Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το ελληνικό αλφάβητο παιδί του φοινικικού

Posted by sarant στο 24 Φεβρουαρίου, 2017


Αναδημοσιεύω σήμερα ένα εξαιρετικό κείμενο του αείμνηστου Α.-Φ. Χριστίδη, παρμένο από το πολύ χρήσιμο έργο του Ιστορία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας. Το κείμενο το ανάρτησε πρόσφατα στη σελίδα του στο Φέισμπουκ ένας φίλος, αρχαιολόγος από την Κρήτη, ως απάντηση σε κάποιο σεμινάριο που οργανώθηκε στη λεβεντογέννα και όπου κλήθηκε να μιλήσει κάποιος από τον περιοδεύοντα θίασο των ψευτοεπιστημόνων. Επειδή ο Χριστίδης τα λέει πολύ απλά και πολύ καθαρά, σκέφτηκα ότι αξίζει να έχουμε το κείμενό του πρόχειρο για να μπορεί να ανατρέχει κανείς, διότι τσαρλατάνοι και εθνικιστές δεν υπάρχουν βέβαια μόνο στην Κρήτη.

Το ελληνικό αλφάβητο είναι παιδί του φοινικικού

Ας δούμε τα στοιχεία που πείθουν ότι το ελληνικό αλφάβητο γεννήθηκε από το φοινικικό. Το πρώτο στοιχείο είναι η ομοιότητα των γραμμάτων και η παρόμοια σειρά. Το δεύτερο είναι τα ονόματά τους: άλφα, βήτα, γάμα, δέλτα κλπ.

Η λέξη άλφα είναι προσαρμογή του φοινικικού ονόματος ‘aleph, για το ίδιο γράμμα, και σημαίνει ‘βόδι’. Το γράμμα Α δηλαδή προέρχεται από ένα εικονογραφικό σημάδι που απεικόνιζε το βόδι. Αυτό φαίνεται καθαρά αν δούμε το πρωτοσιναϊτικό σημάδι, όπου φαίνεται το κεφάλι του βοδιού με τα κέρατά του. Αυτό το εικονιστικό σχήμα απλοποιήθηκε για να δώσει το Α. Αρχικά λοιπόν ‘aleph σήμαινε το βόδι και την εικόνα του, το εικονόγραμμά του. Στη συνέχεια, όταν το σύστημα γραφής μετατρέπεται από εικονογραφικό/σημασιογραφικό σε αλφαβητικό, το σημάδι δεν απεικονίζει πλέον το αντικείμενο (το βόδι) αλλά τον πρώτο φθόγγο, με τον οποίο αρχίζει η λέξη που το ονομάζει: ‘aleph. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται ακροφωνική: η «αξία» ενός γράμματος ταυτίζεται με το πρώτο σύμφωνο της λέξης που απεικονίζει το σημείο. Το φοινικικό γράμμα ‘aleph (από το οποίο προέρχεται το ελληνικό άλφα) απέδιδε ένα σύμφωνο που σχηματιζόταν βαθιά στη στοματική κοιλότητα – ήταν λαρυγγικό, αυτό σημαίνει το σημάδι ‘ πριν από το a. Για τους Έλληνες ακουγόταν ως το πιο κοντινό στο δικό τους φωνήεν [a], και έτσι το χρησιμοποίησαν για να δηλώσουν αυτό το φωνήεν και το ονόμασαν, προσαρμόζοντας τη φοινικική λέξη, άλφα. Το έκαναν άλφα γιατί το Φ στα αρχαία ελληνικά προφερόταν [ph], όπως θα δούμε παρακάτω. Δεν το άφησαν αλφ γιατί καμιά ελληνική λέξη δεν τελειώνει σε φ.

Το δεύτερο γράμμα του φοινικικού αλφαβήτου ονομαζόταν bet. Η λέξη αυτή σημαίνει ‘σπίτι’ ή ‘σκηνή’ και το σημείο αρχικά απεικόνιζε ένα σπίτι. Μετά, με βάση την ακροφωνική αρχή που αναφέραμε, κατέληξε να δηλώνει τον φθόγγο [b]. Οι Έλληνες χρησιμοποίησαν το γράμμα αυτό για το δικό τους σύμφωνο [b], δηλαδή το Β (θυμηθείτε τί λέγαμε για την προφορά του β στα αρχαία ελληνικά) και υιοθέτησαν, προσαρμοσμένο στα ελληνικά, το φοινικικό όνομα του συμφώνου: βήτα (προφερόταν [béeta]). Το έκαναν βήτα και δεν το άφησαν βητ γιατί καμιά ελληνική λέξη δεν τελειώνει σε τ.

Tο τρίτο σύμφωνο του φοινικικού αλφαβήτου ονομαζόταν gaml και πιστεύεται ότι αρχικά ήταν ένα εικονόγραμμα που απεικόνιζε την καμήλα (η λέξη καμήλα που χρησιμοποιούμε στα ελληνικά προέρχεται από τη λέξη gaml), τονίζοντας την καμπούρα της. Όπως και στις προηγούμενες περιπτώσεις, η λέξη αυτή κατέληξε να δηλώνει το σύμφωνο [g], δηλαδή το Γ. Οι Έλληνες χρησιμοποίησαν το γράμμα για να δηλώσουν το δικό τους σύμφωνο [g] (το γ προφερόταν [g] στα αρχαία ελληνικά) και το ονόμασαν, προσαρμόζοντας τη φοινικική λέξη, γάμα.

Το τέταρτο γράμμα του φοινικικού αλφαβήτου ονομαζόταν delt. Η λέξη αυτή σήμαινε μάλλον ‘φύλλο πόρτας’ και αρχικά το σημείο αυτό ήταν εικονόγραμμα που απεικονίζει πόρτα, για να καταλήξει αργότερα να δηλώνει τον φθόγγο [d]. Οι Έλληνες χρησιμοποίησαν το γράμμα αυτό για να δηλώσουν το δικό τους σύμφωνο [d], δηλαδή το Δ (που προφερόταν [d] στα αρχαία ελληνικά) και εξελλήνισαν το φοινικικό delt σε δέλτα.

Το πέμπτο γράμμα του φοινικικού αλφαβήτου ονομαζόταν he και ήταν ένα σύμφωνο που έμοιαζε με το h της αγγλικής λέξης house ‘σπίτι’ ή have ‘έχω’. Δεν ξέρουμε τί ακριβώς σήμαινε η λέξη he. Οι Έλληνες χρησιμοποίησαν το γράμμα αυτό για να δηλώσουν το δικό τους φωνήεν [e], το Ε, αυτό που αργότερα, στα βυζαντινά χρόνια, θα ονομαστεί έψιλον και θα φτάσει με το όνομα αυτό μέχρι σήμερα.

Το επόμενο γράμμα ονομάζεται στα φοινικικά waw. Η λέξη αυτή φαίνεται ότι σήμαινε ‘καρφί, γάντζος’, και έτσι το σημάδι αυτό ήταν εικονόγραμμα αυτού του αντικειμένου. Αργότερα κατέληξε το σημείο αυτό να δηλώνει το σύμφωνο με το οποίο αρχίζει η λέξη waw – ένα διχειλικό σύμφωνο κοντά στο αγγλικό w (π.χ. was ‘ήταν’, wise ‘σοφός’). Στα αyτιά των Ελλήνων αυτό το σύμφωνο ακουγόταν κοντά στο δικό τους αντίστοιχο σύμφωνο Ƒ (που είναι γνωστό ως δίγαμμα και χάθηκε νωρίς από τις περισσότερες διαλέκτους) και το χρησιμοποίησαν για να το δηλώσουν. Ταυτόχρονα το χρησιμοποίησαν για να δηλώσουν τον φθόγγο [u] (= Υ). Ήδη σημειώσαμε στο δεύτερο κεφάλαιο ότι το Υ στα (παλιά) αρχαία ελληνικά προφερόταν [u].

Το επόμενο γράμμα ονομαζόταν zai αλλά δεν ξέρουμε τί σήμαινε η λέξη αυτή. Το γράμμα αυτό το χρησιμοποίησαν οι Έλληνες για να αποδώσουν ένα δικό τους συγγενικό σύμφωνο, αυτό που ονομάζεται ζήτα, Ζ. Αλλά, όπως θα δούμε στο επόμενο κεφάλαιο, στα αρχαία ελληνικά το γράμμα Ζ απέδιδε ένα σύμπλεγμα συμφώνων [zd].

Το επόμενο γράμμα του φοινικικού αλφαβήτου ονομαζόταν het. Η λέξη αυτή σήμαινε μάλλον ‘τοίχος, περίφραξη’. Στη συνέχεια, όταν έπαψε το σημείο να είναι εικονογραφικό, δήλωνε τον πρώτο φθόγγο, το πρώτο σύμφωνο, της λέξης het. Το σύμφωνο αυτό σχηματιζόταν στον φάρυγγα, βαθιά στον λαιμό. Οι Έλληνες το άκουγαν κοντά σε ένα δικό τους σύμφωνο που χάθηκε νωρίς στην ιστορία της ελληνικής γλώσσας (το συζητήσαμε στο δεύτερο κεφάλαιο) και χρησιμοποίησαν το φοινικικό γράμμα για να αποδώσουν αυτό το σύμφωνο, που ήταν, και αυτό, κοντά στο h των αγγλικών λέξεων have ‘έχω’, house ‘σπίτι’. Στη διάλεκτο της Αθήνας (την αττική διάλεκτο) αλλά και στις διαλέκτους της Ιωνίας, που είχαν χάσει νωρίτερα από άλλες το σύμφωνο αυτό, το γράμμα χρησιμοποιήθηκε για να δηλώσει το μακρό [e] = [ee]. Έτσι γεννήθηκε το Η, ήτα (η απόδοση στα ελληνικά της φοινικικής λέξης het), που χρησιμοποιείται ως σήμερα, χωρίς ωστόσο να αντιστοιχεί πια σε ένα μακρό [e]. Τα μακρά φωνήεντα χάθηκαν στην πορεία της εξέλιξης της ελληνικής και το μακρό [e] συνέπεσε με το [ί]. Κρατήθηκε η παλιά ορθογραφία αλλά η προφορά έχει αλλάξει: το η προφέρεται όπως και το ι.

Στα αρχαία ελληνικά υπήρχε ένας φθόγγος [th], που έχει χαθεί στα νέα ελληνικά. Οι Έλληνες χρησιμοποίησαν το σημάδι που ονομαζόταν tet στα φοινικικά (δεν ξέρουμε τί σήμαινε η λέξη αυτή) και απέδιδε έναν παρόμοιο φθόγγο. Οι Έλληνες προσάρμοσαν το όνομα του φθόγγου αυτού στα ελληνικά και έτσι προέκυψε το όνομα του γράμματος Θ, θήτα. Να επαναλάβουμε όμως ότι αυτό το γράμμα προφερόταν [th] στα αρχαία ελληνικά.

Το επόμενο γράμμα του φοινικικού αλφαβήτου ονομαζόταν yod. Η λέξη αυτή σήμαινε ‘χέρι’ και φαίνεται ότι το σημείο αυτό ήταν αρχικά το εικονόγραμμα του χεριού. Στο φοινικικό αλφάβητο αποδίδει ένα σύμφωνο, όπως αυτό που ακούγεται στην αρχή της αγγλικής λέξης you ‘εσύ’ ή στη λέξη παιδιά [peδyá]. Στα αρχαία ελληνικά δεν υπήρχε τέτοιο σύμφωνο και οι Έλληνες αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν αυτό το φοινικικό γράμμα για να αποδώσουν ένα κοντινό του φωνήεν, το I. Έτσι το σύμφωνο yod της φοινικικής έγινε το φωνήεν ιώτα (δηλαδή γιώτα) της ελληνικής.

Το επόμενο γράμμα του φοινικικού αλφαβήτου είναι το kaf. Η λέξη αυτή σήμαινε ‘παλάμη’. Οι Έλληνες χρησιμοποίησαν το γράμμα αυτό (Κ, το ονόμασαν κάπα) για να αποδώσουν τον δικό τους παρόμοιο φθόγγο. Τα φοινικικά είχαν και έναν άλλο φθόγγο συγγενικό με το [k], που προφερόταν εντονότερα. Αυτόν τον αγνόησαν οι Έλληνες γιατί δεν αντιστοιχούσε σε φθόγγο της δικής τους γλώσσας.

Το αμέσως επόμενο γράμμα του φοινικικού αλφαβήτου είναι το lamd (δεν είναι βέβαιο τί σημαίνει), το οποίο προσάρμοσαν οι Έλληνες στα ελληνικά ως λάμδα, Λ, και το χρησιμοποίησαν για να αποδώσουν τον φθόγγο [l] της γλώσσας τους.

Ακολουθούν στη σειρά τα γράμματα που δηλώνονταν στα φοινικικά με τις λέξεις mem και nun. Η πρώτη σήμαινε ‘νερό’. Στις πρωτοσιναϊτικές επιγραφές, προδρόμους της φοινικικής γραφής, η αντιστοιχία της σημασίας ‘νερό’ του mem με την εικόνα του νερού είναι φανερή. Το σχήμα που χρησιμοποιείται είναι μια κυματιστή γραμμή και αυτό συνεχίζεται με το σημερινό Μ. Το φοινικικό σημάδι mem χρησιμοποιήθηκε από τους Έλληνες για να αποδοθεί το δικό τους παρόμοιο σύμφωνο [m]. Το ελληνικό όνομα του γράμματος είναι μι, ίσως από επίδραση του ονόματος για το Ν (νι).

Το επόμενο γράμμα ονομάζεται nun (σημαίνει ‘ψάρι’, αλλά το σχήμα φαίνεται να έχει χάσει την εικονική του σχέση με την έννοια ‘ψάρι’) και χρησιμοποιήθηκε από τους Έλληνες με το όνομα νι για να αποδώσει το δικό τους παρόμοιο σύμφωνο, δηλαδή το Ν [n].

Το γράμμα που ακολουθεί ονομάζεται ayin και σημαίνει ‘μάτι’. Το σχήμα βεβαιώνει ότι αρχικά το σημείο αυτό ήταν μια εικονογραφική απόδοση του ματιού. Οι Έλληνες χρησιμοποίησαν λοιπόν αυτό το φοινικικό γράμμα, που δήλωνε σύμφωνο, για να αποδώσουν το δικό τους φωνήεν Ο. Και έφτιαξαν αργότερα ένα δικό τους όνομα για το γράμμα αυτό: το ονόμασαν όμικρον για να το διακρίνουν από ένα γράμμα που έφτιαξαν οι ίδιοι (γιατί δεν υπήρχε στο φοινικικό αλφάβητο), το «μεγάλο Ο», δηλαδή το Ω, ωμέγα, που απέδιδε το μακρό [ο] = [οο]. Δεν αποκλείεται να οδηγήθηκαν στη χρήση του συγκεκριμένου γράμματος για να αποδώσουν το δικό τους φωνήεν [ο] από το ίδιο του το όνομα στα φοινικικά, που σήμαινε, όπως είδαμε, ‘μάτι’. Στα αρχαία ελληνικά η λέξη για το ayin ‘μάτι’ ήταν οφθαλμός. Ίσως με αφετηρία τη λέξη οφθαλμός, μετάφραση του φοινικικού ονόματος του γράμματος (ayin), οδηγήθηκαν στη χρήση αυτού του φοινικικού σημείου για να αποδώσουν το φωνήεν [ο] των ελληνικών.

Από τα γράμματα που ακολουθούν αξίζει να σημειώσουμε το γράμμα rosh, που σημαίνει ‘κεφάλι’ και χρησιμοποιήθηκε με το όνομα ρο για να αποδοθεί το σύμφωνο [r] της ελληνικής, το Ρ. Οι Έλληνες χρειάστηκε να δημιουργήσουν και κάποια νέα γράμματα για σύμφωνα που δεν υπήρχαν στα φοινικικά: Φ, Χ, Ψ. Το Φ και το Χ αντιστοιχούσαν στην προφορά, στα αρχαία ελληνικά, σε [ph], [kh]. Σε ορισμένα ελληνικά αλφάβητα (γιατί υπήρχαν πολλά στις διάφορες περιοχές του ελληνικού κόσμου) δεν εμφανίζονται τα Φ, Χ, Ψ αλλά στη θέση τους βρίσκουμε ΠΗ, ΚΗ, ΠΣ.

Όσα είδαμε ως τώρα βεβαιώνουν την πηγή από την οποία γεννήθηκε το ελληνικό αλφάβητο, τους Φοίνικες: ομοιότητα των γραμμάτων μεταξύ των δύο αλφαβήτων, παρόμοια σειρά των γραμμάτων, παρόμοια ονόματα. Αυτό που έκαναν οι Έλληνες, γιατί το είχε ανάγκη η γλώσσα τους, ήταν να δημιουργήσουν ένα αλφαβητικό σύστημα που αποτυπώνει όλους τους φθόγγους, φωνήεντα και σύμφωνα, και όχι μόνο τα σύμφωνα, όπως συμβαίνει στο φοινικικό αλφάβητο. Έτσι, με το ελληνικό αλφάβητο δημιουργείται, για πρώτη φορά, ένα σύστημα γραφής που παριστάνει όλους τους φθόγγους χωρίς την ελλειπτικότητα του φοινικικού συστήματος και την, κατά πολύ μεγαλύτερη, ελλειπτικότητα των παλαιότερων συλλαβικών συστημάτων (γραμμική Β). Το αποτέλεσμα είναι ότι υπάρχει πλέον ένα «εργαλείο» που μαθαίνεται εύκολα και μπορεί να γίνει κτήμα όλων και όχι μόνο ειδικών γραφέων και ειδικών αναγνωστών. Ο δρόμος για τη δημοκρατία της πληροφορίας έχει ανοίξει.

Οι ίδιοι οι αρχαίοι Έλληνες είχαν επίγνωση ότι το αλφάβητο τους βασιζόταν στο φοινικικό αλφάβητο. Τα γράμματα του αλφαβήτου τα ονόμαζαν φοινικικά γράμματα (φοινικήια γράμματα). Ο αρχαίος ιστορικός Ηρόδοτος λέει ξεκάθαρα ότι οι Έλληνες έμαθαν τη γραφή από τους Φοίνικες και σημειώνει: «Στην αρχή οι Έλληνες μεταχειρίστηκαν όσα γράμματα μεταχειρίζονται οι Φοίνικες· ύστερα όμως, με το πέρασμα του χρόνου άλλαξαν τον ήχο τους και το σχήμα τους». Αφού τα γράμματα τα εισήγαγαν οι Φοίνικες στην Ελλάδα, είναι δίκαιο να ονομάζονται «φοινικικά».

Στην εικόνα βλέπουμε το φοινικικό αλφάβητο (1η στήλη) και τα σχήματα των ελληνικών γραμμάτων σε μερικά αρχαία ελληνικά αλφάβητα.

alpha2

 

Advertisements

220 Σχόλια to “Το ελληνικό αλφάβητο παιδί του φοινικικού”

  1. spiral architect said

    καλημέρα.

    [..] Ο δρόμος για τη δημοκρατία της πληροφορίας έχει ανοίξει. [..]

    Η (πρώτη) στήλη της Ροζέττας

  2. Καλημέρα Νικόλαε, μια απλή σκέψη ενός άσχετου …. και γιατί να μην έχει συμβεί το ανάποδο …; «Το φοινικικό αλφάβητο παιδί του ελληνικού» … λέω. Κάτι ακόμα για να «συνταχθεί » η Ιλιάδα και η Οδύσσεια, πόσες χιλιάδες χρόνια πριν γεννιόταν η γλώσσα τους ; και πως πέρασε από τον προφορικό λόγο στον γραπτό ; …πρωινές απορίες 🙂
    [κάτι σχετικό που βρήκα : http://www.komvos.edu.gr/endoglwssiki/systimatiko/protaseis/protaseis/odiseia/1.htm ]

  3. Κάτι ακόμα http://www.tovima.gr/files/1/2015/06/03/Linear.pdf

  4. Νέο Kid Al Kuwaiti said

    Οι καημένοι οι Φοίνικες (Λιβανέζοι χριστιανοί σήμερα) πάθανε χειρότερα από μας . Τους την έπεσαν οι βάρβαροι καμηλιερηδες και κατάντησαν ,από φορείς πολιτισμού και αλφάβητο δότες, να γράφουν σήμερα με τα αράπικα καλικαντζουρια και να τρώνε παστουρμά και αρνισα παιδάκια με κληματοφυλλα…

  5. Πάνος με πεζά said

    Και δεν ξαναγεννήθηκαν και από την τέφρα τους… Καλημέρα !

  6. Χωρίς να είμαι ειδικός θεωρώ πως δεν είναι απόλυτα πειστικό το κείμενο. Θα προτιμούσα την έκφραση επικρατέστερη εκδοχή γιατί πολλά που στο κείμενο θεωρούνται δεδομένα δεν είναι με βάση την απλή λογική. Παραδείγματα, γράφει ο Ηρόδοτος έτσι, έτσι είναι ; κι αν κάποιος γράφει αλλιώς ποιό είναι το κριτήριο της αξιοπιστίας ; Προσωπικά ούτε η προβάτων βληχή βη με πείθει για την προφορά του βήτα γιατί δεν μπορούμε με ανθρώπινους φθόγγους να αποδόσουμε τους ήχους που παράγουν τα ζώα, οι διαφορές από μια γλώσσα στην άλλη είναι χαώδεις.
    Τέλος πιστεύω πως ο τσαρλατανισμός είναι μέθοδος ανεξάρτητη των θέσεων που υποστηρίζει κάποιος

  7. spatholouro said

    Βρήκα πολύ χρήσιμο το παρακάτω κείμενο:
    http://ancdialects.greeklanguage.gr/books/eisagogi-stin-elliniki-epigrafiki/i-alfavitiki-grafi

  8. Νέο Kid Al Kuwaiti said

    Και φυσικά να μην ξεχνάμε ότι και «εμείς» είμαστε λίγο Φοίνικες. Ο Κάδμος ας πούμε

  9. ΣΠ said

    Καλημέρα.
    Πρέπει να είναι λάθος του OCR. Ο φθόγγος του λάμδα μάλλον είναι [l], όχι [I].

  10. # 4

    Αλλο πάλι και τούτο…Οι Λιβανέζοι (όπως και οι Παλαιστίνιοι) ξεχωρίζουν από τους άλλους Αραβες αναμφισβήτητα. Από εκεί μέχρι να θεωρούν τους εαυτούς τους απόγονους των Φοινίκων {αλήθεια που ηταν η μάλλον ποιά από τις δυο Φοινίκη, η ασιατική ή η αφρικάνικη ; } έχει πολύ δρόμο. Και Χριστιανοί πότε έγιναν, όσοι έγιναν ; Με τις σταυροφορίες ή από την εποχή του Νώε

  11. Νέο Kid Al Kuwaiti said

    Η πατρίδα των Φοινίκων ήταν ο σημερινός Λιβανος, άσχετο Ιβανοσκυλο.

  12. Alexis said

    #8: Ασ’ τα σάπια. Εγώ είμαι αρχαίος Έλληνας γιατί έχω ελληνικό πόδι:

  13. Παναγιώτης Κ. said

    Το σχόλιο μου δεν έχει να κάνει με το κυρίως θέμα αλλά με την εισαγωγή σε αυτό.
    Αναρωτιέμαι: Γιατί βρίσκουν πέραση οι τσαρλατάνοι και οι εθνικιστές; Φαίνεται, όλοι εμείς οι υπόλοιποι κάτι δεν κάνουμε σωστά.
    Μια μερίδα του κόσμου, θέλοντας από κάπου να πιαστεί και να πάρει κουράγιο ως αντίδοτο στην τρομοκρατία των ΜΜΑ , στα κατ΄ εξακολούθηση ψεύδη των πολιτικών ηγεσιών του, στον κυνισμό των εταίρων μας στην ΕΕ και στην προκλητικότητα των γειτόνων μας, ακούει τους τσαρλατάνους και τους εθνικιστές. 😦

    Το άρθρο είναι διαφωτιστικό και καλά έκανε ο Νικοκύρης που το ανάρτησε.

  14. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα!
    Άρθρο αναφοράς το σημερινό. Εξοικονομεί πολύ διαδικτυακό μελάνι στις περιπτώσεις διάφορων λερναίων, μια παραπομπή εδώ και ΟΕΔ.

    >ένα σύστημα γραφής που παριστάνει όλους τους φθόγγους χωρίς την ελλειπτικότητα του φοινικικού συστήματος και την, κατά πολύ μεγαλύτερη, ελλειπτικότητα των παλαιότερων συλλαβικών συστημάτων (γραμμική Β)
    Να κάνω πάσα στους επαΐοντες: Διάβασα κάποτε ένα άρθρο για τη διδασκαλία της γλώσσας διαχρονικά, όπου σημειωνόταν πως πρώτα μάθαινε κανείς την αλφάβητο, μετά τις συλλαβές, και στη συνέχεια την ανάγνωση. Ίσως γι’ αυτό το λόγο η χωρίς διαστήματα βουστροφηδόν γραφή να μη φαινόταν τόσο δύσκολη για εκείνους που τη χρησιμοποιούσαν καθημερινά, καθώς ο εγκέφαλός τους εκπαιδευόταν πολύ στο ν’ αναγνωρίζει συλλαβές και όχι γράμματα.
    Φαίνεται προφανές (ακόμα και σ’ εμένα, που δεν έχω σπουδές στο αντικείμενο), πως η ανθρώπινη γλώσσα μπορεί ν’ αναλυθεί μεν σε φθόγγους, όμως προφορικά έχουμε συλλαβές. Γι’ αυτό έχουμε συλλαβικές, αρχικά, προσπάθειες καταγραφής της. Όμως, για να καταγραφούν όλες οι συλλαβές απαιτούνται πολλά σύμβολα, ακόμη κι αν δε χρησιμοποιούνται όλοι οι δυνατοί συνδυασμοί φθόγγων. Άρα, καταγράφοντας τους φθόγγους εξοικονομείται πολύς χώρος από τις απαιτούμενες βασικές γνώσεις για να διαβάσει κανείς. Αν κάναμε αντιστοίχιση με τους Η/Υ, είναι σαν να χρησιμοποιούμε byte με λιγότερα bit, άρα απαιτείται μικρότερη μνήμη και υπολογιστική ισχύς για την καταχώρηση και την επεξεργασία τους.
    Η διδασκαλία όμως βασιζόταν στις συλλαβές, όπως είπα παραπάνω, ακόμη και μέχρι το 19ο αι. (και ίσως και σε κάποιο βαθμό και σήμερα, όχι με τον ίδιο τρόπο βέβαια). Πράγμα που δείχνει πόσο δύσκολα αλλάζει μια μέθοδος διδασκαλίας βασικών πραγμάτων (αφού μια φορά διδάσκεται η γραφή σε κάθε γενιά) και δικαιολογείται σε κάποιο βαθμό όλη αυτή η αντίδραση σε διαδοχικές επιχειρούμενες αλλαγές (καθαρεύουσα, δημοτική, μονοτονικό κλπ).

    Ελπίζω να μην ήταν πολύ ασυνάρτητα όλα τούτα, προορίζονται κυρίως σαν τροφή για σκέψη (κν προβοκάτσια 🙂 )

  15. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    «Στην αρχή οι Έλληνες μεταχειρίστηκαν όσα γράμματα μεταχειρίζονται οι Φοίνικες· ύστερα όμως, με το πέρασμα του χρόνου άλλαξαν τον ήχο τους και το σχήμα τους». Αφού τα γράμματα τα εισήγαγαν οι Φοίνικες στην Ελλάδα, είναι δίκαιο να ονομάζονται «φοινικικά».

    Ναί ἀλλὰ σἠμερα δὲν ὑπάρχουν Φοίνικες νὰ μᾶς τσαμπουνᾶνε ὅτι μᾶς μάθανε γράμματα. Ἐνῶ ἐμεῖς μποροῦμε νὰ τὸ τσαμπουνᾶμε καὶ στοὺς χρῆστες τοῦ λατινικοῦ ἀλφαβήτου καὶ τοῦ κυριλικοῦ, Μαγκιάααααααα 🙂

  16. ΣΠ said

    Παρατηρώ ότι στην ονομασία κάποιων γραμμάτων χρησιμοποιεί την σημερινή ορθογραφία. Παλιότερα πρέπει να ήταν: γάμμα, κάππα, λάμβδα, μύ, νύ.

  17. Και μια απορία : όλα αυτά τα αλφάβητα έχουν βρεθεί σε στήλες ώστε να φαίνεται η σειρά των γραμμάτων ή έχουν τοποθετηθεί σε αντιστοιχία με το πρώτο ;

  18. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    2 Αν ήταν αντίστροφη η πορεία (ελλην->φοινικ), τα ονόματα των γραμμάτων θα έβγαζαν νόημα στα ελληνικά, ενώ άλεφ σημαίνει βόδι και δείχνει βόδι.

    14α Γι’ αυτο το έβαλα. 🙂

  19. Babis said

    Εμείς οι άσχετοι ή ημιμαθείς στα γλωσσικά ζητήματα, χρειαζόμαστε διαχωριστικές γραμμές για να έχουμε τα πράγματα στο μυαλό μας σε μια σειρά. Ο τίτλος είναι παρελκυστικός δίνει την εντύπωση ότι οι Φοίνικες είχαν πλήρες αλφάβητο και οι Έλληνες το προσάρμοσαν στις ιδιαιτερότητες της γλώσσας τους, ότι έκαναν δηλαδή και οι Ρωμαίοι, που πήραν το Ελληνικό αλφάβητο και το προσάρμοσαν στην Λατινική.

    Αν και εδώ μέσα υπάρχουν πιο ειδικοί από εμένα, θα έλεγα ότι το γενεαλογικό δέντρο έχει ως εξής:

    ιερογλυφικά -> συλλαβογραφή -> συμφωνική γραφή(abjad) -> αλφάβητο

    Συμφωνώ ότι δεν είναι και καμιά επαναστατική εξέλιξη από την abjad των Φοινίκων στο Ελληνικό αλφάβητο, είναι όμως ένα διακριτό βήμα στην εξέλιξη της γραφής.

  20. # 11

    Πράσινο ούφο :

    από Βίκυ

    …Οι Φοίνικες είναι πιθανόν να υπήρξαν όντως άποικοι από άλλη περιοχή, αν όχι τη Σομαλία, όπως πίστευαν οι Αιγύπτιοι, ίσως από την Ερυθρά Θάλασσα, όπως αναφέρει ο Ηρόδοτος, ο οποίος με τη σειρά του αποδίδει αυτή την πληροφορία στους Πέρσες.[3]

  21. ΓιώργοςΜ said

    12 Το δεξί ή το αριστερό; Εκτος αν είναι το δικό σου στη φωτογραφία. 😛

  22. Νέο Kid Al Kuwaiti said

    20. Ναι… σιγά να μην ήταν κι απ το Τζιμπουτί …

  23. Παναγιώτης Κ. said

    Αλεφ με το μηδέν ως δείκτη είναι το σύμβολο που χρησιμοποιούμε στα Μαθηματικά για να συμβολίσουμε τον πληθάριθμο του Ν δηλαδή, του συνόλου των φυσικών αριθμών.

  24. Alexis said

    #21: Όχι δεν είναι δικό μου… Δεν προλάβαινα να κάνω πεντικιούρ και να το φωτογραφίσω… 😆

  25. Παναγιώτης Κ. said

    @14. Θυμάμαι στην Α΄ Δημοτικού μας μάθαιναν να διαβάζουμε σύμφωνα με το παράδειγμα: τ+ο=το
    Σήμερα τι ακριβώς συμβαίνει; Άλλαξε κάτι;

  26. ΓιώργοςΜ said

    22,20 κλπ: Δε βαριέστε ν’ ασχολείστε με τους Γήινους; Κελ ντεκαντάνς!
    Διαλέξτε καλύτερα σε ποιον από τους καινούριους πλανήτες θα πάμε, να τους εκπολιτίσουμε κι αυτούς, μη μείνουν πάνω στα δέντρα οι κακόμοιροι! Στο μεταξύ εγώ θ’ αποκρυπτογραφήσω τα σχέδια του διαστημόπλοιου, μόλις βρω ένα καλό αντίγραφο των επών.
    (Κέφια έχω σήμερα, είναι το τριήμερο μπροστά, ίσως γι’ αυτό).

  27. # 18 a

    Τότε όμως πως εξηγείται οτι για τα μισά περίπου ονόματα των φοινικικών γραμμάτων αγνοείται η σημασία τους ; Αν ήταν φοινικικές λέξεις δεν θα έπρεπε να ξέρουμε την σημασία τους όπως για τις υπόλοιπες ; όπως εμείς υποτίθεται πως συμπληρώσαμε με έψιλον, ύψιλον, όμικρον, ωμέγα, φι, χι, ψι έτσι κι αυτοί πιθανόν να συμπλήρωσαν από κάποια ξένη γι αυτούς γλώσσα

    Γιατί αυτό δεν είναι πρόβλημα και είναι πως στα ελληνικά δεν ξέρουμε τι θα πει άλφα, βήτα κ.λ.π. ;;

  28. Babis said

    #26
    Για να μην χάνουμε χρόνο τους έχουμε ήδη στείλει μήνυμα. Το 2096 που θα έρθει η απάντηση, ξεκινάμε 😛

  29. Ένας παλιός συμμαθητής μου έχει γράψει, προ αρκετών ετών ένα ογκώγες βιβλίο με τον τίτλο «Το αλφάβητο». Αν θυμάμαι καλά (είναι πολλά χρόνια που το διάβασα) λέει περίπου τα ίδια πράγματα με τη σημερινή ανάρτηση του Νοικοκύρη.

  30. spiral architect said

    @20, 22 κλπ: Ο γαύρος πάντως νίκησε τους βασιβουζούκους οσμανλήδες. Λυσσάξτε! 😀

  31. ΓιώργοςΜ said

    25 Τα παιδιά μου μεγάλωσαν κάπως κι έχω διαγράψει τις οδυνηρές μνήμες, αλλά από όσα θυμάμαι, η διδασκαλία των γραμμάτων γίνεται (θεωρητικά) με βιωματικό τρόπο, κάτι σαν «κο, κο, κότα», μαθαίνουμε δηλαδή το φθόγγο και μετά τον τρόπο να τον απεικονίσουμε.
    Η διδασκαλία επίσης δεν γίνεται με αλφαβητική σειρά, αλλά (υποθέτω) με σειρά δυσκολίας, πράγμα που εξαγρίωνε του άλλους γονείς θυμάμαι (αυτές τις τραυματικές μνήμες εννοώ), που ήθελαν ντε και καλά να μάθουν τα καμάρια τους γράμματα «με τον παλιό, καλό τρόπο», όπως αυτοί, που πρόκοψαν, κι όχι με αυτές τις μοντέρνες αηδίες.
    Καλύτερα όμως να μιλήσει η Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων του ιστολογίου, αρμοδίως.

  32. Babis said

    #27
    Θα πρέπει να κάνουμε υποθέσεις με βάση τα στοιχεία, και μέχρι τώρα τα στοιχεία δείχνουν ότι η χρήση των συμβόλων στην Φοινίκη εμφανίζεται δύο με τρεις αιώνες νωρίτερα από την χρήση τους στην Ελληνική γλώσσα.

  33. Alexis said

    #26: Όχι, τα σχέδια για το διαστημόπλοιο τα έχει ο Σώρρας και θα τα δώσει μόνο στους δικούς του.
    Να δω σωρραίους να αποβιβάζονται στον αστερισμό του Υδροχόου και τι στον κόσμο… 😆

  34. cronopiusa said

    The Aleph
    by Jorge Luis Borges

    Καλή σας μέρα!

  35. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα,

    νοηματικό αλφάβητο είχαν;

  36. voulagx said

    Σχετικο με το σημερινο θεμα: http://www.greek-language.gr/greekLang/studies/history/thema_08/index.html

  37. antonislaw said

    Συμβαίνει τώρα! Καλημέρα σας και συγγνώμη για το εκτός θέματος της αναρτήσεως μου, αλλά είναι γλωσσολογικού ενδιαφέροντος
    Στην ερτ 3 τώρα σε ζωντανή εκπομπή αναγράφει στην εκπομπή «καθημερινά και απλά» πάνω δεξιά:» Χαλκίδα Απ’ευθείας»
    μου έκανε εντύπωση το εμπρόθετο, το έψαξα στο ΛΚΝ και το όντι, δεν έχει αλλάξει, γράφεται «απευθείας» το επίρρημα
    τηλεφώνησα στη διεύθυνση προγράμματος της ΕΡΤ 3 με ευχαρίστησαν για την παρατήρηση αλλά βέβαια δεν το άλλαξαν…
    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CE%B1%CF%80%CE%B5%CF%85%CE%B8%CE%B5%CE%AF%CE%B1%CF%82&dq=

  38. spiral architect said

    @37: Δεν είναι λάθος ο λόγιος τύπος, έτσι κι αλλιώς οι μεγαλύτεροι εξ ημών έτσι το μάθαμε.

  39. sarant said

    36 Ειναι πολύ ενδιαφέρον αυτό το άρθρο και έχει και ηχητικά αρχεία

    27 Πιο ακριβές θα ήταν να πει «δεν είμαστε βέβαιοι» τι σημαινουν τα άλλα φοινικικά γράμματα. Αλλά η πασιφανής ομοιότητα αυτών που ξέρουμε, δείχνει ότι υπήρξε δανεισμός

    19 Είναι σημαντική εξέλιξη και αυτό που έγινε στην Ελλάδα

  40. Πέπε said

    @19:
    > > Συμφωνώ ότι δεν είναι και καμιά επαναστατική εξέλιξη από την abjad των Φοινίκων στο Ελληνικό αλφάβητο, είναι όμως ένα διακριτό βήμα στην εξέλιξη της γραφής.

    Και όμως, είναι επανάσταση.

    Το φοινικικό αλφάβητο είχε μόνο σύμφωνα. Τα φωνήεντα εννοούνταν. Αν δοκιμάσεις να γράψεις χωρίς φωνήεντα και να παραμείνεις κατανοητός, θα βρεις ότι το πεδίο ή εξαντλείται πολύ σύντομα, ή πρέπει να είναι εκ των προτέρων συμβατικά γνωστό σ’ ένα κύκλο ανθρώπων με κοινές γνώσεις. Κλπ, χλστ, thx (thanks), πλ (=πολύ – συντομογραφία των σόσιαλ μίντια), μλκ. Πόσα ακόμα; Μερικές εκατοντάδες; Σίγουρα όχι κάθε πιθανή και απίθανη λέξη.

    [Μια φορά διασκέδαζα βρίσκοντας πόσες λέξεις περιλαμβάνουν τα σύμφωνα Π-Ν-Τ-Σ, με τη συγκεκριμένη σειρά αλλά με δυνατότητα παρεμβολής οποιουδήποτε φωνήεντος οπουδήποτε. Είναι μερικές δεκάδες. Ποιαν εννοούμε κάθε φορά; Πάντως, πόντος, Πόντιος, άπαντες, πένητες;…]

    Με ξεκάθαρη δήλωση των φθόγγων κάθε λέξης ενός προς έναν, είναι δυνατόν ο καθένας, με μικρή προετοιμασία, να γράψει και να διαβάσει οτιδήποτε, ακόμη και καινούργιες και άγνωστες λέξεις (όπως π.χ. ο Ηρόδοτος γράφει τους δικούς του εξελληνισμούς ξένων κύριων ονομάτων). Αυτό σημαίνει η φράση για τη δημοκρατία της γραφής.

    Χωρίς αυτή την προϋπόθεση, τη γραφή μπορούν να τη χρησιμοποιήσουν μόνο λίγοι. Θα είναι ένα επαγγελματικό εργαλείο των εμπόρων ή του ιερατείου κλπ. (είναι εφικτό να βρεις κωδικές συντομογραφίες για να γράφεις πάνω στα κιβώτια «50 αμφορείς κρασί της Σαντορίνης» π.χ., αλλά δεν μπορείς να κωδικοποιήσεις όλη τη γλώσσα έτσι).

    ____________

    Αυτό το σύστημα γραφής (ένας φθόγγος για κάθε γράμμα, ένα γράμμα για κάθε φθόγγο) ονομάζεται «Αλφαβητική γραφή». Τα συλλαβογράμματα, ιδεογράμματα, εικονογράμματα, ή τα συστήματα όπως το φοινικικό με μόνο σύμφωνα (που ίσως να θεωρείται υποπερίπτωση των συλλαβογραμμάτων) δεν είναι αλφάβητα, αν και φυσικά συνιστούν γραφή κι αυτά.

    Επομένως μπορούμε κάλλιστα να πούμε ότι το ελληνικό αλφάβητο (ή ακόμη και το αλφάβητο γενικά) είναι ελληνική εφεύρεση, κι έτσι να έχουμε ικανοποιημένους και όσους αναζητούν παντού ελληνικές πρωτιές. Ήταν μια πρωτιά όντως. Σημαντική.

    Αλλά η προέλευση των συμβόλων δεν είναι ελληνική.

  41. Γιάννης Ιατρού said

  42. spatholouro said

    37/38
    Πράγματι η ελληνιστική φράση «απ’ ευθείας» έχει παγιωθεί ως μία λέξη, αλλά δύσκολο να τους την «πούμε» ότι είναι λάθος και αλλάξτε το…

  43. Γιάννης Ιατρού said

    41: (συνέχεια)

  44. Alexis said

    #41, 43: Ε, δεν είναι απολύτως ακριβής η μετάφραση, αλφάβητο δανείστηκαν οι Έλληνες όχι γραφή. Έχει μια κάποια διαφορά νομίζω.
    Δεν ζούσαμε και στα δέντρα βρε αδερφέ για να διδαχτούμε τη γραφή από τους Φοίνικες! 🙂

  45. # 41

    Γιάννημ’ κι ο Ηρόδοτος νομίζει, άσε που τους Φοίνικες τους θέλει νάρχονται από τα βάθη της Αραβίας όπως τούπανε οι Πέρσες, πιάσ΄τ’αυγό και κούρεφ’το…
    Άλλος άλλα γράφει κι ο καθένας παίρνει υπ’ όψιν του αυτά που τον βολεύουν, παλεύουνε και στο τέλος τέλος κερδίζουν οι Γερμανοί (από πποδοσφαιρική συνήθεια)

  46. Spiridione said

    40.
    (και παρακάτω σχόλια)
    https://sarantakos.wordpress.com/2013/03/04/dispilio/#comment-354071

  47. Πέπε said

    @44
    Υπήρχε όμως αυτή η εννοιολογική διάκριση στον Ηρόδοτο;

  48. Κάποτε θα αποδειχθεί πως στην λεγόμενη «σκοτεινή περίοδο» είχε απαγορευθεί η γραφή δια ροπάλου γιατί καθένας έγραφε ότι του γούσταρε και άλλοι μετά το έπαιρναν για αλήθεια.
    Ακριβώς όπως πριν την εξάπλωση των ΜΜΑ είχε παίξει ο ΟΣΦΠ στο Λιβόρνο την δεκαετία του 50 και υπερηφανευότανε πως έχασε μόνο με 4-1 την εποχή της καθιερωμένης επτάρας. Μέχρι που βρήκε μια ιταλικιά εφημερίδα ο Αντωνάκος και την έφερνε γύρους στην Φωκίονος Νέγρη στην οποία το σκορ ήταν 14-1 !!!!

  49. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα και τρέχω να δω φίλους!

  50. Μου κάνουν εντύπωση τα «φοινικικά ονόματα» των γραμμάτων που χρησιμοποιεί ο Χρηστίδης. Έχουμε άραγε καμιά πηγή που να λέει πώς τα ονόμαζαν οι ιδιοι οι Φοίνικες; Νόμιζα ότι απλώς τα αναφέρουμε με τα εβραϊκά τους ονόματα (το ίδιο ακριβώς συμφωνικό αλφάβητο χρησιμοποιούσαν και οι Εβραίοι), τα οποία δεν είναι ακριβώς αυτά που δίνει ο συγγραφέας. Το Ζ, π.χ., που κατά το κείμενο «ονομαζόταν zai αλλά δεν ξέρουμε τί σήμαινε η λέξη αυτή», εβραϊκά λέγεται ζάιν, λέξη που σήμαινε κάποιο είδος ξίφους και σήμερα σημαίνει ‘πέος’ 🙂 Επίσης, μοιάζει σαν να βαρέθηκε ο συγγραφέας να απαριθμήσει τα γράμματα μετά το Ν, ίσως γιατί η αντιστοιχία τους με τα ελληνικά είναι λίγο πιο μπερδεμένη, κι έτσι, μετά την περιγραφή των σχετικών με το Ο (που δεν θα την καλοκαταλάβει ο αναγνώστης αν δεν ξέρει ποιον δυσπεριγραπτο φθόγγο παριστάνει το αντίστοιχο σημιτικό γράμμα), γράφει το εκπληκτικό «Από τα γράμματα που ακολουθούν αξίζει να σημειώσουμε το γράμμα rosh, που σημαίνει ‘κεφάλι’ και χρησιμοποιήθηκε με το όνομα ρο για να αποδοθεί το σύμφωνο [r] της ελληνικής, το Ρ. «Το pe δηλαδή, που σημαίνει ‘στόμα’ και μας έδωσε το Π, στο πηγάδι κατούρησε;

  51. Πέπε said

    Όποτε επανέρχεται αυτή η συζήτηση, κάτι που επαναλαμβάνεται πάντοτε είναι: η πλευρά που συμφωνεί με η θέση του σημερινού κειμένου να επικαλείται τον Ηρόδοτο, και η αντίθετη πλευρά να τον αμφισβητεί.

    Κατά τη γνώμη μου δεν υπάρχει ασφαλής αποστομωτική απάντηση σ’ όποιον αμφισβητεί τον Ηρόδοτο. Πράγματι, ο άνθρωπος έγραφε ό,τι κατάφερε να βρει ο ίδιος, και εκφράζει μάλιστα και μόνος του τις επιφυλάξεις του. Άρα ο Ηρόδοτος δεν είναι ισχυρό επιχείρημα.

    Στη συλλογιστική του άρθρου πρέπει να εστιάσουμε. Εμένα με πείθει: άλεφ σημαίνει κάτι στα φοινικικά, και ένα ιδεόγραμμα που μοιάζει με αυτό το κάτι συμβολίζει αυτή την έννοια. Αργότερα αυτό το σύμβολο παύει να είναι ιδεόγραμμα, και συμβολίζει τον αρχικό φθόγγο της λέξης αλεφ. Άλφα δε σημαίνει τίποτε στα ελληνικά, αλλά το σύμβολο είναι το ίδιο. Αυτή η λογική είναι ακράδαντη. Όταν φτάνουμε σε ονομασίες που αγνοείται η σημασία τους στα φοινικικά, εκεί μπορούν να στηριχτούν επιφυλάξεις.

  52. Γιάννης Ιατρού said

    44: Καλά ντε, βάλε «γράμματα», κατά λέξη όπως το γράφει ο Η., να το εξηγεί ο καθένας όπως θέλει μετά 🙂 🙂

    ΥΓ: Βασικά δίκιο έχεις, αλλά εδώ δεν γίνονται βίδες πάνω σ΄αυτό, αλλά στη φράση «άμα τη φωνή μετέβαλλον και τον ρυθμόν των γραμμάτων», και συγκεκριμένα στο ποιούς εννοεί ο Ηρόδοτος (ποιό το υποκείμενο του «μετέβαλλον»):
    Τους Έλληνες-Ίωνες ή τους Φοίνικες-Γεφυραίους; Αν εννοεί τους Έλληνες, τότε όλα όπως τα είπαμε, φοινικικό το αλφάβητο κλπ. κλπ., αν εννοεί τους Γεφυραίους, τότε αυτοί ήσαν που έμαθαν να μιλούν και να γράφουν Ελληνικά…

    Αυτά, για να δώσουμε και κάποια ώθηση στα σχόλια ρε παιδί μου 🙂

  53. (44) Αλέξη, ο Ηρόδοτος προφανώς αγνοούσε τη Γραμμική Β, η χρήση της οποίας φαινεται να είχε πάψει στην Ελλαδα τρεις αιώνες πριν πρωτοεμφανιστεί το φοινικογενές ελληνικό αλφάβητο. Την ΙΔΕΑ της γραφής, ότι δηλαδή κάποιοι άλλοι λαοί ξέρουν και παριστάνουν τη γλώσσα τους με συμβολα, την ήξεραν φυσικά οι Έλληνες, πρβ. τα «σήματα λυγρά» του Ομήρου., αλλά για κάποιο διάστημα φαίνεται πως δεν έγραφαν οι ίδιοι. Αύριο φυσικά η αρχαιολογική σκαπάνη μπορεί να τα ανατρέψει αυτά.
    Η πληροφορία του Ηροδότου δεν θα είχε μεγάλη αξία αν δεν επιβεβαίωνε την ολοφάνερη ομοιότητα των γραμμάτων και των ονομάτων τους.
    Τη σειρά των φοινικικών (σωστότερα, των δυτικοσημιτικών) γραμμάτων την ξέρουμε από τα εβραϊκά, όπου υπάρχουν π.χ. ψαλμοί σε μορφή ακροστιχίδας.

  54. επαναλαμβάνω το χθεσινό σπαμ διότι εδώ ταιργιάζει καλύτερα

  55. Μιχαλιός said

    1) «Γιατί να μην έχει συμβεί το ανάποδο; «Το φοινικικό αλφάβητο παιδί του ελληνικού»»
    2) «Πως εξηγείται οτι για τα μισά περίπου ονόματα των φοινικικών γραμμάτων αγνοείται η σημασία τους;»

    Επειδή το αλφάβητο ΗΤΑΝ ΗΔΗ ΑΡΧΑΙΟ, όταν το πήραν οι Φοίνικες από άλλους λαούς που κατοικούσαν νοτιοτερα, οι οποίοι και είχαν δικές τους διαλέκτους.

    Γι’ συτό άλλωστε κι ο πινακας εδώ μιλάει για reconstructed names, τα οποία μοιάζουν αλλά δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τα γνωστά φοινικίκά/εβραϊκά/αραβικά:

    https://en.wikipedia.org/wiki/Proto-Sinaitic_script

  56. Idom said

    Ο Ηρόδοτος ήταν φιλοσιωνιστής και ιδρυτικό μέλος τής λέσχης Μπίλντερμπεργκ.

  57. Γιάννης Ιατρού said

    54: Άσε, στη γωνία περίμενες, αναμόχλευση παθών λέγεται αυτό !!

  58. Γιάννης Ιατρού said

    Μας έχει αφήσει χρόνους και ο διαπρεπής Τσατσόμοιρος ρε γμτ., να δούμε και καμιά εμπεριστατωμένη γνώμη 🙂

  59. Ριβαλντίνιο said

    Τουλάχιστον τα Υ, Φ, Χ, Ψ, Ω και Ξ τα δημιουργήσαμε εμείς . Συνεπώς το 1/4 του σημερινού μας αλφαβήτου είναι καθαρά ελληνικό. 🙂

  60. Corto said

    41, 43:

    Γιάννη να βάλουμε και το ωραίο απόσπασμα από την χαμένη τραγωδία του Ευριπίδη «Παλαμήδης», να μην μείνουν παραπονεμένοι οι Αναπλιώτες και αρχίσουν να αντιλαλούν αι φυλακαί (χαμόγελον!):

    «τὰ τῆς γε λήθης φάρμακ᾿ ὀρθώσας μόνος,
    ἄφωνα καὶ φωνοῦντα, συλλαβὰς τιθείς,
    ἐξηῦρον ἀνθρώποισι γράμματ᾿ εἰδέναι…»

    https://el.wikisource.org/wiki/%CE%91%CF%80%CE%BF%CF%83%CF%80%CE%AC%CF%83%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1_(%CE%95%CF%85%CF%81%CE%B9%CF%80%CE%AF%CE%B4%CE%B7%CF%82)#fr_578-_.CE.95.CF.85.CF.81.CE.B9.CF.80.CE.AF.CE.B4.CE.B7.CF.82.2C_.CE.A0.CE.B1.CE.BB.CE.B1.CE.BC.CE.AE.CE.B4.CE.B7.CF.82

    https://alphalinenet.files.wordpress.com/2011/12/2.jpg?w=500&h=276

  61. Spiridione said

    53. Έχει βρεθεί αλφαβητάριο (προφανώς είναι το πιο παλιό) στην Ουγκαρίτ, από τον 14ο αιώνα π.Χ, που η σειρά των γραμμάτων είναι ίδια με το φοινικικό, εβραικό κλπ. Το ουγκαρίτικο αλφάβητο (σφηνοειδούς μορφής αλλά με διαφορετικά σύμβολα από τις υπόλοιπες σφηνοειδείς γραφές) είχε 27 γράμματα (και τρία πρόσθετα στα τέλος), ενώ στο φοινικικό παραλείπονται κάποια απ’ τα γράμματα και είναι 22.

    http://www.unesco.org/culture/museum-for-dialogue/item/en/94/alphabet-of-ugarit

    https://books.google.gr/books?id=9i8L8qxSsM4C&pg=PA216&lpg=PA216&dq=ugaritic+abecedary+1948&source=bl&ots=P4oC6hAwcD&sig=u6d7m7r48lL3neTNY0PNh0c5CKU&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwiEs7eA4KjSAhUJ5xoKHRJQB60Q6AEIYTAM#v=onepage&q=ugaritic%20abecedary%201948&f=false

  62. Ριβαλντίνιο said

    @ 50 Αγγελος

    αξίζει να σημειώσουμε το γράμμα rosh, που σημαίνει ‘κεφάλι’

    Θα σου πώ τώρα μια πλάκα να γελάσεις. Στην Παλαιά Διαθήκη στο Ιεζεκιήλ ΛΗ 2-3 και ΛΘ 1 υπάρχει μια προφητεία :

    υἱὲ ἀνθρώπου, στήρισον τὸ πρόσωπόν σου ἐπὶ Γὼγ καὶ τὴν γῆν τοῦ Μαγώγ, ἄρχοντα Ῥώς, Μοσὸχ καὶ Θοβέλ, καὶ προφήτευσον ἐπ᾿ αὐτὸν καὶ εἰπὸν αὐτῷ· τάδε λέγει Κύριος Κύριος· ἰδοὺ ἐγὼ ἐπὶ σὲ Γὼγ ἄρχοντα Ῥώς, Μοσὸχ καὶ Θοβὲλ …Καὶ σύ, υἱὲ ἀνθρώπου, προφήτευσον ἐπὶ Γὼγ καὶ εἰπόν· τάδε λέγει Κύριος· ἰδοὺ ἐγὼ ἐπὶ σὲ Γὼγ ἄρχοντα Ῥώς, Μοσὸχ καὶ Θοβὲλ (= υιέ ανθρώπου, στρέψε το πρόσωπόν σου εναντίον του Γωγ και της χώρας Μαγώγ και των αρχόντων Ρως, Μοσόχ και Θοβέλ. Προφήτευσε εναντίον του Γωγ και είπε εις αυτόν· αυτά λέγει ο Κυριος Κυριος· Ιδού, εγώ επέρχομαι εναντίον σου, Γωγ, και εναντίον των αρχόντων Ρως, Μοσόχ και Θοβέλ. …Συ, υιέ ανθρώπου, προφήτευσε εναντίον του Γωγ και ειπέ· αυτά λέγει ο Κυριος· Ιδού, εγώ επέρχομαι εναντίον σου, Γωγ, άρχοντος των Ρως, Μοσόχ και Θοβέλ. )

    Πολλοί ερμηνευτές αργότερα νόμιζαν ότι αυτό το «Ρως» σήμαινε τους Ρώσους. 🙂 Ότι δηλαδή ο προφήτης Ιεζεκιήλ έβλεπε πολύ μπροστά. Φυσικά οι προφητείες στην πραγματικότητα ποτέ δεν είναι τόσο συγκεκριμένες. Τι είχαμε λοιπόν εδώ ; Η λέξη «Ρως» είναι εβραϊκή και σημαίνει επικεφαλής, αρχηγός, Απλώς στα χωρία αυτά του Ιεζεκιήλ οι «Ο΄» άφησαν την εβραϊκή λέξη «Ρώς» αμετάφραστη και έτσι πολλοί νόμιζαν πως το «Ρως» ήταν κάποιος λαός όπως οι Μοσόχ και οι Θοβέλ.

  63. Ριβαλντίνιο said

    Μεταξύ άλλων και ο Πλούταρχος αναφέρει την εκδοχή των Φοινίκων :

    Τίς αἰτία, δι᾽ ἣν τὸ ἄλφα προτέτακται τῶν στοιχείων.
    (…)
    τὸ ἄλφα πάντων προτάξαι διὰ τὸ Φοίνικας, οὕτω καλεῖν τὸν βοῦν

    http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A2008.01.0311%3Astephpage%3D738a

  64. Γιάννης Ιατρού said

    60: Corto

    Εννοείς το ένα από τα δύο χειρόγραφα αρχαία κείμενα βυζαντινής προέλευσης που βρέθηκαν σε παλίμψηστα που ανακάλυψαν (στο πλαίσιο του Πρότζεκτ αναζήτησης παλιμψήστων «Παλαμήδης», το ένα στην βιβλιοθήκη του Ελληνορθόδοξου πατριαρχείου Ιεροσολύμων και το δεύτερο που βρέθηκε στην βιβλιοθήκη του Παρισιού με τον τίτλο Codex Parisinus Graecus 1330), και συγκενριμένα αυτό του 11ου αιώνα που αναφέρεται, κατά πάσα πιθανότητα, σε ένα χαμένο έργο (που δεν ξέρουμε τον τίτλο) του Ευριπίδη;

  65. Έφυγε από τη ζωή η γηραιότερη Ελληνίδα επιζήσασα του Άουσβιτς

    Χαραγμένο στο χέρι της είχε μέχρι και σήμερα τον αριθμό Α8313.

    https://left.gr/news/efyge-apo-ti-zoi-i-giraioteri-ellinida-epizisasa-toy-aoysvits-0

  66. Γιάννης Ιατρού said

    64: Ρίβα, ο Πλούταρχος είναι κατά πολλούς αιώνες μεταγενέστερος ….

  67. Ριβαλντίνιο said

    Λοιπόν για να κλείσουμε τα στόματα των «Φοινικιστών», «Ινδοευρωπαϊστών» και λοιπών «Ανθελληνιστών». Τα έχει πεί όλα το Ετυμολογικό το Μέγα εδώ και 1000 χρόνια :

    Άλφα : το στοιχείον πάρά το άλφω, το ευρίσκω. Πρώτον γάρ των άλλων στοιχείων ευρέθη…
    Βήτα : το στοιχείον ότι δευτέραν έχον τάξιν, επιβέβηκεν των λοιπών

    🙂

  68. 68

    Για το Γάμα, να μην ρωτήσω καλύτερα, ε;

  69. Ριβαλντίνιο said

    @ 69 Σκύλος

    Κάτσε να δώ γιατί και εγώ ο φτωχούλης από ένα ψεκασμένο βιβλιαράκι τα αντιγράφω :

    Γάμα το στοιχείον παρά το αμάν την γήν, το θερίζειν. Δρεπανώδες γάρ εστίν , ω και ο τύπος του γράμματος όμοιος εστί.

    Βάλε στο «αμάν» ένα γ και βγαίνει αυτό που θέλεις ! 🙂

  70. Ριβαλντίνιο said

    Το Ετυμολογικό το Μέγα υπάρχει και εδώ :

    http://digital.lib.auth.gr/record/126633?ln=el

  71. 70 http://lolsnaps.com/upload_pic/f71ab0ee-there-s-no-bad-time-for-love.gif

  72. Ριβαλντίνιο said

    Εδώ καλύτερα :

    http://www.archive.org/stream/etymologikontome00etymuoft#page/2/mode/2up

    @ 72 Σκύλος

    Τον διεγείρει η ταχύτητα ! 🙂

  73. Corto said

    65:

    Γιάννη έχω την εντύπωση, από όσο κατάφερα να βρω στο διαδίκτυο, ότι ο Ευριπίδης έγραψε τραγωδία με το όνομα «Παλαμήδης», της οποίας κάποια αποσπάσματα σώζονται στο έργο «Ανθολόγιο» του Ιωάννη Στοβαίου, σημαντικού συγγραφέα του 5ου μ.Χ. αιώνα.
    Η τραγωδία ήταν μέρος της τριλογίας Αλέξανδρος – Παλαμήδης – Τρωάδες (το τελευταίο σώζεται), με θέμα τον Τρωικό πόλεμο.

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%99%CF%89%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B7%CF%82_%CE%A3%CF%84%CE%BF%CE%B2%CE%B1%CE%AF%CE%BF%CF%82#.CE.95.CF.81.CE.B3.CE.BF.CE.B3.CF.81.CE.B1.CF.86.CE.AF.CE.B1

    https://books.google.gr/books?id=ItM7AAAAcAAJ&pg=PA333&dq=%CE%A0%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%BC%CE%AE%CE%B4%CE%B7%CF%82+%E1%BC%80%CE%BD%CE%B8%CF%81%CF%8E%CF%80%CE%BF%CE%B9%CF%83%CE%B9+%CE%B3%CF%81%CE%AC%CE%BC%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1%E1%BE%BF+%CE%B5%E1%BC%B0%CE%B4%CE%AD%CE%BD%CE%B1%CE%B9&hl=el&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=%CE%A0%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%BC%CE%AE%CE%B4%CE%B7%CF%82%20%E1%BC%80%CE%BD%CE%B8%CF%81%CF%8E%CF%80%CE%BF%CE%B9%CF%83%CE%B9%20%CE%B3%CF%81%CE%AC%CE%BC%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1%E1%BE%BF%20%CE%B5%E1%BC%B0%CE%B4%CE%AD%CE%BD%CE%B1%CE%B9&f=false

    Στο απόσπασμα μάλλον μιλάει ο ίδιος ο Παλαμήδης και τονίζει την προσφορά του στους ανθρώπους, ότι δηλαδή βρήκε και τους προσέφερε το αλφάβητο σαν φάρμακο που θεραπεύει την λήθη.
    Πιθανόν να είναι μέρος της απολογίας του, διότι κατηγορήθηκε από τον Οδυσσέα για προδοσία (συνεργασία με τους Τρώες).

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A5%CF%80%CE%AD%CF%81_%CE%A0%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%BC%CE%AE%CE%B4%CE%BF%CF%85%CF%82_%CE%91%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%AF%CE%B1

    Γενικώς ο Παλαμήδης θεωρείτο μεγάλος εφευρέτης και ευεργέτης της ανθρωπότητας. Πατέρας του ήταν ο Ναύπλιος και το γνωστό κάστρο φέρει το όνομά του.

  74. Γιάννης Ιατρού said

    Μας έρριξε τώρα ο Νίκος ένα βαρύγδουπο τίτλο/θέμα να βουρλιζόμαστε κι ο ίδιος την έκανε και γλεντάει (του ανταποκριτή μας..) στην συμπρωτεύουσα στα Λαδάδικα (τάχα μου με σαρακοστιανά …) 🙂 🙂

    Νίκο, καλώς ήλθες!

  75. Corto said

    65 (συμπλήρωση):

    Το πρότζεκτ αναζήτησης παλιμψήστων «Παλαμήδης» δεν το είχα υπόψιν μου.

  76. Γιάννης Ιατρού said

    74: Α, ευχαριστώ Corto, γι αυτό ρώτησα, γιατί και αυτά που αναφέρω στο #65 κάπως παρόμοια ονομάστηκαν (Παλαμήδης, από το όνομα του πρόζεκτ …)

  77. Corto said

    77:
    Τώρα είδα αυτό:

    http://anagnostis.org/article/o-palamidis-anakalypse-hameno-ergo-toy-eyripidi

  78. Ριβαλντίνιο said

    Διόδωρος Σικελιώτης :

    ταῖς δὲ Μούσαις δοθῆναι παρὰ τοῦ πατρὸς τὴν τῶν γραμμάτων εὕρεσιν καὶ τὴν τῶν ἐπῶν σύνθεσιν τὴν προσαγορευομένην ποιητικήν. πρὸς δὲ τοὺς λέγοντας, ὅτι Σύροι μὲν εὑρεταὶ τῶν γραμμάτων εἰσί, παρὰ δὲ τούτων Φοίνικες μαθόντες τοῖς Ἕλλησι παραδεδώκασιν, οὗτοι δ᾽ εἰσὶν οἱ μετὰ Κάδμου πλεύσαντες εἰς τὴν Εὐρώπην, καὶ διὰ τοῦτο τοὺς Ἕλληνας τὰ γράμματα Φοινίκεια προσαγορεύειν, φασὶ τοὺς Φοίνικας οὐκ ἐξ ἀρχῆς εὑρεῖν, ἀλλὰ τοὺς τύπους τῶν γραμμάτων μεταθεῖναι μόνον, καὶ τῇ τε γραφῇ ταύτῃ τοὺς πλείστους τῶν ἀνθρώπων χρήσασθαι καὶ διὰ τοῦτο τυχεῖν τῆς προειρημένης προσηγορίας.

    http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A2008.01.0540%3Abook%3D5%3Achapter%3D74%3Asection%3D1

    Και όσοι είναι απ’την Σάμο μπορούνε να καυχώνται.

    Σούδα :

    … ὅτι παρὰ Σαμίοις εὑρέθη πρώτοις τὰ κδ γράμματα …

  79. 17 Η ίδια σειρά των γραμμάτων επιζεί στα αραμαϊκά (νομίζω) και στα αραβικά (σίγουρα). Μαθαίνοντας το αραβικό αλφάβητο, για παράδειγμα, εκεί που νομίζεις ότι η σειρά έχει να κάνει με το σχήμα των γραμμάτων, ξαφνικά αναγνωρίζεις μια σειρά ΑΒΓΔ και μια ΚΛΜΝΟ.

    Η αρχή της ακροφωνίας (ονόματα και σχήμα γραμμάτων με βάση κάποια λέξη που αρχίζει από το γράμμα) συναντάται νομίζω και στα ιερογλυφικά της Αιγύπτου.

  80. Τι λέει για το άλεφ
    ο Αλέφαντος;

  81. Ο άρχοντας Αλέφ διδάσκει μπαλλίτσα, όχι γραμματική.

  82. Ριβαλντίνιο said

    @ 80 Δύτης των νιπτήρων

    Ξέρεις να διαβάζεις ρουνικά Göktürk ;

    https://en.wikipedia.org/wiki/Old_Turkic_alphabet

    Από Οθωμανολόγος να μεταπηδήσεις σε Ογουζολόγος ! 🙂

  83. Corto said

    79 (Ριβαλντίνιο):

    Και αυτό από τον Διόδωρο τον Σικελιώτη:

    «Φησὶ τοίνυν παρ´ Ἕλλησι πρῶτον εὑρετὴν γενέσθαι Λίνον ῥυθμῶν καὶ μέλους, ἔτι δὲ Κάδμου κομίσαντος ἐκ Φοινίκης τὰ καλούμενα γράμματα πρῶτον εἰς τὴν Ἑλληνικὴν μεταθεῖναι διάλεκτον, καὶ τὰς προσηγορίας ἑκάστῳ τάξαι καὶ τοὺς χαρακτῆρας διατυπῶσαι. κοινῇ μὲν οὖν τὰ γράμματα Φοινίκεια κληθῆναι διὰ τὸ παρὰ τοὺς Ἕλληνας ἐκ Φοινίκων μετενεχθῆναι, ἰδίᾳ δὲ τῶν Πελασγῶν πρώτων χρησαμένων τοῖς μετατεθεῖσι χαρακτῆρσι Πελασγικὰ προσαγορευθῆναι.»

    (Ιστορική Βιβλιοθήκη, Γ’ 67)

    https://el.wikisource.org/wiki/%CE%99%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%B9%CE%BF%CE%B8%CE%AE%CE%BA%CE%B7/%CE%93

  84. Μαρία said

    75
    Να τον απολύσεις τον ανταποκριτή σου 🙂

  85. 83 Όι, τέτοια δεν ξέρω!

  86. 65, 74, 77, 78, … Πρότζεκτ … «Παλαμήδης» …

    Εξαιρετικό πρότζεκτ Παλαμήδης και από το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. ΄

    Το μόνο που έχω βρει να παίζει καλά και πλακωτό/φεύγα εκτός από πόρτες.
    (Μειονέκτημά του: Δεν έχει βίδο.)

  87. 87

    Πρότζεκτ για ταβλαδόρους;
    Από το πανεπιστήμιο που βγάζει τις πιο άκυρες σφυγμομετρήσεις;
    Εκεί που προχτέ τσακώθηκε η ΔΑΠ με τη ΝΔΦΚ;
    Ταιριαστό το βρίσκω.

  88. Ριβαλντίνιο said

    @ 84 Corto

    Και ο Φιλόστρατος για τον Παλαμήδη :

    Παλαμήδης εὗρε γράμματα…

    http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A2008.01.0595%3Abook%3D4%3Achapter%3D33

    Ο Παλαμήδης πρέπει να ήταν πολύ σπουδαίος, γιατί όταν οι Αχαιοί ήταν στην Αυλίδα, θέλησαν να τζάσουν τον Αγαμέμνονα από αρχηγό , και να κάνουν αρχηγό στην θέση του τον Παλαμήδη. Γι’αυτό ο Αγαμέμνονας τον είχε στην φούρκα τον καημένο. Και τα τελευταία του λόγια λένε πως ήταν πολύ ωραία :

    – Ω, Αλήθεια, λυπάμαι που πέθανες πρίν από μένα. 😦 😦 😦

  89. 88,

    Έμβλημά τους:

    «Ο κύβος ερρίφθη!»

  90. Corto said

    87 (Μιχάλης Νικολάου):
    Ο Παλαμήδης θεωρείται και εφευρέτης επιτραπέζιων παιχνιδιών, γιαυτό ονόμασαν έτσι αυτό το ηλεκτρονικό τάβλι, φαντάζομαι.

    89 (Ριβαλντίνιο):
    Πολύ καλό το απόσπασμα του Φιλόστρατου!

  91. Γιάννης Ιατρού said

    85: Τι λές; Ε, να, αυτή είναι η αξιοπιστία του κλάδου την σήμερον! Για λέγε, για λέγε, 🙂

  92. Reblogged στις anastasiakalantzi50.

  93. Πέπε said

    Για όσους ξέρουν το διήγημα (το Άλεφ δεν είναι το γράμμα, είναι ένα αντικείμενο που περιγράφονται οι θαυμαστές ιδιότητές του αλλά όχι το ίδιο) έχει ενδιαφέρον να δουν λίγο, στο Γκούγκλε Ίματζες, πώς φαντάστηκαν το Άλεφ διάφοροι εκδότες και οι εικονογράφοι τους.

  94. Μαρία said

    92
    Τι να πω! Μόνος του τα είπε απαντώντας σε ερώτηση του Παναγιώτη τις προάλλες.

    Ειδικός Παλαμηδολόγος είναι ο Κίντος της Αραβίας.

  95. γιὰ τὸ νῦ διαφωνῶ ὅτι σημαίνει ψάρι, αὐτὴ ἡ ἑρμηνεία εἶναι διαδεδομένη, ἀλλὰ ὄχι ὀρθή. παριστάνει τὸ Ν στὴν ἀρχικὴ πολὺ ἀνοιχτὴ στὶς γραμμὲς μορφή του μιὰ σαιζλόνγκ, διότι σημαίνει ἀνάπαυσι, καὶ μ’αὐτὴ τὴν ἔννοια βρίσκεται ἡ λέξι nuwach (μεταγραμματισμένη μὲ λατινιοὺς χαρακτῆρες) στὸν Ἠσαϊα 23,12 καὶ μεταφράζεται ἀκριβῶς ἀνάπαυσις. ῥῆμα τῆς ἴδιας ῥίζης ὑπάρχει στὴν Γένεσι 8,4 ὅπου μεταφράζεται ἐκάθισεν. ἐπίσης θεωρῶ τοὺς Φοίνικες κομιστὰς καὶ ὄχι ἐφευρέτες τοῦ Ἀλφαβήτου, οἱ ὁποῖοι ἦσαν οἱ Ἑβραῖοι. ἐπίσης τὸ κάππα σημαίνει τὰ κλαδιά, ἡ σημασία παλμάμη ὑπάρχει, ἀλλὰ εἶναι μᾶλλον μεταφορική.

  96. Γιὰ τὸν Παλαμήδη θέλω νὰ σκανάρω κάτι καὶ νὰ τὸ ἀνεβάσω ἐδῶ, ὑπάρχει τρόπος;

  97. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    96. Σιγά να μην εφηύραν οι γιδοβοσκοί οι Εβραίοι και το τηλέφωνο…

  98. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    Σε μια λογοτεχνική έξαρση έγραψα σχεδόν προ επταετίας (11-7-2010 ) για τους Έλληνες που είχαν κλέψει το φοινικικό αλφάβητο παραθέτοντας από μνήμης μία ρήση που αποδίδεται στον P. Picasso
    » Οι χαζοί αντιγράφουν οι μεγαλοφυΐες κλέβουν»

    «….Οι Ευρωπαίοι δεν είχαν καταλάβει με ποιους είχαν να κάνουν. Οι Έλληνες είχαν κλέψει το φοινικικό αλφάβητο, το οποίο γνώρισαν καθώς ταξίδευαν στα τέλη του 9ου π.Χ. αιώνα στην ανατολική Μεσόγειο και είχαν δημιουργήσει το ελληνικό εδώ και 27 αιώνες(κατά μία ρήση που αποδίδεται στον P. Picasso “Οι χαζοί αντιγράφουν οι μεγαλοφυΐες κλέβουν’). Είχαν φθάσει μέχρι την Ινδία με τον Μ. Αλέξανδρο…..Έπαιρναν εργολαβικά την είσπραξη φόρων από τους Τούρκους και τους διπλασίαζαν (οι κοτζαμπάσηδες). Ο ιστορικός Οικονόμου μας λέει: “Κατά τα τελευταία προ της Επαναστάσεως έτη …..η καλλιεργημένη έκτασις η οποία ανήκε εις τους Τούρκους και εις το Τουρκικόν Δημόσιον μόλις έφθανε τα 6.368.720 στρέμματα έναντι 9.521.200 στρέμματα πού ανήκαν στούς Έλληνες’ Πολλές φορές η φτωχολογιά ζήταγε την βοήθεια των Τούρκων για να γλυτώσει από τους Κοτζαμπάσηδες….»

    http://www.poiein.gr/archives/9988/index.html

  99. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    59 Οποτε ένας ακραιφνής εθνικόφρων μόνο αυτά τα γράμματα πρέπει να χρησιμοποιεί, πχ. ΨΥΧΩ ΦΩΦΩ!

    70 Μερικοί τα πιστεύουν αυτά 🙂

    75 Νασαι καλά, αλλά Λαδάδικα απο Τετάρτη. Προηγουνται αι Καλάμαι.

    81 🙂 Ο Αλέφαντος ετυμολογείται (χωρις πλάκα) από τον ελέφαντα

    87 Ασε, με έχει ξεσκίσει -αλλά έχει πολύ τύχη βρε παιδί μου

    97 Στέλνεις με μέιλ και το ανεβάζω εγώ

  100. Ριβαλντίνιο said

    @ 96 Κορνήλιος

    ἐφευρέτες τοῦ Ἀλφαβήτου, οἱ ὁποῖοι ἦσαν οἱ Ἑβραῖοι.

    Οι Κιναίοι ήταν κατά την δική μου γνώμη. Αν όχι αυτοί μάλλον οι Μωαβίτες !

  101. οἱ Φοίνικες ἔχουν μιὰ γραμματεία ποὺ ὅλη κι ὅλη εἶναι κάτι μπακαλοτέφτερα, τὴν ἐποχὴ δὲ τῆς μεταφορᾶς τοῦ ἀλφαβήτου ἦσαν κατ’οὐσίαν ὑποτελεῖς τοῦ μείζονος Ἰσραὴλ τοῦ Σολομῶντος, ἑνὸς ἔθνους ποὺ εἶχε ἤδη μιὰ ὑπολογίσιμη γραμματεία, ἀναγνώσιμη μέχρι σήμερα.

  102. Ριβαλντίνιο said

    @ 99 Αφώτιστος Φιλέλλην

    Αδικημένη κοινωνική ομάδα οι κοτζαμπάσηδες. Φορείς δημοκρατίας ήταν. Κάποτε η ιστορία θα τους δικαιώσει.

  103. Ριβαλντίνιο said

    @ 102 Κορνήλιος

    ἦσαν κατ’οὐσίαν ὑποτελεῖς τοῦ μείζονος Ἰσραὴλ τοῦ Σολομῶντος,

    Υπερβολές. Υποτίθεται και ότι επί Ιεροβοάμ Β΄το Βόρειο Βασίλειο είχε κατακτήσει τη Δαμασκό ή της είχε επιβάλει φόρο υποτέλειας . 🙂

  104. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    Kαι φυσικά, αν το φοινικικό αλφάβητο είχε predecessor (συγνώμη για την αγγλικουριά. Δεν μου έρχεται ο νεοφοινικικός όρος…) αυτός δεν μπορεί παρά να ήταν από πολιτισμένους , μάλλον αιγυπτιακός.

  105. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    Ξέχασα να σας πω ότι Φοίνικες είναι και οι Μαρωνίτες της Κύπρου. Τα καλύτερα παιδιά!

  106. Ριβαλντίνιο said

    Τα καλύτερα παιδιά ; Αχαχούχα ! Ουνίτες μονοφυσίτες δεν μπορεί να είναι καλά παιδιά.

    Στην Κύπρο Φοίνικες είναι και όσοι κατάγονται απ’τις περιοχές του Κιτίου και της Λαπήθου.

  107. #105 οἱ Αἰγύπτιοι στὸ θέμα τῆς γραφῆς ἔμειναν πολὺ πίσω μέχρι καὶ τὰ ἑλληνιστικὰ χρόνια.

  108. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    107. Ναι. Γι’αυτό στο σύγχρονο Κίτι (η Σκάλα) προς τιμήν των προγόνων φτιάξαν τις Φοινικούδες.

  109. 102 Κορνήλιε, αυτό το επιχείρημα το έχουμε σκεφτεί πολλοί στη ζωή μας. Αλλά μόνον εκ των υστέρων συνδέουμε το αλφάβητο με τη γραμματεία και τη λογοτεχνία. Κοτζάμ ομηρικά έπη και καταγράφηκαν πολύ αργότερα από τη σύνθεσή τους!

  110. sarant said

    97 Ο Κορνήλιος έστειλε το εξής περί Παλαμήδη (πέντε σελίδες από τον Σιαμάκη):





  111. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    110. Δύτη, ο Κορνέιγ θα βγάλει απολίτιστους του Μινωίτες, τους Αχαιούς, τους Αιγύπτιους ,τους Μπεϊρουτινούς επειδή δεν είχαν (διασωσμένη) «λογοτεχνία» αλλά…»μπακαλοτεφτερα» . Και τολμάει να συγκρίνει αυτούς που ίδρυσαν την Τύρο, την Καρχηδόνα, τη Θήβα,… με τους γιδοβοσκούς του Σολομώντα…

  112. Ριβαλντίνιο said

    Τι είναι η Σούμμα ρε παιδιά ;

  113. #112 δὲν βγάζω κανέναν ἀπολίτιστο, μᾶλλον ἐσεῖς βγάζετε ἀπολίτιστους κάποιους ποὺ ὑποτιμητικὰ ἀποκαλε[πιτε γιδοβοσκούς.

    Σούμμα λέει τὴν Σούδα. ἔχει γράψει περὶ αὐτοῦ εἰδικὴ μελέτη ποὺ μνημονεύθηκε καὶ στὸ Byzantinische Zeitschrift 89 (1996) σελ. 145

  114. #110 αὐτὸς ἀκριβῶς εἶναι ὁ λόγος ποὺ στὰ ἑλληνιστικὰ χρόνια καὶ μετὰ τὴν κλασσικοποίησι τῆς παραχθείσης ἤδη ἑλληνικῆς γραμματείας ἄρχισαν νὰ ἐμφανίζωνται οἱ θεωρίες ποὺ ἤθελαν τὸ ἀλφάβητο ἐξ ἀρχῆς ἑλληνικό.

  115. 115 Είναι όμως και το αντεπιχείρημα στο 102, ότι λαός με μπακαλοτέφτερα δεν είναι δυνατόν να εφεύρει αλφάβητο. (Προσπαθώ να θυμηθώ κάτι που έλεγε ο Κλοντ Λεβί-Στρος για «θερμούς» και «ψυχρούς» πολιτισμούς και τη λειτουργία της γραφής)

  116. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    114. Έτσι! Στον πληθυντικό θα μού μιλάς, με σέβας!

  117. #116 γιὰ τοὺς κλασσικοὺς Ἕλληνες οἱ Ἑβραῖοι ἦταν μιὰ ἀσήμαντη παραφυάδα τῶν Σύρων, εἶχαν συγκεκχυμένη εἰκόνα γι’αὐτούς. ὁ ποιητὴς Χοιρίλος ὅταν μνημονεύῃ τὸν λαὸ ποὺ κατοικεῖ στὰ Σόλυμα (ἐδῶ ἐννοεῖ τὰ Ἰεροσόλυμα κι ὄχι τὸ ἔθνος τῶν Σολύμων τῆς Κιλικίας) κοντὰ σὲ μιὰ πλατειὰ λίμνη (=τὴν Νεκρὰ Θάλασσα) τοὺς παρουσιάζει ὡς Φοίνικες, διότι λέει ὅτι μιλοῦν φοινικικά. σωστὰ ὁ Νουμήνιος, κατὰ μαρτυρία τοῦ Εὐσεβίου, καταλαβαίνει ὅτι ἐδῶ πρόκειται γιὰ τοὺς Ἑβραίους:

    Τῶν δ’ὄπισθε διέβαινε γένος θαυμαστὸν ἰδέσθαι,
    γλῶσσαν μὲν φοίνισσαν ἀπὸ στομάτων ἀφιέντες,
    ᾤκουν δ’ἐν Σολύμοις ὄρεσι πλατεῃ παρὰ λίμνῃ.

  118. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    Levi-Strauss on the Functions of Writing

    Levi-Strauss writes the following aside in his 1955 book, Tristes Tropiques, a description of his anthropological expeditions into the Amazonian jungles.

    Writing is a strange invention. One might suppose that its emergence could not fail to bring about profound changes in the conditions of human existence, and that these transformations must of necessity be of an intellectual nature. The possession of writing vastly increased man’s ability to preserve knowledge. It can be thought of as an artificial memory, the development of which ought to lead to a clearer awareness of the past, and hence to a greater ability to organize both the present and the future. After eliminating all other criteria which have been put forward to distinguish between barbarism and civilization, it is tempting to retain this one at least: there are peoples with, or without, writing; the former are able to store up their past achievements and to move with ever-increasing rapidity towards the goal they have set themselves, whereas the latter, being incapable of remembering the past beyond the narrow margin of individual memory, seem bound to remain imprisoned in a fluctuating history which will always lack both a beginning and any lasting awareness of an aim.

    Yet nothing we know about writing and the part it has played in man’s evolution justifies this view. One of the most creative periods in the history of mankind occurred during the early stages of the neolithic age, which was responsible for agriculture, the domestication of animals and various arts and crafts. This stage could only have been reached if, for thousands of years, small communities had been observing, experimenting and handing on their findings. This great development was carried out with an accuracy and a continuity which are proved by its success, although writing was still unknown at the time. If writing was invented between 4000 and 3000 B.C., it must be looked upon as an already remote (and no doubt indirect) result of the neolithic revolution, certainly not as the necessary precondition for it. If we ask ourselves what great innovation writing was linked to, there is little we can suggest on the technical level apart from architecture. But Egyptian and Sumerian architecture was not superior to the achievements certain American peoples who knew nothing of writing in the pre-Columbian period. Conversely, from the invention of writing right up to the birth of modern science, the world lived through some five thousand years when knowledge fluctuated more than it increased. It has often pointed out that the way of life of a Greek or Roman citizen was not so very different from that of an eighteenth-century middle-class European. During the neolithic age, mankind made gigantic strides without the help of writing; with writing, the historic civilizations of the West stagnated for a long time. It would no doubt be difficult to imagine the expansion of science in the nineteenth and twentieth centuries without writing. But although a necessary precondition, it is certainly enough to explain the expansion.

    To establish a correlation between the emerge writing and certain characteristic features of civilization we must look in a quite different direction. The only phenomenon with which writing has always been concomitant is the creation of cities and empires, that is the integration of large numbers of individuals into a political system, and their grading into castes or classes. Such, at any rate, is the typical pattern of development observed from Egypt to China, at the time when first emerged: it seems to have favoured the exploitation of human beings rather than their enlightenment. This exploitation, which made it possible to assemble thousands of workers and force them to carry out exhausting tasks, is a much more likely explanation of the birth of Architecture than the direct link referred to above. My hypothesis, if correct, would oblige us to recognize the fact that the primary function of written communication is to facilitate slavery. The use of writing for disinterested purposes, and as a source of intellectual and aesthetic pleasure, is a secondary result, and more often than not it may even be turned into a means of strengthening, justifying or concealing the other.

    … If we look at the situation nearer home, we see that systematic development of compulsory education in European countries goes hand in hand with the extension of military service and proletarianization. The fight against illiteracy is therefore connected with an increase in governmental authority over the citizens. Everyone must be able to read, so that the government can say: Ignorance of the law is no excuse.

    Levi-Strauss, Claude. 1955 (1976). Triste Tropiques. Harmondsworth UK: Penguin, pp.391-393.

    Δύτη, πολύ ενδιαφέρον! (αλλά τολμώ να παρατηρήσω (με το μποέμικο τρόλικο σημερινό μου άβαταρ…:-) ότι την τελευταία παράγραφο είναι σαν να την έγραψε ο…ΛΑΜΠΡΟΣ 😆 )

  119. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    http://newlearningonline.com/literacies/chapter-1/levi-strauss-on-the-functions-of-writing

    Δύτη, πολύ ενδιαφέρον! (αλλά τολμώ να παρατηρήσω (με το μποέμικο τρόλικο σημερινό μου άβαταρ…:-) ότι την τελευταία παράγραφο είναι σαν να την έγραψε ο…ΛΑΜΠΡΟΣ 😆 )

  120. Ριβαλντίνιο said

    @ 118 Κορνήλιος

    Παλιά είχαμε δεί και μερικά ακόμη :

    Θεόφραστος (στον Ευσέβιο) :
    (…)Ιουδαίοι(…)φιλόσοφοι το γένος όντες(…).

    https://books.google.gr/books?id=e6I9UTVvFzkC&pg=PA3&lpg=PA3&dq=%CF%86%CE%B9%CE%BB%CF%8C%CF%83%CE%BF%CF%86%CE%BF%CE%B9+%CF%84%CE%BF+%CE%B3%CE%AD%CE%BD%CE%BF%CF%82+%CF%8C%CE%BD%CF%84%CE%B5%CF%82&source=bl&ots=NZ1sNxCSgb&sig=AAhkXvLkpv64M7Z6hPzf81R12_U&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwixreSii7HJAhXJORoKHZMFCPQQ6AEILTAC#v=onepage&q=%CF%86%CE%B9%CE%BB%CF%8C%CF%83%CE%BF%CF%86%CE%BF%CE%B9%20%CF%84%CE%BF%20%CE%B3%CE%AD%CE%BD%CE%BF%CF%82%20%CF%8C%CE%BD%CF%84%CE%B5%CF%82&f=false

    Άπαντα μέντοι τα περί φύσεως είρημένα πάρα τοις άρχαίοις λέγεται καί παρά τοις έξω της Ελλάδος φιλοσοφούσι, τά μεν παρά τοις Ίνδοΐς υπό των Βραχμάνων τά δε εν Συρία υπο των καλουμένων Ιουδαίων.
    (Μεγασθένης στον Ευσέβιο)

    https://books.google.gr/books?id=3_IUAAAAQAAJ&pg=PA476&dq=%CF%84%CF%89%CE%BD+%CE%92%CF%81%CE%B1%CF%87%CE%BC%CE%AC%CE%BD%CF%89%CE%BD+%CF%84%CE%AC+%CE%B4%CE%B5+%CE%B5%CE%BD+%CE%A3%CF%85%CF%81%CE%AF%CE%B1+%CF%85%CF%80%CE%BF+%CF%84%CF%89%CE%BD+%CE%BA%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CF%85%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CF%89%CE%BD+%CE%99%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%B1%CE%AF%CF%89%CE%BD.&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwiz8dLUlLHJAhVMfxoKHQTVCWIQ6AEIHDAA#v=onepage&q=%CF%84%CF%89%CE%BD%20%CE%92%CF%81%CE%B1%CF%87%CE%BC%CE%AC%CE%BD%CF%89%CE%BD%20%CF%84%CE%AC%20%CE%B4%CE%B5%20%CE%B5%CE%BD%20%CE%A3%CF%85%CF%81%CE%AF%CE%B1%20%CF%85%CF%80%CE%BF%20%CF%84%CF%89%CE%BD%20%CE%BA%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CF%85%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CF%89%CE%BD%20%CE%99%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%B1%CE%AF%CF%89%CE%BD.&f=false

    κἀκεῖνος τοίνυν τὸ μὲν γένος ἦν Ἰουδαῖος ἐκ τῆς κοίλης Συρίας. οὗτοι δέ εἰσιν ἀπόγονοι τῶν ἐν Ἰνδοῖς φιλοσόφων , καλοῦνται δέ, ὥς φασιν, οἱ φιλόσοφοι παρὰ μὲν Ἰνδοῖς Καλανοί, παρὰ δὲ Σύροις Ἰουδαῖοι τοὔνομα λαβόντες ἀπὸ τοῦ τόπου: προσαγορεύεται γὰρ ὃν κατοικοῦσι τόπον Ἰουδαία. τὸ δὲ τῆς πόλεως αὐτῶν ὄνομα πάνυ σκολιόν ἐστιν: Ἱερουσαλήμην γὰρ αὐτὴν καλοῦσιν.
    (Κλέαρχος στον Ιώσηπο)

    http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0215%3Abook%3D1%3Awhiston+section%3D22

    ========================================================

    Ο Σιαμάκης γιατί λέει πως ο Όμηρος έθαψε τον Παλαμήδη ; Θεωρεί τον Όμηρο απόγονο του Οδυσσέα όπως αναφέρει κατά μια εκδοχή η Σούδα ( κατὰ δὲ ἄλλους Τηλεμάχου τοῦ Ὀδυσσέως καὶ Πολυκάστης τῆς Νέστορος.) ;

  121. Πάνος με πεζά said

    Στα άσχετα της μέρας, δεν ξέρω γιατί αναπαράγεται αυτή η τρολιά
    http://www.newsit.gr/ellada/Neo-peristatiko-Germanoi-panigyrizoyn-poy-evapsan-me-sprei-vagoni-stin-Athina-pic/702662
    Η φωτογραφία μόνο πραγματική δεν είναι, και φαίνεται από την πρώτη ματιά. Εκτός από τους τύπους που είναι «paste» στην αποβάθρα, είναι κι οι άλλοι που είναι μέσα στις γραμμές, καβάλα πάνω στον αγωγό του ρεύματος…Ήμαρτον…

  122. δὲν τὸ λέει ὁ Σιαμάκης, ὁ Σιαμάκης παραθέτει πρῶτα τί λένε οἱ ἀρχαῖοι γιὰ τὸν παλαμήδη. δὲν ἔστειλα καὶ τὶς παραπομπές.

    119 ἄλλο ἡ γραφὴ γενικῶς, ἄλλο τὸ ἀλφάβητο εἰδικῶς. ἡ γραφὴ γενικῶς εἶχε πολλὲς κοιτίδες.

  123. Πέπε said

    Παιδιά, δε χρειάζεσαι αλφάβητο για να αναπτύξεις λογοτεχνία. Εδώ λαοί από χιλιετιών εγγράμματοι εξακολουθούσαν να συνθέτουν προφορική λογοτεχνία μέχρι πρόσφατα. (Άλλο φυσικά ότι με τη γραφή ανοίγονται άπειροι νέοι δρόμοι στη λογοτεχνία, αδιανόητοι για την προφορική.)

    ___________

    100:
    Τι δουλειά έχει ο ελέφαντας; Υπάρχουν ελληνικά επώνυμα που να αναφέρονται σε πράγματα άγνωστα στην Ελλάδα;

    Φανταζόμουν ότι «Αλέφαντος» θα είναι υποχωρητικό αρσενικό της Αλεφαντούς, όπως ο Αλεφάντης είναι το κανονικό αρσενικό (μιας έννοιας όμως που είναι πρωτίστως θηλυκή). Ανυφαντής, ανυφάντρα. Που φαίνει στον αργαλειό. Αρκεί το παριζάκι μου να είναι Υφαντής.

    Εκτός από την αλεφαντού που την έχω ακούσει σίγουρα, θαρρώ πως και το εργαστήρι, εκτός από απλώς «εργαστήρι», το έχω ακούσει και ως αλεφαντουργειό. Δυστυχώς αυτές οι λέξεις δεν γκουγκλάρονται, γιατί στο αλεφαντουργειό ο Γκούγκλης νομίζει (ούτε καν ρωτάει) ότι εννοώ ελεφαντουργία, και στην αλεφαντού -ε, φαντάζεστε βέβαια.

  124. Πέπε said

    Ναι, ξέχασα να συμπληρώσω:

    Δε χρειάζεσαι γραφή για τη λογοτεχνία, χρειάζεσαι όμως για το εμπόριο.

  125. Πέπε said

    123 β:

    Αυτό πρέπει να τονίζεται διαρκώς γιατί δημιουργούνται σοβαρές παρανοήσεις.

  126. Πήρε πρωτάθλημα ο Μουρίνιο με την Τσέλσυ τον άλλο χρόνο απολύθηκε… πήρε πρωτάθλημα ο Μαντσίνι με την Σίτυ, τον άλλο χρόνο απολύθηκε…πήρε πρωτάθλημα πέρισυ ο Ρανιέρι με την Λέστερ, προχθές τον απολύσανε… ΜΕΓΑΛΗ ΓΑΤΑ Ο ΒΕΝΓΚΕΡ !!!!!!!!!!!!!!!!

  127. 119-20 Α γεια σου!

  128. #125 δὲν μιλᾶμε γιὰ γραφή, μιλᾶμε γιὰ ἀλφάβητο εἰδικῶς. καὶ γιὰ τὸ ἐμπόριο μιὰ χαρὰ ἦταν οἱ συλλαβικὲς γραφές, μὴ πῶ κι οἱ λεξεογραφικές. καὶ ἐννοεῖται ὅτι τὸ ἀλφάβητο εἶναι ἀπαραίτητο γιὰ τὴν εὐρεῖα διάδοσι τῆς γραφῆς πέρα ἀπὸ τὶς κάστες τῆς ἐλίτ.

  129. Οι συλλαβικές γραφές μπορούν να αποδώσουν ωραία τις ινδοευρωπαϊκές γλώσσες, τα (συμφωνικά καταρχήν) αλφάβητα προσφέρονται για τις σημιτικές.

  130. Spiridione said

    Οι Αιγύπτιοι θα μπορούσαν να προχωρήσουν στη δημιουργία αλφαβήτου, αφού χρησιμοποιούσαν σύμβολα που παρίσταναν σύμφωνα (uni-literals), πάντα όμως μαζί με άλλα σύμβολα διαφορετικού είδους (bi-literals, tri-literals, determinatives) πριν από το 2000 π..Χ, αλλά δεν το έκαναν.
    Αυτό το βήμα το έκαναν κάποια σημιτικά φύλα μάλλον στην περιοχή του Σινά, κοντά στην Αίγυπτο (πρωτοσιναϊτική γραφή), που δανείστηκαν από τους Αιγύπτιους την ιδέα των συμβόλων που παριστάνουν σύμφωνα και την αρχή της ακροφωνίας. Και αργότερα είχαμε την πρωτοχαναατική γραφή, απ’ όπου και η φοινικική, εβραική κλπ.

    Και μια άποψη εδώ ενός σιωνιστή και φοινικιστή:
    While it has been argued that the Proto-Canaanite script is best described as a syllabary, that is, that a sign represented a consonant plus any vowel, I think it is more instructive to describe the system as proto-alphabetic or simply alphabetic. Whatever we call the system of notation, it is clear that a sign represented a consonant plus any vowel or «zero» vowel. To call this a syllabary, however, may obscure the main point: in the invention of the system, only one sign represented each phoneme noted. This act of abstraction and simplification, absent from all previous syllabic systems, created the alphabet. The step taken was unique. Once the alphabetic principle (as here defined) was discovered, it spread rapidly throughout the ancient world.
    The attempt to define the alphabet as a stage in the completeness of notation, or as a stage when vocalic and consonantal signs were first contrasted, tends to distract one from the decisive problems of the origin of the alphabet. The extension of the Canaanite system to a fuller notation by the Aramaeans in the eleventh or tenth century to permit systematic notation of final vowels, and the further elaboration of vocalic notation by the Greeks after they borrowed the script about 800 B.C. were, relatively speaking, a minor adaptations to the alphabet. To restrict the term «alphabet» to one of these late systems is also to ignore the historic origin of the term «alphabet» which goes back to the names of letters, and the order of these names which were part of the invention of the Proto – Cananite script.

    THE ORIGIN AND EARLY EVOLUTION OF THE ALPHABET
    Frank Moore Cross Jr.
    https://www.jstor.org/stable/23616861?seq=1#page_scan_tab_contents

  131. Νίκος Μαστρακούλης said

    116-119-120:

    Πολύ ενδιαφέρον το κείμενο του Λεβί-Στρος, το παραθέτω μεταφρασμένο στα ελληνικά (για να το χαρεί κι ο Λάμπρος). Ζητώ συγνώμη για τυχόν ατέλειες.

    Ο Λεβί-Στρος για τις λειτουργίες της γραφής

    Ο Λεβί-Στρος γράφει την εξής παρέκβαση στο βιβλίο του Tristes Tropiques του 1955, μια περιγραφή των ανθρωπολογικών του εξορμησεων στις ζούγκλες του Αμαζονίου.

    Η γραφή είναι μια παράξενη εφεύρεση. Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι η εμφάνισή της δεν μπορούσε παρά να επιφέρει βαθιές αλλαγές στις συνθήκες της ανθρώπινης ύπαρξης, και ότι αυτοί οι μετασχηματισμοί πρέπει αναγκαστικά να είναι πνευματικού χαρακτήρα. Η κατοχή της γραφής αύξησε σε τεράστιο βαθμό την ικανότητα του ανθρώπου να διαφυλάττει τη γνώση. Μπορεί να τη θεωρήσει κανείς ως τεχνητή μνήμη, η ανάπτυξη της οποίας θα όφειλε να οδηγήσει σε σαφέστερη επίγνωση του παρελθόντος, και επομένως σε μεγαλύτερη ικανότητα οργάνωσης τόσο του παρόντος όσο και του μέλλοντος. Αφού εξαλείψουμε όλα τα υπόλοιπα κριτήρια που έχουν προταθεί για να διακρίνουμε ανάμεσα στη βαρβαρότητα και τον πολιτισμό, είναι δελεαστικό να διατηρήσουμε τουλάχιστον αυτό: υπάρχουν λαοί με, ή χωρίς, γραφή. Οι πρώτοι είναι ικανοί να αποθηκεύουν τα περασμένα τους επιτεύγματα και να κινούνται με ολοένα μεγαλύτερη ταχύτητα προς τον στόχο που έχουν θέσει, ενώ οι δεύτεροι, όντας ανίκανοι να θυμηθούν το παρελθόν πέρα από το στενό περιθώριο της ατομικής μνήμης, μοιάζουν καταδικασμένοι να παραμένουν φυλακισμένοι σε μια κυμαινόμενη ιστορία που πάντοτε θα στερείται τόσο κάποια αρχή όσο και οποιαδήποτε διαρκή επίγνωση κάποιου στόχου.

    Κι όμως τίποτα απ’ όσα γνωρίζουμε για τη γραφή και για τον ρόλο που έχει παίξει στην εξέλιξη του ανθρώπου δεν δικαιολογεί αυτήν την άποψη. Μια από τις πιο δημιουργικές περιόδους στην ιστορία της ανθρωπότητας συνέβη κατά τα πρώιμα στάδια της νεολιθικής εποχής, που ήταν υπεύθυνη για τη γεωργία, για την εξημέρωση ζώων και για διάφορες τέχνες. Αυτό το στάδιο δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί παρά μόνο αν, επί χιλιάδες χρόνια, μικρές κοινότητες παρατηρούσαν, πειραματίζονταν και παρέδιδαν παρακάτω τα πορίσματά τους. Αυτή η τεράστια εξέλιξη πραγματοποιήθηκε με μια ακρίβεια και μια συνέχεια που αποδεικνύονται από την επιτυχία της, παρ’ όλο που η γραφή ήταν ακόμη άγνωστη τότε. Αν η γραφή επινοήθηκε μεταξύ 4000 και 3000 π.Χ., πρέπει αυτό να θεωρηθεί ως ένα ήδη απομακρυσμένο (και αναμφίβολα έμμεσο) αποτέλεσμα της νεολιθικής επανάστασης, σίγουρα όχι ως η απαραίτητη προϋπόθεση της επανάστασης αυτής. Αν διερωτηθούμε με ποια μεγάλη καινοτομία συνδέθηκε, ελάχιστα μπορούμε να προτείνουμε στο τεχνικό επίπεδο εκτός από την αρχιτεκτονική. Όμως η αιγυπτιακή και η σουμεριακή αρχιτεκτονική δεν ήταν ανώτερες από τα επιτεύγματα ορισμένων λαών της Αμερικής που δεν γνώριζαν καθόλου τη γραφή στην προκολομβιανή περίοδο. Αντίστροφα, από την επινόηση της γραφής μέχρι τη γέννηση της σύγχρονης επιστήμης, ο κόσμος έζησε κάπου πέντε χιλιάδες χρόνια στα οποία η γνώση μάλλον αυξομειωνόταν παρά αυξανόταν. Έχει συχνά επισημανθεί ότι ο τρόπος ζωής ενός Έλληνα ή Ρωμαίου πολίτη δεν τόσο πολύ διαφορετικός από εκείνον ενός Ευρωπαίου της μεσαίας τάξης του δέκατου όγδοου αιώνα. Κατά τη νεολιθική εποχή, η ανθρωπότητα έκανε γιγάντια βήματα χωρίς τη βοήθεια της γραφής. Με τη γραφή, οι ιστορικοί πολιτισμοί της Δύσης έμειναν στάσιμοι για πολύν καιρό. Θα ήταν αναμφίβολα δύσκολο να φανταστούμε την επέκταση της επιστήμης στον δέκατο ένατο και στον εικοστό αιώνα χωρίς γραφή. Όμως, αν και ήταν απαραίτητη προϋπόθεση, σίγουρα [δεν] επαρκεί για να εξηγήσει αυτήν την επέκταση.

    Για να διαπιστώσουμε κάποια συσχέτιση ανάμεσα στην εμφάνιση της γραφής και σε ορισμένα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του πολιτισμού πρέπει να κοιτάξουμε σε εντελώς διαφορετική κατεύθυνση. Το μόνο φαινόμενο με το οποίο η γραφή υπήρξε πάντα συνακόλουθη είναι η δημιουργία πόλεων και αυτοκρατοριών, δηλαδή η ενσωμάτωση μεγάλων αριθμών ατόμων σε ένα πολιτικό σύστημα, και η διαβάθμισή τους σε κάστες ή τάξεις. Αυτό, όπως και να ‘χει, είναι το τυπικό μοτίβο ανάπτυξης που παρατηρείται από τηην Αίγυπτο μέχρι την Κίνα, τον καιρό που πρωτοεμφανίστηκε η γραφή: μοιάζει να ευνόησε την εκμετάλλευση των ανθρωπίνων όντων αντί για τη διαφώτισή τους. Αυτή η εκμετάλλευση, η οποία κατέστησε δυνατό να συγκεντρώνονται χιλιάδες εργάτες και να αναγκάζονται να πραγματοποιήσουν εξαντλητικά έργα, είναι μια πολύ πιο πιθανή εξήγηση της γέννησης της Αρχιτεκτονικής απ’ ό,τι η άμεση σύνδεση που αναφέρθηκε παραπάνω. Η υπόθεσή μου, αν είναι σωστή, θα μας υποχρέωνε να αναγνωρίσουμε το γεγονός ότι η πρωταρχική λειτουργία της γραπτής επικοινωνίας είναι να διευκολύνει τη δουλεία. Η χρήση της γραφής για ανιδιοτελείς σκοπούς, και ως πηγή πνευματικής και αισθητικής απόλαυσης, είναι δευτερεύον αποτέλεσμα, και πολύ συχνά μπορεί μάλιστα να μετατρέπεται σε μέσο ενίσχυσης, δικαιολόγησης ή συγκάλυψης του άλλου αποτελέσματος.

    … Αν κοιτάξουμε την κατάσταση πιο κοντά μας, βλέπουμε ότι η συστηματική ανάπτυξη της υποχρεωτικής εκπαίδευσης στις ευρωπαϊκές χώρες συμβαδίζει με την επέκταση της στρατιωτικής θητείας και την προλεταριοποίηση. Ο αγώνας κατά του αναλφαβητισμού συνδέεται επομένως με μια αύξηση της κυβερνητικής εξουσίας πάνω στους πολίτες. Ο καθένας πρέπει να είναι σε θέση να διαβάζει, έτσι ώστε να μπορεί η κυβέρνηση να πει: Η άγνοια του νόμου δεν είναι δικαιολογία.

    Levi-Strauss, Claude. 1955 (1976). Triste Tropiques. Harmondsworth UK: Penguin, pp.391-393.

  132. Καλή η συζήτηση αλλά να μαθαίνομε και γεωγραφία. Αμερικανός σκότωσε Ινδό επειδή τον πέρασε για … μεσανατολίτη!

    https://left.gr/news/stin-ameriki-toy-tramp-dolofonia-indoy-mihanikoy-apo-andra-poy-fonaze-fygete-apo-ti-hora-moy

  133. Νίκος Κ. said

    Παρατηρώ σε αρκετά γράμματα να υπάρχει μια τάση για κατοπτρική συμμετρία (π.χ. Γ, Ε, Ν, Ρ αλλά ακόμη και στο Β). Μήπως οι αρχαίοι ημών πρόγονοι να προσπαθούσαν να αποφύγουν προβλήματα copyright; 🙂

  134. Γς said

    Κι ο Γς-τζούνιορ. Το ελληνικό εγγόνι του Γς, που είναι και φοινικικό.

    Κι όσο σκέφτομαι τον συμπέθερο στη Σιδώνα, που’ ναι βαθύς γνώστης του Φοινικικού αλφαβήτου και σφοδρός αντίπαλος της ελληνικότητας της αλφαβήτου μας.

    Α δεν γίνεται!
    Θα μου τον χαλάσει.

    Στη Σιδώνα, για μερικές μέρες ακόμα. Στη Σιδώνα της Φοινίκης. Στη Σιδώνα του Ομήρου, του Μέγα Αλέξανδρου.(صيدا Ṣaydā) Η τρίτη μεγαλύτερη πόλη του Λιβάνου. Παλαιότατη φοινικική πόλη στην πεδιάδα που εκτείνεται ανάμεσα στο βουνό Λίβανος και τη Μεσόγειο,

    ——

    Και πόσο τον περίμενε η «γιαγιά» του.
    Που έφυγε για πάντα όταν αυτός ερχόταν.

    Σήμερα τελείωσα επιτέλους με την Ασφάλεια Ζωής που είχε κάνει στο όνομά μου [και εν αγνοία μου].

    Πήρα την επιταγή από την Ιντεραμέρικαν…
    Που θα την καταθέσω στην Αλφα Μπάνκ σε λογαριασμό του.

    Πολλά τα λεφτά. Από την γιαγιά Ειρήνη…

  135. Νίκος Μαστρακούλης said

    Για το κυρίως θέμα της ανάρτησης, περισσότερο ενδιαφέρον έχει για μένα όχι το αν ο πρόγονος του ελληνικού αλφαβήτου ήταν το φοινικικό (αυτό είναι πειστικά λυμένο), αλλά το πώς έγινε η εισαγωγή και η προσαρμογή του.

    Ως προς αυτό, είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον το βιβλίο του Woodard «Greek Writing from Knossos to Homer». Έχω την εντύπωση ότι το πρωτοσυνάντησα στου Σμερδαλέου, ο οποίος δεν αποκλείεται να έχει να πει περισσότερα γι’ αυτό.

  136. Γιάννης Ιατρού said

    96: Κορνήλιος
    …ἐπίσης θεωρῶ τοὺς Φοίνικες κομιστὰς καὶ ὄχι ἐφευρέτες τοῦ Ἀλφαβήτου, οἱ ὁποῖοι ἦσαν οἱ Ἑβραῖοι…

    105: Kid
    …το φοινικικό αλφάβητο είχε predecessor …αυτός δεν μπορεί παρά να ήταν από πολιτισμένους, μάλλον αιγυπτιακός..

    Έτσι!
    Τι ποιο λογικό από το να συμπεράνει κανείς ότι έχουμε μπροστά στα μάτια μας την εξέλιξη της γραφής, από τα Αιγυπτιακά μέσω των Ἑβραίων (Κορνήλιε, θα έλεγα Πρωτο-Σημιτικά φύλα), στους Φοίνικες και μετέπειτα στους λαούς που ζούσαν στον Ελλαδικό χώρο και απ΄ αυτούς στις περιοχές των αποικιών τους στην Ιταλία κι άλλού (π.χ. Ρωμαίους).

    Αυτό είναι (κατ΄εμέ) και η αιτία για το μέγα σφάλμα που γίνεται πολλές φορές, όταν βρίσκονται επιγραφές αρκετά προγενέστερες του 8ου αι. π.Χ. σε μέρη εκτός Ελλάδος που έχουν γράμματα που μοιάζουν με τα Ελληνικά (π.χ. στο Tell El Yahoodieh επί Ραμσή του ΙΙΙ, του 12ου αι. π.Χ – Petrie 1906, pl.48, δύο επιγραφές με φαινομενικά ελληνικά γράμματα, αλλά σε άγνωστη γλώσσα, μάλλον των Υξώς) και αμέσως κάποιες «ευαίσθητες περί την τρισχιλιετή ιστορία μας ψυχές» αναφωνούν «ορίστε, το ελληνικό αλφάβητο προϋπήρχε του φοινικικού» κλπ. κλπ).

  137. Πέπε said

    @119:
    > > But although a necessary precondition, it is certainly enough to explain the expansion.

    @132 (μτφρ του παραπάνω):
    > > Όμως, αν και ήταν απαραίτητη προϋπόθεση, σίγουρα [δεν] επαρκεί για να εξηγήσει αυτήν την επέκταση.

    Πράγματι, το «δεν» έχει προστεθεί στη μετάφραση. Αλλά γιατί δεν υπάρχει στο αγγλικό; Φαντάζει τελείως απαραίτητο.

    Πάντως δεν μπορώ να πω ότι η σχέση μεταξύ γραφής αφενός και πόλεων, αυτοκρατοριών, καστών και γενικά οργάνωσης σε ευρεία κλίμακα αφετέρου γίνεται πολύ σαφής στο απόσπασμα. Τη χρονική τους σύμπτωση την κατάλαβα, για τα υπόλοιπα μένω με τις προσωπικές μου αόριστες (έως συνωμοσιολογικές) υποψίες.

  138. Γς said

    135:

    Ετάξει αυτό ακούγεται τώρα, σε μια … ελληνική ταινία στο Σταρ

    Νονός. Και όχι Γιαγιά. Δεν πειράζει …

    Μια γιαγιά, ούτε απ την Ελλάδα, ούτε απ τη Φοινίκη
    Ενός άλλου πολιτισμού. Των αγγέλων τώρα…

  139. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ρίβα, αδικημένη (κοινωνική) ομάδα θα θεωρούσε τους κοτζαμπάσηδες μόνο ο κυρ Σάββας. 😊

  140. Σάκης said

    Κι ο Καδμος που αναφερθηκε γεννήθηκε στη Συρια από τον Αγηνορα και την Τηλεφασσα. ΈΛληνες. Συρια (σερνω/επειδη εσυραν τα πλοια)

  141. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα, ωραία συζήτηση για τα αλφάβητα.

    120 Για τον Αλέφαντο, είχα γράψει παλιότερα
    Σε κάποια από τις παραλλαγές της Φυλλάδας του Μεγαλέξαντρου διαβάζω ότι «Ο Πώρος όρθωσεν πενήντα χιλιάδες αλέφαντους και εις πάσα αλέφαντον όρθωσεν ωσάν πύριγος απάνου». Προφανώς από εκεί ετυμολογείται το επώνυμο του γνωστού προπονητή.

    Μπορεί να κάνω και λάθος. Δεν θυμάμαι αν έχω δει και αλλού την προέλευση ή αν τη σκέφτηκα εγώ.

  142. Μπούφος said

    62 Σκύλε,
    αυτό το βίντεο με την αρκούδα με εντυπωσίασε! Τι να κάνει ο άνθρωπος τις γλωσσικές αναλύσεις άμα υπάρχουν τέτοιες αρκούδες με τόση φαγούρα στην πλάτη!
    😉

  143. Νίκος Μαστρακούλης said

    138: Πιστεύω ότι στην αγγλική εκδοχή το «δεν» λείπει από αβλεψία. Γι’ αυτό και το πρόσθεσα κατά τη μετάφραση. Ομολογώ ότι δεν έψαξα να βρω και να συμβουλευτώ το γαλλικό πρωτότυπο.

    Πάντως, το κειμενάκι αυτό του Λεβί-Στρος είναι κείμενο με σκέψεις και προβληματισμούς, όχι με αποδείξεις. Το μέχρι πού έχει δίκιο και από πού και πέρα, ενδεχομένως, άδικο επαφίεται στην κρίση του καθενός μας.

  144. Σάκης said

    Τα παρερμηνευομενα μας αρέσουν. Ποιοι ηταν οι Φοίνικες και τι είπε οντως ο Ηρόδοτος; Δεν ειναι εμπεριστατωμένη ερευνα κι ουτε αποδεικνύεται επειδη απλα δεν υφισταται η μεταφορά των γραμμάτων, εννοιών στην Ελλάδα.

  145. Γς said

    139:

    >Εντάξει αυτό ακούγεται τώρα, σε μια … ελληνική ταινία στο Σταρ

    Είναι το I love karditsa.

    Τώρα μάλιστα μια γκόμενα λέει στον πρωταγωνιστή:

    -Σπούδασα στη Νέα Υόρκη. Στο Χάρβαρντ

  146. κουτρούφι said

    Δεν παρακολούθησα το σημερινό θέμα και τα σχόλια. Είδα την αναφορά στον Αλέφαντο. Υπάρχει και Κρητικό επίθετο Αλεφαντινός. Μάλιστα υπάρχουν αρκετοί μουσικοί με το επίθετο αυτό. Υπάρχουν αρκετά βιντεάκια.

  147. Nίκο K. (134), τι εννοείς «κατοπτρική συμμετρία»; Ούτε το Γ, ούτε το Ν, ούτε το Ρ έχουν κατοπτρική συμμετρία, τουλάχιστον στη σημερινή τους μορφή. (Το Ν έχει κεντρική συμμετρία.) — Αν εννοείς ότι στην ιστορική τους εξέλιξη μοιάζουν να αντικαταστάθηκαν αρκετά νωρίς από τα συμμετρικά τους, αυτό πιστεύεται ότι έχει να κάνει με την αλλαγή της φοράς της γραφής: η φοινικική γραφή, όπως μέχρι σήμερα η εβραϊκή και αραβική, γραφόταν από τα δεξιά προς τα αριστερά, και έτσι είναι γραμμένες και οι αρχαιότερες ελληνικές επιγραφές, γρήγορα όμως οι Ελληνες αντέστρεψαν τη φορά, μεσολάβησε δε και ένα στάδιο, γνωστό ως βουστροφηδόν (=όπως πάει το βόδι όταν οργώνει), όπου η μία γραμμή γραφόταν με τη μία φορά και η άλλη με την αντίθετη και με τα γράμματα ανεστραμμένα κατοπτρικά.

  148. Γιάννης Ιατρού said

    137: εδώ οι επιγραφές που ανέφερα

  149. Γς said

    146:

    Τελικά την στρίμωξε τη γκόμενα.

    Ο Γρηγόρης, Ετσι λέγεται.

    Η γκόμενα δεν ξέρω πως λέγεται. Θα σας πω στη συνέχεια…

    Κι ακούγεται και το When The Saints Go Marching In

    Οχι βέβαια με τον Louis Armstrong.

  150. Γς said

    Ωχ,
    Δέστε την μόνοι σας.

  151. Σάκη, λες «δεν υφισταται η μεταφορά των γραμμάτων, εννοιών στην Ελλάδα.»
    Για μεταφορά εννοιών δεν μίλησε κανείς. Μεταφορά γραμμάτων πώς λες ότι δεν έγινε, όταν η ομοιότητα των σχημάτων, των ήχων και των ονομάτων είναι ιτόσο καταφανής;
    Όσο για την ετυμολογία της Συρίας από το σύρω (τα πλοία στην ξηρά), είναι ακόμα πιο κωμική από την ετυμολογία της Αιγύπτου ως ευρισκόμενης «υπτίως του Αιγαίου». Μόνο στη Συρία άμα φτάσεις σέρνεις τα πλοία στην ξηρά;

  152. Γς said

    Ωχ, και κείνο το άλλο το έρμο που σέρνει καράβια

  153. Γς said

    162:

    Κάτι σαν την γεω ργική επανάσταση να πούμε.

    Μεταφορά γονιδίων (μετανάστευση);
    ή τεχνογνωσίας;

  154. Γς said

    ->152

  155. Μαρία said

    144
    Και πολύ καλά έκανες.
    Πρωτότυπο: Mais cette condition necessaire n’est certainement pas suffisante pour l’expliquer.

  156. # 135

    …Που θα την καταθέσω στην Αλφα Μπάνκ σε λογαριασμό του…

    τον Λάμπρο, τον ρώτησες ;

  157. Περιοίκεον δέ σφεας τὰ πολλὰ τῶν χώρων
    τοῦτον τὸν χρόνον Ἑλλήνων Ἴωνες· οἳ παραλαβόντες
    διδαχῇ παρὰ τῶν Φοινίκων τὰ γράμματα, μεταρρυθμίσαντές
    σφεων ὀλίγα ἐχρέωντο, χρεώμενοι δὲ ἐφάτισαν, ὥσπερ καὶ
    τὸ δίκαιον ἔφερε ἐσαγαγόντων Φοινίκων ἐς τὴν Ἑλλάδα,
    φοινικήια κεκλῆσθαι.

  158. Νίκος Κ. said

    148 (Άγγελο): Πράγματι αυτό εννοώ, ότι μοιάζει να αντικαταστάθηκαν από τα συμμετρικά τους. Αν μάλιστα λάβουμε υπόψην κι αυτό που λες (την αλλαγή της φοράς της γραφής) τότε τα σχήματα των γραμμάτων μοιάζουν ακόμη πιο έντονα. Υπάρχει βέβαια και το Σ (ίσως και το Α) που φαίνεται να μην ακολούθησαν αυτόν τον κανόνα (της φοράς της γραφής) αλλά απλά περιστράφηκαν κατά 90 μοίρες.

  159. Νίκος Μαστρακούλης said

    156: Μερσί σερ Μαρί! 🙂

  160. Ριβαλντίνιο said

    Είχα διαβάσει την εξής θεωρία. Αφού βρέθηκαν στο Σινά οι Σιναϊτικές γραφές και οι Εβραίοι πέρασαν απ’το Σινά, την εβραϊκή γραφή ίσως την δημιούργησαν και τους την δίδαξαν οι Κενίτες. Οι Κενίτες ήταν ένα μαδιανιτικό υποφύλο, ο λαός του πεθερού του Μωυσή. Και επειδή στο Α΄Παραλ. Β 55 λέει :

    πατριαὶ γραμματέων κατοικοῦντες ἐν Ἰάβις, Θαργαθιΐμ, Σαμαθιΐμ, καὶ Σωχαθίμ· οὗτοι οἱ Κιναῖοι οἱ ἐλθόντες ἐκ Μεσημὰ πατρὸς οἴκου Ῥηχάβ.( = αι οικογένειαι των γραμματέων, οι οποίοι εκατοικούσαν εις την Ιάβις, Θαργαθιΐμ, την Σαμαθιΐμ και εις Σωχαθίμ. Αυτοί είναι οι Κιναίοι, οι οποίοι κατήγοντο εκ του Μεσημά, πατρός της φυλής του Ρηχάβ.)

  161. Ριβαλντίνιο said

    Αφού όμως μέχρι τώρα η παλαιότερη φοινικική επιγραφή είναι του 11ου αι. π.Χ. , ενώ η παλαιότερη σίγουρη εβραϊκή του 9ου – 8ου αι. π.Χ. τότε καλώς έχουν τους Φοίνικες να προηγούνται των Εβραίων στην δημιουργία του αλφαβήτου.

  162. nikiplos said

    Να πούμε πως το συμπαθές και σφόδρα παρεξηγημένο τετράποδο με την προβοσκίδα, εκτός από τον προαναφερθέντα γλοιώδη γυμνοσάλιαγκα του Μαρινάκη, έχει δώσει την ετυμολογία του και στον τεράστιο Άγγελο Ελεφάντη…

    αυτά για τις ισορροπίες και μόνο…

  163. Ριβαλντίνιο said

    @ 140 Γιάννης Κουβάτσος

    Ρίβα, αδικημένη (κοινωνική) ομάδα θα θεωρούσε τους κοτζαμπάσηδες μόνο ο κυρ Σάββας.

    Ο κυρ Σάββας θα υποστήριζε τους του «κλεπτικού συστήματος» ! 🙂

  164. Γς said

    160:

  165. Γς said

  166. Πέπε said

    @142:
    Εξακολουθεί να μου φαίνεται εντελώς παράξενο το πώς ο ελέφαντας, ζώο ανύπαρκτο όχι μόνο στην ελληνική φύση αλλά και στη μυθολογία και οπουδήποτε (αντίθετα λ.χ. από το λιοντάρι, που υπάρχει σε παραμύθια, στη λαϊκή ζωγραφική, σε κεντήματα κλπ. και ενί λόγω είναι γνωστό στην Ελλάδα) μπορεί να έδωσε ένα επώνυμο. Ακόμη κι αν υπήρχαν επώνυμα όπως *Ελέφαντας, *Ελεφαντινός, *Ελεφαντής κλπ., θα στρεφόμουν μάλλον στην αναζήτηση κάποιας άσχετης λέξης που να έφτασε να συμπέσει ηχητικά με τον ελέφαντα. Και η αλεφαντού είναι καλή τέτοια περίπτωση.

    Το όνομα Αλεφαντινός μοιάζει να είναι πατριδωνυμικό. Υπάρχει χωριό με παρόμοιο όνομα;

    Το μόνο διαλεκτικό λεξικό που διαθέτω, το καρπάθικο του Κ. Μηνά, μου θυμίζει ότι στην Κάρπαθο την είχα ακούσει τελικά την αλεφαντού. Αρσενικό δε δίνει. Έτυμο, όπως είναι προφανές, από το «ανυφαντού». Δίνει επίσης το «αλεφαντιό» = υφαντό, και «αλεφαντικό» ή «αλεφαντικά, τα» = αμοιβή της υφάντρας. Από παράλληλους τύπους σε άλλα ιδιώματα, το μόνο σχετικό είναι τα επώνυμα Αλυφαντής και Αλφαντάκης, κρητικά (αν καταλαβαίνω καλά), για κρητικό τύπο της υφάντρας όμως δίνει «ανυφαντού», που δε μας κάνει.

    Τέλος, δίνει και το άσχετο παρώνυμο «αλεφάντης» »τετράγωνη θυρίδα, διαστάσεων 0,30 Χ 0,30, από την οποία μπαίνουν τα άχυρα στον αχυρώνα», από το αλαφάντης < αναφάντης < αναφαίνω (και παρόμοια σε άλλα κοντινά ιδιώματα). Αλλού σημαίνει φεγγίτης.Και «αλεφαντόξυλο» ένα κομμάτι από κορμό με το οποίο φράζουν τον αλεφάντη. Κατ’ αρχήν μοιάζει απίθανο να σχετίζεται αυτός ο αλεφάντης με τα επώνυμα που αναφέραμε, αν και δεν μπορείς να προβλέψεις ποια απίθανη λέξη μπορεί να γίνει παρατσούκλι και τελικά επώνυμο στα χωριά.

  167. Πέπε said

    @163:
    …που εγώ τον έκανα Αλεφάντη (#124). Θα φταίει ο νόμος της αναλογίας! 🙂

    Πάντως το ίδιο υποθέτω και γι’ αυτό το επώνυμο, έστω και με εξόφθαλμη ομοιότητα προς το «ελέφαντας».

  168. Γς said

    Και ο Κοτιβουάρης
    ‘η Αιβορκόστης…

  169. sarant said

    167 Μην σκέφτεσαι μόνο τον ελέφαντα το ζώο. Ειναι και το φίλντισι. Αλεφαντινός θα μπορούσε να είναι ο φιλντισένιος.

    Δέχομαι πάντως ότι έχεις βάσιμη ένσταση για την αλεφαντού/ανυφαντού. Βέβαια, πώς ανέβηκε ο τόνος ίσαμε την προπαραλήγουσα είναι σοβαρό πρόβλημα.

  170. Γς said

    >ΚοτΝτιβουάρης

    και οι του φίλου μου του Νίκου…

    Που του έλεγα συνεχώς να εξαφανίσει δυο τεράστιους χαυλιόδοντες που είχε σπίτι του.

    -Γιατί; Δεν τους κατέχω παράνομα. Τους έφερε ο πατέρας μου που έκανε 30 χρόνια στο Καμερούν.

    -Ρε σύ πέτα τους! Θα τους βρίσκουν μετά 1000-2000 χρόνια στις ανασκαφές και θα λένε ότι είχαμε ελέφαντες στην Αθήνα.

  171. Γς said

    Πάω για ύπνο

    Δεν σας κόβω να έχετε όρεξη για σοβαρή επιστημονική κουβέντα απόψε…

    Και τη θαυμάσια ημέρα ήταν σήμερα, ε;

  172. Μαρία said

    167, 170
    Λέσβος
    Ελεφαντά απο το 1918, Αλεφαντά απο το 1928 και μετά το 1940 ΑλΥφαντά!!
    Ο Συμεωνίδης το ετυμολογεί απ’ το ανύπαρκτο ρημ. επίθετο του αναφαίνομαι *ανεφαντός.
    Παραπέμπει και στο Μηνά.

  173. Πέπε said

    @170:
    Μα ο «ελέφας» = ελεφαντοκόκαλο, «ελεφάντινος» κλπ. δεν είναι κάπως πολύ λόγιες λέξεις για να δώσουν επώνυμα;

    Για τον τόνο έχεις δίκιο, είναι όντως πρόβλημα (μακάρι να ‘ναι το σοβαρότερό μας!), αλλά ξέρω γω, ονόματα είναι αυτά, δεν είναι εντελώς κανονικές λέξεις. Σκέφτομαι και τα Ξάνθος, Σγούρος, Κόντος…

    _________

    Edit: Όχι, δεν είναι πολύ λόγιες. Μαλαματένιος αργαλειός κι ελεφαντένιο χτένι.

    Καλώς λοιπόν, κερδίζεις ένα σημείο! 🙂

    (Αλλά και πάλι για υφάντρες ο λόγος! 🙂 )

  174. Πέπε said

    Και μ’ αυτά θυμήθηκα τα μίνι ελεφαντάκια της Τήλου. Μια μοναδικότητα τόσο προβεβλημένη στο νησί ώστε τα βλέπεις παντού, π.χ. στις σακούλες του τοπικού σούπερ μάρκετ. Αναφέρονται ανελλιπώς σε κάθε τουριστικό έντυπο και ανάρτηση, κλπ..

  175. sarant said

    174 Έχει πολλά αλεφαντινά στα δημοτικά τραγούδια, μερικά απο τα οποία αναμφίβολα σημαίνουν φιλντισένιο:

    Ξουράφι μου αλεφαντινό κι ακόνι από την Πόλη

  176. Νίκο Μαστρακούλη, πράγματι, πολύ ενδιαφέρον το βιβλίο του Woodard. Ευχαριστούμε!

  177. Πέπε said

    @173:
    > > Ο Συμεωνίδης το ετυμολογεί απ’ το ανύπαρκτο ρημ. επίθετο του αναφαίνομαι *ανεφαντός. Παραπέμπει και στο Μηνά.

    Ανεφαίνω, ενεργητικό, δίνει ο Μηνάς (και πράγματι είναι αρκετά κοινό στην Κάρπαθο). Σημαίνει εμφανίζομαι, φανερώνομαι. Το ετυμολογεί δε από το αρχαίο αναφαίνω – εγώ θα περίμενα, τουλάχιστον στ’ αρχαία, μέση φωνή.

  178. #162, ὑπάρχουν ὄχι ἀσόβαρες ἀπόψεις ποὺ ἐπιδικάζουν τὸ ἡμερολόγιο τῆς Γαζὲρ στοὺς Ἰσραηλῖτες.

  179. Έχω την εντύπωση ότι ο Λεβί-Στρος έχει κάπου και ένα πιο επεξεργασμένο κείμενο για τη σχέση γραφής και πολιτισμού.

  180. spatholouro said

    Εδώ η κλασική δουλειά του Σιγάλα («Ιστορία της ελληνικής γραφής») στη β΄ βελτιωμένη έκδοση του 1974:
    http://www.kbe.auth.gr/sigalas.pdf

  181. Νίκος Μαστρακούλης said

    177: Άγγελε, χαίρομαι εξαιρετικά που το βρίσκεις ενδιαφέρον. Οι ευχαριστίες, μαζί με τις δικές μου, στον Σμερδαλέο, απ’ τον οποίο το πήρα μυρουδιά.

  182. Spiridione said

    Μια άποψη για το πώς γεννήθηκε το αλφάβητο από αγράμματους εργάτες ή και στρατιώτες που μιλούσαν κάποια πρωτοσημιτική γλώσσα στα ορυχεία του Σεραμπίτ ελ Χαντέμ στο Σινά, όπου πήγαιναν σε αποστολές μαζί με Αιγυπτίους, περί τον 19ο αιώνα π.Χ. Εκεί υπήρχαν και αιγυπτιακός ναός αφιερωμένος στη θεά Χαθώρ (Βαλαάτ στα σημιτικά).

    If I am correct that the first alphabetic script was invented at Serabit el-Khadem in the reign of Amenemhet III (mid-19th century B.C.E.), I believe I can plausibly explain the process by which it was invented—not by sophisticated scribes, but by comparatively unlettered Asiatic workers.
    The inventors at Serabit clearly used models of hieroglyphs taken from the Egyptian Middle Kingdom inscriptions around them. The Proto-Sinaitic pictograms were adapted from the hieroglyphic pictograms and appear mostly in the area of the turquoise mines and the roads leading to the mines.
    It may seem strange, but I believe the inventors of the alphabet were illiterate—that is, they could not read Egyptian with its hundreds of hieroglyphic signs. Why do I think so? The letters in the Proto-Sinaitic inscriptions are very crude. They are not the same size. They are not written in a single direction: Some are written left to right, others right to left and some from top to bottom. This suggests that the writers had mastered neither Egyptian hieroglyphic nor any other complex, rule-governed script.
    For these illiterate Canaanites the pictorial meanings of the new letters were paramount. The iconic meaning of the hieroglyphs (what they actually pictured) served as an important mnemonic tool for the Canaanite adopters. The iconic meaning of the hieroglyphs was so important that even today, when the Hebrew letters have lost all iconic connection to the old pictorial models (we can’t recognize what the letters are supposed to picture), most letters are still named after the old pictures!
    The modern Hebrew letter aleph is the ’alp, the word for “ox”; the letter bêt is the bayt or “house”; the letter ‘ayin, “eye,” is the name of the old pictorial letter in Proto-Canaanite script (see drawings near the end of the article). But looking at a modern Hebrew aleph, bêt or ‘ayin, we can no longer see the ox, house or eye (nor are these original pictograms evident in the Latin letters A or B).
    Μostly by taking Egyptian hieroglyphs as pictorial models, the Canaanite inventors of the alphabet used the small selection of pictograms they chose in a completely new way, with no reference to (and no knowledge of) the correct reading of the signs in Egyptian!
    Confirming their ignorance of the meaning of Egyptian hieroglyphs, the Canaanite inventors of the alphabet would sometimes conflate two different hieroglyphic pictograms. For example, Egyptian hieroglyphic distinguishes two different kinds of snakes. One sign pictures a cobra generally; the other depicts a horned viper. These different pictograms are signs for different sounds in Egyptian, the first for the sound “DG” and for the second, “F.” These two snakes are never confused in Egyptian writing. The Canaanite inventors of the alphabet, however, failed to note the distinction and simply conflated the two snakes into a single Proto-Sinaitic sign that they used for the letter “N,” from their word for “snake,” probably naḥash.
    For a few letters, the Canaanites took as models not hieroglyphs, but important objects from their own world.6 For example, a drawing of the palm of the hand represents “K,” kaf in Canaanite; there is no pictogram of a palm of the hand in Egyptian hieroglyphic. Similarly with the Proto-Sinaitic sign depicting a composite bow; there is no comparable sign in Egyptian. In Proto-Sinaitic it stands for “SH”; the word for a composite bow in Canaanite was ŝa-na-nu-ma or the like.7 These examples represent independent creativity on the part of the Canaanite inventors of the alphabet and tend to confirm that they took the Egyptian hieroglyphic signs idiosyncratically and without regard to their function or value in Egyptian.
    We might be even more specific about who the inventors of the alphabet were: We may even know their names. They apparently emerged from among the circle of one Khebeded. He is mentioned in several Egyptian hieroglyphic inscriptions at the site and is referred to as the “Brother of the Ruler of Retenu.” Retenu was the area between Gaza and the Baqaa in Lebanon. “Ruler of Retenu” was the title carried by rulers in this area of the Levant. When Asiatic rulers migrated to the eastern Delta, it seems that they kept the title “Ruler of Retenu.” It is clear that this “Khebeded, brother of the Ruler of Retenu” is a Canaanite. In one stela at Serabit (Stela 112), Khebeded pictures himself proudly riding on a donkey with an attendant both fore and aft. No Egyptian would picture himself riding on a donkey. On another stela at the site, Khebeded is pictured with the typical Canaanite “mushroom” hair dress. From the references in these stelae, it appears that Khebeded was involved with Egyptian expeditions to Serabit for more than a decade. He is clearly the highest-ranking Canaanite who left a hieroglyphic inscription in the Serabit temple. He was probably a leader of the Canaanite workforce.
    The quality of the hieroglyphs in an inscription that Khebeded added on a stela (he only added his inscription to an existing stela with much better hieroglyphs) in the temple is very poor. His inscription on Stela 92 would have been an embarrassment for an educated Egyptian scribe (see images later in the article).8 Hieroglyphic signs of different sizes are crammed next to each other, and vacant spaces appear at the end of the line. But the hieroglyphic pictograms in Stela 92 bear a remarkable resemblance to the signs in the Proto-Sinaitic inscriptions. Perhaps most striking is the pictogram for “house,” in the Egyptian hieroglyphic text of Stela 92. The resemblance to the house in the Proto-Sinaitic inscriptions representing bêt is unmistakable and is very different from the original Egyptian hieroglyph.
    The only Egyptian inscriptions where the square house is consistently used come from this area of Sinai and from the Middle Kingdom. And it appears unequivocally several times in Stela 92, which is probably a hieroglyphic Egyptian text made by Canaanites who were familiar with the Proto-Sinaitic inscriptions. They confused the picture of their own “house”-letter with the correct Egyptian hieroglyph!
    The Proto-Sinaitic alphabet may well have been invented in the circle of the Canaanite Khebeded and his followers, many of whose names appear in his stela.
    John Darnell, who discovered a two-line inscription in the Wadi el-Hôl (near Thebes) similar to the Proto-Sinaitic inscriptions from Serabit (see sidebar “The Wadi el-Hôl Inscription: Earlier than Serabit?“), has suggested that the alphabet must have been invented in Egypt in a location with “a plurality of cultural contexts.”9 But isn’t “a plurality of contexts” an exact description of Serabit in the Middle Kingdom?
    It was indeed a world unto itself. The workers in the mines spent long days and nights in the isolated desert, secluded in their camps. The difficult, dangerous work and the long expeditions no doubt cost lives. The Canaanites watched the Egyptians praying, worshiping and writing to the gods. When a name was written, it remained with the god forever. When a blessing was sought, it remained with the god long after the moment of prayer.
    The isolation, fear, pressure and the sudden appreciation of “eternalizing the name” would naturally lead the Canaanites to try to write their own calls to their own gods (Baalat and El) in their own language.10
    Was it the cognitively seductive nature of the hieroglyphic script, with its hundreds of little pictures, that made some Canaanite workers at Serabit feel that they could “almost read” and that gave them the feeling of “Yes, we can”?
    As already noted, the vast majority of the inscriptions in this alphabet come from the Serabit area—more than 30 of them. Only one has come from elsewhere in Egypt (the two-line Wadi el-Hôl inscription). Some few, very short inscriptions (most only a couple of letters) have been found in Canaan dating to the end of the Middle Bronze Age and the Late Bronze Age (c. 1750–1200 B.C.E).
    The alphabet was not an instant success—at least based on the existing examples. One thing is certain: It did not travel fast. Only rarely did a Canaanite caravaneer or soldier bring the alphabet elsewhere. For a half millennium after its invention, this alphabet was rarely used—at least as far as it is reflected in the archaeological record.
    As the Semitist Seth Sanders has observed: “In this earliest phase, the alphabet is a quick and dirty tool of foreign workers, scrawled in desolate places: the mines, the gush of terror. There is no high culture there … The alphabet’s first documented use boils down to the most basic and touching form of communication—‘I was here.’”11
    The Middle Kingdom in Egypt was followed by what is known as the Hyksos period (the XVth–XVIIth dynasties: 17th–16th centuries B.C.E.). In the Hyksos period, Canaanites ruled Egypt. (This period is sometimes cited as a model for Joseph’s rise to power in Egypt, as described in Genesis 37–47.) As noted earlier, the Hyksos capital at Tell el-Daba has been intensively excavated for almost 40 years by Viennese archaeologist Manfred Bietak and his team. Not a single Proto-Sinaitic inscription has been found there. The Canaanite rulers of Avaris would never adopt such an undeveloped, “primitive,” low-class script for their own records. When they presented themselves in inscriptions (which are scarce in Avaris), it was naturally in prestigious Egyptian hieroglyphs.
    As the alphabetic script wandered with Canaanite caravans, it piously retained its pictorial forms for hundreds of years. People learned the letters from one another orally. For this kind of use, the pictorial nature of the signs was very important. It was easy to learn the alphabet simply by memorizing the pictures. The first sound of the picture was the letter. To remember the alphabet, all one had to do was memorize the pictures. The rest followed from that: The “name” of the letter leads one to a picture, which helps to recreate the form of the letter: In the margin at right you can see the ox-shaped head of the letter aleph, the box-shaped house (bêt) for “B,” the hand-like kaf for “K,” wavy lines representing mayim (“water”) or “M,” the snake-like naḥash for “N,” the eye for ‘ayin and the head (rosh) for “R.”
    During this early period (until the 13th–12th centuries) the script continued to be used in a very restricted way, mainly to record personal and divine names. No administration, institution or scribal school was involved. No official power-holders would have an interest in sustaining or developing this subversive fringe invention of the nomads. That is probably why individual re-creations of the signs differ so widely, even though they always preserved their fundamental iconicity.
    During the 12th century B.C.E., the dominant civilizations that had cultivated the complex hieroglyphic and cuneiform scripts in Egypt and Mesopotamia fell out of power. New peoples—Israelites, Phoenicians, Moabites and Arameans—appeared in Canaan and the Levant. For these new people, emerging on the periphery of the old great cultures, it was only natural to write in the fringe-born system of writing that traveled in their own milieu. It suited their languages, their social needs and their newly established identities.
    Sometime during this period of change, the new script must have become institutionalized, maybe even promulgated in schools. As a result, the script quickly underwent a process of linearization and abstraction.12 More experienced writers could relinquish the pictorial link between the letter and its name. At this stage, the “script of the caravans” lost one of its greater assets: its mnemonic power. From this moment on (12th–11th centuries B.C.E.), the user of the script would have to learn a list of arbitrary signs. It would be difficult if not impossible to find the pictures of a bull, a head or a snake in the script.
    During the ninth century B.C.E., the alphabet became the official script of the entire Near East. With its adoption—first for Greek, and later for Latin—the alphabetic script, invented in the milieu of Canaanite miners in the remote Sinai desert, became the script of Western civilization.
    The alphabet was invented only once. All alphabetic scripts derive from this original one, which we may call the Serabit alphabetic script.
    The invention of the alphabet altered, in the long run, the lives of millions of people for millennia. It was not invented by learned scribes in schools, however. It was the child of a few great minds—perhaps one—who lived among the Canaanites working in the turquoise mines of Sinai. Egyptian hieroglyphs, however, made this invention possible. Through the invention of the alphabet, the long-lost ancient Egyptian hieroglyphs secretively live within our own script to this day.
    I would like to thank Professors Joseph Naveh and Benjamin Sass, both of whom contributed greatly to my understanding of various aspects of ancient epigraphy treated in this article. Thanks also to Dan Elharrar of the Hebrew University for his invaluable technical assistance in preparing images for this article.
    http://members.bib-arch.org/publication.asp?PubID=BSBA&Volume=36&Issue=2&ArticleID=6

  183. Μαρία said

    180
    https://www.lesbelleslettres.com/livre/628-entretiens-avec-claude-levi-strauss όπου και η διάκριση των κοινωνιών σε θερμές και ψυχρές.

  184. Μαρία, αυτό θάναι αφού κι εγώ τα θυμάμαι μαζί αυτά. Το είχα διαβάσει στα ελληνικά, στον φάκελο βιβλιογραφίας ξέρεις ποιας 🙂

  185. Μαρία said

    185
    Το έχουμε ξανασυζητήσει με αφορμή κάτι που έγραψε ο Πιδύος αλλά δεν βρίσκω πού. Η παραπομπή, όπως είχα πει και τότε, είναι απο τα προλεγόμενα της καθηγήτριας της ξέρεις ποιας στην ελλην. έκδοση της άγριας σκέψης.

  186. π2 said

    180, 185: Περί Λεβί-Στρως και γραφής τα λέγαμε και στο νήμα της πινακίδας του Δισπηλιού, αυτό με τον Ταβαγκαλάβα πάνω στην πλάβα: https://sarantakos.wordpress.com/2013/03/04/dispilio/

  187. Μαρία said

    187
    Ευτυχώς που έχεις αβατάρα και τα βρήκα γρήγορα https://sarantakos.wordpress.com/2013/03/04/dispilio/#comment-162059

  188. π2 said

    188: Έχω και χρηστώνυμο βολικότατο στην εύρεση, εγώ έτσι ψάχνω συνήθως.

  189. Corto said

    «Tο τρίτο σύμφωνο του φοινικικού αλφαβήτου ονομαζόταν gaml και πιστεύεται ότι αρχικά ήταν ένα εικονόγραμμα που απεικόνιζε την καμήλα (…) τονίζοντας την καμπούρα της.»

    Δεν γνωρίζω πού σταματάει η δημιουργική φαντασία των αρχαιολόγων και πού ξεκινάει η αυθαιρεσία στην προσπάθεια να ερμηνευθεί ο συμβολισμός μιας τεθλασμένης γραμμούλας, πάντως η θεωρία με την καμπούρα της καμήλας μάλλον είναι ξεπερασμένη:

    «Based on its name, the letter has been interpreted as an abstract representation of a camel’s neck, but this has been criticized as contrived, and it is more likely that the letter is derived from an Egyptian hieroglyph representing a club or throwing stick.»

    https://en.wikipedia.org/wiki/Gamma

  190. Νίκος Μαστρακούλης said

    190: Το ένα δεν αποκλείει το άλλο, δηλαδή μπορεί το γράμμα να προήλθε από το αιγυπτιακό ιερογλυφικό «ραβδί», και να ονομάστηκε «καμήλα». Γνωρίζουμε ότι τα ονόματα των γραμμάτων είναι ακροφωνικά, γνωρίζουμε επίσης ότι κάθε γράμμα απεικόνιζε το αντικείμενο του ονόματός του – απαραίτητο αυτό για την εκμάθηση και διάδοση του (συμφωνικού) αλφαβήτου. Οπότε δεν μου μοιάζει αποκύημα ιδιαίτερα δημιουργικής φαντασίας να «πιστεύεται ότι αρχικά […] απεικόνιζε την καμήλα» – για τους δημιουργούς του (συμφωνικού) αλφαβήτου, εννοείται, και όχι για τους Αιγύπτιους.

  191. Corto said

    191:

    Εφόσον η φοινικική γλώσσα δεν σώζεται, η ονομασία και η προφορά των γραμμάτων του φοινικικού αλφαβήτου εξάγονται έμμεσα από τις ζωντανές σημιτικές γλώσσες. Εν προκειμένω για το γάμμα/ gaml γίνεται συσχέτιση με το εβραϊκό Gimel, για το οποίο όμως επίσης αμφισβητείται η σχέση του με την καμήλα.

    Εξάλλου ο συγγραφέας του άρθρου πιθανόν να έχει μπερδευτεί: το γράμμα υποτίθεται ότι συμβολίζει λαιμό καμήλας (a camel’s neck) και όχι καμπούρα (hump).

    Bertrand Russell posits that the letter’s form is a conventionalized image of a camel. The letter may be the shape of the walking animal’s head, neck, and forelegs. Barry B. Powell, a specialist in the history of writing, states «It is hard to imagine how gimel = «camel» can be derived from the picture of a camel (it may show his hump, or his head and neck!)».

    https://en.wikipedia.org/wiki/Gimel#Hebrew_gimel

    Υπάρχει επίσης η θεωρία ότι μερικά φοινικά γράμματα άλλαξαν ονομασία/ σημασία σε σχέση με τα αιγυπτιακά πρότυπά τους:

    The original word was translated from Egyptian into its equivalent form in the Semitic language, and then the initial sound of the translated word became the letter’s value.
    However, according to a 1904 theory by Theodor Nöldeke, some of the letter names were changed in Phoenician from the Proto-Canaanite script. This includes:
    gaml «throwing stick» to gimel «camel»
    digg «fish» to dalet «door»
    hll «jubilation» to he «window»
    ziqq «manacle» to zayin «weapon»
    naḥš «snake» to nun «fish»
    piʾt «corner» to pe «mouth»
    šimš «sun» to šin «tooth»

    https://en.wikipedia.org/wiki/Phoenician_alphabet#Letter_names

    Αυτό δεν συνεπάγεται βέβαια ότι άλλαξε και το σχήμα των γραμμάτων αυτών ή ότι οι νέοι χρήστες τους έβλεπαν στα σύμβολα αυτά την απεικόνιση των νέων τους ονομασιών.
    Σε κάθε περίπτωση, νομίζω καλό είναι να διευκρινίζεται ότι όλα αυτά είναι εικασίες και όχι βεβαιότητες.

  192. Πέπε said

    @192:
    > > Εξάλλου ο συγγραφέας του άρθρου πιθανόν να έχει μπερδευτεί: το γράμμα υποτίθεται ότι συμβολίζει λαιμό καμήλας (a camel’s neck) και όχι καμπούρα (hump).

    Η καμήλα, το ζώο με τον χαρακτηριστικό λαιμό.

  193. Νίκος Μαστρακούλης said

    192: Τώρα μου είναι πολύ πιο κατανοητή η ένσταση, και δεν έχω ισχυρή άποψη υπέρ ή κατά. Σε κάθε περίπτωση συμφωνώ ότι δεν πρέπει να αφήνουμε την εντύπωση της βεβαιότητας.

  194. nestanaios said

    Υπάρχουν τρείς διαφορετικές αναφερθείσες απόψεις γιατί τα γράμματα ονομάστηκαν φοινίκεια. Η μία αναφέρει ότι ονομάστηκαν φοινίκεια επειδή παλαιότερα τα έγραφαν πάνω σε φύλλα φοίνικος. Η άλλη αναφέρει ότι ονομάστηκαν φοινίκεια επειδή φωτίζουν το μυαλό και η τρίτη είναι η γνωστή ανθελληνική άποψη πολλών ανθελλήνων στους οποίους συγκαταλέγονται πολλοί νεοέλληνες «γλωσσολόγοι» αδιαφορώντας αν προσβάλουν την μητρική τους γλώσσα. Ο μόνος λόγος δε που υποστηρίζουν αυτή την άποψη είναι για να δείξουν ότι έχουν «σπουδάσει» σε ξένα πανεπιστήμια με επικρατούσα μόνον αυτή την ανθελληνική άποψη. Ένας πραγματικός επιστήμονας οφείλει να αναφέρει όλες τις απόψεις εκτός αν δεν τις γνωρίζει και σε αυτή την περίπτωση δεν είναι επιστήμονας.

    Τα γράμματα, εμείς οι Έλληνες, τα ονομάζουμε και στοιχεία. Το α,β,γ ,δ και τα λοιπά είναι και στοιχεία, γλωσσικά στοιχεία, κατά τον ίδιο τρόπο που είναι οι μουσικές νότες στοιχεία της μουσικής. Τώρα, το βόδι και το σπίτι και η αγελάδα και η καμήλα σίγουρα δεν είναι γλωσσικά στοιχεία και σίγουρα δεν έχουν την επιθυμητή σχέση γλωσσολογίας. Για τους Φοίνικες δε, αυτά τα ζώα ήσαν μόνον στοιχεία εμπορίου και πλουτισμού.

    Ας αφήσουμε τα ζώα και ας πάμε στα γλωσσικά στοιχεία και συγκεκριμένα στο «Α».
    Λένε ότι τα στοιχεία τα γλωσσικά δεν κλίνονται. ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΛΑΘΟΣ.
    Όλα κλίνονται και το «Α» κλίνεται.

    Το Άλφα απεικονίζει το στοιχείο το υλικό. Αν το υλικό στοιχείο είναι φίλα προσκείμενο στον άνθρωπο, το άλφα ψιλούται. Αν το υλικό στοιχείο είναι μη φίλα προσκείμενο στον άνθρωπο, το «Α» δασύνεται. Στην περίπτωση του «ΑΛΕΦ», αν το α ψιλούται, το βόδι είναι ήμερο, κατοικίδιο. Αν το α δασύνεται, το βόδι είναι άγριο.

    Το «Α» κλίνεται. Έχει θέμα. Το θέμα είναι «ΑΛΦΑΤ». Οι συλλαβές είναι αλ – φατ.
    Η ετυμολογία είναι·
    «Αλ» είναι τα διάσπαρτα υλικά. Το αλμυρό νερό δασύνεται και έχουμε Ἅλ –ς συνεκδοχικά την Θάλασσα
    «Φατ» είναι η αναφορά, η ένδειξη.
    Το στοιχείο «Α» αναφέρεται στα υλικά γλωσσικά αγαθά και κλίνεται
    Άλφα-, αλφατ-ος, αλφατ-ι, αλφατ –α.

  195. Νεσταναίε, πού έχεις δει ποτέ δασυνόμενο ή κλινόμενο άλφα;

  196. Γιάννης Ιατρού said

    195: εναλλακτικά, ο πληθυντικός του Άλφα, είναι Άλφα Άλφα

  197. nestanaios said

    197.
    Ατύχησες. Αυτός είναι ο δυικός.

    196. Παντού στον λόγο τον ελληνικό.

  198. Γιάννης Ιατρού said

    198α: Ένσταση !! 🙂 🙂

  199. # 195

    Δηλαδή το άλφα του άγιου που δασύνεται δείχνει πως ο άγιος είναι μη φίλα προσκείμενος προς τον άνθρωπο ενώ η αρά που ψιλούται είναι φίλα προσκείμενη προς τον άνθρωπο…

    συνεκδοχικά το άλφα στον ΠΑΟ δασύνεται, ενώ στον ΠΑΟΚ ψιλούται…

  200. Γιάννης Ιατρού said

    200: Γιώργη, το Α (Αλφα) έχει μακριά ιστορία… σαν του ΜΠΑΟΚ περίπου 🙂

  201. nestanaios said

    200.
    Η φιλοσοφία της ελληνικής γλώσσας είναι ανθρωποκεντρική. Η ετυμολογία λειτουργεί ανθρωποκεντρικά. Στο κέντρο είναι πάντοτε ο άνθρωπος. Τι ψιλούται και τι δασύνεται δεν το καθορίζουμε εμείς. Υπάρχει στα γλωσσικά στοιχεία. Έχουμε ε-ψιλό και κάποτε είχαμε ε-δασύ. Έχουμε «α» και κάποτε είχαμε δύο άλφα, το ψιλό και το δασύ. Κατά τον ίδιο τρόπο έχουμε τα ψιλά κ,γ,τ και τα δασέα φ,χ,θ και τα μεσαία. Όλα αυτά, ως στοιχεία, προσδιορίζουν, περιγράφουν, μεταφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο την φύση του ανθρώπου. Στο κέντρο είναι πάντοτε ο άνθρωπος. Σημείο αναφοράς.

    Δεν θεωρώ καθόλου απίθανον σε μερικά χρόνια η ετυμολογία του «α» να «προκύπτει» από την μπύρα «αλφα». Σίγουρα θα ήταν καλλίτερο από το «βόδι».

  202. Πέπε said

    @195

    Νεσταναίε, να δεχτούμε για την οικονομία της συζήτησης ότι οι τρεις απόψεις που παραθέτεις είναι ισοδύναμες. Ο καθένας που πιστεύει ότι μία από αυτές είναι η σωστή, φέρνει τα καλύτερα και αντικειμενικότερα επιχειρήματα που μπορεί. Αν δεν μπορέσει να την αποδείξει, τότε παραμένει αναπόδεικτη, πιθανώς εσφαλμένη, και τελικά μπορεί και να αποδειχτεί όντως εσφαλμένη. Μέχρι τότε ο διάλογος παραμένει ανοιχτός.

    Θα ήθελα ειλικρινά να μας εξηγήσεις γιατί η άποψη ότι τα γράμματα προέρχονται από τους Φοίνικες είναι ανθελληνική. Προσοχή, όχι το γιατί δεν ισχύει, αλλά γιατί, ανεξαρτήτως της ορθότητάς της, είναι ανθελληνική.

  203. nestanaios said

    203.
    Πεπίτο, αυτές οι τρείς απόψεις είναι πολύ παλαιές. Εγώ προσωπικά πιστεύω ότι καμμία δεν είναι απολύτως σωστή. Με την πάροδο του χρόνου,
    οι δύο εξ αυτών σταμάτησαν να συζητούνται επειδή σταμάτησαν να υπάρχουν Έλληνες ελεύθεροι. Δεν έπρεπε να υπάρχουν Έλληνες.

    Βλέπεις γιατί;

    Δεν έχει σημασία με ποίον τρόπο απεικονίζονται τα γλωσσικά στοιχεία. Αυτό που έχει σημασία είναι τι στοιχειοθετούν και όχι πως απεικονίζονται.
    Ἄν το «Α» μοιάζει με κεφαλή ελεφ – αντα ή ουρά γαιδάρου έχει πολύ λίγη σημασία. Ἄν οι μουσικές νότες είναι ντο, ρε, μι…. η A, B, C… δεν έχει σημασία.

  204. Πέπε said

    204:
    > > Βλέπεις γιατί;

    Να πω την αμαρτία μου, όχι, δε βλέπω.

    > > Ἄν οι μουσικές νότες είναι ντο, ρε, μι…. η A, B, C… δεν έχει σημασία.

    Όταν ακούς μουσική, φυσικά και δεν έχει. Αλλά αν ο Α πει ότι το ντο-ρε-μι (που δεν είναι μουσική, είναι ορολογία) προέρχεται από μια καινοτομία ενός Ιταλού μουσικοθεωρητικού και ο Β αντιτείνει ότι όχι, προέρχεται από κάποιον ξέρω γω Γερμανό θεωρητικό, αυτό καθιστά τον Α αντιγερμανό και τον Β αντιιταλό; Εγώ βλέπω απλώς δύο ανθρώπους που πρεσβεύουν διαφορετικές απόψεις, και που ο καθένας τους καλείται να υποστηρίξει και να αποδείξει την άποψή του και αν τα καταφέρει έχει καλώς, αλλιώς η άποψή του δεν ήταν σωστή.

    Μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει τα στοιχεία της ελληνικής γλώσσας για να εκφράσει θεία νοήματα ή για να πει ευτελέστατες μαλακίες, αλλά αυτό είναι ανεξάρτητο από το αν η λέξη «άλφα» είναι σημιτικό δάνειο ή καθαρά ελληνική.

  205. Μεταφραστής said

    Αμφιβάλω αν το ελληνικό αλφάβητο προέρχεται από τους Φοίνικες. Μήπως έγινε το αντίθετο; Πριν με ονομάσουν εθνικιστή μερικοί, αφού εθνισκιστής δεν είμαι ούτε κατά ίχνος, διαβάστε τις παρακάτω εξηγήσεις.
    – Τα ομηρικά έπη υπήρχαν πριν από την χρήση αλφαβήτου από τους Φοίνικες.
    – Οι επιστήμες αναπτύχθηκαν στην αγροτική Ελλάδα του 500 π.Χ. έτσι ξαφνικά ή προϋπήρχε γραπτό υλικό; Αυτή είναι δική μου σκέψη και έχει βάση, αφού οι επιστήμες για να αναπτυχθούν χρειάζονται κάποιο χρόνο.
    – Σε διάφορους τόπους στην Ελλάδα και αλλού έχουν βρεθεί ελληνικές επιγραφές παλαιότερες από την εποχή των Φοινίκων.

    Θέτω το ερώτημα αν η ελληνική γλώσσα σε αρχαιότερη μορφή ήταν η γλώσσα πριν από τον κατακλυσμό και η γλώσσα του ΄Νώε, μέχρι την βαβυλώνια σύγχυση των γλωσσών. Αν ναι, εξηγείται η συσσώρευση γνώσεων και παρεταίρω προώθηση των επιστημών στην αρχαία Ελλάδα το ΄ίδιο χρονικό διάστημα που οι γειτονικοί λαοί κρατούσαν τεράστια απόσταση από τους Έλληνες στην ανάπτυξη των επιστημών, αφού δεν είχαν προϋπάρχον γραπτό υλικό στις γλώσσες των.

    Με λίγα λόγια: Η ιστορία πρέπει να ξαναγραφεί.

  206. nestanaios said

    205
    Για να δεις κάτι, πρέπει να υπάρχει διάθεση. Ἄν οι τρεις απόψεις είναι ισοδύναμες , όπως υποθέτεις, ποιός Έλληνας θα υποστήριζε την τρίτη;
    Και γιατί η ανθελληνική τρίτη είναι επικρατεστέρα; Υπάρχουν Έλληνες;

    Πάντως εγώ θα συμφωνήσω με το τελευταίο που είπες και συνάδει με την ελληνική λογική κτίσεως λόγου. «Εν αρχή ην το στοιχείο, είτα η συλλαβή
    και είτα τα μέρη λόγου και είτα ο λόγος ἄν υπάρχει νιονιό». Ἄν δεν υπάρχει νιονιό, ούτε μαλακίες δεν μποροῦμε να ποῦμε.

  207. Πέπε said

    @206:
    Μεταφραστή, τόσο η ελληνική γλώσσα όσο και κάθε γλώσσα είναι παλιότερη από το σύστημα γραφής της. Αν πάμε προς τα πίσω μία-μία γενιά, η ελληνική γλώσσα ή κάποια πρόδρομη μορφή της ή τελικά ένας απώτατος πρόγονός της μιλιόταν από τότε που οι άνθρωποι μιλούν (όπως ισχύει και για τις άλλες γλώσσες). Δηλαδή σε εποχές βαθιάς προϊστορίας. Δε σημαίνει ότι έγραφαν κιόλας!

    Επιπλέον, για ορισμένες γλώσσες όπως π.χ. για την ελληνική συμβαίνει και το άλλο: ότι πριν τις απαρχές του συστήματος γραφής της, είχε προηγηθεί άλλο σύστημα γραφής.

    Συνεπώς, τα δύο πρώτα από τα τρία σημεία που αναφέρεις δεν αποτελούν αντεπιχειρήματα κατά της φοινικικής προέλευσης του αλφαβήτου.

    Για το τρίτο σημείο, αν εννοείς όχι απλώς επιγραφές σε ελληνική γλώσσα (που μπορεί και να είναι σε γραμμική Β’ π.χ.) αλλά σε ελληνικό αλφάβητο, στο συγκεκριμένο δηλαδή αλφάβητο που συζητάμε, δεν το γνωρίζω και δεν μπορώ να σχολιάσω τίποτε.

    @207:
    > > Ἄν οι τρεις απόψεις είναι ισοδύναμες , όπως υποθέτεις, ποιός Έλληνας θα υποστήριζε την τρίτη;

    Όποιος Έλληνας βρίσκει τα επιχειρήματα υπέρ της τρίτης πειστικά. Μαζί με όποιον μη Έλληνα τα βρίσκει επίσης πειστικά. Τι σχέση έχει η εθνικότητα με την επιστημονική αλήθεια;

  208. Γιάννης Ιατρού said

    206γ Μεταφραστής
    Να διαβάζουμε και τα προηγούμενα, ε; 🙂 🙂

    βλ. 137γ+δ & 149 (το ίδιο παρατηρεί σωστά κι ο Πέπε στο 208δ ανωτέρω)

  209. leonicos said

    Το φοινικικό γράμμα ‘aleph (από το οποίο προέρ-χεται το ελληνικό άλφα) – ήταν λαρυγγικό, αυτό σημαίνει το σημάδι ‘ πριν από το a.
    Η διευκρίνιση «απέδιδε ένα σύμφωνο που σχη-ματιζόταν βαθιά στη στοματική κοιλότητα» χρει-άζεται μια εκλέπτυνση. Το άλεφ δεν απεικόνιζε λαρυγγικό φθόγγο αλλά τον ήχο που ακούγεται συνοδευτικά με κάθε φωνήεν όταν αρχίζει μια λέξη από αυτό, χωρίς να προηγείται λέξη που να λήγει σε φωνήεν. Αυτό αποδόθηκε αργότερα με την αλεξανδρινή ‘ψιλή’ σε αντίθεση προς τη δα-σεία, που απεικόνιζε πραγματικό σύμφωνο, αντί-στοιχο προς το he.

    γιατί ‘φύλλο πόρτας’ και όχι ‘πόρτα’;

    στα βυζαντινά χρόνια, θα ονομαστεί έψιλον
    Μολονότι δεν είμαι οπαδός της άποψης ότι το ‘ω’ προφέρεται διαφορετικά από το ‘ο’, είμαι βέβαιος ότι η θέση του φωνήεντος, αρχική, μέση ή τελική επηρεάζει, ελάχιστα έστω, την εκφορά του.

    ένα διχειλικό σύμφωνο κοντά στο αγγλικό w (π.χ. was ‘ήταν’, wise ‘σοφός’)
    Ακατάλληλο παράδειγμα, αλλά ίσως πιο ευκολο-νόητο ως αγγλικό. Άλλωστε το w στο was και wise ΔΕΝ είναι δίχειλο. Είναι το νοτιο-ισπανικό b, muy bien, που προφέρεται ως b αλλά με τα χεί-λια πολύ χαλαρά. το δικό μας β είναι χειλοδοντι-κό.

    απέδιδε ένα σύμπλεγμα συμφώνων [zd].
    Το σωστό είναι [dz]

    που ήταν, και αυτό, κοντά στο h των αγγλικών λέξεων have ‘έχω’, house ‘σπίτι’.
    Καμιά σχέση το Ηετ με το Η των have και house. Είναι βαθύτερο από το ισπανικό j στο jota.

    [th]
    Δεν θυμάμαι αν εξηγεί αλλού τα [th] και [ρh]. Είναι απλά τ και π που το ακολουθεί έντονη εκ-πνοή. Τέτοιοι φθόγγοι υπάρχουν στη σανσκριτική και τη γεωργιανή (απ’ όσο ξέρω).

    Τα φοινικικά είχαν και έναν άλλο φθόγγο συγγε-νικό με το [k], που προφερόταν εντονότερα. Αυ-τόν τον αγνόησαν οι Έλληνες γιατί δεν αντιστοι-χούσε σε φθόγγο της δικής τους γλώσσας.
    Ακατανόητη δήλωση. Ήταν το κόππα (κυκλάκι με γραμμίτσα), που πέρασε στο λατινικό αλφά-βητο ως q.

    Δεν αποκλείεται να οδηγήθηκαν στη χρήση του συγκεκριμένου γράμματος για να αποδώσουν το δικό τους φωνήεν [ο] από το ίδιο του το όνομα στα φοινικικά, που σήμαινε, όπως είδαμε, ‘μάτι’. Στα αρχαία ελληνικά η λέξη για το ayin ‘μάτι’ ή-ταν οφθαλμός. Ίσως με αφετηρία τη λέξη οφθαλ-μός, μετάφραση του φοινικικού ονόματος του γράμματος (ayin), οδηγήθηκαν στη χρήση αυτού του φοινικικού σημείου για να αποδώσουν το φωνήεν [ο] των ελληνικών.
    Το βλέπω σαν ‘αστικό μύθο’ αλλά δεν ενοχλεί.

    Απορώ γιατί πηδάει το ‘πε’ στόμα, και πάει στο ‘ροσσ’

    @2 Γρηγόρη Μαλτέζο
    διότι αλεφ > άλφα στα ελληνικά δεν σημαίνει βό-δι, μπετ > βήτα, σπίτι κ.ο.κ
    Η ελληνική γλώσσα ασφαλώς διαμορφωνόταν αιώνες πριν, όπως και πολλές άλλες γλώσσες πα-ράλληλα, μέχρι να διαμορφωθούν τα ομηρικά έπη και να καταγραφούν. Αλλά εδώ δεν μιλάμε για γλώσσα, της οποίας η ομορφιά και η δύναμη δεν αμφισβητείται, αλλά για γραφή. Ούτε κανείς θ’ αμφισβητήσει ποτέ ότι ο Πλάτωνας έγραψε ελληνικά, ούτε ότι οι αρχές της επιστήμης ήταν ελληνικές, όπως φαίνεται από την ορολογία που αναπτύχθηκε. Αλλά εδώ είναι άλλο το θέμα.

    @10 εκτός των εβραίων και των σαμαριτών, όλοι οι κάτοικοι της Συροπαλαιστίνης ήσαν χριστια-νοί.

    @15 Ορθόν

    @16 Και αυτό ορθόν.

    @17 Προκύπτει από διάφορες πηγές και με συ-γκριτικές μελέτες. Δεν υπάρχουν στήλες συνή-θως. Αλλά ξέρουμε ακόμα και το παλαιο-ισπανικό από το οποίο δεν υπάρχει ούτε ένα κεί-μενο. Βρέθηκε μόνο μια άσκηση δασκάλου και παιδιού

    @14 Γιώργο
    Φαίνεται προφανές (ακόμα και σ’ εμένα, που δεν έχω σπουδές στο αντικείμενο), πως η ανθρώπινη γλώσσα μπορεί ν’ αναλυθεί μεν σε φθόγγους, όμως προφορικά έχουμε συλλαβές. Γι’ αυτό έ-χουμε συλλαβικές, αρχικά, προσπάθειες κατα-γραφής της.

    Καλά το συνέλαβες, αλλά μια μικρή εκλέπτυνση. Η ίδια διαδικασία που περιγράφει ο Χριστίδης ως ακροφωνία, έγινε αρχικά με τις συλλαβές. Δηλα-δή το πικτογράφημα ή λογόγραμμα (εικονίδιο με συγκεκριμένη προφορά και σημασία) ‘μοκα’ δια-βαζόταν ‘μο’. Αυτό συνέβη στη σφηνοειδή γρα-φή, κι έτσι χρονολογούμε και τα κείμενα. Στη φάση αυτή περίπου παρέμεινε η κινεζική γραφή.

    Τα αλφάβητα του Behistun / Bisotun (aryan, πα-λαιοπερσικό) και Ugarit είναι φωνητικά που προ-ήλθαν από τη σφηνοειδή. Δεν συμπίπτουν. Σχη-ματίστηκαν ανεξάρτητα το ένα από το άλλο

    @19 Babis
    Από τη συλλαβική γραφή η εξέλιξη είναι ή abjad ή φωνητικό αλφάβητο, άσχετο αν το δεύτερο πή-ρε στοιχεία από το πρώτο. Το abjad είναι ακα-τάλληλο για ΙΕ γλώσσες ενώ πάει πολύ καλά στις σημιτικές, γι’ αυτό κα παρέμεινε σε χρήση.

    @27 δύο δεν ξέρουμε τη σημασία τους. Ο Χρη-στίδης βαρέθηκε να συνεχίσει με το Σ και το Τ

    @32 Βάλε άλλους 15 αιώνες Μπάμπη.

    @40 Γειά σου Πέπε. Ασφαλώς ήταν επανάσταση. Και τώρα θα μου πεις ‘γιατί σχολιάζεις μεταχρο-νολογημένα’. Μπορώ να μη μιλήσω σ’ αυτό το άρθρο επειδή έλειπα ο κακομοίρης;

    @50 Έχεις δίκιο σε αυτά που λες. Τα υπόλοιπα γράμματα είναι το Σ και το Τ, αλλά φαίνεται ότι βαρέθηκε. Και δεν καταλαβαίνω γιατί λέει έτσι για το zain. Στη γλωσσολογία προτιμάται η χανα-νίτικη ορολογία. Είναι γνωστή.

    @61 Σπυριδιόνε ΑΠΙΘΑΝΕ

    @70 αμώ = θερίζω, δρέπω

    @101 Όχι! Δεν είναι οι εβραίοι που ανακάλυ-ψαν το αλφάβητο. Το πρωτοσιναϊτικό είναι από-τοκο γραφών που προέκυψαν από την ιερατική της Αιγύπτου, την μη-μνημειακή ιερογλυφική.

    @102 Κορνήλιε, σωστό αυτό αλλά ΔΕΝ ανακά-λυψαν οι εβραίοι το αλφάβητο. Από τα μπακαλο-δέφτερα προήλθε. Το ‘ότι οι εβραίοι ανέπτυξαν γραμματεία που για συγκεκριμένους λόγους δια-τηρήθηκε, είναι αλήθεια. Το ίδιο συνέβη και στην Ελλάδα, ως προς τη γραμματεία. Αλλά στον ελ-λαδικό χσώρο αναπτύχθιηκε πρωτογενώς μια ιε-ρογλυφική κι ένα αλφάβητο, που περιέπεσε σε αχρηστία (< άχρηστος) αργότερα.

    @109 Λάρνακα δεν είναι;

    @131 Δεν λέει τίποτα ο τύπος ούτε το βιβλίο του. Δεν είναι καν έξυπνος.

  210. nestanaios said

    208.
    Υπάρχει και τέταρτη άποψη και είναι η πιο πειστική από όλες.
    «ονομάστηκαν φοινίκεια επειδή στην αρχή τα κατέγραφαν με αίμα».
    Μη ξεχνάμε τι είχε πει ο Αριστοτέλης για τους Φοίνικες·
    «τους ονόμασαν φοίνικες επειδή «έβαφαν» τον κόσμο με αίμα». Το βαθύ κόκκινο είναι το φοινικούν.

    Η επιστημονική αλήθεια είναι μία μικρή αλήθεια και δεν αντέχει στον χρόνο. Η μία διαδέχεται την άλλη.
    To έθνος των Ελλήνων, στηριζόμενο στην γλώσσα του, έχει αντέξει στον χρόνο τόσο όσο κανένα άλλο έθνος.

    Καμμία σχέση.

  211. Γιάννης Ιατρού said

    211: Νεσταναίε,
    Σιγά τα αίματα!
    Πορφύρα το λένε ….

    Οι Φοίνικες ήταν περίφημοι ως “πορφυροί έμποροι”, λόγω του μονοπωλίου τής περιζήτητης πορφυρής βαφής τού σαλιγκαριού murex, που ήταν κάποτε άφθονο στη Μεσόγειο, αλλά εξαλείφθηκε λόγω υπερεκμετάλλευσης. Η βαφή αυτή υπήρξε, μεταξύ άλλων, χαρακτηριστικό τής βασιλικής ενδυμασίας.

    Στην πραγματικότητα, η λέξη «Φοίνικας» προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις φοῖνιξ και φοινός, που σημαίνουν πορφυρός και πορφύρα, περνώντας στη λατινική και άλλες γλώσσες ως «punic». Οι ίδιοι ονόμαζαν την χώρα τους Χαναάν, που (ίσως να) σημαίνει επίσης «Γη τής πορφύρας». Αν αυτό ισχύει, τότε Χαναάν και Φοινίκη είναι συνώνυμες.

    Κατά τον Εκαταίο, από τον οποίο πιθανώς πήρε τις πληροφορίες του ο Ηρόδοτος (2.73), η Φοινίκη ονομαζόταν παλαιότερα Χνᾶ.

    Ο Χρήστος Ντούμας προτείνει μάλιστα να χρησιμοιποιείται ο όρος περισσότερο σαν γεωγραφικός προσδιορισμός παρά εθνολογικά (…redefinition of the “Phoenicians” as the “land of the Phoenicians [or purple-dyers]” rather than an ethnic label …), σελ. 129ff, στο Mediterranean Peoples in Transition βλ. άρθρο του (Aegeans in the Levant: Myth and Reality, 1998).

    Αλλά τι τα γράφω …

  212. nestanaios said

    212
    Ο Αριστοτέλης έχει πει άλλα. Τώρα με προβληματίζεις και δεν ξέρω ποιόν να πιστέψω.
    Συ τι θα πίστευες; Αυτά που έχεις διαβάσει ἤ τον Αριστοτέλη;

  213. Νίκος Μαστρακούλης said

    213: Αν ρωτούσες τον Αριστοτέλη, θα σου απαντούσε «εκείνον που έχει τα πειστικότερα επιχειρήματα, βεβαίως».

    Αφήνω που το δίλημμα είναι παράλογα διατυπωμένο, αφού και ο Αριστοτέλης σε «αυτά που έχεις διαβάσει» συγκαταλέγεται. Εκτός κι αν τον γνώρισες προσωπικά, οπότε η συζήτηση περνάει σε άλλο επίπεδο.

  214. nestanaios said

    214. πολύ καλό. Δεν το είχα σκεπτεί έτσι.

  215. Spiridione said

    210 τέλος: γυναίκα είναι, η Orly Goldwasser, αιγυπτιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ. Αυτό το άρθρο στο σχόλιο 61 είναι εκλαϊκευτικό, και έχει και αρκετές υπερβολές.
    Εδώ είναι μια δημοσίευσή της του 2012 The advantage of cultural periphery: the invention of the alphabet in Sinai (circa 1840 b.c.e.).

    Και εδώ μια παλιότερη

    Την άποψή της δεν την αποδέχονται οι υπόλοιποι στον κλάδο της, έχει πολλά προβλήματα και πολλά κενά, αλλά κάποια στοιχεία νομίζω ότι έχουν γενικότερο ενδιαφέρον για το θέμα.
    Μια σύνοψη τριπλοσεντονάτη:
    Σχεδόν όλοι οι μελετητές που έχουν ασχοληθεί με τη γέννηση και την εξέλιξη του χαναανιτικού αλφαβήτου θεωρούν ότι η αιγυπτιακή γραφή έπαιξε σημαντικό ρόλο σε αυτό. Ωστόσο, διαφέρουν οι απόψεις τους ως προς τον τόπο που γεννήθηκε το αλφάβητο (Χαναάν, Αίγυπτο ή Σινά), την αιγυπτιακή πηγή που χρησιμοποιήθηκε ως βάση αυτού (ιερογλυφικά, καλλιγραφικά –cursive – ιερογλυφικά, ιερατικά], και ο ακριβής ρόλος της πηγής στην διαδικασία του σχηματισμού του. Ενώ λίγοι μελετητές θεωρούν ως πηγή τα ιερατικά (πολύ καλλιγραφική έκδοση των αιγυπτιακών ιερογλυφικών), οι περισσότεροι μελετητές τείνουν προς τα εικονογραφικά ιερογλυφικά. Πρόσφατα, υποστηρίχθηκε μια «μικτή» πηγή – ορισμένα σημάδια από τα ιερογλυφικά και μερικά από τα ιερατικά (Darnell, ο ανασκαφέας του Wadi el Hol στην Αίγυπτο, και Gordon Hamilton, The origins of the west semitic alphabet in Egyptian scripts). Σύμφωνα με μία πρόσφατη πρόταση, η έμπνευση για τα σύμβολα του αλφαβήτου μπορεί να προέρχεται από αντικείμενα του εξωτερικού κόσμου.
    Ωστόσο, όλοι οι μελετητές αποδέχονται ότι οι εφευρέτες του αλφαβήτου ήταν, τουλάχιστον σε κάποιο βαθμό, γνώστες της αιγυπτιακής γλώσσας και είχαν γνώση και κατανόηση του μηχανισμού της αιγυπτιακής γραφής. Σύμφωνα με την επικρατούσα αυτή άποψη η αλφαβητική γραφή πρέπει να έχει εφευρεθεί από γραφείς, ή από άτομα εκπαιδευμένα από αιγυπτιακούς γραφείς, στη Χαναάν ή στην Αίγυπτο ή στο Σινά.
    Αυτή η άποψη βασίζεται σε δύο, λανθασμένα και προκατειλημμένα, κατά τη συγγραφέα, επιχειρήματα:
    Το πρώτο είναι ότι η εφεύρεση του αλφαβήτου θεωρείται, από τη δυτική σκέψη, ως ένα μεγάλο επίτευγμα, ένα σημείο καμπής στην ανθρώπινη ιστορία. Οι εφευρέτες του ήταν σε θέση να αφήσουν πίσω τους δύσχρηστα, παλιομοδίτικα συστήματα γραφής με πολλά σύμβολα (ιερογλυφικά και σφηνοειδείς γραφές), δημιουργώντας παράλληλα ένα πολύ «καλύτερο» σύστημα επικοινωνίας. Μια τέτοια ευφυέστατη εφεύρεση θα μπορούσε να έχει γεννηθεί μόνο σε κύκλους ελίτ και μορφωμένων ανθρώπων, π.χ. σε αυτούς των γραφέων.
    Το δεύτερο σχετίζεται με ένα από τα χαρακτηριστικά της αιγυπτιακής γραφής. Στην αιγυπτιακή γραφή, μεταξύ των εκατοντάδων συμβόλων που χρησιμοποιούνται, περιλαμβάνεται και μια μικρή ομάδα από σύμβολα που μοιάζει με αλφάβητο. Αυτή η επιφανειακή ομοιότητα έχει οδηγήσει πολλούς μελετητές να πιστεύουν ότι αυτό το αιγυπτιακό «σύστημα» κρύβεται πίσω από την ιδέα του αλφαβήτου. Τα σημαίνοντα της αιγυπτιακής ιερογλυφικής γραφής είναι όλα εικονογραφικά σύμβολα, που έχουν όμως διαφορετικές σημειολογικές λειτουργίες σε σχέση με τα σημαινόμενα. Τα ιερογλυφικά σύμβολα μπορεί να χρησιμοποιούνται είτε ως λογογράμματα (logograms) είτε ως φωνογράμματα (phonograms) [τρισυμφωνικά, δισυμφωνικά και μονοσυμφωνικά σύμβολα – δεν απεικονίζονται φωνήεντα] είτε δείκτες ή ταξινομητές (classifiers ή determinatives) που μπαίνουν στο τέλος της λέξης ή της φράσης και δηλώνουν τα συμφραζόμενα αυτών. Το ίδιο σύμβολο μπορεί να επιτελεί περισσότερες από μία από τις παραπάνω λειτουργίες σε διαφορετικά συμφραζόμενα. Υπάρχουν περίπου 25 μονοσυμφωνικά σύμβολα – κατά κάποιους ένα αιγυπτιακό «αλφάβητο». Όμως δεν υπάρχει κανένα στοιχείο ότι οι Αιγύπτιοι κατά τη φαραωνική εποχή εκλάμβαναν αυτή τη μικρή ομάδα των συμβόλων ως ένα ξεχωριστό υποσύστημα της γραφής τους, ως ένα αλφάβητο. Δεν έχει βρεθεί πουθενά ξεχωριστός κατάλογος αυτών των συμβόλων στην αρχαία Αίγυπτο, και είναι ελάχιστες οι περιπτώσεις λέξεων που είναι γραμμένες αποκλειστικά με μονοφωνικά σύμβολα (και μεταγενέστερα). Οι Αιγύπτιοι ποτέ στην ιστορία τους δεν χρησιμοποίησαν τα μονοσυμφωνικά σύμβολα ως ένα ανεξάρτητο είδος γραφής.
    Η συγγραφέας προτείνει ότι η εφεύρεση του αλφαβήτου δεν έχει τίποτα να κάνει με αυτό το φαινόμενο της αιγυπτιακής γραφής.
    Αντίθετα, η υπόθεσή της είναι ότι: α) τα εικονογραφικά πρότυπα για τα γράμματα της νέας χαναανιτικής αλφαβητικής γραφής ελήφθησαν από τα αιγυπτιακά ιερογλυφικά στο Σινά (και συγκεκριμένα από την περιοχή του Serabit el Khadem). Όλα τα πρότυπα για τα νέα γράμματα είναι παρόντα στις αιγυπτιακές επιγραφές (της εποχής του Μέσου Βασιλείου) στην περιοχή του ορυχείου και στον δρόμο προς αυτό. Για λίγα γράμματα έχουν χρησιμοποιηθεί ως πρότυπα αντικείμενα του εξωτερικού κόσμου. β) Οι εφευρέτες του αλφαβήτου δεν γνώριζαν την αιγυπτιακή γραφή.
    Το πρώτο σκέλος το δέχονται μελετητές όπως ο Alan Gardiner (που μελέτησε πρώτος και αποκρυπτογράφησε την αλφαβητική γραφή του Σινά), και άλλοι αιγυπτιολόγοι, καθώς και ο Benjamin Sass στο έργο – σταθμό για το συγκεκριμένο αντικείμενο The genesis of the alphabet and its development in the second millenium B.C. -1988. Το δεύτερο σκέλος δεν το δέχεται κανένας μελετητής. [Ο Darnell, ανασκαφέας του Wadi el Hol, πρότεινε πρόσφατα ότι το αλφάβητο γεννήθηκε στο περιβάλλον των στρατιωτικών γραφέων στην Αίγυπτο, μέσα σε ένα πολυπολιτισμικό πλαίσιο (Αιγύπτιοι και Ασιάτες στρατιωτικοί)].
    Ενώ είναι αδύνατο να αποδειχθεί πλήρως αυτή η υπόθεση, δίνει την πιο ικανοποιητική εξήγηση, σύμφωνα με τη συγγραφέα, για τη γέννηση του αλφαβήτου.
    Τα κυριότερα επιχειρήματα είναι τα εξής:
    -Ο μεγάλος αριθμός επιγραφών αλφαβητικής γραφής που βρέθηκαν στο Σινά, στο Serabit el Khadem. Συνολικά περίπου τριάντα (τεκμηριωμένα) επιγραφές βρέθηκαν λαξευμένες στο σημείο, οι περισσότερες απ’ αυτές στην περιοχή των στοών του ορυχείου (κάποιες μέσα στις στοές) και μερικές στους δρόμους που οδηγούν στις στοές. Στον περίβολο του παρακείμενου ναού (της θεάς Άθωρ), βρέθηκαν μόνο τέσσερα αγαλμάτια με αλφαβητικές γραφές. Στις στοές πολλές επιγραφές βρέθηκαν χαραγμένες πολύ κοντά η μία στην άλλη. Όλα αυτά δίνουν την εντύπωση μίας ενιαίας και ενεργούς δραστηριότητας στον ίδιο χώρο, και κατά πάσα πιθανότητα κατά τη διάρκεια ενός σχετικά σύντομου χρονικού διαστήματος. Μερικές από τις επιγραφές είναι σύντομα κείμενα και περιλαμβάνουν μερικές φράσεις. Είναι όμως τα μεγαλύτερα κείμενα στη νέα αλφαβητική γραφή που είναι γνωστά κατά τη 2η χιλιετία π.Χ. Στην ίδια την Αίγυπτο, από την άλλη πλευρά, μία δύο μικρές αλφαβητικές επιγραφές έχουν βρεθεί μέχρι σήμερα, απ’ τα τέλη μάλλον του Μέσου Βασιλείου, σε βράχο σε έναν δρόμο στην έρημο της νότιας Αιγύπτου (Wadi el Hol). Ένα άλλο μικρό όστρακο βρέθηκε στην Κοιλάδα των Βασιλισσών, που θα πρέπει μάλλον να χρονολογηθεί την περίοδο του Νέου Βασιλείου. Σε ολόκληρη την περιοχή της Χαναάν και του Λιβάνου, έχουν βρεθεί λιγότερες από δώδεκα επιγραφές που χρονολογούνται από τον 17ο έως τον 13ο αιώνα π.Χ. Επιπλέον, βρέθηκαν σε διαφορετικές θέσεις, μακριά η μία από την άλλη. Οι περισσότερες αυτές επιγραφές περιλαμβάνουν ονόματα μόνο, ή, το πολύ, πολύ σύντομες φράσεις.
    [Μπορεί να προβληθεί εδώ ως αντίκρουση ότι η συσσώρευση των επιγραφών στο συγκεκριμένο σημείο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι εκεί γεννήθηκε το αλφάβητο. Μπορεί να οφείλεται σε άλλους λόγους, όπως π.χ. και σε έλλειψη αρχαιολογικών δεδομένων, κυρίως γραφή σε φθαρτά υλικά, πάπυρους κλπ. Επίσης, δεν έχει λυθεί το θέμα της χρονολόγησης των αλφαβητικών επιγραφών στο Σινά. Υπάρχουν ισοδύναμα επιχειρήματα, παλαιογραφικά, γλωσσολογικά και αρχαιολογικά, για χρονολόγηση αυτών είτε την εποχή του τέλους του Μέσου Βασιλείου της Αιγύπτου (19ος αιώνας π.Χ.) είτε του Νέου Βασιλείου (15ος αιώνας π.Χ. κ.ε.). Ανάλογα με το ποια απ’ τις δύο χρονολογήσεις δεχθούμε, εξαρτάται το προβάδισμα της εφεύρεσης του αλφαβήτου στο Σινά ή στη Χαναάν. Επιπλέον, κατά πολλούς η επιγραφή του Wadi el Hol στην Αίγυπτο είναι αρχαιότερη και των δύο. Ο Sass ενώ αρχικά χρονολογούσε τη γέννηση του αλφαβήτου τον 19ο αιώνα π.Χ., σε πρόσφατο έργο του κατέβασε πολύ την χρονολόγησή του, περίπου τον 13ο αιώνα π.Χ., με το βασικό επιχείρημα ότι δεν δικαιολογείται ένα τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα πέντε αιώνων χωρίς σημαντική παλαιογραφική εξέλιξη του αλφαβήτου, δηλ. μετάβαση από το εικονογραφικό στο γραμμικό. Η Goldwasser ως λύση αυτού του προβλήματος προτείνει την υπόθεση – παρακάτω – για την πολιτισμική περιφέρεια].
    -Η εγγύτητα των διαθεσίμων προτύπων για τα γράμματα της νέας αλφαβητικής γραφής. Η παλαιογραφική ανάλυση δείχνει ότι σχεδόν όλα τα γράμματα του αλφαβήτου που βρέθηκαν στο Σινά προέρχονται σαφώς από σύμβολα αιγυπτιακών επιγραφών που χρονολογούνται στα τέλη του Μέσου Βασιλείου (19ος αιώνας) που υπάρχουν στο ορυχείο και στους δρόμους προς το ορυχείο.
    -Ψυχολογικό – θρησκευτικό έναυσμα. Μια ξεχωριστή κατάσταση δημιουργήθηκε στο Σινά, όπου κάποιοι μη γνώστες της αιγυπτιακής γραφής (αν και σίγουρα όχι «πρωτόγονοι» ή «υπανάπτυκτοι») εργάτες, με ισχυρή χαναανιτική ταυτότητα, βρέθηκαν για μεγάλο διάστημα σε ένα ασυνήθιστο περιβάλλον: ακραία απομόνωση μέσα σε ψηλά βουνά γύρω απ’ την έρημο, επικίνδυνη και σκληρή δουλειά. Δεν υπήρχε τίποτα στην περιοχή των μεταλλείων που να αποσπά την προσοχή τους εκτός από τα εκατοντάδες ιερογλυφικά χαραγμένα πάνω στα βράχια, ούτε πόλη, ούτε κτίρια, ούτε δρόμοι. Εκεί δεν υπήρχε τίποτα παρά τα ορυχεία, η έρημος και τα ιερογλυφικά, και μια έντονη επιθυμία επικοινωνίας με τους θεούς. Αν και γνωρίζουμε λίγους Χαναανίτες ανώτερους αξιωματούχους που ήταν σε στενή επαφή με τους Αιγύπτιους, είναι πολύ πιθανό ότι το μεγαλύτερο μέρος των Χαναανιτών εργατών δεν είχαν πρόσβαση στον παρακείμενο αιγυπτιακό ναό, ο οποίος περιβάλλεται από ένα τοίχο. Έτσι, μπορεί να είχαν έλθει σε ελάχιστη επαφή, αν όχι μηδαμινή, με τους αιγύπτιους γραφείς, αρχιτέκτονες, ταμίες, γιατρούς, επόπτες, μεταφραστές κλπ. Αναφέρεται συχνά η ύπαρξη μεταφραστών στις αιγυπτιακές αποστολές, γεγονός που υποδεικνύει την ύπαρξη γλωσσικών εμποδίων μεταξύ των μελών των αποστολών.

  216. Spiridione said

    Η αιγυπτιακή εικονογραφική γραφή ήταν το απαραίτητο εργαλείο για την εφεύρεση του αλφαβήτου. Οι αιγυπτιακές πινακίδες παρείχαν στον εφευρέτη/ες του αλφαβήτου το απαραίτητο υλικό για την εφεύρεσή του: τις εικόνες, τις μικρές εικόνες που θα μπορούσε εύκολα να αναγνωρίσει και να προσδιορίσει. Χωρίς αυτό το βασικό υλικό, το οποίο όμως ο ίδιος χρησιμοποιεί με ένα εντελώς καινοτόμο τρόπο, η εφεύρεση του αλφαβήτου πιθανότατα δεν θα μπορούσε να έχει πραγματοποιηθεί.
    Ο σπάνιος συνδυασμός όλων αυτών των συνθηκών (η απομόνωση στην έρημο, η ισχυρή θρησκευτική παρόρμηση, και οι δεκάδες επιγραφές ιερογλυφικών γύρω του) είναι δυνατό να δημιούργησε τις κατάλληλες συνθήκες την κατάλληλη στιγμή για ένα μεγάλο μυαλό να ανοίξει έναν καινούριο δρόμο.
    Εφόσον ο εφευρέτης/ες είχε άγνοια της αιγυπτιακής γραφής, αυτό έχει συγκεκριμένες και σημαντικές επιδράσεις στον τρόπο με τον οποίο δημιουργήθηκε το αλφάβητο.
    – Ο εφευρέτης/ες του αλφαβήτου αλληλεπιδρά μόνο με την εικονογραφική πλευρά της ιερογλυφικής πηγής. Αυτή η διαδικασία μπορεί να θεωρηθεί ένα είδος «εικονογραφικής μετάφρασης». Σε αυτή τη διαδικασία, ένα ιερογλυφικό σύμβολο «διαβάζεται» από τον εφευρέτη ανεξάρτητα από τη σωστή (γλωσσικά) σημασία ή τον ρόλο που έχει στην αιγυπτιακή γραφή. Μερικές φορές, επίσης, ανεξάρτητα και από τη σωστή ερμηνεία της εικόνας που εμπεριέχεται στο ιερογλυφικό σύμβολο. Μετά την ταυτοποίηση της εικόνας, δίνεται στο σύμβολο ένα χαναανιτικό όνομα. Σε όλες τις περιπτώσεις, η χαναανιτική «μετάφραση» στο Σινά διαφέρει από τη σωστή χρήση του ιερογλυφικού συμβόλου στην αιγυπτιακή γραφή, ακόμη και αν το ιερογλυφικό σύμβολο έχει αναγνωριστεί σωστά ως εικόνα. Φαίνεται, επίσης, ότι αντικείμενα του εξωτερικού κόσμου μπορεί να έπαιξαν κάποιο ρόλο στην επιλογή των προτύπων για τα γράμματα (παράδειγμα έχει το γράμμα waw). Επίσης δύο ιερογλυφικά, που αποτελούν ξεχωριστά σύμβολα και δεν μπορούν να μπερδευτούν με κανένα τρόπο στην αιγυπτιακή γραφή, συχνά αποτελούν πρότυπο για ένα αλφαβητικό γράμμα (παράδειγμα τα γράμματα resh και nun).
    -Ένα άλλο φαινόμενο που δείχνει έντονα το γεγονός ότι ο εφευρέτης δεν ήξερε πώς να διαβάσει τα ιερογλυφικά είναι ότι σε όλες τις αλφαβητικές επιγραφές στο Σινά η κατεύθυνση της γραφής είναι εσφαλμένη, σύμφωνα με τους αιγυπτιακούς κανόνες. Στην αιγυπτιακή γραφή, τα σύμβολα που έχουν μπροστινή και οπίσθια πλευρά πρέπει απαραίτητα να είναι στραμμένα προς την αρχή της επιγραφής. Στις περισσότερες αλφαβητικές επιγραφές, με περισσότερες από μία λέξεις, η κατεύθυνση της γραφής είναι μπερδεμένη. Ένα άλλο φαινόμενο είναι ότι εμφανίζονται γράμματα με διαφορετικά μεγέθη στην ίδια επιγραφή. Τέτοιες μέθοδοι γραφής θα ήταν αδιανόητοι για οποιονδήποτε γνώστη του τυποποιημένου συστήματος της αιγυπτιακής γραφής της περιόδου αυτής.
    – Αν το αλφάβητο είχε εφευρεθεί από εκπαιδευμένους γραφείς θα υπήρχε έστω και μια ελάχιστη τυποποίηση στα σύμβολα της γραφής. Ενδείξεις τέτοιας προσπάθειας δεν υπάρχουν στο Σινά. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού είναι το γράμμα bet, το οποίο υπάρχει στο Σινά σε μία πληθώρα παραλλαγών: κλειστό τετράγωνο (η αρχετυπική, μινιμάλ εικόνα ενός σπιτιού), τετράγωνο σπίτι με ένα άνοιγμα στην πλευρά, τετράγωνο σπίτι με είσοδο, ή ακόμα και τετράγωνο σπίτι με δωμάτια. Η τυποποίηση των συμβόλων έχει μεγάλη σημασία σε συστήματα γραφής που έχουν δημιουργηθεί για διοικητικούς λόγους, όπου κείμενα πρέπει να στέλνονται σε μεγάλες αποστάσεις.
    -Μια άποψη υποστηρίζει, όπως προελέχθη, μια μικτή πηγή για τα γράμματα της αλφαβητικής γραφής, δηλαδή, τόσο από ιερογλυφικά όσο και από ιερατικά αιγυπτιακά σύμβολα. Μια τέτοια παραδοχή προϋποθέτει φυσικά ότι ο εφευρέτης ήταν μυημένος στην αιγυπτιακή γραφή, γιατί τα ιερατικά απαντούν κυρίως σε παπυρικά κείμενα και όχι σε επιγραφές. Τα ιερατικά σύμβολα είναι καλλιτεχνικά (cursive), έχουν χάσει την εικονικότητά τους, στις περισσότερες περιπτώσεις, και δεν θα μπορούσαν να αναγνωριστούν εικονιστικά από έναν αμύητο στην αιγυπτιακή γραφή. Τα ιερατικά σύμβολα που έχουν προταθεί από μελετητές ως πρότυπα, όμως, φαίνεται ότι είναι πολύ πιο απομακρυσμένα εικονιστικά από τα γράμματα της αλφαβητικής γραφής του Σινά σε σχέση με τα ιερογλυφικά, ενώ απέχουν και χρονικά από την εποχή της γέννησης του αλφαβήτου. Αντίθετα, οι δημιουργοί του αλφαβήτου φαίνεται ότι αλληλοεπιδρούσαν μόνο με την εικονιστική σημασία των αιγυπτιακών συμβόλων.
    -Γιατί ιερογλυφικά και όχι απλές εικόνες; Επιλέγοντας τις εικόνες από το ιερογλυφικό σύστημα ως πρότυπα, και όχι μόνο και αποκλειστικά τυχαίες εικόνες αντικειμένων του εξωτερικού κόσμου, οι εφευρέτες ήθελαν να δείξουν ότι τα σύμβολα και οι εικόνες που ζωγραφίζουν στους τοίχους των στοών και γύρω από τις στοές θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως «γραφή». Κυρίως με τη χρήση του υλικού της αιγυπτιακής γραφής (αντί να εφεύρουν μια νέα σειρά εικόνων), είναι σαν να λένε: «Γράφουμε. Αυτή είναι μια επιγραφή!». Η νέα, επαναστατική σημειολογική προσέγγιση των εφευρετών του αλφαβήτου ήταν διαυγής, σχετικά απλή και επαναλαμβανόμενη. Μια μοναδική σημειολογική διαδικασία χρησιμοποιήθηκε σε όλες τις περιπτώσεις. Στο πρώτο του βήμα, οι εφευρέτες επέλεξαν έναν περιορισμένο αριθμό εικόνων μεταξύ των εκατοντάδων ιερογλυφικών συμβόλων που έβλεπαν γύρω τους στις αιγυπτιακές επιγραφές στο ορυχείο, ή στους δρόμους για το ορυχείο. Σε λίγες περιπτώσεις, δημιούργησαν δικές τους εικόνες, εικόνες αντικειμένων που ήταν σημαντικά στον δικό τους κόσμο. Το δεύτερο βήμα τους ήταν να δημιουργήσουν έναν νέο, μοναδικό κανόνα για όλες τις εικόνες που χρησιμοποίησαν: Ονόμασαν κάθε επιλεγμένη εικόνα (ιερογλυφικό) με το όνομα του αντικειμένου που είχε στη γλώσσα του, τη χαναανιτική (όλοι οι μελετητές συμφωνούν σήμερα ότι η γλώσσα της αλφαβητική γραφής του Σινά είναι χαναανιτική), και, εν συνεχεία, κράτησαν μόνο τον αρχικό «ήχο» του ονόματος αυτού. Από κει και πέρα δεν έδιναν σημασία πλέον στην εικόνα του συμβόλου (γράμματος).
    [Η ακροφωνική αρχή που περιγράφεται εδώ, θεωρείται ότι υπήρχε μάλλον και στην αιγυπτιακή γραφή, στα μονοσυμφωνικά σύμβολα, αλλά προφανώς η συγγραφέας θεωρεί, για τους λόγους που αναφέρει, ότι στο χαναανιτικό αλφάβητο αναπτύχθηκε ανεξάρτητα].
    -Σε αυτό το πρώιμο αλφάβητο (το οποίο άντεξε για περισσότερο από 600 χρόνια, περίπου 1850-1200 π.Χ.), το εικονιστικό σημαίνον εξακολουθεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο κατά τη διαδικασία της ανάγνωσης. Το σύμβολο «ενεργοποιεί» με σωσυριανούς όρους. Ο αναγνώστης είναι σε θέση να αναγνωρίσει το όνομα του συμβόλου = γράμματος, μέσω της εικόνας αυτού. Σε αυτό το πρώιμο στάδιο, υπάρχει μία ενεργός σύνδεση μεταξύ της μορφής του γράμματος και του ονόματος του γράμματος, σε αντίθεση με τα γράμματα των σημερινών αλφαβήτων. Μόλις δε ανακαλείται στη μνήμη το όνομα του γράμματος, η μορφή του μπορεί να μετασχηματίζεται εκ νέου. Αυτός ο μηχανισμός απομνημόνευσης διατήρησε τη γραφή αυτή ζωντανή για εκατοντάδες χρόνια, χωρίς σχολεία, δασκάλους ή ιδρύματα. Αυτός είναι πιθανώς ο λόγος που βρίσκουμε πολλές παραλλαγές της μορφής των γραμμάτων στην πρώιμη εποχή του αλφαβήτου, πριν από την τυποποίησή του.
    -Επίσης, είναι γεγονός ότι οι εφευρέτες του αλφαβήτου δεν χρησιμοποίησαν ούτε είχαν ως βάση το αιγυπτιακό «αλφάβητο», δηλαδή τα 25 περίπου μονοσυμφωνικά σύμβολα της αιγυπτιακής γραφής. Χρησιμοποίησαν, ίσως τυχαία, κάποια λίγα μονοσυμφωνικά σύμβολα, αλλά χωρίς καμία φωνολογική αντιστοίχιση/συσχέτιση στο δικό τους αλφάβητο.
    [Οι Έλληνες, π.χ., πήραν σχεδόν αυτούσιο το αλφάβητο από τους Φοίνικες, επιφέροντας μικρές τροποποιήσεις]
    Η συγγραφέας υποστηρίζει περαιτέρω ότι το αλφάβητο δεν γεννήθηκε σε κανένα πολιτισμικό ή πολιτικό κέντρο της εποχής. Ήταν μια ανατρεπτική καινοτομία της πολιτισμικής και γεωγραφικής περιφέρειας, παρέμεινε στη σκιά των επίσημων συστημάτων γραφής της Αρχαίας Εγγύς Ανατολής για τουλάχιστον 600 χρόνια. Δεν προωθήθηκε από κανένα επίσημο θεσμό ή ίδρυμα, κρατική οντότητα ή ομάδα εξουσίας. Οι φορείς της εφεύρεσης – στρατιώτες, άνθρωποι των καραβανιών, μεταφορείς, μεταλλωρύχοι, εν γένει πληθυσμοί που ζούσαν στις παρυφές των αστικών κοινωνιών, έξω από τις πόλεις, την Ύστερη Εποχή του Χαλκού στη Χαναάν και στην Αίγυπτο – δεν αποτελούσαν μέρος της παράδοσης των κέντρων που είχαν αναπτυχθεί τα επεξεργασμένα και περίπλοκα συστήματα γραφής της εποχής.
    Στις χαναανιτικές πόλεις – κράτη της Μέσης και Ύστερης Εποχής του Χαλκού, Χαναανίτες γραφείς έγραφαν επιστολές προς τους Φαραώ της Αιγύπτου. Αυτές οι επιστολές είναι γραμμένες σε μια τοπική διάλεκτο και σε σφηνοειδή γραφή. Από το 13οαιώνα π.Χ. και έπειτα, αυτός ο τρόπος γραφής κάποιες φορές έχει χρησιμοποιηθεί και για την επικοινωνία μεταξύ των τοπικών χαναανατικών κέντρων. Ένα νέο αλφάβητο με μορφή σφηνοειδούς γραφής χρησιμοποιήθηκε για λίγο τον 13ο αιώνα στην Ουγκαρίτ. Αιγύπτιοι, επίσης, γραφείς που κατοικούσαν στη Χαναάν κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού, και πιθανότατα εργάζονταν ως απεσταλμένοι της αιγυπτιακής διοίκησης, έγραφαν επίσης στην ιερατική αιγυπτιακή γραφή σε διάφορα κέντρα, κυρίως στο νότιο τμήμα της Χαναάν. Αιγυπτιακές στήλες και άλλες μνημειακές επιγραφές, στολισμένες με αιγυπτιακά ιερογλυφικά, στήθηκαν στην Ύστερη Εποχή του Χαλκού σε κάποια αστικά προπύργια της αιγυπτιακής διοίκησης, όπως στη Γιάφα, τη Λασίς, τη Μεγκίντο, τη Μπεθ-Σεάν και, πιθανότατα, στη Γάζα.
    [Επίσης, και κατά την περίοδο των Υξώς στην Αίγυπτο (1650-1550 π..Χ), δηλαδή όταν διοικούσαν μέρος της Αιγύπτου μη Αιγύπτιοι, Σημίτες, δεν βρέθηκαν αλφαβητικές επιγραφές, π.χ. στην πρωτεύουσα των Υξώς Αβάριδα. Πιθανόν όμως αυτοί να μιμούνταν τους αιγυπτιακούς τρόπους και ήθη]

  217. Spiridione said

    Οι φορείς της πρώιμης εικονιστικής αλφαβητικής γραφής, σύμφωνα με την υπόθεση της συγγραφέως, ήταν μέρος του πληθυσμού που κατοικούσε και περιπλανιόταν στις παρυφές των πόλεων στη Χαναάν και είχαν ένα ημινομαδικό ή νομαδικό τρόπο ζωής. Σίγουρα ήρθαν σε επαφή και αναμίχθηκαν με τους ντόπιους νομάδες-κτηνοτρόφους που βρίσκονταν ομοίως γύρω από τα αστικά κέντρα στη Χαναάν. Δεν ήταν πάντως μέρος της αστικής κοινωνίας των πόλεων και των παραδοσιακών ελίτ.
    Οι πρώτες αλφαβητικές επιγραφές της πρώιμης Εποχής του Σιδήρου (12ος περίπου αιώνας π.Χ.) εμφανίζονται στην ιουδαϊκή περιοχή Shephelah (περιοχή των χαμηλών λόφων), σε περιφερειακές περιοχές αστικών χαναανιτικών κέντρων. Οι θέσει που βρέθηκαν οι πρώτες αλφαβητικές περιοχές της εποχής αυτής, όπως η Beit Shemesh, Quburel Walayida, Izbet Sartah, Khirbet Qeiyafa και Tel Zayit (σε αυτήν λίγο μεταγενέστερα) είναι όλες περιφερειακές περιοχές μεγάλων αστικών κέντρων. Ο Finkelstein περιγράφει τους κατοίκους της Izbet Sartah ως «νομαδοκτηνοτρόφους που βρίσκονται σε φάση μετασχηματισμού».
    Μόνο όταν ορισμένα τμήματα των φορέων της νέας γραφής ήταν σε θέση να αλλάξουν την πολιτική και πολιτιστική τους κατάσταση και να προχωρήσουν από την περιφέρεια στο προσκήνιο της ιστορίας, τότε αναβαθμίστηκε κοινωνικοπολιτικά και ο ρόλος της αλφαβητικής γραφής στην περιοχή. Οι άνθρωποι αυτοί εξελίχθηκαν τότε σε αυτούς που έγιναν μετέπειτα γνωστοί στην ιστορία ως Ισραηλίτες, Μωαβίτες και Αραμαίοι. Αυτοί οι φορείς, κατά πάσα πιθανότητα ένα μίγμα αγροτών, κτηνοτρόφων και νομάδων, βρέθηκαν στην περιφέρεια αστικών κέντρων τη στιγμή που αυτά ήταν σε φάση παρακμής, σε περιοχές όπως στην Izbet Sartah. Φαίνεται ότι κάποια στιγμή στην πρώιμη Εποχή του Σιδήρου αυτές οι ομάδες πληθυσμών άρχισαν να αποκτούν κυριαρχική θέση στην περιοχή της Χαναάν, μεταφέροντας μαζί τους και τη «δική τους» γραφή. Μέχρι το τέλος της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, το σύστημα γραφής των χαναανιτικών πόλεων είχε καταρρεύσει, και ήταν, εν πάση περιπτώσει, ξένο προς αυτές τις κοινωνικές ομάδες. Μία νέα γραφή μπορεί να είχε γίνει ένα απαραίτητο εργαλείο και αργότερα ένα βασικό δομικό στοιχείο στη σταδιακή κατασκευή των νέων εθνικών ταυτοτήτων στην περιοχή (Sanders 2004).
    Το πρόβλημα που υπάρχει, μεταξύ άλλων, είναι το φαινόμενο του 22γράμματου αλφαβήτου. Έχει γίνει αποδεκτό σήμερα ότι το αρχικό εικονιστικό αλφάβητο της 2ης χιλιετίας περιείχε τουλάχιστον 27 γράμματα. Ωστόσο, όταν το πρωτο-χαναατικό αλφάβητο έκανε την εμφάνισή του στην πρώιμη Εποχή του Σιδήρου (π.χ. στο Izbet Sartah και αργότερα στο Tel Zayit), περιέχει μόνο 22 γράμματα, ένα σύστημα το οποίο, σύμφωνα με τον Naveh, ταιριάζει με μία φοινικική χαναανιτική διάλεκτο της Ύστερης Εποχής του Χαλκού. Δεν ταιριάζει με την παράδοση του αλφαβήτου της 2ης χιλιετίας, ούτε ταιριάζει με τη χαναανιτική διάλεκτο που έγινε αργότερα γνωστή ως εβραϊκή γλώσσα, η οποία θα απαιτούσε, σύμφωνα με τη φωνολογική της ανάλυση, μεγαλύτερο αριθμό γραμμάτων.
    Έτσι, το ερώτημα είναι πού και γιατί ο αριθμός των γραμμάτων που χρησιμοποιούνταν στη Χαναάν μειώθηκε για να ταιριάξει σε μία «φοινικική» διάλεκτο μόνο 22 γραμμάτων.
    Η ύπαρξη του αλφαβήτου των 22 γραμμάτων ώθησε τους περισσότερους μελετητές να πιστεύουν ότι η πρώιμη εικονιστική αλφαβητική γραφή μεταφέρθηκε αρχικά με κάποιο τρόπο στη «Φοινίκη» και εν συνεχεία υιοθετήθηκε εκ νέου ως σύστημα γραφής από τους «Εβραίους».
    Πού ήταν αυτά τα «φοινικικά» κέντρα της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου; Σε ένα πρόσφατο άρθρο, ο Rollston ακολουθώντας την άποψη του Naveh, ισχυρίζεται ότι όλες οι πρώιμες αλφαβητικές επιγραφές της Εποχής του Σιδήρου που βρέθηκαν στη Χαναάν (π.χ. το κύπελο της Kfar Vradim, το αλφαβητάριο της Izbet Sartah, το ημερολόγιο της Gezer, και το αλφαβητάριο της Tel Zayit) είναι όλες γραμμένες σε μία «παλαιογραφική διάλεκτο» την οποία ορίζει ως «φοινικική». Συμπεραίνει, σχετικά με το αλφαβητάριο του Tel Zayit: «… τα αποδεικτικά στοιχεία δείχνουν ότι κατά τη διάρκεια του 10ου αιώνα οι αρχαίοι Ισραηλίτες συνέχισαν να χρησιμοποιούν τη φοινικική γραφή λόγω του κύρους της».
    Σύμφωνα με αυτή την άποψη, οι κατακερματισμένες πληθυσμιακές ομάδες που αργότερα έγιναν οι Ισραηλίτες ή οι Μωαβίτες, βρήκαν τη γραφή στη Φοινίκη (πού, πότε και πώς;) και την υιοθέτησαν από τους Φοίνικες.
    Η συγγραφέας προτείνει μία κάπως διαφορετική εξήγηση. Το μη τυποποιημένο πρώιμο εικονογραφικό αλφάβητο ήταν πάντα γνωστό στο κοινωνικό και εθνοτικό περιβάλλον που αργότερα γέννησε τους πρωτο-Ισραηλίτες και άλλα νέα έθνη. Ωστόσο, η γραφή τυποποιήθηκε από ορισμένες ομάδες ή κέντρα που χρησιμοποιούσαν μία «φοινικική» διάλεκτο. Αυτή η τυποποιημένη παλαιογραφικά και γλωσσικά φοινικική διάλεκτος εμφανίζεται ήδη στο πρώιμο αλφαβητάριο του Izbet Sartah, δηλαδή ένα αλφαβητάριο 22 γραμμάτων με τα κύρια χαρακτηριστικά της φοινικικής παλαιογραφικής διαλέκτου, όπως περιγράφεται από τον Rollston. Το κλειδί σε αυτό το ερώτημα μπορεί να έγκειται στο γεγονός ότι οι πρώτο-«Ισραηλίτες», που αποτελούνταν από διαφορετικά τμήματα Χαναανιτών, μιλούσαν διαφορετικές χαναανιτικές διαλέκτους. Ορισμένες από αυτές τις ομάδες μπορεί να μιλούσαν μια διάλεκτο που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε σήμερα «φοινικική». Μια τέτοια ομάδα θα μπορούσαν να είναι, για παράδειγμα, οι Asher που αναφέρονται και στη Βίβλο. Οι Asher αναφέρεται ότι εγκαταστάθηκαν στη Γαλιλαία και στα παράλια, ενώ τα σύνορα της περιοχής τους έφταναν μέχρι τη Φοινίκη, επίσης γνωστή ως «Zidon Rabba». Και παραθέτει μετά τα επιχειρήματά της ότι τέτοιοι πληθυσμοί θα μπορούσαν να είναι ο κρίκος μεταξύ της αρχικής αλφαβητικής γραφής των 27 γραμμάτων και του άγνωστου μέχρι τώρα χαναανιτικού κέντρου ή κέντρων όπου η γραφή αυτή τυποποιήθηκε, καταλήγοντας στο μικρότερο αλφάβητο των 22 γραμμάτων, γνωστό σήμερα ως φοινικικό.
    Ένα από τα καλύτερα δείγματα «φοινικικής» γραφής των αρχών της εποχής του Σιδήρου προέρχεται από το Kfar Veradim στη Γαλιλαία. Ο Rollston περιγράφει το εύρημα ως «… ένα αντικείμενο κύρους πολύ υψηλής ποιότητας από ένα τάφο στη Γαλιλαία …. Η γραφή αυτής της επιγραφής είναι εκπληκτική, αντανακλώντας την άψογη δουλειά ενός άριστου χαράκτη …. Δεν μπορεί να υπάρξει καμία αμφιβολία για το γεγονός ότι αυτή η επιγραφή είναι γραμμένη στη φοινικική γραφή. Είναι μία υπέροχη φοινικική γραφή, και είναι θεμελιώδους σημασίας το γεγονός ότι ανακαλύφθηκε στο Ισραήλ. Δηλαδή, η φοινικική γραφή μαρτυρείται στο Ισραήλ, και το γεγονός αυτό δεν μπορεί να αμφισβητηθεί».
    Έτσι, είναι αξιοσημείωτο ότι όλες οι πρώιμες «φοινικικές» αλφαβητικές επιγραφές έχουν βρεθεί στη Χαναάν και όχι στα φοινικικά (λιβανέζικα) παράλια. Είναι δύσκολο να εκτιμηθεί ποια ήταν τα φοινικικά κέντρα τα οποία παρέλαβαν την πρώιμη αλφαβητική γραφή και την τυποποίησαν. Θεωρητικά, μπορεί να υποτεθεί ότι η τυποποίηση της γραφής συνέβη σε μία πόλη που μιλούσαν κάποια φοινικική διάλεκτο στο βόρειο τμήμα της Χαναάν.
    -Είναι ακριβώς αυτό το περιβάλλον της «πολιτισμικής περιφέρειας» των εφευρετών που έκανε δυνατό αυτό το μεγάλο πολιτιστικό άλμα. Έχοντας μία επιφανειακή, «αφελή» εξοικείωση με τα ιερογλυφικά που τους περιέβαλε, και χωρίς να είναι δεσμευμένοι από οποιουσδήποτε κανόνες ή λύσεις άλλων συστημάτων γραφής της εποχής τους, οι εφευρέτες ήταν σε θέση να «επαναδιαπραγματευθούν» ελεύθερα τα σημαίνοντα και τα σημαινόμενα των εικονογραφικών γραφημάτων της ιερογλυφικής γραφής, και να δημιουργήσουν ένα νέο σημειωτικό σύστημα. Εφηύραν μία νέα μοναδική σημειωτική διαδικασία, συνδέοντας έναν μικρό αριθμό ιερογλυφικών εικόνων που επέλεξαν με τους ήχους της γλώσσας ή των γλωσσών που μιλούσαν.
    Κατά τον 19ο αιώνα π.Χ., όταν το αλφάβητο επινοήθηκε σύμφωνα με την υπόθεση της συγγραφέως, στα επικρατούντα συστήματα γραφής της Αρχαίας Εγγύς Ανατολής (ιερογλυφική και σφηνοειδής), χρησιμοποιούνταν εκατοντάδες σύμβολα, και απαιτούνταν για την ανάγνωση και γραφή μακρά εκπαίδευση και εξοικείωση με ένα πολύπλοκο σύστημα σημειωτικών κανόνων. Αυτές οι γραφές γεννήθηκαν και προωθήθηκαν από κρατικές οντότητες και θεσμούς ή σχολές, και η ώθηση για την ανάπτυξή τους, στην αυγή της 3ης χιλιετίας π.Χ. ήταν οι αυξανόμενες διοικητικές και πολιτικές ανάγκες και η αναζήτηση ιδεολογίας και επίδειξης δύναμης από τα αναδυόμενα καθεστώτα των Σουμερίων και των Αιγυπτίων.
    Από την άλλη πλευρά, η ώθηση για την εφεύρεση του αλφαβήτου φαίνεται ότι ήταν θρησκευτικού και «πνευματικού» χαρακτήρα. Ήταν η προσωπική επιθυμία να επικοινωνήσουν με τους θεούς, να προσευχηθούν και να αποθανατίσουν το όνομά τους. Όλα τα πρώιμα κείμενα αλφαβητικής γραφής που είναι γνωστά μέχρι σήμερα είναι πολύ σύντομα και αποτελούνται κυρίως από ονόματα θεών, προσωπικά ονόματα και τίτλους, μερικές φορές τη λέξη «προσφορά». Δεν υπάρχει καμία ένδειξη θεσμικής ή κρατικής συμμετοχής σε αυτή τη διαδικασία. Οι εφευρέτες χρησιμοποίησαν εικόνες που ήταν σαφείς και αναγνωρίσιμες στους συμπατριώτες τους και στον πολιτισμό τους, π.χ. ταύρο (ιερό ζώο του μεγάλου θεού), σπίτι, ψάρι, πόρτα, καρφίτσα ρούχου, φυτίλι λαμπτήρα, χέρι, παλάμη, μαστίγιο για βόδι, νερό, φίδι, ανθρώπινο μάτι, φυτό, κεφάλι, τόξο (που θεωρείται ότι ανταποκρίνονται γενικά στην χαναανιτική ποιμενική ταυτότητα). Δεν είχαν κανένα ενδιαφέρον για την τυποποιημένη αιγυπτιακή μορφή ή σημασία των ιερογλυφικών συμβόλων, μόνο την εικονογραφική σημασία τους, όπως την αντιλαμβάνονταν.
    Το μεγαλείο της εφεύρεσης αυτής έγκειται στη μείωση όλων των περίπλοκων σημειολογικών κανόνων που απαιτούνται για να διαβαστούν τα ιερογλυφικά σε μία και μοναδική, σταθερή σημειολογική διαδικασία. Επιπλέον, ήταν ένας αξιόπιστος μνημονικός μηχανισμός, που συνέδεε τις οικείες εικόνες με τους αφηρημένους ήχους της γλώσσας τους.
    Εάν πράγματι το Σινά ήταν ο τόπος της εφεύρεσης του αλφαβήτου, δεν υπάρχει στις εκεί αλφαβητικές επιγραφές κανένα ίχνος «εισβολής» του αιγυπτιακού ιερογλυφικού συστήματος, όπως θα ήταν αναμενόμενο αν οι εφευρέτες ήταν γνώστες των ιερογλυφικών. Δεν ακολουθείται εν προκειμένω ούτε ένας κανόνας του αιγυπτιακού συστήματος γραφής. Οι «χρυσές αλυσίδες «του αιγυπτιακού τρόπου σκέψης δεν δέσμευαν το μυαλό των εφευρετών.
    [Έχει πολλά προβλήματα και κενά βέβαια όλη αυτή η υπόθεση. Τα κυριότερο είναι ότι ουσιαστικά δεν λαμβάνεται υπόψη η παλαιότερη γνώση που υπήρχε για τη γραφή, αλλά και το πρόβλημα της χρονολόγησης, ο μικρός αριθμός αρχαιολογικών ευρημάτων και η έλλειψη ευρημάτων γραφής σε φθαρτά υλικά κλπ. Το επιχείρημα όμως για την «πολιτισμική περιφέρεια» είναι ενδιαφέρον και στηρίζεται σε κάποιο βαθμό στα υπάρχοντα αρχαιολογικά ευρήματα].

  218. Spiridione said

    Εδώ είναι μια δημοσίευσή της του 2012 The advantage of cultural periphery: the invention of the alphabet in Sinai (circa 1840 b.c.e.).
    http://www.tau.ac.il/tarbut/Publications/IEZ-Homage/Even-Zohar_Homage_Book_Offprints/Goldwasser_in_%20Even-Zohar_Homage_Book-2011.pdf
    Και εδώ μια παλιότερη
    http://pluto.huji.ac.il/~orlygoldwasser/2006_AL_OGW.pdf

  219. sarant said

    216-219 Φοβερή δουλειά, συγχαρητήρια -αλλά θέλει προσεχτικό διάβασμα, βέβαια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: