Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Παιδική Πασχαλιά (Αλέξ. Παπαδιαμάντης)

Posted by sarant στο 16 Απρίλιος, 2017


Το έχουμε καθιερώσει, τα τελευταία χρόνια, να βάζουμε ανήμερα της Λαμπρής ένα πασχαλινό διήγημα. Διάλεξα σήμερα λοιπόν ένα του Παπαδιαμάντη, όπως και πέρυσι. Είναι αρκετά τα πασχαλιάτικα του Παπαδιαμάντη έστω κι αν τα χριστουγεννιάτικα είναι περισσότερα. Παρόλο που φέτος κάνω Πάσχα μακριά από το σπίτι, το ιστολόγιο συνεχίζει να εκπέμπει -με αυτόματο πιλότο.

Το κείμενο το πήρα από το papadiamantis.org, έκανα μια πρόχειρη μετατροπή σε μονοτονικό (θα έμειναν τίποτα μονοσύλλαβα) και εκσυγχρόνισα λίγο ακόμα την (ήδη εκσυγχρονισμένη) ορθογραφία. Ιδιωματικές λέξεις δεν έχει το διήγημα, θαρρώ.

Θυμίζω και άλλα πασχαλινά αναγνώσματα που έχουμε δημοσιεύσει:

Παπαδιαμάντης, Ο αλιβάνιστος

Κώστας Βάρναλης, Το Πάσχα του Παπαδιαμάντη

Παπαδιαμάντης, Χωρίς στεφάνι

Εμμ. Ροΐδης, Τα κόκκινα αβγά

Ν. Λαπαθιώτης, Η θυσία

Και βέβαια, το ιστολόγιο εύχεται σε όλες και όλους Καλή Ανάσταση!

 

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΣΧΑΛΙΑ

ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ

Τον υιόν της τον καπετάν Κομνιανόν τον επαντρολογούσεν ήδη η γρια-Κομνιανάκαινα, αν και δεν είχε χρονίσει ακόμη η νύμφη της, η μακαρίτις. Τα δύο ορφανά, μία κόρη οκταέτις και έν τετραετές παιδίον, εφόρουν μαύρα, κατάμαυρα, οπού εστενοχώρουν κιι εχλώμιαιναν τα πτωχά κάτισχνα κορμάκια των, και ήτον καημός καρδιάς να τα βλέπει τις. Ενθύμιζαν το δημώδες δίστιχον:

Βαρύτερ᾽ απ᾽ τά σίδερα είναι τα μαύρα ρούχα,
γιατί τα φόρεσα κι εγώ για μιαν αγάπη πού ᾽χα.

Η γραία έκειτο επί της κλίνης καθ᾽ όλην τήν εβδομάδα των Παθών, γογγύζουσα, ρέγχουσα, φωνάζουσα. Εβεβαίου ότι «αγγελιάστηκε», και ητοιμάζετο ν᾽ αποθάνει. Επέβαλλεν εις την Μόρφω, την μικράν εγγονήν της, εργασίας ανωτέρας της ηλικίας του πτωχού κορασίου. Αίφνης, εν μέσω δύο γογγυσμών, έβαλλε μίαν φωνήν, κι έκραζεν από της κλίνης προς την εκτός του ισογείου θαλάμου πηγαινοερχομένην και υπηρετούσαν παιδίσκην.

― Μη χύνεις στην αυλή τα νερά, χίλιες φορές σ᾽ το είπα· στο νεροχύτη!

Κι επανελάμβανε τους αφορήτους στεναγμούς, επιτείνουσα μάλιστα αυτούς οσάκις τυχόν πτωχή γειτόνισσα, μη τολμώσα να εισέλθει, ήρχετο δειλώς μέχρι της θύρας και ηρώτα πώς ήτο η ασθενής.

Βεβαίως η γρια-Κομνιανάκαινα έπασχεν, αλλ᾽ ίσως εμεγαλοποίει το πράγμα. Έκλαιε «τα νιάτα της», έλεγεν ότι δεν θα προφθάσει να κάμει εφέτος Πάσχα. Η γειτόνισσα η Μηλιά εβεβαίου ότι η γραία είχε και «κομπόδεμα», αλλά πού να εμβάσει μέσα καμίαν εκ των γειτονισσών της! Ελλείψει άλλης ασθενείας ήτον ικανή ν᾽ αποθάνει από την φιλαργυρίαν της. Δεν εβάστα η ψυχή της να δώσει κάτι τι εις μίαν πτωχήν γυναίκα διά να την «κοιτάξει», κι επέβαλλε βαρείαν αγγαρείαν εις την Μόρφω, οκταετή παιδίσκην. Ενίοτε παρελήρει αληθώς. Είτα έβαλλεν αγρίαν κραυγήν. Έκραζε την παιδίσκην να την σκεπάσει με το σινδόνιον, αλλά χωρίς αύτη να την εγγίσει καν, η γερόντισσα έβαλλε τοιαύτην ωρυγήν, ώστε η μικρά κατετρόμαζε.

Ο καπετάν Κομνιανός έλειπε με το γολετί, κι επεριμένετο να έλθει. Είχε μαζί του, με το γολετί, και τον πρωτότοκον υιόν του, τον Γεώργην, δωδεκαετή παίδα. Τούτο ήτο ένας από τούς καημούς της γραίας, ότι έμελλε ν᾽ αποθάνει, ως έλεγε, χωρίς να επανίδει τον υιόν της, και τον έγγονόν της τον μεγάλον, όστις ωμοίαζε τόσον με τον μακαρίτην τον πάππον του. Και ποίος να της σφαλήσει τα μάτια; Αι ανεψιαί της, υπανδρευμέναι και αι δύο, της εβαστούσαν κακίαν διά κάτι κληρονομικάς διαφοράς, και δεν έσπασαν το πόδι «οι λαχταρισμένες, οι αχρόνιαστες!» να έλθουν να την ιδούν. Ούτω της ήρχετο και αυτής ν᾽ αποθάνει εις το πείσμα των, ν᾽ αποθάνει χωρίς να της φιλήσωσι την χείρα.

Ιατρός, πού να ευρεθεί; Είχεν αυτή να πληρώνει; Αυτή ώφειλε να κάμνει οικονομίαν διά τα ορφανά, και δεν έπρεπε να φθείρει το βιο του υιού της εις γιατρικά και δεν ξέρω τί. Ψευτογιάτρισσες! Κάμε τη δουλειά σου! Έχουν εμπιστοσύνην τώρα αυταί αι γυναίκες; Ο κόσμος εχάλασε, τί τα θέλεις; Έμβαζε αυτή μες στο βιο της, μες στα καλά της, ξένην γυναίκα; Της ήρχετο να επαναλάβη προς τας γειτονίσσας την ιδίαν κραυγήν, δι᾽ ής απεδίωκε το πάλαι παρείσακτον όρνιθα από τον ορνιθώνα της. Ξού, ξένη!

Ως τόσον επεθύμει να ήρχετο ο υιός της διά να τον νυμφεύσει, να του δώσει και την ευχήν της. Σαράντα χρόνων άνθρωπος, κι ο κόσμος είναι πέλαγο, σαν εκείνο πού αρμένιζε τώρα. Πώς να περάσει τη ζωήν του χωρίς να έλθει εις δεύτερον γάμον; Και τα ορφανά, και αυτά θα εύρισκαν μητέρα, μίαν καλήν οικοκυρά, ήτις από τώρα επροσφέρετο μάλιστα να έλθει να την υπηρετήσει εις την ασθένειάν της. Αλλ᾽ η γραία Κομνιανάκαινα, μη θέλουσα να παραβεί την αρχήν της, δεν εδέχθη την εκδούλευσιν.

Το βέβαιον είναι ότι εκ των δύο ορφανών, η Μόρφω, ήτις είχεν ήδη αίσθησιν, αν δεν επεθύμει ν᾽ αποκτήσει μητέρα, ενθυμείτο κι ελυπείτο την μητέρα της. Ο Ευαγγελινός, νήπιον τριετίζον εν καιρώ της συμφοράς, ούτε ήξευρε τίποτε ούτε ενθυμείτο. Έκλαιε μόνον όταν η μάμμη τον εβίαζε να φορέσει τον κατάμαυρον σάκκον του. Η Μόρφω, λευκή και ωχρά με τα μαύρα φουστανάκια της, και με το μαύρον μανδήλιον το σκεπάζον τα ξανθά της μαλλιά, ήτο κατηφής, κι ενθυμείτο το περυσινόν Πάσχα, όταν έζη η μήτηρ της. Η ατυχής γυνή είχεν αποθάνει από την γένναν της, το παρελθόν θέρος, και το βρέφος μετ᾽ αυτής. Τώρα η κορασίς είχεν αντί της καλής και πονετικής μητρός την μάμμην με την αφόρητον παραξενιά της, ήτις, ενώ εβεβαίου ότι όλα της επόνουν, κεφαλή, λαιμός, χείρες, πόδες, πλάται, κοιλία, μέση και τα λοιπά, πνιγομένη δε από τον βήχα και γογγύζουσα δυνατά και βάλλουσα κραυγάς αγρίας, εφείδετο να δώσει εις ιατρούς και φάρμακα, αίφνης ηγείρετο, υποβαστάζουσα την κοιλίαν της, εξήρχετο μέχρι της θύρας, έρριπτε βλέμμα εις τον εκτός κόσμον, κι έλεγεν:

― Άχ! τί γλυκιά πού ᾽ν᾽ η ζωή!

* * *

Πέρυσι, ώ! πέρυσι, την Μεγάλην Πέμπτην πρωί, αφού εγύρισαν από την εκκλησίαν, όπου είχον μεταλάβει όλοι, η καλή και προκομμένη μήτηρ, καίτοι άγουσα ήδη τον έβδομον μήνα της εγκυμοσύνης της, ανεσφουγγώθη και ήρχισε να βάπτει εν τη χύτρα τα αυγά, με ριζάρι, κιννάβαρι και όξος. Είτα ήρχισαν να έρχωνται εις την θύραν ανά ζεύγη τα παιδία της πολίχνης, με τον υψηλόν καλάμινον σταυρόν στεφανωμένον με ρόδα ευώδη και με μήκωνας κατακοκκίνους, με δενδρολίβανον και με ποικιλόχροα αγριολούλουδα, με τον αποσπασθέντα από τ᾽ Οχτωήχι χάρτινον Εσταυρωμένον εις το μέσον του σταυρού, και με ερυθρόν μανδήλιον κυματίζον, μέλποντα το άσμα:

Βλέπεις εκείνο το βουνί με κόκκινη παντιέρα;
Εκεί σταυρώσαν το Χριστό, τον πάντων βασιλέα.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Σύρε μητέρα μ᾽, στο καλό και στην καλή την ώρα,
κι εμένα να με καρτερείς το Σάββατο το βράδυ·
όταν σημαίνουν εκκλησιές και ψέλνουνε παπάδες,
τότες και σύ, μανούλα μου, να ᾽χεις χαρές μεγάλες.

Και τι χαρές μεγάλες τω όντι, τί χαρές δι᾽ όλα τα παιδία! και η καλή η μήτηρ της προθυμότατα έδιδεν ανά δύο αρτιβαφή αυγά εις όλα τα παιδία· δύο αυγά κόκκινα, και τί ευτυχία! τί νίκη! ενώ η μάμμη εφώναζεν ότι αρκετά παιδία ήλθαν, και αρκετά ετραγούδησαν, και ότι έπρεπε να υπάγουν και αλλού.

Μετά ταύτα η μήτηρ ήρχισε να ζυμώνει, και έπλασεν αρκετές κουλούρες μετ᾽ αυγών διά τον σύζυγον, επιδημούντα τότε, διά την πενθεράν της, δι᾽ εαυτήν, διά τές κουμπάρες, ως και μικρές «κοκώνες» διά την Μόρφω, διά τον Ευαγγελινόν, διά τ᾽ αναδεξίμια της και διά τα πτωχά παιδιά της γειτονιάς.

Κι επειδή ο μικρός Ευαγγελινός έκλαιε, λέγων ότι δεν είναι αρκετά μεγάλη η κοκώνα του, η μήτηρ του έδιδεν άλλην να εκλέξει, αλλ᾽ αυτός δεν ημέρωνεν ούτε ήθελε να ταιριασθεί. Το βέβαιον είναι ότι τας ήθελεν όλας διά τον εαυτόν του. και τότε η μήτηρ τον επαρηγόρει λέγουσα ότι «το Σαββάτο το βράδυ θα ᾽ρθει η κουρούνα (κρα, κρα!), να φέρει το τυρί και το κρέας (τσί, τσί!), και τότε να ιδείς χαρές ο Βαγγελινός, σαν ακούση κρα, κρα! την κουρούνα να χτυπά το παραθύρι. Πάρε Βαγγελινέ το τυρί, πάρε και το τσί-τσί, να φάτε!» και ο μικρός εψέλλιζε και αυτός, «θα ᾽θει κουούνα να φέει του τσί-τσί», και συνάπτων τας χείρας, δακτύλους μεταξύ δακτύλων, κατά το υπόδειγμα της μητρός, εμιμείτο την ειρεσίαν των πτερών της κουρούνας, το δέ παιδίον της γειτόνισσας της Μηλιάς, εξαετές, άνιπτον, ρακένδυτον, οκλάζον εις μίαν γωνίαν, κρατούν την κοκώνα του, την οποίαν εσκέπτετο αν δεν ήτο καλόν να την φάγει τώρα που είναι ζεστή, διεμαρτύρετο γρυλλίζον και λέγον: «Ναι! Θα ᾽ρθει η κουρούνα! αμ᾽ δε θα ᾽ρθει!»

Και την Μεγάλην Παρασκευήν, περί την δύσιν του ηλίου, η μήτηρ οδήγησε τα δύο παιδία εις την εκκλησίαν, όπου, αφού έκαμαν τρείς γονυκλισίας προ του ανθοστεφούς κουβουκλίου, ησπάσθησαν τον μυρόπνουν Επιτάφιον, το αργυρόχρυσον Ευαγγέλιον με τ᾽ αγγελούδια, και τον Σταυρόν με τ᾽ ανθρωπάκια και τις Παναγίτσες (τί χαρά, τί δόξα!), και είτα επέρασαν τρίς υπό τον υψηλόν, μεγαλοπρεπή Επιτάφιον, ο δ᾽ Ευαγγελινός (όλα τα ενθυμείτο η μικρά Μόρφω) ανέτρεψεν εξ απροσεξίας πήλινον αμφορέα με ύδωρ, εξ εκείνων ους θέτουσιν υπό τον Επιτάφιον προς αγιασμόν, διά να μεταχειρισθώσι το ύδωρ εις το καματηρό, ήτοι τους μεταξοσκώληκας, και εις άλλας χρείας, αι νεότεραι μυροφόροι, γυναίκες διακαώς ποθούσαι «να ξενυχτίσουν τον Χριστόν» μένουσαι άγρυπνοι εν τώ ναώ πέραν του μεσονυκτίου, διότι η ακολουθία του Επιταφίου ψάλλεται εκεί το Μέγα Σάββατον, περί όρθρον βαθύν. Ο αμφορεύς πεσών εθραύσθη, η δέ γυνή ής ήτο κτήμα ωργίσθη, και είπεν ότι το έχει «σέ κακό της». Τότε η μήτηρ του Ευαγγελινού, αφού επέπληξεν αυστηρώς το παιδίον, πειραχθείσα είπεν ότι «αν είναι κακό, ας είναι για μένα!» και την πτωχήν δεν την ηύρε ο χρόνος!

Το Μέγα Σάββατον δέ, μικρόν μετά τα μεσάνυκτα, η μήτηρ εξύπνισε τον Ευαγγελινόν και την Μόρφω, κι ενώ εσήμαιναν διά μακρών οι κώδωνες, επήγαν εις την εκκλησίαν, όπου εψάλη το «ώ γλυκύ μου έαρ» και άλλα ακόμη παθητικά άσματα. Είτα οι πιστοί όλοι με ανημμένας λαμπάδας εξήλθον εις το ύπαιθρον, υπό το αμαυρωθέν φέγγος της φθινούσης σελήνης, ενώ η αυγή έλαμπεν ήδη ροδίνη και ξανθή, προπέμποντες τον Επιτάφιον αγλαόφωτον με σειράς λαμπάδων. Και η αύρα πραεία εκίνει ηρέμα τούς πυρσούς, χωρίς να τούς σβήνει, και η άνοιξις έπεμπε τα εκλεκτότερα αρώματά της εις τον Παθόντα και Ταφέντα, ως να συνέψαλλε και αυτή, «ώ γλυκύ μου έαρ, γλυκύτατόν μου τέκνον!» και η θάλασσα φλοισβίζουσα και μορμύρουσα παρά τον αιγιαλόν επανελάμβανεν, «οίμοι γλυκύτατε Ιησού!» τα δε παιδία προπορευόμενα της πομπής, μεγαλοφώνως έκραζον: Κύριε ελέησον! Κύριε ελέησον! Ο Ευαγγελινός εψέλλιζε μετά των άλλων: Κύιε έησον! Κύιε έησον!

Και ύστερον, όταν ανέτειλεν ο ήλιος του Μεγάλου Σαββάτου, διαλύων την απαραίτητον ομίχλην της Μεγάλης Παρασκευής, (ήτις καθιστά μελαψήν μιγάδα την ημέραν και παμμέλαιναν αράβισσαν την νύκτα), ο Ευαγγελινός εξύπνησεν από τα βελάσματα του αρνίου, το οποίον ητοιμάζετο να σφάξει διά την οικογένειαν του καπετάν Κομνιανού ο γείτονας Νικόλας, ο σύζυγος της Μηλιάς. Ο Ευαγγελινός και η Μόρφω εξήλθον εις το προαύλιον. Τί ωραίον, τί ήμερον, τί λευκόμαλλον που ήτο το αρνί! Και πώς εβέλαζε (μπε! μπε!) το καημένο. Εν τούτοις δεν εφαίνετο πολύ δυσαρεστημένον, διότι έμελλε να σφαγή. Και άλλος Αμνός άμωμος, Αμνός αίρων την αμαρτίαν του κόσμου, και άλλος ατίμητος Αμνός εσφάγη…

Την εσπέραν έφερεν οίκαδε ο πατήρ τας πασχαλινάς λαμπάδας, ωραίας, λεπτάς, περιτέχνους. Τί χαρά! τί θρίαμβος! φαντασθείτε ωραίας μικράς λαμπάδας, με άνθη τεχνητά, με χρυσόχαρτα. Ο Ευαγγελινός ήθελε να πάρει την της αδελφής του, λέγων, ότι εκείνη είναι μεγαλυτέρα. Η μήτηρ του την έδωκεν, αλλ᾽ ο μικρός την έσπασε, εκεί πού έπαιζε με αυτήν, έσπασε και την ιδικήν του, και ύστερον έβαλε τα κλάματα. Ο πατήρ του ηγόρασεν άλλην, αφού τον υπεχρέωσε να υποσχεθεί ότι δεν θα την πιάσει εις την χείρα, έως τα μεσάνυκτα, όταν θα υπάγουν εις την Ανάστασιν. Ο μικρός απεκοιμήθη κλαίων και χαίρων.

Μετά τα μεσάνυκτα, αφού έγινεν η Ανάστασις, και ήστραψεν ο ναός όλος, ήστραψε και η πλατεία από το φώς των κηρίων, τα παιδία ήρχισαν να καίουν μετά κρότου σπίρτα και μικρά πυροκρόταλα έξω εις το πρόναον, και τινες παίδες δεκαετείς επυροβόλουν με μικρά πιστόλια, άλλοι έρριπτον εντός του ναού επί των πλακών του εδάφους τα βαρέα καρφία με τα καψύλια καταπτοούντες και σκανδαλίζοντες τάς πτωχάς γραίας, αίτινες, μεθ᾽ όλον τον διωγμόν όν εκίνουν κατ᾽ αυτών την Μεγάλην Εβδομάδα κατ᾽ έτος οι επίτροποι, αξιούντες να περιορίσωσιν αυτάς εις τον γυναικωνίτην, ουχ ήττον επέμενον και παρεισέδυον εντός του ναού αριστερά, εις την μίαν κόγχην. Είς δ᾽ επίτροπος της επάνω ενορίας, άνθρωπος προοδευτικός, βλέπων ότι όλοι οι εθελονταί ψάλται, νεανίαι εικοσαετείς, εφοίτων κατά προτίμησιν εις την κάτω εκκλησίαν, εις δέ την επάνω ηναγκάζοντο να ψάλλωσιν οι ιερείς, τί εσοφίσθη; Πιάνει και αποσπά από τον γυναικωνίτην τα καφάσια, τα δικτυωτά, δι᾽ ών εφράττοντο τέως αι γυναικείαι μορφαί από της όψεως των ανδρών, και αφήνει τον γυναικωνίτην άφρακτον. Τότε διά μιάς όλοι οι ευλαβείς και μουσόληπτοι νεανίσκοι αφήκαν την κάτω εκκλησίαν έρημον ψαλτών κι έτρεξαν όλοι εις την επάνω.

Είτα τα μικρά παιδία και τινες παιδίσκαι τετραετείς, με τας κομψάς ποικιλτάς λαμπάδας, ετάχθησαν ανά τον χορόν, περί τα δύο αναλόγια, και παρά το εικονοστάσιον, και ήρχισαν να θορυβώσι, να παίζωσι, να στάζωσιν εις τούς λαιμούς αλλήλων, και να τσουγκρίζωσι τα αυγά των. Και έν παιδίον εξαετές, πονηρότερον των άλλων (ήτο ο υιός της Μηλιάς της γειτόνισσας) είχε πλαστόν αυγόν εις τον κόλπον του, πωρώδη λίθον στρογγυλευμένον κοκκινοβαφή, και δι᾽ αυτού έσπαζε τα αυγά όλων των παιδιών, και τα έπαιρνε, κατά την συμφωνίαν, και τα έτρωγε.

Μία παιδίσκη και είς παις, πενταετής, ήρχισαν να φιλονικώσι περί του τίνος η λαμπάδα ήτο ευμορφοτέρα.

―Όχι, η δική μου η λαμπάδα είναι καλύτερη.

―Όχι, η δική μου.

―Εμένα ο πατέρας μ᾽ την εδιάλεξε, κι είναι πλιό καλή.

―Εμένα η μάνα μ᾽ την εστόλισε μοναχή της.

― Και ξέρει να κάμει λαμπάδες η μάνα σ᾽;

―Όχι, δέ ξέρει; Σαν τη δική σ᾽!

― Τέτοια παλιολαμπάδα!

― Ναι, παλιολαμπάδα;… να!…

― Να κι εσύ!

― Να κι άλλη μια!

Και ήρχισαν να τύπτουν αλύπητα τας κεφαλάς αλλήλων με τας λαμπάδας των, εωσού έβαλαν τα κλάματα και οι δύο.

Το απόγευμα πάλιν, αφού εψάλη η Β´ Ανάστασις κι έγινεν η Αγάπη, εξήλθαν όλοι εις την πλατείαν κι εθεώντο την πυρπόλησιν του Εβραίου. Τί άσχημος και τί ευμορφοκαμωμένος που ήτον ο Εβραίος! Είχε μίαν χύτραν ως κεφαλήν, είχε και λινάρι ως γένειον. Έφερε και ζεύγος γυαλιά (η Μόρφω τα ενθυμείτο όλα), όμοια μ᾽ εκείνα που φορεί η γραία μάμμη όταν ράπτει ή εμβαλώνει τα παλαιά ρούχά της. Είχε κι ένα σακκούλι ή πουγγί κρεμασμένον εις το αριστερόν πλευρόν του. Εφόρει μακριά, μακριά φορέματα, παρδαλά, ραβδωτά! Και αφού τον εκρέμασαν υψηλά υψηλά, έως επτά οργυιάς επάνω, ήρχισαν οι άνδρες να τον ματιάζουν, να τον τουφεκίζουν όλοι, εωσότου τον έκαυσαν.

Και ύστερον η μήτηρ έστρωσε την τράπεζαν εις την οικίαν, και παρέθεσε τα αυγά τα κόκκινα, το τυρί, που είχε φέρει η κουρούνα, και το αρνί το ψημένο, και τα παιδία εκάθισαν εις την τράπεζαν και ήρχισαν να τσουγκρίζουν τα αυγά των. Τί χαρά! τί αγαλλίασις!

Εφέτος, δηλαδή κατά το έτος εκείνο της δυστυχίας διά τα δύο ορφανά, δεν ήτο πλέον εκεί ούτε ο πατήρ των, όστις έλειπεν, ούτε η μήτηρ των, ήτις επήγε μακρύτερα ακόμη. Αντί των δύο ήτο η γηραιά μάμμη, ρογχάζουσα επί της κλίνης και γογγύζουσα. Αντί των κοκκίνων αυγών, ήσαν αι φλέγουσαι εκ του πυρετού παρειαί της. Αντί των επιχρύσων λαμπάδων, ήσαν οι δύο τρεμοσβήνοντες και βλοσυροί οφθαλμοί της. Αντί της αθώας χαράς, αντί της αφάτου ευτυχίας του παιδικού Πάσχα, ήτο η λύπη η βαρεία, η ανεπανόρθωτος συμφορά.

Ευτυχώς η γρια-Κομνιανάκαινα δεν απέθανε, και ο υιός της έφθασεν απόπασχα με το γολετί, και ήρχισε να καλλωπίζηται και να στρίβει τον μύστακα αποβλέπων εις δεύτερον γάμον. Αλλά, διά τα δύο παιδία, τάχα θα επανήρχετο πάλιν η χαρά εκείνη, θ᾽ ανέτελλεν εκ νέου γλυκεία η παιδική Πασχαλιά; Διά τον Ευαγγελινόν ίσως, διά την Μόρφω όμως ποτέ. Αύτη ησθάνετο την απουσίαν της μητρός της και ήξευρεν ότι δεν έμελλε να την επανίδει πλέον επί της γης.

Γλυκεία Πασχαλιά, η μήτηρ της χαράς! Γλυκεία μήτηρ, της Πασχαλιάς η ενσάρκωσις!

Αλλ᾽ ο Χριστός υπεσχέθη να πίει με τούς εκλεκτούς του καινόν το γέννημα της αμπέλου εν τη βασιλεία του Πατρός Του, και οι υμνωδοί έψαλλον: «Ώ Πάσχα το μέγα και ιερώτατον, Χριστέ! δίδου ημίν εκτυπώτερον σού μετασχείν, εν τη ανεσπέρω ημέρα της βασιλείας Σου!»

(1891)

 

 

Advertisements

96 Σχόλια to “Παιδική Πασχαλιά (Αλέξ. Παπαδιαμάντης)”

  1. Χριστός Ανέστη!

    Υγεία, δύναμη και πνεύμα θετικό στον ιστολόγο και τους φίλους του ιστολογίου.

    http://www.badsadstories.blogspot.gr
    http://www.badsadstreetphotos.blogspot.gr

  2. Γς said

    Χριστός Ανέστη!

    [Και τι ωραία που ακούγεται. Και γιατί όταν γερνάς σου αρέσουν οι παραδόσεις; Καί όχι μόνον, θα έλεγε κάποιος κακεντρεχής]

    >μία κόρη οκταέτις και έν τετραετές παιδίον

    Ενα παιδί κι ένα κορίτσι, με το συμπάθιο κιόλας!

  3. Γς said

    1:

    Πήγα στα λίκνα να δω τι πουλάει ο κύριος.
    Ωραία πράγματα.

    Και ευτυχώς όχι τρέλα, που έχω εγώ το μονοπώλιο εδώ μέσα.

  4. ΣΠ said

    Καλημέρα. Χριστός Ανέστη. Χρόνια Πολλά.

  5. Γς said

    >Ο καπετάν Κομνιανός έλειπε με το γολετί

    και μετά σου λέει

    >Ιδιωματικές λέξεις δεν έχει το διήγημα

    τι είναι τούτο το γολετί;

  6. ΚΑΒ said

    Χρόνια πολλά σε όλους, αγάπη και αλληλεγγύη.

    >>έστω κι αν τα χριστουγεννιάτικα είναι περισσότερα.

    Μόνο αν υπολογιστούν μαζί και τα πρωτοχρονιάτικα και των Φώτων. Τα καθαρά χριστουγεννιάτικα είναι ισάριθμα των πασχαλινών.

  7. ΚΑΒ said

    Μικρή γολέτα

  8. Γς said

    >εμιμείτο την ειρεσίαν των πτερών της κουρούνας

    κι έψαξα να βρω για την ειρεσία. Χμ, κάτι ψιλοβρήκα.

    Οταν έπεσα όμως πάνω σε μια «ειρεσία μαστών» σταμάτησα να ψάχνω. Καταλάγιασα, ηρέμησα, πως το λένε;

  9. ΚΑΒ said

    >>η γραία είχε και «κομπόδεμα»,

    >>Είχεν αυτή να πληρώνει; Αυτή ώφειλε να κάμνει οικονομίαν διά τα ορφανά, και δεν έπρεπε να φθείρει το βιο του υιού της εις γιατρικά και δεν ξέρω τί.

    >>Ευτυχώς η γρια-Κομνιανάκαινα δεν απέθανε,

    Πράγματι «ευτυχώς», διότι Άμα βαρείς (:είσαι άρρωστος), να γιατρευτείς έξοδα μη λυπάσαι.

  10. Σουμελα said

    Καλημέρα, χρόνια πολλά, εξαιρετικό το διήγημα,απόλαυση να το διαβάζεις.

    είχε πλαστόν αυγόν εις τον κόλπον του, πωρώδη λίθον στρογγυλευμένον κοκκινοβαφή, και δι᾽ αυτού έσπαζε τα αυγά όλων των παιδιών, και τα έπαιρνε,

    Είχα έναν εξάδερφο που όλο και κάτι σκαρφιζόταν και μας έσπαγε τα αυγά, αλλά το πιο εντυπωσιακό του κόλπο ήταν να βαζει το αυγό του 2 μέρες στην κατάψυξη, μας αποκάλυψε το μυστικό του όταν πια μεγαλώσαμε.

  11. sarant said

    Kαλημέρα, χρόνια πολλά, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    10 Στο πιο απλό, στην Αίγινα είχανε ένα είδος φραγκόκοτες, τις κροκράνες που τις λέγανε, που τα αυγά τους ήταν πιο σκληρά και πάντα κέρδιζαν στο τσούγκρισμα.

    6 Σωστά. Όταν λέω Χριστουγεννιατικα εννοώ όλο το δωδεκάμερο.

  12. Γς said

    Τι όμορφο!
    Δυστυχώς όμως δεν προλαβαίνω να το τελειώσω με το ρυθμό που του αρμόζει σιγά σιγά, λέξη λέξη.

    Εναι το οικογενειακό τραπέζι, έχω δρόμο κι έχω αργήσει.

    Θα είναι εδώ όμως το διήγημα. Θα περιμένει φορτωμένο και με σχόλια.

    Καλά να περάσετε!

  13. ΚΑΒ said

    Για τον Παύλο λέγανε ότι του έδιναν ξύλινο αυγό για να το τσουγκρίζει με τα κανονικά αυγά των στρατιωτών και να τα σπα όλα.και να καμαρώνει ο ηλίθιος.

  14. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Δεν ξέρω αν θυμάμαι καλά, αλλά έχω την εντύπωση πως αυτό το κείμενο (σίγουρα αυτό με την κουρούνα) πρέπει να το είχαμε κάνει μάθημα στο δημοτικό επί χούντας. Θυμάται κανείς άλλος νεαρός το ίδιο;☺

    Τα ψηστικά πράγματα μπαίνουν στην τελική ευθεία, οπότε θα τα ξαναπούμε το απογευματάκι, και μη ξεχνάτε, φαΐ και ποτό με μέτρο ΚΙ ΟΧΙ ΜΕ ΤΟ ΜΕΤΡΟ.☺

  15. spatholouro said

    Μια και το μνημόνευσε ο μερακλής ο Αλέξανδρος, ας ακούσουμε:

  16. gpoint said

    Λογω ψηστικών και φαγοποτίου από εσπέρας τα νεότερα…

    Καλά να είστε, καλά να περνάτε,, καλά να…μπιπ κι ο ουρανός στην Ελλάδα δεν θα αλλάξει χρώμα…γαλανός (με ασπρόμαυρες ρίγες για όσους βλέπουν μπροστά)

  17. Γιάννης Ιατρού said

    Φημολογείται πως σε απομακρυσμένα χωριά της Αιγιαλείας έχουν αφανιστεί τα αρνιά …. (τα φάγανε όλα κάτι αδέσποτοι Σκύλοι 🙂 )

  18. raf said

    Χριστός ανέστη! Το δημώδες δίστιχο είναι μάλλον κάποια παραλλαγή του ταμπαχανιώτικου «Όσο βαρούν τα σίδερα».

  19. Τσούρης Βασίλειος said

    14
    Χρόνια σου πολλά! Να τα εκατοστί(ή)σεις.
    Καλά θυμάσαι- το «θα ᾽θει κουούνα να φέει του τσί-τσί» – το θυμάμαι κι εγώ γιατί εντυπώθηκε ανεξίτηλα στη μνήμη μου.
    Χρόνια πολλά σε όλους κι όλες!

  20. Λάμπρο, χρόνια σου πολλά — και σε όλους τους εορτάζοντες, αν υπάρχουν άλλοι.
    Σαφώς η «Παιδική Πασχαλιά» υπήρχε σε σχολικά αναγνωστικά, αλλά (στην εποχή μου τουλάχιστον) … κομμένη, χωρίς τη γκρινιάρα γριά και την πρόωρα χαμένη μάνα: μόνο η χαρούμενη περιγραφή της προηγούμενης Λαμπρής, με την κουρούνα και το τσιτσί, είχε περιληφθεί.

  21. ΚΑΒ said

    21. Ναι, στο αναγνωστικό της Α΄Γυμνασίου δεκαετίας 60, ακριβώς όπως τα γράφεις.

  22. 17 Μπααα, τίποτε από κοψίδι.

    -Χριστός Ανέστη
    -Μαγκιά του.

    Λάμπρε, περίλαμπρε χίππυ, χρόνια πολλά και καλές πτήσεις!

  23. Γιάννης Ιατρού said

    22: Γιατί ρε, τα πουλήσατε όλα στα ΣΜ ;;

  24. 23 Ξέρω γώ; Οι τσοπαναραίοι μας δεν είχαν. Η μάναμ΄ήθελε να πάρουμε ολόκληρο αρνί. Για τρία άτομα. Τελικά συμβιβάστηκε με τέσσερα κιλά και μια σκωταριά.

  25. spiral architect said

    Χριστός Ανέστη καλοί μου διαδικτυακοί φίλοι!

  26. spiral architect said

    … και Χρόνια Πολλά στο Λάμπρο!

  27. Reblogged στις anastasiakalantzi50.

  28. Corto said

    Χριστός Ανέστη!
    Χρόνια πολλά σε όλους και ιδιαίτερες ευχές στον Λάμπρο!

    «ήρχισαν οι άνδρες να τον ματιάζουν, να τον τουφεκίζουν όλοι, εωσότου τον έκαυσαν»

    Στην δημοσίευση του διηγήματος στο papadiamantis.org, παρατηρώ έναν αστερίσκο στην λέξη «ματιάζουν», αλλά δεν βλέπω πού παραπέμπει.
    Να υποθέσω ότι ο Παπαδιαμάντης εννοούσε «να τον σημαδεύουν»;

  29. https://athens.indymedia.org/post/1392596/

  30. Και επί Γης ειρήνη…

  31. Ριβαλντίνιο said

    «Χριστός Ανέστη» σε όλους. Χρόνια πολλά και καλά στον Λάμπρο μας και σε όποιον άλλον έχει την γιορτή του. ( Να παραπάνω βλέπω μία κα kalantzianastasia . Μπορεί να γιορτάζει).

  32. Ριβαλντίνιο said

    @ 33 Σκύλος

    Ρωσσία σίγουρα ! Εκεί συμβαίνουν πολλά περίεργα.
    Είχα δεί σε βιντεάκι έναν εξορκιστή παπά που καβάλαγε τον δαιμονισμένο ! 🙂 🙂 Εδώ πλέον το κάνουμε μόνο στο καρναβάλι. 🙂

  33. 34 Ε, βέβαια. Και θα πρότεινα ΑγιοΠετρούπολη, λόγω των κτιρίων. Αν δεις το φορτηγό που περνάει από δεξιά προς τ΄αριστερά είναι KAMAZ. Ρούσικο ατσάλι!

  34. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    19 – Ευχαριστώ νεαρέ μου☺ για τις ευχές και για την επιβεβαίωση.

    20 – Ευχαριστώ Άγγελε, ελπίζω να είσαι στην Αθήνα και να δώσεις το παρόν.☺

    22 – Σκύλε μου καλέ μου σκύλε με συγκίνησες με την ευχή σου, γι’ αυτό κερνάω πτήση ή πτώση όποτε κάνεις κέφι.

    27 – Ευχαριστώ σύντροφε Spiral , όπως και για το άζμα ( που λέει κι ο σκύλος☺) δυστυχώς το pc έχει μουλαρώσει και δεν μπορώ – δεν ξέρω να ανταποδώσω. από το τάμπλρτ. Δεν πειράζει, όταν με το καλό βρεθούμε στην κόλαση θα ροκάρουμε παρέα.☺

    29 – Ευχαριστώ Corto, νάστε καλά εσύ και το όμορφο πιπίνι σου☺. Είστε από τα πιο όμορφα ζευγάρια που κυκλοφορούν στην πόλη, να περνάτε καλά.

    32 – Ευχαριστώ Ρίβα, χρόνια πολλά και χριστός ανέστη για σένα, (γιατί για την πανάθα δεν το βλέπω☺).

  35. Γιάννης Ιατρού said

  36. Αθάνατος ο κοσμοκαλόγερος! Χρόνια Πολλά σε όλους! Και μερικά σχόλια:

    (α) «Η γειτόνισσα η Μηλιά»
    – Παρ’ ημίν υπήρχε το όνομα Μηλιά ως υποκοριστικό του «Παναγιώτα». Κατά σύμπτωση, «ο σύζυγος της Μηλιάς» ονομαζόταν «Νικόλας»!

    (β) «απεδίωκε το πάλαι παρείσακτον όρνιθα από τον ορνιθώνα της. Ξού, ξένη»!
    – Ναι. Ο τρόπος εκδίωξης μιας ξένης αρνίθας ήταν να την φωνάζουν ξ΄, ξ’ ξ’, ξένη’, ξένη’ ξένη’ !

    (γ) «αι νεότεραι μυροφόροι, γυναίκες διακαώς ποθούσαι «να ξενυχτίσουν τον Χριστόν» μένουσαι άγρυπνοι εν τώ ναώ πέραν του μεσονυκτίου»
    – Παρ’ ημίν οι γυναίκες ξενυχτούσαν το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης και μοιρολογούσαν τον Χριστό με το παρακάτω τραγούδι (κατάλληλο και για …αντιρατσιστικό κήρυγμα!):
    «Σήμερα μαύρος ουρανός, σήμερα μαύρη μέρα!
    Σήμερα έβαλαν βουλή οι άνομοι Εβραίοι.
    Οι άνομοι και τα σκυλιά και τρισκαταραμένοι!
    Για να σταυρώσουν τον Χριστό των πάντων Βασιλέα!
    Καρφιά, καρφιά! Φτιάξτε καρφιά! Φτιάξτε τρία πηρόνια.
    Κι ο γύφτος ο παράνομος, κάθεται κάνει πέντε.
    ……………………………….»

    (δ) «τα παιδία ήρχισαν να καίουν μετά κρότου σπίρτα και μικρά πυροκρόταλα έξω εις το πρόναον, και τινες παίδες δεκαετείς επυροβόλουν με μικρά πιστόλια, άλλοι έρριπτον εντός του ναού επί των πλακών του εδάφους τα βαρέα καρφία με τα καψύλια»
    – Τα ίδια (σχεδόν) ακριβώς παρ’ ημίν, πριν 60-70 χρόνια!

    (ε) «παιδίον εξαετές … είχε πλαστόν αυγόν …, πωρώδη λίθον στρογγυλευμένον κοκκινοβαφή».
    – Εμείς καταφεύγαμε σε αυγά παπίτ’κα (ή παπίσια, αυγά πάπιας). Ήταν ανίκητα! (Εφέτος πάντως, ένας εγγονός μου έκανε θραύση με αυγό φραγκόκοτας).

  37. κουτρούφι said

    Χρόνια Πολλά σε όλους (νηστεύσαντες και μη) «φιλότιμος γάρ ὤν ὁ Δεσπότης» κλπ κλπ

    #29.
    ««ήρχισαν οι άνδρες να τον ματιάζουν, να τον τουφεκίζουν όλοι, εωσότου τον έκαυσαν»

    Στην δημοσίευση του διηγήματος στο papadiamantis.org, παρατηρώ έναν αστερίσκο στην λέξη «ματιάζουν», αλλά δεν βλέπω πού παραπέμπει.
    Να υποθέσω ότι ο Παπαδιαμάντης εννοούσε «να τον σημαδεύουν»;»

    Νομίζω ότι «σημαδεύουν» είναι πράγματι η έννοια όπως συνάγεται και από τα συμφραζόμενα. By the way, στη Σίφνο το αντίστοιχο ρήμα για το σημαδεύω είναι το «ματίζω» (προφέρεται ματθίτζω).

  38. 36γ, Λάμπρεμ’, για μένα τι πτήση, τι πτώση. Θα είμαι ο Πατέρας Όλων των Βομβών.

  39. ΣΠ said

    «να ξενυχτίσουν τον Χριστόν»

    ξενυχτίσουν ή ξενυχτήσουν;
    Έτσι γραφόταν τότε ή είναι τυπογραφικό λάθος;

  40. Νικοκύρη, τι λένε, βρε συ;

  41. Corto said

    Αναστάσεως ημέρα.
    Κάποτε η έκφραση «μα την Ανάσταση» ή σκέτο «Ανάσταση» υπήρξε ένα στερεότυπο μάγκικο ή λαϊκό επιφώνημα.

    Το συναντάμε στο περίφημο «μάγκες πιάστε τα βουνά», ζεϊμπέκικο ηχογραφημένο το 1936 στο όνομα του Στράτου Παγιουμτζή, και πιθανολογούμενο ως δημιουργία του Ανέστη (ο οποίος θα είχε την τιμητική του σήμερα)!

    «Μπράβο σου κύριε πρόεδρε, καλά τα καταφέρνεις
    με τις σαρανταπέντε σου, (Ανάσταση!), στην Αίγενα με στέλνεις»

    Το συναντάμε και στην αρχική μορφή των στίχων του «θα κάνω ντου βρε πονηρή», του Κώστα Βίρβου, σε μουσική του Τσιτσάνη.
    Σύμφωνα με αφήγηση του ίδιου του στιχουργού, το τραγούδι έλεγε:

    «Καθάρισε την θέση σου, γιατί μα την Ανάσταση/ θα κάνω επανάσταση»

    Ο στίχος τελικά αλλάχθηκε, ύστερα από απαίτηση του Τσιτσάνη, που ενδεχομένως φοβήθηκε τις πολιτικές προεκτάσεις της τελευταίας φράσης. Η ενδιαφέρουσα αφήγηση εδώ στο 35.01.

  42. spatholouro said

    #36/29
    Προσυπογράφω!

  43. spatholouro said

    #29/39
    Πράγματι και κατά το Γλωσσάρι της έκδοσης των Απάντων (επιμ. Τριανταφυλλόπουλος) το «ματιάζω» εδώ έχει τη σημασία «σκοπεύω/σημαδεύω»

  44. alexisphoto said

    χρόνια πολλά κ καλά, με υγεία πάνω απ’ όλα.

    @13:
    νομίζω πως ακόμα κρατάει η συνήθεια να «κερδίζει» πάντα ο ταξίαρχος, διοικητής κλπ…
    Και στο αβγό και στο φλουρί ο αχόρταγος 🙂
    Σαν τα έθιμα που σχολιάζαμε προχθές.
    Κάθε σαχλαμάρα που μας βολεύει την ονομάζουμε έθιμο και όλα καλά.

    καλημέρες

  45. spatholouro said

    #41
    Σωστό είναι. Όσα λεξικά είδα, παλαιά και νέα, έχουν «ξενυχτίζω»/ «ξενυχτάω»/ «ξενυχτώ»
    Πλην του Λεξικού Τριανταφυλλίδη, που δεν έχει «ξενυχτίζω»

  46. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα! Εγώ τα πέρασα εκδρομικά μάλλον, αλλά μου άρεσε.

    42-43 Κάποιο λάθος θα έγινε, πάντως οι δυτικοευρωπαίοι βγάλανε Ναι.

  47. Corto said

    36 & 45:
    Λάμπρο και Spatholouro!

    Μου ανοίξατε την καρδιά! Λαμπριάτικα τα λόγια σας!
    Ένα τσάμικο αφιερωμένο σε σας (Νταλγκάς και Σέμσης):

  48. Corto said

    39 (Κουτρούφι) και 46 (Spatholouro):

    Άρα και ο αστερίσκος στο κείμενο του papadiamantis.org μάλλον σε αυτήν την ερμηνεία θα παρέπεμπε (σημαδεύω).

  49. sarant said

    51 Σε αυτήν παρέπεμπε. Και στα τυπωμένα Άπαντα των εκδ Δόμος οι λέξεις του Γλωσσαρίου σημειώνονται με αστερίσκο χωρίς όμως να εξηγούνται στο κάτω μέρος της σελιδας -ανατρέχεις στο Γλωσσάρι για να δεις την ερμηνεία.

  50. Corto said

    52 (Sarant):
    Οπότε μας λύθηκε η απορία! Ευχαριστώ πολύ!

  51. Γιάννης Ιατρού said

    53: (52) Corto

  52. ΣΠ said

    48
    Εγώ κοίταξα μόνο το ΛΚΝ που δεν έχει ξενυχτίζω.
    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CE%BE%CE%B5%CE%BD%CF%85%CF%87%CF%84%CF%8E&dq=

  53. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Χρόνια πολλά.Τώρα μπόρεσα να μπω.Με τον αγέραστο/ανεξάντλητο Παπαδιαμάντη κλείνει ταιριαστά, η μέρα της Πασχαλιάς.
    Ωραία ήταν, κι από χρόνου.
    Του φανερού Λάμπρου και της αφανούς Αναστασίας, (επ)αναστάσιμες ευχές 🙂 .

  54. Γς said

    56:

    >κλείνει ταιριαστά, η μέρα της Πασχαλιάς.

    Ναι, μην ξεχάσεις να (μας) κλείσεις και την πόρτα.

  55. Γς said

    Κι όσο είναι ανοιχτά ακόμα:

    Μπαίνω προ ολίγου σ ένα δωμάτιο και προσπαθώ να θυμηθώ … γιατί μπήκα.
    Αμάν πια. Τι κακό είναι αυτό;

    Κοιτάζω τα βιβλία. Μήπως ήθελα κάποιο βιβλίο;

    Μια γραφομηχανή αντίκα. Αποκλείεται.

    Μα τι ήθελα να πάρω;

    Ανοίγω τα συρτάρια. Δεν βλέπω κάτι που να ήθελα.

    Καμιά καρέκλα; Κανένα κάδρο απ τον τοίχο;

    Μα τι ήθελα να πάρω;

    Και ξαφνικά,να! Το πιεσόμετρο.

    Την πίεσή μου ήθελα να πάρω!

  56. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα,

    … και του χρόνου να ξέρετε που θα πάτε το Πάσχα, ε; 🙂

  57. sarant said

    Καλημέρα από εδώ!

  58. Γιάννης Ιατρού said

    36δ: ΛΑΜΠΡΟΣ (…δυστυχώς το pc έχει μουλαρώσει…)
    Ρε συ, αυτό μου το έχεις πει από 6/2, τι θα γίνει με σένα, πάρε και κανένα καινούργιο τροφοδοτικό ….

  59. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    59. Ναι. Στο γιδότοπο. Με …ταγάρια. Χρόνια Πολλά Γιάννη.

  60. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    59. Τώρα ἐμένα πῶς μοῦ ἦρθε στὸ μυαλὸ «τοῦ κιτς ἡ μάνα κάθεται στέκεται».
    Εἶναι σοβαρὸ γιατρέ μου;

    Μπορεῖς νὰ τὸ πεῖς καὶ «ἀπὸ τὰ σαλόνια* στ’ ἁλώνια**» .

    *τοῦ White House (ὅπως τὸν ἀπεκάλεσε ἡ Κα Δημάρχου)

    **μᾶλλον στὶς σοῦβλες

  61. leonicos said

    Παραδίδεται το καφασωτό του γυναικωνίτη

  62. 59

  63. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    65. «Κατέχει μάνα μου ο μπουρμάς ιντα ΄ναι ο χουρμάς; »

    Τοπικά, μπουρμάς, ο γδυμνοχοχλιός.

  64. καλησπέρες said

    Αδέρφια μου, κορύβαντες, μπλογκιά (κατά το φρικιά) , χρόνια πολλά και αναστάσιμα!
    Να είμαστε όλοι καλά και το επόμενο Πάσχα!

  65. Μεταφραστής said

    Χριστός Ανέστη!

    Πάντα μου άρεζαν τα διηγήματα του Παπαδιαμάντη

  66. Alexis said

    Μόλις τώρα βρήκα χρόνο και το διάβασα.
    Πολύ καλό!
    Είναι μάστορας ο Παπαδιαμάντης στο να φτιάχνει ατμόσφαιρα με το λόγο του! Και χωρίς καμία ιδιαίτερη πλοκή στο διήγημά του, απλά περιγράφοντας καθημερινές εικόνες!

    Δύο μικρά γλωσσικά:

    Με ξένισε το «επεριμένετο», δεν το είχα ξανακούσει έτσι σε μέση φωνή. Το φυσιολογικό θα ήταν να λέει «αναμένετο». Υπάρχει ρήμα «περιμένομαι;»

    Μου άρεσε ο υψηλός καλάμινος σταυρός στεφανωμένος «με μήκωνας κατακοκκίνους». Παπαρούνες εννοεί βέβαια. Και «μήκων η υπνοφόρος» η περίφημη γαλάζια παπαρούνα από την οποία βγαίνει το όπιο.
    Προσοχή, όχι η κόκκινη η δικιά μας, μη σας μπαίνουν ιδέες! 😆

    Άσχετο: Σκύλε με ποιο τρόπο ανεβάζεις αυτές τις κινούμενες εικόνες (ελληνιστί τζιφάκια);
    Και κυρίως: ΠΟΥ ΤΑ ΒΡΙΣΚΕΙΣ βρε θηρίο;

  67. Alexis said

    #59: Υπερπαραγωγή και στ’ αρνιά ο Πατούλης!
    Άμα το ‘χεις…

  68. sarant said

    69 Eίναι σπάνιο το «περιμένομαι», πράγματι. Σήμερα δεν νομίζω να το λέμε.

  69. spatholouro said

    #69/71
    Και πάντως, εφόσον ο παθητ. παρατατικός είναι «περιεμενόμην», το ορθό θα ήταν «περιεμένετο»

  70. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    72. Νομίζω πὼς τὸ κάνει κι ἀλλοῦ αὐτὸ ὁ Παπαδιαμάντης, δηλ. δὲν βάζει ἐσωτερικὴ αὔξηση (καλὰ τὸ λέω;) στὶς σύνθετες λέξεις, ἀλλὰ ἐξωτερικὴ. Νομίζω πὼς εἶναι τὸ λαϊκὸ στοιχεῖο στὴν ἰδιόμορφη καθαρεύουσα τοῦ Παπαδιαμάντη.

  71. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    69.»Ἡ κόκκινη ἡ δικιά μας», ποὺ λὲς, εἶναι ἡ «μήκων ἡ ροιὰς» ποὺ μαθαίναμε στὸ σχολεῖο οἱ πιὸ παλιοί.

  72. sarant said

    72-73 Αυτό πυο λέει ο Δημήτρης, ο Ππδ βάζει συχνά εξωτερικές αυξήσεις αντί για εσωτερικές. Είχε αναφέρει πρόσφατα ένα παράδειγμα η Μαρία.

  73. #38 Τη Μεγάλη Πέμπτη εδώ στο Πήλιο, πηγαίνουν τα αγόρια (μόνο) από σπίτι σε σπίτι τραγουδώντας το «Σήμερα μαύρος ουρανός, σήμερα μαύρη μέρα», όπως λένε τα κάλαντα τα Χριστούγεννα. Τα κορίτσια είχαν έρθει το Σάββατο του Λαζάρου τραγουδώντας το » Ήρθ’ ο Λάζαρος, ηρθάν τα Βάγια, ήρθ’ η Κυριακή που τρων’ τα ψάρια»!

    Κρίνοντας από τα πολλά και θετικά σχόλια, το ιστολόγιο είναι φιλο-Παπαδιαμαντικό, εγώ όμως θα το πώ το κρίμα μου: Δεν τον αντέχω τον Παπαδιαμάντη!!! Μου μαυρίζει τη ψυχή 😦 Το λεξιλόγιό του μου είναι οικείο, ειδικά στους διαλόγους όπου όλοι μιλάνε όπως πολλοί ακόμα και σήμερα στο χωριό, αλλά τα θέματα με τα οποία καταπιάνεται με καταθλίβουν αφάνταστα.

  74. Alexis said

    #74: Ναι, Papaver rhoeas η λατινική ονομασία.

  75. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Μηκόνοψις – μπλε παπαρούνα

    https://en.wikipedia.org/wiki/Meconopsis

  76. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Άλλη η παπαρούνα του οπίου.

  77. Γς said

    78, 79:

    Είναι κι εκείνες οι παπαρούνες σου:

    http://caktos.blogspot.gr/2014/01/blog-post_15.html

  78. Γς said

    77:

    >Ναι, Papaver rhoeas η λατινική ονομασία.

    8χρανος ο Γς έγραφε στην έκθεση: Οταν θα μεγαλώσω θα γίνω πιλότος και θα πηγαίνω να βομβαρδίζω στην Κορέα»
    Ακουγε για το Μπιεν Ντιεν Φου στην Ινδοκίνα και άκουγε και το

    Lo sai che i papaveri son alti, alti, alti,
    e tu sei piccolina, e tu sei piccolina.
    Lo sai che i papaveri son alti, alti, alti,
    sei nata paperina, che cosa ci vuoi far

  79. Γς said

    76:

    >Τη Μεγάλη Πέμπτη εδώ στο Πήλιο, πηγαίνουν τα αγόρια κλπ

    Λουλούδια, παπαρούνες και τέτοια.

    Kαμιά λέξη εύοσμη, λουλουδιάρικη, ανοιξιάτικη;
    Κανένα κείμενο με βιολέτες, με ψαλμωδίες, περιφορά του επιταφίου τάχατες;

    Κι οι κοριτσίστικες φερομόνες μέσα στη δροσιά της ανοιξιάτικης βραδιάς που μας έσπαγαν τη μύτη και τρέμαμε από πόθο.

    Τα πρώτα μας σκιρτήματα.
    Που ξαφνικά ανακαλύπταμε το θείο δράμα της ζωής. Των παθών μας τον τάραχο.

    Κι ανέβαινε ο μικρός Γς με την πρόωρη ανάπτυξη και κάργα από πρεκάρσορ τεστοστερόνης, στον γυναικωνίτη με την Κατινίτσα. Και δεν άντεξε. Όπως ανέβαινε τα σκαλοπάτια μπροστά του της άρπαξε με τα δυο του χέρια τη φούστα και της την σήκωσε.

    Και από τότε τον πήρε διάολος και τον σήκωσε κι ακόμα τον κρατάει στο ύψος του.

    -Ω, γλυκύ μου έαρ!

  80. gpoint said

    Χμμμ, παπαρούνα….

    Πέρα στον κάμπο με τα καλαμπόκια
    κόκκινη φαίνεται μέσα στα χόρτα
    ίδια ψυχούλα του βασανισμένου
    από τ’ απρόοπτα του πεπρωμένου

    Λυγάει, κουνιέται με τον αέρα
    κλείνει τη νύχτα κι ανοίγει την μέρα
    και χαιρετάει τον ήλιο-αλάνι
    το’να της πέταλο πάντα το χάνει

    Δεν είναι ρόδο μήτε τουλίπα
    ούτε τα λόγια τα άκαρδα που είπα
    και αντηχήσανε πέρα ως πέρα
    μα παπαρούνα που γνέφει στην μέρα

    Μπορεί να έχει μικρή αξία
    να είναι εφήμερη κι όχι αιωνία
    μα είναι το μόνο που έχω να δώσω
    μήπως το χρέος μου το ξεπληρώσω

  81. Γιάννης Ιατρού said

    69: Alexis
    … Και κυρίως: ΠΟΥ ΤΑ ΒΡΙΣΚΕΙΣ βρε θηρίο;…

    Α, δεν το ήξερες, αυτοφυή είναι στο χωργιό του 🙂

  82. spiral architect said

    Του χρόνου, με το καλό και να’ μαστε καλά, το Πάσχα πέφτει 8 Απρίλη. Ελπίζω να έχει σχετικά καλό καιρό, για να μην ψαχνόμαστε με μοντέλα CFS 😛 κλπ μαϊμουδιές.
    (όχι εγώ, μια φίλη που έχει πάθει νεύρωση με τη μετεωρολογία και τα απατεωνίστικα σάιτ τύπου greekweather.org)

  83. spiral architect said

    18.3.2017

    CFS: Έρχεται το ψυχρότερο Πάσχα των τελευταίων ετών

    Το μοντέλο πρόβλεψης καιρού Αμερικάνικων προδιαγραφών CFS δίνει τις πρώτες εικόνες για τον καιρό το φετινό Πάσχα, τόσο μέσα στη Μεγάλη εβδομάδα όσο και την Κυριακή του Πάσχα.

    Τα προγνωστικά στοιχεία θέλουν τόσο την Μεγάλη εβδομάδα όσο και την Κυριακή του Πάσχα, ιδιαίτερα άστατο καιρό με καταιγίδες και χιονοπτώσεις κυρίως στα ορεινά και τα βουνά σε βόρεια και κεντρική Ελλάδα, γεγονός πολύ θετικό για τα χιονοδρομικά κέντρα, αν αναλογιστεί κανείς ότι κάποιο θα επιλέξουν να κάνουν εκεί Πάσχα.

    Φαίνεται το χιόνι στα χιονοδρομικά κέντρα να μένει ως τουλάχιστον και το Πάσχα αν επαληθευτούν φυσικά τα προγνωστικά στοιχεία του CFS μοντέλου. Γενικότερα θα επικρατήσουν χαμηλές για την εποχή θερμοκρασίες, με τις ψυχρές αέριες μάζες πολικής προέλευσης, να κατεβαίνουν ασυνήθιστα χαμηλά για Απρίλιο μήνα, ρίχνοντας τον υδράργυρο σε χαμηλά για την εποχή επίπεδα.

    Τέλος αν αναλογιστούμε πως τα τελευταία χρόνια, το Πάσχα έχουμε καλό καιρό με υψηλές θερμοκρασίες, φέτος το Πάσχα μπορεί να λάβει την σκυτάλη του πιο ψυχρού Πάσχα των τελευταίων τουλάχιστον 10 ετών.

    Γενικότερα πάντως, ο καιρός θα θυμίζει Χειμώνα ως και τον Απρίλιο, κάτι που είχε συμβεί ξανά το 2003, όπου είχε χιονίσει και μέσα στη Θεσσαλονίκη.

    Πηγή: greek-weather.org
    (κασαρισμένη η ανάρτηση εδώ γιατί ο απατεώνας greekweather.org την έχει κατεβάσει)

  84. Γιάννης Ιατρού said

    86: Θα έχουν ποσοστά στα χιονοδρομικά κέντρα 🙂

  85. spiral architect said

    @87: Ασε ρε Γιάννη, ο τύπος είναι κοινός απατεώνας και διαδικτυακός τρομοκράτης. Στο τουίτερ έχει μπλοκάρει ακόμα και τον Καλλιάνο, γιατί ο τελευταίος τόλμησε να του πει ότι, δεν υπάρχουν ασφαλείς μετεωρολογικές προβλέψεις πέραν των πέντε ημερών.

  86. Γς said

    84:

    Οπως κι οι παπαρούνες στα μέρη του Alexis.

    Κι ο Πσαράς ε; [σχ. 83] Χάλασε κι αυτός εδώ μέσα.

    Οπως κι ο καθηγητής στη Σχολή που πήγε να μας «χαλάσει’ τ αγοράκια.

    O Alexis μπορεί να ήταν φοιτητής ακόμα και να τον θυμάται:\

    Ηταν λοιπόν ένας συνάδελφος της «Ανθοκομίας και Αρχιτεκτονικής Κήπων» που διοργάνωνε και διάφορα ωραία χάπενιν γύρω από τα άνθη.

    Σε μια λοιπόν εκδήλωση-έκθεση είχε βάλει στη σειρά τις φοιτήτριες με καλαθάκια γεμάτα λουλούδάκια και πρασινάδες και απέναντι τους φοιτητές να κρατούνε ανθοδέσμες και να γέρνουν ελαφρώς προς τα αριστερά.

    Στη μέση οι προσερχόμενοι επίσημοι και μη. Ετυχε να είμαι δίπλα στον Πρύτανη και του λέω:

    -Τι θα γίνει μ αυτόν εδώ; Θα μας τα πουστέψει τα αγοράκια.

    Ηταν όμως ψυχούλα. Και καλλιτέχνης. Οχι μόνο στα άνθη και στην αρχιτεκτονική των μπαξέδων. Ηταν και μαέστρος στην Ευαγγελική Εκκλησία.

    Κι εκεί που συζητούσαμε στο εργαστήριο θυμήθηκε το Die Himmel rühmen του Μπετόβεν κι άρχισε να το ψάλει.
    Μας έστειλε!

    – Καλά όταν τον ψηφίζατε δεν τα ξέρατε αυτά;

    Μας ρώτησε ο παρασκευαστής, όταν έφυγε.

  87. Γς said

    Κι ο ISSτώρα στο Βόρειο Ειρηνικό μπαίνει απ το φωτεινό μέρος του πλανήτη στο σκοτεινό. Νυχτώνει. Εκεί στο όριο. Νομίζω ότι περνάει από την Τετάρτη στην Τρίτη ;

  88. Γιάννης Ιατρού said

    Γς, κοίτα το μειλ σου!

  89. Γιάννης Ιατρού said

    91: Over 🙂

  90. sarant said

    86 Ωραίος!

  91. Γς said

    Ο ISS Πάνω απ την Ουγκάντα τώρα.

    Και να τι βλέπει:

  92. Alexis said

    #89: Ασφαλώς και τον θυμάμαι. Καλός άνθρωπος. Έβαζε πολλά δεκάρια. 😆

  93. Γς said

    95:

    Είπαμε. Ψυχούλα!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: