσος said

    115. Α, ο Βάταλος ήτανε, καμουφλαρισμένος! Και του απάντησα κανονικά αποκαλώντας τον αγαπητό. Τον μπαγασάκο! 😊

  116. Γιάννης Ιατρού said

    116: Γιάννη Κ., φαίνεται πως δεν παρακολουθείς συγκεντρωμένος, μόνο τα σχόλια ορισμένων βλέπεις άμεσα 🙂
    Εδώ έχει επισημανθεί από τα ρανταρ αμα τη εμφανίσει προ πολλού π.χ. εδώ και επόμενα δύο σχόλια (#169, #170) στο ίδιο νήμα ….

  117. Γιάννης Κουβάτσος said

    117. Φοβερό δίκτυο αντικατασκοπίας. 😊

  118. Πέπε said

    Από τα δικά μας δίκτυα (ημών των Αθηναίων της Κρήτης 🙂 ) αυτό (117) είχε ξεφύγει, τώρα το πρωτοβλέπουμε. Είναι και μιαολιά πιο καμουφλαρισμένο, θα έλεγα. Το άλλο (115) είναι καραμπινάτο. Ήταν το δεύτερο -αν δεν έχει μεσολαβήσει κι άλλο-, οπότε είχε αρχίσει η αποθράσυνση.

  119. spiral architect said

    @117: Καλά, αυτό το «Στελλάκης Βροντούς» είχε πλάκα! 😆 😆

  120. sarant said

    Με έφαγε το ευεργέτημα της αμφιβολίας για τον Στελλάκη

  121. Γιάννης Ιατρού said

    120: Ε, ναι. Και δεν είναι τυχαίο το Βροντούς, ψάξτο 🙂
    121: Πάντα καλόπιστος ρε Νίκο, αλλά καλύτερα έτσι, άλλωστε τι τό ‘χουμε το επιτελείο 🙂

  122. Νεσταναιος. said

    100.
    Όταν μία γλώσσα μπορεί να λειτουργήσει και με άρθρα και χωρίς άρθρα είναι σαφώς καλλίτερη
    μίας άλλης γλώσσας που μπορεί να λειτουργήσει με μόνον ένα εκ των δύο.

  123. Πέπε said

    @100:
    > > Ο Όμηρος θαρρώ δεν έχει καθόλου άρθρα.

    Δεν πρέπει καν να υπήρχαν στον καιρό του. Έχει τις λέξεις ὁ, ἡ κλπ., αλλά αποκλειστικά σε χρήση δεικτικής αντωνυμίας: ο τοίσιν αφείλετο νόστιμον ήμαρ = αυτός τους στέρησε τη μέρα του γυρισμού.

    Όπως σήμερα λέμε «ο μεν, ο δε» = αυτός μεν, αυτός δε.

  124. spiral architect said

    @122α: Εγώ, μόνο τη Βροντού που έκανα βολές φαντάρος με τον όλμο τον 104mm ξέρω. 🙄

  125. Νεσταναιος. said

    104.
    Ποιά δικτατορία; Το απαγορεύει το σύνταγμά τους. Ενέχει άρθρο οπλοκατοχής.

    Από τον Reagan μέχρι και τον Obama, με την μερική εξαίρεση του Obama, όλοι οι άλλοι ήσαν ανδρείκελα.
    Τώρα έχουν έναν πρόεδρο που θα βάλει τάξη στην πατρίδα τους. Η Αμερική στους Αμερικανούς λέει με άλλα λόγια και δεν αρέσει σε μερικούς.

    Ας βρεθεί άλλος ένας Έλληνας να ξανά πει «Η Ελλάδα στους Έλληνες». Ας βρεθεί ένας ευρωπαίος ηγέτης να πει κάτι παρόμοιο.

  126. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ναι, Νεσταναίε, θα βάλει τάξη. Τάξη νεκροταφείου. Όπως λέει κι ο Ελύτης στη «Μαρία Νεφέλη», όταν ακούς «τάξη», ανθρώπινο κρέας μυρίζει.

  127. Νεσταναιος. said

    127
    Κανένας δεν μπορεί να υποτάξει τους Αμερικανούς και ο Τράμπ το γνωρίζει.
    Η δε συμμαχία με το Ηνωμένο Βασίλειο και τον Πούτιν, μου θυμίζει κάποια άλλη εποχή.
    Tο δε «ανθρώπινο κρέας» έχει μείνει άψυχο εδώ και μία επταετία και η δυσωδία είναι πια ανυπόφερτη.

  128. leonicos said

    Μια από τις λέξεις σου που μου αρέσουν πολύ είναι ο φετφάς. Προσπαθώ να τη χρησιμοποιήσω, γραπτώς εννοώ, αλλά δεν μου βγαίνει σ’ αυτά που γράφω. Αλλά θα τα καταφέρω.

  129. leonicos said

    Και κάτι άλλο

    κάτι τέτοιες τρολιές άρχισαν να μου μοπυρμουρίζουν, μάλλον δοκιμαστικά, κάτι γνωστοί μου, που δεν διακρίνονται για Μ@@#@@ ούτε για φασισμό ούτε για ελληνοβαρισμό. Τους αντέκρουσα ήπια, με όσες αποδείξεις διέθετα…. και το δέχτηκαν επειδή ‘έχω ειδικό βάρος,’ αλλά στραβομουτσούνιασαν. Τους άρεσε πάρα πολυ το παραμύθι

  130. […] Greek translation & language The Interpreting Slam: H διερμηνεία στο μικροσκόπιο Το γλωσσικό «ζήτημα» του προσφυγικού Παντού υπάρχει ένας γλωσσικός μύθος […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: