Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Στην Κολμάρ

Posted by sarant στο 26 Ιουλίου, 2017


Όταν είχα πάει στο Κολμάρ

Συζητούσα προχτές με μια συνάδελφο, και μου έλεγε πως το σαββατοκύριακο είχε πάει εκδρομή «στην Κολμάρ». Της απάντησα πως είχα πάει κι εγώ πέρυσι, και πως μου άρεσε πολύ το κέντρο της πόλης με τα χαρακτηριστικά αλσατικά σπίτια και με τα κανάλια. Ωστόσο, εγώ δεν πήγα στην Κολμάρ, αλλά στο Κολμάρ.

Όπως θα καταλάβατε, το σημερινό άρθρο δεν θα είναι ταξιδιωτικό αλλά θα εξετάσει ένα όχι ιδιαίτερα φλέγον πρόβλημα, το γένος των ξένων τοπωνυμίων. Η φίλη μου που είπε «στην Κολμάρ» τεκμηρίωσε την επιλογή της με το επιχείρημα ότι υπονοείται η λέξη «πόλη»: «στην (πόλη) Κολμάρ».

Το επιχείρημα αυτό δεν είναι αβάσιμο, και προσωπικά το εφαρμόζω για τους τίτλους εντύπων. Κι έτσι, γράφω:

  • η (εφημερίδα) Μοντ, η Μοντ, παρόλο που κάποιοι γράφουν «ο Μοντ» επειδή σημαίνει «κόσμος» ή επειδή στα γαλλικά είναι αρσενικού γένους (Le Monde).
  • η Τζουμχουριέτ, η Ελ Παΐς (παρόλο που το ελ είναι άρθρο και δη αρσενικό), η Ρεπούμπλικα, η Λιμπερασιόν, η Σαν, η Μπιλντ, η Φρανκφούρτερ Αλγκεμάινε
  • σε πιο αμφισβητούμενες περιπτώσεις, γράφω επίσης: η Τάιμς, η Γκάρντιαν, η Νιου Γιορκ Τάιμς (και όχι «ο» Γκάρντιαν ή «οι» Τάιμς)
  • το Εκόνομιστ (διότι «περιοδικό»), το Νιου Γιόρκερ (αν και πολλοί γράφουν «ο»)

Αλλά ας επιστρέψουμε στα τοπωνύμια, όπου τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά.

Για τα ελληνικά τοπωνύμια, δεν τίθεται θέμα. Για να περιοριστούμε στα ονόματα πόλεων και κωμοπόλεων, γενικά οικισμών, το γένος το ξέρουμε και συνήθως είναι θηλυκό ή ουδέτερο, σπανίως αρσενικό. Στις μεγαλύτερες πόλεις επικρατεί το θηλυκό γένος: από τις 51 πρωτεύουσες νομών στη σελίδα της Βικιπαίδειας, έχουμε, αν μέτρησα σωστά, 37 θηλυκά ονόματα, 10 ουδέτερα και μόνο 4 αρσενικά -Πύργος, Βόλος, Αγιονικόλαος, κι ένα που το αφήνω για κουίζ.

Τα ελληνικά λοιπόν πολεωνύμια πολύ σπάνια μάς προβληματίζουν ως προς το γένος τους. Αν όχι η μοναδική, πάντως η σημαντικότερη πηγή σύγχυσης είναι τα ονόματα που μπορούν να θεωρηθούν είτε θηλυκά είτε πληθυντικός ουδετέρου, όπως τα Κρέστενα (που πολλοί θεωρούν ότι είναι θηλυκό, η Κρέσταινα, διότι επηρεάζει η γειτονική Ανδρίτσαινα) ή η Φαλάσαρνα, αρχαία πόλη και θαυμάσια παραλία του ν. Χανίων, που πολλοί επισκέπτες τη λένε «τα Φαλάσαρνα».

Τα ξένα όμως πολεωνύμια δεν είναι τόσο απλή υπόθεση.

Έχουμε βέβαια εκείνα που έχουν εξελληνιστεί, εκεί το γένος είναι αυτονόητο: το Παρίσι (και παλιά: οι Παρίσιοι), το Λονδίνο, η Ρώμη, το Βερολίνο, το Βελιγράδι, η Σόφια, η Μόσχα, η Καντόνα. Οι Βρυξέλλες, η Ζυρίχη, η Γενεύη, η Στοκχόλμη, το Ανόβερο, το Πεκίνο. Το Λουξεμβούργο, το Στρασβούργο και όλα τα -βούργα. Αυτά όλα, παρεμπιπτόντως, κλίνονται αυτονόητα: της Μόσχας, της Γενεύης, του Πεκίνου, του Ανόβερου.

Σε κάποιες περιπτώσεις, το πολεωνύμιο δεν (ξέρουμε αν) έχει εξελληνιστεί αλλά έχει κατάληξη που υπάρχει στα ελληνικά και δηλώνει γένος, κι έτσι λέμε: το Τόκιο, το Όσλο, το Τορόντο, το Μπάρι, αλλά η Σιένα, η Βερόνα, η Οζάκα. Εγώ τα θηλυκά τα κλίνω, αλλά παραδέχομαι πως δεν έχω πει ακόμα «του Όσλου». Αλλά να μην επεκταθούμε στην κλίση.

Τι γίνεται με τα άλλα πολεωνύμια, που δεν έχουν εξελληνιστεί και δεν έχουν ελληνοφανή κατάληξη;

Μια πρώτη σκέψη θα ήταν να πούμε πως όλα είναι ουδέτερα. Και πράγματι, αν ξεκινήσουμε την περιήγησή μας από τη Βρετανία, όλα τα πολεωνύμια είναι ουδέτερα: το Μάντσεστερ, το Λίβερπουλ, το Νιουκάσλ, το Κέμπριτζ, το Νόριτς, το Πλίμουθ, το Μπράιτον, το Κάρντιφ, το Λιντς, το Χαλ, το Σέφιλντ. Μόνο οι εξελληνισμένες Γλασκώβη και Οξφόρδη διατηρούν θηλυκό γένος. Μάλιστα, αν πει κανείς «η Λίβερπουλ» θα σκεφτούμε την ποδοσφαιρική ομάδα.

Στη Γερμανία, πέρα από τα εξελληνισμένα (Αμβούργο, Βερολίνο, Μόναχο, Κίελο / Λιψία, Δρέσδη, Φραγκφούρτη, Στουτγάρδη, Κολωνία, Βόννη, Βρέμη, Νυρεμβέργη, Καρλσρούη κτλ) έχουμε το Άαχεν, το Ντίσελντορφ, το Ντόρντμουντ, το Έσεν, το Βισμπάντεν, το Ουλμ, το Μανχάιμ, το Κόμπλεντς, το Μάιντς, το Μπόχουμ, το Κάσελ, το Βούπερταλ, το Ζααρμπρίκεν. Για τη γενέτειρα του Καρλ Μαρξ, το Τρίερ, έχω ακούσει να τη λένε και στο θηλυκό, η Τρίερ (κάποιοι φίλοι εδώ θυμούνται το ενδοξο ρωμαϊκό παρελθόν της πόλης και λένε επίσης τα Τρέβηρα ή η Τρέβη). Ιδιαίτερη περίπτωση μπορεί να είναι οι πανεπιστημιουπόλεις που είχαν εξελληνιστεί από τον 19ο αιώνα. Η Χαϊδελβέργη εξακολουθεί να εκφέρεται εξελληνισμένη, όχι όμως η Τυβίγγη ή η Γοτίγγη. Νομίζω ότι έχω ακούσει να λένε «η Τύμπινγκεν» αλλά το ουδέτερο επικρατεί.

Η επικράτηση του ουδετέρου σταματάει στα σύνορα του Ρήνου. Θέλω να πω, στη Γαλλία έχουμε πολλά θηλυκά πολεωνύμια, πέρα από τα εξελληνισμένα όπως Μασσαλία ή Παρίσι:

Μπορεί να μη λέμε «η Κολμάρ», εκτός από τη φίλη μου, όμως λέμε: η Λυόν, η Ναντ, η Μυλούζ, η Μπεζανσόν, η Γκρενόμπλ, η Ρενς, η Τουλόν, η Τουλούζ, η Λιλ, η Νιμ, η Αντίμπ, η Λα Ροσέλ, η Ανγκουλέμ, η Ναντέρ, η Ντιζόν, η Λιμόζ, η Τουρ, η Αβινιόν. Σε πολλές από αυτές τις περιπτώσεις, υπάρχει εξελληνισμένη μορφή που τώρα δεν πολυακούγεται: η Νάντη, η Λίλλη, η Τουλούζη, ακόμα και η Ανγκουλέμη ή η Νίμη θα βρείτε. Αλλά και αρκετά από τα σε -όν πολεωνύμια είχαν εξελληνισμένη μορφή: η Λυών, της Λυώνος, η Τουλών της Τουλώνος, η Ναρβών. Επίσης η Νις/Νίκαια. Θηλυκά είναι και όλα τα πολεωνύμια σε -βίλ, από την κοντινή μας Τιονβίλ (την πρώτη γαλλική πόλη μετά τα σύνορα του Λουξεμβούργου) έως τη Μπραζαβίλ του Κογκό (που βέβαια δεν είναι γαλλική πόλη, ήταν όμως… πρωτεύουσα της ελεύθερης Γαλλίας απο το 1940 ως το 1942).

Όμως δεν είναι όλα τα γαλλικά πολεωνύμια θηλυκά: το Μπορντό, το Μονπελιέ, το Περπινιάν, το Μετς (οι Γάλλοι το προφέρουν Μες, δεν το ξέρουν καλά), το Νανσί, το Κολμάρ που λέγαμε, το Αιξ, το Καλαί, το Ρουμπαί., το Αβινιόν -ή μήπως είναι η Αβινιόν;

Η πιο απλή περίπτωση είναι στην Ιταλία. Εκεί, σχεδόν όλα τα πολεωνύμια τελειώνουν σε φωνήεν, συνήθως -α (οπότε θηλυκά), -ι ή -ο (οπότε ουδέτερα). Κάτι λίγα πολεωνύμια τελειώνουν σε -ε, κι αυτά ουδέτερα τα λέμε, Ούντινε και Λέτσε. Η Λέτσε είναι η ομάδα ποδοσφαίρου. Κι αυτό λογικό είναι, πάντως, διότι και στην Ελλάδα τα λιγοστά τοπωνύμια σε -ε είναι ουδέτερα: το Μάλεμε, το Φόδελε.

Στην Ισπανία, τα περισσότερα πολεωνύμια έχουν εξελληνισμένο όνομα ή ελληνοφανή κατάληξη: η Μαδρίτη, η Βαρκελώνη, η Σεβίλλη, η Γρανάδα, η Μούρθια, η Μάλαγα, η Θαραγόθα, η Κόρδοβα / το Μπιλμπάο, το Οβιέδο, το Βίγκο. Τα άλλα είναι συνήθως ουδέτερα: το Τερουέλ, το Μπανταχόθ, το Αλικάντε, το Βαγιαδολίδ. Εξαίρεση «η Λεόν», οπότε μπορούμε να πούμε ότι τα εις -ον τοπωνύμια είναι συνήθως θηλυκά.

Αλήθεια, υπάρχει πολεωνύμιο σε αρσενικό γένος; Αν βρείτε κανένα, να μου το πείτε. Εγώ μόνο Αγίους σκέφτηκα, που βέβαια είναι πια εξελληνισμένο τοπωνύμιο, άρα και αρσενικού γένους: ο Άγιος Φραγκίσκος (Σαν Φρανσίσκο), ο Άγιος Λουδοβίκος (όπου έγιναν και οι Ολυμπιακοί του 1904). Σε κάποιο καθαρευουσιάνικο κείμενο είχα βρει το Σινσινάτι να το λένε «οι Κιγκινάτοι», ενώ βέβαια αρσενικό γένος έχουν και οι Παρίσιοι. Αλλά ξένο μη εξελληνισμένο πολεωνύμιο δεν θυμάμαι να υπάρχει σε αρσενικό γένος. Υπάρχει βέβαια και το Κάδιθ της Ισπανίας, το οποίο σε παλιά βιβλία θα το βρείτε καμιά φορά «ο Κάδιξ» -όπως λέμε «ο κώδιξ»!

Advertisements

212 Σχόλια to “Στην Κολμάρ”

  1. Καλημέρα! Ας κάνω κι εγώ τον πρώτο μια φορά.

  2. Pedro Alvarez said

    Κουίζ: Πολύγυρος.

  3. Pedro Alvarez said

    Ο Κρότωνας (για το Crotone) πιάνεται; (ελληνικό ξεκίνησε βέβαια, πριν το κλέψουν τα γειτονόπουλα)

  4. Pedro Alvarez said

    3. Ίδια περίπτωση κι ο Ακράγας (δε θυμάμαι πώς το λένε οι Ιταλιάνοι)

  5. Pedro Alvarez said

    Ο Παναμάς (νομίζω ότι λέγεται όχι μόνο για τη χώρα ,αλλά και για την πρωτεύουσα αντί του «Πόλη του Παναμά»)

  6. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    2-3-4 Ο Κρότωνας, ο Ακράγαντας και ο Τάραντας δεν πιάνονται, είναι ελληνικά βεριτάμπλ. Ο Παναμάς οριακά δεκτός.

  7. Γς said

    Καλημέρα

    Ενα παλαίμαχο καμάκι είναι πάντα μάχιμο.

    Την κατάλαβα αμέσως ότι ήταν ήταν Γαλλίδα, αν και μιλούσε τέλεια ελληνικά [παντρεμένη με παιδιά εδώ] από τη μύτη της Μαριάννας.

    Και φτάσαμε κι από το που είναι. Οχι όμως αμέσως. Μέσω Λωρραίνης και τα γύρω.
    Εδώ μου έκανε χαλάστρα η κόρη μου.
    -Μασσαλία. -Τι λες ρε ζώο΄Η Μασσαλία είναι στη Μεσόγειο. Και τέτοια.

    Τελικά το πήρε το ποτάμι: Nancy

    Το Νανσύ, η Νανσί;

    -Α! Η Νάνση!

    Η κόρη μου

    Το μάτι μου

  8. Γς said

    7:

    Ολα αυτά στη θάλασσα προχτές.
    \
    Τελικά θα σας πω σε καποια άλλη ανάρτηση, ποια ήταν.

    Δημιουργός ελληνικών κόμικς. Μπεστ σελλερ κόμικς.

    Την ξέρετε

  9. Pedro Alvarez said

    O Αρχάγγελος ,στη Ρωσία. Υπάρχει και σκακιστική βαριάντα «Αρχάγγελος» (από την πόλη) στην Ρούι Λόπες («Ισπανική» που τη λέτε στο Ελλάντα)
    https://en.wikipedia.org/wiki/Arkhangelsk

  10. Corto said

    Καλημέρα!

    «πέρα από τα εξελληνισμένα όπως Μασσαλία ή Παρίσι»

    Βέβαια και η Μασσαλία είναι ελληνικό βεριτάμπλ.

  11. Γς said

    8:

    Η Annie Di Donna

  12. Pedro Alvarez said

    Ο Πύργος- Μπουργκάς στη Βαλγκάρια

  13. dryhammer said

    Ο Κρότωνας είναι φυτό

    ή έντομο;

  14. Pedro Alvarez said

    Ο Καχρανμαρμαράς στην Τουρκία
    https://en.wikipedia.org/wiki/Kahramanmara%C5%9F

  15. Jimakos said

    4. Aγκριτζέντο είναι στα Ιταλικά, αν δεν κάνω λάθος

    Νικοκύρη, με συγχωρείς αλλά κι εγώ Η Κολμάρ λεω, και πολύς κόσμος επίσης, δεν νομίζω ότι είναι μόνο η φίλη σου! Μάλιστα θα έλεγα πως το ουδέτερο τώρα το διαβάζω για πρώτη φορά (αν κι εδώ που τα λέμε δεν έχει τύχει να δω το όνομα Κολμάρ γραμμένο σε ελληνικό κείμενο πολλές φορές). Τώρα, σε πολλές περιπτώσεις νομίζω πάει αυτόματα το αισθητήριο του καθενός για το τι γένος θα χρησιμοποιήσει σε ένα ξένο (και δη μη-καθιερωμένο) τοπωνύμιο. Γι’αυτό και βλέπεις οι μισοί να λένε (πχ.) η Μπακού κι οι άλλοι μισοί το Μπακού. Μιλώντας πάντως γα τα ευρωπαϊκά τοπωνύμια, είναι γεγονός πως στις περισσότερες γνωστές πόλεις / κωμοπόλεις, η καθεμιά έχει ουδέτερο -συνήθως- άρθρο όπως λες (μιλάω για τα μη εξελληνισμένα και για όσα δεν ταιριάζουν στο κλιτικό μας σύστημα), κι αν χρησιμοποιήσεις το θηλυκό άρθρο τότε αναφέρεσαι στην αντίστοιχη ομάδα της πόλης. Ακριβώς όπως το παράδειγμα του/της Λίβερπουλ που λες. Το Μάντσεστερ, αλλά η Μάντσεστερ (μια είναι, η άλλη είναι Σίτι). Το Μπόχουμ, αλλά η Μπόχουμ. Το Βαγιαδολίδ, αλλά η Βαγιαδολίδ.

    Για τα Κρέσταινα, δεν είναι μόνο η Ανδρίτσαινα, είναι και η Καρύταινα. Πως να μην κάνεις λάθος, λοιπόν? 😛 😛

  16. dianeera said

    Σε σχετική κουβέντα για τον τρόπο που μεταφράζονται οι τίτλοι των εφημερίδων, φίλος υποστήριζε οτι η Guardian θα πρέπει να αποδίδεται με αρσενικό άρθρο καθώς στην ελληνική μετάφραση λέμε Ο φύλακας παρόλο που το ίδιο ουσιαστικό χρησιμοποιείται και για τα δυο γένη. Αν και ακούγεται σεξιστικό, θα μπορούσε να πει κανείς πως αυτό συνδέεται με το γεγονός οτι στο παρελθόν οι εφημερίδες (όπως η συγκεκριμένη αγγλική) απευθύνονταν σε άντρες αναγνώστες

  17. mkouk said

    Το Αβινιόν; Απαπαπαπα 🙂
    Το φεστιβάλ της Αβινιόν είναι από τα πιο διάσημα (στους θεατρόφιλους), χρόνια τώρα. Πήγα πρώτη φορά το 1989 και έκτοτε δεν έχω ακούσει ποτέ κανέναν να λέει το Αβινιόν.
    Με όλο τον σεβασμό.

  18. Γς said

    Πάντως ατυχής η επιλογή πόλης θηλυκού γένους στο γνωστό ανέκδοτο:

    -Μα αυτή έχει πάει με την μισή Χαλκίδα

    Βόλος, Πειραιάς θα πήγαινε καλύτερα και στο ανέκδοτο

  19. sarant said

    17 Έχεις απόλυτο δίκιο, η Αβινιόν. Διόρθωσα.

    16 Τον προπερασμένο αιώνα (!) λέγανε «Ο Μαγχεστριανός Φύλαξ» (γιατί η εφημερίδα λεγόταν The Manchester Guardian).

    15 A, ώστε η φίλη μου δεν είναι μόνη της -να σας γνωρίσω 🙂

    14 Νομίζω πως λέμε «το» Καχραμάνμαράς, έτσι τόχει και η Βικιπαίδεια.

  20. Γς said

    17, 18:

    Χαλκίδα. Το Νεγκρεπόντε ή Νεγκροπόντε,
    αλλά και η Αβινιόν με το γεφύρι της.

    Να βάλουμε και το γιουτουμπάκι της

  21. Μπέρδεμα προέκυψε εσχάτως και με το Γουδί – Γουδή, που ανακαλύψαμε ότι προέρχεται από τον Γουδή, ενώ παραμένει αλώβητο το Περιστέρι ενώ προέρχεται από τον Περιστέρη και άλλα συναφή τοπωνύμια. Υπέθεσα ότι το ιστολόγιό σου έχει ασχοληθεί στο παρελθόν με το θέμα αλλά δεν βρήκα κάτι στο ψαχτήρι.

  22. sarant said

    21 Εμείς εδώ είμαστε φανατικά με το Γουδί του Γουδιού

    https://sarantakos.wordpress.com/2012/12/27/goudi/

    Και αν δείτε στα σχόλια, η ονομασία μάλλον είναι παλαιότερη από την εφοπλιστική οικογένεια.

  23. Γς said

    21:

    Παρακαλώ λάβετε κι εσείς τον Πατέτσο σας

  24. Pedro Alvarez said

    19. O Aρχάγγελος τουλάχιστον, γίνεται δεκτός; (ή δεκτόν)

  25. Corto said

    Παρόμοιο ζήτημα υπάρχει και με τα πλοία.
    Το Μυτιλήνη, το Λατώ, αλλά ο Ταξιάρχης, ο Αβέρωφ κ.ο.κ.
    Οι Εγγλέζοι, που είναι μεγάλο ναυτικό έθνος όπως και εμείς, χρησιμοποιούν συχνά το άρθρο she για τα πλοία.

  26. Corto said

    Ελληνοτούρκικα αστικά τοπωνύμια υπάρχουν πολλά:
    ο Μπουρνόβας, ο Βουτζάς, ο Τσεσμές, ο Καρβασαράς (Αμφιλοχία) κ.ο.κ.

  27. LandS said

    15 Το Μάντσεστερ, αλλά η Μάντσεστερ (μια είναι, η άλλη είναι Σίτι.

    Για τους Έλληνες αυτό, καθότι There’s only one United.

  28. 22. Ευχαριστώ, συμφωνώ απόλυτα. Τώρα που διάβασα το παλιό, εμπεριστατωμένο άρθρο σου, το θυμήθηκα. Τοπωνυμιακό μάγκωμα υπάρχει στην γενική Κερατσίνι, Κερατσινίου (εκεί μεγάλωσα) που ακούγεται λόγιο. Ενώ δεχόμαστε το ρετσίνι-του ρετσινιού το Κερατσινού, που χρησιμοποιούν κάποιοι, ακούγεται κακόηχο.

  29. Γς said

    26:

    Και δυο Ελληνοβρετανογαλλικά τοπωνύμια αντάμα: Το Εδεμ, το Τροκαντερό

  30. Pedro Alvarez said

    25. Kαι οι Ισπανοί ,που είναι μεγάλο ποδοσφαιρικό έθνος όπως εμείς οι Ουρουγουάνοι, χρησιμοποιούν αρσενικά για τις ομάδες. Ελ Μπάρσα, Ελ (Ρεάλ) Μαδρί, … 🙂

  31. dryhammer said

    25 Στα αγγλικά, τα πλοία του πολεμικού ναυτικού είναι αρσενικά (man-o(f)-war) ενώ τα του εμπορικού θηλυκά.

  32. nikiplos said

    Καλησπέρα…

    Νομίζω πως ακολουθούν τις χώρες.

    Και οι χώρες είναι κυρίως θηλυκά ονόματα ή ουδέτερα, εξεραίσει τους Αγίους (πχ Μαυρίκιος).

    Αρσενικά εκεί βρίσκω μόνο Παναμάς. Καναδάς, Ισημερινός κάτι που με κάνει να πιστεύω μιαν έλξη από τη Γαλλική γλώσσα.

    ΥΓ> Τον Αρχάγγελο τον λέμε μάλλον το Άργαγκελσκ. Κάποτε λέγαμε και Ευλήρου: οι γέφυρες της Κενιξβέργης

  33. Triant said

    Καλημέρα.

    Νίκο, στο «Όμως δεν είναι όλα τα γαλλικά πολεωνύμια ουδέτερα:» μήπως ήθελες να γράψεις ‘θηλυκά’;

  34. Γς said

    30:

    Ουρουγουάνος είσαι Πέντρο;

    Πως νόμιζα ότι είσαι Ουιγούρος;

  35. Πέπε said

    > > και στην Ελλάδα τα λιγοστά τοπωνύμια σε -ε είναι ουδέτερα: το Μάλεμε, το Φόδελε.

    Δε νομίζω.

    Το Μάλεμε και το Φόδελε δεν ξέρω πώς ετυμολογούνται, είναι παράξενες λέξεις, εκτός συστήματος σύμφωνα με τα όσα ξέρω μέχρι στιγμής. Αλλά γενικά η κατάληξη -ε, ιδίως -έ, τονισμένο, είναι ιδιωματικό αλλόμορφο της κατάληξης -ιά, που φυσικά είναι θηλυκή (η μηλέ = η μηλιά). Έτσι υπάρχουν θηλυκές λέξεις που έχουν γίνει και τοπωνύμια, και που έχουν αυτή την κατάληξη. Αυτό συμβαίνει τουλάχιστον σε δύο περιοχές: στο Ρέθυμνο και στην Ικαρία. Προχείρως μου ‘ρχεται ένα μόνο παράδειγμα, η Οξέ, χωριό της Ικαρίας, αλλά υπάρχουν κι άλλα.

    _________________________

    Πάντως πολύ ενδιαφέρον και δύσκολο το σημερινό θέμα.

  36. Corto said

    29 (Γς):

    Επίσης το Και (Κε) στην Σμύρνη, γαλλικό.

  37. LandS said

    25 και 31 Πάντα το πλοίο είναι θηλυκό στα εγγλέζικα. Δεν έχει σημασία αν είναι εμπορικό ή πολεμικό ή πως το λένε.
    Να ένα πολεμικό που έχει το όνομα ενός αρσενικού και είναι θηλυκό.
    https://en.wikipedia.org/wiki/USS_John_S._McCain_(DL-3)

  38. (quiz) ο Αυλώνας;

  39. LandS said

    28 Και εμείς έχουμε το ίδιο πρόβλημα. Το ξεπεράσαμε κλίνοντας «Το Καλαμάκι, του Αλίμου» 🙂

  40. Γς said

    «Οταν ζεις την πραγματική πραγματικότητα»

    Ο Πορτοσάλτε στο ΣΚΑΙ ΤιΒι τώρα.

  41. Corto said

    31:
    Είναι σίγουρο αυτό;
    Βλέπω στην αγγλική βικιπαίδεια ότι και σε πολεμικά πλοία χρησιμοποιείται το άρθρο she:

    «King George V was built by Vickers-Armstrong at Walker Naval Yard, Newcastle upon Tyne; she was laid down on 1 January 1937,…»

    https://en.wikipedia.org/wiki/HMS_King_George_V_(41)

    ή

    «During early August 1940, while she was still being outfitted and was in a semi-complete state, Prince of Wales was attacked by German aircraft»

    https://en.wikipedia.org/wiki/HMS_Prince_of_Wales_(53)

  42. Γς said

    40:

    Και μόλις μετατόπισε στην Τσεχία την πρωτεύουσα της Σλοβακίας Μπρατισλάβα

  43. spiral architect 🇰🇵 said

    O Νικοκύρης στη Μικρή Βενετία.
    (ή κάπου εκεί κοντά τέλος πάντων)

  44. Μανιατολεσβιος said

    κουιζ. Μολυβος¨?

  45. Εγώ πάντως λέω η Κομπλέντς και όχι το Κομπλέντς και ομολογώ πως δεν το έχω ξανακούσει ουδέτερο.
    Για το κουίζ: κι εγώ τον Πολύγυρο σκέφτηκα.

    Αρσενικά πολεωνύμι, εκτός από τον Παναμά και τα τούρκικα, δε μπορώ να σκεφτώ, άλλα, ενώ χώρες υπάρχουν αρκετές: Παναμάς, Ισημερινός, Καναδάς, Λίβανος, Νίγηρας.. και νομίζω αυτά είναι ολα 🙂
    Γενικά, η γεωγραφία είναι κατά το πλείστον γένους θηλυκού 🙂

  46. Αὐγουστῖνος said

    Καλημέρα. Οἱ πρωινὲς ἀπασχολήσεις (τρεξίματα καὶ δὲν συμμαζεύεται) μὲ ἐμπόδισαν νὰ καλημερίσω νωρίτερα, ἀλλὰ δὲν πειράζει, καλημέρα ἔστω καὶ τώρα.
    Στὴ Ρόδο γίνεται τὸ ἔλα νὰ δεῖς μὲ τὰ τοπωνύμια. Μερικὰ παραδείγματα:
    Ἡ Ἀρχάγγελος
    Τὰ Κοσκινοῦ
    Ἡ Μεσαναγρός
    Οἱ Τρεῖς (αὐτὸ ἐντάξει), ποὺ εἶναι οἰκισμὸς τῶν … Τριαντῶν (γεν. πληθ. τῆς περιοχῆς Τριάντα)!
    Ἡ Θολός (λαϊκότερη ὀνομασία τοῦ χωριοῦ Θεολόγος, ἀρσενικοῦ καθ` ὅλα)

  47. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας κι ἀπὸ μένα.

    @22. sarant said:

    «Εμείς εδώ είμαστε φανατικά με το Γουδί του Γουδιού»

    Τὸ Γουδὶ, τὸ Γουδοχέρι. 🙂

  48. sarant said

    28 Και ακόμα περισσότερο στο Μαρούσι του Μαρουσιού, που έγινε του Αμαρουσίου

    32 Χώρα με αρσενικό όνομα είναι και ο Λίβανος, και ο Νίγηρας.

    33 Ωχ, δίκιο έχεις

    38 Και τα δύο ακούγονται. Η αρχαία λέξη είναι ο αυλών

    44 Το κουίζ ζητούσε πρωτεύουσα νομού, ο Μόλυβος δεν είναι (ακόμα)

    46 Ώστε «η» Αρχάγγελος!

  49. Pedro Alvarez said

    To κουίζ λέει για πρωτεύουσες νομών. …

  50. Corto said

    Και ένα αρσενικό ελληνο-τουρκο-βουλγαρο-… πολεωνύμιο:
    ο Περλεπές

  51. sarant said

    Και κάτι που επισήμανε φίλος στο Φέισμπουκ: η μόνη, λέει, ξένη ομάδα με αρσενικό όνομα είναι ο Άγιαξ.

  52. Ναι το Γουδί το έχουμε ξανά συζητήσει (σχζλξ 🙂 ). Αυτό που είναι λίγο ώκγουορντ στη χρήση του είναι ο Ζωγρ…, του Ζωγρ…, ο δήμος Ζωγράφου.

  53. Αν δεν το έχουμε ξαναπεί, ποιο (μεγάλο) νησί είναι αρσενικό, εκτός από τον Αηστράτη;

  54. Όσον αφορά το κουίζ (δεν λέω στο, εκτός αν χρηματιστώ), θα έλεγα τον Πειραιά, αλλά δεν είναι πια πρωτεύουσα νομού.

  55. sarant said

    53 Ο Σάσωνας;

  56. Corto said

    53:
    Ο Πόρος (από πληθυσμιακής απόψεως δεν είναι μικρό).

  57. dryhammer said

    37, 41 Έχετε δίκιο αλλά

    https://en.wikipedia.org/wiki/Man-of-war

    ένθα

    Man-of-war. «A phrase applied to a line of battle ship, contrary to the usual rule in the English language by which all ships are feminine. It probably arose in the following manner: ‘Men of war’ were heavily armed soldiers. A ship full of them would be called a ‘man-of-war ship.’ In process of time the word ‘ship’ was discarded as unnecessary and there remained the phrase ‘a man-of-war.'»
    — Talbot in Henry Fredrick Reddall Fact, fancy, and fable, 1892, p. 340

    που με μπέρδεψε ωστε να θεωρήσω όλα τα πολεμικά πλοία ‘Men of war’ .

  58. 55 Αυτό πρώτη φορά το ακούω, αλλά διάβασα τώρα στην Βίκι τι είναι. 🙂 Πολύ πιο κοντά στην Αθήνα.

  59. καλησπέρες said

    «Αν όχι η μοναδική, πάντως η σημαντικότερη πηγή σύγχυσης είναι τα ονόματα που μπορούν να θεωρηθούν είτε θηλυκά είτε πληθυντικός ουδετέρου, όπως τα Κρέστενα (που πολλοί θεωρούν ότι είναι θηλυκό, η Κρέσταινα, διότι επηρεάζει η γειτονική Ανδρίτσαινα)»

    Ευχαριστούμε, Νίκο.
    Σημαίνει κάτι η ονομασία Κρέστενα; Και τι εθνικότητας λέξη είναι άραγε;

  60. Pedro Alvarez said

    Πρωτεύουσα του Νομού Χαλκιδικής είναι ο ΠΟΛΥΓΥΡΟΣ με 6.121 κατοίκους. ΠΟΛΥΓΥΡΟΣ. ΠΟΛΥΣ ΓΥΡΟΣ! (χοιρινός, σε πίτα με σαλάτα (=τζατζίκι στα χαλκιδικιώτικα)

  61. 56: Σωστά! Όταν έγραψα μεγάλο, εννοούσα όχι κάτι ψείρες βραχονησίδες, γιατί τέτοια νησάκια, βλέπω στον χάρτη, υπάρχουν αρκετά σε αρσενικό γένος.

  62. Corto said

    57:
    Ενδιαφέρον! Φαντάζομαι ότι από εκεί θα ονομάστηκε και το μουσικό συγκρότημα.

  63. dryhammer said

    Και μιας και έπιασα τα ναυτικά, νά και μιά περίπτωση που την πρωτάκουσα όταν, τότε, πήγα με το βαπόρι στο Coprus Crhisti του Τέξας

    USS City Of Corpus Christi (SSN-705), a Los Angeles-class submarine, was the second ship of the United States Navy to be named for Corpus Christi, Texas. The Navy originally planned to use the name «USS Corpus Christi.» The «City of» prefix was added before its 1983 commissioning to clarify that the ship is meant to honor the city, in response to Catholic politicians who protested against naming a warship using Latin words which translate to «body of Christ.»

  64. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Αὐτὸ τὸ εἴδατε;
    «Θεσσαλονίκη: Αυτοκίνητο εισέβαλε σε καφετέρια – Τέσσερις τραυματίες»
    http://www.naftemporiki.gr/story/1261723/thessaloniki-autokinito-eisebale-se-kafeteria-tesseris-traumaties

    Λεπτομέρεια: Τὸ αὐτοκίνητο ἦταν κόκκινο, τὸ ἀτύχημα ἔγινε στὴν Τούμπα καὶ οἱ θαμῶνες παρακολουθοῦσαν τὸν ἀγώνα ΠΑΟΚ Βελιγραδιοῦ (σὶκ-ρὲ) Ἐρυθροῦ Ἀστέρα Πειραιᾶ.

    Τυχαῖο; Δὲ νομίζω! 🙂

  65. Αλήθεια, μια και αναφέρθηκε κιόλας, ποια είναι άραγε η ετυμολογία του Φόδελε και του Μάλεμε; Μήπως είναι τίποτα ενετικά κατάλοιπα;

  66. Corto said

    61:
    Και για να συνεχίσουμε την…νησιολογία, ποιο είναι το πιο πυκνοκατοικημένο νησί της Ελλάδας;

  67. dryhammer said

    Το Φόδελε, λέει η Βίκη, πήρε το όνομά του από το επίθετο του πρώτου οικιστή (Φόδελε) , που αναφέρεται στην Κρήτη το 13ο αιώνα.

    Για το Μάλεμε, λέει η ιστοσελίδα του Ledra Maleme(!):
    Ο Γάλλος αρχαιολόγος Paul Faure ετυμολογεί το τοπωνύμιο από τη λέξη μάλαμα (χρυσός) με το σκεπτικό ότι ίσως υπήρχε ορυχείο χρυσού στην περιοχή.
    Η περιοχή αναφέρεται πρώτη φορά στην επαρχία Κυδωνίας το 1577 από το Fr. Barozzi με την ονομασία Maleme και από τον Καστροφύλακα με την ονομασία Maleme et Venerocori με 101 κατοίκους το 1853 και με 28 οφειλόμενες αγγαρείες.

  68. LandS said

    57 Και τα men-of-war θηλυκά ήτανε. Βέβαια δεν θυμάμαι να έχω δει γραμμένο «she was a famous man o’ war» αλλά, όχι μόνο στις δύσκολες περιπτώσεις, καλύτερα να χρησιμοποιούμε το όνομα αντί την αντωνυμία. π.χ. HMS ή USS Dreadnaught was a famous man o’ war.

  69. LandS said

    57 Α, υπάρχει και το merchantman (παλιό και σπάνιο) για τα εμπορικά ιστιοφόρα.

  70. Eli Ven said

    Να συμπληρώσω για τη Ρόδο και τα εξής: Η Έμπωνα (επίσημα: ο Έμπωνας) και τα Απόλλωνα (επίσημα: ο Απόλλωνας).

  71. dryhammer said

    68.

    https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_wartime_cross-dressers

  72. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

  73. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    64. και Ρώσος με ερυθρά αγγελία ! 🙂
    …Στα χέρια της αστυνομίας, στη Θεσσαλονίκη, έπεσε ένας 34χρονος Ρώσος μαφιόζος, ο οποίος διωκόταν με ερυθρά αγγελία της Ιντερπόλ.

    http://news247.gr/eidiseis/koinonia/eglima/synelhfthh-rwsos-mafiozos-sth-thessalonikh.3434352.html

  74. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Μὲ ἀφορμὴ τὸ man-of-war.
    Ὑπάρχει τὸ ρῆμα (to) man: ἐπανδρώνω, στελεχώνω (στὴν ἐποχὴ μας). Θυμᾶμαι ἕνα παράδειγμα σὲ κάποιες ἐξετάσεις ἀγγλικῶν, πρὶν ἀπὸ καμιὰ πενηνταριὰ χρόνια:

    «Women men winning yaught»

  75. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>η Μοντ, παρόλο που κάποιοι γράφουν «ο Μοντ»
    Λέω η Λε Μοντ και ξιπούνται τα πλήθη (κατα το Αλ Τζαζίρα λέω -δεν είχα σκεφτεί την Ελ Παϊς 🙂 )
    >>αλλά η Σιένα, η Βερόνα, η Οζάκα. Εγώ τα θηλυκά τα κλίνω,
    Ο Κοττάκης όχι (και πολλοί άλλοι αλλά για τον Κ. μου έκανε εντύπωση) -τα πρακτικά της Ρίγα, γράφει http://www.dimokratianews.gr/content/76942/klotsidon

  76. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @75″Women men winning yaught=>Women man winning yaght

    Δυὸ λάθη σὲ τρεῖς λέξεις, 33% εὐστοχία. Οὔτε τρίποντα νὰ σουτάριζα 🙂

  77. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    75=>74.

  78. LandS said

    74 Κάτι σαν το these huge logs were manhandled here by elephants.

  79. sarant said

    75 Κακώς δεν τα κλίνει

    78 😉

  80. Eli Ven said

    @ 51 Όχι μόνο, θυμάμαι όταν ήταν ο Τεν Κάτε στον Παναθηναϊκό που λέγανε πως η αγαπημένη του ομάδα ήταν ο Ηρακλής του Αλμέλο (αν τονίζεται εκεί), υπήρχε και ένας Άρης στο Λουξεμβούργο παλια, ο Άγιαξ του Κέηπ Τάουν και αρκετές ακόμα (Αφήνοντας κατά μέρος εξυπνακίστικα του στυλ «Ολυμπιακός Μασσαλίας» ή «Ολυμπικακός της Λυών» )

  81. Pedro Alvarez said

    O προαναφερόμενος Ερυθρός αστέρας Βελιγραδίου δεν πιάνεται;

  82. Pedro Alvarez said

    81. βλακεία έγραψα, οκ…

  83. Γς said

    36:

    >(Γς): Επίσης το Και (Κε) στην Σμύρνη, γαλλικό.

    Σε τα μας;

    https://sarantakos.wordpress.com/2017/07/20/thermia/#comment-445403

  84. 51, … η μόνη, λέει, ξένη ομάδα με αρσενικό όνομα είναι ο Άγιαξ. …

    Πρέπει να υπάρχουν κι άλλες, πχ ο Ερυθρός Αστέρας.

  85. sarant said

    80 Ναι, αλλά ακόμα και τον Ηρακλή του Αλμέλου (!!) τον εξελληνίζουμε, δεν τον αφήνουμε στο πρωτότυπο, έστω κι αν νομίζω πως λέγεται Heracles και όχι Hercules. Ενώ τον Άγιαξ τον αφήνουμε αμετάφραστο.

    Για την-τον Aris Bonnevoie που δεν υπάρχει πια, δεν θυμάμαι πώς τον λέγαμε, αλλά και πάλι, αν πεις «ο Άρης» μεταφράζεις.

  86. Geobat said

    #66 Η Κάλυμνος;
    Παλιοτερα επί νομαρχία Πειραιά πρωτεύουσα ήταν κ ο Πειραιάς.

  87. Γιάννης Κουβάτσος said

    Επίσης συνηθίσαμε να λέμε «το ΑΠΟΕΛ», ενώ είναι «ο ΑΠΟΕΛ». Ο Ερυθρός Αστέρας δεν πιάνεται, είναι εξελληνισμένη ονομασία.

  88. 25, … χρησιμοποιούν συχνά το άρθρο she για τα πλοία….

    …και για αεροπλάνα.
    Το θρυλικό Boeing 747 ήταν η Βασίλισσα των Αιθέρων (Queen of the Skies).

  89. Γιάννης Ματτος said

    Πολύγυρος (κατέβηκε ο Πολύγυρος και γίνηκε λιμάνι, λέει ο Καββαδίας στην Πικρία)

  90. Pedro Alvarez said

    85. Mα κι όταν λες «ο Άγιαξ» μεταφράζεις. Αν Άγιαξ δεν σήμαινε Αίαντας ,αλλά ας πούμε Καλλιόπη, θα λέγαμε «η Άγιαξ» 🙂

  91. sarant said

    84 Μιχάλη, εννοούσα αμετάφραστο ξένο όνομα. Ο Αστέρας λέγεται Τσρβένα Ζβεζντά. Βλ. και 85

    90 Αφήνεις αμετάφραστο το όνομα, ωστόσο, και προσθέτεις το άρθρο -που δεν υπάρχει καν στο πρωτότυπο.

  92. B. said

    13 Ο Κρότωνας που δείχνετε με τα 8 πόδια δεν είναι έντομο βέβαια, αλλά χηλικεραιωτό αρθρόποδο (τσιμπούρι).

    35 Η Οξέ στην Ικαρία παίρνει το όνομά της από το αντίστοιχο δέντρο (οξιά). Πολλά θηλυκά (όχι μόνο φυτά) έχουν αυτή την κατάληξη στην Ικαρία π.χ. η κουντουριδέ (χαρουπιά), αλλά και η αελέ (αγελάδα).

  93. Corto said

    83:
    Τώρα ανακαλύψαμε νέες λέξεις, Εσπλανάδα στο Φάληρο (περιμένεις να δεις προκυμαία και βλέπεις πεζογέφυρα).

  94. Eli Ven said

    @85 Όντως λέγεται Heracles (εν αντιθέσει με έναν άλλον Ηρακλή από την Ισπανία που μου ήρθε τώρα, δεν θυμάμαι πόλη, που είναι «Hercules»).
    Πάντως και όταν λέμε τη βουλγαρική πόλη «Πύργο» και το ρωσικό λιμάνι «Αρχάγγελο», πάλι δεν μεταφράζουμε;
    Μια και πιάσαμε τα μυθολογικά, ας μου επιτραπεί να αναφέρω την μοναδική ξένη ομάδα (γνωστή τουλάχιστον ή γνωστή σε μένα τουλάχιστον ) που έχει πάρει το όνομα της από ηρωίδα της ελληνικής μυθολογίας: την «Αταλάντα» από το Μπέργκαμο. Προχωρημένοι οι Μπεργκαμιώτες…

  95. takis#13 said

    Επειδή ακούστηκαν πολύ στα ΜΜΕ , λόγω του σεισμού : είναι η Κέφαλος και όχι ο Κέφαλος (θα πάνε τα πλοία στον Κέφαλο , λένε στις ειδήσεις) και είναι η Καρδάμαινα και όχι τα Καρδάμενα (για την Κω μιλάμε) .

  96. Για να μην είμαστε ευρωκεντρικοί. Ουδέτερα ή θηλυκά και τα περισσότερα ονόματα πόλεων εκτός Ευρώπης (δεν μετράω τα εξελληνισμένα, π.χ Τεχεράνη, Σαμαρκάνδη ή Τενερίφη).
    Ασία, τα περισσότερα θηλυκά: Η Πνομ-Πενχ, η Κουάλα Λουμπούρ, η Τζακάρτα και η Μανίλα (θηλυκή κατάληξη), η Μπανγκόκ, η Τάι-Πέι, η Καμπούλ, η Άλμα-Άτα, η Ουλάν Μπατόρ, η Πιονγκγιανγκ, η Σεούλ.
    Αφρική, τα περισσότερα ουδέτερα. Εξαιρέσεις: η Κινσάσα (καλά, έχει θηλυκή κατάληξη), η Μομπάσα (ομοίως), η Ουαγκαντούγκου (τρέχα γύρευε γιατί), η Χαράρε (ομοίως).
    Αρσενικό, πράγματι, δεν βρήκα.

  97. Pedro Alvarez said
    4

    3. Ίδια περίπτωση κι ο Ακράγας (δε θυμάμαι πώς το λένε οι Ιταλιάνοι

    Ιταλικά : Agrigento (θυλ. παρά την κατάληξη σε -ο)

    Λατινικά : Agrĭgentum [Agrigentum], Agrigenti (ουδ.)

  98. spiral architect 🇰🇵 said

    @80, 85: Έχουμε και εμείς Άγιαξ!

  99. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Διέβησαν Ρουβίκωνες.

  100. Γιάννης Ιατρού said

    Χαιρετώ

    59 (τέλος) καλησπέρες
    .Σημαίνει κάτι η ονομασία Κρέστενα; Και τι εθνικότητας λέξη είναι άραγε;..

    Στο «Χρονικό του Μορέως», στ. 4701-4703, αναφέρεται για πρώτη φορά το τοπωνύμιο Κρέστενα (13ος αι.)
    «Απήρεν τους κι ανάβαινεν τα μέρη των Κρεστένων 
    γυρεύοντα κατερωτών, το που είναι τα φουσάτα 
    του βασιλέως, όπου έρχονται στον κάμπο του Μορέως(/i>

    Για την προέλευση του ονόματος υπάρχουν τρεις εκδοχές:
    1) ο Γ. Ν. Δημητρακόπουλος σημειώνει:
    «Κατά μια εκδοχή το όνομα Κρέστενα είναι παραφθορά της λέξεως Χρήσταινα. Ήταν, λένε, κάποτε στα παληά τα χρόνια, όταν η σημερινή κωμόπολη ήταν μικρός συνοικισμός λίγων σπιτιών, μια χήρα που την έλεγαν Χρήσταινα, που είχε στην περιοχή αυτή ένα χάνι, που στάθμευαν οι διαβάτες. Από παραφθορά της λέξεως Χρήσταινα προήλθε το Κρέστενα.»
    Σημ: Σε αυτή την περίπτωση όμως θα γραφόταν Κρέσταινα και όχι Κρέστενα με δύο έψιλον.
    O Δημητρακόπουλος αναφέρει ακόμα: « Άλλη εκδοχή που υποστηρίζονταν από τον μακαρίτη Γυμνασιάρχη Τζινιέρη, είναι ότι το όνομα Κρέστενα προέρχεται από το όνομα Κρέστος.

    2) Από το λαογράφο δικηγόρο Παναγ. Σπ. Κωνσταντόπουλο,
    υποστηρίζεται ότι προέρχεται από τα Χριστιανά, από παραφθορά δε έγινα Κρέστενα. Άλλη εκδοχή είναι πως η λέξη Κρέστενα είναι σλαβικής καταγωγής και προέρχεται από τη σλαβική ρίζα «Κρεστ» που σημαίνει Σταυροδρόμι.

    3) Kατά τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Δ. Πετρόπουλο,
    ορθή είναι η εκδοχή του Π. Φουρίκη, ότι το τοπωνύμιο Κρέστενα προέρχεται από το αλβανικό Κρέστεα = Κρεμμύδι.
    Από τα Ολυμπιακά Χρονικά, 1972, σελ 2β:
    …“Την πιθανότητα της ετυμολογίας αυτής ενισχύει το γεγονός ότι στην Αρχαία Ελλάδα από την παραγωγή του αυτού φυτού, των αγριοκρεμμυδιών, είχε λάβει ο τόπος την ονομασία Σκιλλούς (τόπος των σκιλλών, αγριοκρεμμυδιών, μποτσικιών)”…

     

  101. Γιάννης Κουβάτσος said

    Υπάρχει και ο Άτλας του Μεξικού.
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://de.m.wikipedia.org/wiki/CF_Atlas&ved=0ahUKEwjy8eiC8qbVAhWiJMAKHT_yDYgQFghCMAE&usg=AFQjCNHS4q3nsUJnFh3_ZffbUMYK1JEU6Q

  102. Γιάννης Κουβάτσος said

    Και βέβαια, πώς το ξεχάσαμε, ο πασίγνωστος Ακίλιζ ’29 της Ολλανδίας:
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://en.m.wikipedia.org/wiki/Achilles_%252729&ved=0ahUKEwiqmd328qbVAhWbOsAKHTUvCIIQFghjMAs&usg=AFQjCNHsDW49a_FhDnkGbDjf6X5YQpSnYQ

  103. sumac said

    @14 και ο Νέος Μαρμαράς στη Χαλκιδική.

  104. leonicos said

    Νομίζω ότι η χρήση έχει δώσει την απάντηση. Αν κάποιο Ντιραντόμ εμφανιστεί ξαφνικά στηνν επικαιρότητα, η τότε επικαιρότητα θ’ αποφασίσει για το γένος του στην ελληνική.
    είναι
    Και το σχόλιο αυτό να μη ληφθεί ως »ουδέν σχόλιον». Είναι σχόλιο και όχι πολύ συγενικό

    Χειρότερο από τον Γς έγινα. Φταίει που κάνω παερέα με τον Τζι και τον Ιατρού.

  105. leonicos said

    Δε θα σκάσω σε καμιά περίπτωση για το γένος της/του Κολμάρ. Αν ήταν κορμάρα θα την παρέπεμπα αρμοδίως (Γς)

  106. leonicos said

    αύριο μπαίνω χειρουργείο καισήμερα κάνω τρελίτσες

  107. 100 Γιάννη Ιατρού
    Ευχαριστώ τα μάλα! :-)Θα διαβιβάσω τις πληροφορίες εκεί που πρέπει.
    Ως ανταπόδοση αν θες, μπορώ να σου χαρίσω, ένα ζευγάρι ολόλευκα περιστέρια, χωρίς το κλουβάκι τους όμως…Αν ενδιαφέρεσαι ή εσύ, ή όποιος άλλος, ας δώσει διευθύνσεις, τηλέφωνα…τα έξοδα αποστολής, εννοείται δικά μου…

  108. Y.Γ. Τα περιστέρια, εννοείται, αν θα τα στείλω, θα τα στείλω μόνο εφόσον φιλήσετε σταυρό, ότι Δεν θα τα μαγειρέψετε με οιονδήποτε τρόπο! Το σημειώνω αυτό, για να παραμείνουμε, χαχα…καλοί, διαδικτυακοί φίλοι.

  109. sarant said

    108 Μου έδωσες ιδέα να ανεβάσω κάτι για το μαγείρεμα των περιστεριών

    106 Λεώ, όλα καλά!

    100 Κρεμμυδότοπος, πειστικό

    94 Μα τον Αρχάγγελο (Ρωσίας) ή τον Πύργο (Βουλγ.) δεν τα δεχόμαστε για αρσενικά ξένα τοπωνύμια, κατά την έννοια της αναζήτησής μας.

  110. Γιάννης Ιατρού said

    107/108: Καλησπέρες
    Νά ΄σαι καλά.
    Είναι όμως γυμνασμένα τα περιστέρια για να στέλνω μ΄αυτά τα σχόλια στο μπλογκ, όταν πέφτει το διαδίκτυο ;;; 🙂

    106: Λεώ.
    Σου εύχομαι να πάνε όλα καλά !!! Δίνε πότε-πότε σήμα, στα βραχέα 🙂

    ‘Οσο γι αυτό με τις κακές παρέες (#104), να θυμάσαι πάντα πως:

  111. ΓιώργοςΜ said

    Καλησπέρα!
    Δεν πρόλαβα το κουίζ, με πρόλαβαν και για τον Αίαντα..
    Να σημειώσω για τα πλοία μια σαρκαστική στιχομυθία μεταξύ αξιωματικων σε ταινία (δε θυμάμαι ποια), που αναφερόταν σε κάποια ακραία φεμινίστρια σε υψηλη θέση που ενδεχομενως θα καταργούσε την αναφορά σε θηλυκό για τα πλοία (sea vessels will no longer be referred to as «she»). Όποιος τη θυμάται ας συμπληρώσει.
    Έβρισκα πάντα πολύ διασκεδαστικά τα πλήρως εξελληνισμένα τοπωνύμια του παλιού καιρού (Τυβίγγη, Θουριγγία κλπ). Αξίζουν άρθρο-κουίζ άραγε;

  112. 109 Sarant

    τρόποι μαγειρέματος περιστεριών; Προβλέπεις ότι θα σφίξει η πείνα; 🙂 και γω το φοβούμαι επίσης!

    110 Γιάννη Ιατρού
    Ωραίο το τραγουδάκι !

  113. ΓιώργοςΜ said

    108/109 Μα περιστέρια σούσι πού ακούστηκε; 🙂

  114. gpoint said

    Γειά σας !

    της (πάντοτε) Αγίας Παρασκευής σήμερα, χρόνι πολλά στις εορτάζουσες και τους Παρασκευάδες και μην ξεχνάμε πως σήμερα γιορτάζουν και τα καρπούζια… όχι όλα αλλά αυτά με την Βούλα !!

    Εθιμικά τέτοια μέρα σαν κάτοικος Αγίας Παρασκευής (διατηρητέο πλακόστρωτο δρομάκι στο Γαλαξίδι) κάνω το οδοιπορικό μου

  115. Γς said

    94:

    >Πάντως και όταν λέμε τη βουλγαρική πόλη «Πύργο» […], πάλι δεν μεταφράζουμε;

    Οχι, δεν μεταφράζουμε. Λέμε Μπουργκάς (Бургас) που δεν σημαίνει Πύργος. Πύργος ήταν η Ελληνική ονομασία της πόλης.

  116. gpoint said

    # 106

    Λεό, ευχές !

  117. Γς said

    Χρόνια πολλά ρε Βούλα, εκεί πάνω.

    Γάτα ήταν η δικιά μου, θεός ‘σχωρέστην.

    http://caktos.blogspot.gr/2013/06/blog-post_3377.html

  118. spiridione said

    Το Φόδελε (νομός Ηρακλείου) διαβάζω ότι οι Ηρακλειώτες και οι Φοδελιανοί το λένε η Φόδελε (θηλ.), και οι Ρεθυμνιώτες το Φόδελε. Η επίσημη ονομασία το Φόδελε.
    http://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/7/1/4/metadata-01-0001508.tkl&do=251087_01.pdf&pageno=429&pagestart=1&width=453&height=658&maxpage=550&lang=en

  119. Γς said

    105 @ Λεώ

    Στείλε πράμα Λεώ.

    Τά’ χαμε χύμα μας έρχονται και τσουβαλάτα.

    106:

    Ολα θα πάνε καλά!

    Μια ζωή στο χειρουργείο ήσουν. Μικρή η διαφορά. Τώρα θα κάαααθεσαι!

    Και μετά θα το γλεντήσουμε!

  120. 113 Γιώργος Μ.
    Περιστέρι σούσι; θα τρελαθώ! αηδία δε θάναι;

  121. Γς said

    Εχουμε και μεις Αγιαξ.

    που διαλύει τα λύπη στη στιγμή

  122. 106 Leonicos
    αν επιτρέπεται τι θα χειρουργήσετε αύριο που μπαίνετε στο χειρουργείο; εμένα της θείας μου- και να με συνχωρείτε κιόλας- της χειρούργησαν πρόσφατα τον καταρράχτη και βλέπει…τζάμι! (εννοώ δεν σκουντουφλάει πιά στα τζάμια που έτρεμε η καρδιά μας, όταν τη βλέπαμε να τρέχει προς τη μπαλκονόπορτα, με θάρρος ανεπίτρεπτο για τη γκαβωμάρα της- θε μου, φύλαγε!)

  123. Γς said

    120:

    Εσείς είστε ικανοί να φάτε και το άσπρο περστέρι του Νάσου Πατέτσου.
    Μαζί με τον Νάσο [Σχ. 23]

  124. sarant said

    112 E, υπομονή ως την Κυριακή

    115 Ναι, αλλά λέμε «το» Μπουργκάς.

  125. Μπούφος said

    123 Γουσούλιι!:-)

    Πιτσουνάκι! Τι νέα, καλέ; όλα καλά; αχ και πόσο μου θυμίζεις έναν παλιό κουρέα, σε κάποιες σελίδες!

  126. ΓιώργοςΜ said

    120 Αυτό λέω κι εγώ (επειδή στο 108 λέει να μην τα μαγειρέψει κανείς). Τρώγονται ωμά; 🙂

  127. Γς said

    122:

    Θα βλέπει τώρα η θειά σου και το πλυσταριό.

  128. Γς said

    125:

    Ωχ!

  129. Γιάννης Ιατρού said

    128: Γς

  130. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    35. Πέπε είναι λίγα ακόμη ουδέτερα σε -ε στην Κρήτη: ‘Αδελε, Καλανδαρέ, Κοξαρέ, Γενή Γκαβέ, Φρε και Αβρακόντε (τα δυο τελευταία τα ήξερα ουδέτερα αλλά μετά συνάντησα και ο Φρες και ο Αβρακόντες .

    Το πιο παράξενο σαν όνομα ο Εμπρόσνερος στα Χανιά.
    Προς τη δική μου μπάντα έχουμε το τριγενές και μονοκατάληκτο ο,η,το Μύρτος. Αρσενικό και θυληκό γραφόταν κι ακουγόταν αρχικά. Στο θηλυκό ακούστηκε όταν λόγω θερμοκηπίων πριν καμιά 40αριά χρόνια ονοματίσανε τη Νέα Μύρτο, ένα νέο συνοικισμό πιο ανατολικά.

    Ούτε ο Τύρναβος είναι πρωτεύουσα νομού, φέρτε ούζο 😦

  131. Μπούφος said

    129 Γιάννη Ιατρού
    Πράγματι. Βουλωμένο γράμμα διαβάζω, το χαζοπούλι! :-0

  132. Γς said

    131:

    Τι έλεγε;

    Εχει φρακάρει από τα γράμματα το γραμματοκιβώτιο και δεν ανοίγει.

    Αλλα και να άνοιγε είναι περασμένη η ώρα και σχόλασε ο χειριστής του X-ray σαρωτή.

  133. 91α,
    Πράγματι, μετάφραση είναι, αλλά νομίζω έτσι είχε γίνει γνωστός από την εποχή του Γουέμπλεϋ (όπως στον στίχο «του Αστέρος το κόκκινο χρώμα…» σε μουσική ο μπλαντί ο μπλαντά). Ίσως ακόμη να είναι εξελληνισμένος – πχ στους κατόχους του κύπελλου πρωταθλητριών αναφέρεται ο Ε.Α. για το 1991. («Πρόσφατα», δηλαδή, στο μυαλό μου, όπως οτιδήποτε μετά το 1990. 🙂 )

  134. spiridione said

    «Επισημαίνεται ότι το χωριό Μουρνέ αναγράφεται Μουρνέα σε ενετικά έγγραφα όπως και τα ονόματα άλλων χωριών της επαρχίας: Καστανέα, Κοξαρέα, (Μ)Παλέα, Ορνέα, Πλατανέας κ.λπ. Αν οι ενετοί συντάκτες των σχετικών εγγράφων κατέγραψαν σωστά τη φωνητική απόδοση των ονομάτων των χωριών αυτών, σημαίνει ότι αυτή ήταν η προφορά των ονομάτων και των ουσιαστικών στην Κρήτη κατά την περίοδο αυτή. Με την πάροδο του χρόνου, απεβλήθη το τελευταίο φωνήεν δηλ. το α και το όνομα του χωριού προφέρεται Μουρνέ (η), όπως και άλλα ονόματα των χωριών που προαναφέραμε, δηλαδή Καστανέ (η), Κοξαρέ (η), (Μ)Παλέ (η), Ορνέ (η), Πλατανές (ο), Κεραμέ (τα), αλλά και του νομού Ρεθύμνης γενικότερα: Καλανταρέ (η), Ορθές (ο), Πρινές (ο) κ.λπ., ενώ σε άλλες περιοχές της Κρήτης, ιδιαίτερα στην ανατολική, που υπάρχουν χωριά με την ίδια ονοματολογική ρίζα, εκφέρονται διαφορετικά: Μουρνιές (οι), Μουρνιά (η), Κεραμιά (τα), Πλατανιάς (ο) κ.λπ. Το ίδιο συνέβη και με τα ουσιαστικά που στην περιοχή μας προφέρονται: βοσκαρέ (η), αμυγδαλέ (η), ελέ (η), αελέ (η), τοπέ (η), καρυδέ (η), κυδωνέ (η), απιδέ (η), φωλέ (η), Μεσαρέ (η) κ.λπ., ενώ στην ανατολική Κρήτη προφέρονται: βοσκαρά ή βοσκαριά (η), αμυγδαλιά (η), ελιά (η), αελιά (η), τοπιά (η), καρυδιά (η), κυδωνιά (η), απιδιά (η), φωλιά (η), Μεσαριά ή Μεσαρά (η)».

    http://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/7/1/4/metadata-01-0001508.tkl&do=251087_02.pdf&pageno=110&pagestart=1&width=439&height=610&maxpage=470&lang=en

  135. sarant said

    133 Ασφαλώς έτσι είναι και τώρα γνωστή η ομάδα, αλλά δεν έχει ενδιαφέρον αυτό -το άρθρο εξετάζει τι γένος βάζουμε σε ξένα ονόματα, δηλαδή που δεν είναι το γένος τους προφανές.

  136. ΣΠ said

    Η ομάδα Άγιαξ δεν ήταν πάντα γένους αρσενικού. Πριν από το 1971 θυμάμαι ότι λέγανε «η Άγιαξ». Όμως, τότε που θα έπαιζε με τον Παναθηναϊκό, οι αθλητικογράφοι θέλησαν να μάθουν περισσότερα για την ομάδα και ανακάλυψαν ότι το όνομα σημαίνει Αίας και άρχισαν να γράφουν και να λένε «ο Άγιαξ» και τελικά επικράτησε.

  137. Corto said

    86 (Geobat):

    Συγγνώμη για την καθυστέρηση, στραβώθηκα και δεν είδα την απάντηση.

    Όχι, δεν είναι η Κάλυμνος.

    Το πιο πυκνοκατοικημένο νησί της Ελλάδας είναι…το νησί της λίμνης των Ιωαννίνων!

    1095 κάτοικοι ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο!

    Εκτός αν θεωρήσουμε τον Πόρο δύο νησιά, οπότε τον τίτλο μάλλον τον παίρνει η Σφαιρία.

  138. Αγγελος said

    Η Κομπλέντς (κι εγώ έτσι τη λέω) ίσως με υποσυνείδητο επηρεασμό από το γαλλ. Coblence, ή και από την αρχική της ονομασία (λατ. Confluentia = συμβολή). Αλλά «η» Κολμάρ, γιατί; — Θα μου πείτε, και γιατί όλες σχεδόν οι γαλλικές (και βελγικές) πόλεις, όχι μόνο οι εξελληνισμένες (Βρέστη, Γάνδη, Λιέγη…) αλά και οι αναφομοίωτες (Λιμοζ, Αρλ, Ναμύρ, Λουβαίν… ) — αν και προς τα Πυρηναία αλλάζουν τα πράματα: το Μπιαρίτς, το Περπινιάν, το Μονπελιέ;

  139. ΣΠ said

    Ομάδες γένους αρσενικού στον πληθυντικό είναι οι Αμερικάνικες, οι Λέικερς, οι Σέλτικς κλπ.

  140. raf said

    Εγώ λέω αυθόρμητα «ο Γκάρντιαν», μάλλον ως απόδοση του «The Guardian», που είναι και το όνομα της εφημερίδας.

  141. Γιάννης Ιατρού said

    Πολλά τοπωνύμια, όπως προαναφέρθηκε τελειώνουν σε –α, μια κατάληξη που στα Ελληνικά είναι ή ενικός θηλυκού γένους ή πληθυντικός ουδετέρου γένους. Εδώ οφείλουμε να σημειώσουμε ότι υπάρχει και η κατάληξη πληθυντικού –ενα, στα Αλβανικά όμως, όχι τα Ελληνικά… 🙂 .

    Επομένως για να βρούμε αν πρόκειται περί θηλυκού ή ουδετέρου γένους κάποιο τοπωνύμιο που έχει κατάληξη –ενα, πρέπει να εξετάσουμε οπωσδήποτε και το πρώτο συνθετικό του τοπωνυμίου για να διαπιστώσουμε αν είναι κάποια συνήθης Αλβανική λέξη που υποδηλώνει μια κάποια ιδιαιτερότητα του τόπου (π.χ. βρέστε*, που στην Αλβανική σημαίνει «αμπέλι» ή το κρέστε* που σημαίνει «κρεμμύδι» κ.ά).

    Αλλά αυτό μόνο του δεν αρκεί. Θα πρέπει να εξετάσουμε και πως ονομαζόταν η περιοχή/πόλις/χωριό πριν τον χρόνο της εποίκισης της περιοχής από Αλβανούς που έλαβε χώρα π.χ. στην Πελοπόννησο από τον 13ο αι. έως τον 15ο αι. περίπου, και οπωσδήποτε μετά την εγκατάσταση ή εποίκηση από Σλάβους περί τον 9ο αι., επειδή κι αυτοί άφησαν πολλά ίχνη της παρουσίας τους (και) σε τοπωνύμια. Και αν μπορούμε, να το υποστηρίξουμε με την χρονολογία που πρωτο-εμφανίζεται το τοπωνύμιο σε κάποια πηγή για να δούμε αν συμπίπτουν χρονολογικά τα στοιχεία.

    Έχουμε πολλά τέτοια, λιγότερο ή περισσότερο ύποπτα Αλβανικής προέλευσης, τοπωνύμια, ιδίως στην Πελοπόννησο, π.χ. το προαναφερθέν Κρέστενα, αλλά κι άλλα πολλά, π.χ. Βέρβενα, Ζούπενα, Σίστενα, Βρέστενα κά.

  142. gpoint said

    # 139

    ίσως γιατί οι Αμερικάνοι εχουνε γκατς…

  143. Γς said

    Δάτς ιτ!

  144. Γιάννης Κουβάτσος said

    Αρκετόν κόσμο μπερδεύει και η Όλυμπος της Καρπάθου. Δικαιολογημένα, αφού εξ απαλών ονύχων ακούμε και διαβάζουμε για τον Όλυμπο και τους θεούς του.

  145. Γιάννης Ιατρού said

    144: Εμ βέβαια «η», αφού είναι (η) πόλις Όλυμπος, όχι το βουνό Όλυμπος 🙂

  146. sarant said

    136 Παλιότερος λιγάκι είσαι, καλά θα το θυμάσαι

    138 Άγγελε, εγώ λέω η Αρλόν, η Μονς, αλλά το Ναμύρ.

    140 Δεν είναι παράλογο αυτό που λες, αλλά πρέπει να ξέρουμε ξένες γλώσσες για να μιλήσουμε τη δική μας;

  147. Eli Ven said

    @109 Σόρρυ, παρανοηση, απλά κάπου τα είδα τον Αρχάγγελο και τον Πύργο
    @ 115 Δεν θέλω να το παίξω ειδικός στην ονοματολογία πόλεων, ωστόσο θα ορκιζόμουν ότι προέρχεται από την λατινική ονομασία της λέξεως «πύργος» κι από ότι βλέπω στη wiki, και οι ίδιοι οι Μπουργκατιώτες την ίδια άποψη έχουν

  148. ΣΠ said

    -Καλέ, με κοροϊδεύεις;
    Το Καλαί βρίσκεται στην Γαλλία και μη με διακόπτετε.

  149. Αιμ said

    Έχω διαβάσει για την Αιξ αν προβανς,μάλλον σε παλιά βιογραφία του Βαν Γκογκ

    Τα πλοία τα λέμε ουδέτερα αλλά τις βάρκες συνήθως θηλυκές

    Στα κατοικημενα αρσενικά νησιά να προσθέσω τους Παξους, τους Οθωνους και τον Άγιο Αχίλλειο

  150. ΣΠ said

    136, 146α
    Από το φύλλο της 30/4/1971 της εφημερίδας ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ. Στο τέλος της τελευταίας στήλης της 4ης σελίδας:
    Υπό του «Παναθηναϊκού» εζητήθη από την «Άγιαξ» όπως…
    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin.asp?c=124&dc=30&db=4&da=1971

  151. Μπούφος said

    Σπέσιαλ αφιέρωση!

  152. Ώστε το Κολμάρ; Δεν μου πάει, αλλά να το καταπιώ. Αν και απ’ το Φράιμπουργκ λέγαμε να πάμε στην Κολμάρ (αλλά καταλήξαμε στο Τρίμπεργκ – και πήρα κι έναν κούκο). Όπως επίσης από την Τρίερ λέγαμε πως περάσαμε, αλλά μιας κι είναι δίπλα σου Νικοκύρη, δεν μπορώ να έχω και πολλές αντιρρήσεις.
    Αλλά το Ουλμ δεν το καταφέρνω με τίποτα. Πάντα Η Ουλμ έλεγα!

    Α! Για τ* Κρέστενα να ρωτήσουμε Κρεστεναίους. Κι άμα βγάλουμε άκρη, σφυράτε μου…

  153. (138) Ισως λες το Ναμύρ γιατί υπερισχύει υποσυνείδητα στο νου σου το ζαχαροπλαστείο 🙂
    (inside joke, που τουλάχιστον ένας άλλος τακτικός αναγνώστης θα καταλάβει.)
    Και ισως κι εγώ να λέω το Αρλόν (που δεν το είχα βέβαια ξανακούσει προτού εγκατασταθώ στο Βέλγιο) γιατί καθώς τελειώνει σε -όν, μου φαίνεται ουδέτερο!

  154. 135,
    Tώρα το κατάλαβα – λόγω τζετ λαγκ ήμουν για λίγην ώρα
    στην Κολμάρα μου.

  155. Τσαρουχοπάτης said

    152 Γιάννη Μαλλιαρέ
    Για τα Κρέστενα ισχύει το «θέλεις μήλον έπαρε, θέλεις αχλάδι, λάβε!» Έκαστος θα διαλέξει την ερμηνεία που τον αγγίζει περισσότερο. Και ο Αλέξης σήμερα τοποθετήθηκε εφ’ όλης της ύλης με πειστικό τρόπο, έτσι για να σκάνε οι εχθροί του οι εκ Κρεστένων πλέοντες ελευθέρως ,

  156. Θρασύμαχος said

    Αλλαγή γένους έχουν επίσης υποστεί κάμποσα κρητικά χωριά, που εξελίχθηκαν από γενική πληθυντικού αρσενικού ανθρωπωνυμίου σε ονομαστική ενικού ουδετέρου τοπωνυμίου. Επιφανέστερο όλων το θρυλικό και σαγηνευτικό Τζερμιάδο Οροπεδίου, που σε χάρτες ακόμη και του μεσοπολέμου εμφανίζεται ως Τζερμιάδων: ο Τζερμιάς (επώνυμο) > οι Τζερμιάδες (οικογένεια) > των Τζερμιάδων (χωριό, η αυθεντική ονομασία) > το Τζερμιάδον (χωριό, η καθαρολόγος μετάλλαξη) > το Τζερμιάδο. Υπάρχουν κι άλλα με την ίδιαν ακριβώς πορεία, υποθέτω ότι κάπου κάποτε κάποιοι θα έχουνε γράψει κάτι σχετικό.

  157. Κώστας said

    46 & 48

    Το ακούς και θηλυκό, αλλά ο επικρατέστερος τύπος είναι το αρσενικό: ο Αρχάγγελος.

    Παραθέτω και ένα λινκ για τα Αρχαγγελίτικα.

  158. Μαρία said

    152
    Μάχη της Ουλμ και του Άουστερλιτς (1805) μαθαίναμε και στο σχολείο.

  159. Μπούφος said

    154 Μιχάλη Νικολάου
    ήρθες στα πάτρια εδάφη για διακοπές;

  160. sarant said

    152-158 Μπορεί να θυμάμαι εγώ λάθος, βρε παιδιά, τι να πω, και να είναι συχνό το «η Ουλμ».

    Μη μου κάνετε όμως θηλυκό και το Βερντέν!

  161. 152, 158,
    Το Ουλμ το είχα μάθει ως γενέτειρα του Αϊνστάιν.

  162. raf said

    140 Καθόλου, αλλά γνωρίζοντας την ξένη γλώσσα, πολλές φορές επηρεάζεται κι ο τρόπος που χειρίζεσαι τη δική σου. Εξ ου και το «αυθόρμητα».

  163. 159,
    Μέχρι χτες.

  164. Μαρία said

    160
    Δεν ξέρω ποιο είναι πιο συχνό. Επειδή το μαθαίναμε θηλυκό, δεν σημαίνει οτι είναι και πιο συχνό.

  165. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>Φαλάσαρνα
    Από την αρχαία πόλη Απτέρα ονόμασαν ένα πλοίο της γραμμής Αθήνα-Κρήτη. Όμως ΑΠΤΕΡΑ καθώς έγραφε πάνω του, οι πολλοί λέγανε *τα* Άπτερα! Τί όνομα για πλοίο αναρωτήθηκα όταν το πρωτάκουσα πριν χρόνια.

    156. Όπως Τζερμιάδω/ο , τ(ων)ο Μηλιαράδω(ν)ο , το Καραβάδω/ο

  166. Alexis said

    τα Κρέστενα – η Κρέστενα

    Στην Ήπειρο ανάλογο μπέρδεμα γίνεται συχνά με τα Πράμαντα που συχνά αναφέρονται από ντόπιους και ξένους ως «η Πράμαντα».

    Και για να ευθυμήσουμε και λίγο, ιδού το πιο χοτ στέκι του χωριού για τρελό κλάμπινγκ:
    (για να είμαι ειλικρινής δεν ξέρω αν υπάρχει και λειτουργεί ακόμα)

  167. 166 Ε, ναι. Η Πράμαντα κι η Άγναντα!

  168. Γς said

    149:

    Και τους Πεταλιούς, απέναντί μου…

  169. sarant said

    166-167 Πράμαντα και Θάμαντα!

  170. Γιάννης Ιατρού said

    169: Όντως 🙂

  171. Γς said

    Στις λαϊκές αγορές

  172. Γιάννης Κουβάτσος said

    170. Να γράψουμε τίποτα υπέρ του εκπαιδευτικού συστήματος, μπας και τσιμπήσει και εμφανιστεί; 😎

  173. Θράσος said

    Παρόμοια περίπτωση με το Γουδή – Γουδί είναι και το Κουκάκη – Κουκάκι.

  174. ΓιώργοςΜ said

    166 Η ταμπέλα υπάρχει ακόμη, αλλά όταν πέρασα τελευταία φορά από εκεί ήταν πριν το καλοκαίρι και δε μπόρεσα να διαπιστώσω αν λειτουργεί.

  175. Αιμ said

    168. Ο Δαυίδ αγόρασε το σπίτι της Πικάσο εκεί, το διάβασες ; Αλλά δεν τα λες και …πυκνοκατοικημενα.

  176. ΣΠ said

    139
    Για τις αμερικάνικες ομάδες χρησιμοποιούμε πληθυντικό ακόμα κι όταν δεν ταιριάζει με τό όνομά τους, όπως οι Γιούτα Τζαζ και οι Μαϊάμι Χιτ, ενώ για τις ευρωπαϊκές χρησιμοποιούμε ενικό ακόμα κι όταν θα ταίριαζε πληθυντικός, όπως η Γκρασχόπερς της Ελβετίας.

  177. Θρασύμαχος said

    Συχνά η αλλοίωση τοπωνυμίων οφείλεται σε υπηρεσιακή αγραμματωσύνη. Το Μπερμπάτι Αργολίδος, η αρχαία Πρόσυμνα, ονομάστηκε Κοινότης Προσύμνης και μετά τη συνένωση του 1997 Δημοτικό Διαμέρισμα Προσύμνης (του Δήμου Μυκηνών και από το 2010 Άργους-Μυκηνών). Οι μανδαρίνοι του υπουργείου, της τότε νομαρχίας και του ίδιου του δήμου, αγνοώντας την αρχαία ιστορία και περιφρονώντας τη λόγια γραμματική, εξέλαβαν τον τύπο «Προσύμνης» ως γενική του (ανύπαρκτου) «Προσύμνη», διότι πού να φανταστούν, τρομάρα τους, ότι μπορεί να έβγαινε από το «Πρόσυμνα». Έτσι σήμερα το χωριό το λένε όλοι Προσύμνη, παντού, υπηρεσιακά και εξωϋπηρεσιακά. Γκουγκλάροντας βγαίνει 15000 φορές το λάθος Προσύμνη και μόλις 3000 το σωστό Πρόσυμνα. Σε μερικά χρόνια κανείς δεν θα το θυμάται.

  178. sarant said

    177 Ενδιαφέρον αυτό, πολύ ενδιαφέρον.
    (Μη σου πω ότι δεν αποκλείεται κάπως έτσι και η Βιέννα να έγινε Βιέννη)

  179. Πέπε said

    @156:
    Το Τζερμιάδο αρκετοί, ιδίως ντόπιοι, επιμένουν να το γράφουν Τζερμιάδω. Σε ορισμένες πινακίδες και παλιότερα (όχι κατ’ ανάγκην πολύ παλιά) έγγραφα εμφανίζεται, ακόμη, και ως Τζερμιάδων, και μάλιστα και ως οιονεί κλιτό (γυμνάσιο/κοινότητα Τζερμιάδων). Μέσα στο χωριό υπάρχει και η οδός …Τζερμιάδες!

    Το δίπλα χωριό είναι το(υ) Λαγού.

    Αντίστοιχα έχουν σχηματιστεί και τα ονόματα αρκετών ικαριώτικων χωριών, όπου όμως επιπλέον παρεμβαίνει και ο παράγοντας της ιδιόρρυθμης κλίσης των οικογενειακών ονομάτων: το Γλαρέδο < το Γλαρέδον < το [χωριό των] Γλαρέδων, από το επώνυμο Γλαρός που ακόμη φέρουν οι περισσότεροι κάτοικοι. Ο Γλαρός, πληθυντικός οι Γλαρέδες. Έτσι και: ο Κοτσορνίθης, πληθυντικός οι Κοτσορνιθάτοι, χωριό Κοτσορνιθάτο. Φραντάς, χωριό Φραντάτο. (Έχουμε ξανασχολιάσει ότι ιδιωματική κλίση των επωνύμων υπάρχει και στην Κρήτη, ο Βρέντζος – οι Βρέντζηδες, ίσως επειδή αν δεν τελειώνει σε -άκης είναι σπάνιο και δυσκολεύει 🙂 ).

    Υποθέτω λοιπόν ότι και άλλα παρόμοια αιγαιοπελαγίτικα ονόματα χωριών θα έχουν σχηματιστεί έτσι, π.χ. ο Καρτεράδος (το γνωστό ισπανικό χωριό της Σαντορίνης), ο Φαλατάδος της Τήνου κλπ..

  180. 177 Παρόμοια και τα -αίικα που δεν είναι συνήθως από όνομα οικογένειας αλλά από όνομα ορεινού χωριού. Οι κάτοικοι κατέβαιναν στα καλοκαιρινά καλύβια τους κι αυτοί που ήταν απ’ το Βεσίνι για παράδειμγα, πήγαιναν στα Βεσιναίικα, αυτοί από το Παγκράτι στα Παγκραταίικα και πάει λέγοντας.

  181. Αγγελος said

    (161) Κι εγώ ως γενέτειρα του Αινσταϊν την έμαθα, από τους Φυσικούς του Ντύρενματτ (που διάβασα αρκετά μικρός σε ελληνική μετάφραση στον τόμο «Θέατρο» εκείνης της χρονιάς, για όσους το θυμούνται — έπαψε να βγαίνει με τη δικτατορία), αλλά ως θηλυκό (ο προσποιούμενος τον τρελό Άινσταϊν έλεγε «γεννήθηκα στην Ουλμ»). Απόρησα μάλιστα με την συγκαταρίθμησή τττου από τον Νικοκύρη στα ουδέτερα και συμφώνησα ολόψυχα με τον Γιάννη Μ. (152 — «το Ουλμ δεν το καταφέρνω με τίποτα»), με τη σκέψη «καλά, ποιος το λέει ουδέτερο;» Αλλά μια ματιά στο Γούγλη με έπεισε ότι πολύς κόσμος το λέει ουδέτερο, στο Ταξιδολόγιο μάλιστα το λέει στην ίδια παράγραφο και με τα δύο γένη.
    To συμπέρασμα μάλλον είναι ότι για τα όχι τόσο γνωστά ξένα τοπωνύμια (εδώ που τα λέμε, πόσοι Έλληνες ξέρουν την Ουλμ και το Κολμάρ;) δεν υπάρχει κανόνας, μόνο τάσεις. Τάσεις για τις οποίες, με έναυσμα το άρθρο του Νικοκύρη, θα μπορούσε να γραφτεί (και υποθέτω θα έχει γραφτεί) πολυσέλιδη διπλωματική εργασία…

  182. Αγγελος said

    (160) Το Βερντέν και το Μετς, σαφώς. Εχουν επικρατήσει έτσι διότι, δυστυχώς γι’αυτά, ακούστηκαν πολύ κάποτε, λόγω των ομώνυμων μαχών. (Και πάλι, δεν ξέρω πόσοι σημερινοί 20χρονοι θα τα αναγνώριζαν — αλλά για τους οπωσούν παιδείας ημμένους 🙂 σαφώς είναι ουδέτερα.) Το τρίτο από τα Τρία Επισκοπάτα όμως; Εμένα θα μου έβγαινε θηλυκό, η Τουλ, αλλά δεν νομίζω πως την έχω ποτέ αναφέρει στα ελληνικά!

  183. sarant said

    182 Εγώ πάλι θα έλεγα «το» Τουλ, έτσι το σκέφτηκα πέρσι που πήγα.

  184. Γεροτάσος said

    Ν(ο)ικο-κύρη, ἔχω μερικές ἀπορίες. Ἔγραψες Ζααρμπρίκεν. Πόθεν τό ἀρχικό «Ζ»; Μήν μοῦ πεῖς ἐπειδή ἔτσι τό διαβάζουν οἱ φίλοι μας οἱ Γερμανοί! Ἄρα καί Ζάλτσμπουργκ; Καί γιατί Ζααρμπρίκεν μέ «ι» ἀλλά «Τύμπιγκεν» μέ «υ»; Ἄν ἀρχίσουμε νά διαβάζουμε ὅπως διαβάζουν, θά πρέπει νά ἀναπροσαρμόσουμε τά ὀνόματα τῶν μισῶν πόλεων Σουηδίας, Φιλλανδίας, Ἰσλανδίας. Ἄποψή μου.

    ΥΓ. LandS σχόλιο 27. Παλικάρι μου εἶσαι ἀπολύτως σωστός!

  185. Θρασύμαχος said

    Αλλαγές γένους, πτώσης και αριθμού βρίσκει κανείς παντού σε περιπτώσεις τοπωνυμίων των οποίων η αυθεντική εκφορά ήταν σε γενική ενικού αρσενικού. Έτσι λ.χ. πολλά χωριά στη Μεσσηνία, όπως Αρφαρά, Μελιγαλά, Μπάστα κλπ, τα οποία δεν χωρούσαν στα υπηρεσιακά γραμματικά στερεότυπα (μα τοπωνύμιο σε γενική, είναι ποτέ δυνατόν;) και τους άλλαξαν τα φώτα: άλλα έγιναν αρσενικά (η πηγάδα του Μελιγαλά), άλλα ουδέτερα σε πληθυντικό (διόδια Αρφαρών) και πάει λέγοντας.

  186. Πέπε said

    @184:
    Δε θα πάρω θέση στο ζήτημα ι/υ, γιατί είναι τελείως διαφορετικό από το ζήτημα σ/ζ, στο οποίο θέλω να μείνω:

    Έχουμε δύο φθόγγους, σ και ζ, που και οι δύο υπάρχουν τόσο στα γερμανικά όσο και στα ελληνικά. Ο ένας χρησιμοποιείται σε κάποια λέξη, π.χ. Ζάλτσμπουργκ, ο άλλος δε χρησιμοποιείται στην ίδια λέξη. Άρα η πόλη ονομάζεται Ζάλτσμπουργκ και όχι Σάλτσμπουργκ. Γιατί θα έπρεπε στα ελληνικά να το αλλάξουμε;

    Δε νομίζω να έχω ακούσει πολλές φορές Σάλτσμπουργκ, και αν το άκουσα θα ήταν από ανθρώπους που δεν έχουν ακούσει το τοπωνύμιο παρά μόνο το έχουν διαβάσει, χωρίς να γνωρίζουν πώς διαβάζεται το κάθε γράμμα στα γερμανικά.

    Θα μου πεις: και γιατί οφείλει ο καθένας να ξέρει πώς διαβάζεται το κάθε γράμμα στην κάθε γλώσσα;

    Δεν οφείλει. Αλλά το όνομα, όπως κι αν γράφεται, προφέρεται Ζάλτσμπουργκ. Εφόσον μιλάμε για φθόγγους που δε δημιουργούν πρόβλημα στα ελληνικά, και εφόσον δεν έχουμε εξελληνισμό (π.χ. Σαλτσβούργο), δεν υφίσταται κανένας λόγος να το πούμε με Σ.

  187. sarant said

    184-186 Θα μπορούσα να γράψω Σααμπρίκεν (ή Σααρμπρύκεν) κι άλλες φορές το έχω γράψει.

    Είναι δυο αντίρροπες τάσεις εδώ, η μία να αποδώσουμε την προφορά κι η άλλη να μείνουμε πιστή και στην οπτική εικόνα ιδίως οταν διαφοροποιείται το αρχικό γράμμα.

    186 Πέπε, μην είσαι τόσο σίγουρος για το Σάλτσμπουργκ. Πολύς κόσμος το γράφει με Σ γνωρίζοντας ότι προφέρεται Ζ ίσως επειδή είναι το αρχικό γράμμα. Και η Βικιπαίδεια με Σ το γράφει κι ας επισημαίνει ότι σωστή προφορά είναι Ζ (που για εναν γερμανομαθή το Σ είναι παραπλανητικό διότι υποβάλλει την ιδέα του παχιού Σ, Schalzburg σαναλέμε).

    Το 1991 που έβγαλα την αλληλογραφία του Μότσαρτ, διαλεξα γραφή με Σ, Σάλτσμπουργκ.

  188. Ναι, αλλά το Saar όλοι Σάαρ το λέμε. Γράφοντας Ζαρμπρύκεν χάνουμε την καταφανή, ακόμα και για όσους δεν ξέρουν τί θα πει Brücke, συγγένεια.
    Και είναι βέβαια συχνά αμφισβητήσιμο πόσο εδραιωμένο είναι κάτι. Δεν θα πώ Λενορμάν την οδό Λένορμαν (ναι, το ξέρω, το ´χω ξανααναφέρει επανειλημμένα), αλλά δεν βλέπω γιατί να μην πω σωστά Γκερνίκα τη μαρτυρική πόλη ή Βελάσκες τον ζωγράφο.

  189. 186,
    Επίσης και το τελικό g στο Salzburg είναι μάλλον κ: Ζάλτσμπουρκ.

  190. gpoint said

    # 179

    Βρέντζος, ναι αλλά για το επί των οικονομικών δεξί χέρι του Μαρινάκη κανείς δεν ξέρει τίποτε…

  191. Ο Τομανάς, μεταφράζοντας Μπέρνχαρντ, γράφει πάντα Ζάλτσμπουργκ. Στην αρχή με ξένιζε, μετά το συνήθισα.

  192. 188, … Δεν θα πώ Λενορμάν την οδό Λένορμαν …

    Έτσι δεν μπερδεύεται και ο αρχαιολόγος Φρανσουά με τον μουσικό Ζεράρ Λενορμάν!

  193. Μαρία said

    191
    Και οι αθλητικογράφοι απ’ ότι βλέπω μιλώντας για την ομώνυμη ομάδα.

    Did you mean: Σάλτσμπουργκ https://www.google.gr/search?q=%CE%96%CE%AC%CE%BB%CF%84%CF%83%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%B3%CE%BA&ie=utf-8&oe=utf-8&client=firefox-b&gfe_rd=cr&ei=Qvd5WZPbMMjv8Af0uJvYCg

  194. Γιάννης Ιατρού said

    Ζάαρμπρύκεν και Ζάλτσμπουργκ θα τα προτιμούσα κι εγώ, γιατί αυτό αποδίδει σωστά την προφορά τους. Γιατί, όταν εμείς γράφουμε π.χ. Ρωσία, με ένα σ(ιγμα) γιατί αρκεί για να προφερθεί ελληνικά σωστά, σε άλλες γλώσσες το γράφουν με δύο s για να διατηρήσουν την σωστή προφορά (αλλιώς θα προφέρονταν ΡωΖία/ΡούΖια κλπ.).

  195. Pedro Alvarez said

    Οι Σαλτσμπουργκιωτες και όλοι σχεδόν οι Αυστριακοί το προφέρουν Σάλτσμπουργκ. Στα χοgχντωητς ,ναι, είναι Ζάλτσμπουργκ.

  196. ΣΠ said

    195
    Μάλλον έχεις δίκιο.
    https://el.forvo.com/word/salzburg/#de

  197. Pedro Alvarez said

    196. Ο πατέρας μου είναι από την Ουρουγουάη και η μάνα μου απ’το Σάλτσμπουρκ

  198. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    170 – Τι να σου πώ βρε, δεν παίζεσαι.☺
    Δεν σχολιάζω γιατί δεν έχω να πώ κάτι, αλλά διαβάζω αρκετά σχόλια.
    Από την άλλη, εδώ και δέκα μέρες, αφιερώνω πολύ χρόνο (τουλάχιστον δύο ώρες την ημέρα) σε μια νέα τεχνική διαλογισμού δικής μου εμπνεύσεως. Βασική αρχή, είναι να απομονώνεσαι πλήρως από τον οποιοδήποτε θόρυβο όπου κι αν βρίσκεσαι σε ελάχιστο χρόνο (το πολύ σε ένα λεπτό) και να μεταβείς στον δικό σου «θάλαμο» ηρεμίας για να αποφορτιστείς άμεσα από έντονο στρές και άγχος.
    Τις περισσότερες λάθος αποφάσεις, τις παίρνουμε όταν το μυαλό δεν είναι «καθαρό» και σχεδόν σε όλες αυτές τις περιπτώσεις θα μπορούσαμε να αφιερώσουμε τρία λεπτά πριν αποφασίσουμε.
    Αυτό το σωστό, ΠΟΤΕ ΜΗΝ ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙΣ ΕΝ ΒΡΑΣΜΟ ΨΥΧΗΣ, άσε να περάσει μιά μέρα, θέλω να το κάνω, ΑΠΟΦΑΣΙΣΕ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΤΡΙΑ ΛΕΠΤΑ, γιατί είναι χαζό να μετανιώνεις για κάτι που δεν μπορείς να αλλάξεις μετά.☺

    172 – Εγώ φταίω που σέβομαι τα μπάνια σου.☺
    ΓΓιάννη,τι σημαίνει έξυπνος στην συγκεκριμένη κοινωνία που ζοΰμε;

    Στις εννιά θα πάω με την κόρη μου την Δανάη στο Ηρώδειο να δούμε (αλλά κυρίως να ακούσουμε) τον Τροβαδούρο, αν κάποιος γνωστός θα είναι εκεί ας επικοινωνήσει να βρεθούμε.

  199. Γεροτάσος said

    Σᾶς εὐχαριστῶ γιά τά σχόλιά σας σχετικά μέ τήν προφορά τοῦ ἀρχικοῦ «S» στά γερμανικά. Σκεφθεῖτε ὅμως ἄν πρέπει νά ἀκολουθοῦμε τήν προφορά κάθε χώρας στά ὀνόματα τί θά γίνει; Θά πρέπει νά ἀρχίσουμε νά λέμε «ΒλαδιβΑστόκ» ἀντί γιά «ΒλαδιβΟστόκ» ἀφοῦ τό ἄτονο «ο» στά ρώσικα διαβάζεται «α». Καί ποιά προφορά θά ἀκολουθήσουμε στήν Ἱσπανία; Θά ποῦμε «Καντίθ» ἤ «Καντίς»; Καί γιατί νά τό πῶ «ντ» ὅταν οἱ ἱσπανοί τό προφέρουν «δ»; Ὁ Πέδρο ἀποκαλεῖ τόν ἑαυτό του Ἀλβάρες. Ἐγώ πού δέν ἤξερα τήν καταγωγή του, τόν διάβαζα Ἀλβάρεθ. Ἀλλά καί οἱ δύο λέμε Πέδρο, ὄχι Πέντρο. Αὐτό γιατί θά πρέπει νά τό γνωρίζει αὐτός πού δέν ξέρει ἱσπανικά;
    Μία λύση εἶναι νά γράφουμε τά ὀνόματα μέ τούς λατινικούς χαρακτῆρες. Ἀλλά εἶναι αὐτό λύση; Καί τί θά κάνουμε μέ τά ὀνόματα μή λατινικῆς ἀλφαβήτου;

  200. sarant said

    199 Φυσικά δεν είναι λύση να τα ξενογράφουμε.
    Δεν ακολουθούμε την προφορά κάθε χώρας στα ονόματα με θρησκευτική ευλάβεια αλλά μια μέση οδό. Εγώ πάντως αν κάτι με κάνει να διστάζω να γράψω Ζάλτσμπουργκ είναι ότι αλλάζει την αλφαβητική θέση της λέξης.

  201. Γιάννης Ιατρού said

    195/196/197: Από το https://el.forvo.com/word/salzburg/#de ουδόλως προκύπτει το «Σ», κατ΄εμέ (πιό ξεκάθαρο στο τελευταίο παράδειγμα). Pedro, δεν συμφωνώ καθόλου μαζί σου (και με όλο τον σεβασμό για την καταγωγή σου, σκέψου πως παντού υπάρχουν ιδιαιτερότητες). Τέλος πάντων 🙂
    Αυτό που γράφει ο Νίκος στο #200 μου είναι πιο καλό επιχείρημα για το «Σ».

  202. Γιάννης Ιατρού said

    198: ΛΑΜΠΡΟΣ
    Καλά να περάσεις ρε συ στο Ηρώδειο!

  203. Μαρία said

    201
    Με τη διαφορά οτι ο τελευταίος βαθμολογήθηκε με -1, επειδή πήγε να το παίξει Γερμανός 🙂

  204. Γιάννης Ιατρού said

    203: Μαρία
    Και δεν το λέει ψιθυριστά, σαν τον πρώτο, τους κούφανε 🙂

  205. Γιάννης Ιατρού said

    Πού ‘ναι αυτό το παιδί με τις νέες τεχνικές διαλογισμού, να μας πει αν του άρεσε η παράσταση χθες στο Ηρώδειο;
    Σαν να τον πήρε το μάτι μου….

  206. Αγγελος said

    Μα, Γεροτάσο (199), .. Κάδις και Άλβαρες δεν είναι; Με τον τόνο δηλαδή στην πρώτη συλλαβή; Δεν βλέπω γιατί στα ελληνικά να τα λέμε ή να τα γράφουμε αλλιώς.
    Και, Δον Πέδρο (197), αν δεν γίνομαι πολύ αδιάκριτος, ποια η σχέση σου με την Ελλάδα;

  207. Γς said

    206:

    Ο Δον Πέδρο, ο Ουιγούρος;

  208. Γεροτάσος said

    Σωστά Ἄγγελε, στόν τόνο ἔχεις δίκιο. Ἀλλά ἀλλοῦ ἦταν τό νόημα τοῦ σχολίου μου. Ἐσύ βάζεις στό τέλος «ς» ἐνῶ ἐγώ διαβάζω «ζ». Ἐγώ διαβάζω καστιλλιάνικα (ἤ μήπως καστιγιάνικα;) ἐνῶ ἐσύ λατινοαμερικάνικα. Ἄρα λοιπόν τό πῶς θά μεταφερθεῖ αὐτό τό ὄνομα στά ἑλληνικά ἐξαρτᾶται ἀπό τήν διάλεκτο πού ξέρει ὁ μεταφραστής. Καί γιατί θά πρέπει αὐτό νά τό ξέρει ὁ ἀναγνώστης; Ἄλλος μεταφραστής θά γράψει Κάδις, ἄλλος Κάδιθ, ἄλλος Κάντις κι ἄλλος Κάντιθ. Ὁ μή γνώστης τῆς ἱσπανικῆς θά μπερδευτεῖ. Γι’αὐτό φρονῶ πώς εἶναι καλύτερο νά μεταγράφουμε τά λατινικά γράμματα στά ἀντίστοιχα ἑλληνικά κι ἄς μήν ἀποδίδουμε ἀκριβῶς τό ὄνομα μέ τήν δική του προφορά.

  209. Μανούσος said

    Στην Κρήτη έχει πάρα πολλά (όπως ήδη παρατηρήθηκε) τοπωνύμια αρσενικού γένους ιδίως σε -ές και σε -άς, νομίζω όμως ότι προέρχονται από ονόματα ανθρώπων: (Χανιώτικα τοπωνύμια) Σαμωνάς, Κεφαλάς, Κουταλάς, ο Πλατανιάς, Τζιβαράς, Γαλατάς, Κουρνάς και στο Ηράκλειο, Χάρακας, Τσούτσουρας (νεώτ. έναντι του παλαιοτέρου Τσούτσουρος), Σάρχος, Μασταμπάς.
    Σε -ές Έχουν ήδη αναφερθεί, όπως ο Φρες, ο Τζιτζιφές, ο Βαφές, ο Πετρές, ο Κατρές κλπ.
    Αλλά και συνήθη σε -ος ο Στύλος, ο Γιόφυρος, ο Αλικιανός, ο Καρτερός, ο Ομαλός κλπ. ή σε -ης ο Πρέβελης
    Προσοχή όμως με τα αντίστοιχα θηλυκά που συνήθως υφίστανται αλλαγή γένους: Η Κίσαμος, η Αξός, Κνωσός, Φαιστός, Ζάκρος, Γαύδος (πιθανόν να έχει κάποια ετυμολογική σχέση με το Γκότσο της Μάλτας, Għawdex στην μαλτέζικη αλλά μαρτυρείται και Γαύλος), η Ίτανος, η Ίμπρος (Σφακιά), Μίλατος κλπ. ή έχουν μετατραπεί από την διάλεκτο και σε ουδέτερα: το Ρέθεμνος
    Βεβαίως με β΄ συνθετικό κάμπος, ποταμός και σπήλιος επίσης αρκετά.
    Πάντως κάποια είναι λόγω ξενικής προέλευσης η Φόδελε (στο Ηράκλειο όντως θηλυκό), Άδελε (ο κάμπος έξω από το Ρέθυμνο) -ίσως αραβικά (άντελ, φἀντελ), μασταμπά (δεν διασώζεται καθ’ αυτό αραβικό με βεβαιότητα), Φρες (φρερ).

    Πολλά σε γενική ή αιτιατική στου Ασφέντου, στου Νεροκούρου, στου Ασκύφου, στις Παπάς

    Πάντως τα Γερμανικά τοπωνύμια που αναφέρθηκαν τονίζονται Κόλμαρ και Κόμπλεντς, και ακούγεται αρκετά ως θηλυκό η Κόλμαρ.
    Όλη η Βαυαρία και η Αυστρία προφέρει παντού σ και όχι ζ, ακόμη και στα Χόχντοϊτς, ενώ στην Βάδη Βιρτεμβέργη, Ελβετία έως την Στουτγλαρδη όλα τα σ συχνά ισοπεδώνονται ως παχιά sh/sch.

    Νομίζω πάντως ότι πολύ κακώς έχει κυριαρχήσει τα τελευταία χρόνια η ορθογραφική απλοποίηση των ξένων ονομάτων διότι αφ’ ενός είναι σύστημα που δεν έχει γενική ισχύ για όλες τις γλώσσες, ενώ αποκόπτει τους ετυμολογικούς συνειρμούς, άρα ακυρώνει την δυνατότητα ιδίως στους μαθητές της ξένης γλώσσας να χρησιμοποιήσουν την πρότερη γνώση (το Vorwissen της διδακτικής) για να μάθουν την ορθογράφηση λέξεων ή να δημιουργήσουν συνειρμούς.

    Κατά τα άλλα η Απτέρα και Άπτερα όμως μαρτυρείται ήδη στην Γραμμική Β.

    Νομίζω ότι η Απτέρα έγινε πληθυντικός επειδή συν τοις άλλοις υπάρχουν πάρα πολλά τοπωνύμια στην Κρήτη σε πληθυντικό Μουρνιές, Βρύσες, Φαλάσαρνα, Νέα Ρούματα, Χανιά, Μεγάλα Χωράφια (Απτέρα), Καλύβες, Μάταλα κλπ.

  210. sarant said

    209

    Ευχαριστούμε, αλλά όχι Κόλμαρ, στη Γαλλία ανήκει η πόλη, τονίζεται στη λήγουσα.
    Και η Φαλάσαρνα, επισήμως τουλάχιστο, είναι γένους θηλυκού και ενικού αριθμου -βάλε τα Μάλια αν θες.

  211. Γιάννης Ιατρού said

    209: Μανούσο,
    ..η Απτέρα και Άπτερα όμως μαρτυρείται ήδη στην Γραμμική Β..
    πως το εννοείς, σαν ονομασία ή το λές για τον τονισμό/ενικό/πληθυντικό;

  212. Μανούσος said

    210. Ε, Αλσατία είναι… Απλώς εννοούσα ότι εντός Γερμανίας (οι σιδηροδρομικές ανακοινώσεις …) την τονίζουν Κόλμαρ, κάτι που με την παρατήρησή σου έχει ενδιαφέρον, διότι γενικώς οι Γερμανοί κρατούν την γαλλική προφορά και τον τονισμό ακόμη και στις δάνειες λέξεις.
    Η Φαλάσαρνα πράγματι, αλλά επικεντρώθηκα στην δημοτική εκφορά των ονομάτων, όχι στην Λόγια. Δικό μου σφάλμα που δεν το έκανα σαφές.

    211
    Ως ως όνομα, διότι με το συλλαβάριο της Γραμμικής ποιός μπορεί να είναι σίγουρος 100% για τονισμούς κλπ.

    Η καλύτερη είναι η Έλυρος, που έχει δώσει το όνομα στο πλοίο και οι περισσότεροι το προφέρουν και το αντιλαμβάνονται ως Αίλουρος… Εκεί η παρετυμολογία δίνει ρέστα!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: