Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το μυστηριώδες Ιφ

Posted by sarant στο 20 Φεβρουαρίου, 2017


Tο άρθρο που θα διαβάσετε δημοσιεύτηκε στα Μικροφιλολογικά Τετράδια 23, τεύχος αφιερωμένο στη μνήμη του Σάββα Παύλου, το οποίο κυκλοφόρησε μαζί με το τεύχος 41 (Άνοιξη 2017) του κυπριακού περιοδικού Μικροφιλολογικά. Με τα Μικροφιλολογικά συνεργάζομαι εδώ και αρκετά χρόνια και τις συνεργασίες μου τις δημοσιεύω συνήθως τις Κυριακές. Σήμερα κάνω μια εξαίρεση επειδή το άρθρο δεν είναι αμιγώς μικροφιλολογικό αλλά επίσης λεξικογραφικό-λαογραφικό.

mft23Ο Σάββας Παύλου (1951-2016) ήταν συνιδρυτής των Μικροφιλολογικών -από την αρχική τριάδα μένει τώρα ο φίλος Λευτέρης Παπαλεοντίου. Πέρυσι που πέθανε, είχα γράψει λίγα λόγια, ανάμεσα στα οποία για ένα χρέος που όφειλα να ξεπληρώσω -και που είναι τούτο το άρθρο.

 

Το μυστηριώδες Ιφ

Στη μνήμη του Σάββα Παύλου

Δεν εννοώ το αγγλικό If, που είναι και τίτλος του πασίγνωστου, πολυμεταφρασμένου και πολυπαραφρασμένου ποιήματος του Κίπλινγκ, ούτε το νησί Ιφ που το μάθαμε από τον Κόμη Μοντεκρίστο του Δουμά, αλλά το επιφώνημα των βλάμηδων και κουτσαβάκηδων, που, αν διεκδικεί μια θέση στη γραμματεία μας, είναι επειδή το απαθανάτισε ο Μιλτιάδης Μαλακάσης, βάζοντάς το στον τίτλο ενός   «κουτσαβάκικου», όπως το λέει, ποιήματός του, που δημοσιεύτηκε στον Νουμά το 1904, αφιερωμένο στον Αλέξ. Πάλλη (τεύχος 106, 25.7.1904):

ΙΦ

Έλα να φύγουμε μαζί
μωρή μαργκόλφω κοπελιά,
και μη με βάλεις σε μπελιά,
να ζει η μανούλα σου, να ζει
έλα να φύγουμε μαζί.

Για οικονομία του χώρου δεν θα παραθέσω ολόκληρο το ποίημα (ολόκληρο υπάρχει εδώ), που αποτελείται από εφτά πεντάστιχες στροφές, παρά μόνο την πέμπτη στροφή, όπου εμφανίζεται η λέξη του τίτλου:

Ιφ, κι α δεν κάμεις ράι, ναρθείς
απόψε βράδυ στο στενό,
μα το Σταβρό, που προσκυνώ,
ταχιά δε θα ξημερωθείς,
και θα χαθώ, μα θα χαθείς.

Το ποίημα του Μαλακάση έκανε αίσθηση· ο Πάλλης, ενθουσιασμένος, απάντησε με δικό του ποίημα αναλόγου ύφους («Μαργκόλφω», Νουμάς τχ. 111, 29.08.1904). Τους επόμενους μήνες δημοσιεύτηκαν στον Νουμά κι άλλα «Τραγούδια του βλάμη». Έναν χρόνο αργότερα, ο Άριστος Καμπάνης, σε άρθρο του στον Ακρίτα του Σκίπη («Η παρακμή», Ακρίτας, τχ. 22-23, Ιούλ-Αύγ. 1905, σελ. 186) εντόπισε διάφορα φαινόμενα παρακμής, ανάμεσα στα οποία και τα «κουτσαβάκικα ποιήματα του κ. Μαλακάση», ενώ σε νέο κείμενό του («Μια φιλολογική επιστολή και μια απάντησις», Ακρίτας, τχ. 24, Σεπτ. 1905, σελ. 230) επέμεινε: «Ο κ. Μαλακάσης, ο οποίος ‘εγκαταλείψας’ τον ‘συμβολισμόν’ εισήλθεν εις νέαν ποιητικήν σχολήν, τον ‘κουτσαβακισμόν’». «Εκίνησα εδώ την αγανάκτηση των ρατέδων, ότι τάχα κοροϊδεύω με την ιερή ποίηση», αναθυμήθηκε αργότερα ο Μαλακάσης[1].

Με το θέμα του «ιφ» ασχολήθηκαν το 1998-9 ο Ν.Δ.Τριανταφυλλόπουλος[2], ο Γιάννης Πατίλης[3] και ο Χρίστος Δάλκος[4] από τις σελίδες του περιοδικού Πλανόδιον, παραθέτοντας δυο-τρία ακόμα παραδείγματα χρησης από τη λογοτεχνία και διατυπώνοντας εικασίες για την ετυμολογία της λέξης. Συνοψίζοντας αργότερα τη συζήτηση αυτή ο Λευτέρης Παπαλεοντίου[5] έκρινε ότι η έννοια δεν είχε ξεκαθαριστεί απόλυτα και ότι θα ήταν καλό να διασταυρωθεί με άλλες χρήσεις σε κείμενα της ίδιας εποχής. Αναρωτιέται αν πρόκειται για επιφώνημα, για προσφώνηση ή για κάτι άλλο.

Το 2011, ο Σάββας Παύλου, που δυστυχώς δεν είχα την τύχη να τον γνωρίσω από κοντά, αλλά είχαμε αλληλογραφία και ανταλλάζαμε βιβλία, μου έστειλε ηλεμήνυμα προ(σ)καλώντας με να του λύσω την απορία που τον απασχολούσε καιρό σχετικά με τη σημασία του Ιφ. Ο Σάββας ήταν ενήμερος της συζήτησης στο Πλανόδιο, και είχε να εισφέρει ένα επιπλέον παράδειγμα χρήσης του «ιφ». Του απάντησα αναφέροντάς του ορισμένα άλλα παραδείγματα που είχα βρει από δικές μου έρευνες, κι εκείνος με επιφόρτισε να γράψω ένα άρθρο για τα Μικροφιλολογικά. Σήμερα ξεπληρώνω αυτό το χρέος.

Θα παραθέσω παρακάτω όλα τα παραδείγματα χρήσης του ιφ που έχω αποδελτιώσει. Κατά τη γνώμη μου, το ιφ ήταν επιφώνημα των κουτσαβάκηδων, που φαίνεται πως είχε δύο βασικές χρήσεις: μεταξύ κουτσαβάκηδων, χρησίμευε ως προσφώνηση, συχνά με τη συμπλήρωση «αδερφάκι»· προς τρίτους, πάλι, δήλωνε απειλή, που κάποτε γινόταν απροκάλυπτη: Ιφ και σ’ έφαγα.

Όταν το επιφώνημα έγινε πιο γνωστό, άρχισε να εμφανίζεται στις στήλες των εφημερίδων και στο θέατρο έχοντας αποκτήσει πια φολκλορικό χαρακτήρα, σε επιθεωρήσεις, χρονογραφήματα και ευθυμογραφήματα όπου εμφανίζονταν κουτσαβάκηδες υπό τύπον καρικατούρας, με ένα από τα διακριτικά τους χαρακτηριστικά τη χρήση του ιφ. Σταδιακά, η λέξη πήρε και τη σημασία του κουτσαβάκικου ύφους («είναι όλο ιφ») ή ακόμα και του ίδιου του κουτσαβάκη (ένα ιφ).

  1. Το παλαιότερο παράδειγμα χρήσης που έχω βρει προέρχεται από το λαϊκό μυθιστόρημα Ο κύριος Πρόεδρος του Γεράσιμου Βώκου (1893). Εκεί, σε διάλογο, ένας νεαρός λέει[6]:

— Ωχ, αδελφέ, δεν τους αφήνεις τους κουτσαβάκηδες, ολο ουφ και ιφ είν’ από δαύτους και καμία προκοπή!

Αξίζει να σημειωθεί ότι σε άλλο σημείο του μυθιστορήματος (σελ. 173) περιγράφονται οι μπράβοι ενός κομματάρχη, «υποκείμενα μυστηριώδη … με ρεμπούμπλικες κατεβασμένες ώς τα μάτια, με βλέμματα λοξά, με ιχ! μη μας μιλάτε και ωχ! θυσία θα γινούμε».

  1. Σε χρονογράφημα της Εστίας (26.1.1897) με τίτλο «Ματαιότης Ματαιοτήτων» και υπογραφή Μπ., γίνεται αναδρομή στην ιστορία της πλατείας Γερανίου:

Η ενδοξοτέρα εποχή του Γερανιού ήτο η εποχή καθ’ ην μετεβλήθη εις ωδικόν καφενείον και αφ’ εσπέρας μέχρις αυγής σχεδόν κατεκλύζετο από τον κόσμον του αμανέ και του σαντουριού, από τους κουτσαβάκηδες του Ψυρρή και της Πλάκας, τους αντάμηδες του Μεταξουργείου και τους ιφφ της Αγοράς με τα φαρδιά τα μπλε ζωνάρια…

Η πρώτη φορά που το «ιφ» (εδώ «ιφφ») προσωποποιείται. Ευχαριστώ τον Κώστα Βλησίδη που μου υπέδειξε το απόσπασμα.

  1. Η τρίτη χρονολογικά ανεύρεση είναι το ποίημα Ιφ του Μαλακάση (1904).
  2. Στο διήγημα του Κώστα Καρκαβίτσα «Ο Διαολής», που εκδόθηκε αργότερα αλλά σύμφωνα με ενδείξεις πρέπει να γράφτηκε γύρω στο 1910, περιγράφεται ένας μάγκας:

…ο Σπύρος ο Λέβεντος, ένας μαχαιροβγάλτης, που μόλις τρεις μήνες τώρα είχε τελειώσει το στρατιωτικό του και γύριζε με μπουμπουνισμένα τα μυαλά από την Αθήνα, με ιφικλίκια και καμώματα χασικλή.

Το απόσπασμα το εντόπισε ο Ν.Δ.Τριανταφυλλόπουλος στο Πλανόδιον.

  1. Στο βιβλίο του Θωμά Σιταρά Η παλιά Αθήνα ζει, γλεντά, γεύεται, 1834-1938 (Αθήνα: Εκδόσεις Ωκεανίδα, 2011, σ. 177) υπάρχει απόκομμα παλιάς εφημερίδας με την εξής αγγελία:

Φέρομεν εις γνώσιν του κοινού ότι εις την οδόν Κρατίνου 9, έναντι Δημαρχίας, λειτουργεί με όλους τους τύπους εστιατόριον οινοπωλείον ονομαζόμενον Γιαλί-Τζαμί, ή Μέλας Αετός ή Απάτητο Σούλι και είναι το καθημερινόν εσπερινόν εντευκτήριον ανθρώπων πάσης τάξεως, από φίφτυ-του μέχρι λιμοκοντόρων και των γνωστών Ιφ της πρωτευούσης.

Το απόσπασμα είναι αχρονολόγητο αλλά η αναφορά στους αριστοκράτες «φίφτυ-του» το τοποθετεί με μεγάλη πιθανότητα στην περίοδο 1909-1912. Ευχαριστώ τον Μάριο Μπλέτα που μου το υπέδειξε.

  1. Στο ελληνοαμερικανικό περιοδικό «Η Νίκη», τχ. 25. 21.9.1913, σε ανυπόγραφο ευθυμογράφημα με τίτλο «Στεφανής ο αχάλαγος», παρουσιάζεται ο κεντρικός ήρωας, φοβερός και τρομερός κουτσαβάκης, να επευφημεί, μαζί με την παρέα του, τον Βενιζέλο και τον βασιλιά Κωνσταντίνο, την εποχή των Βαλκανικών Πολέμων, χρησιμοποιώντας και το επιφώνημα ιφ:

Ιφ! Βλάμης κι ο Διάδοχος! Αυτός θα φάει την Τουρκιά.

Και πιο κάτω, σε γλέντι, ενώ τον αποχαιρετούν πριν καταταγεί εθελοντής:

Ιφ! αερφός, καλό… βόλι.

  1. Σκριπ, 11 Ιουνίου 1914, άρθρο εναντίον της κυβέρνησης Βενιζέλου:

Αφού απεκαλύφθησαν τέλειοι τύποι Λεονταρή με τα τελευταία «ιφ!» κατά της Τουρκίας, έμπροσθεν της απαντήσεως της οποίας –επεχούσης θέσιν ραπίσματος– εγονυπέτησαν αναφωνήσαντες περίτρομοι ότι έχουν τας διαλλακτικωτέρας διαθέσεις, εξακολουθούν ακόμη πολιτικήν κουτσαβακίστικην.

  1. Επιστολή του Ν. Νικολαΐδη προς τον Πάργα, Ιούλιος 1915[7]:

Έλαβε το λόγο η Mαρίκα, ντυμένη ως Aλεκάκι (μόρτης, λωποδύτης, φανταστικός, με ιφ!):    

Πρόκειται για τη Μαρίκα Κοτοπούλη που επέκρινε τους Πάργα-Νικολαΐδη για τη στάση τους απέναντι στον Παλαμά. Ευχαριστώ τον Λευτέρη Παπαλεοντίου που μου το υπέδειξε.

  1. Γελοιογραφία στη (βενιζελική) εφημερίδα Εθνική της 5.4.1916, στην εποχή του Διχασμού, με τίτλο «Τα Ψυρριωτάκια της πολιτικής» παρουσιάζει τους αντιβενιζελικούς αρχηγούς Γούναρη, Δ. Ράλλη και Σκουλούδη ντυμένους κουτσαβάκικα και κραδαίνοντας μαγκούρες και μαχαίρες να φωνάζουν:

Ιφ! Και σας φάγαμε
if

  1. Σε χρονογράφημα στην πειραϊκή εφ. Φως (16 Οκτωβρίου 1916), με τίτλο «Στου Ξαβερίου», γίνεται λόγος για την «πολυκαμαρωμένη Αφροδίτη της γειτονιάς, το μήλον της έριδος των ιφ-αδρεφάκηδων». Ευχαριστώ τον Κώστα Βλησίδη που μου υπέδειξε το απόσπασμα.
  2. Εφημερίδα Πατρίς, 5 Μαΐου 1922, στήλη «Ζωή και κίνησις»:

Εις την πλατείαν της Αγίας Ειρήνης ένας μακάριος Έλλην της συγχρόνου εποχής –ιφ, ρεπουμπλικίτσα, λινή φρεσκοσιδερωμένη στολή μεταφρασμένη διά πέμπτην ίσως φοράν, ύφος και αυθάδεια- σταματά εις ένα κατάστημα…

  1. Εφημερίδα Πατρίς, 5 Ιουλίου 1922, χρονογραφικό σκίτσο με τίτλο «Φασίστι» (sic). Περιγράφεται σκηνή γυναικοκαβγά στη γειτονιά:

Επενέβη το γειτονικόν καφενείον. Η ρεπούμπλικα, το γαρουφαλάκι στο αυτί, το ιφ, το βάσανο και η γλυκιά Νανά η αθεόφοβη.

  1. Εφημερίδα Έθνος, 8 Αυγούστου 1922, χρονογράφημα του Ιερεμία [Δημ. Ταγκόπουλου] στη στήλη «Ιερεμιάδες» με τίτλο «Δημοτικότης». Γίνεται λόγος για μια θεατρική παράσταση όπου φίλος του χρονογράφου έχει:

το ρόλο ενός κουτσαβάκη … που ενθουσιάζουν το ακροατήριο όταν αυτό αποτελείται από «παιδία μέχρι δεκαοχτώ ετών» και από ανθρώπους της αγοράς:

– Ιφ! μωρέ βάσανο, θα τραβήξω την ισόβια γιατί μού προσβλήνεις την οικογένεια!…

Μπις και χειροκροτήματα και «όλο! όλο!» κι «από την αρχή» και τα τέτοια.

  1. Εφημερίδα Καθημερινή, 15 Νοεμβρίου 1923, χρονογράφημα του Μπραν [Στάμος Μπράνιας] στη στήλη «Από μέρα σε μέρα» με τίτλο «Τράχηλος, ιφ! κτλ.»

Ένα θρασύτατον και προκλητικότατον ελληνικόν ιφ! εις την είσοδον του τραμ, την οποίαν είχε αποκλείσει.

Ο χρονογράφος προσπαθεί να μπει στο τραμ αλλά

Το ιφ! μας έβλεπε σαν κουνούπι και αδιαφορούσε.

Μετά μπαίνει ένας υποδεκανέας στο τραμ και … το ιφ! κατεστράφη τελείως, δηλαδή πήρε κανονική στάση και σταμάτησε να εμποδίζει.

  1. Εφημερίδα Έθνος, 8 Φεβρουαρίου 1926, χρονογράφημα με τίτλο «Η αλανιάρα», περιγράφεται μια λωποδύτρια «τέλειος θηλυκός μόρταρος»:

Λωποδυτεί, κλέπτει, χωρίς καμίαν έξαρσιν αλλά μόνον διά να γλεντήσει. Ιφ! έξω πτωχεία, αδελφούλα μου!

Ευχαριστώ τον Κώστα Βλησίδη που μου υπέδειξε το απόσπασμα.

  1. Εφημερίδα Παρατηρητής Λεμεσού, 27 Σεπτεμβρίου 1930. Δεν έχω δει το απόσπασμα αυτό, αλλά από αποσπασματική παράθεση στο Διαδίκτυο συνάγεται ότι στο άρθρο επικρίνεται η «ρεμπέτικη συμπεριφορά» μαθητών του γυμνασίου, με αναφορά στο επιφώνημα «Ιφ και σας φάγαμε».
  2. Στο Τάμα της Ανθούλας, τη νουβέλα του Ναπ. Λαπαθιώτη που δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στο περιοδικό Μπουκέτο το 1932 υπάρχει στο τέλος ένα «τραγούδι παραπονεμένο –ένα είδος λαϊκού μοιρολογιού» όπου και οι στίχοι:

βρήκανε και τον ντερτιλή το Ντάνα, το θερίο
που ’κανε πέντε στην Παλιά και τρεις στο Παλαμήδι
κι όντας μιλάει τσακίζεται και λέει «ιφ, τ’ αδρεφάκι!…»

Το ίδιο στιχούργημα με κάποιες διαφορές βρίσκεται αχρονολόγητο και στο Αρχείο Λαπαθιώτη (βλ. Λ. Παπαλεοντίου, ό.π., σελ. 27-28 για σχόλια).

  1. Στη μετάφραση του μυθιστορήματος του Φ. Ντοστογιέφσκι Ταπεινωμένοι και καταφρονεμένοι (εκδόσεις Γκοβόστη χ.χ., μετάφραση Κοραλία Μακρή) περιγράφονται δυο μεθυσμένοι:

Ο ένας ήταν πολύ νέο παλικάρι, αμούστακο ακόμα, με ύφος ιφ και τρομερά βλακώδικη έκφραση στο πρόσωπο.

Το απόσπασμα το εντόπισε ο Ν.Δ.Τριανταφυλλόπουλος. Το ενδιαφέρον είναι ότι, όπως αναφέρει ο Γιάννης Πατίλης, στο ρωσικό πρωτότυπο δεν υπάρχει καμιά αναφορά σε μάγκικο ή αλήτικο ύφος, δηλαδή η φράση «με ύφος ιφ» είναι προσθήκη της μεταφράστριας. Η έκδοση του Γκοβόστη δεν έχει χρονολογία, πάντως πρέπει να έχει γίνει μετά το 1920.

Όσο για την ετυμολογία της λέξης, δεν νομίζω ότι χρειάζεται να ταξιδέψουμε στην αρχαιότητα ή να σκεφτούμε υποχρεωτικά κάποιο τουρκικό δάνειο. Το επιφώνημα ιφ μπορεί θαυμάσια να αποτελεί μετεξέλιξη των επιφωνημάτων «ουφ» και «ωχ». Δεν είναι τυχαίο ότι στον Κύριο Πρόεδρο του Βώκου αναφέρονται πλάι πλάι το ουφ και το ιφ, ενώ σε άλλο σημείο το ιχ πλάι στο ωχ –λες και καταγράφει ο συγγραφέας όλα τα εξελικτικά στάδια του σχηματισμού του επιφωνήματος.

Περισσότερο ενδιαφέρον έχει η μετέπειτα χρήση του ιφ όχι πια από τους ίδιους τους κουτσαβάκηδες αλλά από τους δημοσιογράφους, μεταξύ άλλων σαν μέσο για να παρουσιαστούν οι πολιτικοί αντίπαλοι και ιδίως οι προσκείμενοι στην κυβέρνηση σαν τραμπούκοι και θιασώτες της βίας (αυτό παρουσιάζεται άμεσα ή έμμεσα στα υπ’ αρ. 7, 9, 11, 12 και 14 παραπάνω).

Οπότε, ελπίζω ότι, πέντε χρόνια μετά την ερώτηση του Σάββα Παύλου και ογδόντα πέντε χρόνια μετά την τελευταία καταγραμμένη χρήση του, σχηματίσαμε μια κάπως καθαρή εικόνα για το μυστηριώδες ιφ!

[1] Όπως διηγείται ο Μαλακάσης («Ξεφυλλίζοντας τα χαρτιά μου, Α’), Νουμάς, τχ. 566, 30.5.1915, σ. 242.

[2] Πλανόδιον 28, Δεκ. 1998, σσ. 716-18.

[3] Πλανόδιον, ό.π., σσ. 719-20.

[4] Πλανόδιον 29, Ιουν. 1999, σσ. 177-78.

[5] Στα Μικροφιλολογικά Τετράδια 7, Λευκωσία 2009.

[6] Γεράσιμος Βώκος, Ο κύριος πρόεδρος, φιλολογική επιμέλεια Παν. Μουλλάς, Σοκόλης 2004, σελ. 101.

[7] Νίκος Νικολαΐδης ο Κύπριος (1884-1956). Μια επανεκτίμηση του έργου του, επιμ. Λευτέρης Παπαλεοντίου, Αθήνα, Βιβλιόραμα, 2007, σσ. 353.

 

Advertisements

179 Σχόλια to “Το μυστηριώδες Ιφ”

  1. Πέπε said

    Καλημέρα.

    Ενδιαφέρον μικροφιλολογικό. Ενδιαφέρουσα επίσης και η ιστορία του άρθρου, όπως προκύπτει από τις διάφορες ευχαριστίες: η «συλλογική σοφία του ιστολογίου» ξαναχτύπησε!

    (Φαντάζομαι δηλαδή ότι από το ιστολόγιο θα προέκυψαν οι συμβολές άλλων.)

  2. leonicos said

    ν

  3. Πέπε said

    Τι είναι οι αριστοκράτες φίφτι-του της περιόδου 1909-1912;

  4. leonicos said

    Ιφ κι αν με πρόλαβε ο Πέπε
    καθώς πηγαίνω για πρωτιά
    θα τον στριμώξω στη γωνιά
    θα τον στριμώξω στη γωνιά
    θα τον στριμώξω στη γωνιά….

    με τι ριμάρει ρε παιδιά ο Πέπε;

    και σ’ αυτό άβολος είναι!

    Τέλος πάντων…. τι είναι οι ‘ρατέδες’ ( ο λεξιπενικός)

    Ιφ κι αν δεν ριμάρει ο πρωτιάς
    ο ποετάστρος της φωτιάς
    εγώ θα ρίξω τα σχόλιά μου μπρος
    για να μείνουνε εντός

    Καλά, δεν θα το παω σε ποιητικό διαγωνισμό

  5. leonicos said

    Ιφ κι αν Πέπε βγήκε πρώτος
    Ιφ κι αν μου βγήκε απ’ τ’ αριστερά
    αχός βαρύς θε ν’ ακουστεί και κρότος
    τέτοιος που δεν γίνηκε άλλη φορά

    Ιφ κι αν ο Γου σου έκανε μώκο
    χτες τον επαινέσαμε πολύ
    σήμερ’ άσ’ τονε στον ντόκο
    με συντροφιά ένα πουλί

    ΥΓ το δικό του. Κανείς δεν πρότεινε να του το κόψουμε. έτσι κι αλλιώς δεν καλαηδάει

  6. leonicos said

    Ο Κουτσαβακισμός με ‘σηκώνει’ αν το προσέξατε

  7. leonicos said

    Πάντως, χθες, ο Γς έκλεψε την παράσταση, χωρίς να το καταλάβει. Γνήσια!

    Έχει και κάτι καλό αυτό το παιδί, μόνο που αργεί να το εκδηλώσει.

  8. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    1 Όχι από το ιστολόγιο, αλλά με ιδιωτική επικοινωνία

    3 Ηταν τα 52 μέλη μιας υποτιθέμενης (διότι δεν ξέρουμε, ή εγώ δεν ξέρω, αν υπήρξε) λέσχης αριστοκρατών που λεγεται ότι υπήρξε στην Αθήνα πριν από τους βαλκανικούς και προβαλλόταν πολύ από τις εφημερίδες

    4 Ρατές, ρατέδες, ο αποτυχημένος, ο ξοφλημένος (γαλλ. raté), πολύ της μόδας κάποτε.

  9. Alexis said

    Πολύ ωραία η μικροφιλολογική αναδρομή!
    Ευχαριστούμε…

  10. leonicos said

    Μια λεπτομέρεια. Χτες είχαμε παρτάκι εδώ, η κυριούλα του νοικυριού έπλυνε τα τζάντζαλα μάντζαλα, και περιμένω να ξαναζεσταθεί το νερό να κάνω μπάνιο.

    Μόλις ζεσταθεί, ανί ολέχ λε Αττικόν. Τα ξαναλέμε αχαρέι α τσοχοράιμ

  11. leonicos said

    4 Ρατές, ρατέδες, ο αποτυχημένος, ο ξοφλημένος (γαλλ. raté), πολύ της μόδας κάποτε.

    πού να μου κόψει….. του γαλλομαθούς! Με μπερδεύει όταν εξελληνίζονται.

    Μπεβακασσσά

  12. Πέπε said

    Μα τι ωραίο αυτό το σύστημα με τις υποσημειώσεις! Χαίρεσαι να ανεβοκατεβαίνεις με κλικ στα νούμερα. Καλύτερο κι από τυπωμένο!

    Νίκο, πώς ακριβώς το κάνεις; Γράφεις σε Word και το κοπιπαστώνεις; Στον Blogger πάντως, μ’ αυτό τον τόπο, δεν το έχω καταφέρει. Τα νούμερα (και της παραπομπής σε υποσημείωση και της ίδιας της υποσημείωσης) εμφανίζονται σαν σύνδεσμοι, αλλά είναι νεκροί.

  13. Corto said

    Εξαιρετικό άρθρο!
    Συγχαρητήρια στον Νίκο, αλλά στους άλλους ερευνητές για τις ανακαλύψεις των αποσπασμάτων.

    Το ωφ αμάν (πίνω και μεθώ) είναι το ίδιο περίπου επιφώνημα;

  14. Alexis said

    Στο τραγούδι «Πίνω και μεθώ» του Περιστέρη, στην αρχική εκτέλεση του 1934 υπάρχει επαναλαμβανόμενο το επιφώνημα «οφ αμάν». Δεν ξέρω αν αυτό το «οφ» έχει σχέση με το «ιφ» ή αποτελεί κατά κάποιο τρόπο μετεξέλιξή του. Στη νεότερη εκτέλεση ο Τσέρτος το έχει «εκσυγχρονίσει» σε «ωχ αμάν»:

  15. Corto said

    13:
    …Αλλά ΚΑΙ στους άλλους ερευνητές…

  16. leonicos said

    Το νερό ζεστάθηκε, αλλά ποιος το βράζει….

    Πρέπει ίσως να γίνει μια διευκρίνιση ότι άλλο βλάμης και άλλο κουτσαβάκης.

    Ο κουτσαβάκης είναι ο προκλητικός μάγκας ή ψευτόμαγκας με την συγκεκριμένη συμπεριφορά, κάποτε δε και με την αμφίεση.

    Οι βλάμηδες ή αδελφοποιητοί γίνονταν με μια ορισμένη παραθρησκευτική ή και θρησκευτική διαδικασία, κατά τη οποία, το πιο εντυπωσιακό της μέρος ήταν ο όρκος των βλάμηδων, κι έπειτα ο χορός από μια φωτιά πάνω από την οποία στηριζόταν ένας τροχός κάρου τον οποίο περιστρέφανε, και κάποια στιγμή ρίχνανε πάνω στον τροχό ένα καριοφίλι γεμάτο, το οποίο φυσικά εκπυρσοκροτούσε, και ‘όποιον πάρει ο χάρος’. Ορκίζονταν στη μνήμη του, ή απλώς ορκίζονταν αν δε σκοτωνόταν κανείς, ότι ποτέ δεν θα πολεμήσουν μεταξύ τους, Επίσης η μάγκα των βλάμηδων υιοθετούσε ένα ορφανό ή φτωχό κορίτσι το οποίο προίκιζαν από κοινού και κανείς από τη μάνγκα δεν δικαιούνταν να την πάρει γυναίκα.
    Αυτό προκάλεσε και την παρεξήγηση σχερτικά με τον Οδυσσέα Ανδρούτσο, που ασρνήθηκε να πολεμήσει εναντίον τούρκου ο οποίος ‘ηταν βλάμης του.

    Η εξίσωση βλάμης = κουτσαβάκης οφείλεται στο ότι οι κουτσαβάκηδες αλληλοαποκαλούνταν βλάμηδες για να δείξουν συντροφικότητα ή να εξασφαλίσουν υποστήριξη.

    Και η βλάμισσα χορεύει όμορφο καρσιλαμά του τραγουδιού, δεν είναι η πραγματική βλάμισσα.

    Για το Ιφ

    Από τις χρήσεις που παρατίθενται δεν βγαίνει συμπέρασμα.λ Χρησιμοποιήθηκε ως ‘ενδεικτικό χαρακτηρισμού’.

    Νομίζω όμως ότι η σημασία του βγαίνει ξεκάθαρα από το ποίημα του Μαλακάσση

    Το καταλαβαίνω ‘κι αν τυχόν’ ή ‘αν τολμήσεις’

    Ιφ και δεν μας πει καλημέρα ο Γς σήμερα… του την έχω φυλαγμένη

    Ιφ κι αν μου ξαναπάρει ο Πέπε την πρωτιά…. (που λέει ο λόγος)

    Παραδέιγματα λέω

  17. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    Iff = «Εάν και μόνον εάν» («διπλή συνεπαγωγή» που λέγαμε μιτσήδες)

  18. Πέπε said

    @13, 14:

    Στην Κρήτη συνηθίζεται πολύ το επιφώνημα «ώφου», που σημαίνει «ώχου». Μπορεί να το λένε και αλλού εκτός Κρήτης, δεν ξέρω. Όπως και με το κοινό «ώχου», και με το ακόμη κοινότερο «ωχ» σε κάποιες από τις χρήσεις του, μοιάζει βασικά σαν ξεφύσημα κάποιου που είναι πολύ φορτωμένος (με λύπη, ανησυχία, κούραση, αγανάκτηση, πόνο ψυχής κλπ.).

    Άρα το χ (που γενικά βγάζει μια ολόκληρη σειρά επιφωνήματα) μπορεί να γίνεται και φ, τουλάχιστον σε μία περίπτωση – ίσως λοιπόν και σε άλλες.

  19. leonicos said

    Αν την αγάπη μου για το ρεμπέτικο την οφείλω τον Φοίβο Γεωργιάδη, ο Τσέρτος τής έδωσε εμπράγματη διάσταση. Πρέπει να είναι η μοναδική φωνή

  20. Πέπε said

    @16:
    Λεώνικε, κατ’ αρχήν λυπάμαι, πού να φανταστώ ότι τη θεωρούσες τόσο σημαντική την πρωτιά.

    Ως προς τους βλάμηδες:

    Καλά κάνεις και το ξεκαθαρίζεις. Κι εμένα μου χτυπάει κάπως άσχημα να λέει κάποιος τους κουτσαβάκηδες «βλάμηδες» απλώς επειδή έτσι προσφωνούνταν μεταξύ τους: είναι μια λέξη που χρησιμοποιεί κανείς κανονικά για τον δικό του βλάμη (όπως δεν προσφωνούμε «κουμπάρο» τον κουμπάρο του αλλουνού!).

    Γενικότερα όμως, «βλάμης» σημαίνει τον σύντροφο, στενό φίλο, αδερφοποιτό, διάφορες παραλλαγές αυτής της έννοιας. Σε κάποιες περιοχές λένε βλάμη του γαμπρού έναν άντρα, φίλο του, που αναλαμβάνει ένα συγκεκριμένο ρόλο στον γάμο. Δεν ξέρω αν ιστορικά είναι σωστό να πούμε ότι η πολύ συγκεκριμένη αυτή περίπτωση που περιγράφεις, με το τελετουργικό, είναι «Η» κανονική σημασία της λέξης. Νομίζω ότι όπως «σύντροφος» είναι μια λέξη με πλατιά έννοια που σε συγκεκριμένα περιβάλλοντα μπορεί να στενέψει (ερωτικός σύντροφος / σύντροφος στο κόμμα), το ίδιο γίνεται και με τον βλάμη.

  21. sarant said

    13-14-18 Συναφές είναι και το ωφ-ώφου.

  22. Corto said

    18 _ 21:
    Ευχαριστώ για τις απαντήσεις. Θα είχε ενδιαφέρον να μαθαίναμε αν το ωφ (ή το ωφ αμάν) συναντούνται σε κάποιο παλιό κείμενο, πριν το τραγούδι του Περιστέρη.

  23. Είναι ωστόσο παράξενο που, αν δεν κάνω λάθος (και αφού δεν το βρήκε η εν λόγω συλλογική σοφία, δεν θα κάνω λάθος), η λέξη δεν εμφανίζεται σε κανένα ρεμπέτικο.

  24. spatholouro said

    #8/3 ΦΙΦΤΥ-ΤΟΥ

    Γύρω στο 1908 πρέπει να έγινε τζέρτζελο με τους Φίφτυ-Του. Μάλλον σε κάποια υπάρξασα πραγματικότητα αναφέρονται θαρρώ τα κατά καιρούς αναφερόμενα, ενώ εδώ στο ΝΕΟΝ ΦΩΣ (14/12/1935) βλέπω αναγράφονται κάποια ονόματα (όπως είχα αναφέρει και στη lexilogia):

    http://srv-web1.parliament.gr/main.asp?current=170324

  25. LandS said

    Φιφτιτού γύρω στο 1908, Πενηντατρείςπλας ένα αιώνα αργότερα.
    Και μετά σου λέει η Ανθρωπότητα πάει μπροστά. 🙂

  26. sarant said

    25 🙂

  27. spatholouro said

    Για κάποιον ιφ-αδερφάκη θυμάμαι να κάνει λόγο και ο Μανώλης Κανελλής στη συλλογή διηγημάτων «Κατακάθια» το 1924, αλλά το παράθεμα δεν μπορώ να το βρω στις σημειώσεις μου. Εάν κάποιος φίλος έχει πρόσβαση στο βιβλίο, θα το βρει.

    Ασχολούμενος ερευνητικά έναν χρόνο τώρα με έναν φίλο για το περίφημο πορνείο των Βούρλων στη Δραπετσώνα, εντόπισα μόλις την περασμένη εβδομάδα μία αναφορά και πάλι του Μανώλη Κανελλή, από ρεπορτάζ του μεν για τα «Βούρλα» (ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ 12/11/1933), που όμως κάνει μια φευγαλέα αναφορά στο σημερινό θέμα μας:
    «Δύο παλληκαράδες -ίφιδες με κόκκινα ζουνάρια!- καυγαδίζουν».

  28. Παρ’ ημίν, δεν υπήρχε το βλάμης ή μπλάμης. Έλεγαν όμως, «αυτοι οι δυο είναι μπρατίμια».

  29. spatholouro said

    Χιουμοριστικό πορτρέτο του «αρειμάνιου Ψυρριώτη» που ταιριάζει θαρρώ με το όλο κλίμα των ίφηδων (Α. Φούφας, ΑΘΗΝΑΪΚΑ ΝΕΑ 29/9/1938):

    Στεγνός, ψηλός με μέση φείδι/λιγάκι στραβοκάνης, καμπουράκης
    με μάτι σπίθα και σμιχτό αφρύδι/και το οποίον…καβουράκι

    Όρθιες τσέπες, τζογαδούρα γκραν/πολίτικο ζουνάρι, σύρμα κρόσσια
    στιβάλι ατόφιο, τακουνάκι ολάν/ψευτόκουμπα με φίλντισι στη γλώσσα

    Γιλέκο σταυρωτό με γκαρδιακιά,/ πουκαμισάκι κόκκινο με φιούμπες
    εκείνο που μαραίνει κάθε σπιτικιά/και κάνουν μπρος του οι κοπέλλες τούμπες

    Σακκάκι μαύρο δίχως βάτα/περί να ξεχωρίζ’ η καμπυλότη
    μ’ εφτά κουμπιά στο κάθε χέρι απλάτα/για μέγκλα και για ωραιότη

    Μουστάκι, ώχ! τσιγκέλι γυριστό/πασαλειμένο πάντα με μαντέκα
    εληά στο μάγουλο το αριστερό/με όρθια τρίχα σαν τη στέκα

    Βελούδο αφέλεια, χλίψη τσακιστή/περπάτημα σπουδαίο και τριζάτο
    φτυσιά με στράκα και καμπουριαστή/και ρούφηγμα της ποτηριάς στον πάτο.

  30. Corto said

    23:
    Φαίνεται ότι ήταν περισσότερο λέξη της επιθεώρησης παρά της πραγματικής αργκό, γιαυτό δεν εμφανίζεται στα πρώιμα ρεμπέτικα τραγούδια, όπως για παράδειγμα απαντάται το περίφημο γιαφ γιουφ.
    Συγχρόνως οι επιθεωρησιογράφοι και οι λόγιοι στιχουργοί έγραψαν ρεμπέτικα αρκετά αργότερα, την δεκαετία του ’30 κυρίως.
    Ενδιαφέρον θα είχε να βλέπαμε αν τυχόν η λέξη πέρασε στον Καραγκιόζη, στην γλώσσα του Σταύρακα.

  31. sarant said

    27 Ωραίοι οι ίφηδες, ευχαριστώ!

    28 Μπράτιμος ο αδελφοποιτός

    29 Κάμποσες λέξεις του στιχουργήματος αξίζουν ανάλυση

    30 Μάλλον. Ή ίσως πολύ νωρίς έγινε φολκλορική.

  32. Corto said

    31:
    Και η λέξη μαργκόλφω αξίζει ανάλυση.

  33. spatholouro said

    Σε ένα από τα ενδιαφέροντα για το θέμα μας Παρισινά του Γράμματα ο Ζ. Παπαντωνίου («Ο παλληκαράς», ΕΜΠΡΟΣ 6/2/1909), αναφέρει ότι στο Παρίσι, και εν γένει στην Ευρώπη, απουσιάζει ο παλληκαράς. Γυρνάει ο Ζ. Π. από δω κι από κει, αλλά «ουδαμού ο παλληκαράς, ουδαμού ο βλάμης, ο ίχ, ο βαχ, ο πω-πω-πω!»

    Να και «ιχ» ο «ιφ» ως φαίνεται λοιπόν…

  34. spatholouro said

    Αναφορά σε ασμάτιον «Ο βλάμης της Μανιώς» (ΣΚΡΙΠ, 18/9/1901)

  35. ΚΩΣΤΑΣ said

    Δεν ξέρω αν είναι συναφές ή παραφθορά του ωχ, ένα όφ που χρησιμοποιεί Ναπ. Λαπαθιώτης σε ποίημά του. Παρουσιάζω ένα απόσπασμα.

    Άτιτλο

    Κάτω στοῦ Μήτσου τὸ τεκὲ
    Κάναν οἱ μπάτσοι μπλόκο,
    …………………………………
    Πήρανε καὶ τὸ Ντερτιλῆ
    Τὸ Ντάτα τὸ θηρίο
    Πούκαντε πέντε στὴ Παλιὰ
    Καὶ δώδεκα στ᾿ Ἀνάπλι
    Κι ὄντας τσακίζεται
    Λέει: Ὄφ, τ᾿ ἀδερφάκι!
    ………………………………….

    Τὰ ποιήματα τῆς σκιᾶς 1939-1943

  36. spatholouro said

    Αναφέρθηκε ως 17 εύρημα στο άρθρο (και «ιφ» όχι «οφ»)…

  37. Πέπε said

    @18 (δικό μου) + κάθε άλλο σχόλιο σχετικά με το ιφ, ωφ κλπ. ε[πιφωνήματα:

    Έγραφα:
    > > …Άρα το χ (που γενικά βγάζει μια ολόκληρη σειρά επιφωνήματα) μπορεί να γίνεται και φ, τουλάχιστον σε μία περίπτωση – ίσως λοιπόν και σε άλλες.

    Εδώ που τα λέμε όμως, έχει ψάξει κανείς την ιστορία των εμφανίσεων των κοινών (σήμερα;;) επιφωνημάτων με χ, αχ, ωχ κλπ.;

    Εφόσον εγώ δεν την έχω ψάξει, και μόλις αυτή τη στιγμή μου πέρασε η ιδέα να μην τα θεωρώ κατ’ ανάγκην τόσο αυτονόητα όσο είναι σήμερα, λέω: μπας και παλιά ο κόσμος έλεγε πιο πολύ ωφ και ώφου (και άλλα εις -φ), και η αλλαγή έγινε βάζοντας χ αντί φ και όχι το αντίστροφο;

  38. spatholouro said

    Για το απόσπασμα (5) από το βιβλίο του Σιταρά.
    Επειδή το απόσπασμα με ενδιαφέρει για άλλους κυρίως λόγους, έχω φάει τον κόσμο να το βρω αλλά τίποτα: ο κ. Σιταράς ούτε ευδόκησε να παραπέμψει στην πηγή ως όφειλε ούτε ευδόκησε να απαντήσει σε σχετικό ερώτημα!

    Δεν συνεχίζω, γιατί θα αρχίσω τα Πασαλιμανιώτικα…

  39. Alexis said

    #37: Το ώφου νομίζω λέγεται και σήμερα, το ωφ μάλλον όχι…

  40. sarant said

    35 Δεν υπάρχουν «ποιήματα της σκιάς 1939-1943» από τον Λαπαθιώτη -θέλω να πω, δεν είναι δικός του ο τίτλος (πού τον βρήκες; ). Από το ποίημα που παρέθεσα στο εύρημα αριθ. 17 υπάρχουν παραλλαγές, αλλά δεν θυμάμαι αυτή τη στιγμή αν λένε «Οφ» ή αν είναι λάθος αντιγραφής.

    33 Ιχ υπάρχει και στον Κύριο Πρόεδρο του Βώκου.

  41. sarant said

    38 Σιγά μην απαντήσει -ούτε που θα θυμάται πού βρήκε.

  42. ΚΩΣΤΑΣ said

    40
    Στο παρακάτω λινγκ

    http://users.uoa.gr/~nektar/arts/poetry/napolewn_lapa8iwths_poems.htm#ΑΤΙΤΛΟ

    Δεν είμαι σίγουρος, μπορεί να το έχω συναντήσει και σε κάποια ανθολογία, γιατί αυτό το ποίημα το θυμάμαι από παλαιότερα, το χρησιμοποίησα σε μια συζήτηση.

  43. Jago said

    27 Σπαθόλουρο, θα βγάλετε στο διαδίκτυο ή έντυπα τα πορίσματα της έρευνας για το πορνείο των Βούρλων; Με έχει απασχολήσει και μένα κάποια στιγμή το θέμα για να ξεκαθαρίσω ορισμένες απορίες που είχα αλλά δεν έβγαλα πολλή άκρη απ’ όσα διαβάζω.

  44. sarant said

    42 Το ποίημα υπάρχει, όπως είπα, σε δυο παραλλαγές. Ο τίτλος «ποιήματα της σκιάς 1939-1943» δεν είναι του Λαπαθιώτη, αυτό λέω.

  45. spatholouro said

    43
    Όταν ολοκληρωθεί, υπάρχει προοπτική έκδοσής του σε βιβλίο.

  46. spatholouro said

    Πιθανόν να τα έχει βαφτίσει «Ποιήματα της σκιάς» ο κ. Παστάκας (αν και θα έπρεπε κάπως να φαίνεται ότι τα βαφτίσια είναι δικά του…):
    http://www.poiein.gr/archives/239/index.html

    Το χειρότερο είναι εάν αληθεύει αυτό:
    Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία
    Τάξη: Α΄ Ημερήσιου Γενικού Λυκείου
    Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση»
    ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ (1888-1944)
    Εκ βαθέων
    Λυπήσου με, Θε μου, στο δρόμο που πήρα, χωρίς, ως το τέλος, να ξέρω το πώς, –χωρίς να’ χω μάθει, με μια τέτοια μοίρα, ποιο κρίμα με δένει, και ποιος ο σκοπός!
    Λυπήσου τα χρόνια που πάνε χαμένα, προτού η νύχτα πάλι βαριά ν’ απλωθή, ζητώντας τους άλλους, ζητώντας και μένα, ζητώντας εκείνο που δε θα βρεθεί
    Λυπήσου όλα κείνα που πάνε του κάκου, γιατί έτσι τους είπαν πως είναι γραφτό, και γίνουνται χώμα, στα βάθη ενός λάκκου, χωρίς να γυρέψουν το λόγο γι’ αυτό!
    Λυπήσου κι εκείνα, λυπήσου και μένα, –και μένα, που πάω με καρδιά στοργική, ζητώντας μια λύση, σε πράγματα ξένα, που δεν έχουν, Θε μου, καμιά λογική…
    Λιγάκι να κάνω πως κάτι με σέρνει, λιγάκι να φέξει, μες στα σκοτεινά, κι αμέσως η μοίρα μού το ξαναπαίρνει, κι αμέσως η νύχτα γυρίζει ξανά…
    Λυπήσου με, Θε μου, στην απόγνωσή μου, λυπήσου τη φλόγα που μάταια σκορπώ –λυπήσου με μες στην αγανάκτησή μου, να ζω δίχως λόγο και δίχως σκοπό…
    (Τα ποιήματα της σκιάς, 1939-1943)

    α
    α.1. Να κατατάξετε το ποίημα στην παραδοσιακή ή τη μοντέρνα ποίηση. (5 μονάδες)
    α.2. Να αιτιολογήσετε την παραπάνω απάντηση σας εντοπίζοντας τέσσερα σχετικά χαρακτηριστικά στο ποίημα. (12 μονάδες)
    α.3. Να δείξετε αν ο τίτλος του κειμένου ανταποκρίνεται στο περιεχόμενο παραπέμποντας στους σχετικούς στίχους. (8 μονάδες)
    ΣΥΝΟΛΟ ΜΟΝΑΔΩΝ: 25
    β
    β.1. Να εντοπίσετε στο κείμενο τα εξής σχήματα λόγου: α) δύο (2) επαναλήψεις, β)δύο (2) μεταφορές γ) μία (1) εικόνα δ) μία (1) προσωποποίηση. (12 μονάδες)
    β.2. Να χαρακτηρίσετε τη γλώσσα του ποιήματος (αρχαΐζουσα, λόγια, δημοτική). (5 μονάδες)
    β.3. Να εντοπίσετε τα γραμματικάπρόσωπαπου χρησιμοποιεί ο ποιητής (4μονάδες) και να δικαιολογήσετε τη χρήση τους. (4μονάδες)
    ΣΥΝΟΛΟ ΜΟΝΑΔΩΝ: 25

  47. Corto said

    Παραθέτω ολόκληρο το απόσπασμα σχετικά με το Ιφ από το κείμενο «Ξεφυλλίζοντας τα χαρτιά μου, Α΄» του Μαλακάση, γιατί πιστεύω ότι εκφράζει μία ενδιαφέρουσα αισθητική άποψη του ποιητή:

    «Όταν έβαλα το «Ιφ» στο Νουμά και εκίνησα εδώ την αγανάκτηση των ρατέδων, ότι τάχα κοροϊδεύω με την ιερή ποίηση, ο Πάλλης, στον οποίον έχω αφιερώσει το ποίημα εκείνο, μου έγραφε από την Αγγλία:
    -Αυτό το «Ιφ» είναι μεγάλο δώρο. Είναι αριστούργημα. Αμφιβάλλω αν η ισπανική φιλολογία έχει τίποτε καλλίτερο. Για σου. Εκείνο το ξεμολοϊμένος περβατώ θα σου το ζήλευε ο Burns.
    Το «Ιφ» έκαμε τον Πάλλη να απαθανατήση την ποιητική του με ένα εξαίσιο σε στίχους ανταπόκριμα. Διέγραψε κατόπι κύκλο ολόκληρο με τα τραγούδια του «Βλάμη», ποιήματα σχετικά που δημοσιεύτηκαν στο Νουμά, πολύ καλά ίσως αλλά περιττά, κατά τη γνώμη μου. Το είδος αυτό δε δέχεται πολλαπλασιασμό. Είναι πολύ μια φιλολογία να έχη δυο τέτοια…»

    Φαίνεται δηλαδή ότι ο Μαλακάσης δεν συμφωνούσε απόλυτα με την ανάπτυξη ποίησης αυτής της θεματολογίας.

  48. Idom said

    Καλημέρα!

    Το «ιφ» μού θύμησε το «τσικ» που λέει ο θαλαμάρχης, όταν τον ζορίζουν στο Μπλοκ C τού Βενέζη.

    Μού θύμησε βέβαια και το Νι που εκφωνούν οι ομώνυμοι ιππότες – νομίζω ότι το αναφέρει μυστικοπαθώς και ο Leonicos στο 2ο σχόλιο. 🙂

  49. sarant said

    46 Ωχ! Από σχολικό βιβλίο είναι αυτό;

    Με κίνδυνο να ρεζιλευτώ αν κάνω λάθος, υποστηρίζω ότι ο τίτλος «Ποιήματα της σκιάς 1939-1943» δεν είναι του Λαπαθιώτη. Επιπλέον, το συγκεκριμένο άτιτλο στιχούργημα (όπου και το ιφ) δεν είναι του 1939-43 αφού δημοσιεύτηκε στο Τάμα της Ανθούλας (1932 αν θυμάμαι καλά).

  50. sarant said

    46 και πριν: Όσο το βλέπω τόσο περισσότερο τσαντίζομαι, διότι ο Παστάκας το έχει αντιγράψει ΛΑΘΟΣ.

    Το ποίημα λέει «κι όντας *μιλάει* τσακίζεται…»

  51. sarant said

    35-46 κτλ.

    Και τελικά το Οφ που άνοιξε τη συζήτηση ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ στο κείμενο του Λαπαθιώτη!

    Δείτε το χειρόγραφο, είναι Ιφ και το κεφαλαίο Ι είναι καλλιγραφικό και μοιάζει με Ο.

  52. Mπούφος said

    Καλή Tυρινή …εβδομάς, να έχουμε όλοι.
    Χτες ξεφάντωσα…
    (δεν θα πω πού…αφήνω τη φαντασία του Γς, να …οργιάσει..)
    😉
    Σε γραφικό μέρος που υπηρέτησα, με αποκαλούσαν πίσω από την πλάτη μου Γκόλφω κάποιοι βλάμηδες. Εγώ,εννοείται, όπως όφειλα, στεκόμουν στο ύψος που οφείλει να στέκεται μια κυρία, και δεν τους έδινα σημασία, ιφ!Αυτό το μαργκόλφω, προκύπτει άραγε από το μαργιόλα Γκόλφω; Το ίφ το θυμάμαι ως επιφώνημα και σε «Μικυ Μάους» «Αστερίξ» «Λούκυ Λουκ» . Δεν φανταζόμουν ότι κάποτε θα διάβαζα τόση ανάλυση. Όσο ζω μαθαίνω, και άντε τώρα να πάω να «γυρίσω» κάτι πετάλια Αιτωλικιώτικα, να ψηθούνε και από την άλλη πλευρα!;-)

  53. Πέπε said

    #35:
    > > Δεν ξέρω αν είναι συναφές ή παραφθορά του ωχ, ένα όφ που χρησιμοποιεί Ναπ. Λαπαθιώτης σε ποίημά του

    #40:
    > > Ιχ υπάρχει και στον Κύριο Πρόεδρο του Βώκου.

    Τα στάνταρ είναι αχ και ωχ. Επίσης άχου και ώχου. Το πεπαλαιωμένο βαχ, που πάει μαζί με το αχ, πρέπει να είναι (;) τούρκικο δάνειο. Το ίδιο και το βάι ή βάι βάι. Το εχ το έχω δει μόνο σε μεταφράσεις ρωσικής λογοτεχνίας: θα υπάρχει στα ρώσικα, αλλά στα ελληνικά δεν έπιασε.

    Στην Κρήτη και σε άλλα νησιά, εκτός από το ώφου (Κρήτη) που το ξανάπαμε, λένε επίσης άχι, βάχι (και μόνο του και μαζί), έχι, ώχι. Τα έχω ακούσει όμως μόνο σε τραγούδια. Αξιοπαρατήρητο ότι στην Κρήτη το χ σ’ αυτά τα τελευταία προφέρεται όπως στη «χαρά», ούτε ουρανωμένο ούτε sh (όπως προφέρουν οι Γερμανοί το όχι όταν μαθαίνουν ελληνικά).

    Το ωφ έχει αυτές τις λίγες και παλιές εμφανίσεις που προαναφέρθηκαν.

    Τώρα, όλο αυτό μοιάζει λίγο σαν λόγος περί των αυτονοήτων. Και όμως, προκύπτει τουλάχιστον μία παρατήρηση: ότι ακόμη και στα επιφωνήματα μπορεί να υπάρχουν δάνεια. Άλλωστε πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα δανείου είναι το (εκνευριστικό αν θέλετε τη γνώμη μου) «άουτς», αμερικανιά που είχαν υιοθετήσει πολλά παιδιά τουλάχιστον στη γενιά μου. Το οποίο ενσωματώθηκε αρκετά ώστε να δώσει και ελληνική παραλλαγή, «άιτς». Και το «άου» πρέπει να είναι ξενόφερτο. Το «άι» δε νομίζω, αλλά πάντως λέγεται παρόλοια και στα γαλλικά.

    Εκτός από δάνεια, υπάρχουν και επιφωνήματα καινούργια, άλλα που πέφτουν σε αχρησία, και άλλα που χρησιμοποιούνται τοπικά.

  54. Spiridione said

    37. Το ώφου είναι σίγουρα παλιό, υπάρχει σε Ερωτόκριτο και παλιά κρητικά.
    Μερικά πράγματα που λέει εδώ ο Κοραής.
    https://books.google.gr/books?id=Y8oGAAAAQAAJ&pg=PA384&dq=%22%CF%89%CF%87%22&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwj0vobY1J7SAhXkLsAKHSXfBR84MhDoAQg0MAQ#v=onepage&q=%22%CF%89%CF%87%22&f=false

    Και από ένα γαλλοελληνικό λεξικό του 1842
    Fi, επιφ., φυ, φυ! φευ! (άπαγε) χου!! τι αηδία! σημαίνει την αποστροφην την καταφρόνησιν.
    https://books.google.gr/books?id=MEhmAAAAcAAJ&pg=PA385&dq=%22%CF%86%CE%B5%CF%85%22+%22fi%22&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwjl45Oc4J7SAhUBbRQKHYKLDUQ4FBDoAQg4MAY#v=onepage&q=%22%CF%86%CE%B5%CF%85%22%20%22fi%22&f=false

    Δεν αποκλείεται ιταλογαλλική προέλευση

  55. Για μένα τα πράγματα είναι απλά : οι άνθρωποι μιας συγκεκριμένης ομάδας που θέλουν να ξεχωρίζουν από τους υπόλοιπους υιοθετούν εκφράσεις και συμπεριφορές που τους διαφοροποιούν από το πλήθος ή μια ανταγωνιστική ομάδα. Την στιγμή που ο κάθε βασανισμένος χρησιμοποιεί τα επιφωνήματα αχ και ωχ για κάθε αναποδιά και μια που το ουχ δείχνει πολύ πόνο και το εχ ενόχληση, το ιχ είναι αυτό που δείχνει να παίρνει ξώφαλτσα την ατυχία. ότι πρέπει για κάποιους μάγκες και προφανώς καθιερώθηκε σαν επιφώνημα της συγκεκριμένης μαγκιάς. Κάπου νομιζω το αναφέρει το ιχ και ο Τσιφόρος. Ε από το ιχ στο ιφ, ένα τσιγάρο δρόμος είναι…

  56. ΚΩΣΤΑΣ said

    51, 53 κλπ

    Όλοι σας ξέρετε το θέμα καλύτερα από μένα και κυριολεκτώ. Απλά έτσι το θυμόμουνα το ποίημα από παλιά και έτσι το βρήκα σήμερα στο λινγκ που έβαλα στο σχόλιο 42. Δεν επιμένω περισσότερο.

  57. Mπούφος said

    55 Gpointofview : «Ε από το ιχ στο ιφ, ένα τσιγάρο δρόμος είναι…»

    -καπνίζετε; Δεν θα το περίμενα αυτό από έναν τόσο διαβασμένο νέο όπως εσείς! ;-(

  58. # 57

    παλιές νεανικές αμαρτίες το τσιγάρο εξακολουθεί όμως να σημαίνει ένα δεκάλεπτο ο δρόμος του

  59. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Για το ώφου,όπως τα λέτε και πιο ειδικά σ΄εμάς ατολικά:

    Ώφου, ίντα΄παθα ,αχ τί έπαθα
    και «ώφου-ώφου» ή άχι-άχι, αναστεναγμός κούρασης ή λύπης, όπως αχ-αχ
    Ώφου!, ώφου! τί ωραίο! -επιφώνημα θαυμασμού ή εκπληξης
    Ώφου κι εσύ, αμάν κι εσύ!
    Ώφου καημός! (ειρωνικά) αμάν καημός!

    Ώφου πώς μου το λέγανε
    και το ΄βανα ινάτι
    πως είχα αγάπη ψεύτικη
    κι εγώ ΄καμάρωνά τη

  60. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    59α Ώφου! έφαγα συλλαβή :σ΄εμάς ανατολικά (Ανατολική Κρήτη

  61. Γιάννης Κ. said

    Οι Πόντιες θειάδες και γιαγιάδες μου λέγανε ωφ αντί για ωχ, και γενικά πολλοί (από μεσήλικες και πάνω) Πόντιοι το χρησιμοποιούν ακόμα. Το ίδιο και κάποιοι άλλοι Μικρασιάτες που γνωρίζω. Μου ακούγεται τελείως φυσικό το ωχ/ωφ να συνδέεται άμεσα με το ιφ.

    @18, ώφου και ώχου και στην Κύπρο.

    Στην Τουρκία το οφ χρησιμοποιείται ευρύτατα. Δείτε και το κορίτσι που, Οφ, οφ, καίγεται σαν καρβουνάκι (τεράστια επιτυχία το 2004-5 αν θυμάμαι καλά):

    @16, ο Ανδρούτσος ήταν μπεκτασής, άρα εικάζω ότι το «αδελφός» αναφέρεται στον «πνευματικό αδελφό» που είχαν οι Μπεκτασήδες (δες τον θεσμό του Müsahip, δηλ. το Müsahiplik, στους Μπεκτασήδες, Κηζηλμπάσηδες, «Αλεβήδες», κ. ά.).

  62. Γιάννης Κ. said

    Συγγνώμη, δεν φαντάστηκα ότι ο σύνδεσμος μετατρέπεται σε ενεργό παράθυρο.

  63. Mπούφος said

    61 Γιάννη Κ.
    Είσαι ποντιακής καταγωγής! Αμ, έτσι εξηγείται!!!
    😉

  64. Γιάννης Κ. said

    63, τι;

  65. Γιάννης Κ. said

    63, Α, ίσως το ότι «δεν φαντάστηκα…» κλπ. Καλά, αυτό είναι το λιγότερο. Αφού νομίζω ότι η ερώτηση «Πόντιος είσαι;» βγήκε από ανθρώπους που ζήλευαν την αποτελεσματικότητά μου.

  66. leonicos said

    @61 εχεις δίκιο, ‘ήταν μπεκτασί.
    Απλώςμπερδεύτηκα. Τα έχω ξαναπεί εδώ, και τον ανέφερα ως μπεκτασί.

  67. leonicos said

    @ 20, βρε Πέπε, έλεος. Πλάκα κάνω κι έγραψα για το ‘ιφ’

    Εδώ, μερικές φορές απουσιάζω μέρες, και με την πρωτιά θ’ ασχοληθώ; Κι έπειτα ποιος ξέρει γράφοντας ποιος θα εμφανστεί πριν από εκείνον;

    Υποθέτω ότι το ‘λυπάμαι’ είναι επίσης για πλάκα.

  68. Mπούφος said

    65 Οι Πόντιοι -τα καλύτερα παιδιά!
    😉

  69. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

  70. Μαρία said

    Προσθέτω τον κορμό κι ενός άλλου if, γνωστού απ’ τη ζωγραφική.

  71. leonicos said

    Κώστα @42

    Τα τ’υπωσα.

  72. Corto said

    Αν μου επιτρέπει ο Νικοκύρης μας την παρέκκλιση, με την ευκαιρία του άρθρου που αναφέρεται σε επιφώνημα, γνωρίζει κανείς τι σημαίνει όμπι όμπι μπι, που ακούγεται στην παλιοτρεχαντήρα μας;
    Έχει σχέση με το αραβικό γιαχαμπίμπι;

  73. Πέπε said

    Κόρτο, έγινε προ κάποιου καιρού σχετική συζήτηση στο ρεμπέτικο φόρουμ. Βέβαια, ξεκίνησε από άλλα λεξιλογικά θέματα που εγείρει το τραγούδι (γιατί όντως εγείρει πολλά), προχώρησε στην καταγωγή του τραγουδιού, και μόνο στο τέλος θα δεις κάποιον να ρωτάει το ίδιο μ’ εσένα και απάντηση να μην παίρνει.

  74. Πέπε said

    Ωπ, ζητώ συγγνώμη. Δεν ήταν «κάποιος», ήταν το κουτρούφι, που γράφει κι εδώ.

  75. γιὰ τὸ ὶφ δὲν ξέυρω, ξεύρω ὅμως τὸ ἴλεμ ποὺ λέει ἡ μικρασιατικῆς καταγωγῆς γιαγιᾶς μου, ἂν καὶ ἡ γλῶσσα τῶν μικρασιατῶν γονιῶν της δὲν ἦταν μικρασιατική, ἀλλὰ τέλος πάντων, αὐτὰ τὰ ἔχω ξαναπῆ παλιότερα. αὐτὸ ποὺ θέλω νὰ πῶ τώρα εἶναι πὼς βρῆκα ὅτι τὸ ἴλεμ θὰ πῇ «εἴθε, μακάρι». ἡ πλάκα εἶναι ὅτι ἡ γιαγιά μου τὸ χρησιμοποιεῖ μὲ τὴν σχεδὸν ἀντίθετη ἔννοια π.χ ὅταν ἤμουν μικρὸς μὲ μάλωνε λέγοντας «ἴλεμ τὴν σαχλαμάρα σου θὰ τὴν πῆς». αὐτὸ μοῦ θυμίζει τὴν χρῆσι τοῦ μακάρι στὴν στρατιωτικὴ ἀργκὼ τῆς ΣΕΑΠ «καὶ μακάρι νὰ εἶστε αὔριο ἀξύριστοι», «καὶ μακάρι νὰ μὴ θυμᾶστε τὸ νούμερο τοῦ ὅπλου σας» κτλ τὸ «ἴλεμ» τὸ ἔλεγε ἔτσι κι ἕνας συμμαθητής μου μικρασιατικῆς ὡσαύτως καταγωγῆς.

  76. Πέπε said

    @72:
    Με το γιαχαμπίμπι, λες;

    Πάντως επαφές ανάμεσα στα σφουγγαρονήσια του Αιγαίου και σε Άραβες σαφέστατα υπήρχαν, αφού ψάρευαν στις Β/αφρικάνικες ακτές. Και το καλύμνικο Ντιρλαντά θεωρείται ότι πιθανόν είναι β/αφρικάνικης προέλευσης.

    Βέβαια, σύμφωνα με τη σφουγγαράδικη / κοντραμπατζήδικη κλπ. λογοτεχνία, οι επαφές αυτές ήταν περιορισμένες και μάλλον όχι ιδιαίτερα φιλικές. Δε νομίζω δηλαδή ότι ήταν πολλοί Συμιακοί, Καλύμνιοι κλπ. που να ήξεραν αραβικά. Αυτό δεν αποκλείει να έπιαναν μερικές φράσεις όπως τις έπαιρνε τ’ αφτί τους και να τις χρησιμοποιούσαν, ίσως για πλάκα αρχικά, στα τραγούδια τους.

    Επίσης, τόσο στα σφουγγαράδικα όσο και σε κάθε ναυτική δουλειά (και σε ένα σωρό στεριανές άλλωστε), υπήρχαν και τα εργατικά τραγούδια. Σ’ αυτά συχνά υπάρχουν φράσεις που δε σημαίνουν τίποτε, μόνο για να κρατάν τον ρυθμό της εργασίας. Και το Ντιρλαντά τέτοιο ήταν. Μπορεί και το Όμπι μπι. Δες κι εδώ: http://karpathiandiaries.blogspot.gr/2010/06/look-what-they-ve-done-to-my-song.html

  77. Corto said

    73:
    Πέπε σε ευχαριστώ.
    Την έχω υπόψιν μου την συζήτηση. Πρόσφατα τέθηκε το θέμα δια ζώσης σε μία παρέα που βρέθηκα και έτσι είπα να το ρωτήσω εδώ, με αφορμή το σημερινό άρθρο (αφού κάτι σαν επιφώνημα είναι και αυτό). Πάντα το είχα συνδυάσει με την αραβική γλώσσα, αλλά έτερον ουδέν.

  78. Μαρία said

    78
    Δεν υπάρχει περίπτωση να είναι πιο απλά τα πράγματα, να φτιάχνουν δηλαδή ένα επιφώνημα, για να ριμάρει με το μπει;

  79. Corto said

    77:
    Πολύ ενδιαφέρον το άρθρο. Αντίστοιχες αναφορές (μάλλον ατεκμηρίωτες) για προέλευση από αιγυπτιακά εργατικά τραγούδια, έχουν γίνει και για τα παιδιά του Πειραιά του Χατζηδάκι, όπως και για τον Κουταλιανό του Λοΐζου. Προσωπικά κρατάω κάποιες επιφυλάξεις για την έκταση των επιδράσεων.

    79:
    Πράγματι δεν έχουν τα πάντα σε αυτόν τον κόσμο εξωτική προέλευση. Άρα ναι, μπορεί να είναι τόσο απλό.

  80. Πέπε said

    79
    Κατά τη γνώμη μου, ναι, υπάρχει.

  81. 77 Δεν ξέρω συγκεκριμένα για το γιαχαμπίμπι, αλλά συμιακοί κ.α. είχαν ολόκληρη κοινότητα στο Σουακίν και άλλα λιμάνια της Ερυθράς. Το θυμάμαι από το βιβλίο του Νταλαχάνη.

  82. sarant said

    76 Δηλαδή σαν να λέγαμε «ε ρε και να σε δω αυριο αξύριστο!»

  83. spatholouro said

    Σε ένα στιχούργημα με τίτλο «Χασίς» έχει σε ένα τετράστιχο ο Φαλτάιτς στους «Παραστρατημένους» (1925) κι ένα «‘Ιχ, τα»:

    Κι’ ήρ΄θανε γοργώνες ξωτικιές μαζί
    Ίχ, τα! ποιος πεθαίνει, ποιος απόψε ζη
    Να κι’ οι δερβισάδες, τούρλα τούρλα, λα
    με τα κομπολόγια και με το λουλά

  84. Corto said

    82:
    Και στην Αβησσυνία υπήρχε παροικία νησιωτών από την Κάρπαθο. Νομίζω ότι τα αιθιοπικά ανήκουν στην σημιτική ομογλωσσία.

  85. sarant said

    82 Και από την Αστραδενή της Ευγενίας Φακίνου 🙂

  86. Corto said

    82:
    Και στην Αβησσυνία υπήρχε κοινότητα μεταναστών από την Κάρπαθο. Νομίζω ότι τα αιθιοπικά ανήκουν στην σημιτική ομογλωσσία.

  87. 76, 83

    Όχι ακριβώς: μακάρι να σε δώ αξύριστο, για να σε βγάλω στον ντάκο. υποδηλώνει και χαιρεκακία.

  88. Πέπε said

    @82, 85:

    Καρπάθιους στην Αβησσυνία, το ήξερα. Έχω γνωρίσει και μερικούς (παλιννοστήσαντες ή απογόνους). Συμιακούς στην Ερυθρά, δεν το ήξερα. Αλλά το θέμα είναι ότι μιλάμε για σφουγγαράδες. Οι Καρπάθιοι δεν ήταν σφουγγαράδες, οι δε Συμιακοί ήταν μεν, αλλά κυρίως οι Συμιακοί της Σύμης. Ήταν και αυτοί των παροικιών; Υπάρχει βέβαια η σφουγγαράδικη πόλη Τάρπον Σπρινγκς στη Φλόριδα, κυρίως με Καλύμνιους και γενικότερα με Έλληνες, που ιδρύθηκε (βασικά η πόλη υπήρχε – η παροικία ιδρύθηκε) επειδή ακριβώς εκεί στον Κόλπο του Μεξικού έχει σφουγγάρι, αλλά οι σφουγγαράδες της Μεσογείου έμεναν στα νησιά τους. Θα πήγαιναν στο Σουδάν για να ψαρεύουν σφουγγάρια στην Ερυθρά; Μπορεί, δεν έχω ιδέα. Αλλά πιθανολογώ περισσότερο να πήγαν με άλλη αφορμή, όπως π.χ. πήγαν οι Κασιώτες στο Σουέζ για τα έργα της διώρυγας, ή οι πανταχόθεν Έλληνες στο Βέλγιο ανθρακωρύχοι.

    @79, 81:

    Μισό να το ξαναπώ καλύτερα:

    Σαφώς και υπάρχει πιθανότητα το όμπι όμπι μπι να είναι ένα απλό τραλαλά, όχι όμως για να ομοιοκαταληκτεί με το «μπει». Αν δεις λίγο Μαρία το λινκ προς το ρεμπέτικο φόρουμ (#73), θ’ ακούσεις εκεί -αν δε βαριέσαι- μια παραλλαγή του τραγουδιού όπου το όμπι όμπι μπι είναι σε άλλη θέση, ανεξάρτητη από ομοιοκαταληξίες αλλά πειστικότερη για 12νησιακό τραγούδι.

  89. ΚΩΣΤΑΣ said

    71
    Λεώνικε, αν έγινα η αφορμή να βρεις ποιήματα του Λαπαθιώτη που σ’ αρέσουν, χαίρομαι ιδιαίτερα. Τρέφω ιδιαίτερη εκτίμηση στο πρόσωπό σας, έχω διαβάσει κάποιο διήγημά σας. Και κάτι ακόμη, αν είδες το ποίημα ΒΑΟ ΓΑΟ ΔΑΟ και κατάλαβες τι λέει, απάντησέ μου. Χρόνια έχω την απορία τι ήθελε να πει ο ποιητής!

  90. #83 αύτό.

  91. Μαρία said

    82
    Είσαι σίγουρος οτι ο Νταλαχάνης αναφέρεται και σε Συμιακούς; Αν ναι, να μου πεις σελίδα, γιατί το ευρετήριο δεν βοηθάει και βαριέμαι να ψάξω. Εννοείται οτι Συμιακούς δεν θυμάμαι 🙂

    89
    Μπήκα και άκουσα. Η Καραμπεσίνη ζει;

  92. Οι «στρατευμένοι» σχολιαστές-«καθηγητές»διαιτησίας Βασιλάκης και Βαρούχας είδαν ανύπαρκτο πέναλτυ…

    Ο αμυντικός της Βέροιας πρωταγωνίστησε στην φάση της ανατροπής του Πέδρο Ενρίκε, γεγονός που ανάγκασε τον διαιτητή της αναμέτρησης να υποδείξει πέναλτι, το οποίο εκτέλεσε εύστοχα ο Αλεξάνταρ Πρίγιοβιτς.

    Μετά το τέλος του παιχνιδιού, ο Σταύρος Βασιλαντωνόπουλος προχώρησε σε μια δήλωση που δεν ακούγεται συχνά στα ελληνικά γήπεδα, καθώς παραδέχτηκε πως υπέπεσε σε παράπτωμα απέναντι στον Βραζιλιάνο άσο του Δικεφάλου:

    «Ναι, είναι καθαρό πέναλτι για τον ΠΑΟΚ. Στη συγκερκιμένη φάση πάω να περάσω πίσω από τον εξτρέμ του ΠΑΟΚ και τον βρίσκω χαμηλά στο πόδι. Δεν υπάρχει αμφιβολία, είναι πέναλτι…» ανέφερε μεταξύ άλλων.

    Μια ζωή Γκόλφω…

  93. sarant said

    90 Στο Βάο γάο δάο ο Λ. κοροϊδεύει τον σουρεαλισμό και την αυτοματη γραφή.

  94. #88 ἔ ναί, ἐννοεῖται αὐτό!

  95. ΚΩΣΤΑΣ said

    90
    Ευχαριστώ! αλλά λίγο απογοητεύτηκα. Νόμιζα ότι ποιητής εννοεί κάτι βαθυστόχαστο που απλά το δικό μου μυαλό δεν μπορούσε να καταλάβει.

  96. ΚΩΣΤΑΣ said

    Ωχ! οφ! Ιφ!

    Το 96 σχόλιό μου απευθύνεται στο 94, στο Νικο-κύρη. Συγνώμη για το λάθος.

  97. Γιάννης Κουβάτσος said

    96. Ο σκοπός του ποιήματος ήταν να μην έχει κανένα απολύτως νόημα, αφού σατίριζε τον λετρισμό, το ποιητικό κίνημα, της μόδας τότε, που υποστήριζε ότι τα κανονικά ποιήματα δεν έλεγαν απολύτως τίποτα, ενώ λέξεις εύηχες, δηλαδή με τα γράμματα ωραία τοποθετημένα αλλά χωρίς λογικό ειρμό, είχαν πολύ περισσότερα να πουν.

  98. ΚΩΣΤΑΣ said

    98

    ο.κ. το κατάλαβα, μετά και τις διευκρινήσεις του Νικο-κύρη. Αρχικά νόμιζα ότι χρησιμοποιεί κάποιον κώδικα ή κάποια αργκό και κρύβει κάποιο βαθύ νόημα. Σε ευχαριστώ και σένα.

  99. Γιάννης Κουβάτσος said

    99. Αν και, τώρα που βλέπω πότε γράφτηκε το ποίημα, μάλλον πρόδρομο του λετρισμού θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε τον Λαπαθιώτη. Γράφτηκε το 1938, ενώ ο λετρισμός εμφανίστηκε ως τούρμπο σουρεαλισμός τη δεκαετία του ’40.

  100. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    92β.Την περασμένη άνοιξη βραβεύτηκε η Καραμπεσίνη

  101. sarant said

    100 Ακριβώς, είναι λετρισμός… αβάν λα λετρ (avant la lettre)!
    Το έστειλε στη Νέα Εστία και στο συνοδευτικό γράμμα έχει βάλει τίτλο «Πέραν του συρρεαλισμού» (όπως τον ελεγαν τότε) και το χαρακτηρίζει «σονέτο υπερσουρρεαλιστικό»

  102. Μαρία said

    101
    Γερό σκαρί. Θα τα εκατοστήσει.

  103. Πέπε said

    @92:
    Δεν έχει νόημα να …επιβεβαιώσω κι εγώ ότι ζει (τώρα ξαναμπήκα), αλλά γιατί ρωτάς Μαρία;

  104. Γνωστό If είναι και η όσο πιο λακωνική (μονολεκτική, λέγεται) απάντηση των Σπαρτιατών στην απειλή του ασταμάτητου Φιλίππου, μεταφρασμένη στα αγγλικά:

    Philip: «If I enter Laconia, I will raze Sparta.»
    Spartans: «If

    (Στα ελληνικά
    «…γράψαντος αὐτοῖς τοῦ Φιλίππου
    ‘ἂν ἐμβάλω εἰς τὴν Λακωνικήν, ἀναστάτους ὑμᾶς ποιήσω, ’
    ἀντέγραψαν
    ‘αἴκα.’»
    )

  105. Alexis said

    #93: Έλα ρε! Στρατευμένος σχολιαστής ο …γίγαντας Περικλής Βασιλάκης! 🙂
    Ρώτα κανέναν Πρεβεζάνο να σου επιβεβαιώσει πόσο τιτανοτεράστιος είναι!!! 😆

  106. Alexis said

    #105: Μπααα…
    Η ιστορική αλήθεια είναι ότι οι Σπαρτιάτες απάντησαν: «Μάνδρα εριφίων περδήσει ημίν» που σημαίνει «Θα μας κλάσεις μια μάντρα με γίδια».
    Από τη φράση αυτή προέκυψε αργότερα με παραφθορά η γνωστή χυδαία νεοελληνική που δεν τη γράφω γιατί ενδρέπομαι… 😆

  107. Γς said

    Μ={@1,@2,…,@ν}

    Τα ν @@ της Μάντρας, Μ

  108. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    107. 105. Η αλήθεια πάντως είναι ότι άμα ο Φίλιππας κατέβαινε σα κάτ …μάλλον μία από χόρτα με σύγκλινο Μάνης θα έκανε τους Λάκωνας όντως. 🙂 Αλλά , οι Σπαρτιάτες ήταν τοτε ήδη τόσο αδύναμοι που μάλλον ήξεραν ότι δεν θα απασχολούσε πολύτιμα resources για χάρη τους ο Φίλιπ, και το έπαιζαν μάγκες εκ του ασφαλούς. «Ξερς ποιος είμαι εγώ ρε!» 🙂

  109. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    Aπ’ την άλλη βέβαια, τόσα και τόσα χρόνια κανείς δεν τόλμησε/μπόρεσε να μπουκάρει εκεί στα κατσάβραχα της Λακωνικής (αν δεν κάνω ιστορικό λάθος). Μόνο εκείνος ο Ξέρξης θα μπορούσε, αλλά πήγε και κλείστηκε στα στενά της Κούλουρης το γίδι… (αχάππαροι παλαιόθεν από θάλασσα αυτοί οι περσοτούρκοι!)

  110. sarant said

    110 Οι Σπαρτιάτες όμως δεν ζούσαν στα κατσάβραχα, αλλά στον κάμπο, όχι;

  111. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    111. Ναί, αλλά για να φτάσεις στον κάμπο (κάμπος…καμπάκος, μικρός!) πρέπει να περάσεις πολύ κατσάβραχο, όχι; 🙂

  112. ΓιώργοςΜ said

    109, 110 Κάτι σαν την «αδούλωτη Μάνη»-γιατί να υποδουλώσει κανείς ένα μέρος που παράγει μόνο ελιές ξερικές και πέτρες…

  113. sarant said

    112 Kαμπάκος, πράγματι

  114. 31: «28 Μπράτιμος ο αδελφοποιτός»

    Ναι. Αλλά οι δικοί μας το έλεγαν για τους πολύ φίλους, τους «κολλητούς» που θα λέγαμε σήμερα.

  115. 92α Όχι, δεν είμαι σίγουρος. Για Δωδεκανήσιους λέει σίγουρα, αυτό το θυμάμαι (από τη διάλεξή του), μπορεί όμως και να ήταν μόνο Καρπάθιοι.

  116. ΓιώργοςΜ said

    115 Ίσως το έχω ξαναγράψει, «μπράτιμος» είναι ήταν ο καλύτερος φίλος του γαμπρού, ο παράνυμφος στο γάμο (μπρατίμισα της νύφης). Υπήρχε και σχετικό έθιμο, οι φίλες της νύφης έκρυβαν ένα μαξιλάρι κι έπρεπε οι φίλοι του γαμπρού να το κλέψουν.

    Ήμουνα (δώδεκα χρόνων τότε) μπράτιμος στο γάμο ενός ξαδέλφου μου, με μοναδικό καθήκον να του σκουπίσω τα χείλη με μαντίλι όταν πιει το κρασί κατά τη διάρκεια της τελετής.
    Όλα τα παραπάνω στη Β. Εύβοια, μάλλον ντόπιο έθιμο (δηλ. όχι προσφυγικό).

  117. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Μοι προξενεῖ ἀλγεινὴν ἐντύπωσιν τὸ γεγονὸς ὅτι μετὰ παρέλευσιν εἰκοσιτετραώρου οὐδεὶς ἐκ τῶν ἀριστεροχριστιανούληδων συνταξιούχων ἀνεφέρθη εἰς τὴν ἐξωτικὴν Ἴφκυνθον (https://www.slang.gr/lemma/2518-ifkinthos).
    🙂

  118. sarant said

    118 Καλά λες!

  119. Πέπε said

    118,119:

    Δηλαδή εσείς την ξέρατε την Ίφκινθο πριν διαβάσετε το σλανγκ.γκρ; Εγώ όχι (ούτε και μετά).

    Μπορεί κάποιος να το είπε σε μια παρέα για πλάκα, κι αν η πλάκα είχε πλάκα να έμεινε στην παρέα, αλλά παραμένει έντονη εντύπωσή μου ότι η λέξη δεν είναι γενικότερα υπαρκτή. Βγάζει καμιά 600ριά ευρήματα στο Γκούγκλ -λέει, στην πραγματικότητα μια τριανταριά μού έδειξε-, αλλά ανάθεμα αν δεν προέρχονται όλα από το λήμμα του Σλανγκ.γκρ (εκτός από όσα παραπέμπουν σε iakinthos κ.τ.ό.).

  120. Μαρία said

    116
    Η Κάσος αναφέρεται στο κεφάλαιο για τον επαναπατρισμό. Στην Πεσινέ το 11% ήταν Αιγυπτιώτες κι αυτό γιατί το διευθυντικό στέλεχος Δημήτριος Χαριτάτος λειτούργησε ως πόλος έλξης για πολλούς Αιγυπτιώτες, ειδικά απο την περιοχή της διώρυγας του Σουέζ, επειδή καταγόταν απ’ την Κάσο όπως οι περισσότεροι απ’ τους Αιγυπτιώτες των πόλεων του ισθμού.

  121. 121 Α μπράβο, την Κάσο θα θυμάμαι. Δεν έχω πάει ποτέ στα Δωδεκάνησα και έτσι τα μπερδεύω 🙂

  122. Ριβαλντίνιο said

    Τα παράλια της Λακωνικής αν θυμάμαι καλά τα είχαν λεηλατήσει οι Αθηναίοι στον Πελ/κο πόλεμο. Το 369 π.Χ. ο Επαμεινώνδας εισέβαλε στην Λακωνική, κατέλαβε τις Καρυές και την Σελλασία, , παρέκαμψε την Σπάρτη μπροστά στην οποία είχε παραταχτεί ο σπαρτιατικός στρατός με τον Αγησίλαο, λεηλάτησε τη νότια Λακωνική, το Έλος, το Γύθειο κ.α. Στην Σπάρτη απέφυγε να επιτεθεί.
    Μετά τον Φίλιππο Β΄ βέβαια την έπεσαν πολλοί και στην ίδια την Σπάρτη.
    Την Μάνη ήθελαν να την υποδουλώσουν οι Τούρκοι. Γι’αυτό και εισέβαλαν πολλές φορές και έκτισαν ή ξαναέκτισαν τα κάστρα της Κελεφάς, του Πασσαβά και του Πόρτο Κάγιο. Αλλά δεν μπόρεσαν να σταθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα.

  123. Alexis said

    #120: Έχεις δίκιο.
    Το slang.gr έχει πολλά λήμματα τα οποία δεν ακούγονται πέρα από τη στενή παρέα αυτού που τα έχει επινοήσει και τα έχει ανεβάσει.
    Δεν ξέρω αν υπάρχει τρόπος να γίνεται πάντα ένας στοιχειώδης έλεγχος κατά πόσο λέγονται τα «λήμματα» που ανεβάζει ο καθένας, αλλά το να περιλαμβάνονται λέξεις που ανήκουν στην προσωπική γλώσσα του καθενός από μας δεν είναι ό,τι καλύτερο για ένα (υποτίθεται) διαδικτυακό λεξικό της αργκό.

  124. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @120,124. Κι ἐγὼ ἀπὸ τὸ σλανγκ τὴν ἔμαθα τὴν Ἴφκυνθο. Τῆς ἄλλαξα μόνο τὴν ὀρθογραφία (τὸ σλανγκ τὴ γράφει Ἴφκινθο) γιατὶ μοῦ πήγαινε καλύτερα στὸ μάτι μὲ ὕψιλον (κατὰ τὸ Ζάκυνθος). Πάντως πρέπει νὰ ἔχει κάποια διάδοση. Γιὰ παράδειγμα ὑπάρχει σχετικὸ ἄρθρο στὸ lifo (http://www.lifo.gr/now/society/223).
    Καὶ δυὸ λόγια γιὰ τὸ σλανγκ. Ἐκ κατασκευῆς δὲν εἶναι λεξικό. Ὁ καθένας δημοσιεύει ἐλεύθερα ὅ,τι νομίζει πὼς εἶναι «σλανγκ». Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ἄνισο. Κάποια λήμματα καὶ κάποια σχόλια εἶναι ἐξαιρετικὰ καὶ κάποια παιδαριώδη. Κατὰ τὴ γνώμη μου ὑπάρχει συγκεντρωμὲνο πολὺ ἐνδιαφέρον γλωσσικὸ ὑλικὸ ποὺ μπορεῖ νὰ τὸ ἀξιοποήσουν ὅσοι ἔχουν τὴν ἐπιστημονικὴ κατάρτιση καὶ τὸ μεράκι.

  125. sarant said

    120 Την έμαθα από το σλανγκρ αλλά μετά την άκουσα και από αλλού. Πράγματι, το σλανγκρ καταγράφει και πολλές ιδιωτικές-ατομικές πατέντες. Ωστόσο, είναι πολύτιμο υλικό όπως λέει ο Δημήτρης.

  126. spatholouro said

    #125
    «Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ἄνισο. Κάποια λήμματα καὶ κάποια σχόλια εἶναι ἐξαιρετικὰ καὶ κάποια παιδαριώδη»

    Γεια στη γραφίδα σου Δημήτρη! Μέσα στην τόση ανισότητα, ο θησαυρός ψιλοχάνεται μέσα στους άνθρακες, θαρρώ.

  127. spatholouro said

    Για το παράθεμα 5

    Sarant: «Το απόσπασμα είναι αχρονολόγητο αλλά η αναφορά στους αριστοκράτες «φίφτυ-του» το τοποθετεί με μεγάλη πιθανότητα στην περίοδο 1909-1912″

    Μια και μας κατέστησε άκοντες ντετέκτιβ ο κ. Σιταράς, ως προς τη χρονολόγηση του παραθέματος θα έλεγα ότι αφενός terminus post quem πιθανόν να είναι το 1908 (που σκάει μύτη η ιστορία με τους Φίφτι Του), ενώ terminus ante quem κατά πάσα πιθανότητα το 1910 (εφόσον η καταχώριση είναι τοποθετημένη στην ενότητα 1880-1910 του βιβλίου του Σιταρά).

    Πέραν αυτής της πιθανολόγησης, παλεύω μήπως βγάλω άκρη και μέσα από το είδος της «γραμματοσειράς» της καταχώρισης, δηλ. προσομοιώνοντάς την με όποιες εφημερίδες μου φέρνουν ότι χρησιμοποιούσαν τέτοια «γραμματοσειρά».

    Δουλειά για φυλακισμένους, μιλάμε…

  128. sarant said

    128 Κι όλα αυτά, επειδή ο άλλος είναι τσαπατσούλης….

  129. Πέπε said

    @120 και επόμενα (slang.gr):

    Ένα φεγγάρι το παρακολουθούσα τόσο στενά όσο τώρα το παρόν ιστολόγιο, και έγραφα κιόλας. Όποιος κρατάει τόσο στενή επαφή, που σημαίνει να αναγνωρίζει το στυλ του κάθε συντάκτη κλπ., μπορεί εύκολα να ξεχωρίσει τα διάφορα λήμματα και ορισμούς σε πραγματικά και φανταστικά, ουσιώδη και επουσιώδη κλπ., και γενικώς να αντλήσει κάθε πιθανή ωφέλεια χωρίς να χαθεί στη «λημματολάσπη» (εσωτερικός όρος του σάιτ). Για παράδειγμα, μπορεί να παρακολουθήσει αυτό που λέμε για τη γένεση μιας έκφρασης μέσα σε μια παρέα, στις περιπτώσεις όπου η παρέα είναι τα ίδια τα μέλη του σλανγκ.γκρ (σαν να λημματογραφούσαμε εδώ τον «λίκνο» π.χ.), κι έτσι να μη μένει στο σκοτάδι της αμφιβολίας για το αν πρόκειται για υπαρκτή και διαδεδομένη έκφραση ή όχι, και πού κλπ..

    Βέβαια αυτό καταντάει προβληματικό, για ένα σάιτ που υποτίθεται ότι απευθύνεται στον καθένα κι όχι στα μέλη του. Αυτό είχε συζητηθεί άπειρες φορές στα σχόλια, όσο συμμετείχα, και φαντάζομαι θα συνέχισε να συζητείται. Θέλω να πω, δε χρειάζεται να είσαι απέξω για να αντιληφθείς ότι ο απέξω δεν εξυπηρετείται με τον ιδανικό τρόπο, το καταλάβαιναν και οι απομέσα. Αλλά μάλλον δεν ήταν εύκολο να δοθεί μια γενική και διαρκής λύση.

  130. spatholouro said

    Οι Αδελφοποιητοί ωνομάζοντο Βλάμιδες, χυδαιοβαρβάρως Μπουραζέριδες, και Τουρκικώτερον Αρκατάσσιδες (ως εκ του Καρδάς, σημαίνοντος Αδελφόν). Από τους Θράκας και Μακεδόνας ελέγοντο Μπράτιμοι (εκ του Μπράτε).

    (Φιλήμονος, «Δοκίμιον ιστορικόν περί της Φιλικής Εταιρίας» 1834)

  131. Μπουραζέριδες μάλλον θάναι οι μπιραντέρηδες (birader). Τα τουρκικά του Φιλήμονος έχουν κενά βέβαια, άλλο οι αρκατάσσιδες (arkadaş, «πλάτη με πλάτη»=σύντροφος) και άλλο οι καρδάσιδες (kardeş, karındaş, «ομοκοίλιος» δλδ. αδερφός).

  132. Μαρία said

    132
    Μπραζέρηδες, τους έχουμε αναφέρει με άλλη αφορμή http://www.ine-notebooks.org/index.php/te/article/view/82/138

    Απο δω http://www.ine-notebooks.org/index.php/te/issue/view/12/showToc

  133. Πέπε said

    @132:
    > > arkadaş, «πλάτη με πλάτη»=σύντροφος

    Καταπληκτικό!! Πλάτη με πλάτη στον πόλεμο προφανώς (ο καθένας καλύπτει με τα στήθη του την πλάτη του άλλου). Σύντροφοι πραγματικά, όχι παίξε γέλασε!

    Κατά τα άλλα, ομολογώ πως δε γνώριζα ούτε εγώ τη διαφορά καρντάση – αρκαντάς.

  134. Ριβαλντίνιο said

    @ 132 Δύτης των νιπτήρων

    Το ίδιο λάθος είχα κάνει και εγώ στο πρόσφατο άρθρο του sarant για τις τούρκικες λέξεις. 🙂

  135. Ριβαλντίνιο said

    Και μια από τις χειρότερες προδοσίες βλάμη. Αυτή που έκανε ο Σωτήρης Στράτος στον Ανδρίτσο Σαφάκα για να του πάρει το αρματολίκι:

    …Τον έχεις φίλο κι αδελφό και βλάμη στο βαγγέλιο…

    @ 16 leonicos

    Και ένα ωραίο απόσπασμα από τον Χρήστο Μηλιόνη του Παπαδιαμάντη :

    .Ἦτο ὁ Τοῦρκος Σουλεϊμάνης, ὃν εἴχομεν λάβει ἀφορμὴν νὰ ἐπαινέσωμεν εἰς τὰς σελίδας τῆς διηγήσεως ταύτης. Ἀλλὰ τὰ ὅρια τῆς ἀρετῆς καὶ τῆς κακίας εἶναι τοσοῦτον δυσδιάκριτα ἐν τῇ ἀνθρωπίνῃ φύσει, ὥστε οἱ νεώτεροι ἐκ τῶν φιλοσοφούντων εἶχον δίκαιον ν᾽ ἀνακηρύξωσιν ὡς ὅλως ἀνωφελῆ καὶ αὐτὴν τὴν ψυχολογίαν κατόπιν τῆς μεταφυσικῆς. Ὁ Σουλεϊμάνης ἦτο ἀπὸ παλαιοῦ χρόνου πιστὸς φίλος τοῦ Χρήστου Μηλιόνη. Ἠδύνατο οὗτος νὰ τῷ ἐμπιστευθῇ τὰ πάντα καὶ αὐτὴν τὴν τιμήν του, τόσην ἐμπιστοσύνην εἶχεν εἰς τὸν Τοῦρκον ἐκεῖνον. Ὁ Χρῆστος εἶχε πείσει ἀγράμματόν τινα ἱερέα νὰ τοὺς περάσῃ διὰ τῆς ἁγίας ζώνης, ἤτοι ν᾽ ἀναγνώσῃ ἐπ᾽ αὐτῶν τὰς εὐχὰς τῆς ἀδελφοποιΐας. Ἔλεγόν τινες ὅτι ὁ ἀγαθὸς ἱερεὺς ποτὲ δὲν ἠδύνατο νὰ πεισθῇ ἂν δὲν τὸν ἠπείλει ὁ Χρῆστος Μηλιόνης. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τοιοῦτον παράδειγμα ἀδελφοποιΐας μετ᾽ ἀλλοθρήσκου ἦτο ἀνήκουστον ἴσως εἰς τὰ χρονικά. Ξενίαι καὶ φιλίας δεσμοὶ ἦσαν συχνότατοι μεταξὺ Ἑλλήνων καὶ Τουρκαλβανῶν. Ἀλλ᾽ ἡ μετ᾽ αὐτῶν ἀδελφοποιΐα ἐνομίζετο ἀνόσιον. Οἱ δογματικοὶ τῆς ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας ἀπεκήρυττον καὶ κατεδίκαζον τὸ ἔθιμον τοῦτο καθόλου, καὶ μεταξὺ χριστιανῶν. Ἡ θέσις, ἔλεγον εὐστόχως οἱ οὕτω συλλογιζόμενοι, ἡ θέσις μιμεῖται τὴν φύσιν. Ἡ δὲ φύσις δὲν παράγει ἀδελφούς, ἀλλ᾽ υἱούς. Οἱ γονεῖς σας δύνανται νὰ σᾶς προσποιήσωσιν ἀδελφοὺς διὰ γεννήσεως ἢ δι᾽ υἱοθεσίας. Σεῖς αὐτοὶ ὅμως ἀδελφοὺς δὲν δύνασθε νὰ πλάσητε.
    Ἐν τούτοις ὁ Χρῆστος Μηλιόνης δὲν εἶχε λάβει ἀφορμὴν νὰ μεταμεληθῇ διὰ τὴν μετὰ τοῦ Σουλεϊμάνη ἀδελφοποιΐαν. Ὁ Τοῦρκος οὗτος ἦτο πιστὸς καὶ ἔνθερμος φίλος. Ἀλλὰ φεῦ! Δὲν ἦτο καὶ χρημάτων κρείττων, ὡς ἀπεδείχθη ὕστερον
    .

  136. 12: Μπορείς να το κάνεις να δουλέψει και στον blogger. Σου αφήνω σχόλιο εκεί.

  137. Πέπε said

    138:
    !!!
    Ευχαριστώ πολύ!
    Θα το μελετήσω και θα δω αν έχω απορίες.

  138. sarant said

    Eίπαμε, όλες (σχεδόν) οι απορίες λύνονται!

  139. spatholouro said

    «Ίχ! μπάρμπα Καραμάνο μου, τι ήτανε γραμμένα!
    εσύ τους εξεσκόλιζες κι ερχόντουσαν σε μένα!»
    (Π. Δημητρακόπουλος, από τα ΠΑΝΑΘΗΝΑΙΑ του 1917)

    Το σατιρικό σκετσάκι έχει τίτλο «Παληά Στρατώνα και Σχολή Καραμάνου». Η τελευταία μόλις είχε κατεδαφιστεί (Αθηνάς και Βορέως), ενώ η Παλιά Στρατώνα ακουγόταν ότι θα κατεδαφιστεί επίσης.

  140. spatholouro said

    Σχολιάζοντας τη μονωδία του «Φίφτυ-του» που παρουσιάστηκε στον «Κινηματογράφο» το 1908, ο Π. Δημητρακόπουλος αναφέρει:

    «Κατά την εποχήν εκείνην η ψευτοαριστοκρατία των Αθηνών, προελθούσα από διαφόρους τάξεις αστών συμπτωματικώς ή υπόπτως πλουτισάντων, είχεν αποσπασθή της λοιπής κοινωνίας και απετέλεσε τον όμιλον των «Φίφτυ του», ήτοι των «52». Η ανωτέρω σάτυρα υπήρξεν τόσον δριμεία, ώστε διέλυσε τον όμιλον εντός ολίγων ημερών».

  141. spatholouro said

    Άλλη μία ανεύρεση «Ιφ» από το 1919:

    Εξήγαγε την ισόβιαν -την γοητευτικήν αυτήν ερωμένην του θαμώνος του καπηλείου, την αισθηματικήν αυτήν επιστολήν του κατσαρομάλη χασικλή εις την οποίαν αυτός χαράζει τας γοεράς κραυγάς αχ βαχ μ’ έκαψες, την μεταλίνην πλάκα των εντολών του μαντράχαλου και του «Ίφ τ’ αδέρφι»- και την βυθίζει τρις εις την ράχιν της Πηνελόπης του […]

    «Το συζυγικόν δράμα» (ΣΗΜΑΙΑ 23/10/1919, Πειραιάς)

  142. spatholouro said

    ‘Αλλη μία από το 1918:

    […]η ασπρορρουχού Ρηνούλα δεν ήτο καμμιά ξεσχισμένη λαϊκή, τρελλή για της λαδωμένες αφέλειες του Πάνου, για τα δυνατά μπράτσα του, για το «ανταμίστικον ίφφ» – «λεβέντη τόνε θέλω γω τον αγαπητικό μου!» […]

    Φορτούνιο, ΕΜΠΡΟΣ 12/9/1918

    http://srv-web1.parliament.gr/main.asp?current=9766084

  143. sarant said

    143 Και να και το σχετικό τραγούδι στο τέλος -που δεν θυμάμαι από πότε είναι.

  144. spatholouro said

    Είναι ένα τετράστιχο που δεν νομίζω πως έχει δισκογραφηθεί.

    Η παλιότερη ανεύρεση που έχω είναι από κείμενο του γνωστού Πειραιώτη δημοσιογράφου Γ. Μπουκουβάλα (Χρονογράφος, 6/3/1934)
    «Ασίκη τόνε θέλω γω
    τον αγαπητικό μου
    να βάζη λάδι στο μαλλί
    να βρίζη το σταυρό μου»

  145. sarant said

    Εννοείς ότι δεν έχει δισκογραφηθεί καθόλου το «ΧΧΧ τόνε θέλω γω τον αγαπητικό μου, να βάζει λάδι στο μαλλί να βρίζει το σταυρό μου»;

    Το ειχε αναφέρει και ο Βάρναλης σε εκείνο το χρονογράφημα που είδαμε παλιότερα αλλά αυτή του Φορτούνιο (Σπ. Μελά) είναι η παλιότερη ανεύρεση, έτσι;

  146. spatholouro said

    Ναι, προσωπικά δεν το έχω συναντήσει δισκογραφημένο.

    Του Μελά ναι είναι παλιότερο, αλλά ως ολοκληρωμένο τετράστιχο εννοώ

    Και στη Σμύρνη το λέγανε, αναφέρει ο Αρχιγένης και το παραθέτει («Νταήδες τση Σμύρνης» 1977)

    Τσαχπίνη τόνε θέλω ’γω
    τον αγαπητικό μου
    να βάζει λάδι στα μαγιά
    να βρίζει το σταυρό μου.

  147. Spiridione said

    Παλιότερες ανευρέσεις σε παραλλαγές από δημοτικά τραγούδια
    http://repository.kentrolaografias.gr/xmlui/handle/20.500.11853/150024
    Καμπούρη τονε θέλω ‘γω τον αγαπητικό μου,
    να μην μου τον ζηλεύουνε, να ήναι πάντα ‘δικός μου
    (Αχαΐα, Πάτρα)

    Εδώ από την Ανέμη, αλλά δεν φαίνεται από ποιο βιβλίο είναι
    περμπάτη τόνε θέλω ‘γώ τον αγαπητηκό μου,
    να μην τον αγαπά κιαμιά νά ‘ναι μοναχικός μου
    http://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_split.php?filename=/var/www/anemi-portal/metadata/7/b/f/attached-metadata-460-0000007/94551_w.pdf&pageno=30&pagenum=1

    Και από το Μπουκέτο (1935)
    ένα παλιό βλάμικο τετράστιχο
    Ασίκη τόνε θέλω γω
    τον άντρα το δικό μου
    να βάζη λάδι στα μαλλιά
    να βρίζη το γονειό μου
    http://pleias.lis.upatras.gr/index.php/mpouketo/article/viewFile/143533/135003

  148. 148β: http://anemi.lib.uoc.gr/metadata/7/b/f/metadata-460-0000007.tkl

  149. sarant said

    Είναι λοιπόν κοινός τόπος, παλιότερος από τους κουτσαβάκηδες.

  150. Πέπε said

    146, 148, 149:

    Και μια παραλλαγή με αντιστροφή των φύλων, που …δεν πολυταίριαξε:

  151. κουτρούφι said

    #151. Παραλλαγή σε νεονησιώτικο: Άσχημη τηνε θέλω γω την αγαπητικιά μου: https://www.youtube.com/watch?v=CReNDKJ1KVI
    Δεν αποκλείεται οι Κονιτόπουλοι να είχαν υπόψη τους όλα αυτά τα παλαιά στιχάκια.

    Είχαμε πει σε παλιό θέμα, ότι παραλλαγή υπήρχε και για το βασιλιά Κώνο κατά την επιστροφή του περί το 1920.

  152. Corto said

    «Κασίδη τον εθέλω γω
    τον αγαπητικό μου,
    Να βάζη λάδι στα μαλλιά
    Να βρίζη το Θεό μου»

    (από το χρονογράφημα «μονομαχίες» του Τίμου Μωραϊτίνη, για τον κουτσαβακισμό)

    150 (Sarant):
    Παλιότερος γιατί; Ο κουτσαβακισμός είναι του 19ου αιώνα.

  153. Πέπε said

    @153:
    Σε ποια μαλλιά θα το βάζει το λάδι ο κασίδης; Θα γυαλίζει τη ράφλα;

  154. Πέπε said

    Τη λαδώνει τη ράφλα (κατά το γνωστόν του σλανγκ.γκρ)

  155. Corto said

    154:
    Κάποιαν άλλη σημασία θα έχει εδώ ο κασίδης. Μήπως ατημέλητος;

  156. sarant said

    153 Ο κοινός τόπος «ΧΧΧ τον θέλω εγώ τον αγαπητικό μου ΧΧΧΧ» πρέπει να είναι παλιότερος από την κουτσαβάκικη εξειδίκευσή του (να βάζει λάδι στα μαλλια να λέει το σταυρό μου).

  157. Μαρία said

    154
    Στα υπόλοιπα.

  158. Corto said

    157:
    Πολύ πιθανόν, αφού εξάλλου είναι δεκαπεντασύλλαβα στιχάκια, ενώ στα κουτσαβάκικα και στις απομιμήσεις τους η φόρμα είναι συνήθως οκτασύλλαβη («θέλω να μαστουρώνεται/ για μένα να τσακώνεται»).

  159. spatholouro said

    Έτερο εύρημα «ιφ»:

    «Τα βραδυνά κόκκινα τραμ της παραλίας έχουν αποκλειστικήν πελατείαν τους Τζελεπιώτας…ευέλπιδας. Κασκετάκι, ζωνάρι και ίφ!…»
    (ΣΦΑΙΡΑ 15/6/1920, Πειραιάς)

  160. sarant said

    Ευχαριστώ!

  161. spatholouro said

    Μμμ, πάλι ο Μπουκουβάλας ακόμα νωρίτερα (ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΟΣ 7/12/1928)

    Έτσι θέλω γω τον αγαπητικό μου
    να βάνη λάδι στα μαλλιά
    να βρίζη το σταυρό μου!

  162. Spiridione said

    156. Ο κασίδης εδώ θα έχει μείνει από τα παλιά δημοτικά στιχάκια, όπου το νόημα ήταν ο άντρας να είναι άσχημος για να μην τον θέλουν οι άλλες.

  163. Corto said

    163:
    Πολύ εύστοχη παρατήρηση!

  164. spatholouro said

    κασίδης (μετφρ.)= άνθρωπος ψωροϋπερήφανος, ακατάδεκτος
    (ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΣ, «Λεξικόν της Νέας Ελληνικής Γλώσσης»)

  165. spatholouro said

    σπαν. και εν καλή σημ: αξιοπρεπής, υπερήφανος (Πολύτομο Δημητράκου)

  166. Μαρία said

    165
    Μ’ αυτή τη σημασία έχουμε τον ψωριάρη.

  167. spatholouro said

    Δύο ακόμα ανευρέσεις:

    1)Από τα προμνημονευθέντα ΚΑΤΑΚΑΘΙΑ (1924) του Μ. Κανελλή, στο διήγημα «Οι αφροδίτες του μύλου»: «Ο Νώντας, που ήταν κι ο αρχηγός της παρέας, μου φαινόταν πάντα πολύ αντιπαθητικός. Μέτριος στ’ ανάστημα, μελαψός, μουστάκι στριμμένο, μύτη καμπουρωτή, μαγκούρα, τζογέ παντελόνι, ήταν τέλειος τύπος αδρεφιού, βλάμης, ίφης, έτοιμος να ρίξει το κόκκινο ζουνάρι για καυγά».

    2) Σε ολιγόστιχο κείμενο, εκθειάζον την απαγόρευση εκτέλεσης αμανέδων και ρεμπέτικων στα θέατρα, αναφέρεται ότι «το ελαφρόν μουσικόν θέατρον, επί μακρά έτη εταλαιπώρησε το κοινόν του με τα διάφορα “αμάν” και “ιφ” και τους σεληνιασμούς των αναλόγων χορών […]» ΑΘΗΝΑΪΚΑ ΝΕΑ, 22/6/ 1938

  168. sarant said

    168 Α μπράβο

    Αν δεν κάνω λάθος, το παράθεμα από τα Νέα είναι το πιο όψιμο που έχουμε, όχι;

  169. spatholouro said

    Ακριβώς: το φτάσαμε μέχρι το 1938! (και ποιος ξέρει εάν και πόσα λανθάνουν)

  170. Corto said

    Ένα ιφ! που δεν το λέει κουτσαβάκης:

    Στην επιθεώρηση Ξιφίρ Φαλέρ του 1916, ο αρχαιοπώλης πουλάει αρχαία στην Ακρόπολη. Αλλά τα αρχαία είναι…τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης, ήδη εξαφανισθέντα από την αγορά (σατιρίζεται η έλλειψη τροφίμων λόγω του αποκλεισμού).

    «Ιφ! και στην φτήνια τώρα
    βάζουμε κάθε ψώνι
    οκτώ δραχμές το έν’ αυγό
    και δέκα το λεμόνι.

    (…)

    Ιφ! κύριος ας φέξη!
    Τι τόπος, όλο φτήνια
    μονάχα εκατό δραχμές
    το ζεύγος τα σκαρπίνια.»

    κλπ

  171. sarant said

    A γεια σου!

  172. Corto said

    Ακόμα μία αναφορά σε «ιφ» με προέλευση από τον εκτός Αθηνών Τύπο (νομίζω η μόνη από όσες καταγράφησαν έως τώρα, εκτός από τον Παρατηρητή της Λεμεσού):

    «Υπάρχει ή δεν υπάρχει αστυνομία εις το Ηράκλειον; Και αν υπάρχει πώς ανέχεται να φιγουράρουν υπό την μύτη της οι διάφορες αφέλειες και να δημιουργούν κάθε τόσο σκηνάς και θορύβους «επειδή το φιλότιμο» και να τρομοκρατούν ολόκληρους συνοικίας ανενόχλητοι; Ή μήπως όλη της η αυστηρότης εξαντλείται επί των φιλήσυχων πολιτών τους οποίους απειλεί μπουντρούμι όταν τολμήσουν να ευθυμήσουν; Αι προχθεσιναί σκηναί εις μίαν πολυσύχναστον συνοικίαν της πόλεως αναγκάζουν κανένα να πιστεύση ότι τα μέτρα της χωροφυλακής εκτείνονται μόνο μέχρι της φιλησύχου τάξεως και ότι πρέπει ο καθένας μας να αμυνθεί κατά των διαφόρων ιφφ που ρίχνουν το ζωνάρι τους για καυγά.»

    «Νέα Εφημερίδα» του Ηρακλείου (20/4/1913)

    Από το βιβλίο του Γιάννη Ζαϊμάκη «Κατώγια ακμάζοντα» στον Λάκκο Ηρακλείου
    Εκδ. Πλέθρον, 2008

  173. sarant said

    Και αρκετά παλιό, ευχαριστώ!

  174. spatholouro said

    Άλλη μια ανεύρεση «Ιφ» από το 1915. Αυτή τη φορά «το Ιφ» υπογράφει βλάμικο στιχούργημα:

    Βλάμικα

    Παιδί είμ’ εγώ της πυρκαγιάς
    Κι’ η γειτονιά το ξέρει
    Όσοι τα βάνουν με τα μέ
    Τραβήξαν όλοι χέρι

    Μα τι τα θες τι να σου πω
    Καλέ που μ’ έχεις κάμη
    Τρίο καρό να φαίνομαι
    Στον κάθε ψευτοβλάμη

    Να! Μα τη Βαγγελίστρα μου
    Που είναι στο Παλάτι
    Θ’ ανοίγω όλο κουμπότρυπες
    Και θα μου λεν σπολλάτη…

    ΤΟ ΙΦ

    (ΑΝΩ ΚΑΤΩ, αρ. 4, 15/6/1915, εφημερίς χιουμοριστική γελοιογραφημένη, εκδιδομένη την Κυριακήν)
    Δντης Γεωργ. Σημηριώτης

  175. sarant said

    175 Ενδιαφέρον! Δυστυχώς δεν υπάρχουν πολλά άλλα τεύχη, να δούμε μήπως επαναλαμβάνεται το ψευδώνυμο

  176. […] […]

  177. spatholouro said

    Ένας κουτσαβάκης χθες εις την οδόν Αθηνάς είπε προς ένα δουλικόν διερχόμενον και του οποίου έτριζον ως αλάδωτος τροχός του τραμ τα κίτρινα σκαρπίνια του:
    « -Ίφ! τα σκαρπινάκια σου μου κάμαν την καρδιά μου Μαρτινίκα!»
    (ΣΚΡΙΠ, 3/5/1902)

    (Στη Μαρτινίκα της Καραϊβικής τον Μάιο 1902 σημειώθηκε η μεγαλύτερη ίσως έκρηξη ηφαιστείου του προηγούμενου αιώνα)

  178. sarant said

    Και αυτό αρκετά παλιό!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: