Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Συνάντηση με δυο ποιητές στην Αθήνα του 1936

Posted by sarant στο 27 Αύγουστος, 2017


Θα παρουσιάσω σήμερα ένα εκτενές απόσπασμα από το βιβλίο «Εξόριστοι στο Αιγαίο» (εκδόσεις Φιλίστωρ, 2002). Στο συγκεκριμένο απόσπασμα (σελ. 110-119), ο Αυστραλός δημοσιογράφος και ποιητής Μπερτ Μπερτλς (Bert Birtles, 1900-1994) περιγράφει τη συνάντησή του με τον Κώστα Βάρναλη και τον Γιώργο Σεφέρη (που τον αποκαλεί με το πραγματικό του όνομα, Σεφεριάδη) στην Αθήνα το 1936, και στη συνέχεια αναλύει την ποιητική σύνθεση «Φως που καίει» του Βάρναλη.

Το βιβλίο αξίζει να το αναζητήσετε και να το διαβάσετε, διότι είναι μια πολυ ενδιαφέρουσα εικόνα της Ελλάδας στη δεκαετία του 30 και ειδικότερα της ζωής των εξορίστων στην Ανάφη και τη Γαύδο -δυο νησιά που κατάφερε να επισκεφτεί ο επίμονος Μπερτλς παρά τις αντικειμενικές δυσκολίες και να συζητήσει με τους εκεί κομμουνιστές εξόριστους.

Βέβαια, ο Μπερτλς είχε ήδη βρεθεί από το Σίδνεϊ στην Αθήνα, μέσω Νιουκάστλ, οπότε δεν τον τρόμαζαν οι περιπέτειες. Μαζί με τη σύζυγό του Ντόρα (1900-1992) πέρασαν περίπου ένα χρόνο στην Ελλάδα, έμαθαν τη γλώσσα και συζήτησαν με επώνυμους και ανώνυμους. Ανήκαν και οι δυο στον κύκλο της λογοτεχνίζουσας αριστερής μποεμίας του Σίδνεϊ. Έγραφαν και οι δυο ποιήματα -και μάλιστα, όπως βλέπω στο βιογραφικό σημείωμα του Μπερτλς, ο Μπερτ αποβλήθηκε οριστικά από το πανεπιστήμιο επειδή έγραψε ένα (ερωτικό) ποίημα, η δε Ντόρα τιμωρήθηκε με αποβολή δύο ετών για τον ίδιο λόγο!

Το βιβλίο του Μπερτλς το διάβασε πρόσφατα στο στερούμενο διαδικτύου ερημητήριό του ο φίλος μας ο Σκύλος -αυτός διάλεξε το απόσπασμα και επίσης το πληκτρολόγησε αφού μια πρώτη προσπάθεια με OCR απέτυχε ανεξήγητα. Τον ευχαριστούμε πολύ.

Σε κάποια σημεία ομολογώ ότι έχω επιφυλάξεις για τη μετάφραση -π.χ. ο αρχειοφύλακας που αναφέρεται είναι μάλλον κάτι άλλο (δεν έχω το αγγλικό πρωτότυπο), ενώ σε κάμποσα σημεία υπάρχουν αδεξιότητες, που πάντως δεν ενοχλούν πολύ. Από την άλλη, νομίζω ότι στον μεταφραστή Γιάννη Καστανάρα χρωστάμε την ανακάλυψη του βιβλίου, που κυκλοφόρησε προπολεμικά στα αγγλικά αλλά έμεινε στην αφάνεια επί 60 χρόνια μέχρι που ανασύρθηκε στην ελληνική του έκδοση.

Από τα συμφραζόμενα βγαίνει ότι οι συναντήσεις με τον Βάρναλη έγιναν στις αρχές του 1936 η πρώτη, αφού ως τα τέλη του 1935 ήταν στην εξορία, και λίγους μήνες μετά (αλλά πριν από τον Αύγουστο) η δεύτερη. Με αρκετό ψάξιμο, που δεν έχω χρόνο να κάνω, θα μπορούσε να εντοπιστεί πότε έγινε η εκδήλωση προς τιμή του Ρομέν Ρολάν, που αναφέρεται στο κείμενο. Ο Βάρναλης τότε ήταν 52 χρονών, δεν «κόντευε τα 50» όπως τον υπολογίζει ο Μπερτλς. Η Περσεφόνη Βλάσση, που την αναφέρει ο συγγραφέας ότι τον βοήθησε στη μετάφραση του ποιήματος του Βάρναλη, είναι γνωστότερη ως Πέρσα Βλάση, και ήταν μέλος της συντακτικής επιτροπής των Πρωτοπόρων, του λογοτεχνικού περιοδικού που πρόσκειταν στο ΚΚΕ τον μεσοπόλεμο. Γνωστότερη είναι η αδελφή της, η Αύρα Βλάση-Παρτσαλίδου. Δυστυχώς δεν υπάρχει ένα πλήρες βιογραφικό λεξικό του ελληνικού εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος (το βιβλίο του Γ. Αλεξάτου δεν έχει την Πέρσα Βλάση και έχει ελλιπές βιογραφικό για την Αύρα) κι έτσι δεν μπορώ να εξηγήσω τη διαβεβαίωση του Μπερτλς ότι η Πέρσα είχε μητρική της γλώσσα τα αγγλικά.

Όμως έγραψα πολλά, δίνω τον λόγο στον Μπερτλς:

Μερικές μέρες αργότερα, μάθαμε για έναν άλλο επαναστάτη, τον ποιητή Κώστα Βάρναλη και τον αναζητήσαμε. Μας οδήγησε σε ένα καφενείο, σε κάποιο σοκάκι από αυτά που συγκλίνουν προς την παλιά Μητρόπολη. Ο Βάρναλης ήταν κομμουνιστής. Προτού τον εξορίσει ο Κονδύλης, είχε αναγνωριστεί ως ο μεγαλύτερος συγγραφέας και ποιητής της Αριστεράς, κυρίως όμως στους κύκλους των διανοουμένων. Όταν επέστρεψε από την εξορία χαιρετίστηκε ως ο «Ποιητής του Λαού». Για μερικά χρόνια είχε εργαστεί ως καθηγητής στην Κρατική Παιδαγωγική Ακαδημία, όπου εί­χε διδάξει αρχαία λογοτεχνία, ψυχολογία και ηθική. Ωστόσο, απολύθηκε όταν εξέδωσε μια ποιητική συλλογή με τίτλο «ΤΟ ΦΩΣ ΠΟΥ ΚΑΙΕΙ»[1], αποκαλύπτοντας ξεκάθαρα τη συμπάθειά του για τον κομμουνισμό. Στο ποίημα, ή μάλλον στη συλλογή ποιημάτων, εφόσον πρόκειται για μια δραματική και λυρική ακολουθία, επιτίθεται κατά του πατριωτισμού, της θρησκείας και του πολέμου.

 Την πρώτη φορά που συναντήσαμε τον Βάρναλη δεν είχαμε διαβάσει το συγκεκριμένο ποίημα, αλλά του ζητήσαμε να μας μιλήσει γι’ αυτό. Μας ομολόγησε ότι «η Μούσα» του διέθετε χιούμορ και σαρκασμό και ότι στo έργο είχε αποφασίσει να παρουσιάσει τρεις φιλοσοφικές σχολές: τον Oρθολογισμό, τον Ουμανισμό και το Διαλεκτικό Υλισμό.

Είπε ότι δεν έγραφε πάντα ποιήματα πολιτικού ενδιαφέροντος όπως αυτό. Μόνο μετά τον πόλεμο. Τα πρώτα του ποιήματα είχαν δημοσιευθεί σε επιθεωρήσεις της Αθήνας και της Αλεξάνδρειας, μερικά στη δημοτική γλώσσα. Αυτά ήταν ρομαντικά, ερωτικά «και αισθησιακά», πρόσθεσε μ’ ένα χαμόγελο.

Γεννήθηκε από Έλληνες γονείς στον Πύργο της Βουλγαρίας, κοντά στη Μαύρη Θάλασσα. Σε ηλικία δεκαεπτά ετών ήρθε στην Ελλάδα ως φοιτητής. Και τώρα θα πρέπει να κόντευε τα πενήντα. Στη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων βρισκόταν στη Λήμνο, φρουρώντας το λιμάνι. Το ίδιο και στη διάρκεια του Μεγάλου Πολέμου. Έγινε σοσιαλιστής μετά τον πόλεμο, όταν πήγε στο Παρίσι για να σπουδάσει στη Σορβόνη.

«Γίνατε σοσιαλιστής μέσω του Ουμανισμού και όχι μέσω της θεωρίας», του είπα.

«Πάντα κάποιος ξεκινά με τον Ουμανισμό και τον Πασιφισμό», είπε. «Στη συνέχεια μελετά Μαρξ και ιστορία, ανακαλύπτει τις συνέπειες του πολέμου και μετά από όλα αυτά, γνωρίζει πια πού βαδίζει και αντιλαμβάνεται τη σύγκρουση των κοινωνικών τάξεων».

Μιλούσε σιγά και έπρεπε να σκύβουμε πάνω από το τραπέζι για να ακούσουμε. Κάναμε προσπάθεια για να ακούσουμε τις απαντήσεις επειδή η φωνή του ήταν αδύναμη, αλλά μας είπε όλα όσα θέλαμε να μάθουμε χωρίς αερολογίες ή δισταγμούς.

Τον ρώτησα ποιες ήταν κατά τη γνώμη του οι πιθανότητες για μια κοινωνική ή προλεταριακή επανάσταση, διαφορετική από τις τόσο κοινές στην Ελλάδα διαμάχες ανάμεσα στους δημοκρατικούς και τους βασιλόφρονες.

«Προς το παρόν υπάρχει η θέληση του λαού για επανάσταση», απάντησε «καθώς και κάποιο δυναμικό, αλλά η εφαρμοσμένη επανάσταση εξαρτάται από την εξέλιξη των περιστάσεων. «Προς το παρόν, ο λαός παλεύει για την ειρήνη και ενάντια στο φασισμό. Τα εσωτερικά και τα εξωτερικά γεγονότα θα καθορίσουν το εθνικό μέτωπο των εργατών».

Παρόλο που δεν ήθελε να ακουστεί σαν προφήτης, είπε ότι αν έρθει στην Ελλάδα η κοινωνική επανάσταση, θα έχει αστικοδημοκρατικό και όχι προλεταριακό χαρακτήρα. Κατά πάσα πιθανότητα, η επανάσταση θα επέμενε στα Ανθρώπινα Δικαιώματα και στην ελευθερία του ατόμου, που ο φασισμός θα καταργούσε παντού. Μετά από αυτή την επανάσταση, ο μετασχηματισμός της θα είναι καθήκον των προλεταριακών δυνάμεων. Αυτή ήταν λίγο πολύ η θεωρητική «γραμμή» του ελληνικού Κομμουνιστικού Κόμ­ματος, εκείνος όμως εξέφραζε την προσωπική του άποψη, ό,τι δηλαδή ήθελα. Πίστευε ότι οι προλεταριακές δυνάμεις θα πρέπει να συμμετάσχουν στις αστικοδημοκρατικές επαναστάσεις για να ασκήσουν μεγαλύτερη ε­πιρροή στην πορεία τους – στην Ελλάδα πιθανόν να συνέβαινε ό,τι είχε συμβεί και στη Ρωσία, πρώτα με τον Κερένσκι και κατόπιν με τον Λένιν.

«Η ελευθερία της σκέψης έχει πάψει να υφίσταται στην Ευρώπη, ε­κτός από τη Γαλλία», είπε. «Και τελικά η μικροαστική τάξη σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες θα ξεσηκωθεί ενάντια σ’ αυτή τη στέρηση ελευθερίας».

Όσο για την Ελλάδα, η κατάσταση έχει γίνει αφόρητη. Όταν κατε­βαίνουν σε απεργία, οι προλετάριοι συλλαμβάνονται από την αστυνομία και εκτοπίζονται στα πιο απομακρυσμένα νησιά της ελληνικής επικράτειας. Θα σιχαθούν αυτή τη συμπεριφορά και θα ξεσηκωθούν. Όχι μόνο οι κομ­μουνιστές, αλλά «και οι εργάτες που παλεύουν για το ψωμί τους». Ο νό­μος επέτρεπε τις απεργίες, στην πραγματικότητα όμως αυτό δεν σήμαινε τίποτε. Ήταν αδύνατον να απεργήσεις και να μείνεις ατιμώρητος. Αν άφηνες τη δουλειά σου, σε χτυπούσαν με κλομπ και σε φυλάκιζαν. Δεν μπορούσες να γράψεις για τον κομμουνισμό χωρίς να τιμωρηθείς, ούτε να εκφράσεις κάποιες κομμουνιστικές ιδέες.

«Κόσμος καταδικάζεται μόνο και μόνο επειδή έχει στην κατοχή του κομμουνιστικά έντυπα», μας είπε. «Καταδικάζεται για κάθε είδους δραστηριότητα της εργατικής τάξης και όχι μόνο για απεργίες. Με το Ιδιώνυμο, τα δικαιώματα του πολίτη ισοπεδώνονται. Αν, για παράδειγμα κάποιος είναι κομμουνιστής, δεν μπορεί να εργαστεί στο Δημόσιο, ούτε να γίνει αρχειοφύλακας. Ακόμα και στα σχολεία και στα κολέγια έχει εξαπολυθεί μια επίθεση κατά της ελευθερίας του ατόμου. Οι καθηγητές πρέπει να καταγράφουν τις σκέψεις των σπουδαστών και των παιδιών και να στέλνουν αναφορές στην αστυνομία, στην Ειδική Ασφάλεια. Ίσως όμως και να σας λέω πράγματα που ήδη γνωρίζετε»

«Τι ακριβώς συνέβη όταν εκτοπιστήκατε πριν το δημοψήφισμα;» τον ρώτησα.

«Μου στέρησαν όλα τα ατομικά μου δικαιώματα», μου απάντησε. «Η αστυνομία ήρθε στο σπίτι μου, με συνέλαβε, με έκλεισε φυλακή και στη συνεχεία με εξόρισαν χωρίς κάποιο ένταλμα ή δικαστική απόφαση – όπως συνέβη με τρεις χιλιάδες άλλους, από την κυβέρνηση του Κονδύλη και από τις προηγούμενες. Κρατήθηκα για δυο μέρες στις φυλακές του Πειραιά μαζί με εμπόρους οπίου και κλέφτες, περιμένοντας το πλοίο. Στην πραγ­ματικότητα, για δεκατρείς μέρες με πήγαιναν από φυλακή σε φυλακή μαζί με κλέφτες, ναρκομανείς και κάθε είδους “καλούς” ανθρώπους. Κατόπιν μου φόρεσαν χειροπέδες και με έστειλαν εξορία στον Άγιο Ευστράτιο».

«Αυτό αποδεικνύει οτι σ’ αυτή τη χώρα δεν υφίσταται ελευθερία του ατόμου», πρόσθεσε με ξαφνικό πάθος.

Για μας, η δήλωση αυτή φάνηκε σαν την ουσία των θέσεων του Βάρ­ναλη. Ακούγοντάς τον να μιλάει, νιώσαμε ότι η πρόσφατη δίωξή του τον ειχε συγκλονίσει επειδή είχε αντιληφθεί ότι οι θεωρίες του ήταν σωστές Επανερχόταν διαρκώς στο γεγονός ότι εκείνος είχε υποφέρει από τη στέ­ρηση της προσωπικής ελευθερίας. Άλλοι κομμουνιστές που συναντήσαμε αργότερα φάνηκαν λιγότερο σαστισμένοι από το γεγονός της φυλάκισής τους, αλλά για τον Βάρναλη όπως και για πολλούς άλλους διανοούμενους, ο εξοστρακισμός και οι στερήσεις του ήταν πραγματική αποκάλυψη. Τη μέρα του εκτοπισμού του, άλλοι τριακόσιοι στέλνονταν στην εξορία, πολι­τικοί, διανοούμενοι, εργαζόμενοι.

«Και πώς ήταν οι συνθήκες στην εξορία;» τον ρώτησα.

«Απαίσιες, πρωτόγονες, πολύ άσχημες», μου απάντησε. «Υπήρχε α­νεπάρκεια τροφής, απαράδεκτη στέγαση, ψύλλοι, τίποτα για διάβασμα, κανενός είδους αβρότητα και να φανταστείτε ότι εγώ βρισκόμουν στον Άγιο Ευστράτιο, το καλύτερο νησί εξορίας. Σε μερικά από τα νησιά πρέπει να ζουν σαν τρωγλοδύτες. Αυτό είναι αποτρόπαιο».

«Αναρωτιόμαστε αν θα μπορούσαμε να επισκεφτούμε μερικά από αυ­τά τα νησιά», του είπα.

Εκείνος έβαλε τα γέλια, αλλά τον διαβεβαίωσα ότι μιλούσα σοβαρά, ότι ήθελα να δω με τα μάτια μου τον τρόπο με τον οποίο ζούσαν οι πολιτικοί κρατούμενοι. Απ’ όσο γνώριζε, δεν υπήρχε νόμος που να μας απαγόρευε να επισκεφτούμε τους εξόριστους, αλλά μας είπε ότι αυτό δεν θα απέτρεπε την αστυνομία να μας εμποδίσει. Στη διάρκεια του χειμώνα τα πλοία σπανίως έπιαναν εκείνα τα νησιά. Αν επικρατούσε θαλασσοταραχή, ίσως χρειάζονταν μήνες για να επισκεφθεί κανείς κάποιο από αυτά. Για παράδειγμα, θα έπρεπε να υπολογίσουμε τουλάχιστον τρεις εβδομάδες για να πάμε στον Άγιο Ευστράτιο και να επιστρέψουμε στην Αθήνα. Όσο για κάποιο κατάλυμα, εκείνος δεν ήξερε τι μπορούσε να γίνει γι’ αυτό. Αν θέλαμε πράγματι να πάμε, θα έπρεπε να κάνουμε προσεκτικές ερωτήσεις. Ήταν όμως όλα πολύ πρωτόγονα, ήταν σίγουρος ότι δεν θα μας άρεσε, εφόσον βέβαια θεωρούσαμε (κάτι που προσωπικά αμφέβαλλε) ότι η αστυνομία θα μας επέτρεπε να αποβιβαστούμε. Μας κοίταξε με περιέργεια, μ’ ένα χαρούμενο λαμπύρισμα των ματιών του. Πρώτη φορά άκουγε κάποιους που ήθελαν να επισκεφτούν από μόνοι τους αυτά τα νησιά! Μας ευχήθηκε συλλογισμένος καλή τύχη.

Δεν τον ξανάδαμε, παρά μόνο όταν πια είχαμε επιστρέψει α­πό την εκούσια εξορία μας. Τότε τον ακούσαμε να μιλάει σε μια δημόσια συγκέντρωση στην Αθήνα, όπου έγινε δεκτός με ζωηρές επευφημίες. Η αδυναμία της φωνής του σ’ εκείνη τη συγκέντρωση αντισταθμιζόταν από το πάθος της εκφραστικότητάς του. Κάθε του πρόταση συνθλιβόταν από χει­ροκροτήματα και φωνές «Ζήτω ο Βάρναλης!» και «Ζήτω ο Ρολάν!» Η συ­γκέντρωση είχε οργανωθεί προς τιμήν των δεκαπέντε χρόνων από την έκ­δοση του πρώτου βιβλίου του Ρομέν Ρολάν[2]. Ο Βάρναλης μίλησε ενάντια στον πόλεμο και το φασισμό και υπέρ της ειρήνης, χρησιμοποιώντας τη ζωή και το έργο του Ρολάν σαν είδος κειμένου και σαν αφορμή. Αν η συγκέντρωση είχε οργανωθεί ενάντια στον επικείμενο κίνδυνο του πολέμου και το φασισμό, η αστυνομία θα την είχε απαγορεύσει, αλλά δεν μπορού­σε να εμποδίσει ένα ακίνδυνο λογοτεχνικό γεγονός! Το πλήθος πάντως που είχε πλημμυρίσει το θέατρο προφανώς γνώριζε τι θα άκουγε. Όταν είχαν ολοκληρωθεί όλες οι ομιλίες, όλοι σηκώθηκαν και έψαλλαν τη Διε­θνή υψώνοντας τις γροθιές τους στα φλας των φωτογράφων.

«Αυτό συμβαίνει επειδή είναι ποιητής και λέει την αλήθεια χωρίς να φοβάται να ταχθεί με το λαό και να υποφέρει γι’ αυτό», μας είπαν αργότερα μερικοί φίλοι σε ένα καφενείο, εξηγώντας την ασυνήθιστη δημοτικότητα του Βάρναλη στη βάση των οπαδών της Αριστεράς. «Ελάχιστο ποσοστό όσων παραβρέθηκαν στη συγκέντρωση έχουν διαβάσει κάποιο ποίημά του, όλοι όμως γνωρίζουν ότι είναι ποιητής και ότι είχε εξοριστεί. Το γνωρίζουν οι πάντες».

Τον συναντήσαμε ξανά μερικές μέρες αργότερα. Ήρθε να μας επισκεφτεί στο ξενοδοχείο μας στην Αθήνα και συζητήσαμε για την εξορία και την ελληνική ποίηση. Νωρίτερα, την ίδια μέρα είχαμε συζητήσει με έναν άλλο Έλληνα ποιητή που είχε εγκωμιάσει το έργο του Βάρναλη, τον Γιώργο Σεφεριάδη. Οι δύο άνδρες θεωρούνταν ως οι κυριότεροι εκπρόσωποι της νεότερης γενιάς των Ελλήνων ποιητών (της αμέσως επόμενης γενιάς από τον ογδοηκονταετή πλέον Παλαμά) και η μεταξύ τους σύγκριση και οι απόψεις τους είχαν ενδιαφέρον. Μικρόσωμος, γύρω στο ένα και εξήντα πέντε και αδύνατος με μαλλιά που γκρίζαραν, ο Βάρναλης είχε αυτό που η Ντόρα αποκαλούσε ποντικίσιο παρουσιαστικό, αλλά ήταν ο τύπος του άνδρα που, μολονότι πλησίαζε τα πενήντα, δεν ήθελε να πιστέψει ότι έχει περάσει τα τριάντα και ασκεί μικρότερη γοητεία στις γυναίκες. Κι όμως, δεν είχε κανένα πρόδηλο σημάδι μποεμισμού. Ήταν φρεσκοξυρισμενος και τα ρούχα του ήταν σιδερωμένα. Μιλούσε για την πολιτική, του άρεσε η δημοσιότητα και κάπου κάπου γινόταν πικρόχολα σατιρικός. Από την άλλη, ο Σεφεριάδης παραδεχόταν ότι η σκέψη του  ήταν πλησιέστερα στο Σουρεαλισμό από κάθε άλλη Σχολή, μια ομολογία που ίσως εξηγούσε για ποιο λόγο μερικοί Έλληνες φίλοι μας που γνώριζαν αγγλι­κά, κόπιασαν πολύ για να μας μεταφράσουν την ποίησή του στη γλώσ­σα μας. Ακόμα και στα ελληνικά, δύσκολα την καταλάβαιναν. Αντίθετα με τον Βάρναλη ο Σεφεριάδης κρατούσε την πολιτική έξω από τα γραπτά του, παρ’ όλο που, λίγο πολύ, η πολιτική ήταν το επάγγελμά του. Ήταν διπλωματικός υπάλληλος. Ήταν γύρω στα τριάντα πέντε, αλλά μας φάνηκε ότι η τρυφηλή ζωή του διπλωμάτη είχε ήδη αφήσει κάπως τα σημάδια της πάνω του. Τον περιέβαλλε ένας αέρας αυτοσυντήρησης και δεν μπορούσαμε παρά να διακρίνουμε μια προμελετημένη τάση προς τις διανοουμενίστικες υπεκφυγές. Αυτό μπορεί να δήλωνε αγνωστικισμό αλλά αναρωτήθηκα αν θα κατέληγε (όπως και στην περίπτωση των περισ­σότερων σαν κι αυτόν στη λογοτεχνική Αγγλία) σε κάποια μορφή ανά­δρομου ολοκληρωτισμού, θρησκευτικού ή πολιτικού. Γνώριζε τη σύγχρονη αγγλική και γαλλική ποίηση και είχε μεταφράσει μερικά από τα ποιή­ματα του Τ.Σ. Έλιοτ στην ελληνική δημοτική γλώσσα, αλλά ήταν απρό­θυμος να δει τις φασίζουσες αναφορές στην ποίηση του Έλιοτ. Ακόμα και όταν τον ρώτησα τη γνώμη των νέων ποιητών για το έργο του Παλαμά, φρόντισε να αποφύγει κάθε άμεση αξιολόγηση. Ενδιαφερόμουν για τη γνώμη του, επειδή ο Παλαμάς ήταν ο μη εστεμμένος εθνικός ποιητής της Ελ­λάδας και πολλοί Έλληνες υποστήριζαν ότι άξιζε το βραβείο Νομπέλ. Ο Σεφεριάδης είπε ότι ήταν ένας συμπαθητικός ηλικιωμένος που είχε ασκήσει τεράστια επίδραση σ’ ολόκληρη τη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία και τα λοιπά, και στη συνέχεια αυτοϊκανοποιήθηκε ασκώντας διπλωματική κρι­τική.

«Τον θεωρούμε ιστορική προσωπικότητα».

Και ο Βάρναλης είχε εγκωμιάσει τον ηλικιωμένο άνδρα και το ποιο­τικό έργο του, στην πραγματικότητα όμως θεωρούσε τις πολιτικές και φι­λοσοφικές του απόψεις ξεπερασμένες. Γέλασε καλοπροαίρετα με τις πο­λιτικές απόψεις του ηλικιωμένου και κρατώντας το χέρι του πάνω από το κεφάλι του, εξήγησε:

«Αυτός είναι υπεράνω».

Για τη μετάφραση του έργου του Βάρναλη «ΤΟ ΦΩΣ ΠΟΥ ΚΑΙΕΙ», συ­νεργάστηκα για αρκετές εβδομάδες στην Αθήνα με την Περσεφόνη Βλάσση, μια κομμουνίστρια, μητρική γλώσσα της οποίας ήταν τα αγγλικά. Το ποίημα ανοίγει μ ένα σύντομο λυρικό πρόλογο, όπου ο ποιητής εύχεται τα μελλοντικά γεγονότα να καθρεφτιστούν στην απέραντη θάλασσα μπροστά του και όλα τα βάσανα να μείνουν πίσω και μακριά του. Ακολουθεί ένα δρα­ματικό απόσπασμα, μια συζήτηση ανάμεσα στον Προμηθέα (δεσμώτη στον Καύκασο) και τον Ιησού (πάνω στο Σταυρό), με τις συχνές διορθωτικές παρεμβάσεις του Μώμου (το alter ego του ποιητή), ο οποίος κάθεται σε μια γέφυρα που συνδέει το παρελθόν με το μέλλον και ο ρόλος του οποίου εί­ναι «να ξεφυτρώνω ακάλεστος και ανεπιθύμητος!» Στη συνέχεια το θέμα εξελίσσεται λυρικά με ένα Χορό των Ωκεανίδων, ένα Χορό των Σεραφείμ και δύο ποιήματα στα οποία μιλούν η Μητέρα του Χριστού και η Μαγδαληνή. Ακολουθεί μια καυστική στιχουργική σάτιρα για το Κράτος ή την Πατρίδα, τη Θρησκεία και την Αστική Τέχνη και, στη συνέχεια, ένα λυρικό ποίημα από κάποιον «Οδηγητή» ή «Ηγέτη» που είναι τέκνο της ανάγκης και της οργής, ένα ποίημα που καταλήγει στον επαναστατικό παιάνα ενός απελευθερωμένου λαού.

Το έργο έχει ξεσηκώσει πολλές συζητήσεις στην Ελλάδα. Ο Προμη­θέας και ο Ιησούς μιλούν σε καθαρή δημοτική γλώσσα. Όταν ο Ιησούς λέει «Μακάριοι οι πεινώντες και διψώντες… Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι… ότι αυτών έστιν η βασιλεία των Ουρανών», ο Μώμος τον απαρνιέται:

«Σιγά! Μη σ’ ακούσουν οι χορτάτοι κι οι ξυπνοί και ζηλέψουνε τους πεινασμένους και κουτούς!»

Ο Μώμος εξευμενίζει τον Προμηθέα, που είναι εξοργισμένος με τον Ι­ησού, λέγοντάς του ότι, κηρύσσοντας την ιερότητα της υποδούλωσης και της πείνας, ο Ιησούς απλώς κηρύσσει «το δίκιο της Δύναμης και της Βίας από την ανάποδη». Και λέει στον Ιησού: «Συ, που έκανες το θάμα των πέντε ψωμιών, δεν έδινες στους πεινασμένους τη χάρη να κάνουνε κι αφτοί το ίδιο θάμα; Έτσι θα καταργούσες την Πείνα. Και μαζί της θ’ α­φανιζόταν κι η Άγνοια κι η Κάκητα. Και τότες δε θα ύπαρχε ανάγκη σωτηρίας μετά θάνατον… Μα όσα ψωμιά και να φκιάνανε, είτε πέντε χιλιάδες είτε κι ένα μοναχό, πάλι θα πεινούσανε. Θα τους τα παίρναν όλα οι Δυνατοί. Αφού δεν τους ξεπάστρεψες αφτουνούς, ας έδινες σε κάθε σκλά­βο, αντίς την αθανασία, ένα στιλέτο».

ΙΗΣΟΥΣ: «Ένα στιλέτο; Τι ναν το κάνανε;»

ΜΩΜΟΣ: «Για να δίνανε το γρηγορότερο στους Δυνατούς τη βασιλεία των ουρανών».

Στο δεύτερο (σατιρικό) κομμάτι, ο Βάρναλης εκθέτει με αμείλικτη σαφή­νεια τις απόψεις του για τους αστούς καλλιτέχνες και την Αστική Τέ­χνη. Γι’ αυτόν, ο αστός καλλιτέχνης είναι μια μαϊμού που παρακολουθεί σαλιαρίζοντας τα άσεμνα στροβιλίσματα της εκφυλισμένης Αριστέας, μια μαϊμού που κραυγάζει με δουλοπρέπεια:

 Εσένα θέλω κι αγαπώ
Για ιδές με πώς φτερνοκοπώ!
Στο γόνα σου να γείρω αγάλι
Να σου ψειρίσω τη μασκάλη.

Aυτή η μαϊμού διαβεβαιώνει επίσης την Αριστέα:

Με το μελάνι μου, σουπιά,
θολώνω τα νερά και κόβω.
Έχω για σένα αδιαντροπιά,
Για την αλήθεια οργή και φόβο.

Όσο για την Αριστέα! Εκείνη μεταμορφώνεται σε Σύμβολο και Ιδέα, ο­δηγεί τα θύματα στη σφαγή, «σάμπως αρνάκια της Λαμπρής», σιτεύει τους εμπόρους του θανάτου με αυτά και πληρώνεται σε χρυσό και λιβάνι. Εκείνη είναι η Θρησκεία και η Τέχνη και το Κράτος των Αφεντάδων και ταυτόχρονα μαζί και τα τρία. Σαν ενσάρκωση του καπιταλιστικού κράτους, εξομολογείται:

Έχω τον πόλεμο θεμέλιο
Και δύναμή μου την κλεψιά.
Έχω το ψέμα για βαγγέλιο
Kι όποιος το πίνει πιο διψά.

Άκουσα ενστάσεις ότι τα προβλήματα που θέτει ο Βάρναλης σε αυτό το έργο έχουν λυθεί «για τους διανοούμενους». Όμως η εσωτερική κατάθε­ση του ποιήματος δείχνει ότι εκείνος ατένισε στις μάζες για να βρει λύ­ση κι όχι σε κάποια ελίτ. «Δεν θα σας ρίξω εγώ μοναχός μου», λέει ο Μώμος. «Θα σας ρίξουν οι σκλάβοι, σαν ξυπνήσουνε μια μέρα». Και πά­λι, ο Οδηγητής ή ο Ηγέτης που έχει κατευθύνει την πορεία των ιστο­ρικών γεγονότων για το λαό, που δημιουργεί μια νέα ζωή, «ένας δεν εί­μαι, μα χιλιάδες!» Δεν τον ακολουθούν μόνο οι ζωντανοί αλλά και οι νε­κροί και όσοι δεν έχουν γεννηθεί ακόμα τον ευλογούν. Οι λέξεις που εκ­στομίζει γίνονται όπλα. Στην καρδιά και στη σκέψη του, αιώνες ντροπής έχουν ανάψει δυναμικά φυτίλια και έχουν οπλίσει τα χέρια του με πύρινα βέλη. Στο λόγο του βρίσκονται όλα τα βάσανα της Ανθρωπότητας, η φω­νή του είναι η φωνή χιλιάδων χρόνων, την παίρνουν οι άνεμοι και όπως ο Βοριάς, όπως ο Νοτιάς, κατεδαφίζει και καταστρέφει κάθε δολοφονικό βασίλειο θεμελιωμένο πάνω στην ψευτιά.

Στο νέο (και μοναδικό) βασίλειο της εργασίας και της παγκόσμιας συντροφικότητας, ο λαός τραγουδά με χαρά:

Ήρθε κ’ εμάς η αράδα μας για να χαρούμε τα πουλιά,
τη θάλασσα και τα βουνά, τον ήλιο και τη σιγαλιά….

Η νέα κοινωνία τους ωστόσο είναι ακόμα ένα μεταβατικό στάδιο όταν «και την ανάγκη ατσαλώσαμε με τη δικιά σου, Οχτρέ, απονιά». Πρέπει να α­φοπλίσουν και να εκδιώξουν τους Αφέντες της Γης, επειδή:

Σαν ψάρι, που το κάρφωσεν άξαφνα το καμάκι,
χάμου σπαράζεις, Άνομε, ξερνοβολάς φαρμάκι.
Για να μην ψάχνεις άδικα να μας δαγκώσεις ξαφνικά,
γραμμή τα ξεριζώσαμε τα δόντια σου τα παστρικά.

 

[1] Το Φως που Καίει του Κώστα Βάρναλη δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το 1922 στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, ενώ στην Αθήνα εκδόθηκε μετά από μια δεκαετία επεξεργασμένο εκ νέου τόσο στη μορφή όσο και στο περιεχόμενο (Σ.τ.Μ.)

 

[2] Romain Rolland (1866-1944). Γάλλος συγγραφέας και νομπελίστας (1915), αυτοεξόριστος στην Ελβετία, αφοσιωμένος στην παγκόσμια ειρήνη και την ελευθερία της σκέψης. Σημαντικότερο έργο του το Ζαν Κριστόφ. (Σ.τ.Μ.)

 

Advertisements

77 Σχόλια to “Συνάντηση με δυο ποιητές στην Αθήνα του 1936”

  1. Γς said

    Καλημέρα

    >Ανήκαν και οι δυο στον κύκλο της λογοτεχνίζουσας αριστερής μποεμίας

    Μποεμία. Ωραία λέξη, που δεν την εχω ματακούσει.

    Την καταλαβαίνω αλλά την έψαξα κιόλας.

    Κι έπεσα πάνω σ αυτό:

    Μεταξύ μποεμίας, ανίας και χλιδής

    Βιβλιοκριτική του «Τέλος του δρόμου» υου Γιάννη Μαρή

    Ο Γιάννης Μαρής με άγνωστη νεαρή κυρία. Είναι η εποχή της ήπιας τουριστικής ανάπτυξης, του «νες καφέ», αλλά και των νέων ηθών από την Εσπερία.

  2. Ωραία η ανακάλυψη του Σκύλου!

    Λοιπόν, το είχα διαβάσει το Ζαν Κριστόφ του Ρολάν και μάλιστα στα γαλλικά. Θα σκεφτόμουν ότι πρέπει να ήμουν από τους πολύ λίγους μεταπολεμικούς αναγνώστες του στην Ελλάδα, αλλά κυκλοφορεί στα ελληνικά, δεν μπορεί κάποιοι θα το αγόρασαν.

    Οι «φασίζουσες αναφορές στην ποίηση του Έλιοτ» μου φαίνονται λίγο υπερβολικές. Μήπως τον μπέρδεψε με τον Πάουντ; Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις αντισημιτισμού, αλλά μοιάζει να επισημάνθηκαν μόνο μεταπολεμικά: https://en.wikipedia.org/wiki/T._S._Eliot#Allegations_of_anti-Semitism

  3. «Μιλούσε σιγά και έπρεπε να σκύβουμε πάνω από το τραπέζι για να ακούσουμε.» Περίεργο, συνήθως οι βαρήκοοι μιλούν δυνατά. Ίσως βέβαια στη συγκεκριμένη περίσταση δεν ήθελε να τον ακούσουν τρίτοι, αλλά ο συγγραφέας επιμένει: «Η αδυναμία της φωνής του σ’ εκείνη τη συγκέντρωση…»

  4. dryhammer said

    3. Πράγματι, σε κάποιο ντοκιμαντέρ αλλά και όπου είναι ηχογραφημένος ο Βάρναλης, μάλλον φωνάζει, με κείνο τον χαρακτηριστικό , για βαρήκοους, τόνο και γι αυτό με ξένισαν κι εμένα τα αποσπάσματα που παραθέτεις (κι ήταν και νεώτερος απο εκείνα που ξέρω εγώ, άρα -υποθέτω- θ’ άκουγε κάπως καλύτερα) ειδικά για τη συγκέντρωση.

  5. Δύτη, πράγματι κάποιοι αγόρασαν το Ζαν Κριστόφ στα ελληνικά. Το έχω από τους γονείς μου, σε τέσσερις τόμους, αλλά ποτέ δεν το διάβασα, ούτε και στα γαλλικά.
    Απ’αφορμή το σημερινό: υπάρχουν κάποια βιβλία ξένων, ελληνικού ενδιαφέροντος, που έχουν περάσει μάλλον απαρατήρητα, ενώ θα τους άξιζε μεγαλύτερη δημοσιότητα. Παράδειγμα το “The flight of Icarοs” του Αμερικανού Κέβιν Αντριους, ο οποίος περιόδευσε πολύ νέος την Πελοπόννησο στο τέλος του Εμφυλίου και αγάπησε τόσο την Ελλάδα ώστε τελικά πολιτογραφήθηκε Έλληνας και πνίγηκε στα Κύθηρα. Έχει, νομίζω, μεταφραστεί και στα ελληνικά· αν το βρείτε, το συνιστώ θερμότατα.

  6. cronopiusa said

    Ευχαριστουμε Σκύλε, ευχαριστουμε Νικοκοίρη!

  7. 5 Άγγελε, αν ούτε συ δεν το έχεις διαβάσει ίσως παραμένω ο μοναδικός εν ζωή Έλληνας αναγνώστης 🙂

  8. cronopiusa said

    το Ζαν Κριστόφ το έχω σε τέσσερις τόμους, και θυμαμαι πως το διάβασα και ξαναδιάβασα, μετά πήρα φορα και διάβασα όλα τα βιβλία του Ρομέν Ρολάν

  9. A, είμαστε δύο λοιπόν!

  10. cronopiusa said

    «Και πώς ήταν οι συνθήκες στην εξορία;» τον ρώτησα.

    «Απαίσιες, πρωτόγονες, πολύ άσχημες», μου απάντησε. «Υπήρχε α­νεπάρκεια τροφής, απαράδεκτη στέγαση, ψύλλοι, τίποτα για διάβασμα, κανενός είδους αβρότητα και να φανταστείτε ότι εγώ βρισκόμουν στον Άγιο Ευστράτιο, το καλύτερο νησί εξορίας. Σε μερικά από τα νησιά πρέπει να ζουν σαν τρωγλοδύτες. Αυτό είναι αποτρόπαιο».

  11. dryhammer said

  12. Alexis said

    Πολύ ωραίο και ενδιαφέρον το σημερινό!
    Πάντα με γοήτευε ο Βάρναλης σαν προσωπικότητα και σαν ποιητής!

  13. Γς said

    >Σε μερικά από τα νησιά πρέπει να ζουν σαν τρωγλοδύτες.

    Κι ακόμα χειρότερα. Σαν ανθρωποφάγοι.

    Που;

    Στους Ανθρωποφάγους

  14. spiral architect 🇰🇵 said

    Ένας Σκύλος είναι πάντα χρήσιμος φίλος. Ακόμα και για την πληκτρολόγηση.

    Καλημέρα και ευχαριστούμε αμφότερους.

  15. cronopiusa said

  16. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ΄για τα πρώτα σχόλια!

    3-4 Δεν σας κρύβω ότι έκανα κι εγώ αυτές τις σκέψεις γιατί η βαρηκοϊα του Βάρναλη ειναι γνωστή αλλά ίσως να μην είχε ακόμα εμφανιστεί. Χαρακτηριστικό του δεν ήταν μόνο πως μιλούσε δυνατά αλλά και ότι έβαζε το χέρι πίσω από τ΄αυτί για να κάνει αντηχείο, και αυτό ασφαλώς ο Μπερτλς θα το ανέφερε αν συνέβαινε

    5 Και ο Ληρ (των λιμερικιών) έχει γράψει για την Ελλάδα -έζησε στα Επτάνησα αρκετά χρόνια.

  17. Γιάννης Κουβάτσος said

    Φχαριστούμε, Σκύλε. Όντως πρέπει να αναζητήσουμε αυτό το βιβλίο.
    Ο «Ζαν Κριστόφ» είναι ίσως το μόνο βιβλίο που δεν αναφέρει κανείς όταν τον ρωτάνε ποιο κλασικό βιβλίο δεν έχει διαβάσει και νιώθει τύψεις γι’ αυτή την παράλειψη.
    Ο Βάρναλης μιλάει σαν κλασικός κομμουνιστής της εποχής εκείνης: βλέπει παντού λαϊκές μάζες έτοιμες να επαναστατήσουν. Αφελής αισιοδοξία. Εμφανής και η νοικοκυρίστικη απέχθειά του για τους συγκρατουμένους του του κοινού ποινικού δικαίου.

  18. Γς said

    17:

    >Όντως πρέπει να αναζητήσουμε αυτό το βιβλίο.

    Εδώ:

    https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Jean-Christophe

  19. Γιάννης Κουβάτσος said

    Όχι τον «Ζαν Κριστόφ», Γς. Τους «Εξόριστους του Αιγαίου».
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.politeianet.gr/books/9789603690665-birtles-bert-filistor-exoristoi-sto-aigaio-135094&ved=0ahUKEwiW0d7Wj_fVAhWBthQKHcCNBY4QFggaMAA&usg=AFQjCNFmwpKLysOK0I4R_WgLDcDmRjigyQ

  20. cronopiusa said

    «….και στη συνέχεια αυτοϊκανοποιήθηκε ασκώντας διπλωματική κρι­τική…»

  21. sarant said

    17-19
    Απροπό, κατά σύμπτωση με ρώτησαν κάτι και χρειάστηκε να φυλλομετρησω τα τεύχη της Νέας Εστίας του 1936 και είδα ότι σε όλον τον κόσμο γιορτάζονταν στις αρχές του 1936 τα 70χρονα του Ρομέν Ρολάν.

    Κατά πάσα πιθανότητα, τέτοια θα ήταν και η εκδήλωση που αναφέρει ο Μπερτλς.

  22. Γιάννης Κουβάτσος said

    20. Ξέρεις, βρε Κρόνη, πόσο απεχθάνεται αυτός ο άνθρωπος τους αντιδημοκράτες πάσης φύσεως;

  23. Γς said

    19, 17, 18:

    Μπερδεύτηκα:

    >Όντως πρέπει να αναζητήσουμε αυτό το βιβλίο.
    Ο «Ζαν Κριστόφ» είναι ίσως το μόνο βιβλίο κλπ

  24. Γιάννης Κουβάτσος said

    Η Πέρσα Βλάση, η Αύρα Βλάση και η Σμαρώ Κρητικού ήταν οι πρώτες κρατούμενες που έκαναν απεργία πείνας στις φυλακές. Μάλλον δεν είχε γίνει απεργία πείνας μέχρι τότε ούτε από άντρες κρατουμένους.
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://www.iospress.gr/ios1996/ios19960114a.htm&ved=0ahUKEwiGn621oPfVAhWpI8AKHaefDvIQFggfMAI&usg=AFQjCNFK4U23Np54_LbyGU-DA5y04gKEIg

  25. Alexis said

    #17: Δεν ήταν εντελώς αβάσιμες οι προσδοκίες του Βάρναλη. Σκέψου μόνο τη λαϊκή απήχηση που είχε το ΕΑΜ λίγα χρόνια μετά. Το ότι στράβωσε το πράγμα ποικιλοτρόπως μετά, είναι άλλη ιστορία.

  26. Αυτό το κείμενο βρίσκεται στις σελίδες 110-119 του βιβλίου, που το έχει μεταφράσει (καλά) ένας παλιός γνωστός από τα φοιτητικά χρόνια, αφιερώνοντας μάλιστα τη δουλειά του σε έναν κοινό φίλο που έφυγε νωρίς: το χημικό Νίκο Σιγαλό. 😦

    Υπάρχει, όμως άλλη μια (έμμεση) αναφορά στον Βάρναλη, σε μια από τις τελευταίες σελίδες του βιβλίου. Έχει ήδη επιβληθεί η 4η Αυγούστου και τα ξερονήσια γεμίζουν αβέρτα…

    Πολλοί πάλι, μολονότι γνωστοί συγγραφείς και συνδικαλιστές της Αριστεράς, έχουν αποφύγει τη σύλληψη, συμφωνώντας εκουσίως με το καθεστώς και μερικοί από αυτούς (όπως πολλοί διαννοούμενοι που ουδέποτε υπήρξαν αριστεροί) τοποθετήθηκαν σε ικανοποιητικές εργασιακές θέσεις. Άλλοι πάλι, έχουν απλώς εγκαταλείψει την πολιτική για τα καφενεία και τις γυναίκες. Ακόμα και ο Βάρναλης, που έγινε ο «Ποιητής του Λαού» επειδή είχε υποφέρει από τη δικτατορία του Κονδύλη, σήμερα μπορεί να περιφέρεται ελεύθερα στην Αθήνα, ως κάποιος (όπως με πληροφορούν οι πρώην σύντροφοί του) «που δεν μπορεί πλέον να φοβερίσει το κράτος»! Μόνο όσοι αρνούνται να δεχτούν κάποιο συμβιβασμό ή να ξεπουλήσουν τη συνείδησή τους, κρατούνται στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. στις φυλακές και σταα νησιά της εξορίας. Και ο αριθμός τους αυξάνεται διαρκώς.

    Κάπως αρνητική δεν είναι η διατύπωση αυτή; Τι λέτε;

  27. Γιάννης Ιατρού said

    26: Σκύλε, Νίκος Σ. του Βαγγέλη;;;

  28. 27 Ιδέα δεν έχω, φίλε. Συνομήλικός μου ήταν, πάντως. Κι από εγκεφαλικό πήγε ο καημένος.

  29. Γιάννης Κουβάτσος said

    25: Μπορεί, αν και το ΕΑΜ προβάλλει στη διακήρυξή του πρωτίστως την ανάγκη για εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα. Πάντως έχει δίκιο να αναφέρεται ο Βάρναλης στην ανάγκη για αστικοδημοκρατική επανάσταση στην Ελλάδα. Ακόμα και σήμερα, μετά από 80 χρόνια, βλέπουμε τους πολιτικούς εκπροσώπους της αστικής τάξης( σύμφωνα με τη συμβατική ορολογία) να πολιτεύονται μετερχόμενοι ακραία εμφυλιοπολεμική ορολογία. Η αστική κουλτούρα, η αστική ευγένεια είναι ακόμα ζητούμενα στη χώρα όπου οι αγράμματοι μαυραγορίτες βάλανε κουστούμια και παρίσταναν την άρχουσα ελίτ.

  30. Γιάννης Κουβάτσος said

    26. Αυστηρή κριτική. Ξεχνάει προφανώς ότι δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι το ίδιο κουράγιο και την ίδια αντοχή στις ψυχικές και σωματικές κακουχίες. Αμείλικτη κριτική, βέβαια, χρειάζεται σε όσους το παίζουν αντιστασιακοί κατόπιν εορτής. Είδαμε αρκετούς τέτοιους στη μεταπολίτευση.

  31. Γιάννης Ιατρού said

    28: Έλα ρε συ, πρώτος ξάδερφος (εξ αγχιστείας), πολύ καλό παιδί.

  32. 31 Ουχ. Καλός φίλος, ο καημένος. Πρώτος στα πηγαδάκια μεταξύ ΕΜΠ και Χημείου.

  33. Γιάννης Ιατρού said

    32: σού ‘στειλα μεηλ…

  34. ΚΩΣΤΑΣ said

    17 Γιάννη

    για την εποχή που γίνεται λόγος, υπήρχε πράγματι λαϊκή αναταραχή και δεν ήταν «ευσεβείς» πόθοι του Βάρναλη. Έχει προηγηθεί η παγκόσμια κρίση, «κραχ του 1929», η οποία επηρέασε και την Ελλάδα, ειδικά το προσφυγικό στοιχείο που δεν πρόλαβε ακόμη να αποκατασταθεί οικονομικά. Στη Θεσσαλονίκη το 1932 λειτουργούν λαϊκά συσσίτια. Η πρώτη Αυγούστου έχει καθιερωθεί, από το ΚΚΕ, ως αντιπολεμική ημέρα και γίνονται μεγάλες πορείες και διαδηλώσεις. Έτσι φτάσαμε και στα γεγονότα του Μάη του 1936. το «ιδιώνυμο» του Βενιζέλου, από το 1929, καλά κρατεί και οι φυλακίσεις και οι εξορίες δίνουν και παίρνουν. Και ας λένε οι ανιστόρητοι ότι η δεξιά έφερε τα ξερονήσια, η δεξιά τα κατάργησε, Καραμανλής 1974.

    Υπήρχε λοιπόν λαϊκή δυσαρέσκεια, την οποία βέβαια το ΚΚΕ εκμεταλλεύονταν στο έπακρο.

  35. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ναι, Κώστα, γνωστά αυτά, αλλά η λαϊκή δυσαρέσκεια, όσο μεγάλη κι αν είναι, δεν οδηγεί αναγκαστικά σε εξέγερση. Ιδίως στα χρόνια του μεσοπολέμου οδήγησε σε φασιστικά και αυταρχικά καθεστώτα.
    Όσο για τη δεξιά που κατάργησε τα ξερονήσια, ας το αφήσουμε καλύτερα.

  36. sarant said

    Eυχαριστω για τα νεότερα!

    26 Αυστηρή ασφαλώς διατύπωση -στο κάτω κάτω ο Βάρναλης ήταν τότε 53 ετών, γέρος ΜΕ ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ (το βάζω με κεφαλαία για να μην παρεξηγηθούμε).

  37. ΚΩΣΤΑΣ said

    35
    Γιάννη, ο Μάης του ’36, με τους 12 νεκρούς, ήταν αρκετά σοβαρό γεγονός που τρόμαξε τα αστικά κόμματα, γι’ αυτό έδωσαν την εξουσία στον Μεταξά, ο οποίος στη συνέχεια κήρυξε δικτατορία.

    Καλά! το άλλο το αφήνουμε. 🙂

  38. cronopiusa said

    « Και τώρα μιλήστε μας για την απεργία πείνας», είπα την επόμενη νύχτα, όταν οι σύντροφοι είχαν ολοκληρώσει τη μελέτη τους…

    Ανάφη. Απεργία πείνας εξορίστων 1935. Η απεργία αυτή κράτησε δεκατέσσερις μέρες , από τις 19 Δεκεμβρίου 1935 έως την Πρωτοχρονιά του 1936 με αίτημα τη χορήγηση γενικής αμνηστίας.

  39. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Χαιρετώ σας και φιλώ σας όντα τρελά και ξωτικά βαθιά στον Σαραντάκο φυλαγμένα. 🙂
    Καλό φθινόπωρο σε όλους αν και μετά τις εκλογές των αφεντών μας προβλέπεται πολύ θερμό.

    34 – Κάποιοι έχουμε χάσει δικούς μας ανθρώπους από την δεξιά σ΄αυτά τα νησιά που έκλεισε η δεξιά όπως λές. Το θέμα είναι σκληρό και δεν προσφέρεται για καφενειακή μικροπολιτική ή καλαμπούρι, ας μη πέφτουμε στην παγίδα που έχουν στήσει η σημερινή κατοχική κυβέρνηση και τα σημερινά κατοχικά κόμματα εκτελώντας χωρίς αιδώ τις διαταγές, της ΦΥΡΕΡ και του θρασύτατου διεφθαρμένου Γκαιπελίσκου που θέλει να του στήσουμε και άγαλμα.
    Ο εχθρός μας είναι κοινός, ΟΙ ΓΕΡΜΑΝΟΙ, και πρέπει κάποια στιγμή να το αντιληφθούμε αυτό και να αντιδράσουμε, αλλιώς θα πεθάνουμε σκλάβοι.

  40. ΚΩΣΤΑΣ said

    34. Δυστυχώς! ναι, όλοι χάσαμε ανθρώπους μας, δεν το λέω για να πατσίσω, μόνος σκοπός να διδαχθούμε από την ιστορία και να μην επαναλάβουμε τα λάθη μας.

  41. ΚΩΣΤΑΣ said

    Συγνώμη λάθος, το 40 σχόλιό μου στο 39 β.

  42. cronopiusa said

  43. Γιάννης Κουβάτσος said

    40. Μάλλον είναι στο αίμα μας να τα ξαναζούμε. Δεν θυμάμαι τόσο εμφυλιοπολεμική συνθηματολογία στα μεταπολιτευτικά χρόνια, όσο τον τελευταίο καιρό.

  44. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    40 – Ακριβώς όπως τα λές.

    42 – Γειά σου ρε Κρόνη ΘΕΑ.

  45. Γιάννης Κουβάτσος said

    Το άρρωστο πολιτικό κλίμα που λέγαμε. Αφού πήραμε στα χέρια μας μια μεγάλη ελληνική ομάδα, την καταντήσαμε αγωνιστικό ναυάγιο και περίγελο των αντιπάλων της, τώρα τη χρησιμοποιούμε ως όχημα των πολιτικών και επιχειρηματικών συμφερόντων μας.
    http://www.sport-fm.gr/article/podosfairo/panathinaikos-simera-biwsame-ena-apo-ta-polla-proswpa-tis-kubernitikis-diaplokis/3454037

  46. Γιάννης Ιατρού said

    39: Γειά σου Λάμπρο! Το φίλο σου τον (ξανα-)είδες;

  47. Γιάννης Κουβάτσος said

    46. Αλλά ο πολύπαθος προπονητής βάζει τα πράγματα στη θέση τους και χαλάει τη μανέστρα του Αλαφού:
    http://www.sport-fm.gr/article/podosfairo/ouzounidis-pali-kala-pou-den-xasame/3454016

  48. sarant said

    45 Δεν αντέχεται αυτό. Να δώσει και τον Ζέκα, να βγουμε φέτος ένατοι και να φύγει.

  49. ΕΦΗ - ΕΦΗ said


    Αν ξετρυπώσει ο ασβός του μεσονυχτίου θα το ξαναβάλω -«σάντουϊτς»-

  50. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>στροβιλίσματα της εκφυλισμένης Αριστέας,
    Αριστείας -του (τουϊτερικού) σήμερα

  51. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    46 – Γειά σου Γιάννη. Όχι ρε γαμώτο αλλά μάλλον πρέπει να πήγε από βαθιά γεράματα, εν αντιθέση με τον αληθινό μου φίλο τον Γιώργο που δεν ήταν μαζί μας όπως πριν 14 χρόνια, τον πήρε από κάτω η ζωή και η κρίση κι αυτοκτόνησε πρίν δύο χρόνια στα 54 του.
    Ήταν ένα πολύ δυνατό τριήμερο γεμάτο συναισθήματα γνώση και αυτογνωσία. Έχεις προσπαθήσει ποτέ να ταυτιστείς με κάποιο μακρινό αστέρι του ουρανού; οι αναπνοές μου έφτασαν αβίαστα στις δύο το λεπτό.

    Το τραγούδι το αφιερώνω στον φίλο μου τον Γιώργο που πήγε στο επικούρειο τίποτα που ονειρευόμασταν μικροί πως θα πάμε όταν πεθάνουμε, του άρεσε πολύ αυτή η ερμηνεία.

  52. Alexis said

    #49: Ασβός; Βρωμοκούναβο πες καλύτερα! 🙂

    #45: Ο Αλαφούζος έχει κόψει καπίστρι! Της κοντής ψωλής τα μαλλιά της φταίνε! 😡

  53. Γιάννης Ιατρού said

  54. Βάταλος said

    Εντιμώτατοι κύριοι,

    διακόπτω την σιωπήν μου διά να θέσω ωρισμένα ερωτήματα που έχουν άμεσον σχέσιν με την Αριστοτελικήν Λογικήν…

    1) Διατί ο αναγνώστης Σκύλος και ο κ. Σαραντάκος αποσιωπούν ότι η Dora Birtles ήτο πλουσιοκόριτσον, η αγαπημένη θυγάτηρ του Αυστραλού μεγιστάνος των Μεταφορών, Albert Toll; Κι ότι ο Bert Birtles έκαμε την τύχην του όταν τον ηράσθη η Dora (της επώλησε… σοσιαλιστικόν ανθρωπισμόν και την εγοήτευσεν, όπως τόσα και τόσα πλουσιοκόριτσα της εποχής εκείνης που ηρωτεύθησαν μπολσεβίκους, διά να… τιμωρήσουν τον εαυτόν των που εγεννήθησαν μέσα εις τον πλούτον), με αποτέλεσμα να μή ξαναχρειασθή να δουλέψη και να γυρίζη τον κόσμον, αποκομίζων ταξιδιωτικάς εμπειρίας και αναθεματίζων τον Καπιταλισμόν;

    2) Διατί ο αναγνώστης Σκύλος και ο κ. Σαραντάκος αποσιωπούν ότι η Dora είχε σοσιαλιστικάς εμμονάς μέχρι το τέλος της ζωής της (88); Ιδέστε τί γράφει ο Οδηγός του Cambridge διά τας αγγλοφώνους συγγραφείς. Κι ότι ο μεγιστάν πατήρ της, Albert Toll, ουδόλως ενέκρινε την σχέσιν της θυγατρός του με τον Birtles; Διαφωτιστικότατη περί αυτού είναι η μνημειώδης βιογραφία του ζεύγους, που συνέγραψε η ανεψιά των, Deirdre Moore, το 1996 υπό τον τίτλον «Survivors of beauty : memoirs of Dora and Bert Birtles» Το εν λόγω σύγγραμμα ευρίσκεται εις την διάθεσιν του Επιτελείου μας και αν προκληθώ, θα αναρτήσω ωρισμένας σελίδας, διά να αντιληφθήτε πώς «στρατολογούσαν» τα πλουσιοκόριτσα οι μπολσεβίκοι της εποχής εκείνης και τί έλεγε ο Αυστραλός μεγιστάν Αλβέρτος Τόουλ διά τον μπολσεβίκον γαμβρόν του που κατέστρεψε την ηγαπημένην του Δώραν

    3) Διατί ο αναγνώστης Σκύλος και ο κ. Σαραντάκος αποσιωπούν το ποίημα «Beauty», εξαιτίας του οποίου απεβλήθη του Πανεπιστημίου ο Birtles; Επρόκειτο περί ενός αθώου πονήματος, που εθεωρήθη πορνογραφικόν επειδή περιείχε την φράσιν… «άσε με να σου φιλήσω τα στήθη»!.. Εις τοιούτον σημείον χριστιανικής αποβλακώσεως ευρίσκετο η Αυστραλία μετά τον Πρώτον Παγκόσμιον Πόλεμον…

    4) Γράφει εν τω προλόγω του ο κ. Σαραντάκος: «(ο Μπέρτλς)… Μαζί με τη σύζυγό του Ντόρα (1900-1992) πέρασαν περίπου ένα χρόνο στην Ελλάδα, έμαθαν τη γλώσσα και συζήτησαν με επώνυμους και ανώνυμους».

    ΕΡΩΤΩ: Ποίος Αγγλοσάξων, όσον ικανός και να είναι εις τας Ξένας Γλώσσας, δύναται να μάθη εντός ενός έτους υποφερτά τα ρωμέικα, ώστε να συνομιλήση με τον Βάρναλην επί δυσκόλων θεμάτων; Διατί δεν μάς λέγουν αν υπήρχε μεταφραστής κατά την συνομιλίαν του Μπέρτλς με τον Βάρναλην και με τον Σεφέρην; Είναι εξηκριβωμένον ότι ο Βάρναλης δεν ήξευρε «γρύ» αγγλικά, ωστόσον ο Μπέρτλς θα έπρεπε να αναφέρη ότι η συνομιλία του με τον Σεφέρην έγινε αγγλιστί.

    Μετά της δεούσης τιμής
    Γέρων Βάταλος
    αιμύλος και σπουδαιόμυθος

    ΥΓ: Τελικώς η επιστολή της Εύας Καϊλή προς τον Κοντονήν ήτο αληθινή. Και αυτηνής τον πάππον τον εκαθάρισαν οι μπολσεβίκοι, προφανώς διότι ήτο δωσίλογος και ταγματασφαλίτης, όπως επεσήμανεν ο Παύλος Πολάκης

  55. Γς said

    Also sprach Polakis

  56. Γς said

    43:

    Αντε να ήμουν 8 χρονών την εποχή εκείνη αρχές τις δεκαετίας του 50, που έβλεπα και απορούσα με κάτι γεροντάκια [πενηντάρηδες με τα μέτρα της εποχής εκείνης] στο καφενείο της γειτονιάς, που καυγαδίζανε για το Βενιζέλο και το Βασιλιά.

    Ενώ γινότανε χαμός από τον πόλεμο, τον εμφύλιο που μόλις είχαμε βγει, Μπιεν Ντεν Φου, Κορέα κλπ αυτοί εκεί, το βιολί τους.

    Και καλά όμως αυτοί. Κολλημένοι, 20 χρόνια πίσω.

    Ποτέ όμως δεν φανταζόμουν ότι εμείς τα τζόβενα [με τα μέτρα της εποχής πάντα] αλλά και το χειρότερο και πραγματικοί νέοι θα καταπιανόμασταν με το τι παιζόταν 80 χρόνια πριν.

    Τι μανία κι αυτή η παρελθοντολογία αυτών που υποτίθεται ότι θα μας ξελασπώσουν από την τραγική μας κατάσταση.

    Αμαρτίες γονέων;
    Το πολύ το κάπα κάπα;
    Τι στο διάολο συμβαίνει;

    Παίξτε μπάλα ρε μαλάκες!

  57. Κουνελόγατος said

    Πολύ ωραίο. Ευχαριστούμε παιδιά.

  58. Κουνελόγατος said

    «…αν έρθει στην Ελλάδα η κοινωνική επανάσταση, θα έχει αστικοδημοκρατικό και όχι προλεταριακό χαρακτήρα…» και «Πίστευε ότι οι προλεταριακές δυνάμεις θα πρέπει να συμμετάσχουν στις αστικοδημοκρατικές επαναστάσεις για να ασκήσουν μεγαλύτερη ε­πιρροή στην πορεία τους…».

    Το πρώτο είναι ακόμη ζητούμενο, να γίνουμε κανονική χώρα (λτ). Για το δεύτερο, ας το καταλάβουν αυτοί που πρέπει.

  59. cronopiusa said

    « Γύρω μας πρέπει να είχαν συγκεντρωθεί καμιά εικοσαριά μέλη της ομάδας, ενώ η Ντόρα και ο Γιώργος ως συνήθως μετέφραζαν. Καθίσαμε εκεί για πολλές ώρες και, μολονότι η Ντόρα είχε την εντύπωση ότι δεν θα σταματούσα να τους ρωτάω, εκείνοι εκτίμησαν το πάθος μου για την ακρίβεια και απαντούσαν ενσυνείδητα. Το φως της λάμπας σχημάτιζε βαθιές σκιές στα βαθουλωμένα τους πρόσωπα, εξιδανικεύοντας τη λεπτομέρεια όπως στα ιμπρεσιονιστικά πορτρέτα. Καρτερικότητα και ταλαιπωρία – αυτά ήταν τα χαρακτηριστικά που διαβάζαμε σε όλα εκείνα τα πρόσωπα.»

    Πηγή Μπερτλ Μπερτλς: Εξόριστοι στο Αιγαίο (Αφήγημα πολιτικού και ταξιδιωτικού ενδιαφέροντος)
    Οικοδόμος

    Γυάρος – Τόπων Μνήμες – Μαρτυρίες

  60. sarant said

    Kαλημέρα και από εδώ!

  61. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    58 – Όλα αυτά είναι παρωχημένα, η οικονομική ελίτ οι αριστοκράτες δηλαδή έχουν κερδίσει κατά κράτος τους κεφαλαιούχους που χρησιμοποίησαν τους προλετάριους με τις δήθεν λαϊκές επαναστάσεις για να πάρουν την εξουσία. Οι τράπεζες των αριστοκρατών ελέγχουν όλες τις επιχειρήσεις και όλο τον κόσμο κι όποιος δεν υπακούει στους νόμους τους, είτε επιχείρηση είτε κράτος, χάνεται με συνοπτικές διαδικασίες.
    Όσο για το δεύτερο, ακόμα και τότε ήταν ουτοπία πόσο μάλλον τώρα που δεν υπάρχουν κάν προλετάριοι, τουλάχιστον με την μαρξική έννοια αλλά και να υπήρχαν δεν θα μπορούσαν ποτέ να επηρεάσουν την οποιαδήποτε κοινωνική εξέλιξη, οι άβουλοι αναλώσιμοι κάνουν μόνο ό,τι τους διατάξουν.

    Το θέμα, είναι ότι πλέον οι τεχνολογικές εξελίξεις είναι τόσο ραγδαίες μέσα σε μιά γενιά που δεν προλαβαίνει να τις αφομοιώσει (πόσο μάλλον να περάσει την γνώση και τα συμπεράσματα στην επόμενη γενιά) και το χάσμα των γενεών δεν είναι πλέον κοινωνικό αλλά τεχνολογικό.
    Το κουνέλι και ο γάτος σου θα βρούν μπροστά τους απίθανες καταστάσεις που δεν θα ξέρουν πώς να τις διαχειριστούν γιατί δεν έχουν διδαχθεί τίποτα σχετικό μ’αυτές. Οι ρομποτ προλετάριοι είναι ήδη πραγματικότητα ενώ ακόμα και το αρχαιότερο επάγγελμα κινδυνεύει με εξαφάνιση.
    Σε κάθε περίπτωση, μετά από είκοσι χρόνια ο κόσμος θα είναι πολύ περίεργος για μάς αλλά φαντάζομαι πως εμείς θα εξακολουθούμε να μιλούμε για τις «λαϊκές» επαναστάσεις και τον εμφύλιο του εικοστού αιώνα.

  62. Γς said

    61:

    >ακόμα και το αρχαιότερο επάγγελμα κινδυνεύει με εξαφάνιση

  63. cronopiusa said

    για το φίλο σου Λάμπρο

    Social Waste & Γιάγκος Χαιρέτης – Θα τον αλλάξουμε εμείς (video clip)

  64. Κουνελόγατος said

    61. Λάμπρο κι εμένα με προβληματίζουν όλα αυτά και πολλά ακόμη, αλλά VENCEREMOS. Μάλλον όχι εμείς αλλά τα παιδιά μας, τα εγγόνια μας, κάποιος τπ.

  65. Γς said

    64:

    VENCEREMOS, Διεθνής, Αβάντι πόπολο και τέτοια.

    Νοσταλγία και για να τη βρίσκουμε. Στην καλύτερη περίπτωση.

  66. cronopiusa said

    Ο Fra Giovanni σιωπηλός οδήγαε τη γραφίδα…

    και για σένα, Λαμπρο, ο αγαπημενος σου ποιητής από την Ραδιοφωνική βραδιά στις 3 Ιανουαριου 2014
    Συναυλία – Αφιέρωμα Νίκου Καββαδία στο Kingston Town στην εκπομπή Τρένο Φάντασμα με τον Φάνη Κρίγκο στο Κανάλι 6.

  67. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Λάμπρο, καλῶς μᾶς ὥρισες!
    Περιμένω περιγραφὲς ἀπὸ τὸ ταξίδι. Ὁ ροφοπαπποὺς δὲν ἄφησε ἀντικαταστάτη;

  68. Γιάννης Ιατρού said

    67: Δημήτρη,
    ..Περιμένω περιγραφὲς ἀπὸ τὸ ταξίδι..

    Τώρα το μοντάρουν το φίλμ, θα προβληθεί το φθινόπωρο σε κεντρικούς κιν/φους, α’ προβολής 🙂

  69. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    63-66 – Ευχαριστώ Κρόνη αλλά αν και φύση αισιόδοξος, είμαι ταυτόχρονα και ρεαλιστής και τα στατιστικά λάθη σαν κι εμάς δεν αλλάζουν τον κόσμο, σίγουρα όχι άμεσα, ίσως έμμεσα σε βάθος χρόνου αν «σπείρουμε» σε γόνιμο έδαφος.
    Σε λίγες μέρες ανοίγουν τα δημόσια και ιδιωτικά αποχαυνωτήρια για να παράξουν την καινούρια σοδειά χειραγωγημένων με αυτοελεγχόμενη σκέψη ανθρώπων και με συγκεκριμένη οικονομική κατεύθνση.
    Όλοι και όλα εργάζονται γι’αυτόν τον σκοπό, η ηλιθιότητα για άλλη μιά χρονιά θα κερδίσει κατά κράτος την λογική.

  70. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    64 – Venceremos χωρίς αντίδραση στην οικονομική ελίτ δεν γίνεται Κουνελόγατε. Μεγαλώσαμε με παραμύθια τύπου ανυπότακτου λαού, όλοι μαζί μπορούμε κλπ, αλλά δεν υπάρχουν ανυπότακτοι λαοί αν δεν έχουν ανθρώπους με ελεύθερη σκέψη και η σκέψη μας είναι χειραγωγημένη, μπορείς εύκολα να το καταλάβεις αυτό από την συλλογική μας αντίδραδη απέναντι στους αρχικλέφτες και τους πολιτικούς ψεύτες. Πιό υποταγμένος πεθαίνεις, οΰτε οι αμόρφωτοι σκλάβοι δεν είχαν τέτοια υποταγή.

    67 – Θα στα περιγράψω από κοντά, αντικαταστάτης υπήρχε αλλά ήταν μόνο πέντε κιλά και πλήρωσε για την βεβήλωση του χώρου, τον ψήσαμε και ήταν πεντανόστιμος.☺
    Το μαγικό ήταν ο πρωϊνός διαλογισμός πρίν την ανατολή και το βραδινό νοητικό αστρικό ταξίδι στα πέρατα του φωτεινού γαλαξΐα. Είναι οι στιγμές της απέραντης γαλήνης και της συμπαντικής συνείδησης.

    ΕΙΜΑΣΤΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΕΙ ΤΟΝ ΕΥΑΤΟ ΤΟΥ.
    Κάρλ Σέϊγκαν.

  71. Γιάννης Ιατρού said

    70: Λάμπρο
    πολύ .. και της συμπαντικής συνείδησης και …νοητά αστρικά ταξίδια… βλέπω από τότε που γύρισες. Ανοίγεις κι άλλη σχολή, εκτός αυτής των οικονομικών επιστημών;

  72. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    71 – ☺☺☺
    Όχι δεν ανοίγω καμία σχολή, εγώ ελέω Τζόν Ελ Κιούρι, πάντα εκεί ήμουν από τα δεκατρία μου χρόνια κι από τότε έμοιαζα παράταιρος από τους άλλους.☺
    Η αλλωτρίωση της σκέψης και της καθημερινής λειτουργίας μας προς όφελος του καταναλωτισμού και των εταιρειών που τον προωθούν είναι εμφανέστατη.
    Από τους τρείς που ήμασταν στο ερημονήσι τελικά μόνο εγώ είχα χαζό τηλέφωνο και επικοινωνούσα μία φορά την ημέρα με την οικογένεια (με την Παπέν δηλαδή☺) οι άλλοι δύο παρά την συμφωνία μας δεν άντεξαν στην πίεση των γυναικών και της εξάρτησης.
    Είναι απίστευτο πόσο έχουν αλλάξει οι συνήθειες των ανθρώπων μέσα σε είκοσι χρόνια ενώ οι βεβαιότητες με τις οποίες μεγαλώσαμε, απλά εξαφανίστηκαν, ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΙΑ.
    Στην ερώτησή μου – καλά ρε σείς, έτσι θα αλλάξουμε τον κόσμο, ακολουθώντας τις προσταγές των πολυεθνικών;- πήρα την χαμογελαστή απάντηση, – έλα ρε Λάμπρο μην είσαι κολλημένος, ξεκόλλα, – κι αυτό μου του είπαν αυτοί που ρίχναμε μαζί μολότοφ το 1979-80.
    Ευτυχώς ή δυστυχώς μέχρι να πεθάνω (στα 131 από ατύχημα☺) δεν πρόκειται να ξεκολλήσω συνεπώς θα κάνουμε άλλα 14 χρόνια να ξαναβρεθούμε μιά κι οι γυναίκες τους δεν με έβλεπαν ποτέ με καλό μάτι (ενοχλούνταν αφάνταστα με τις απόψεις μου περί αυτορρυθμυζόμενης σεξουαλικής δημοκρατίας, ας μην αναλύσω γιατί) ενώ και τώρα παρ’ ό,τι βρεθήκαμε τυχαία μετά από τόσα χρόνια, ενοχλήθηκαν πολύ με την ιδέα μου να πάμε μόνοι μας στην Σεριφοπούλα να θυμηθούμε τα παλιά.
    Έχει αλλάξει πολύ η κοινωνία μας, οι άνθρωποι έχουν γίνει αδρανείς και παρά την ηλεκτρονική συντροφιά, η μοναξιά κυριαρχεί και το χειρότερο, οι περισσότεροι μοιάζει να φοβούνται τις ανθρώπινες σχέσεις και την ανθρώπινη επαφή. Ειδικα τα σημερινά πεντάχρονα δεν μπορώ να φανταστώ πώς θα είναι σε είκοσι χρόνια. Θα είναι πολύ περίεργος ο κόσμος τότε.

    Κάντε όσοι θέλετε ένα ας πούμε πείραμα, μείνετε – λειτουργείστε χωρίς κινητό, υπολογιστή και τηλεόραση για μία μέρα μέχρι όσες αντέξετε και γράψτε εδώ τις «παρενέργειες» που θα έχετε.

    Υ.Γ – Πολύ αμφιβάλλω αν θα αντέξει κάποιος έστω και ένα εικοσιτετράωρο.

  73. Κουνελόγατος said

    «Κάντε όσοι θέλετε ένα ας πούμε πείραμα, μείνετε – λειτουργείστε χωρίς κινητό, υπολογιστή και τηλεόραση για μία μέρα μέχρι όσες αντέξετε και γράψτε εδώ τις «παρενέργειες» που θα έχετε».

    Να σε πάρω διακοπές στο χουργιό στο Λασίθι, να σου πω εγώ. Μια χαρά περνάμε.

  74. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @ΛΑΜΠΡΟΣ (#70β). Περιμένω ἐναγωνίως.

  75. Γς said

    Στη γωνία

  76. Πέπε said

    @72:
    > > Κάντε όσοι θέλετε ένα ας πούμε πείραμα, μείνετε – λειτουργείστε χωρίς κινητό, υπολογιστή και τηλεόραση για μία μέρα μέχρι όσες αντέξετε και γράψτε εδώ τις «παρενέργειες» που θα έχετε. – Υ.Γ – Πολύ αμφιβάλλω αν θα αντέξει κάποιος έστω και ένα εικοσιτετράωρο.

    Υπερβολή.

    Μια απλή λύση για όσους δεν είναι εξτρίμ:

    Στις διακοπές δεν κουβαλάμε την τηλεόρασή μας, και δεν καταλύουμε υποχρεωτικά σε κατάλυμα που να έχει τηλεόραση. Κι αν έχει, είναι πολύ απλό να βρούμε πιο ενδιαφέροντα πράγματα να κάνουμε από το να την ανοίξουμε.

    Το πιθανότερο είναι να μην κουβαλάμε ούτε τον υπολογιστή μας.

    Το θέμα είναι το κινητό. Ε, αν υπάρχουν οι προϋποθέσεις να συγκεντρωθείς σε ό,τι γίνεται εκεί που είσαι κι όχι σε ό,τι γίνεται κάπου αλλού (αν δεν έχεις π.χ. άρρωστο στην πατρίδα, αν δεν περιμένεις τα αποτελέσματα μιας σημαντικής αίτησης, αν δεν περιμένεις παρέα που έρχεται άλλη μέρα και να πρέπει να συνεννοηθείς να πας να τους πάρεις από το λιμάνι κλπ.), είναι αρκετά απλό.

    Εξίσου απλό είναι αν μείνεις σε μέρος χωρίς ρεύμα ή χωρίς σήμα ή και τα δύο.

    (Προσωπικά δεν έχω τηλεόραση στο σπίτι. Κινητό επί χρόνια δεν είχα, τελικά πήρα ένα αλλά δεν το έχω εντάξει στις συνήθειές μου: το χρησιμοποιώ κατά μέσον όρο μια φορά στις 10 μέρες, και συνήθως ξεχνάω να το φορτίσω ή ξεχνάω πού το άφησα. Στον υπολογιστή κάθομαι καθημερινά, οπότε οι διακοπές είναι ιδανική περίπτωση να ξεκολλήσω λίγο, και δε μου λείπει. Αλλά, για να μην το παίζω έξυπνος, παραδέχομαι ότι δε συναναστρέφομαι αποκλειστικά ανθρώπους που επίσης δεν έχουν κινητό, οπότε άμα χρειαστεί δανείζομαι ένα. Παλιότερα είχα πάντα μαζί μου τηλεκάρτα ή χρονοκάρτα, αλλά πλέον τα δημόσια τηλέφωνα είναι στην πλειοψηφία τους ξεχαρβαλωμένα και δεν επισκευάζονται ποτέ.)

    Γενικά, στις διακοπές διακόπτουμε ορισμένα πράγματα, αλλιώς δεν είναι διακοπές.

    Α, ξέχασα να γράψω τις παρενέργειες:

    Από τηλεόραση – υπολογιστή καμία. Από κινητό, με βρίσανε μερικοί που δεν μπορούσαν να με βρουν. Συνηθισμένα τα βουνά στα χιόνια…

  77. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    73 – 75 – Βρε σείς, δεν μιλώ για διακοπές αλλά για την καθημερινότητα – «Έχει αλλάξει πολύ η κοινωνία μας, οι άνθρωποι έχουν γίνει αδρανείς και παρά την ηλεκτρονική συντροφιά, η μοναξιά κυριαρχεί και το χειρότερο, οι περισσότεροι μοιάζει να φοβούνται τις ανθρώπινες σχέσεις και την ανθρώπινη επαφή. Ειδικα τα σημερινά πεντάχρονα δεν μπορώ να φανταστώ πώς θα είναι σε είκοσι χρόνια. Θα είναι πολύ περίεργος ο κόσμος τότε.»
    Γιά κάντε μια εβδομαδιαία προσπάθεια και περιγράψτε μετά την εμπειρία σας, και θα δούμε Πέπε κατά πόσο είναι υπερβολή ακόμα και το εικοσιτετράωρο. 🙂
    Θα σας έγραφα πώς έκαναν οι δυό φίλοι μου αλλά θα χρειαστεί υπέρδιπλο σεντόνι κι έχω πεί πως θα τα αποφεύγω. 🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: