Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ερωτόκριτος

Posted by sarant στο 12 Φεβρουαρίου, 2017


Μεθαύριο είναι του Αγίου Βαλεντίνου, γιορτή των ερωτευμένων υποτίθεται. Το ιστολόγιο άλλες χρονιές αδιαφορούσε για τη γιορτή, μια και το έθιμο, εμείς οι παλιότεροι, το μάθαμε όταν πια είχαμε μεγαλώσει -πέρυσι όμως βάλαμε ποιήματα για τη μέρα των ερωτευμένων, και φέτος είπα να αφιερώσω ένα άρθρο στον Ερωτόκριτο, το αριστούργημα αυτό της κρητικής ποίησης, που όχι λίγοι λόγιοι το έχουν παραλληλίσει με την Ιλιάδα, όπως ο Μαλακάσης που τον αποκάλεσε «Όμηρο της Ρωμιοσύνης», ενώ ο Σεφέρης έγραψε ότι η γλώσσα του είναι «η τελειότερα οργανωμένη γλώσσα που άκουσε ο μεσαιωνικός και ο νεότερος ελληνισμός».

Βέβαια πολλοί καθαρευουσιάνοι τον απέρριψαν. «Εξάμβλωμα» τον χαρακτήρισε ο Κοραής και τον παρομοίασε με την ασκημομούρα υπηρέτρια [δυσειδή θεράπαινα] που μόνο καλό έχει ότι μας μπάζει στην κάμαρα της πανέμορφης αρχοντοπούλας, της αρχαίας, ενώ ο Οικονόμος εξ Οικονόμων βρήκε πολλές αρετές στο έργο αλλά έψεξε την «ακάθαρτον και ακαλλιέργητον» γλώσσα του, την ίδια γλώσσα που ο Κοδρικάς αποκάλεσε «δυσειδή».Κάποιοι επιχείρησαν να τον μεταφράσουν στην καθαρεύουσα (Διονύσιος Φωτεινός, «Νέος Ερωτόκριτος», 1818 και αλλοι).

Ο Ροΐδης στα Είδωλα παινεύει τη γλώσσα του Ερωτόκριτου και γράφει: «Εις την μακροτέραν της Ιλιάδος εποποιίαν του Κορνάρου ούτε πεντήκοντα ηδυνήθημεν να σημειώσωμεν ξένας λέξεις…» Παραξενεύτηκε ο Πολυλάς, πώς χαρακτηρίζει τον Ερωτόκριτο (περίπου 10.000 στίχοι) μακρότερο από την Ιλιάδα (15.690), αλλά ο Ροΐδης απάντησε ότι 5600 στίχοι της Ιλιάδας είναι επαναλήψεις.

Ο Γ. Χατζηδάκης, καθαρευουσιάνος μεν αλλά κρητικός, παίνεψε το έργο του Κορνάρου και το παραλλήλισε κι αυτός με τον Όμηρο: «όπως ελέχθη περί του Ομήρου ότι απ’ αρχής μέχρι τέλους ‘έπαινος αρετής εστίν’, ούτω λεκτέον και περί του Ερωτοκρίτου».

Ο Ερωτόκριτος είναι ποιητική μυθιστορία σε πέντε μέρη. Η υπόθεση υποτίθεται ότι εκτυλίσσεται στην αρχαία Αθήνα, αλλά αυτό είναι καθαρά προσχηματικό -ο Κορνάρος ούτε νοιάζεται να αποφύγει αναχρονισμούς. Πρότυπό του είναι το γαλλικό ιπποτικό μυθιστόρημα Paris et Vienne, που όμως ο Κορνάρος (που μάλλον το γνώρισε από ιταλική μετάφραση) το μετάπλασε με πολλή δύναμη και θεωρείται ότι το ξεπέρασε. Το έργο περιστρέφεται γύρω από τον έρωτα των δυο πρωταγωνιστών του, του Ερωτόκριτου και της Αρετούσας. (Μια λεπτομέρεια: σε όλο το έργο ουδέποτε ο πρωταγωνιστής αποκαλείται ‘Ερωτόκριτος’. Πάντα ‘Ρωτόκριτος’ ή ‘Ρώκριτος’).

Πολλά έχουν γραφτεί για το πρόσωπο του Κορνάρου και για τη χρονολόγηση του έργου, πράγματα που συνδέονται. Κατά την επικρατούσα άποψη, ο Βιτσέντζος Κορνάρος (1553-1613/14) ήταν γόνος εξελληνισμένης αρχοντικής βενετικής οικογένειας, αδελφός του συγγραφέα Ανδρέα Κορνάρου, έγραψε δε τον Ερωτόκριτο λίγα χρόνια πριν πεθάνει, περί το 1610. Ωστόσο, ο Σπύρος Ευαγγελάτος υποστηρίζει ότι το έργο είναι μεταγενέστερο, ότι γράφτηκε περί το 1635, οπότε δεν μπορεί να το έγραψε αυτός ο Κορνάρος.

Το βέβαιο είναι πως ο Ερωτόκριτος άσκησε βαθύτατη επίδραση στη λογοτεχνία μας αλλά και στη ζωή, ιδίως στην Κρήτη, όπου υπήρχε κόσμος που ήξερε απέξω μεγάλα κομμάτια του έργου. Φίλη μου, που ζούσε στις αρχές της δεκαετίας του 1970 σε ορεινό και απομονωμένο χωριό του νομού Χανίων, μου έλεγε ότι η διασκέδαση που είχαν κορίτσια και κοπέλες ήταν να μαζεύονται στη βρύση τα βράδια και να απαγγέλλουν η μια μετά την άλλη κομμάτια του Ερωτόκριτου.

Γλώσσα του έργου είναι η κρητική διάλεκτος, αν και βέβαια οι Κρητικοί της εποχής δεν θα μιλούσαν έτσι ακριβώς -είναι, ας πούμε, πεποιημένη γλώσσα. Από τα αποσπάσματα που θα παραθέσω, θα πάρετε μια καλή ιδέα για το ιδιωματικό της περιεχόμενο.

Για να τιμήσω τη γιορτή των ερωτευμένων, διάλεξα δυο μεγάλα αποσπάσματα από το Α’ μέρος, που δείχνουν πώς παιδεύεται η Αρετούσα από τον έρωτα. Πήρα το κείμενο από τη Βικιθήκη αν και έκανα κάποιες αλλαγές με βάση το βιβλίο που έχω (σε επιμ. Στ.Αλεξίου από τη Νέα Ελληνική Βιβλιοθήκη). Ερμηνεύω στο πλάι τις λέξεις που χρειάζονται εξήγηση.

[Ο Ερωτόκριτος, γιος συμβούλου του βασιλιά της Αθήνας, έχει ερωτευτεί κρυφά την Αρετούσα, την κόρη του βασιλιά. Περνάει κάθε βράδυ έξω από το παραθύρι της και της κάνει καντάδα οπότε εκείνη τον ερωτεύεται]

ΑΡΕΤΟΥΣΑ
«Νένα, μεγάλη πείραξην έχω στο νου μου μέσα,
και τα τραγούδια κ’ οι σκοποί αξάφνου μ’ επλανέσα
και πεθυμώ και ραθυμώ* να μάθω, να κατέχω,                               *αδημονώ
ποιός είναι αυτός που τραγουδεί, κ’ έγνοια μεγάλην έχω·
και τούτη η τόση πεθυμιά μού φέρνει σα λαχτάρα, 635
κι ως θυμηθώ πώς τραγουδεί, μου’ρχεται λιγωμάρα!
Μηδέ θαρρείς σ’ πράμ’ άπρεπον η πεθυμιά κινά με,
και κάλλιο να’πεσα νεκρή τούτην την ώρα χάμαι.
Μα ως ρέγομαι να του γροικώ, ήθελα να το μπόρου,                       *ορέγομαι, επιθυμώ
ποιός είναι να το εκάτεχα*, να τον εσυχνοθώρου. 640                * να το ήξερα
Γιατί, από τα τραγούδια του κι απ’ της αντρειάς τη χάρη,
αυτός θέ’ να’ναι απαρθινά* ψηλού δεντρού κλωνάρι·                 *αληθινά
γιατί σ’ ανθρώπους χαμηλούς χάρες δεν κατοικούσι,
πάντα στους μεγαλύτερους γυρεύγουσι να μπούσι.
Μέσα μου λέγει ο λογισμός, πως τούτος ο αντρειωμένος 645
εισέ φωλιάν αρχοντική θέ’ να’ναι αναθρεμμένος·
και το δεντρόν οπού’καμεν ανθό έτσι μυρισμένο,
σε τόπον άξο κι όμορφο το’χουσι φυτεμένο.»

ΠΟΙΗΤΗΣ
23 ‘Τό να γροικήσει η Νένα τση τά’λεγε η Αρετούσα,
φαρμακεμένες σαϊτιές στο στήθος τση εκτυπούσα. 650
Κ’ εθώρειε μιά κακήν αρχή που’χει να φέρει πόνους,
που’χει να δώσει βάσανα με μήνες και με χρόνους.
Κ’ ήπασκεν* όσο το μπορεί να τηνε δυσκολέψει,                                 *πάσχιζε
να τση ξεράνει το δεντρό, πρίχου να το φυτέψει.

ΝΕΝΑ
Και λέγει τση· «Παιδάκι μου, ίντά’ναι τά δηγάσαι; 655
Δεν είσαι η Αρετούσα πλιο, άλλη λογιάζω να’σαι!
Και πού’ναι η φρονιμάδα σου, που σε θαυμάζαν όλοι,
κ’ ήσουνε βρύση τσ’ ευγενειάς και τση τιμής περβόλι;
Και πώς τα λέγεις τ’ άμοιαστα*, στο νου σου πώς τα βάνεις;                 *άτοπα
Πού τα’βρες τούτα τ’ άνοστα οπού μ’ αναθιβάνεις*; 660                  *αναφέρω
Ένας γιατί εξεσπάθωσεν κ’ ελάβωσεν τον άλλο,
και τραγουδεί και νόστιμα, τονε κρατείς μεγάλο;
Ποιος είναι σαν τον κύρη σου, και σαν εσέ, Αρετούσα;
και ποια παλάτια βρίσκουνται σαν τα δικά σας πλούσα;
Επά δεν είν’ ρηγόπουλοι, ουδ’ αφεντόπουλοι άλλοι· 665
Κερά μου, επά δε βρίσκουνται ωσάν εσάς μεγάλοι.
Επά όσοι κατοικούσινε εις τα περίγυρα, ούλοι,
σκλάβοι είναι του αφεντάκη σου, κ’ εσέ, κερά μου, δούλοι.
Και τούτοι οπού γυρίζουσι και νυκτοπαρωρούσι,                                   * βγαίνουν έξω τη νύχτα
και στέκουν εις τσι γειτονιές και παρατραγουδούσι, 670                *σιγοτραγουδούν
αμέριμνοι κι ανέγνοιαστοι είν’ τούτοι, θυγατέρα,
γιαύτος δεν έχου’ ανάπαψη ουδέ νύκτα, μηδέ μέρα.
Κι άλλος κιανείς δεν τους ψηφά, και του κακού λογούνται,
και πελελές* τσι κράζουσιν όσες τως αφουκρούνται.                        * τρελές
Και μη λογιάσεις και κιανείς, οπού’χει ανθρώπου χρήση*, 675            *αξία
εβγαίνει από το σπίτι του να νυκτοπαρωρήσει.
Μα κείνοι που δεν έχουνε πράματα μηδέ γνώση,
γυρίζου’, να βρεθεί κιανείς να τσι κακαποδώσει*.                              * δίνω ή βρίσκω κακό τέλος
«Κερά μου, σ’ τούτα που μιλώ, κάτεχε κ’ έχω πράξη,
κι ουδέ τον Έρωτ’ άφηκα ποτέ να με πατάξει. 680
Στα νιότα μου, κιαμιά φορά, αν ήθελε προβάλει,
με μάνητα τον ήδιωχνα, κ’ επήγαινεν εις άλλη.
Κ’ εγιάτρευγα με προθυμιά, με διχωστάς* ν’ αργήσω,                              * χωρίς
τσ’ Αγάπης τα πλανέματα, πριχού να την αρχίσω.
Τούτό’ναι σαν την αρρωστιά, που καίγει όντεν αρχίσει, 685
και κάνει χρεία πάραυτας να τη φλεγοτομήσει,                                   * φλεβοτομήσει
να μην αφήσει το κακό τσι φλέγες του να πιάνει,
το αίμα ν’ ανακατωθεί, να πέσει ν’ αποθάνει.
Κάθε κακόν, εις την αρχή, θέλει γιατρό, Αρετούσα,
κάθε φωτιά θέλει νερό, να πάψει την αφούσα*. 690                            * έξαψη
Άλλο δεν είν’ το γιατρικό του Πόθου, όντεν αρχίσει,
παρά ζιμιό* να βρει αφορμή να του ξελησμονήσει.                            * αμέσως
Να βάνει μες στο λογισμό, χίλιες φορές την ώρα,
ποιά’ν’ τση τιμής τα κέρδητα και τσ’ ευγενειάς τα δώρα.
Μηδέ θυμάσαι τραγουδιού, την παιδωμή* σου πάψε, 695                       * βάσανα
μέσα σ’ τση γνώσης την πυράν, ό,τι κι α’ μου’πες, κάψε.
Τούτη η αρχή, για σκιας* μικρή, εμένα δε μ’ αρέσει,                                   * έστω, τουλάχισοτν
γιατ’ είδαμε από γην ώς γη τον άνθρωπο να πέσει,
και να βαρεί* και να βλαβεί, στο’στερο** ν’ αποθάνει,                               * να χτυπήσει **ύστερα
κι άλλος να πέσει από γκρεμνό, να σηκωθεί, να γιάνει. 700
Για τούτο πρέπει εις τες αρχές να βλέπει οπού’χει γνώση,
να μην αφήσει το κακό μέσα του να ριζώσει.
Ετούτες οι κακές αρχές, που πίβουλα προδίδουν,
εις το κορμί, με τον καιρόν, πρίκες* και πάθη δίδουν.                            * πίκρες
Ετούτα οπού μου μίλησες, πλιο να σου τα γροικήσω, 705
πιάνω μαχαίρι να σφαγώ, να κακοθανατίσω.
Εγώ κατέχω, αφέντρα μου, ετούτα πού ξαμώνου*,                                     * πού καταλήγουν
και πόσο βλάψιμο βαστούν, πόσο φαρμάκι χώνου.
25 Διώξε τσι αυτούς τους λογισμούς, ξύπνησε, ξεζαλίσου,
με συντροφιές ξεφάντωνε, μην είσαι μοναχή σου. 710
Και δε θωρείς τες αφεντιές που’χεις, και τα ρηγάτα,
μα εμπήκες σ’ έτοια δάσητα, κ’ εξέσφαλες τη στράτα;
Έβγα απ’ τα δάση σήμερο, γλήγορα ξεμπερδέσου,
κ’ εκείνα που σου γροίκησα, μην ξαναπείς ποτέ σου.»

[Ο βασιλιάς δοκιμάζει να πιάσει τον νυχτερινό τραγουδιστή, οπότε ο Ερωτόκριτος σταματάει τις καντάδες κάτω από τα παραθύρια της Αρετούσας. Βασανίζονται κι οι δυο από αυτή την απομάκρυνση. Η Νένα προσπαθεί να νουθετήσει την Αρετούσα, αλλά μάταια]

ΠΟΙΗΤΗΣ
Η Αρετούσα, να γροικά τά τσ’ ήλεγεν η Νένα, 925
απιλογιά τής ήδωκε με χείλη πρικαμένα·

ΑΡΕΤΟΥΣΑ
«Νένα μου, όντεν εγροίκησα τραγούδια και λαγούτα,
δεν όλπιζα ουδ’ εθάρρουν το να’ρθω στα μέτρα τούτα.
Μα δεν κατέχω να σου πω, το πώς και μ’ ίντα τρόπο
τα μέλη εκομπωθήκασιν*, κ’ εμπήκα σ’ έτοιον κόπο. 930                   * ξεγελάστηκαν
Αν ήθελα γνωρίσει πως στα πάθη κατακρούγω,
από την πρώτην ήφρασσα τ’ αφτιά, να μην του ακούγω.
Μα ελόγιασα να μην ψηφώ μηδ’ άλλους, μηδέ τούτο,
και μόνο περιδιάβαση* να παίρνω στο λαγούτο.                                   * διασκέδαση
Κι ως άγνωστη* εκομπώθηκα, κ’ επιάστηκα στο βρόχι, 935                     * άμυαλη
σαν όντε στένει ο κυνηγός, και την ολπίδα τό’χει
να’βρει πουλίν ακάτεχο κι άγνωστο να γελάσει,
κι όντε πετά και κιλαδεί, με πλάνος να το πιάσει-
έτσι εμπερδεύτηκα κ’ εγώ, και πάσκω*, και ξετρέχω,                               * πασχίζω, προσπαθώ
να’βγω από τέτοιον μπερδεμόν, και λυτρωμό δεν έχω· 940
κι ολημερνίς κι οληνυκτίς, ξύπνου κι όντε κοιμούμαι,
το λαγουτάρη ανεζητώ, του τραγουδιού θυμούμαι.
Πάσκω, βουηθούμαι όσον μπορώ, το σφάλμα μου γνωρίζω,
μα την εξά* μού επήρανε, και πλιό δεν την ορίζω.                             * εξουσία
Μαγάρι* ας ήτον μπορετό, μαγάρι να το μπόρου, 945                          * μακάρι
ένα που δεν εγνώρισα, στο νου να μην εθώρου’!
Μα ολημερνίς κι οληνυχτίς κρίσην έχω μεγάλη,
και σγουραφίζω* στην καρδιά, ‘νούς** που δεν είδα, κάλλη.          * ζωγραφίζω **ενός
33 Και σοθετή* κι ωριόπλουμη εγίνη η σγουραφιά του,                               *συμμετρική, ταιριαστή
τη στόρηση* εσγουράφισα απ’ τα καμώματά του. 950                        * εικόνα
Ταχιά κι αργά* την-=ε θωρώ, πολλά όμορφος εγίνη…»                              * πρωί και βράδυ

ΝΕΝΑ
«Γροίκ’ ανοστιά, γροίκ’ αρρωστιά! Γροίκα δαιμόνου οδύνη!
Και δε λογιάζω και ποτέ στον κόσμο να’τον άλλη,
να μπήκε σ’ έτοιαν παιδωμή άφαντη και μεγάλη·
κι ουδέ να βρέθηκε κιαμιά, άνθρωπο ν’ αγαπήσει, 955
δίχως να τονε δει ποτέ και να τονε γνωρίσει.
Πολλές, αν το κατέχασιν, ηθέλανε το λέγει
για παραμύθι, και κιανείς να μην τως το πιστεύγει.»

ΑΡΕΤΟΥΣΑ
«Νένα, όντεν ανεθρέφουμου’ και κοπελιά ελογούμου,
παιγνίδια και κουτσουνικά* πάντά’βανα στο νου μου· 960                     * κούκλες
και μετ’ αυτά εξεφάντωνα κ’ επέρναν ο καιρός μου,
κι οπού’χε πει να τ’ αρνηθώ, ήτον αντίδικός μου.
Και κάθ’ αργά, ως πράμ’ ακριβό στο μόσκο ήβανά τα,
και στα χρουσά και στ’ αργυρά εμοσκοφύλασσά τα·
και το ταχύ, πρι’ σηκωθώ, και πρι’ ντυθώ άτιες*, Νένα, 965                         * ακόμα και
στο στρώμα μού τα φέρνασι, κ’ εθώρουν τα έναν ένα·
κ’ είχα μεγάλην παιδωμή με τα κουτσουνικά μου,
κείνά’χα για παρηγοριάν, κείνά’σαν η χαρά μου.
«Κι ωσάν ακρομεγάλωσα, το γάζωμα ήρεσέ μου,
δεν ήφηνα το ράψιμο, ταχιά κι αργά, ποτέ μου. 970
Με ράψιμο, με γράμματα, και με κοντύλι, Νένα,
αγάπου κι εις ψιλότητες* οι λογισμοί μου εμπαίνα.                           * ψιλοδουλειές, περίτεχνα πράγματα
Κατέχω το, πόσες φορές μου’λεγες· «Θυγατέρα,
ίντα το θες το διάβασμα το τόσο, νύκτα-ημέρα;
Ίντ’ όμορφα κ’ ίντα καλά βρίσκεις αυτού γραμμένα, 975
και δε σου αρέσει, μηδέ θες, πράμα άλλο πλιό κιανένα;»
Κ’ εγώ’χα τόση πεθυμιά, πούρι* μεγάλο πράμα,                                    * αλήθεια, άραγε
να βάνω στο προσκέφαλο κάθε βραδύ το γράμμα·
τό’χα ξυπνήσει, εφώνιαζα· «Κιαμιά, φωτιά ας μου φέρει!»
κ’ εσύ πολλά εβαριούσουν το, Νένα, το καλοκαίρι· 980
συχνιά μου παραμάνιζες*, κ’ ήλεγες πως σε κάνω                                   * παραθύμωνες
να βάλεις τα βιβλία μου εις τη φωτιάν απάνω.
Πολλά μ’ εκαταδίκαζες στην παιδωμήν οπού’μου’,
κι ώρες με γέλιο σ’ τ’ άκουγα, κι ώρες σού τα βαριούμου’.
«Μα εδά μηδέ το ράψιμο, κουτσούνα, ουδέ κοντύλι 985
έγνοια κιαμιά μού δίδουσι, μα πρικαμένα χείλη.
Εδά γροικώ άλλη παιδωμήν, εδά γροικώ άλλη ζάλη,
επάψασι όλες οι μικρές, κ’ ηύρε με μιά μεγάλη.
Το ράψιμο έχω αντίδικο, το γράμμαν έχω οχθρό μου,
και το σκοπόν παρηγοριά, και τη φωνή γιατρό μου. 990
Και μη θαρρείς και πεθυμώ πράμα που να μη μοιάζει,
γή άφαντα κι άσκημα ποτέ ο νους μου να λογιάζει.
Πρι’ παρά πράμα βουληθώ, οπού κιανείς το ψέγει,
κάλλια νεκρή πολλ’ άσκημην η μάνα να με κλαίγει.
Αρέσει μου και πεθυμώ να δω το λαγουτάρη 995
οπού’χει τόσην αντρειάν, οπού’χει τόση χάρη.
Κι ως τον-ε δω, αναπεύγεται η πεθυμιά μου η τόση.
Δεν είμαι τόσο αφορμαρά*, μα’χω δαμάκι** γνώση.                   * τρελή **λίγο
Μα πούρι αν είν’ και μέλλει μου σ’ τούτα τα πάθη να’μαι,
Ήλιε μου, δος μου θάνατο, κ’ ελεημοσύνη κάμε! 1000
Την πρώτην οπού τ’ άκουσα κ’ ήπαιζεν το λαγούτο,
ποτέ μου δεν το λόγιαζα να’ρθω στο μέτρο τούτο.
Μα τα τραγούδια πό’λεγεν, κι οπού χαρά μού φέρνα’,
ήσαν προδότες πίβουλοι και την εξά μου επαίρνα’.
Το περασμένο κάμωμα της αντρειότης, πάλι, 1005
μου πλήθυνεν την πείραξη, μου πλήθυνεν τη ζάλη.
Αυτός δεν είν’ μηδέ στραβός, μηδέ ζουγλός*, Φροσύνη,                       * ανάπηρος
και μαρτυρά και λέγει το, το πράμαν οπού ‘γίνη.
Οπό’χει έτοια μποδίσματα, δεν πολεμά με δέκα·
γνωρίζεις το κ’ εσύ καλά, κι ας είσαι και γυναίκα.» 1010

Επειδή όμως δυο μέρες μετά τον Αγιοβαλεντίνο έχουμε Τσικνοπέμπτη, καλό είναι να θυμίσουμε και μια εντεψίζικη, παναπεί άσεμνη, και αυστηρώς ακατάλληλη δι’ ανηλίκους παρωδία του Ερωτόκριτου από τον Γ. Σεφέρη που μπορείτε να τη βρείτε εδώ. (Δεν μεταφέρω εδώ το κείμενο διότι τεχνικά είναι κάπως δυσκολο, ασε που με διαβάζει και η μαμά μου).

 

 

Advertisements

150 Σχόλια to “Ερωτόκριτος”

  1. Γκρρ, με πρόλαβες με το τέλος!

  2. tamistas said

    Καλημέρα.

    Κι ο Ρωτόκριτος παιδευόταν, βέβαια, και αναγνώριζε αιτία του παιδεμού του το γδυμνό κοπέλι, στην κλασική δυτική αναπαράσταση:

    Ώφου, κακό οπού μ’ εύρηκε! Kαι ποιά ώρα να ‘ν’ εκείνη
    ν’ αναπαγώ; Mα το γδυμνό κοπέλι δε μ’ αφήνει.

  3. bloody amateur said

    Γροικήσετε του Έρωτα θαμάσματα τα κάνει
    κι εισε θανάτους εκατό όσοι αγαπούν τσι βάνει,
    πληθαίνειν τως την όρεξη και δύναμη τως δίδει,
    μαθαίνει τσι να πολεμού τη νύκτα στο σκοτίδι,
    κάνει τον ακριβό φτηνό, τον άσκημο ερωτάρη,
    κάνει και τον ανήμπορον άντρα και παλληκάρι,
    τον φοβιτσάρην άφοβο, πρόθυμο τον οκνιάρη,
    κάνει και τον ακάτεχο να ξεύρη πάσα χάρη.

    Πολλά μεγάλη δύναμη, πολλά μεγάλη χάρη
    έχει το ολόγδυμνο παιδί που παίζει το δοξάρι,
    βαστά κουρφά ψιλή μαγνιά, τα μάτια μας κουκλώνει
    και το κακό που μελετά δε μας το φανερώνει,
    την ίσα στράτα δε πατεί, μα τη στραβή γυρεύγει
    φαρμακεμένες μαγεριές πάντα μας μαγερεύγει
    άλλοι άξοι φρονιμότατοι που ‘χαν καιρού θεμέλιο
    του έρωντα γενήκασι παιγνίδι ντου και γέλιο

  4. Γιάννης Κουβάτσος said

    Καλημέρα.
    Σήμερα ο Ερωτόκριτος θα γονάτιζε σαν ηλίθιος μπροστά στην Αρετούσα, σε κάποιον δημόσιο χώρο, και θα της πρόσφερε το λούτρινο αρκουδάκι με την απαραίτητη ετοιματζήδικη καρτάρα. Ύστερα θα έβγαζαν σέλφι με ντακ φέις πόζα και θα τις ανέβαζαν στο ίνσταγκραμ. Αλλάζουν οι εποχές, ο κόσμος προχωράει. 😊
    Παρεμπιπτόντως, μόλις είδα σε ανάρτηση του Γιάννη Ιατρού ότι ο Κούλης Μητσοτάκης θα συναντηθεί με τον Σόιμπλε στις 14 Φεβρουαρίου. Να ζήσουν τα παιδιά! 💑

  5. atheofobos said

    Το κείμενο του Σεφέρη που παραπέμπεις είναι από το μετά τον θάνατο του εκδοθέν βιβλίο:
    Μαθιός Πασχάλης, Τα Εντεψίζικα**, Φιλ. Επιμ.: Γ.Π. Ευτυχίδης, Αθήνα: Λέσχη 1989.
    Ο Μαθιός Πασχάλης είναι ψευδώνυμο του Σεφέρη και ο Γ.Π. Ευτυχίδης είναι ψευδώνυμο του Γ.Π. Σαββίδη.
    Όπως γράφω στο:
    Η ΑΚΡΩΣ ΕΛΛΗΝΟΠΡΕΠΗΣ ΧΕΙΡΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΑΦΡΟΔΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΩΛΟΔΑΚΤΥΛΟ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ
    http://atheofobos2.blogspot.gr/2010/03/blog-post_13.html
    τα τελευταία χρόνια έρχεται στο φως της δημοσιότητας το φοβερό ερωτικό ταπεραμέντο του Σεφέρη και οι ερωτικές σχέσεις της ζωής του με την σύζυγο του Μάρω, 7η στην λίστα και όχι τελευταία , και χωρίς να καταγράφονται οι διάφορες εφήμερες σχάσεις.

  6. atheofobos said

  7. Πέπε said

    Καλημέρα σας μ’ ένα ανέκδοτο:

    Μανωλιό, λέει, πες μας μια μαντινάδα.
    -Ως είν’ η σπίθα λαμπερή στη χόβολη χωσμένη,
    ετσά να κι η αγάπη μου κρυφή μα μπιστεμένη, ανοξείδωτο.
    -Ανοξείδωτο;
    -Ναι, έτσι πάει.
    -Καλά. Και για πες μας άλλη μία;
    -Σαν είν’ ο τράγος δυνατός δεν τονε στένει η μάντρα,
    ο άντρας κάνει τη γενιά κι όχι η γενιά τον άντρα, ανοξείδωτο.
    -Μπράβο Μανωλιό, μα ήντά’ν’αυτό το ανοξείδωτο κάθε φορά;
    -Να, στα μαχαίρια που τις διαβάζω, όλες έτσι τελειώνουν.
    (=Τα τουριστικά κρητικά μαχαίρια με τις μαντινάδες.)

    Συμπέρασμα:

    Νίκο, μπορείς να πας τα νούμερα των στίχων λίγο παραπέρα να μην μπλέκουν με το κείμενο;

  8. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    2. Ναι, και:
    Πολλά μεγάλη δύναμη
    πολλά μεγάλη χάρη
    έχει τ΄ολόγδυμνο παιδί
    που παίζει το δοξάρι

  9. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    4.
    Αιμίλιος ‘Ρωτόκριτος
    ΄Ρετούσα κι Ερμιόνη
    μόνο αυτοί βαστάξανε
    στον έρωντα τιμόνι
    (Από λεύκωμα μαθήτριας της περιοχής,εποχής 60+ )

  10. Πέπε said

    Κι ένας Ερωτόκριτος σε παραδοσιακή μελωδία άλλη, εκτός από τη γνωστή:

  11. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    7. Σαν είπες για χάραξη σε μαχαίρια:
    Δεν αφαιρούνε τη ζωή
    πάντοτε τα μαχαίργια
    μα τη χαρίζουν σα βρεθούν
    σε δυο ΄πιτήδεια χέργια,
    (σε μαχαίρι χαρισμένο από κρητικό στον καρδιοχειρουργό του)

  12. Πέπε said

    11
    Ωραίο!!

  13. bloody amateur said

    Να πω την αμαρτία μου, εμένα η πλοκή του Ερωτόκριτου μου φαίνεται εντελώς μάπα και τρελό κλισέ. Αυτό το ασκόπως περίπλοκο με τα ανεβοκατεβάσματα και τις αποκαλύψεις, που απλά δεν αξίζει τόσες χιλιάδες στίχους πια.

    Αλλά η γλώσσα του Ερωτόκριτου είναι τόσο υπέροχο πράγμα, ζωντανό, κρουστό, να το πιεις στο ποτήρι. Κι όταν σήμερα, τόσους αιώνες μετά, πιάνουν οι μουσικοί και διαλέγουν αποσπάσματα (και κάνουν και τη σχετική συντόμευση, διότι πολύ φλύαρο το πρωτότυπο…) και τα κάνουν τραγούδια, λες ώπα. Αυτό, κουμπάρε, είναι αριστούργημα.

  14. Babis said

    #13 «εμένα η πλοκή του Ερωτόκριτου μου φαίνεται εντελώς μάπα και τρελό κλισέ»

    Μην ξεχνάς ότι μας χωρίζουν περίπου τέσσερις αιώνες από την εποχή που γράφτηκε ο Ερωτόκριτος. Μοιάζει τρελό κλισέ γιατί τα περισσότερα από όσα έχεις διαβάσει είναι επηρεασμένα σε κάποιο βαθμό από τον Ερωτόκριτο.

  15. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Για το «παιδί με το δοξάρι» και η του καλού μαντιναδολόγου
    Μήτσου Σταυρακάκη

    Ανάθεμά σε έρωντα
    πώς μ΄ έχεις ΄ποδομένο*
    απού να ιδώ μια ν ταχινή
    το τόξο σου σπασμένο.

    *καταντημένο.

  16. Πέπε said

    #13, 14:
    Εγώ σκεφτόμουν μιαν άλλη οπτική:
    Δεν πουλάει υπόθεση ο Ερωτόκριτος. Είναι κλισέ (ή στερεότυπη, με μια πιο ουδέτερη ας πούμε διατύπωση), αλλά δεν πρέπει να τη δούμε σαν ένα από τα υποτιθέμενα βασικά προσόντα του έργου (γιατί τότε μπορεί να απογοητευτούμε), παρά σαν καμβά πάνω στον οποίο εξυφαίνονται όλα τα υπόλοιπα, περιγραφές, αναγνωρίσεις, «περιπέτειες», γλωσσικά κοσμήματα.

  17. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    13 Όλα τα παλιότερα μάς φαίνονται να παρατραβάνε και να φλυαρούν -και ο Δον Κιχωτης, και ο Όμηρος εδώ που τα λέμε. Αλλά, όπως λες κι εσύ, έχουν διαμάντια.

    7 Ωραίο το ανοξείδωτο. Βαριέμαι όμως να πηγαίνω ένα-ένα τα νούμερα των στίχων πιο πέρα, συγνω΄μη.

  18. Πέπε said

    [Συγγνώμη κιόλας, έστειλα το #16 πριν το ολοκληρώσω]:

    Στερεότυπη ήταν και στον καιρό της η υπόθεση.

  19. Πέπε said

    > > Κατέχω το, πόσες φορές μου’λεγες· «Θυγατέρα,
    ίντα το θες το διάβασμα το τόσο, νύκτα-ημέρα;
    Ίντ’ όμορφα κ’ ίντα καλά βρίσκεις αυτού γραμμένα,
    και δε σου αρέσει, μηδέ θες, πράμα άλλο πλιό κιανένα;»
    […]
    συχνιά μου παραμάνιζες*, κ’ ήλεγες πως σε κάνω
    να βάλεις τα βιβλία μου εις τη φωτιάν απάνω.

    Πολύ διαχρονικό! 🙂 🙂

    Είχαμε χτες, εξ αφορμής του Κηλαηδόνη και του Πρ.Θ., και την κουβέντα για τον Μικρό Ήρωα. Κι αυτός είχε εγείρει άπειρους τέτοιους καβγάδες.

    Κανένας μελλοντικός Κορνάρος, που τώρα να είναι γύρω στα δέκα, θα γράψει κάποτε κάτι αντίστοιχο για το τάμπλετ που τον κυνηγούσαν οι γονείς του να το παρατήσει.

  20. κουτρούφι said

    Πριν μερικούς μήνες, πουλήθηκε ένα ταχύπλοο το οποίο εξυπηρετούσε τις Νοτιοδυτικές Κυκλάδες, το Speedrunner IV. Με την αλλαγή ιδιοκτησιακού καθεστώτος το ταχύπλοο φεύγει οριστικά από τη γραμμή. Θλίψη έπιασε την κοινωνία της Σίφνου. Από τη μια χάνουμε μια αξιόπιστη λύση και από την άλλη το είχαμε συνηθίσει τόσα χρόνια. Σαν να χάναμε κάποιο δικό μας. Πάντα σε αυτές τις καταστάσεις υπάρχει κάποιος ο οποίος θα σατιρίσει την όλη αυτή κατάσταση. Νεαρός Σιφνιός ο οποίος διακρίνεται για τη σατιρική του διάθεση έφτιαξε ένα πολύστροφο στιχούργημα (στη Σίφνο λέγονται ρίμες) εμπνευσμένο από το Ερωτόκριτο. Το ονόμασε «Ρανερόκριτος». Χωρίς να ζητήσω την άδειά του το αναρτώ εδώ:

    Ήκουσες Αρετούσα μου του Ράνερ τα μαντάτα,
    π’ ο κύρης του το πούλησε σ’ τση ξενιτιάς τη στράτα;

    Τρία ΣΚ του Νοεβριού τού ‘δωκε να μας έρχει
    κι απόκει να ξενητευτεί πολύ μακριά να φεύγει

    και πώς να τ’ αποχωριστώ, και πώς να του μακρύνω,
    και πώς να ζω δίχως αυτό, που ‘ταν μονάχα εκείνο;

    Κατέχει το κι ο κύρης του γλήγορα το πουλάει
    Ρηγόπουλο στην γκόλντεν σταρ. Ράνερ ήταν και πάει…

    και δεν μπορείς ν’ αντισταθής και γοερά να κλάψεις
    σαν το ‘δες για στερνή φορά, στο μώλο να αλαλάξεις

    Μια χάρη Ράνερ σου ζητώ κι εκείνη θέλω μόνο
    καί μετά κείνη ολόχαρος τη ζήση μου τελειώνω

    την ώρα που θα πρωτομπείς σε ξενικό λιμάνι
    τότεσδά να συλλογιστείς, τον πόνο που μας πιάνει

    ν’ αναδακρυώσης καί να πής, Καμαριανέ καημένε
    πώς θε να κάνεις τη Λαμπρή; Τόσα παιδιά θα κλαίνε.

    πώς θα’ ρχει ο Αθηναιοσιφνιός, Μεγάλη Πέμπτη εσπέρας
    και τη Δευτέρα να ‘χει φύει, μην τονε πιάσει αγέρας;

    γιατί δεν ήμπαινε στο Τζετ, ω κακο χρόνο νά ‘χει,
    ανάθεμά-ν-το το μικιό, μη σώσει και ξανάρχει

    ηξάνοιέτο που ‘δενε, κει που ‘πρεπε να δένεις
    αχ Ράνερ φεύγεις και που πας, που πας, σε μας δε μένεις;

    Μα πρι σου πουν ποθάναμε λυπήσου μας καί έλα
    μη μας αφήνεις με το Τζετ, τη σάπια τη σαμπρέλα

    Και ας έρχεται πιο γλήορα, εμάς δε μας σκοτίζει.
    Το Ράνερ θέμε, αυτοδά και όποιος θέλει ας βρίζει

    Κι αν γίνει ο κακορίζικος να μή σε δω ποτθέ μου
    να μπρόβερνες στου Κοκχαλά, Ράνερ μου, άγγελέ μου

    Κάλλια `χω γω το θάνατο παρ’ άλλη μια λαχτάρα
    να δω άλλο ταχύπλοο, να μπαίνει στην Καμάρα.

  21. sarant said

    20 Πολύ καλό -αλλά δεν θέλει μόνο τον ριμαδόρο, αλλά και το γενικότερο κλίμα, μπράβο!

  22. Πέπε said

    @19:
    Κατέχω το , πόσες φορές μου το ‘χες πει: «Παραίτα,
    να σε χαρούν τα μάδια μου, εκείνη την νταμπλέτα.
    Ίντα όμορφα κι ίντα καλά βρίσκεις αυτού γραμμένα,
    και δε σ’ αρέσει, μήδε θες, πράμα άλλο πλιο κανένα;
    Πόρισε, ο ήλιος να σε δει, με τ’ άλλα τα κοπέλια,
    όξώ ‘ναι η ζήση κι η χαρά, όξώ ‘ν’ χαρές και γέλια.
    Και με του λιου βασίλεμα θέσε νωρίς κοιμήσου,
    και μπλιο σου να μην ξαγρυπνάς μ’ αυτόν τον πειραξή* σου. *διάβολος
    Γιατροί το λένε κι ειδικοί, παντού το διαλαλάνε
    ο ύπνος ο υγιεινός πως πριν τις δώδεκά ‘ναι.
    Ανάθεμά την τη γιαγιά, τα δώρα που σου φέρνει
    κι ουδέ στιγμής δε σκέφτεται πώς σε κακομαθαίνει.»
    Συχνιά μού παραμάνιζες, κι ήλεγες πως σε κάνω
    να βάλεις την νταμπλέτα μου εις τη φωθιάν απάνω.

  23. Babis said

    #20
    🙂

  24. Babis said

    #22
    Δεν στερούμαστε νέων καλλιτεχνών 🙂

  25. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    13. σε χαϊκού

    Σεβντάς κοπελιώ
    στα χίλια εξακόσα
    κρουφά του νόμου. 🙂

  26. Reblogged στις anastasiakalantzi50.

  27. Γς said

    5:

    Γιώργος Σεφέρης, Μαρώ Ζανή και Λεμονοδάσος.

    Στη βίλα Γαλήνη. Εκει φιλοξένησε κάμποσους και τον Κωνσταντίνο Τσάτσο.
    Και ποιος ήταν ο γεροντικός παράφορος έρωτας του π. ΠτΔ, όπως λένε βέβαια;
    Πασίγνωστη!

    Και η Πάπισσα Ιωάννα; Ποια [λένε] ότι έχει μείνει μ αυτό το όνομα. Και γιατί;

    Αυτά και Χέπι Βαλεντάιν, ουπς Χάισεν Ντέι!

    Κι από την Βίκη για τον Αγιο Υάκινθο:

    Στα Ανώγεια υπάρχει ναΐσκος αφιερωμένος στον Άγιο Υάκινθο, χτισμένος με ξερολιθιά, σε μορφή Μιτάτου [;]. Ο ναός έγινε το 1998 μετά από πρόταση του Λουδοβίκου των Ανωγείων την οποία αποδέχτηκε ο μητροπολίτης Ρεθύμνου Άνθιμος.
    Το σχεδιασμό και την επίβλεψη είχε ο αρχιτέκτονας Σταύρος Βιδάλης. Στο χώρο αυτό γιορτάζονται κάθε χρόνο τα Υακίνθεια.

  28. ΚΑΒ said

    20. Πολύ το φχαριστήθηκα.

    >> Το ράψιμο έχω αντίδικο, το γράμμαν έχω οχθρό μου,
    και το σκοπόν παρηγοριά, και τη φωνή γιατρό μου.

    19.Κανένας μελλοντικός Κορνάρος, που τώρα να είναι γύρω στα δέκα

    Το γράψιμο έχω αντίδικο, το διάβασμα εχθρό μου
    το τάμπλετ μου παρηγοριά και το πισί γιατρό μου.

  29. Γιάννης Κουβάτσος said

    Όλα τα μεγάλα έργα της λογοτεχνίας περιέχουν κοινοτοπίες και φλυαρίες και αφού τα διαβάσουμε, πολλές φορές από υποχρέωση, σπανίως βρίσκουμε το κουράγιο να τα διαβάσουμε δεύτερη φορά απ’ την αρχή μέχρι το τέλος. Συνήθως διαβάζουμε αγαπημένα αποσπάσματα. Αυτό μας λένε και ο Μπόρχες με τον Κασάρες στις «Σύντομες και παράξενες ιστορίες». Ότι η ουσία του αφηγηματικού λόγου βρίσκεται σ’ αυτά τα κομμάτια. Όλα τα υπόλοιπα είναι περιγραφές, ψυχολογικές αναλύσεις, όμορφος ή ακατάλληλος λεκτικός διάκοσμος.

  30. Γιάννης Ιατρού said

    7: (τέλος) Πέπε
    Εδώ αυτό που ποθείς 🙂

  31. cronopiusa said

    Ο ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ ΕΡΜΗΝΕΥΜΕΝΟΣ ΑΠΟ 77 ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ

    Τούτο εδόθη σ’ όλους μας: ότι κι αν πεθυμούμε,
    Μ’ όλον οπού ‘ναι δύσκολον, εύκολο το κρατούμε
    Κι εύκολα το πιστεύγομε κείνο που μας αρέσει
    Και κάθα εις σ’ τούτο μπορεί να σφάλει και να φταίσει.

    Tα πάθη πια δεν κιλαδεί το πικραμένο αηδόνι,
    αμέ πετά πασίχαρο, μ’ άλλα πουλιά σιμώνει.

    Ετούτ’ η αγάπη η μπιστική με τη χαρά ετελειώθει
    Και πλερωμή στα βάσανα μεγάλη τους εδόθη.

    Για τούτο οπού ‘ναι φρόνιμος , μηδέ χαθεί στα πάθη
    Το ρόδο κι όμορφος ανθός γεννάται μες στ’ αγκάθι.

    Και κάθα εις που εδιάβασεν εδά κι ας το κατέχει :
    Μη χάνεται στον κίνδυνο, μα πάντα ελπίδα ας έχει.

    Στάλα τη στάλα το νερό το μάρμαρο τρυπάτο
    Εκείνο που μισεί κανείς γυρίζει κι αγαπάτο.

    Απ’οτι κάλλη έχει ο άνθρωπος τα λόγια έχουν τη χάρη
    Και κάνουσει κάθε καρδιά παρηγοριά να πάρει

    Τα μάτια δεν καλοθωρούν στο μάκρεμα του τόπου
    Μα πιο καλά και πιο μακριά
    θωρεί η καρδιά του ανθρώπου.

  32. ΚΑΒ said

    27. http://www.arcadiaportal.gr/news/i-thriskeutiki-ekdoxi-tis-giortis-ton-eroteumenon

  33. Idom said

    Καλημέρα!

  34. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

  35. Γιάννης Ιατρού said

  36. Γς said

    27:

    O Αγιος Υάκινθος, ο Βαλεντίνος της ορθοδοξίας [που δεν έπιασε] και το μνημείο του San Jacinto του Τέξας.

    Και πολύ ντούρος ο Σαν Χακίντο εκεί

  37. Γς said

    32:

    Μπα, ο Χατζηχοντρούλης πρότεινε να καθιερωθεί ως ημέρα των ερωτευμένων η γιορτή του Αγίου Υακίνθου;

  38. Christos said

    Και σε κομικ:

  39. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ο πέτρινος ναϊσκος του Υάκινθου στ΄Ανώγεια, μελετήθηκε πάνω στην τεχνική του μιτάτου των βοσκών και τους κανόνες των υστερομινωικών κτισμάτων. Χτίστηκε κυκλοτερώς χωρίς σταλιά τσιμέντο και σταλιά νερό δεν έβαλε όταν κάνανε στο τέλος πρόβα με την πυροσβεστική,Σε κάποιο ντιβιντί στο πατάρι έχω και τη θεμελιώση με τ΄αρχιτεκτονικά σύνεργα να χαράσουν τον πρώτο κύκλο σαν διαβήτης στο έδαφος και τα εγκαίνια(με τη μάνικα του πυροσβεστικού). Από κάποια εκπομπή της εποχής ήταν που δε μπόρεσα τώρα να βρω στο νέτι για να τα παραθέσω.

    Σύγχρονη μαντινάδα, πάνω στο θέμα και στο πνεύμα:
    Έρωντα πρωτομάστορα
    καταλυτή τση νιότης
    εσύ σαι των ονείρω μου
    και πλάστης και προδότης

  40. Γιάννης Κουβάτσος said

    ΕΡΤ υπέρ πολυτονικού, με τον γνωστό στομφώδη τρόπο του Ροδίτη. Σιγά τα ωά, θα μου πείτε, αλλά όλα αυτά ακούγονται στην παρουσίαση παιδικού βιβλίου…

    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=/amp/www.protothema.gr/paidi/article/649807/eho-tis-lexeis-sou-ena-paramuthi-pou-tha-kanei-ta-paidia-na-agapisoun-ti-glossa-tous-/%253Famp%253D1&ved=0ahUKEwiihMXWrYrSAhWDsxQKHaWqBVgQFghJMAw&usg=AFQjCNGxRkls6z6hs8M7Im9g3vq–7ZoEQ&sig2=-Um_652eT-C-EEyqYXNVqg

  41. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    40.Δάσκαλε, βρήκανε παιγνίδι με τις λέξεις λέω.Όλοι γκι όλοι!
    Μια νεοτερική μαντινάδα μας λέει:
    Άμα δεν έχεις τί να πεις
    μην ενοχλείς τις λέξεις
    κι αν δε βαστάς τα μυστικά
    με το σεβντά μη μπλέξεις

  42. Corto said

    Το 1934 ο Σωτήρης Γαβαλάς ή Μεμέτης ηχογράφησε το υποβλητικό ζεϊμπέκικο «στης Αρετούσας τη σπηλιά», που αναφέρεται στο ομώνυμο μυστηριώδες όρυγμα του Πειραιά.

    Η σπηλιά χρησιμοποιήθηκε στους νεώτερους χρόνους ως κοντραμπατζίδικη κρυψώνα, αλλά η ιστορία της είναι πανάρχαια, από την εποχή των Μινύων. Εκεί σύμφωνα με τον μύθο συναντούσε ο Ερωτόκριτος την Αρετούσα, αν και η ονομασία της σπηλιάς μπορεί να προέρχεται από την Αρέθουσα.

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CF%80%CE%B7%CE%BB%CE%B9%CE%AC_%CE%91%CF%81%CE%B5%CF%84%CE%BF%CF%8D%CF%83%CE%B1%CF%82

  43. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Είπα σου μη μπερδένεσαι
    στση ζώνης μου τα κρούσα*
    γιατί θα σύρεις βάσανα
    ωσάν την Αρετούσα

    *κρόσια

  44. Αιμ said

    Καλημέρα,

    Θελω να βάλω από χθες το κάτωθι λινκιδι
    μα είμαι σχεδόν σίγουρος πως το ‘χεις ήδη είδει. (τραγουδιεται)

    https://left.gr/news/eypatheia-sto-wordpress-afise-ektetheimenes-se-kyverno-epitheseis-ekatontades-hiliades-selides

  45. Αυτοί που συμφωνούν …το αριστούργημα αυτό της κρητικής ποίησης, που όχι λίγοι λόγιοι το έχουν παραλληλίσει με την Ιλιάδα…καλά θα κάνουν να προσέχουν τη βούρτσα στη χρήση της

    Βέβαια οι περισσότεροι κρητικού θα είναι που έχουν την τάση ό,τι κι ν είναι κρητικό νατο θεωρούν το καλύτερο του κόσμου πράγμα το οποίο ισχύει μόνο για την γνήσια γραβιέρα τους. Τα περισσότερα κρητικά προϊόντα που έχω δοκιμάσει είναι πολυ καλής ποιότητας αλλά όχι τα κορυφαία, κάτι σαν τα γαλλικά αυτοκίνητα και κρασιά

  46. # 42

    Κάτι άλλο θέλεις να πεις, οι Μινύες δεν περ΄σανε το αυλάκι…

  47. Γιάννης Ιατρού said

    45: Gpointofview
    ..καλά θα κάνουν να προσέχουν τη βούρτσα …

  48. Γς said

    και να μην την μπερδεύουν

  49. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    8. Η μνήμη σφάλλει:
    Πολλά μεγάλην Aφεντιάν,
    πολλά μεγάλη χάρη
    έχει τ’ ολόγδυμνο παιδί
    που παίζει το δοξάρι·

    Βαστά κουρφά ψιλή μαγνιά,
    τα μάτια μας κουκλώνει,
    και το κακό, που μελετά,
    δε μας το φανερώνει

    Ερωτόκριτος Α΄261 κε

    Ερωτόκριτος, το έργο και- η εποχή του συγγραφέα

  50. Πέπε said

    Σε κάποια φάση στον Ερωτόκριτο, ο βασιλιάς και πατέρας της Αρετούσας οργανώνει αγώνες κονταρομαχίας για να τη διασκεδάσει. Μεταξύ άλλων εμφανίζονται δύο ιππότες που τους χωρίζει παλιά έχθρα, και ζητούν ειδική άδεια να πολεμήσουν στ’ αλήθεια κι όχι μόνο για το θέαμα.

    Το απόσπασμα λοιπόν μ’ αυτή τη μονπομαχία περιλαμβάνεται στα Κείμενα της Α’ Λυκείου. Το έχω κάνει δύο χρονιές. Την πρώτη ήταν σε ΕΠΑΛ (τεχνικό Λύκειο) στην Αθήνα. Ο συνδυασμός τεχνικό Λύκειο – Αθήνα – Ερωτόκριτος με κονταρομαχία είναι καταδικασμένος σε καταστροφή. Το μεγαλύτερο μέρος του μαθήματος ήταν αφιερωμένο στις άγνωστες λέξεις, που ήταν μια-δυο σε κάθε στίχο. Μετά έπρεπε να δούμε τι σημαίνουν οι προτάσεις, ε, και καληνύχτα. Έμενε μια ατελείωτη περιγραφή της κάθε κίνησης που έκανε ο κάθε μονομάχος: σήκωσε το σπαθί του, σημάδεψε τον άλλον, όμως ο άλλος σήκωσε εγκαίρως την ασπίδα και απέκρουσε, μετά αντεπιτέθηκε…

    Μέχρι τη δεύτερη φορά, είχα διαβάσει τον πλήρη Ερωτόκριτο και για πάρτη μου. Αλλά όχι το συγκεκριμένο απόσπασμα, που κι εγώ ο ίδιος το ‘χα κακοχαρακτηρίσει, κι έτσι το πήδηξα.

    Η δεύτερη λοιπόν φορά ήταν σε Λύκειο στην Κρήτη. Αντικειμενικά οι άγνωστες λέξεις ήταν όσες και στην Αθήνα. Αλλά η ιδέα ότι είναι κρητική διάλεκτος και ότι πρόκειται για τον περίφημο Ερωτόκριτο του περίφημου Κορνάρου δημιουργεί στα κρητικόπουλα θετική προδιάθεση (ενώ στην Αθήνα το γεγονός ότι πρόκειται για γράμματα τυπωμένα σε χάρτινες σελίδες δημιουργεί αρνητική προδιάθεση…). Έκπληκτος λοιπόν είδα το πληκτικό κείμενο να μεταμορφώνεται και να ζωντανεύει μπροστά στα μάτια μου, και μάλιστα την ώρα του μαθήματος, όχι στη δική μου προετοιμασία. Δεν ήταν απλά μια περιγραφή αγώνα – που κι αυτό είχε την αξία του σε μια εποχή που δεν υπήρχε η εικόνα και άρα οι άνθρωποι ήταν πιο συνηθισμένοι στο να διεγείρεται η φαντασία τους με τα λόγια. Από το πώς πολεμούσε ο ένας και πώς ο άλλος έβγαιναν οι χαρακτήρες, που ο καθένας εκπροσωπούσε και μια πολιτισμική παράδοση, εν ολίγοις ήταν μια μεγαλειώδης, μυθική σχεδόν, σύγκρουση πολιτισμών.

    Όλα αυτά τα κατάλαβα επειδή βρέθηκα στη θέση να πρέπει να τα δώσω σε άλλους να τα καταλάβουν, και με τη θετική συγκυρία ότι οι άλλοι ήταν δεκτικοί. Υπό άλλες συνθήκες θα έμενα στο ότι καλός μεν ο Ερωτόκριτος, αλλά εκείνες οι μονομαχίες ρε παιδί μου…!

  51. Πέπε said

    Και κάτι άλλο για τον Ερωτόκριτο, που δείχνει όχι βέβαια την αξία του, αλλά τη σημασία του:

    Ο Ερωτόκριτος από πολύ νωρίς, δεν ξέρω πόσο (από τη στιγμή που εκδόθηκε ή αργότερα;), απέκτησε εξαιρετική λαϊκή απήχηση. Συγκεκριμένα στην Κρήτη, όπως είναι γνωστό, έγινε τραγούδι και εκτενή αποσπάσματά του τραγουδιόνταν ανάμεσα στ’ άλλα δημοτικά τραγούδια.

    Είναι λοιπόν ο Ερωτόκριτος το πρώτο λόγιο έργο που ενσωματώθηκε στο δημοτικό τραγουδιστικό ρεπερτόριο (ή, το πολύ, ένα από τα πρώτα μεταξύ περίπου σύγχρονων έργων και το μόνο με τόση επιτυχία). Υπ’ αυτή του την ιδιότητα, εισήγαγε μια τρομερή καινοτομία στο δημοτικό ρεπερτόριο: την ομοιοκαταληξία, και, κατ’ επέκταση, το αυτοτελές δίστιχο, δηλ. τη μαντινάδα. Μέσα στους επόμενους αιώνες η νέα αυτή στιχουργική φόρμα σταδιακά εκτόπισε την παλιότερη, το μακροσκελές ανομοιοκατάληκτο τραγούδι, σε όλη τη νησιωτική Ελλάδα. Στη στεριανή η επίδοση του δίστιχου υπήρξε πολύ πιο περιορισμένη. Στα νησιά όμως τα πολύστιχα ανομοιοκατάληκτα τραγούδια αλλού περιορίστηκαν (στην Κρήτη λ.χ. μόνο από κάποιες περιοχές των Χανίων σώζεται σχετικά εκτενές τέτοιο ρεπερτόριο), αλλού έσβησαν εντελώς (στα περισσότερα νησιά), και αλλού (Κύπρο) προσαρμόστηκαν στο νέο πρότυπο, και πλέον είναι κι αυτά ομοιοκατάληκτα.

    Η διάδοση του διστίχου επέδρασε καταλυτικά και στην ίδια τη δημοτική μουσική: η κυρίαρχη μουσική φόρμα μέχρι τότε ήταν η «τριημίστιχη στροφή», κατά την οποία ένας πλήρης μελωδικός κύκλος ολοκληρώνεται σε ενάμιση στίχο, και στον επόμενο ίδιο μελωδικό κύκλο ο μισός στίχος που πριν ήταν τελευταίος επαναλαμβάνεται σαν πρώτος. Η ομοιοκαταληξία όμως απαιτούσε μουσικές φόρμες που να την τονίζουν (όταν το τέλος του στίχου είναι κρυμμένο στα μισά της στροφής, είτε ομοιοκαταληκτεί με το τέλος του επόμενου είτε όχι κανείς δε θα το προσέξει), το δε αυτόνομο δίστιχο, αντίστοιχα, χρειαζόταν μουσικές φόρμες με βάση είτε τον ένα είτε τους δύο στίχους, πάντως όχι βέβαια τον ενάμιση. Και πράγματι, ενώ στη στεριανή Ελλλάδα πάρα πολλά δημοτικά (του παλαιού τύπου, πολύστιχα και ανομοιοκατάληκτα) έχουν τριημίστιχη στροφή, στα νησιά τέτοια τραγούδια είναι σπανιότατα κατάλοιπα μιας κατάστασης που ανατράπηκε προ αιώνων, ενώ η μεγάλη πλειοψηφία είναι μελωδίες για δίστιχα, οι οποίες έχουν δημιουργήσει ολοκληρωμένες, συμπαγείς τοπικές παραδόσεις.

    Ο βαθμός λοιπόν στον οποίο επηρέασε ο Ερωτόκριτος τη δημοτική παράδοση είναι εντελώς εξαιρετικός.

    Και το πέτυχε αυτό έχοντας ο ίδιος ελάχιστες και μάλλον επιφανειακές ομοιότητες με την προϋπάρχουσα δημοτική παράδοση – ουσιαστικά μόνο τον 15σύλλαβο και το ότι ήταν γραμμένος σε ζωντανή γλώσσα.

  52. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Λέει ο πατέρας μου για το πρώτο βιβλίο του Ερωτόκριτου π΄απόχτησε,μέσα στην Κατοχή: Είτανε οι τάδε (ξαδέρφια του) συνοροπαντρεμένοι* κι εθερίζανε στο Χάρακα κι είχανε μαζί το βιβλίο και το διαβάζανε. Εξωμένανε* στο χωράφι, ίσαμε ν΄αποθερίσουνε. Όταν συνοπείρανε***, εξεχάσανε στον ασκιανό, στην άκρα του χωράφου ,στην κουτσούρα του πρίνου τον Ερωτόκριτο και τονε βρήκα όταν επήγα τς Οχτωβριάδες να σπείρω το χωράφι κι έτσα ‘πόμεινε στα χέργια μου.

    *φρεσκοπαντρεμένοι, νιόπαντροι
    **διανυχτερεύανε
    ***ξεκουβαλήσανε πίσω

  53. κουτρούφι said

    #51. «Υπ’ αυτή του την ιδιότητα, εισήγαγε μια τρομερή καινοτομία στο δημοτικό ρεπερτόριο: την ομοιοκαταληξία, και, κατ’ επέκταση, το αυτοτελές δίστιχο»
    Bold, italics και underline

  54. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    22 Καταπληκτικό!

    44 Δεν το είχα δει, ευχαριστώ!

    51 Πολύ εύστοχο -ρίμα υπήρχε και νωρίτερα (Σαχλήκης ήδη) αλλά…

  55. Πέπε said

    @54 τέλος:

    Ναι, έχουμε ξανακάνει τον ίδιο περίπου διάλογο.

    Υπήρχε η ρίμα, αλλά πού; Στα τραγούδια του λαού, νομίζω, όχι.

  56. Corto said

    Δημοτικό τραγούδι και Ερωτόκριτος

    Συγκρατημένη άποψη περί του Ερωτόκριτου είχε και ο Φωριέλ, ο οποίος περιέλαβε ένα απόσπασμα* στην συλλογή του των δημοτικών τραγουδιών, διευκρινίζοντας ότι πρόκειται περί λογίου έργου, «ενός ανδρός, ο οποίος δεν εστερείτο μορφώσεως, ούτε πνευματικής καλλιεργείας…».
    Στην συνέχεια ο Φωριέλ συγκρίνει τους δημιουργούς του δημοτικού τραγουδιού με τον Βιτσέντζο Κορνάρο:
    «η σύγκρισις μεταξύ των ραψωδών, τελείως αμαθών και απαιδεύτων, και του ποιητού, περί του οποίου ωμίλησα, δεν θα είναι προς τιμήν του δευτέρου• και ακόμη, είναι δυνατόν να υποψιασθώμεν ότι εδανείσθη από πραγματικά δημοτικά τραγούδια της εποχής του τα καλλίτερα στοιχεία του τραγουδιού του…»

    *»Αν ίσως με τα λόγια μου σήμερα πείραξά σε…»κλπ

    —————-
    Βεβαίως σε καμία περίπτωση η άποψη του Φωριέλ δεν μπορεί να γύρει την πλάστιγγα της κριτικής για τον Ερωτόκριτο προς την απαξιωτική μεριά. Οπωσδήποτε όμως είναι ενδεικτική της διχογνωμίας που προκάλεσε το έργο του Βιτσέντζου Κορνάρου κατά την εποχή του Ελληνικού Διαφωτισμού.

  57. Η Αρετούσα (και η Θυσία του Αβραάμ) υπήρχε σε κάποια «Νεοελληνικά Αναγνώσματα», του πάλαι ποτε 6/τάξιου Γυμνασίου.

    Δεν ήξερα την παρωδία Σεφέρη. Είναι καταπληκτική!

    Και κάποια λεξιλογικά (από το τοπικό λεξιλόγιο):
    (α) Ραθυμώ: αδημονώ*. Οι δικοί μας παλιοί λέγανε, π.χ: Πάρε λίγο τυρί γι’ αραθυμιά, δηλαδή για να σβήσεις τη μεγάλη επιθυμία σου γι’ αυτό (όταν συνέβαινε το τυρί να είναι πολύ λίγο και δεν έφτανε για όλους!)

    (β) απιλογιά τής ήδωκε= απάντηση της έδωσε (προφανώς). Παρ΄ημίν το ρήμα είναι, απλοϊέμαι, απλοϊέσαι, απλοϊέται.

    (γ) Ταχιά κι αργά*: πρωί και βράδυ. Λέγαμε «ταχιά το πρωϊ». Λέγαμε και σχέτο «ταχιά»=αύριο (η λέξη αύριο ήταν άγνωστη στους πιο παλιούς και «ελληνικούρα» για τους …τότε νεώτερους!)

  58. daeman said

    http://lexilogia.gr/forum/showthread.php?7346-Ερωτόκριτος-στα-αγγλικά

    «Στάλα τη στάλα το νερό το μάρμαρο τρυπά το
    το πράμα που μισεί κιανείς γυρίζει κι αγαπά το»

    Γιατί κιανείς για να μισεί πρέπει να το κατέχει
    κειονέ που ψέγει πριχού δει και όχι να προτρέχει

  59. Αυτήν την ώρα αγωνίζεται ο ΠΑΟ για το πρωτάθλημα στην Λεωφόρο με τον Παναιτωλικό. Μένει να δούμε αν θα διατηρηθεί η παράδοση (;) να μη μπορεί να σημειώσει πάνω από ένα γκολ στο πρωτάθλημα και κάτω από τρία στο κύπελλο…

  60. sarant said

    55 Αυτό λέω, υπήρχε σε επώνυμους

  61. Άννα Διαμαντοπούλου: «Με το Ποτάμι κινούμαστε στην ίδια κατεύθυνση»

    όλα στη θάλασσα καταλήγουν…

  62. gbaloglou said

    Χάρις στην παρωδία Σεφέρη … κατάλαβα επιτέλους τι συνδέει λαγό και λαγήνι!

  63. tamistas said

    Και μια διαφορετική μουσική προσέγγιση λίγων στίχων του Ερωτόκριτου:

    O Έρωτας ανυφαντής με πονηριάν εγίνη·
    αράχνην ήστεσε ψιλήν, κ’ επιάστηκα εις εκείνη.

    O Έρωτας μ’ εμπέρδεσε, και σκλάβον του κρατεί με,
    και δουλευτής του εγράφτηκα, και μετά κείνον είμαι.

    Kι αν ξεμπερδέσω σ’ μιά μερά, σ’ άλλην καταμπερδένω,
    και πάντα βρίσκω μπερδεμούς εις όποιον τόπον πηαίνω.

    Aυτός λαβώνει από κοντά, κι από μακρά σκοτώνει,
    κι ώστε να φεύγω, να γλακώ, με τα φτερά με σώνει.

    Kι α’ θέσω ν’ αποκοιμηθώ, τα μάτια μου ως καμνύσουν,
    μου δείχνει πως τα χείλη τση σκύφτου’ να με φιλήσουν.

    Ώφου, κακό οπού μ’ εύρηκε! Kαι ποιά ώρα να’ν’ εκείνη
    ν’ αναπαγώ; Mα το γδυμνό κοπέλι δε μ’ αφήνει.

  64. tamistas said

    Στο 63 έβαλα έναν σύνδεσμο αλλά έβγαλε ολόκληρη οθόνη, άθελά μου…

  65. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Νομίζω πως κάθε χρονιά έχουμε έστω μια παράσταση του ερωτόκριτου.Λαϊκό ερωτικό ποίημα, ο Ερωτόκριτος, ενέπνευσε κι εξακολουθεί να εμπνέει όλες τις τέχνες.

  66. Το όνομα του Βιτσέντζου Κορνάρου το έχει πάρει και ένα πλοίο*, που έκανε τη γραμμή Κρήτη-Πειραιάς. Και κάποια φάση, πριν 3-4 χρόνια πάθαινε απανωτές βλάβες.
    Σκαρώνει, λοιπόν, ο Ανδρέας Πετρουλάκης μια σκηνή σε προβλήτα φίσκα στους επιβάτες να περιμένουν κι από μια κολώνα η ντουντούκα φωνάζει «Τα ΄μαθες, Αρετούσα μου, τα μαύρα τα μαντάτα… ;» και περίτρομος ένας επιβάτης ρωτάει τον διπλανό του «Πάλι χάλασε ο «Βιτσέντζος Κορνάρος»;»

    * που πολύ θάθελα να τ’ ακούσω πως κορνάρει! cornception!

  67. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    «Ο Ερωτόκριτος ζωγραφίζει και τις ρίζες και το λουλούδι μαζί…» href=http://www.ekriti.gr/%CE%BA%CF%81%CE%AE%CF%84%CE%B7-%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82/%CE%BF-%CE%B5%CF%81%CF%89%CF%84%CF%8C%CE%BA%CF%81%CE%B9%CF%84%CE%BF%CF%82-%CE%B6%CF%89%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AF%CE%B6%CE%B5%CE%B9-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CF%84%CE%B9%CF%82-%CF%81%CE%AF%CE%B6%CE%B5%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CF%84%CE%BF-%CE%BB%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%BF%CF%8D%CE%B4%CE%B9-%CE%BC%CE%B1%CE%B6%CE%AF#sthash.4mGTOxft.dpuf«Ο Ερωτόκριτος ζωγραφίζει και τις ρίζες και το λουλούδι μαζί…»

    Η απαγγελία από τον Κατράκη,(που συνεχίζεται τραγούδι από το Νίκο Ξυλούρη, δεν μπορεί να λείπει από το νήμα ετούτο.

  68. Γιάννης Ιατρού said

    65: ΕΦΗ
    στην εικόνα που έβαλες: «Η Αρετούσα διαβάζων…» 🙂

  69. Γιάννης Ιατρού said

    68: (συνέχεια) Μποστ-άνι 🙂

  70. Πέπε said

    @60:
    > > Αυτό λέω, υπήρχε σε επώνυμους

    Στο #55 εννοούσα και τον Ερωτόκριτο μέσα στα τραγούδια του λαού. Επώνυμος μεν, αλλά που τραγουδήθηκε από τον λαό.

    @56:
    Η κριτική του Φοριέλ όμως είναι άδικη: μέσα σε μια συνολική εξέταση του δημοτικού τραγουδιού, βρίσκει κι ένα λόγιο έργο που από τη χρήση του έχει ενταχτεί κι αυτό στα τραγούδια, χωρίς όμως να έχει τα δικά τους χαρακτηριστικά. Εύλογο είναι, αν η σύγκριση γίνει έτσι, να ωχριά. Και μόνο που μιλά για δεσποσύνες και ιππότες, φαντάζει ψεύτικο δίπλα στα ακριτικά και τα κλέφτικα. Καθόλου ψεύτικο όμως αν κριθεί με τα κριτήρια της παράδοσης στην οποία ανήκει.

  71. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    68/ Κι ο άλλος πέζων μπουζούκη. Μποστ, αεί!
    Τα έκανα πάλι μαντάρα στο 67. «Ο Ερωτόκριτος ζωγραφίζει και τις ρίζες και το λουλούδι μαζί» αποδίδεται στο Σεφέρη

    Το επώνυμο Κορνάρος, καλά κρατεί.Στην Ιεράπετρα πολλοί. Το Ερωτόκριτος,επώνυμο ,το βλέπω στο Χαλάνδρι.

  72. sarant said

    63 Δεν πειράζει

    71 Στν Κύπρο είναι κάμποσοι με το όνομα Ερωτόκριτος Ερωτοκρίτου.

  73. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    63. Ενδιαφέρουσα εκδοχή!
    Για τον Ερωτόκριτο,όπως τον ξέρουμε τραγουδισμένο, ο Κώστας Μουντάκης λέει πώς παίζεται με τέσσερις παραλλαγές (στο 5:50)

  74. Triant said

    Άσχετο, παρακαλώ τα φώτα σας.

    Άκουσα την γυναίκα μου, δασκάλα, να λέει στον μικρό για τους διφθόγγους. Την διόρθωσα ‘τις διφθόγγους’ και με κοίταξε σαν ουφο. Ο Γούγλης δεν με φώτισε. Τι τρέχει; Είναι και τα δύο σωστά; Είναι θέμα Αρχαίων-καθαρεύουσαςκαι δημοτικής; Βοήθεια, αισθάνομαι σαν απολίθωμα.

  75. Γς said

    74:

    Α, τώρα που το θυμήθηκα:

    Ο Λουκιανός ήταν συμμαθητής σου. [ντάξει σε μεγαλύτερη τάξη].

    Σωστό;

  76. Triant said

    @75
    Πολύ μεγαλύτερη, δεν τον πρόλαβα. Εγώ είμαι του ’57. Εσένα πρέπει να ήταν πιό κοντά.

  77. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ο Λουδοβίκος ζωγραφίζει τους ήρωες του Ερωτόκριτου με μορφές των Ανωγείων.

  78. Γιάννης Ιατρού said

    74: Τι φώτα θέλεις; Ο φθόγγος, ουσιαστικό, αρσεν. γένους!
    κι εδώ

  79. Corto said

    70:
    Πράγματι είναι λίγο άνιση η κριτική του Φωριέλ, αλλά έχει αξία, διότι δείχνει το πάθος και τον σεβασμό που είχαν οι διανοητές (Έλληνες και ξένοι) της εποχής για το ελληνικό δημοτικό τραγούδι. Μέσα από την σύγκριση με το λόγιο έργο, ο Φωριέλ αποδίδει τιμή στην λαϊκή παράδοση, γιαυτό η αυστηρότητά του συγχωρείται.

  80. 74 Η ελληνική Βίκυ σερνικό τον δίνει τον δίφθογγα.
    Φίλε Τριαντόσαυρε σε κατανοώ.
    Εδώ δασκαλοπαίδι… 😦

  81. Triant said

    78:
    Φοβάμαι οτι δεν είναι τόσο απλο (από την ίδια πηγή)

    https://el.wiktionary.org/w/index.php?search=%CE%B4%CE%B9%CF%86%CE%B8%CE%BF%CE%B3%CE%B3%CE%BF%CF%82&title=%CE%95%CE%B9%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CF%8C:%CE%91%CE%BD%CE%B1%CE%B6%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B7&go=%CE%9C%CE%B5%CF%84%CE%AC%CE%B2%CE%B1%CF%83%CE%B7&searchToken=6w949a45jh5mniih9grousbwy

  82. Triant said

    80:

    🙂

  83. Πάντως, σα να αναδεύεται κάτι στις βαθιές ομίχλες του μυαλού μου με το άρθρο «οι» στο «οι δίφθογγοι» να είναι πληθυντικός θηλυκού. Αυθυποβολή; Ίσως…

  84. Πέπε said

    74
    Αναμφίβολα παλιότερα ήταν *η* δίφθογγος, και είναι περίεργο να μην το έχει ακούσει μια δασκάλα (δε λέω να μην το υιοθετεί, *ο* δίφθογγος είναι μια χαρά για σημερινά δεδομένα).

    Αλλά η αλήθεια είναι, αν κάτσει κανείς να το σκεφτεί, ότι το θηλυκό είναι λίγο περίεργο. Πρέπει μάλλον να είναι ουσιαστικοποιημένο επίθετο, ο/η δίφθογγος / το δίφθογγον, και να υπονοείται κάποιο ουσιαστικό, π.χ. η δίφθογγος φωνή.

    Αν έπρεπε σήμερα να εφεύρουμε τη λέξη για πρώτη φορά, πιστεύω ότι από το αρσενικό φθόγγος θα έβγαινε ουδέτερο το δίφθογγο, όπως π.χ. το διήμερο, το δίμηνο, το διχίλιαρο, κ.ά..

    79:
    Ναι, έχει ενδιαφέρον από αυτή την άποψη.
    Έτσι κι αλλιώς δε θα την έπεφτε κανείς στον Φοριέλ για την κρίση του: ακόμη και τυχόν αντικειμενικά χοντρά λάθη να έκανε, λέω τώρα, δικαιολογούνται από τη στιγμή που η οπτική του αφορούσε άλλα είδη λογοτεχνίας.

  85. sarant said

    74 Στα αρχαία ήταν «η δίφθογγος»

    Για τα σημερινά ελληνικά, το μεν ΛΚΝ δίνει «ο δίφθογγος» πρώτα, και μετά «η δίφθογγος», ενώ ο Μπαμπι δίνει πρώτο το θηλυκό και δεύτερο το αρσενικό.Το Χρηστικό δίνει επίσης και τα δύο αλλά πρώτο το θηλυκό.

  86. Corto said

    84β:

    Αντιθέτως αυτός που δεν συγχωρείται για την συγκεριμένη του κρίση είναι ο Κοραής. Άλλοτε αποκαλούσε τον Βιτσέντζο Κορνάρο «Όμηρο της χυδαϊκής φιλολογίας», και άλλοτε τον απαξίωνε με την γνωστή ειρωνία:
    Ομολογώ ότι δεν είναι νόστιμος διατριβή να αναγιγνώσκη τις τον Ερωτόκριτον και άλλα τάυτα εξαμβλώματα της ταλαιπώρου Ελλάδος»

    Τυφλωμένος από την φιλοδυτική εμμονή του, ο Κοραής παρέβλεπε την κυριότερη διαπίστωση, ότι αυτά τα χυδαϊκά εξαμβλώματα, όπως ο Ερωτόκριτος, ο Αγαθάγγελος, η φυλλάδα του Μεγαλέξαντρου κλπ, ήταν πάνω από όλα στηρίγματα πατριωτισμού για τους υπόδουλους ραγιάδες. Ειδικότερα ο Ερωτόκριτος με την περίφημη μονομαχία Κρητικού και Καραμανίτη λειτουργούσε πρωτίστως ως πατριωτικό έργο και δευτερευόντως ως ερωτικό.

  87. Γιάννης Κουβάτσος said

    Σε μας τους παλιούς έρχεται πρώτο το θηλυκό. Τώρα στο δημοτικό η λέξη δίφθογγος είναι γένους αρσενικού. Άρα δικαιολογημένη η αντίδραση της συναδέλφισσας, ιδίως αν είναι νέα στην ηλικία.
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://www.patakis.gr/images/files/17188.pdf&ved=0ahUKEwjavpHit4vSAhUFcBoKHfa0AVIQFggjMAE&usg=AFQjCNFnvCGWIMjLgFoj42ZHR4LpdCjXWA&sig2=zFgmlhL8aPMKQ_UerTMMaQ

  88. Triant said

    Ευχαριστώ πολύ.
    Πάω τώρα να κάνω τον έξυπνο 🙂

  89. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    83.>>αναδεύεται κάτι στις τις βαθιές ομίχλες του μυαλού
    Αχ Σκύλε μ΄ και λοιποί παλαιοί των ημερών, αναδεύεται: » ‘Ολαι αι δίφθογγοι είναι μακραί, εκτός του αι και οι όταν ευρίσκονται …» 😦 . Η δίφθογγος κλίση,το δίφθογγο φωνήεν. Σήμερα βέβαια λέμε τους διφθόγγους.

  90. Γιάννης Ιατρού said

    Υπήρξε ποτέ σαν θυλικού γένους το ουσιαστικό «φθόγγος»; Αν όχι, από που κι ως που θυλικού γένους η λέξη δί-φθογγος; Μόνο, όπως το εξηγεί ο Πέπε (ουσιαστικοποιημένο επίθετο), δηλ. αν εννοείται και επόμενη λέξη, θυλικού γένους.

    Για δώστε τα φώτα σας.

  91. Γιάννης Ιατρού said

    90: Όλα τα θυηλ* στο 90, …

  92. ΚΩΣΤΑΣ said

    Στη Θεσσαλονίκη το όνομα Ερωτόκριτος, ως βαφτιστικό, είναι υπαρκτό. Γνωρίζω δύο Ερωτόκριτους. Ο ένας είναι νομίζω πρόεδρος των πολυτέκνων και παλιός πολιτευτής, ο άλλος ένας φουκαράς. Κατά τα μεσάνυχτα τον πετάει η γυναίκα του – μια τρελή – έξω από το σπίτι με το βρακί, κατά τα ξημερώματα του ρίχνει κουβέρτες από το μπαλκόνι να μην ξεπαγιάσει και κατά το μεσημέρι της επόμενης μέρας κυκλοφορούν μαζί αγκαλιασμένοι και φιλιούνται σαν ερωτευμένοι πιγκουΐνοι! Vesta ia xesta!

  93. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Η χαϊνικη άποψη για τον Ερωτόκριτο
    {…}Μια τραγουδαφήγηση, που πότισε, με τέτοιο απόλυτο τρόπο, τη μουσική παράδοση, έπλασε σε μεγάλο βαθμό τη γλώσσα που μιλιέται σε αυτόν τον τόπο, συγκίνησε γενιές ανθρώπων, τους δάνεισε εικόνες και σύμβολα για τον έρωτα, τον ηρωισμό, τη φιλία, τη γενναιότητα, την αξιοπρέπεια, τον πόνο, το σωστό , το λάθος και τελικά υιοθετήθηκε απόλυτα ως σύμβολο-αντιπρόσωπος του πολιτισμού τους.
    {…}
    Χαΐνηδες – Κι όμΩς κινείται
    Ερωτόκριτος του Βιτσέντζου Κορνάρου
    https://www.ticketservices.gr/event/Erotokritos-Theatro-Vrachon/?lang=el

  94. nikiplos said

    Καλησπέρα… Πολύ ωραία η ανάρτηση… ενόψη και του Λατίνου Αγίου…

    Εκείνο που μου κάνει εντύπωση είναι η μουσική του Ερωτόκριτου. Αναμφισβήτητα είναι κάποιες στάνταρ φόρμες που ντύνουν και τις μαντινάδες ενίοτε… Εκείνο που μου έκανε εντύπωση πάντως είναι ότι δεν υπάρχει μουσική ανάγνωση του Ερωτόκριτου, έξω από την Κρήτη. Πχ με χάλκινα, με κλαρίνο ή άλλες ενορχηστρώσεις, στο ίδιο φυσικά μουσικό κείμενο… Και κυρίως με μια τζαζ εκδοχή αφού το έργο φωνάζει από μόνο του ότι είναι ευεπίφορο για αυτοσχεδιασμούς… Ίδωμεν στο μέλλον ελπίζω…

  95. ΚΑΒ said

    89. Αι δίφθογγοι γενικώς είναι μακραί. Μόνον η αι και η οι λαμβάνονται ως βραχείαι, όταν ευρίσκΩνται εντελώς εις το τέλος λέξεως κλιτής, εκτός …

  96. Alexis said

    Πολύ ωραία ανάρτηση, συγχαρητήρια!
    Συγκλονιστική η ερμηνεία του Χαρούλη στο #6!!!

    Ερωτόκριτοι υπάρχουν αρκετοί ανά την Ελλάδα. Γνωρίζω κι εγώ δύο (τουλάχιστον).

    Την εικόνα του φτερωτού Έρωτα την έχει κι ο Λουδοβίκος των Ανωγείων σε κάποιο τραγούδι του:
    «Πάντα με πιάνει ο έρωτας όσο πολύ κι αν τρέχω
    γιατί είν’ εκείνος φτερωτός κι εγώ φτερά δεν έχω.»

  97. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    95. 🙂 και (άμα λάχει) μακρόν προ βραχέως περισπάται.
    Το θέμα είναι ότι Ερωτόκριτους βρίσκουμε Αρετούσες πάλι,όχι θαρρώ. Αρετή σκέτη. Σε άλλο τραγούδι ναι. Αρετούσα με τα κόκκινα μαλλιά.
    Το Θέμο Κορνάρο ήθελα ν΄αναφέρω, σαν ο δεύτερος γνωστός Κορνάρος μας.

  98. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    96. Ο στίχος είναι γραμμένος και στις πέτρες του Αγίου Υάκινθου.Είναι του Δροσίνη και ο Λουδοβίκος το λέει όμορφα στο «Ανάθεμά σε έρωτα»

  99. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    {…}Μελετώντας τον ο Σεφέρης ευρίσκει πως ο ποιητής, ειδικά και γενικά, δημιουργεί από δύο στοιχεία. Πρώτον, «από μια ορισμένη εμπειρία που διαμορφώνει την ευαισθησία του με το πέρασμα και τον τρόπο της ζωής […]. Αυτό το στοιχείο θα το ονόμαζα, μόνο για συντομία, η «ευαισθησία» του ποιητή».Δεύτερον, «από τα υλικά της τέχνης του, που είναι η γλώσσα και ο στίχος. Λέγοντας γλώσσα και στίχος δεν εννοώ την εξωτερική μηχανική της γλωσσολογίας ή της στιχουργίας, αλλά μια φραστική και ρυθμική λειτουργία […]. Αυτό το δεύτερο στοιχείο θα το έλεγα, πάλι για συντομία, «ποιητικό» ρήμα […]. Αυτά τα δύο στοιχεία, «ευαισθησία» και «ποιητικό ρήμα» πρέπει να συμπέσουν […] για να μπορέσει ο ποιητής να μας δώσει την εντύπωση ότι βλέπει καθαρά τα αντικείμενα που εκφράζει, για να μας δώσει την εντύπωση, αν θέλετε, πως είναι ειλικρινής. {…}
    300 χρόνια «Ερωτόκριτος»
    Άρθρο του Γιώργη Γιατρομανωλάκη
    http://www.tovima.gr/books-ideas/article/?aid=500784

  100. Πέπε said

    @90:
    > > Υπήρξε ποτέ σαν θυλικού γένους το ουσιαστικό «φθόγγος»; Αν όχι, από που κι ως που θυλικού γένους η λέξη δί-φθογγος;

    Μα δεν έχει σχέση. Επαναλαμβάνω:

    Η ώρα – ΤΟ δίωρο, τρίωρο, τετράωρο κλπ.
    Η ημέρα – ΤΟ διήμερο κοκ
    Ο μήνας – ΤΟ δίμηνο
    Η δραχμή – ΤΟ δίδραχμο

    Η διετία κλπ. είναι βέβαια διαφορετικός σχηματισμός, αλλά και πάλι το γένος του σύνθετου είναι ανεξάρτητο από του απλού.

    Μόνο, δεν ξέρω μήπως κι αυτά τα παραδείγματα είναι ουσιαστικοποιημένα επίθετα (το δίωρο διάστημα, το δίδραχμο νόμισμα…). Ό,τι άλλο μπορώ να σκεφτώ προχείρως, π.χ. το δίλιτρο, δηλαδή όλα εκτός από κάποια χρονικά διαστήματα και χρηματικά ποσά, είναι σαφώς επίθετα, οπότε δε μας βοηθάνε.

    Άρα, αν δεχτούμε ότι «δίφθογγος» είναι κανονικό ουσιαστικό, το αρσενικό είναι εξίσου αδικαιολόγητο με το θηλυκό.

  101. Γς said

    91:

    >90: Όλα τα θυηλ* στο 90, …

    ε;

  102. Πέπε said

    Χμ… Μόλις πάτησα δημοσίευση, θυμήθηκα ένα ακόμα:

    ΤΟ όνομα – ΤΟ διώνυμο / τριώνυμο.

    Ουδέτερο επειδή και το απλό είναι ουδέτερο; Επειδή πάντα βγαίνουν ουδέτερα ανεξαρτήτως του γένους του απλού; Ή επειδή κι αυτό είναι ουσιαστικοποιημένο επίθετο και υπονοείται κάποιο ουδέτερο ουσιαστικό;

  103. Γς said

    88:

    >Πάω τώρα να κάνω τον έξυπνο

    Ωχ,

    -Είναι και «οι δίφθογγες »
    -«Οι δίφθογγοι»
    -Ναι οι θηλυκιές.
    -«Οι θηλυκοί»

    Και άλλα τέτοια.

    Και
    -Δεν σου’ χω πει να μην με διορθώνεις μπροστά στο παιδί;

    Τον βλέπω να ξανάρχεται. Και να μείνει κάποιος εδώ παρακαλώ.

    Προσωπικό ασφαλείας [κονσάλτιν] του ιστολογίου.

    Πάντως μην περιμένετε από μένα, που δεν ξέρω να βγάλω τα μάτια μου…

    [Μωρέ ξέρω, άμα λάχει να πούμε…]

  104. spatholouro said

    #90
    Θηλυκό, Γιάννη μου, θηλυκό: «δίφθογγος συλλαβή»

  105. tamistas said

    Ευχαριστώ την Έφη για όσα έφη και τον Νικοκύρη για την κατανόηση.

    Για καλημέρα, ας επαναλάβω το αγαπημένο μου δίστιχο απ’ τον Ερωτόκριτο:
    Mα τυφλωμένος βρίσκομαι, τό κάνω δεν κατέχω,
    κ’ ήχασα το λογαριασμόν, και πλιό μου νου δεν έχω.

  106. Alexis said

    Δεν ξέρω αν συμμερίζονται και άλλοι την άποψή μου, αλλά θεωρώ ότι το δίστιχο:

    «Τα μάτια δεν καλοθωρούν στο μάκρεμα του τόπου
    μα πλιά καλά και πλιά μακρά θωρεί η καρδιά τ’ αθρώπου»

    είναι κορυφαίο τόσο νοηματικά ως απόσταγμα λαϊκής σοφίας, όσο και στιχουργικά-μετρικά.

  107. Alexis said

    #105: 🙂 🙂 🙂
    Συμπέσαμε στον τρόπο καλημερίσματος αλλά όχι και στο δίστιχο! 😆

  108. Γς said

    Ο Τζιμάκος, ο Πανούσης.

    «Έχει πολύ μονοδιάστατη σεξουαλική ζωή με μια γυναίκα μόνο. Η Περιστέρα τον έχει περικυκλώσει από τα 14 και δεν πάει καλά. Ένας ηγέτης θέλει μια ποικιλία σεξουαλική»

    Και μου θύμισε και τον δικό μας τον Λάμπρο.

    [Και τι κάνει αυτό το παιδί;]

  109. argyris446 said

    Reblogged στις worldtraveller70.

  110. Γς said

    105:

    Κατά τα άλλα ο Σίσυφος του Gravatar σου, λουφάρει.

    😉

    http://el.gravatar.com/tamistas

  111. Alexis said

    #108: Εντάξει, την επόμενη φορά θα ψηφίσουμε αυτόν που θα έχει τις περισσότερες γκόμενες.
    Με αποδείξεις και στοιχεία όμως, όχι με λόγια… 🙂

  112. tamistas said

    107: [χαμογελαστή προσωπίδα]

  113. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα,

    100/102: Πέπε
    Διδάκαλε, όλα τα παραδείγματα που αναφέρεις *δεν έχουν* απαράλλακτο το δεύτερο συνθετικό τους, *σε αντίθεση* με την λέξη «δι-φθογγος». Επομένως, το μόνο που απομένει, είναι αυτό που είπες πιο μπροστά (#84β), «ουσιαστικοποιημένο επίθετο».

    104: Spatholouro
    Κώστα ναι, βλ. και προηγούμενη παρατήρηση. Αλλά σαν αυτοτελές ουσιαστικό ;;; Μάλλον πάσχει!

    Γενικά, ευχαριστώ για τις απαντήσεις.

  114. tamistas said

    110: Δεν λουφάρει, είναι αποκαμωμένος· και στο βάθος φαίνεται η σκιά του δρεπανηφόρου που πλησιάζει.

  115. Γιάννης Ιατρού said

    108 (τέλος): Γς
    Διάγει βίον ασκητικόν και περιμένει την άνοιξη 🙂 🙂 🙂

  116. sarant said

    Καλημέρα από εδώ

    114 Από πού είναι η ζωγραφιά;

  117. spatholouro said

    113/104
    Διαφωνώ ότι πάσχει, μια χαρά είναι.

    Όπως και «η παράγραφος», εκ του «παράγραφος γραμμή»

  118. Γς said

    115:

  119. Γς said

    118:

    Ατεία, αστεία θα έρθει.

    [ μόνη της…]

  120. tamistas said

    116: Είναι του κ. Rix Jennings, την βρήκα τυχαία ψάχνοντας να βρω κάποιαν άλλη ζωγραφιά του Σίσυφου που να μου πάει καλύτερα από εκείνη που είχα πριν και τον εμφάνιζε μπρατσαρά. Με την επιλογή του chrome «search google for image» βρήκα και τον καλλιτέχνη.

    Υπάρχει ένα θέμα που με απασχολεί: η χρησιμοποίηση ενός έργου χωρίς αναφορά στον καλλιτέχνη. Δεν το έχω λύσει.

    Ελπίζω το url να γίνει λίκνος κι όχι εικονάρα.
    http://rixjennings.com/#9

  121. sarant said

    120 Πολύ ωραία είναι

  122. Πέπε said

    @113α:

    Αυτό είναι όντως μια σωστή παρατήρηση.

    Αφετέρου, για μερικά τουλάχιστον είναι αυτονόητο ότι δε θα μπορούσαν να έχουν απαράλλακτο το β’ συνθετικό, αφού αλλάζουν γένος. Αυτό που έχουν σταθερό, είναι η κατάληξη και το γένος του συνθέτου. Οπότε, πιθανότερο μου φαίνεται ότι και μεταξύ φθόγγου-διφθόγγου η ομοιότητα είναι συμπτωματική: το απλό φθόγγος έτυχε να έχει ήδη την ίδια κατάληξη που θα είχε και το σύνθετο.

    Αν δε βρούμε περισσότερα παραδείγματα δεν μπορεί να προχωρήσει η συζήτηση.

    Ως προς την άλλη εκδοχή, του ουσιαστικοποιημένου επιθέτου:

    Συνηθίζεται ούτως ή άλλως στη γραμματική: η ονομαστική / γενική [ενν. πτώση], ο ενεστώς / μέλλων [ενν. χρόνος – εδώ είναι μετοχές], και ειδικότερα στο φθογγολογικό, το φωνήεν / σύμφωνον [ενν. γράμμα (;)], η οξεία / βαρεία / περισπωμένη [εδώ δεν ξέρω τι εννοείται αλλά επίθετα και μετοχές είναι πάλι], η ψιλή / δασεία [ενν. πνοή]. Τα καθαρά ουσιαστικά χρησιμοποιούνται σε άλλες περιπτώσεις, όπως π.χ. για φαινόμενα (ψίλωσις, έκτασις, συναίρεσις), για γενικές γραμματικές κατηγορίες (ο χρόνος, η έγκλισις, η πτώσις – όχι όμως για τον κάθε χρόνο ή την κάθε πτώση) κλπ..

    Για να καταλήγουμε:

    «Η» δίφθογγος έχει τη λογική της. Αν είναι ουσιαστικοποιημένο επίθετο, που φαντάζει το πιθανότερο, η λογική αυτή χάνεται στα βάθη του χρόνου κι έχει αφήσει απλώς το ίχνος της (όπως συμβαίνει συχνά στη γλώσσα). Αν -λιγότερο πιθανό- είναι καθαρό ουσιαστικό, δεν την έχουμε βρει ακόμη τη λογική, ξέρουμε μόνο ότι δε θα είχε λόγο να είναι υποχρεωτικά αρσενικό.

    «Ο» δίφθογγος, από την άλλη, δε δείχνει να δικαιολογείται από πουθενά. Φαίνεται να είναι παλιότερη δημοτικίστικη επέμβαση, για ν’ ακούγεται η λέξη απλή όπως π.χ. «ο ψήφος» (λες και υπάρχει μεγάλο περιθώριο ν’ ακούγονται απλοί οι όροι μιας επιστήμης – επένθεση, συνίζηση, αντιμεταχώρηση…), που έγινε εύκολα δεκτή επειδή σε ορισμένους ομιλητές επέδρασε η αναλογία με «τον» φθόγγο. Ωστόσο, αδικαιολόγητο ή όχι, έπιασε: γράφεται από δεκαετιών σε σχολικές γραμματικές, και φαίνεται πως λέγεται και προφορικά από αρκετούς. Άρα είμαστε υποχρεωμένοι να το δεχτούμε. Τίποτε όμως δε μας υποχρεώνει να το δεχτούμε αποκλειστικά: παραμένει η διτυπία, και ορθώς την αποτυπώνουν τα λεξικά.

  123. spatholouro said

    #117
    δίφθογγος=επίθετο
    συλλαβή=ουσιαστικό

    άρα «η δίφθογγος»=ουσιαστικοποιημένο επίθετο

    ο.ε.δ.

  124. Γιάννης Ιατρού said

    122/123: Αντε ντε, τώρα το ξεκαθαρίσατε! 🙂

  125. Idom said

    @ 31

    Ωωωπ! Cronopiusa όταν έψαχνα το βίντεο, δεν είχες ανεβάσει ακόμα το δικό σου link για αυτό και έκανα τελικά την επανάληψη…
    Χρόνια πολλά! 😉

    Idom

  126. Κι εγώ θηλυκές έμαθα τις διφθόγγους από το σπίτι μου πριν από κοντά εξήντα χρόνια, θυμάμαι όμως τη δασκάλα μου της Β’ Δημοτικού να μας υπαγορεύει, με κάποιο δισταγμό στη φωνή της, «Όλοι οι δίφθογγοι είναι μακροί, εκτός…». Ήδη τότε το είχα προσέξει, και ένιωθα ότι πιο δύσκολα θα της έβγαινε «Όλες οι δίφθογγοι είναι μακρές». Καλώς λοιπόν οι σχολικές γραμματικές των τελευταίων δεκαετιών το έκαναν αρσενικό, καλώς η κρατικ γραμματική του 1941 μιλούσε για «μακρόχρονες» συλλαβές, και κάλλιστα πάψαμε, εδώ και 35 χρόνια, να μιλούμε για μακρά και βραχέα στα νέα ελληνικά.
    Το αληθινο ζήτημα όμως είναι το εξής: όταν η κυρία δασκάλα μιλούσε για διφθόγγους, εννοούσε αυτές που υπάρχουν στο γάιδαρο και στο κορόιδο, ή μήπως αυτές που υπήρχαν στο και και στο πού; Γιατί οι δεύτερες λέγονται πια δίψηφα, αλλά οι γεροντότεροι 🙂 τις λέμε ακόμα συχνά διφθόγγους!

  127. Μαρία said

    Τις πρώτες δεκαετίες του ελληνικού βασιλείου στο δημοτικό το φωνήεν ονομαζόταν φωνή, το σύμφωνο βουβόν και η δίφθογγος ζυγή φωνή.
    Η φωνή και το βουβόν μετονομάστηκαν το 1853. Η ζηγή φωνή για τις πρώτες τάξεις του δημοτικού φαίνεται οτι μακροημέρευσε.
    Πηγή: Μ. Τριανταφυλλίδη, Νεοελλ. γραμματική. Ιστορική εισαγωγή, σ.604
    και χάρη στη θεία οι πηγές του Τριαντ: το διάταγμα για τη μετονομασία στη σ. ιδ’ και οι οδηγίες του Κοκκώνη στη σ. 107 https://tinyurl.com/jocvpcs

    Ενδιαφέρον οτι με το ίδιο διάταγμα το η προσονομάζεται σε ι μέγα κατα το ω.

  128. sarant said

    126 Προφανώς αυτό είναι το βασικό ερώτημα.

  129. Alexis said

    Εγώ στο Δημοτικό έμαθα ως διφθόγγους τα ει, οι, υι, αι, ου, αυ, ευ, ηυ.
    «Τα φωνήεντα είναι εφτά και φωνάζουν δυνατά»
    «Οι δίφθογγοι είναι οχτώ και… (δεν θυμάμαι τη συνέχεια) 🙂 »
    Σήμερα τα μεν πέντε πρώτα έχουν μετονομαστεί σε δίψηφα φωνήεντα (σωστά) το ηυ καταργήθηκε (σωστά επίσης) ενώ τα αυ και ευ αναφέρονται απλά ως συνδυασμοί γραμμάτων με διπλή προφορά.

  130. Πέπε said

    @129:
    > > τα αυ και ευ αναφέρονται απλά ως συνδυασμοί γραμμάτων με διπλή προφορά.

    Θα έλεγα μάλλον ότι έχουν ονομαστεί συνδυασμοί.

  131. Πέπε said

    Δίφθογγος διαχρονικά ονομάζεται το ζεύγος φωνηέντων (γραμμάτων *και* φθόγγων) που μαζί κρατάνε μία συλλαβή αντί για δύο. Στα αρχαία αυτό ίσχυε για τα αι, ει, οι, ου, αυ, ευ κλπ. Στα νέα ισχύει για το άι του γαϊδάρου κλπ., ενώ τα αι/ει/οι κλπ. έχουν μονοφθογγιστεί και τα αυ/ευ/[ηυ (απηύθυνα, απηύδησα…)] έχουν πάρει άλλη βόλτα.

  132. Απόστασε ο φουκαράς…

    Δεμένο το «Βιτσένζος Κορνάρος» λόγω καιρού

    http://www.naftemporiki.gr/story/1204395/demeno-to-bitsenzos-kornaros-logo-kairou

  133. Ευχαριστούμε, Μαρία (127). Οι αθεόφοβοι, ν’ αλλάξουν το πανάρχαιο όνομα του ήτα, όσο κι αν ακούγεται a priori λογικό σήμερα το «ιμέγα»! Αλλά το διαμάντι από τις οδηγίες είναι το «Γραμματική της ελληνικής γλώσσης δια τα δημοτικά σχολεία ορίζεται η της αρχαίας και μόνη… εκτός των δυϊκών [πάλι καλά, γιατί την ευκτική δεν φαίνεται να την εξαιρεί], των αττικών, των εις -μι ρημάτων και των ΜΗΠΩ εν χρήσει ανωμάλων ονομάτων και ρημάτων.» Θα ήθελα να πιστεύω πως ο συντάκτης μπέρδεψε το ‘μήπω’ με το ‘μηκέτι’, αλλά φοβούμαι πως ‘μήπω’ (=όχι ακόμα) εννοούσε…

  134. Γιάννης Ιατρού said

    Δίφθογγοι (άλλες γλώσσες):

    Να θυμήσω (στα γερμανικά) και τα: ei ==> προφέρεται ai, ie ==> μακρό ι (νομίζω ότι αυτά τα δύο έχουν σχέση με τα λατινικά) και το eu ==> oi. Στο συλλαβισμό εκλαμβάνονται σαν ένα γράμμα (όπως και τα au και oi, τα οποία όμως προφέρονται κανονικά).
    Επίσης και τα: ue (ü) ==> κλειστό y, ae (ä) ==> ανοιχτό e, oe (ö) ==> κλειστό e τα οποία ονομάζουν όμως «Umlaute» (μετ. διαλυτικά ;;).

    Υπάρχουν και σε άλλες γλώσσες (π.χ. τα γαλλικά ai / ou / oi ) κλπ…..

  135. Γιάννης Ιατρού said

    134: ==> 131

  136. Γς said

    120:

    Πήγα να σου βρω κανα Σίσυφο κι έπεσα στο Χιούστον.

  137. Μαρία said

    133
    Και οι οδηγίες του Κοκκώνη παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον.

    134
    Σαλάτα τα έκανες. Μπερδεύεις τη δίφθογγο με το δίψηφο/δίγραφο. Τα ue, ae και οe στα γερμανικά αντιπροσωπεύουν 1 φθόγγο. Το ίδιο ισχύει και για τα παραδείγματά σου στα γαλλικά.

  138. tamistas said

    136: Ευχαριστώ, πάντως. Αυτό με το Χιούστον δεν το κατάλαβα.

    137 (134): Στην Ελλάδα των 70αζ διφθόγγους λέγαμε αυτά που λένε σήμερα δίψηφα, αν θυμάμαι καλά.

  139. Μαρία said

    138
    Μέχρι την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1976.

  140. Γιάννης Ιατρού said

    137β: Μαρία
    σιγά ρε Μαρία, εγώ έχω μείνει στα Γαλλικά στα παλιά (τότε, με τον Λέοντα Σγουρό …. 🙂 )

  141. Με τις/τιυς διφθόγγους και τα δίψηφα επικρατεί σύγχυση.
    Δίφθογγος λέγεται (και διεθνώς) ο συνδυασμός δύο φωνηέντων φθόγγων που προφέρονται με μια φωνή και σχηματίζουν μια συλλαβή. Δίφθόγγους έχουμε στα νέα ελληνικά στις λέξεις γάιδαρος, κορόιδο, ζεϊμπέκικος… (όχι πάρα πολλούς). Δίφθογγοι περιέχονται στις αγγλικές λέξεις mine, cow, boy, στις γερμανικές klein, Hai, Heu, Haus, κλπ. Δίφθογγοι ήταν στα αρχαία ελληνικά τα αι, οι, αυ, ευ, εν μέρει δε και τα ει και ου (των οποίων η ιστορία είναι πιο μπερδεμένη), καθώς και αυτά που αργότερα γράφονταν με υπογεγραμμένη.
    Επειδή όμως τα αι, οι, ει, ου έπαψαν με τον καιρό (νωρίτερα τα δύο τελευταία) να προφέρονται σαν δύο φθόγγοι και πήραν τη σημερινή τους προφορά, η λέξη δίφθογγος στην ελληνική γραμματική έφτασε να σημαίνει «συνδυασμός δύο φωνηέντων γραμμάτων που προφέρονται διαφορετικά από ό,τι θα περίμενε κανείς».
    Ήδη η κρατική γραμματική («του Τριανταφυλλίδη») του 1941 προσπάθησε να διορθώσει σ’αυτό το σημείο την ορολογία, ονομάζοντας «δίψηφα» τους συνδυασμούς αυτούς (και κατά λογικότατη αναλογία και «δίψηφα σύμφωνα» τους συνδυασμούς μπ, ντ, γκ/γγ) και επαναφέροντας τη χρήση του όρου ‘δίφθογγος’ για την αρχαία και διεθνή του έννοια. Καθώς, λόγω της Κατοχής και του Εμφυλίου, η γραμματική αυτή, μολονότι είχε συνταχθεί κατ’εντολή του κράτους και εκδοθεί από τον ΟΕΣΒ, δεν εφαρμόστηκε μέχρι τη μεταρρύθμιση Παπανδρέου-Παπανούτσου του 1964 — την οποία αναίρεσε κατά μεγάλο μέρος η Χούντα — ο όρος ‘δίφθογγος’ εξακολούθησε να χρησιμοποιείται με την παρωχημένη του έννοια στα σχολεία ως το 1976, όπως είπε η Μαρία, στη δε γενική χρήση μέχρι σήμερα, από όσους είχαν πάει σχολείο πρωτύτερα και δεν έκαναν συνειδητή προσπάθεια να αλλάξουν. Εξ ού και η σύγχυση.
    Ας σημειωθεί ότι για τα ελληνικά η έννοια του διφθόγγου δεν έχει μεγάλη σημασία, αφού σχεδόν οποιοσδήποτε συνδυασμός δύο φωνηέντων μπορεί να προφερθεί είτε μονοσύλλαβα είτε δισύλλαβα. Αντίθετα, στα αγγλικά π.χ. ή στα γερμανικά κανείς δεν διανοείται να προφέρει δισύλλαβα τις λέξεις που αναφέραμε (mine, cow, boy, klein, Hai, Heu, Haus…) ή μονοσύλλαβα π.χ. τις λέξεις doing, ruin, Real(schule)

  142. sarant said

    138/9, έτσι.

  143. Γιάννη (140), δεν το ξέρω το βιβλίο όπου παραπέμπεις, αλλά κρίνοντας από τον υπότιτλο, υποθέτω ότι θα κάνει σαφή διάκριση μεταξύ diphtongue και digramme: το πρώτο είναι όρος της φωνητικής (deux voyelles [qui] se font successivement entendre au sein d’une même syllabe, το λέει στο παράθεμά σου), το δεύτερο όρος της ορθογραφίας (δυο γράμματα που παριστάνουν μαζί έναν φθόγγο, το eu π.χ. ή το ch). Το γαλλικό oi είναι κατά μία έννοια και τα δύο: προφέρεται ουα μονοσύλλαβα (δίφθογγος), τελείως διαφορετικά απ’ ό,τι τα γράμματα που το απαρτίζουν, άρα είναι… δίψηφη δίφθογγος 🙂 Αντίθετα, τα γαλλικά ai και ei, που προφέρονται σκέτο ε, είναι digrammes (δίψηφα), όχι diphtongues, αν και πριν από μερικούς αιώνες ήταν.

  144. Μαρία said

    140
    Τα γερμανικά έχουν και το τρίγραφο sch.

    141
    O Τριαντ. εισηγείται τον όρο δίψηφο ήδη απ’ την Ιστορική εισαγωγή κι ο Κοκκώνης τις ζυγές φωνές τις λέει και διγράμματες.

  145. Μαρία said

    143
    Για τα γαλλικά οι Γάλλοι φωνολόγοι και φωνητικοί δηλώνουν απερίφραστα οτι δεν υπάρχουν δίφθογγοι αλλά συνδυασμός ημίφωνου με φωνήεν. Το oi μεταγράφεται wa, το oui wi κλπ

  146. Γιάννης Ιατρού said

    143 Αγγελος κλπ.
    Ρε παιδιά, εγώ δεν είμαι των επιστημών αυτών, γερμανικά, γαλλικά κι άλλες γλώσσες είναι για μένα ξένες γλώσσες, όσο κι αν καλά ή λιγότερο καλά να τις μιλώ ή να τις έμαθα στο σχολείο κλπ. κλπ. Οπότε δεν έχω τα φόντα να εμβαθύνω πολύ σ΄αυτά τα θέματα. Κατάλαβα τι λέτε βέβαια, και σας ευχαριστώ πολύ, αλλά ως εκεί οι βάσεις που έχω… 🙂

  147. Πέπε said

    @138:
    > > Στην Ελλάδα των 70αζ διφθόγγους λέγαμε αυτά που λένε σήμερα δίψηφα, αν θυμάμαι καλά.

    Καθώς και αυτά που σήμερα λέμε συνδυασμούς, δηλ. αυ – ευ – [ηυ].

    @145:
    Για τα oi, oui, ui κλπ., είναι μάλλον θέμα ορολογίας – οπτικής. Για τις αντίστροφες περιπτώσεις, π.χ. -ail [aj], είναι γεγονός ότι στα γαλλικά προφέρεις ένα μόνο φωνήεν, ακολουθούμενο από ένα [j], κάτι αρκετά διαφορετικό από το ελληνικό άι στον γάιδαρο ή το αγγλικό [ai] στο bye bye. Οπότε, πράγματι στα γαλλικά δεν είναι δίφθογγος.

  148. Γς said

    136:

    Επεσα πάνω σ ένα άσχετο Πρότζεκτ Σίσυφος.
    Πάνω στο χάρτη των Φρι Γουέιζ του Χιούστον.

    Το 610 Λουπ, γύρω γύρω απ την κυρίως πόλη, τον Ι-10, ιντερστέιτ από Τζάκσονβιλ της Φλόριντα μέχρι την Σαντα Μόνικα της Καλιφορνίας. 4 χιλ χιλιόμετρα. Από ωκεανό σε ωκεανό.
    Σ όλο τον κόλπο του Μεξικού και τα σύνορά του, δίπλα σχεδόν στον τοίχο που θα φτιάξει ο Τραμπ.

  149. ...!? said

  150. Νίκος Μαστρακούλης said

    Ταιριάζει, νομίζω, να αναφέρουμε και τις αδερφές Ερωτοκρίτου.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: