Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μια άρια από τον Τροβατόρε

Posted by sarant στο 21 Ιουλίου, 2017


Δίνεται σήμερα στο Ηρώδειο η πρεμιέρα του Τροβατόρε, της δημοφιλέστατης όπερας του Τζουζέπε Βέρντι, σκέφτηκα λοιπόν, μια που δεν μπορώ να πάω, να αφιερώσω το σημερινό άρθρο στην όπερα αυτή. Θα συζητήσουμε για τον τίτλο της όπερας και θα δούμε την υπόθεσή της και μια από τις πιο γνωστές της άριες.

Βέβαια, ο τσαγκάρης δεν έχει αρμοδιότητα παραπάνω απ’ τον αστράγαλο, οπότε τα δικά μου σχόλια δεν θα είναι μουσικολογικά, όσο λεξιλογικά. Δεν κρύβω πάντως ότι μου αρέσει πολύ η ιταλική όπερα μέχρι και τον Βέρντι. Στο ιστολόγιο δεν έχω φανερώσει τόσο πολύ αυτή την κλίση μου, αν και πριν από τρεις μήνες είχα δημοσιεύσει ένα άρθρο για μιαν άρια από τον Κουρέα της Σεβίλλης.

Η όπερα του Βέρντι έχει καθιερωθεί να αναφέρεται στην πατρίδα μας με τον ιταλικό της τίτλο αμετάφραστο, Τροβατόρε (στα ιταλικά Il trovatore). Ο αντίστοιχος ελληνικός όρος είναι «τροβαδούρος», μεταφορά του γαλλ. troubadour.

Οι τροβαδούροι ήταν περιπλανώμενοι λυρικοί ποιητές και μουσικοί που έζησαν στην Προβηγκία και γενικά στη νότια Γαλλία από τον 11ο έως τον 13ο αιώνα. Τραγουδούσαν κυρίως ερωτικά ιπποτικά θέματα στη λεγόμενη γλώσσα του οκ. Την ίδια εποχή στη Βόρεια Γαλλία άκμασαν οι τρουβέροι, που είχαν όμως πιο πολύ πολεμική θεματολογία.

Και οι δυο κατηγορίες τραγουδιστάδων έχουν παρεμφερή ετυμολογία και στην αρχή της αλυσίδας βρίσκεται η ελληνική λέξη τρόπος. Η λέξη περνάει στα λατινικά ως tropus, με πολλές σημασίες μεταξύ των οποίων «ρητορικό σχήμα». Από εκεί παράγεται το υστερολατινικό ρήμα contropare που σημαίνει «μιλώ μεταφορικά», «κάνω συγκρίσεις», καθώς και μια αμάρτυρη παραλλαγή του, το *tropare με σημασία «συνθέτω, εφευρίσκω».

Αυτό το *tropare πήρε λοιπόν δύο σημασίες που σιγά-σιγά χωρίστηκαν, αφενός τη «συνθέτω ένα ποίημα» και αφετέρου τη σημασία «ανακαλύπτω, εφευρίσκω». Από το παλαιοπροβηγκιανό ρήμα trobar, που παραδίδεται και με τις δύο παραπάνω σημασίες, γεννήθηκε η λέξη trobador που δήλωνε τους περιπλανώμενους αυτούς συνθέτες και τραγουδιστές. Η λέξη διαδόθηκε στις άλλες γλώσσες της περιοχής, και στα γαλλικά ως troubadour. Εν τω μεταξύ στα γαλλικά παράγωγο του *tropare ήταν το ρήμα trouver που σιγά-σιγά πήρε αποκλειστικά τη σημασία «βρίσκω» και είναι σήμερα ένα από τα κοινότερα ρήματα της γαλλικής γλώσσας.

(Να πω εδώ ότι η προέλευση του trobar έχει σταθεί αφορμή για μια εξαιρετικά σκληρή επιστημονική διαμάχη, μεταξύ του Schuchardt που υποστήριζε την προέλευση του trobar από το λατ. turbare, και των γάλλων Gaston Paris και Antoine Thomas που υποστήριξαν την προέλευση από το tropus (η οποία έχει πλέον γίνει ευρέως αποδεκτή). Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ανατρέξει στο λεξικό του Corominas στο λήμμα trobar, όπου θα βρει σύνοψη της διαμάχης σε δύο μεγάλες σελίδες, και παράθεση όλων των πηγών ώστε αν θέλει να δει από πρώτο χέρι πώς βρίζονται οι γλωσσολόγοι).

Σύμφωνα με τα λεξικά, στα ελληνικά η λέξη είναι δάνειο από τα γαλλικά· ωστόσο η τροπή του αρχικού ου σε –ο πρέπει να οφείλεται σε επίδραση του ιταλικού trovatore. Φυσικά, αφού η απώτερη αρχή της λέξης είναι ελληνική, ο τροβαδούρος είναι αντιδάνειο.

Στα σημερινά ελληνικά, τροβαδούρος λέγεται μεταφορικά οποιοσδήποτε ρομαντικός ή ερωτικός τραγουδιστής ή συνθέτης. Όταν έχει περισσότερο επικό ύφος, λέγεται βάρδος, που αυτό είναι γαλατικής αρχής. Οι ραψωδοί προς το παρόν έχουν γλυτώσει.

Αλλά ας γυρίσουμε στην όπερα του Βέρντι. Ανέβηκε το 1853, σε λιμπρέτο εμπνευσμένο από ένα ισπανικό θεατρικό έργο του 1830 περίπου. Ο αρχικός λιμπρετίστας πέθανε, ο Βέρντι ζήτησε από τον δεύτερο λιμπρετίστα κάποιες αλλαγές, τελικά το έργο ανέβηκε και γνώρισε μεγάλη επιτυχία από την πρώτη στιγμή -και δίκαια: είναι μια αποθέωση του μπελκάντο, με τέσσερις πολύ δυνατούς ρόλους· ο Καρούζο είχε πει πως είναι πολύ απλό να ανεβάσεις τον Τροβατόρε, πρέπει απλώς να μαζέψεις τους τέσσερις καλύτερους τραγουδιστές στον κόσμο.

Προσοχή, ακολουθεί σπόιλερ. Η υπόθεση του έργου είναι φοβερά μπλεγμένη και γεμάτη εξωφρενικά συμβάντα, σε σημείο που να κάνει τα σενάρια του Μαν. Μανουσάκη να μοιάζουν προσγειωμένα όσο και ένα ντοκιμαντέρ για τους Φλαμανδούς ζωγράφους. Βρισκόμαστε στην Ισπανία, υποθέτω στα χρόνια της Αναγέννησης. Ο κόμης ντι Λούνα αγαπάει την Λεονόρα, η οποία όμως είναι ερωτευμένη με έναν μυστηριώδη τροβαδούρο. Μαθαίνουμε ότι ο πατέρας του κόμη είχε κάψει μια τσιγγάνα που την είχε κατηγορήσει, άδικα, ότι μάγεψε τον αδελφό του κόμη. Καθώς καιγόταν, η τσιγγάνα άφησε ευχή και κατάρα στην κόρη της, την Ατζουσένα ή όπως αλλιώς προφέρεται (*), να εκδικηθεί, κι εκείνη απήγαγε το παιδί, τον αδελφό του κόμη, και το έριξε στη φωτιά.

Ο τροβαδούρος που αγαπάει η Λεονόρα είναι ο Μανρίκο, ιππότης έμπιστος ενός αντίπαλου άρχοντα, που όμως είναι (ή νομίζει πως είναι) και γιος της Ατζουσένας της τσιγγάνας. Μια νύχτα ο κόμης βρίσκεται κάτω από τα παράθυρα της Λεονόρας, ενώ από μακριά ακούγεται το τραγούδι του τροβαδούρου. Η Λεονόρα περιμένει τον Μανρίκο, τρέχει και αγκαλιάζει τον κόμη νομίζοντας πως είναι ο τροβαδούρος, πάνω εκεί έρχεται και ο Μανρίκο, οπότε όλα φανερώνονται και ο κόμης ορκίζεται να τον σκοτώσει, λέγοντας στην Λεονόρα un accento proferisti che a morir lo condannó (μια λέξη που πρόφερες, δηλ. ότι τον αγαπάς, τον καταδίκασε σε θάνατο).

Μπορείτε να ακούσετε το απολαυστικό αυτό τρίο, με υποτίτλους γαλλικούς μάλιστα, στο εξής γιουτουμπάκι (από το 25. περίπου, αν δεν πάει μόνο του).

Μετά μαθαίνουμε πως o Μανρίκο δεν είναι γιος της τσιγγάνας και ότι κατά λάθος η Ατζουσένα έριξε το δικό της παιδί στη φωτιά και ανάθρεψε τον αδελφό του κόμη για παιδί της. Ακολουθούν διάφορες μονομαχίες και μάχες, και ο Μανρίκο με τους άντρες του και με τη Λεονόρα καταφεύγουν σε ένα κάστρο ενώ ο κόμης τούς πολιορκεί. Πιάνει την Ατσουσένα που περιφέρεται εκεί απέξω και, όταν καταλαβαίνει ποια είναι, την ανεβάζει σε ένα σωρό ξύλα για να την κάψει, θέλοντας έτσι να κάνει τον Μανρίκο να βγει. Πράγμα που γίνεται, ο Μανρίκο κάνει μια απελπισμένη έξοδο για να σώσει τη μητέρα του, τον πιάνουν και τον κλείνουν φυλακή. Τελικά η Λεονόρα αυτοκτονεί με δηλητήριο, ο Μανρίκο εκτελείται, και η Ατζουσένα ενημερώνει τον κόμη ότι αυτός που θανάτωσε ήταν ο χαμένος αδελφός του -κι έτσι η εκδίκηση της μητέρας της πραγματώθηκε, κι εκεί τελειώνει το έργο -απλές, καθημερινές ιστορίες που μπορεί να συμβούν στον καθένα.

Η διασημότερη άρια από τον Τροβατόρε είναι μάλλον το Di quella pira, που την λέει ο Μανρίκο όταν βλέπει τη μητέρα του (που δεν είναι μητέρα του, αλλά τέλος πάντων) πάνω στην πυρά. (Pira είναι ακριβώς η πυρά, οι Ιταλοί δεν κρατάνε τις ορθογραφικές ιδιομορφίες). Ειδικότερα είναι καμπαλέτα, όπως λέγονται οι σύντομες άριες που τραγουδιούνται σε γρήγορο τέμπο. Έχει μόνο δυο στροφές, που επαναλαμβάνονται μετά την παρέμβαση της Λεονόρας (προς την οποία απευθύνεται ο Μανρίκο στην αρχή της δεύτερης στροφής, λέγοντάς της ότι δεν μπορεί να τον σταματήσει στο απελπισμένο του εγχείρημα).

Είχα δει ένα σιντί που είχε 34 εκτελέσεις του Di quella pira, από ισάριθμους διαφορετικούς τενόρους και όπως βλέπω υπάρχει και στο γιουτούμπ.

Aκούμε την άρια:

Και τα λόγια με μια πρόχειρη δική μου μετάφραση, πιστή και όχι τραγουδίσιμη. Δεν προλάβαινα να την κάνω καλή, συγγνώμη.

Di quella pira l’orrendo foco
Tutte le fibre m’arse avvampò!…
Empi spegnetela, o ch’io tra poco
Col sangue vostro la spegnerò…


Era già figlio prima d’amarti
Non può frenarmi il tuo martir.
Madre infelice, corro a salvarti,
O teco almeno corro a morir!

Τούτης της πυράς οι φριχτές φλόγες
όλες τις ίνες μου τις κατακαίνε!
Σβήστε την άθλιοι, αλλιώς σε λίγο,
με το αίμα σας θα τη σβήσω εγώ!

Ήμουνα γιος της πριν σ’ αγαπήσω,
το μαρτύριό σου δεν θα με σταματήσει.
Δόλια μανούλα! Έρχομαι να σε σώσω,
Ή αλλιώς τουλάχιστον μαζί σου να πεθάνω!

 

(*) Το όνομα της τσιγγάνας είναι Azucena, που είναι όνομα ισπανικό, αφού άλλωστε η υπόθεση του Τροβατόρε εκτυλίσσεται στην Ισπανία. Θα προφερόταν Αθουθένα στα ισπανικά, αλλά αφού η όπερα είναι ιταλική πρέπει να απορρίψουμε την προφορά αυτή, όπου κυριαρχεί ένας φθόγγος, το θ, που οι Ιταλοί δεν τον έχουν. Υπάρχει και στην Κύπρο το όνομα, όπου λέγεται Αζουσένα. Στα ιταλικά, μάλλον Ατζουσένα.

Advertisements

83 Σχόλια to “Μια άρια από τον Τροβατόρε”

  1. Γς said

    Μπουοτζιόρνο α τούτι!

  2. Γς said

    ΜπουοΝτζιόρνο

    κι έλεγα τι μπορεί ν ανέβει σήμερα.

    Ανεβασμένα πράγματα

  3. Γς said

    Τροβατόρε και στο Μια Νύχτα στην Οπερα

  4. dryhammer said

    Πολύ ενδιαφέροντα και διαφωτιστικά (και τα σχόλια που πιστεύω πως θ’ακολουθήσουν) ιδίως για έναν καλά-καλά άσχετο με το άθλημα σαν και μένα.

    https://www.slang.gr/lemma/5609-i-toska-tou-poutsini-i-i-poutsa-tou-toskanini

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    3 Μπράβο, έπρεπε να το αναφέρω!

  6. Corto said

    Καλημέρα!

    «Οι ραψωδοί προς το παρόν έχουν γλυτώσει»

    Όχι απόλυτα. Τον όρο τον χρησιμοποιούν αρκετά οι Έλληνες ράπερ.

  7. Η όπερα του Βέρντι ήταν ότι έπρεπε για τη σημερινή μου διάθεση. Ένα μεγάλο ευχαριστώ στον νοικοκύρη για την παράθεση του γιουτουμπακίου!
    Οι σκέψεις μου στην όμορφη Κω και στους άτυχους νεκρούς ή τραυματίες του εγκέλαδου. Ας ευχηθούμε να επουλωθούν γρήγορα όλες οι πληγές που άνοιξαν!

  8. Θρασύμαχος said

    Πιο πολύ με συναρπάζει η αρχική άρια του Φερράντο https://www.youtube.com/watch?v=V3Z_cP0D8EA

  9. to_plintirio said

    Για να μη μιλάμε μόνο για τροβαδούρους πως θα ονομάζαμε στα ελληνικά το θηλυκό του τροβαδούρου (trobairitz) όπως η παρακάτω Comtessa Beatriz de Dia:

  10. derwanderer said

    Ωραίο το σημερινό, με βάζει στα αίματα να σχολιάσω μετά από πολύ καιρό!
    Τρία πραγματάκια:
    1. […] ο Καρούζο είχε πει πως είναι πολύ απλό να ανεβάσεις τον Τροβατόρε, πρέπει απλώς να μαζέψεις τους τέσσερις καλύτερους τραγουδιστές στον κόσμο[…] Το εν λόγω «σενονεβέρο» αποδίδεται ΚΑΙ στον μεγάλο ιταλό μαέστρο Αρτούρο Τοσκανίνι: Στην πραγματικότητα το σκορ είναι 50/50. Οι μισοί τού το αποδίδουν, οι άλλοι μισοί προτιμούν Καρούζο. Ενδεικτικά π.χ. ο πολύ επιδραστικός κριτικός και συγγραφέας Norman Lebrecht (ό,τι γνώμη κι αν έχει κανείς γι’αυτήν την «κουτσομπόλα» της κλασσικής δισκογραφικής κριτικής, εγώ προσωπικά δεν έχω και την καλύτερη, ωστόσο γνωρίζει αρκετά καλά τα της ιστορίας της διεύθυνσης ορχήστρας, έχει γράψει και δύο δηλητηριώδη, όχι πάντα αξιόπιστα είναι η αλήθεια, βιβλία για τους διάσημους μαέστρους) : http://slippedisc.com/2017/02/only-the-four-best-singers-in-the-world/
    2. Για να ακριβολογούμε, η «καμπαλέτα» δεν είναι, ακριβώς, σύντομη(αυτόνομη) άρια όπως γράφεις: Είναι η κατάληξη, το γρήγορο, καταληκτικό, «κουπλέ» της τυπικής ιταλικής άριας (του 19ου αιώνα) σε δύο μέρη: Το πρώτο, συνήθως λυρικό, περιγραφικό ή επικό ονομάζεται cavatina. H cabaletta ακολουθεί την cavatina κι είναι, επίσης τυπικά, γρήγορη και δεξιοτεχνική, γεμάτη ψηλές νότες, ευκαιρία για τους σολίστ να λάμψουν και να δρέψουν χειροκροτήματα. «Ah! si, ben mio» είναι η καβατίνα του Μανρίκο, πριν την καμπαλέτα «Di quella pira».
    3. Αφού το ρίξαμε στην μετάφραση: Ως γνωστόν, μέχρι και τα μέσα του 20ου αιώνα, οι όπερες δίνονταν (όχι πάντα, πολύ συχνά όμως) στην γλώσσα της χώρας όπου ανέβαιναν. Οι ιταλικές/γαλλικές όπερες ανέβαιναν στη Γερμανία στα γερμανικά, στη Γαλλία γερμανικές ή ιταλικές συνθέσεις στα γαλλικά κοκ. Η πρακτική έχει σήμερα σχεδόν εγκαταλειφθεί οριστικά. Στην Ελλάδα η ΕΛΣ ανέβαζε (κάποιες) παραστάσεις στα ελληνικά, ως περίπου τα τέλη της δεκαετίας του 70. Έχω προσωπικά ακούσει τον Αυλό, την Λουτσία ή την Τραβιάτα στα ελληνικά, στα παιδικά μου χρόνια.
    Ιδού λοιπόν το Ah! si, ben mio…Di quella pira, με τον γνωστό (προχουντικό) τενόρο της ΕΛΣ Νίκο Χατζηνικολάου:
    Δεν τα βγάζω όλα, αλλά η έμμετρη μετάφραση, στα ελληνικά, με σεβασμό της προσωδίας (ή περίπου) λέει, πάνω κάτω:
    Φριχτό (διπλό;) καμίνι
    Τώρα αρχίζει
    [δεν βγάζω το επόμενο στίχο «…νίκη και τη χαρά», ίσως]
    Κι αν δεν το σβήστε (σικ ρε!) αλίμονό σας,
    μ’αίμα δικό σας το σβήνω εγώ!
    Γιατί (;) ο γιος της πια δεν αντέχει
    κι αμέσως τρέχει να εκδικηθεί!
    Δύστυχη μάνα, για να σε σώσω,
    αμέσως τρέχω, για να σωθείς!

    ΥΓ: Προσωπική δισκογραφική προτίμηση: Ο μεγαλύτερος, ίσως, Μανρίκο του δεύτερου μισού του 20ου αιώνα ήταν ο Franco Corelli. Πολλοί οπερομανείς θεωρούν ότι ένα από τα «καλύτερα» Di quella pira του Κορέλλι είναι αυτό από την ζωντανή ηχογράφηση του Σάλτσμπουργκ (31-7-62) υπό τον Κάραγιαν και με τους Leontyne Price/Leonora, Giulietta Simionato/ Azucena, Ettore Bastianini/Di Luna και τον δικό μας βαθύφωνο Nicola Zaccaria [Νικόλα Ζαχαρίου] τον διάσημο σολίστ της Σκάλας του Μιλάνου και συχνό παρτεναίρ της Μαρίας Κάλλας, στη σκηνή και στο στούντιο ηχογραφήσεων: Οι «4 μεγαλύτερες φωνές του κόσμου», εκείνη την εποχή, μετά την αποχώρηση της Κάλλας, κατά το καρούζιο (ή τοσκανίνιο) ρητό. Το συνήθως μπλαζέ αυστριακό κοινό του Φεστιβάλ του Σάλτσμπουργκ πραγματικά παραληρεί, στο τέλος:

  11. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    @ 9 τροβαδιάρα
    https://www.slang.gr/lemma/1287-tragoudiara

  12. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    9 Τροβαδούρα ή τροβαδούρισσα;

    10 Εξαιρετικό σχόλιο, σε ευχαριστώ! αναρωτιέμαι αν υπάρχουν κάπου καταγραμμένες αυτές οι μεταφράσεις των λιμπρέτων, αλλά υποθέτω πως δεν τις κρατούσαν.

  13. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Πό, πο, ἂν μὲ ρωτοῦσε κάποιος τὶ σημαίνει trovatore θὰ τοῦ ἔλεγα αὐτὸς ποὺ βρίσκει κάτι, ὁ εὐρών. Μὲ ἔσωσες

    Ἀλλά καὶ παλιότερα ἂν μὲ ρωτοῦσες τὶ σημαίνει λιμπρέτο θὰ ἔλεγα τὸ βιβλιάριο. Ποὺ ὄντως σημαίνει. Οἱ φοιτητὲς εἴχαμε ὅλοι λιμπρέτο

  14. LandS said

    Εντάξει η κατεξοχήν όπερα των τραγουδιστών είναι. Αλλά δεν παύει να είναι Βέρντι και, ως εκ τούτου, έχει συναρπαστικά χορωδιακά.
    Εδώ αυτό που βγάζει ο Γκούγκλης πάνω-πάνω

  15. 12γ Σε κάποιο αρχείο της Λυρικής σίγουρα θα υπάρχουν.

  16. gpoint said

    Είναι η πιο αναγνωρίσιμη ( από το χορωδιακό των τσιγγάνων) όχι η πιο δημοφιλής ( Τραβιάτα), ούτε η καλύτερη (μάλλον Ερνάνι) ή ή πιο τεχνική (σίγουρα μακράν Ριγκολέττο) Εχει καταπληκτικά κομμάτια και από πολλούς το Μιζερέρε θεωρείται το καλύτερο μουσικό κομμάτι

  17. atheofobos said

    Ο Βέρντι είναι ο συνθέτης που κατάφερε να γράψει
    ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΠΟΥ ΞΕΣΗΚΩΣΕ ΜΙΑ ΧΩΡΑ
    https://atheofobos2.blogspot.gr/2014/01/blog-post_28.html
    και κάθε φορά που το ακούω ανατριχιάζω, όπως και όλοι οι Ιταλοί.

  18. spiridione said

    10, 12, 15
    Όπερα αλά Γκρέκα
    http://www.nationalopera.gr/gr/event/opera-a-la-greka/

  19. derwanderer said

    Θα ήταν κρίμα να μην βάλουμε κι άλλο, πανδιάσημο, απόσπασμα από τον Τριβατόρε, αυτή τη φορά με την Μαρία Κάλλας, εκπληκτική Λεονόρα, ίσως η καλύτερη της γενιάς της, Η Κάλλας δεν πολυτραγούδησε το ρόλο στην σκηνή, οι εντυπώσεις που άφησε, όμως, ήταν πραγματικά καταλυτικές. Υπάρχουν ζωντανές ηχογραφήσεις από το Μεξικό (50) τη Νάπολη (51) τη Σκάλα (53) και η δημοφιλέστατη ηχογράφηση για την ΕΜΙ, με τον Κάραγιαν (56).
    Το πιο διάσημο, όμως ντοκουμέντο της Κάλλας ως Λεονόρα προέρχεται από ένα ρεσιτάλ, το ντεμπούτο της στην Οπερά του Παρισιού. Ένα uber κοσμικό γκαλά, με πανάκριβα εισιτήρια και γεύμα στο Μαξίμ’ς, μετά, για όσους αγόρασαν (σε δημοπρασία, για φιλανθρωπικό σκοπό) τα ακριβότερα εισιτήρια.

    Τι κι αν η Κάλλας χρειαζόταν σκηνοθέτη για να βγάλει από μέσα της το 100% των ερμηνευτικών της δυνατοτήτων, τι κι αν δεν φοράει το κοστούμι της Λεονόρας, τι κι αν η ορχήστρα, υπό τον Ζωρζ Σεμπαστιέν, παίζει «με τα «πόδια», τι κι αν η χορωδία μπαίνει συχνά λάθος, τι κι αν ο γαλλοαυστραλός Albert Lance είναι ένας ρουτινιάρης Μανρίκο: με ελάχιστη προετοιμασία η Κάλλας, μόλις ηχήσουν οι πρώτες νότες, μπαίνει αμέσως στο ρόλο κι ερμηνεύει: Η σκηνή είναι μπροστα στο κάστρο, τα μεσάνυχτα. Ο Μανρίκο πρόκειται να εκτελεστεί την αυγή και, εκτός σκηνής, όπως απαιτεί το λιμπρέτο, χαιρετάει τον κόσμο και την αγάπη του. Οι μοναχοί τραγουδάνε ήδη το Μιζερέρε. Η Κάλλας, ερμηνεύοντας και με τα μεγάλα μάτια της και με τα ασύγκριτα χέρια της, εκφράζει φρίκη κι απελπισία (όταν ακούει τα πένθιμα άσματα), αγάπη και νοσταλγία (όταν ακούει τη φωνή του μελλοθάνατου εραστή της) και αποφασιστικότητα (βρίσκει τρόπο να τον σώσει, νομίζει, θυσιάζοντας τον εαυτό της).
    Το απόσπασμα, ένα από τα εξαιρετικά λιγοστά βιντεοντοκουμέντα της Κάλλας που διαθέτουμε, είναι πολύ χαρακτηριστικό του σχεδόν κινηματογραφικού τρόπου ερμηνείας της. Το απόσπασμα αυτό είναι πραγματικά πολύτιμο και ένα από τα 2-3 σημαντικότερα ντοκουμέντα που διαθέτουμε για την ερμηνευτική τέχνη και τον ασύγκριτο μαγνητισμό την ελληνοαμερικανίδας ντίβας στη σκηνή.
    Ο Rudolf Bing, ο τυρρανικός καλλ. Διευθυντής της Μετροπόλιταν Όπερας της ΝΥ, που συγκρούστηκε σφοδρά μαζί της (και τελικά την απέλυσε) είχε πει χαρακτηριστικά για την Λεονόρα της Κάλλας. «Στην παράσταση που είδα, στο Ah! si ben mio, ο … (όνομα πανδιάσημου τενόρου, πραγματικού θεού της όπερας) δεν είχε ιδέα τι τραγουδούσε. Θα μπορούσε να είναι κι ο τηλεφωνικός κατάλογος. Η ΚΑΛΛΑΣ ΟΜΩΣ ΗΞΕΡΕ κι ερμήνευε, σιωπηλά, με τα μάτια, με τα χέρια, με ακινησία ή με ανεπαίσθητες ενστικτώδεις αντιδράσεις, αναλόγως. Ούτε στιγμή δεν προσέξαμε τι και πώς τραγουδούσε εκείνος. Ακούγαμε, ΜΕ ΤΑ ΜΑΤΙΑ, μόνο εκείνη.» Το κλιπ μας δίνει μια φευγαλέα ιδέα του τι εννοούσε ο Μπιγκ για τον σκηνικό μαγνητισμό της.
    Οι υπότιτλοι (στα αγγλικά) θα βοηθήσουν ακόμα κι όσους δεν έχουν ιδέα από τον Τροβατόρε ή την τέχνη της ΜΚ να καταλάβουν γιατί γίνεται ακόμα τόσος ντόρος για την divina της όπερας. Σημειωτέον, στις 16 Σεπτεμβρίου συμπληρώνονται τα 40 χρόνια από τον θάνατό της (16-9-77).

  20. Μεταφραστής said

    Καλημέρα!

    Αν οι Ιταλοί προφέρουν την λέξη Azucena σύμφωνα με τους κανόνες προφοράς της ιταλικής γλώσσας, τότε την προφέρουν Ατζουτσιένα. Το ce ή «τσιε» όπως τη συλλαβή tshe στα αγγλικά ή tche στα γαλλικά ή tsche στα γερμανικά.
    Υποθέτω ότι στα ιταλικά άλλοι θα την προφέρουν αυτή τη λέξη «Ατζουτσιένα» και άλλοι, οι πιο λόγιοι, «Ατζουσένα» «Ατζουτσένα», προσπαθώντας να πλησιάσουν την ισπανική προφορά.
    Η λέξη Azucena στα ισπανικά σημαίνει «κρίνος». Εν τω μεταξύ, ότι οι Ισπανοί τον κρίνο τον ονομάζουν συχνότερα lirio και σπανιότερα azucena. Διατηρείται όμως η λέξη Azucena σε ισπανόφωνες χώρες ως γυναικείο όνομα.

  21. Γς said

    17:

    Και επειδή δεν βγαίνει το Va pensiero στο λίκνο σου,
    ας το ακούσουμε σ εκείνη την ιστορική εκτέλεση:

  22. derwanderer said

    #12 Νίκο, υπάρχουν λιμπρέτα και σπαρτίτα με τους στίχους στα ελληνικά, στα αρχεία της Λυρικής.
    Κι επειδή μόλις έβαλα κι ένα σχόλιο/βίντεο για την Κάλλας στον Τροβατόρε, ας προσθέσω κάτι ακόμα, σχετικό και με τα δύο:
    Αυτή τη στιγμή, στο ίδρυμα Θεοχαράκη, παρουσιάζεται μια ΛΑΜΠΡΗ και ΠΛΟΥΣΙΟΤΑΤΗ έκθεση με προσωπικά αντικείμενα της Μαρίας Κάλλας, Τη συνιστώ ΑΝΕΠΙΦΥΛΑΚΤΑ σε όλους τους λάτρεις της όπερας, Τα αντικείμενα, ρούχα και κοστούμια, επιστολές, κοσμήματα κλπ είναι άριστα παρουσιασμένα και σχολιασμένα.
    Ένα από τα πιο συγκινητικά, για μένα, εκθέματα είναι οι παρτιτούρες που πήρε μαζί της η Κάλλας στις τουρνέ του Μεξικού (1950 και 1951): Πάνω από τα ιταλικά λόγια η ίδια η Κάλλας έχει προσθέσει, με το χέρι, τους στίχους σε επίσημα, έμμετρα «τραγουδιστά» ελληνικά. Οι εν λόγω παρτιτούρες μάλλον ήταν οι μαθητικές της (όταν σπούδαζε και τραγουδούσε στην Ελλάδα 1935-1945). Ή, ως το 50 τουλάχιστον, η ΜΛ δεν είχε ακόμα διαγράψει 100% μια επιστροφή στα πάτρια. Κι όταν μάθαινε ένα νέο ρόλο (στην έκθεση παρουσιάζεται η πατριτούρα της Αΐντας, ρόλος που η Κάλλας πρωτοτραγούδησε – και ΠΩΣ! στο Μεξικό) δεν περιοριζόταν στο να μελετά μόνο τα αυθεντικά ιταλικά λιμπρέτα αλλά μάθαινε και τις ελληνικές τους αποδόσεις, όπως θα καλείτο να τα τραγουδήσει αν επέστρεφε ποτέ στην ΕΛΣ…
    Οι φίλοι της όπερας, ΜΗ ΧΑΣΕΤΕ αυτήν την έκθεση:
    http://thf.gr/el/class/%CE%BC%CE%B1%CF%81%CE%AF%CE%B1-%CE%BA%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B1%CF%82-%CE%BF-%CE%BC%CF%8D%CE%B8%CE%BF%CF%82-%CE%B6%CE%B5%CE%B9/?wcs_timestamp=1500894900

  23. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα σχόλια που προσθέτουν πάρα πολλά!

  24. derwanderer said

    #10, 15, 18
    Φέτος, τον φεβρουάριο, η ΚΟΑ και σολίστ της ΕΛΣ έδωσαν στο Μέγαρο μια Λουτσία ντι Λαμερμούρ, σε συναυλιακή μορφή ( = χωρίς σκηνοθεσία). Δόθηκε κανονικά στα ιταλικά, ΑΛΛΑ η μετάφραση, που έπαιζε στην οθόνη των υπερτίτλων, ήταν η πρώτη έμμετρη ελληνική (για τραγουδιστές). Έπρεπε να είχα σημειωματάριο πάνω μου, να σημειώνω (αλλά μετά, τέρμα η μουσική απόλαυση).
    Είναι ΣΙΓΟΥΡΟ πάντως ότι οι μεταφράσεις αυτές υπάρχουν στα αρχεία της ΕΛΣ. Το αν είναι ποροσβάσιμες στο πλατύ κοινό είναι άλλο ζήτημα. Πολύ θα με ενδιέφερε μια νέα συναυλία, α λα γκρέκα, όπως αυτή που παραθέτει ο Σπυριντόνε (#18). Ακούει ο Κουμεντάκης; 😉 🙂

  25. sarant said

    24 Eμένα πολύ θα με ενδιέφερε να διατεθούν πχ στον ιστότοπο της Λυρικής κάποιες τέτοιες μεταφράσεις, διότι κανείς νεότερος δεν τις ξέρει.

  26. Παναγιώτης Κ. said

    Αν η κουβέντα με νέους είναι γύρω από την κλασική μουσική από πολλά άλλα επιλέγω τα εξής δύο μουσικά κομμάτια να τους βάλω για ακρόαση. Το ένα είναι το Anvil Chorus (σχόλιο #14) και το άλλο είναι το Hungarian Rhapsody No 2 του List ! Πρώτα το δεύτερο και μετά το πρώτο.

  27. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας κι ἀπὸ μένα.
    Πολὺ ἐνδιαφέρον καὶ τὸ σημερινὸ ἀκὸμα καὶ γιὰ ἕναν ἄσχετο, ὅπως ἡ ἀφεντιά μου. Δὲν θὰ πῶ τὰ χιλιοειπωμένα γιὰ ἔλλειψη μουσικῆς παιδείας στὴν Ἑλλάδα καὶ τὰ σχετικά. Ἀπὸ μιὰ ἡλικία καὶ ὕστερα εἶναι προσωπικὴ εὐθύνη τοῦ καθενός.
    Ἄκρως ἐνδιαφέροντα τὰ λεξιλογικὰ, ἀλλὰ καὶ ἡ «γόρδια» πλοκὴ τοῦ λιμπρέτου.
    Ἡ μουσική μου συνεισφορὰ, μᾶλλον ἀταίριαστη. Δυστυχῶς, αὐτὰ διαθέτει τὸ κατάστημα.

  28. Γς said

    26:

    >Αν η κουβέντα με νέους είναι γύρω από την κλασική μουσική από πολλά άλλα επιλέγω τα εξής δύο μουσικά κομμάτια

    Κι εγώ το εξής κομμάτι για να κάνουμε και λίγο πλάκα.

    Το κατρούτσο.

    http://caktos.blogspot.gr/2013/02/blog-post_4398.html

  29. Γς said

    Ε, ας βάλουμε κι εκείνο το τούρκικο για την κλασική μουσική

  30. Γς said

    Και το αγαπημένο μου.

    Το έπαιζα και στο πιάνο, έτσι νόμιζα τουλάχιστον.

    Σταμάτησα όμως όταν έμαθα ότι μάζευαν υπογραφές στη γειτονιά…

  31. atheofobos said

    21
    Κάνεις λάθος ανοίγει, απλά είναι εγγραφή από άλλο τηλεοπτικό πρόγραμμα.

  32. Γς said

    31:

    Τότε λαθος.

    Να πω ακόμα ότι και ποιος δεν ανατριχιάζει στο άκουσμά του.

    Βέβαια, αλλά ασ’ το να πάει

  33. Γς said

    32:

    Ωχ, αναφερόμουν στο πρώτο βίντεο της ανάρτησής σου που δεν ανοίγει.

    Βέβαια γράφεις

    >Δυστυχώς το βίντεο με αυτή την εκτέλεση έχει αποσυρθεί

    που δεν το διάβασα…

  34. Φωτοτυπάκιας said

    Πολύ καλό και διαφωτιστικό το σημερινό κείμενο, κ. Νίκο, όπως και τα μουσικά σχόλια των σχολιαστών.
    Μην ξεχνάμε την καλή μουσική, γιατί στο τέλος θα καταντήσουμε εντελώς άμουσα ζώα!

  35. Γς said

    34:

    >άμουσα ζώα.

    Χωρίς μούσα; Χωρίς μουσούδα;

  36. Φωτοτυπάκιας said

    Derwanderer, πολύ ωραία όλα όσα γράφεις για το ρεσιτάλ της Κάλλας.

  37. Alexis said

    #27: «Έλλειψη μουσικής παιδείας» ένα χιλιοειπωμένο κλισέ.
    Πόσο όμως αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα;
    Δεν είμαι ειδικός για να το πω.
    Αυτό που ξέρω σίγουρα είναι ότι έχουμε εξαιρετικούς μουσικούς και τεράστια λαϊκή μουσική παράδοση.
    Επίσης βλέπω ότι η δουλειά που γίνεται τα τελευταία χρόνια με νέα παιδιά σε μουσικά σχολεία και ωδεία είναι πολύ καλή.
    Αλλά βέβαια δίπλα σ’ αυτά ακούγεται και πολύ μουσικό σκουπιδαριό.
    Δείτε το παρακάτω βίντεο, είναι νέα παιδιά όλα και η προσπάθειά τους εξαιρετική:
    (Και είναι απλώς μία πρόβα βιντεοσκοπημένη τελείως ερασιτεχνικά)

  38. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    37 Τα μουσικά σχολεία σε ολη τη χώρα έχουν κάνει θαύματα

  39. leonicos said

    Υπάρχει και η εκδοχή < αραβικό tarab πάθος, ερωτική μανία. απλώς δεν είναι ευρωπαϊκή

    το αν κυριαρχεί το θ στο όνομα της Ατζουσένα εξαρτάται από τον αιώνα που υποτίθεται ότι εκτυλίσσεται το έργο. τον 15ο αι οι ισπανοί δεν είχαν ακόμα αποκτήσει το θ, γι' αυτό δεν υπάρχει ούτε στα ισπανικιά της Λ. αμερικής ούτε στη Λαντίνο

  40. gpoint said

    και τρομπαντούρος αν κάποιος είναι και τρόμπας και ντούρος !

  41. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Οι τροβαδούροι της καρδιάς μου. Δίσκος του 2007. Άλκης Αλκαίος σε όλους τους στίχους με συνθέτες και εκτελεστές έναν κι έναν.
    http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Albums&act=details&album_id=2906

  42. Mπετατζής said

    Άσχετο : Το ιστολόγιο είναι πολυσυλλεκτικό και πλουραλιστικό όπως για άλλη μια φορά περίτρανα αποδεικνύεται : Στο ταμπελάκι Advertisments κάτω από το άρθρο, μεταξύ άλλων, προτείνονται : 1) Μια άλλη ματιά στον Στάλιν του Ludo Martens (σταλινικός δάκτυλος) 2) ΣΥΡΙΖΑ απάτες και αυταπάτες του Μουμτζή, με πρόλογο Βαγγέλα (νεοφιλελέ δάκτυλος) και 3) Το βιβλίο του πέους (δάκτυλος οπωσδήποτε). Απολαυστική πάντως η σημερινή ανάρτηση.

  43. Christos said

    Από τα αγαπημένα μου:

    Στη φωτογραφία (αν φανεί) πρέπει να είναι το Montsegur.

  44. Νίκος Κ. said

    Για να το συνδέσω και με παλαιότερο θέμα:

    «Ο αρχικός λιμπρετίστας πέθανε, ο Βέρντι ζήτησε από τον δεύτερο λιμπρετίστα κάποιες αλλαγές, τελικά το έργο ανέβηκε και γνώρισε μεγάλη επιτυχία».

    Την σήμερον ημέρα, κάποια μπλεξιματάκια με το copyright θα τα είχε ο Βέρντι 🙂

  45. Γιάννης Ιατρού said

    Και η χθεσινή και η σημερινή ανάρτηση είναι πολύ καλές. Λόγω προβλημάτων στο δίκτυο (βραχυκύκλωμα ΟΤΕ,…) δεν μπορώ να σχολιάσω ως συνήθως, μιας όμως και βρήκα τυχαία 🙂 κάποιο δίκτυο εδώ κοντά, ένα σύντομο, έστω και εκτός θέματος, σχόλιο, για να μην ξεχνάμε: Σαν σήμερα πριν από 52 χρόνια, στις 21 Ιουλίου του 1965, δολοφονούνταν ο Σωτήρης Πέτρουλας.

  46. ἄρα ὑπάρχει σχέσι μὲ τὸ δικό μας τροπάριο.δὲν εἶδα ν’ἀναφέρεται, ἀλλὰ κύτταξα μόνο λοξά.

  47. Alexis said

    #42: Μπετατζή νομίζω πως οι διαφημίσεις της google είναι εξατομικευμένες ανάλογα με το ιστορικό περιήγησης και αναζητήσεων του καθενός. Εγώ τώρα βλέπω ξενοδοχεία σε Πάργα και Λευκάδα!

  48. Παναγιώτης Κ. said

    Υποθέτω ότι κάποιες απουσίες από το ιστολόγιο μάλλον οφείλονται στις καλοκαιρινές διακοπές.

  49. Alexis said

    Θα σχολιάσω λεξιλογικώς και εκτός θέματος μιας και οι όπερες δεν είναι το φόρτε μου.
    Άκουσα χθες στο Δεύτερο Πρόγραμμα ότι κάποιος υπουργός (δεν συγκράτησα ποιος) ανέφερε πως ο ΟΑΣΘ αποτελούσε μια «όαση σπατάλης». Αν όντως το είπε έτσι τότε κερδίζει επάξια το χρυσό μετάλλιο μεζεδοποιού της εβδομάδας!

  50. ΣΠ said

    49
    Εδώ
    http://www.ert.gr/eidiseis/ellada/politiki/spirtzis-stin-ert-oasi-spatalis-afto-pou-ginotan-ston-oasth-video/
    περίπου στο 4:35 του βίντεο.

  51. gpoint said

    #49, 50

    βρε τον έρημο…

  52. #49 ἂν ἦταν ἡ σπατάλη ὄασι
    θὰ σοῦ ‘φερνα τὸν Σπίρτζη γιὰ ἀκρόασι.

  53. spiridione said

    49, Χα, χα, το ίδιο ακριβώς είχε πει και ο Τζαβάρας πριν λίγα χρόνια για το ΕΚΕΒΙ

  54. Αιμ said

    Ποιός έρπεται μετανάστη μου να βρει την διαφορά unicef και unisex;

    Σημαίνει όντως κάτι «ερπεται». Είναι από την lifo

    Καλησπερα και συγνώμη για το άσχετο

  55. ΣΠ said

    54
    Δες στην Λεξιλογία
    http://lexilogia.gr/forum/showthread.php?13374-%CE%AD%CF%81%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B9

  56. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    42 Α,εγώ δεν τα βλέπω αυτά τα διαφημιστικά -κι έτσι εξηγείται που δεν έχω διαβάσει κανένα

    46 Δεν αναφέρεται, αν και θα έπρεπε

    49-53 Α, υπερκομματικές οι οάσεις.

  57. Alexis said

    #50, 52: Α, ο Σπίρτζης ήτανε; Ευχαριστώ!

  58. ΣΠ said

    53
    Πράγματι
    http://www.alterthess.gr/content/tzavaras-oasi-dimosionomikis-anomias-ekevi

  59. Λ said

    Νικοκύρη δεν νομίζω να έχουμε κύπριες Ατζουτσιένες.Μόνο μια δυο ξένες που παντρέφτηκαν κύπριους.

    Πράγματι η έκθεση για την Κάλλας στο Θεοχαράκη μου άρεσε πολύ. Σημειώνω το περιστατικό με την υπέρογκη αμοιβή της Κάλλας όταν τραγούδησε στην Ελλάδα προς το τέλος της καριέρας της. Αρχικά προσφέρθηκε να τραγουδήσει δωρεάν αλλά οι έλληνες της είπαν ότι είχαν χρήματα για να πληρώσουν. Έτσι τους χρέωσε κανονική τιμή. Εννέα χιλιάδες δολλάρια για μια παράσταση.

  60. Μαρία said

    49
    Τίποτα δεν κερδίζει ούτε αυτός ούτε ο Τζαβάρας. Πρόκειται για ειρωνική χρήση του οξύμωρου.

  61. Λ said

    Προχθες στο Αεροδρόμιο ΑΠ στα Σπάτα όταν έφευγα από Αθήνα έπιασα κουβέντα με ένα νεαρό που θα πετούσε στην Κω με την Ολυμπιακή ενώ ήμασταν στην ουρά για την παράδοση αποσκευών. Εμφανιζόταν μόνο σε ένα ταμπλώ το λογότυμο της Ολυμπιακής και εναλλασσόταν με το λογότυπο της Ετζίαν. Διερωτήθηκε λοιπόν αν θα μπορούσε να παραδώσει τη βαλίτσα του από οποιοδηποτε σημείο της Ετζίαν και έτσι αρχίσαμε να μιλούμε. Του είπα την άποψη μου ότι μάλλον τώρα που η Ολυμπιακή ανήκει στην Ετζίαν δεν είχε σήμασία σε ποιο υπάλληλο θα εδίνε τις αποσκευές του κλπ. Επίσης αυτός είχε εκτυπωμένο δελτίο επιβίβασης και εγώ το είχα κατεβάσει στο κινητό μου και σχολιάσαμε πόσο καινούργια είναι όλα αυτά. Δεν ξέρω καν το όνομα του και ούτε θυμούμαι το πρόσωπό του. Ελπίζω μόνο να μην έπαθε τίποτα στο σεισμό. Για διακοπές πήγαινε ο άνθρωπος και εύχομαι να είναι καλά.

  62. Αιμ said

    55. Ευχαριστώ, δεν το ‘ξερα. Αλλά και πάλι στη φράση «Ποιός έρπεται μετανάστη μου να βρει την διαφορά unicef και unisex;» δεν σημαίνει τίποτα ! Και το άρθρο δεν διαβάζεται

  63. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Ωραίες οι όπερες αν δεν είχαν λιμπρέτα για τα λιοντάρια θα ήταν τέλειες.

    Ας θυμηθούμε κι αυτή την κομματάρα από το καταπληκτικό Μιά νύχτα στην όπερα.

  64. Spiridione said

    25 Το «Φτερό στον άνεμο γυναίκας μοιάζει» ξέρουμε ποιος το έχει γράψει;

  65. Μαρία said

  66. Απορία που αφορά την τουρκική γλώσσα (σχόλιο 29).
    Στο βίντεο με τίτλο : Be Happy, it’s an order η δυσκολία προφοράς των ονομάτων των συνθετών οφείλεται σε κάποια δυσκολία που έχει στην απόδοση των ονομάτων τουρκική γλώσσα ή είναι σκηνοθετικό εύρημα ;

  67. sarant said

    66 Υποθέτω πως επειδή ειναι άγνωστα ονόματα σε μια ξένη γλώσσα, οι χωρικοί που δεν τα ειχαν ακούσει ποτέ τους θα δυσκολεύονταν. Κι αν πάτε σε ένα ελληνικό καφενείο και πείτε πέντε άγνωστα γερμανικά ονόματα, δεν θα τα επαναλάβουν σωστά οι θαμώνες.

  68. Reblogged στις agelikifotinou.

  69. gpoint said

    # 64

    Εκτός από το «φτερό στον άνεμο» ή γιαγιά μου τραγουδούσε και το » στην εκκλησιά που πήγαινα- να πω την πρόσευχή μου- νέος ωραίος, μα άπιστος- κινεί την προσοχή μου…» στην μελωδία του tutte le feste. Προφανώς είχε δει παράσταση του Ριγκολέττο με το λιμπρέττο στα ελληνικά. (το 60 αγοράσαμε πικ απ και απίστευτο αλλά αληθινό η γιαγιά την έβαζε κάτω την Κάλλας αλλά ο παπούς είχε άλλη άποψη για την σκηνή… Το 61 πέθανε πριν πάρουμε μαγνητόφωνο και το ταλέντο της πέρασε μόνο σ’ ένα πρώτο μου ξάδερφο, χωρίς να ξανακτυπήσει στις επόμενες γενιές μέχρι τώρα

  70. 67
    Κάτι τέτοιο περίπου σκέφτηκα και εγώ αλλά είχα επίσης και την υποψία ότι ο σεναριογράφος (ή ο σκηνοθέτης) έβαζε τους ηθοποιούς να λένε κάτι που στην τουρκική να ακούγεται αστείο.
    Κάτι σαν τις «ελληνικούρες» της Δέσποινας Στυλιανοπούλου και της Γεωργίας Βασιλειάδου στον παλιό Ελληνικό κινηματογράφο.

  71. giorgos said

    Nά γιατί αύτές οί τέχνες (όπερα , κλασσική μουσική , ροκ μουσική κλπ)
    είναι αδύνατον νά λειτουργήσουν καί νά κατανοηθούν στήν Ελλάδα…
    http://katotokerdos.blogspot.gr/2015/06/blog-post.html#more

  72. gpoint said

    Επίσης θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθεί το χορωδιακό των στρατιωτών γιατί υπέροχο το χορωδιακό των τσιγγάνων αλλά κι αυτό έχει την χάρη του και όχι μόνο…

  73. cronopiusa said

    Ψυχοφθόρα η 21η Ιούλη και τι ωραία ανάρτηση η χτεσινή, την απολαμβάνω με το πρωινό μου καφεδάκι…

    Καλή σας μέρα!

  74. Γς said

    και τίποτα για την ετυμολογία της Οπερας γενικώς;

  75. Γς said

    Ντάξει. Kαι της πεντάρας

  76. cronopiusa said

  77. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα και από εδώ.

    Να ενημερώσω όσους δεν έχουν Φέισμπουκ ότι στο Φέισμπουκ, όπου αναδημοσιεύω τις αναρτήσεις μου, έγινε το εξής σχόλιο από κάποιον Νικόλαο Βελάσκο (τάχαμου):

    Κύρ Νίκο, λέτε στην αρχή του άρθρου σας: «Βέβαια, ο τσαγκάρης δεν έχει αρμοδιότητα παραπάνω απ’ τον αστράγαλο». Προφανώς αναφέρεστε στην περίφημη απάντηση του κορυφαίου ζωγράφου όλων των εποχών Απελλή, που αναφέρει ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος στην «Φυσική Ιστορία»: «Sutor, ne ultra crepidam» (νεοελληνιστί… «υποδηματοποιέ όχι πέρα από το σανδάλι») και οι λόγιοι του 19ου αιώνος είχαν μεταφράσει αρχαιοελληνιστί… «Άχρι πεδίλων και μέχρι σφυρών, ω βέλτιστε. Ου γαρ θέμις σοι πέραν τούτων χωρεί», ή το γνωστό… «μέχρις αστραγάλων, ώ βέλτιστε». Στην προσπάθειά σας να αποδομήσετε την Θεία Ελληνική Γλώσσα, κύρ Νίκο μου, κάνατε τσαγκάρη (λατρεύετε τις τούρκικες λέξεις) τον υποδηματοποιό, αστράγαλο το πέδιλο και βεβαίως… τσιμουδιά για τον Απελλή και τον Πλίνιο!.. Υπόψιν ότι και το «crepida» που αναφωνεί ο Απελλής διά στόματος Πλινίου είναι ελληνική λέξις: Η περίφημη «κρηπίς» τουτέστιν το σανδάλι που φορούσαν οι Ρωμαίοι στρατιώτες. Το θέμα της λατινικής ρήσεως «sutor ne ultra crepidam» είναι τεράστιο: Έχει δημιουργήσει πολλές παρόμοιες φράσεις στην αγγλική και στην γαλλική (αρκεί να αναφέρουμε το «Chacun a son metier doit toujours s’attacher» που αναφέρει ως ηθικό επίγραμμα ο Λαφονταίν στους «Μύθους» του. Γενικώς πρόκειται για φράση – λαυράκι για το Ιστολόγιό σας, αλλά ουδέποτε θα ασχοληθείτε μαζί της για να μη χρειαστεί να αναδείξετε το μεγαλείο του Ελληνο-Ρωμαϊκού Πολιτισμού. Τουλάχιστον μπείτε εδώ να ενημερωθείτε, κύρ Νίκο μου, γιατί γελάει όλη η μορφωμένη Ελλάδα που αντιλαμβάνεται πόσα πράγματα αγνοείτε εσείς ο αυτοδίδακτος τσαγκάρης της Ελληνικής Γλώσσης
    https://www.wikiwand.com/en/Sutor,_ne_ultra_crepidam http://latinforyourlife.blogspot.gr/…/ultra-crepidam.html

    Δεν χρειάζεται να πω περισσότερα, ε;

  78. Γιάννης Ιατρού said

    77: Μόνο το σωστό σύνδεσμο 🙂 🙂
    http://latinforyourlife.blogspot.gr/2011/11/ultra-crepidam.html

  79. raf said

    Και τώρα είμαι περίεργος για το πώς βρίζονται οι γλωσσολόγοι!

  80. sarant said

    79 Δεν θυμάμαι πού έχω τη σημείωσή μου, πρέπει να ανατρέξεις στο λεξικό του Corominas.

  81. raf said

    Ε, από Σεπτέμβρη στη βιβλιοθήκη… 😀

  82. Κουτρούφι said

    #77. «Πέραν του υποδήματός μου»
    http://digital.lib.auth.gr/record/14997/files/npa-2005-14574.pdf
    Τίτλος βιβλίου του 1991 του αειμνηστου Φ. Λεμονή, της παλαι ποτε κραταιάς βιοτεχνίας υποδημάτων «Καλογήρου»

  83. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    77 – Με τόσα χειμωνιάτικα μπάνια που τον έχεις στείλει να κάνει και λίγα σου έγραψε. 🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: